Issuu on Google+


26 e jaargang Nummer 4, 2003 De “Eemlander” is een uitgave van W.S .V. Eemland en wordt verspreid onder haar leden . De “Eemlander” verschijnt vier maal per jaar.

INHOUD

W.S.V. Eemland Opgericht 2 februari 1952 Zuidereind 2, 3741 LG BA A R N Tel. 035 -5415735 Postbank : 611303 A BN A MRO : 468392726

Uw Voorzitter 4 K ampschap 5 Bezoek aan Kool Zeilmakers 8 Gedragsregels 11 Noordzeetocht 14 Jammer, jammer, jammer 15 De duivel en de ouwe 18 Familieberichten 20 Sk ipje Silen 24 Constructie K lompsk ipje 25 Twee k rasse k narren... 26 Eindejaars gedachten 27 Terra Nova (nummer 8, deel 1) 30 Reisverslag 40 Foto impressies 48 Evenementencommissie 50 Pionnen door Eemlanders geschaakt 51

COLOFON Ereleden P.M. Slingerla nd, A .G. Stef fens, A . Wag ter- v.d. Bossche Bestuur Voorzitter Piet Sta lenhoef Noorderstraat 17, 3742 BA Baa rn tel. 035 -5412873 Secreta ris Niels Bijl August Ja nsenweg 18, 3742 R X Baa rn tel. 035 -5416335 Penningmeester Ha ns va n der Meer Pelmolenhof 9, 3833 K V L eusden tel. 033 - 4950062 A lgemeen Adjunct Henny va n de Brink Ta lma laa n 13, 3741 T X Baa rn tel. 035 -5420223 Havencommissa ris A rja n va n Ga rderen Mauvestraat 57, 3741 TM Baa rn tel. 035 -5422793 Havencontact Menno va n Moorselaa r Havencommissie Menno va n Moorselaa r A rja n va n Ga rderen Eddy de Ruy ter Cees va n Empelen Wedstrijdcommissie Gert de Recht J.H. Isingerf 21, 3766 HB Soest tel. 06 -12901470 Ha ns Va lkenburg Ha ns Donkelaa r Evenementencommissie Menno en Ma rja va n Moorselaa r R ia Beyer Ben en Hilde Ja nsen Red actie Redacteuren Fred Veld k a mp ( 0172 - 4 43076 ) veld k a mp.ma il @pla net.nl Ba s Osk a mp ( 035 -5424794) ba s @osk a mpbv.demon.nl Adver tentiewer v ing John Goeken Za nd k a mp 207, 3828 GN Hoogla nd tel. 033 - 4803720 Verzending Willem Koelewijn Ypendael 2 - 8, 3743 AW Baa rn tel. 035 -5430193

E


Uw Voor zit ter

B

este Eemlandleden, ze staan weer op de kant. Bent u nu gerust, nu uw kostbare bezit keurig staat, droog gezet en in af wachting is van strelende, poetsende en lakkende handen? In veel gevallen zullen vele van u plannen maken om diverse werkzaamheden ter hand te nemen, maar pas op, haal niet teveel aan want het lijkt wel of de winters steeds korter worden. Of gaat de tijd sneller? In ieder geval moet ik iedere winterperiode de plannen bijstellen. Over de winter gesproken, was u ook ĂŠĂŠn van de gelukkigen die kon deelnemen aan de gezellige mosselavond. Dan had u geluk, een goede raad, wees er de volgende keer als de kippen bij, dit soort avonden zijn snel volgeboekt. De afgelopen najaarsvergadering is door +/- 30 % van de Eemlandleden bezocht, 8 % heeft zich afgemeld, de overige 62 % had het veel te druk of geen tijd, of was het vergeten. Een berichtje van verhindering wordt zeer op prijs gesteld. A ls deze Eemlander verschijnt heeft de goedheiligman onze haven al bezocht en is hij weer op de terugreis naar Spanje. Dankzij zijn zwartepieten en vele helpende handen zal hij ongetwijfeld vele jeugdige Eemlandertjes, ouders en grootouders een gezellige middag bezorgd hebben.

D e E e ml a n d e r

De voorjaarsvergadering wordt binnenkort gepland. Wij laten het u tijdig weten zodat u uw deelname vast in uw agenda kunt noteren. December, de maand van feestdagen, dagen van

warmte en bezinning. Ook dagen waarin je nadenkt over van alles en iedereen. Misschien is er tussen die iedereen wel een Eemlander die een beetje extra aandacht nodig heeft. Wellicht van u? Een triest bericht dat kortgeleden binnenk wam was het overlijden van ons erelid Adri van Poppel. Adri van Poppel, een watersporter in hart en nieren die op een voor hem en zijn vrouw Door een geheel eigen inv ulling gaf aan de watersport. Naast enthousiasme en deskundigheid stond ook het algemeen belang bij Adri voorop. Menig keer heeft Adri een v urig pleidooi gehouden voor behoud van de bestaande vaargebieden. Daar plukken wij nu nog de vruchten van. Maar ook iets simpels als een touwtje splitsen of voor de uitleg van een moeilijke knoop kon je bij Adri terecht. Kortom, wij zullen Adri ten zeerste missen, al zal ons gemis in het niets vallen bij dat van zijn vrouw Door. Wij wensen haar en de familie alle sterkte toe om het overlijden van Adri te ver werken. Nieuwe Eemlanders zijn onlangs persoonlijk uitgenodigd voor een nadere kennismaking met het bestuur en de commissies. Zij krijgen dan uitleg over het ontstaan en de doelstelling van W.S.V. Eemland. Doel is een gezellige dialoog, die leidt tot onderlinge saamhorigheid. Tot zover uw voorzitter. N.B. Vergeet niet uw nieuwjaarsreceptie.

In Memoriam Adri van Poppel

E

4


drukker. Ook dit gaat niet altijd van een leien dakje, hoe eerder we het nummer in deze decembermaand bij de drukker hebben hoe beter het is. Zoals gezegd zijn we drie jaar verder met dezelfde redactie. Fred en Bas vinden het heel leuk om te doen maar zijn vastbesloten na 2004 te stoppen. Vanuit onze hand volgen dus nog 4 nummers. De aanpak die we gekozen hebben werkt voortreffelijk. Er was een duidelijke taak verdeling en het volste vertrouwen naar elkaar dat het elk nummer wel goed k wam. Na verloop van een aantal nummers hebben we onze eigen stijl kunnen ontwikkelen en veel er varing opgedaan. De wijze waarop het blad nu gemaakt wordt heeft veel lof ontvangen. Achteraf gezien is het een beetje overdreven geweest voor een vereniging van een dergelijke omvang om zo’n blad te maken. Laten we het maar op hobby houden om dit te kunnen verkla-

ren. We gaan er dus mee stoppen en we willen dat liefst zo vroeg mogelijk aankondigen. Leden die zich aangetrokken voelen tot de werkzaamheden van de redactie kunnen zich aanmelden om eens mee te komen kijken en te informeren wat dat allemaal inhoudt. Uiteraard willen we onze er varingen graag overdragen. Toch zal een nieuwe redactie het geheel op eigen wijze en volgens eigen inzichten aanpakken. Het verdient verreweg de voorkeur dat twee mensen het blad maken, dus volgt hier onze oproep:

Kamps c hap

D

rie jaar en 13 nummers verder beleeft de Eemlander onder de huidige redactie zijn rijkst gev ulde moment. A an kopij geen gebrek. Er is zelfs kopij overgebleven en doorgeschoven naar het volgende nummer. Denk daarbij aan een mooie bouwtekening van 7 pagina’s van een Scherjon zeilklomp, inter view met de voorzitter, de groepsgriffel, een wedstrijdverslag. Kortom, kopij voor twee nummers was voorradig. Vandaar dat dit nummer de dikste is die we gemaakt hebben. Voor dit nummer heeft de redactie strikt de sluitingsdatum voor de kopij gehanteerd. December is voor iedereen een drukke maand. Om dan op 1 december te beginnen met het blad is vragen om deadline problemen. Zeker met een enorme hoeveelheid aan kopij dat geredigeerd, geplaatst en opgemaakt moet worden. Daarnaast de veelheid aan foto’s die ook gescand, voorbereid en geplaatst moeten worden. A ls het nummer klaar is moet het naar de

Oproep Per 1-1-2005 t wee redacteuren voor de Eemlander. Reageren voor 1 juni 2004 Sluitingsdatum kopij volgende Eemlander stipt 1 maart 2004

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

* Mariner BB motoren * Elektrische BB motoren * Watersportkleding en -schoeisel * International en Epifanes bootlakken * Navigatieverlichting en -apparatuur * Accessoires voor motor- en zeilboten * Rubberboten * Gidsen en kaarten voor de watersport �����������������������

* Tuigerij t/m 14 mm

WATERSPORTBEDRIJF ‘T VROUWEZAND HAVENWEG 15-17 - 3812 PR AMERSFOORT - TEL.: 033-4807828 EMAIL: VROUWEZAND@PLANET.NL 5

E


Advertenties

CHINEES INDISCH RESTAURANT

DE GROTE CHINESE MUUR • exclusieve specialiteiten • met airconditioning • capaciteit 150 personen • ruime parkeergelegenheid • elke dag geopend • aparte zaal voor personeelsdiner en feest voor maximaal 70 personen • wij verzorgen ook party service bij u thuis

Spuistraat 69 • Spakenburg • Tel.: 033-2982629 • Fax: 033-2984233

Uw adres voor:

Scheepstimmerwerk & Polyester Reparatie Adres: Zuidereind 4, 3741 LG BAARN Tel. Werkplaats: 035-5431311 Mobiel nr.: 06-51110284


Advertenties

��� �� ���

���������������������������������� � ������������������������������������������������������������������������������������������������������������ ������ ������ � ������ ���� ������� ���� ��� �������� ��� ������� ��� ���� ������ ���������� ������������������ ��� ����� � ����� ��� �������� ������� ������������������ ���������� ������������� ���������������������������������������������������������������������������������������

����������������

������� ���� ��� ���� �� ��� ���������� ������������� ������� ���� ����� �������������� ���� ������ ��� �������� ��� ����� ����� ��� ����������������� �� ����������������������������������������������� ��������������������������������������������� �������������������������������������������� �����������������������������������������������

��������������������������� �������������������������������

��� ����������� ���� ��� ����� ������ ���� ��� ������� ��������� ���� ���� ����� ������� � ���������� �������� ���� ���������� �������������� ��� ������������� �� ��������� ���������������� ���� �������������������������������������� ���������� ��� ��������� ���� ���� ����� �������� ������� ��� �����������������������������������������������

�������������������� ����������������� ��������������������������������������


Kool Zeilmaker s

Bezoek aan Kool Zeilma kers Via de Vereniging van kolibrizeilers ( V K Z) werd er 8 november een bezoek georganiseerd bij Zeilmakerij Kool te Baarn. De Kolibri 560 is een nationale eenheidsklasse. Indien men aanschaffing van nieuwe zeilen over weegt is het goed om te weten waar men op zou kunnen en moeten letten. Zeker als men van plan is in de nabije toekomst wedstrijd te gaan zeilen. A at Kool is zelf een kolibrizeiler, zeker in wedstrijdverband, maar vooral een gerenommeerd zeilmaker in met name wedstrijdzeilen en uiteraard toerzeilen. De toelichting die A at Kool tijdens zijn rondleiding zal geven is behalve algemeen informatief ook doorspekt met zeiltrimadviezen en voorstellen en suggesties richting de klassecommissie. A at Kool bespeurt een in zijn ogen ongewenste tendens waarin er steeds meer vrijheid in materiaalkeuze van de zeilen komt. Dit resulteert in steeds lichtere materialen waardoor het gevaar dreigt dat over winningen behaald worden op verschil in materiaal en rijkdom van de schipper, welke deze duurdere materialen aan kan schaffen, dan in de k waliteit van de bemanning. Kool vreest dat hier een negatieve invloed vanuit gaat op het wedstrijdzeilen in het algemeen en het wedstrijdzeilen in de kolibriklasse in het bijzonder.

D e E e ml a n d e r

Het Atelier

gelegenheid zijn het mallen voor wedstrijdzeilen van een Kolibri 560. De mallen worden gemaakt van polyesterfilms welke tegen vocht en temperatuur wisselingen bestand zijn en ver waarloosbare krimp of uitzetting kennen. Op deze mallen wordt het Dacron gelegd en precies naar de mal uitgeknipt. Op deze manier is elk nieuw gemaakt kolibri wedstrijdzeil precies hetzelfde en kan er ongelimiteerd gereproduceerd worden. Op dit punt aanbeland vertelt A at dat het hem opgevallen is dat de kolibriklasse steeds meer een kleine FD-klasse aan het worden is omdat er met beslag en materiaalkeuze van de zeilen steeds meer geëxpirementeerd mag worden. A anvankelijk schreven de oude klassevooschriften een minimaal gewicht van 250 gram voor of wel 5,5 ounce. Voor zo’n klein bootje is dat in principe aan de zware kant. Hoe lichter je de zeilen maakt hoe sneller de zeilen gaan. Vooral bij licht weer zal dit beter presteren. “Ik weet niet, en dat is mijn persoonlijke mening, of we hier wel mee op de goede weg zijn” stelt A at Kool. “Zeilers zijn meer met de boot en materiaal bezig en minder met het tegen elkaar zeilen.” Tijdens de uitleg haalt hij zijn eigen wedstrijdfok en grootzeil te voorschijn. Dit zijn Dacron zeilen met een harde finish erop. Tevens toont hij Pentex zeilen. Het verschil met Dacron is dat er de helft minder rek in Pentex zeilen zit dan in Dacron zeilen en dat ze lichter zijn. Ondertussen heeft Kool het grootzeil tussen twee lijnen gespannen waardoor hij tekst en uitleg kan geven hoe materiaalkeuze en zeiltrim elkaar beïnvloeden. Schoot, t wist, zeillat en levensduur

A at Kool begint zijn rondleiding op de werk vloer op de bovenste verdieping. Van hieruit heb je een mooi overzicht over de Eempolders, de Eem en de daaraan gelegen jachthavens. Het atelier bestaat uit een grote rechthoekige vloer met aan drie zijden verzonken zitplekken in de vloer waar de naaimachines opgesteld staan. De naaiers nemen daarin plaats en bevinden zich met hun naaimachine dan op vloerhoogte. Dit vergemakkelijkt het naaiproces omdat de zeilen op de grond kunnen blijven liggen. Bij Kool werken ze met vier mensen, ieder met zijn eigen discipline. Mallen en materialen Op de vloer liggen mallen uitgespreid. Voor deze

E

8

De onderkant van het afgespannen grootzeil is gemaakt van een heel zacht doek waardoor tijdens het aantrekken van de onderlijkstrekker dit doek helemaal strak komt te staan en het eigenlijke zeil richting de giek wordt aangetrokken. Laat je het onderlijk weer vieren dan krijgt het zachte stuk doek zijn bolling weer terug. Oner varen zeilers trekken de schoot vaak te strak aan. Minder schootspanning laat het zeil open staan aan de bovenkant, de zogenaamde twist. Bovendien, als je het zeil dicht trekt door de schoot te strak te trekken, dan duwt de bovenste zeillat met zijn naar de mast gerichte uiteinde in het zeil. Dit verkort aanzienlijk de levensduur van het zeil. Dit brengt A at Kool tot de aanbeveling deze zeillat helemaal door te laten lopen tot de mast. Om dit te realiseren zullen echter de klassevoorschriften van de kolibri aangepast moeten worden. Die knik in het zeil ontstaat door de rek en die rek komt altijd uit de diagonale richting van het zeil wat te maken heeft met de manier waarop het zeil geweven is; de kettingdraden (die over en onder de inslagdraden worden geweven) van het doek zijn iets minder sterk dan de inslagdraden van het doek. De ketting en de inslag staan haaks op elkaar. A ls er


Voorlijk, val en cunninghamhole

niemand dat, maar zodra iemand hiermee begint blijft de ander toch niet achter. Ook zeilmakers zullen daar in mee gaan. De nieuwere doeken zijn enigszins ruw. Kool vergeleek die ruwheid van het doek met de ontwikkelingen die zich bij de schaatspakken hebben voorgedaan. De schaatspakken zijn her en der wat ruwer waardoor de luchtweerstand vermindert. Dit effect wil men natuurlijk ook bij zeilen bereiken. Hoe minder weerstand het zeil heeft, hoe sneller de wind er aan de lijzijde langs zal gaan en dat levert weer meer lift. Het uiteindelijke rendement dat je hier mee behaalt is op een uur zeilen drie meter, maar die 3 meter kan tijdens de finish van doorslaggevend belang zijn.

Kool Zeilmaker s

trek op het doek komt dan zal die diagonaal tot uiting komen in verhouding tot de ketting en de inslag. Bij trek ontstaat er zodoende een plooiing in V-vorm op de uiteinde van de zeillat. Dit is op te lossen door stroken inslagdoek op het zeil te zetten, eveneens in de vorm van een V, waarbij de onderkant van de V het uiteinde van de zeillat raakt. Helaas staat het nationale zeilmeetreglement dit niet toe. De latten mogen niet versterkt worden buiten de randen van de latzak. In de internationale reglementen mag je daarentegen versterken wat je wilt tot wel twee lagen doek. Voor de levensduur van het zeil is het dus raadzaam de bovenste zeillat te verlengen tot de mast. Om dit probleem het hoofd te kunnen bieden heeft Kool in de tijd dat hij een FF65 voer twee latzakken voor de bovenste zeillat aangebracht. Voor IMS-wedstrijden gebruikte hij aan de achterzijde een lange zeillat in een doorlopende latzak en voor de klassewedstrijden had hij aan de voorkant van het zeil een korte latzak voor de korte zeillat. De bovenkant van het zeil is het zwakste punt omdat daar in verhouding de grootste krachten op het zeil komen te staan, het opper vlak is daar immers het kleinst ten opzichte van de trekkracht die er op uitgeoefend wordt. Het bovenste deel zal als eerste gaan scheuren.

Fok In het nieuwe kolibrifok zit aan het voorlijk geen staaldraad meer. Ook dat is voer voor veel discussie geweest. In de oude kolibrivoorschriften stond dat er staaldraad gebruikt moest worden. Dit doe je in principe alleen maar met fokken waar geen leuvers aan zitten. A angezien alle Kolibri’s met leuvers in het fok zeilen heb je die staaldraad in het voorlijk niet nodig. De FD’s, Spankers, Vrijheid en dergelijke nationale klassen hebben deze staaldraad wel nodig omdat het voorlijk van het fok daar ook dient als voorstag ter wijl een kolibri van zichzelf al een vaste voorstag heeft.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Het voorlijk moet zo los mogelijk gevaren worden totdat je boot het niet meer houdt, dan ga je hem op spanning zetten. Voorlijkspanning wordt met name bepaald door de rek in je val. Ga je namelijk de grootschoot aantrekken dan trek je met een hefboom aan je achterlijk en dat achterlijk gaat dan naar beneden en trekt dan je voorlijk ook los. Neem je een Dyneema val dan kun je hier aardig wat mee doen. De meeste boten, zeker de kolibri’s, hebben een polyester val. Een Polykote zeil vormt een goede combinatie met een Dyneema val. Het cunninghamhole doet eigenlijk hetzelfde als de valspanning aantrekken. Uitgangspunt blijft dat als je voldoende gewicht hebt om je boot rechtop te zeilen je moet blijven proberen je zeil zo vol mogelijk te varen. Materiaalkeuze Licht doek heeft geen specifieke voordelen maar vooral andere eigenschappen, het rekt veel minder. Het nadeel is dat het sneller breekt en barst. Het voordeel is dat een licht zeil sneller in model komt, ook bij licht weer. Dacron zeilt vlakker en is in dat geval beter voor zwaar weer. A ls je met wapperende zeilen voor de start ligt zul je ook merken dat lichte zeilen veel meer herrie maken door het oor verdovende krakende geluid. Je kunt ook maar een seizoen met dergelijk doek varen. Uit kostenover wegingen wil eigenlijk

9

E


In het zeilmeetreglement wordt gesproken van een vastgelegde achterlijklengte en een breedtemaatlengte. Dit laatste is de lengte vanaf het voorlijk tot het achterlijk. Tevens moeten in de kolibriklasse volgens de klassevoorschriften de binnenwanten van de mast op de voorste puttings gevaren worden en de buitenwanten op de achterste puttings. “Dat klopt helemaal niet, dat is volledig onlogisch. Wat gebeurt er namelijk: A ls je de binnenwanten gaat aandraaien gaat je mast rondstaan, die gaat dus bol naar voren staan. Dan moet het voorlijk dus iets rondgesneden worden met als gevolg een iets hol achterlijk omdat je met die vastgelegde breedtemaat te maken hebt. Die hele breedtemaat wordt zodoende naar voren geplaatst. Door deze breedtemaat in de voorschriften op te nemen heb je de binnenverstaging volledig overbodig gemaakt. A ls je binnenverstaging te strak staat en je trekt je achterstag aan dan gaat je mast rond en doet

D e E e ml a n d e r

Kool Zeilmaker s

Onlogische reglementen

meer ronding in het voorlijk maken. Er kan dan in het ontwerp meer gespeeld worden met het zeil. De zeileigenschappen van de kolibri zullen er aanzienlijk op vooruit gaan, niet een beetje, dat zal echt heel veel schelen.” Het gevolg zal echter zijn dat elke wedstrijdzeiler een nieuw grootzeil aan zal moeten schaffen en daar heeft natuurlijk niet iedereen zin in. Toch ziet A at in dergelijke ontwikkelingen meer heil dan in het ‘rommelen’ met de materialen. Advies voor toerzeilers Voor een toerzeiler zou het dus ideaal zijn om van die breedtemaat af te stappen omdat het de zeileigenschappen enorm bevordert. Je kunt dan alleen nooit met deze zeilen meedoen aan wedstrijden. Het advies aan toerzeilers: Topzeillat laten doorlopen en grootzeil verder uit laten bouwen is dan zeker raadzaam. “Het is heel vreemd, je zou zeggen dat hierdoor het lateraal punt van de boot naar achter komt en dat de boot daardoor loefgieriger wordt. Het tegendeel is het geval, je zeil zal meer open gaan staan en de boot wordt minder loefgierig en beter zeilbaar. Hoe meer zeil bovenin hoe harder je zeilt, het gaat met name om het lozen van de wind uit het grootzeil. Doordat je bovenin meer zeil hebt kantelt het zeil wat makkelijker open. Het rare fenomeen zal zich dan voor gaan doen dat de toerboten harder zullen gaan dan de wedstrijdboten.” A l met al was het een informatieve dag waarin vele voor- en nadelen besproken werden over materiaalkeuze, zeilontwerp, bootontwerp, klassevoorschriften enz. en hoe deze zich ten opzichte van elkaar verhouden. Materiaal krijgt nu door het in de voorschriften wegvallen van het minimum zeilgewicht de nadruk ter wijl met doordacht zeilontwerp het meeste resultaat geboekt kan worden. Kool betreurt enigszins deze ontwikkeling. Hierin spelen de klassevoorschriften en de intenties van de (wedstrijd)zeiler een grote rol. Voor nadere informatie kunnen de volgende websites interessant zijn.

het grootzeil helemaal niks meer. Je hebt in deze twee maten dus te weinig vlees om iets met het achterlijk te kunnen.” A at wil met zijn betoog duidelijk maken dat door de vastlegging van de lengte van zowel het achterlijk als de breedtemaat in combinatie met de type verstaging op de kolibri er aan de zeileigenschappen van de boot heel wat teniet gedaan wordt: “A ls deze maten groter mogen kan het zeil ruimer worden en kun je

E

10

http://w w w.koolzeilmakers.nl http://w w w.zeilplan.net http://zeilmakers.startkabel.nl http://w w w.sailcut.com De laatste site biedt een gratis zeilontwerp programma. Bas Oskamp


• •

• •

• •

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

K ijk eens kritisch naar uw winterbok. Is deze niet te ver ingeroest, voldoende verstelbaar, demontabel en niet te zwaar. A ntivries voor het vorstvrij houden van uw motor dient bij de uitlaat opgevangen te worden en kan het volgend seizoen weer gebruikt worden. Ook kunt u opgevangen antivries aan uw buurman doorgeven. Groot onderhoud aan uw schip mag niet op het haventerrein plaatsvinden. Slijpwerkzaamheden zijn onder geen beding toegestaan. Indien toch noodzakelijk, dit uitsluitend onder leiding van de havencommissie. Bij werkzaamheden aan de onderzijde van uw schip altijd een ruim bemeten plastic zeil gebruiken om ver v uiling van ons terrein te voorkomen. Op ons terrein zijn koperhoudende antifoulings niet toegestaan. Bezorg andere leden geen overlast. Schuur werkzaamheden van enige omvang mag tot 5 weken voor de tewaterlating, waarbij een mechanische stofafzuiging een minimale maatregel is. Een stofzak is echt niet afdoende. Chemisch af val, zoals olie, half lege verf blikken, plakband enz, niet in onze container maar bij het chemisch af valdepot in uw woonplaats afgeven. Geen stekkers onbeheerd in de stroompalen achter laten. Drink water mag in zeer beperkte mate gebruikt worden om uw schip in het na- en voorjaar af te spoelen, onder voor waarde dat u gebruik maakt van een spuitpistool. Controleer regelmatig uw schip of uw dektent goed vast zit. Dit voorkomt schade aan uw schip en de havencommissie werk. Sluit altijd het toegangshek.

Gedragsregels

Gedragregels tijdens de winterstalling in uw haven.

Bron: Telegraaf, 22 november 2003

Wij rekenen op uw medewerking. De havencommissie, A rjan van Garderen, Menno van Moorselaar, Cees van Empelen en Eddy de Ruyter 11

E


Advertenties


Advertenties

���������������������������������������� ������������������������������������������� ����������������������� �������������������������� ���������

������������������������������������������������ ��������������������������������������� �������������������������������������������


D e E e ml a n d e r

N oordzeetoc ht

Noordzeetocht 2003 Drie maal is scheepsrecht en dat had dit keer zeker betrekking op de Noordzeetocht. Het weer en de wind was goed en ik had een gezellige bemanning aan boord. Dit jaar had ik Ernst Hoofjes en A rjan van Garderen als bemanning op de Sisu. Voor hen zou het de eerste keer worden dat zij op de Noordzee voeren. Simone, A rjans echtgenote, had voor de vrijdagavond een heerlijke schotel ratjetoe klaargemaakt, die ons de volgende dag voldoende wind gaf om de Noordzee op te gaan. Met een zuidelijke wind 3-4 voeren de Eemlanders zaterdagmorgen om 09.00 uur de Noordzee op. A angezien het gedurende de nacht nogal stevig had gewaaid, stond er een onrustig zeetje. Tevens was de zeetocht plat voor de wind waardoor de schepen af en toe behoorlijk heen en weer slingerden. In navolging van de Santana van Cees van Empelen en de Spindrift van Joop Hoogendoorn laveerden wij met ruime wind heen en weer over de zee. Dat had als voordeel dat we comfortabeler zeilden en dat tot Petten de schepen dicht bij elkaar bleven. De Frog van Henny van den Brink had met een uitgeboomde genua behoorlijk de spirit erin. Hans Valkenburg met zijn Waarschip en A rie Sonneveld met zijn Hallberg Rassy zaten wat verder op zee ter wijl de Etap van Gert van Dijk wat dichter onder de kust voer. Achter ons sloten Willem Mutze met genakker, Gert-Jan van Rossum en Gerard Hentenaar de rij aangezien zij wat later uit de Seaport Marina van IJmuiden waren vertrokken. Met de kustlijn aan stuurboord en een oneindige zee aan bakboord zeilden de Eemlanders heerlijk door het zoute zilt. Het is iedere keer weer genieten om over de lange deining en het bruisende water van de Noordzee te varen. Hoezeer ik ook mijn best deed, het lukte maar niet om een makreel aan mijn visplankje te krijgen. Zou de zee dan toch leeg gevist zijn? Ernst en A rjan werden ondanks het onrustige zeewater niet zeeziek. Zij hadden het goed naar hun zin en genoten van de zeiltocht. Dat kon je van John Willemse niet zeggen. Die kotste, onder luid protest van Cees van Empelen de kuip vol. Maar ja, wat is een Noordzeetocht zonder zeezieken. Bedankt John. Ter hoogte van K ijkduin kreeg de vloedstroom de schepen meer in haar greep. Met een snelheid van 10 knopen over de grond zeilde de Sisu met ruime wind het Marsdiep in. De Waddenzee leek ten opzichte van de Noordzee wel het Randmeer. Geen hoge golven en lekker bezeild en nog steeds stroom mee. Om 15.00 uur meerden de eerste boten in Den Oever langs de remming voor de sluizen bij de A fsluitdijk af. A angezien alles bezeild was, was iedereen binnen een uur binnen. Na de sluis zeilden ‘t Waere, de Santana, de Spindrift en de Sisu hoog aan de wind richting

E

Enkhuizen. Ik had de indruk dat er minder wind op het IJsselmeer stond en besloot de kleine genua voor de midden genua te ver wisselen. Op weg naar Enkhuizen werden we echter getrakteerd op een paar stevige buien, waaruit behoorlijk wat wind k wam. A f en toe windkracht zes op de meter. De lange masten van de Spindrift en de Sisu werden sterk achterover getrimd en konden we toch nog ongereefd doorzeilen. Achter ons zeilden de schepen met de kortere masten, ondanks een rif in het zeil, met de zeerailing door het water. Onder weg naar de Ven, ter hoogte van het K reupel, moesten we overstag voor een groot werkeiland in aanleg. Dit wordt een nieuw vogelrustgebied en k wam niet op mijn IJsselmeerkaart van 1998 voor. Toch volgend jaar maar een nieuwe kaart aanschaffen. Tevens hoorden we via de marifoon dat er bij de KG 1 ook nog een jacht was gezonken. Er waren een aantal reddingsboten actief maar van het gezonken jacht geen spoor. Achteraf bleek dit jacht over varen door een charterschip en nog steeds niet gevonden. De opvarenden zijn gelukkig wel gered. Om 19.00 uur meerden we in de stromende regen in de Buyshaven te Enkhuizen af. Het zout van het dek spoelen was in ieder geval niet meer nodig. Wellicht is het in over weging te nemen om de Noordzeetocht voor de “v utters” in Texel of Den Oever te onderbreken en de maandag er bij te betrekken. Zij hebben de tijd. De werkenden onder ons zullen toch door moeten gaan om maandag op tijd op het werk te zijn. Recapitulerend kunnen we vaststellen dat we met 10 schepen op een geslaagde Noordzeetocht kunnen terugkijken. Jammer dat een aantal vaste deelnemers zoals Pierre Verhoeff, Marco Jansen, Rob Drapers en Henr y Werkhoven op het laatste moment moesten af haken. Maar als zij dit lezen zijn zij volgend jaar zeker weer van de partij. De tocht was, inclusief het Noordzeekanaal, helemaal bezeild. A an de reacties te horen hebben we allemaal genoten van deze heerlijke Noordzeetocht en staat dit evenement als een aanrader voor volgend jaar zeker weer op het programma. Voor de organisatoren Joop en ondergetekende was het in alle opzichten een geslaagd evenement, aangezien er een tiental schepen van Eemland hebben meegevaren.Daar voor onze gewaardeerde dank. Persoonlijk heb ik heerlijk gevaren met een fijne bemanning. Eddy de Ruyter

14


Jammer, jammer, jammer Wist u dat deze leden zich er weinig van aantrekken als zij op de ver v uiling gewezen worden. Wist u dat de havencommissie over weegt om deze leden volgend seizoen niet meer op de wal te plaatsen. De havencommissie

Jammer

Wist u dat het nieuwe granulaat op het terrein tot begin oktober schoon was. Wist u ook dat er leden zijn die binnen een week met schuren en schilderen het terrein al onnodig hebben ver v uild.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Ja Joop, zo behoort iedereen vanaf heden te schuren. Met een simpele stofafzuiging maak je de havencommissie en je buurtjes dolgelukkig.

Nee, deze opname is niet op een prachtige zomerse dag gemaakt. Tot grote teleurstelling van de havencommissie is deze foto op 7 november genomen. Ver wijder uw landvasten en maak ze schoon voor het nieuwe seizoen, dan heeft u er langer plezier van. 15

E


Advertenties

E. Boomgaard Damsluisweg 67 1332 EB Almere 036-5291740

Het gaat U voor de wind met H O PM A N SAI LS Wij bieden U 30 jaar ervaring in het maken van zeilen en kunnen op afspraak bij U aan boord komen om U optimaal te adviseren. Of U brengt een bezoek aan onze zeilmakerij in Spakenburg. De koffie staat klaar! Wij werken met betrouwbare merken zoals o.a.: Dimension Polyant en Contender zeildoek, Profurl en Facnor rolreefinstallaties. Naast onze lage prijzen en hoge kwaliteit hebben wij diverse spectaculaire aanbiedingen. Reparaties binnen 5 dagen. 5 jaar garantie op stand en constructie van zeilen.

Jachtzeilen, cruising en racing Scherpe, ronde- en platbodems Spinnakers en Gennakers Sprayhoods en Bootkappen Dektenten Complete tuigage Zeilen voor eenheidsklasse

Computer ontwerp CAD/CAM Alle reparaties + wassen Bootkussens Watersportartikelen

!!! e offerte p r e h c s ax voor Bel of F Zeilmakerij Hopman bv, Westdijk 28, 3752 AE SPAKENBURG, tel: 033-2981990 fax: 033-2988070


Advertenties

��������������������� ��������������������� �������������� ����������� ������� ������������ ������������ ������������� ��������������������

����������� ������������� ������������������������ ������������ ������������ �������������

�������������������������������������� ��������������������� ����������������� ������������������������� ����������

����������������� ����������������


Kor t Verha al

D e E e ml a n d e r E

De duivel... In de goede oude tijd leefde er ver in het noorden, in Chester, een man wie het altijd maar tegenliep. A lles waarmee hij begon mislukte, en naargelang het hem slechter ging, verloor hij al zijn vrienden, zodat hij de wanhoop nabij was. Toen hij op een avond alleen in zijn kamer zat en aan de huur dacht, die over een paar dagen betaald moest worden, en aan het geld dat hij niet bij elkaar zou kunnen krijgen, riep hij: ‘Ik wou maar dat ik mijn ziel aan de duivel kon verkopen, net als die man over wie men in oude boeken leest.’ Nauwelijks had hij dit geroepen, of de klok sloeg twaalf uur, een vonk begon in de kamer rond te draaien, het begon naar zwavel te stinken en een stem zei: ‘Zijn deze voor waarden naar je zin? ’ En toen zag hij, dat iemand een stuk perkament op de tafel had gelegd. Hij las het door en daar hij ten einde raad was en niet wist wat hij deed, zei hij: ‘Ja’ en keek rond naar een pen. ‘Dan moet je het contract tekenen,’ zei de stem weer, ‘maar je moet niets overhaast doen. Denk er maar eerst eens goed over na.’ Hij dacht een tijdje na, toen zei hij: ‘Ja, ik zal het contract tekenen,’ en hij greep naar de pen. ‘Onttrek wat bloed aan je linkerduim en teken,’ zei de stem. Dus prikte hij in zijn linkerduim en tekende. ‘Hier is je handgeld,’ zei de stem, ‘negenentwintig zilveren stuivers. Vandaag over twintig jaar zien wij elkaar weer.’ De volgende ochtend vroeg k wam onze vriend weer tot zichzelf en hij had een gevoel alsof hij bijna verdronken was. ‘Wat een nare droom heb ik gehad,’ zei hij. Maar toen hij goed wakker was, zag hij de negenentwintig stuivers liggen en rook de zwavelstank nog.

Hij ging op zijn stoel zitten en herinnerde zich nu, dat hij zijn ziel aan de duivel had verkocht en twintig jaar lang alles kon doen waar hij zin in had; en hoewel hij natuurlijk bang was voor wat er over twintig jaar zou gebeuren, troostte hij zich met de gedachte, dat het tenslotte een zee van tijd was en dat hij al die tijd zou kunnen eten en drinken en vrolijk zijn, zich in weelde baden, en in zijden kleren rondlopen, zorgeloos en gelukkig en altijd maar voor de wind. Negentien jaar en negen maanden nam hij het er dus van en deed alleen waar hij zin in had; maar toen de twintig jaar bijna verstreken waren, was er geen rampzaliger mens op de wereld dan hij. Hij liet zijn huis en zijn positie en zijn rijkdommen in de steek en ging naar de haven van Liverpool, waar hij als matroos aanmonsterde aan boord van een theeklipper1 van de Black Ball Packet, met als bestemming de Chinese zeeën. Zij hadden een voorspoedige heenreis, en toen onze vriend nog maar drie dagen had, lagen zij met windstilte in de Indische Oceaan. Die middag moest hij aan het roer staan en daar het schip geen gang had, had hij alle tijd om zich aan zijn gedachten over te geven. Ter wijl hij daar zo tegen het roer aanhing, huilend en kreunend, k wam de kapitein aan dek, juist toen er acht glazen werden geslagen. Hij liep natuurlijk naar achteren, keek eens naar de hemel, en toen hij weer naar beneden keek, zag hij onze vriend, die bij het roer stond te huilen. ‘Hallo,’ zei hij, ‘wat scheelt eraan? Voel je je niet goed? Je kunt het best naar kooi gaan, wanneer het vanavond vier glazen slaat, en wat innemen.’ ‘Neen, kapitein,’ zei de man, ‘met drankjes ben ik niet geholpen.’ ‘Wat betekent dat? ’ vroeg de ouwe, ‘dan moet je wel erg ziek zijn. K ijk

18

eens aan, je wangen zijn helemaal ingevallen en je ziet er uit alsof je een paar nachten niet geslapen hebt. Wat scheelt er dan toch aan? Tob je ergens over? ’ ‘K apitein,’ antwoordde hij op plechtige toon, ‘ik heb mijn ziel aan de duivel verkocht.’ ‘Zo,’ zei de ouwe, ‘dat is lelijker. Dat is erg beroerd voor je. Ik had altijd gedacht, dat die dingen alleen maar in boeken gebeurden.’ ‘Maar,’ zei onze vriend, ‘dat is niet het ergste, kapitein. Vandaag over drie dagen komt de duivel mij halen.’ ‘Goeie hemel!’ gromde de ouwe, ‘zo iets is nog nooit bij mij aan boord gebeurd. Maar wacht eens even, ‘ ver volgde hij, ‘heeft de duivel je niet een klein kansje gegeven – een of andere uitweg in het contract? Denk maar eens rustig na.’ ‘Ja, kapitein,’ zei onze vriend, ‘juist toen ik het contract tekende, werd er iets in mijn oor gef luisterd.’ – Hij sprak nu heel zacht, opdat de stuurman het niet horen zou. – ‘Wanneer ik de duivel drie kar weitjes kan opdragen die hij niet doen kan, dan ben ik gered, kapitein, en mijn lichtzinnige daad wordt mij niet aangerekend.’ Toen begon de ouwe te grinniken en hij zei: ‘Laat dat maar aan mij over, jochie. Ik zal die duivel van jou wel een loer draaien. Kom eens hier, een van jullie, en los de roerganger af. Ga jij nu naar voren en ga rustig slapen, en tob nergens over, want ik zal dat zaakje wel voor je opknappen. Maak je maar niet ongerust.’ Zo ging de dag voorbij, en de volgende dag ook, en de daar op volgende dag ook, en daarna was het de dag dat de duivel werd ver wacht. Zodra acht glazen aan het einde van de dagwacht werden geslagen, 2 riep de ouwe alle hens op het halfdek.


Het was nog steeds windstil – maar eindelijk, tegen dat er zes glazen geslagen zouden worden, zag hij een donkere wolk aan lij, waarin het weerlichtte – alleen waren de bliksemstralen te rood en k wamen te vlug na elkaar. ‘Nu opgepast,’ zei hij tegen zichzelf. A l spoedig dreef de donkere wolk loef waarts, vlak bij het schip, er vertoonde zich een rood schijnsel, het begon erg naar zwavel te stinken, er klonk een luide donderslag, en daar stapte de duivel aan boord. ‘Morgen, kapitein,’ zei hij. ‘Morgen, meneer de duivel,’ zei de ouwe, ‘wat heeft u voor de duivel op mijn schip nodig? ‘Ja – kijk eens, kapitein,‘ zei de duivel, ‘ik kom de ziel halen van een van de leden van uw bemanning, zoals dat contractueel is vastgelegd; en aangezien ik het nogal druk heb in deze zondige tijd, hoop ik, dat u me niet langer zult laten wachten dan strikt noodzakelijk is.’ ‘Ja, kijk eens, meneer de duivel,’ zei de ouwe, ‘de man voor wie u komt, is op het ogenblik juist naar kooi gegaan. Het zou jammer zijn om hem wakker te maken voordat zijn wacht begint. Vindt u goed, dat ik u die kar weitjes opgeef, of heeft u daar bezwaar tegen? ’ ‘Och neen,’ zei de duivel, ’zeg maar op.’ ‘Nu, meneer de duivel,’ zei de ouwe, ‘ziet u daar die grote marsra? Wat zou u er van zeggen als u eens op die ra klom en in uw eentje drie reven in het marszeil stak? ’ ‘Goed, kapitein,’ zei de duivel en hij klom het want in, naar de mars, en zo langs het stengewant naar de ra. Nu, toen hij zag, dat het zeil strak gespannen was, in verticale richting, riep hij naar beneden: ‘Hé daar, jullie! Vier de vallen eens een beetje!’ ‘Daar komt niets van in,’ zei de ouwe, ‘er wordt hier aan boord

19

niets gevierd.’ ‘Maak de schoten los,’ riep de duivel, ‘dit grote marszeil staat helemaal strak. Hoe kan ik er dan drie reven in steken? ’ ‘Goed,’ zei de ouwe, ‘u kunt het dus niet. Kom maar naar beneden, jou tweehoevig dier. Dit is één punt voor mij.’ ‘Ja,’ zei de duivel, toen hij weer op het dek stond, ‘dat kan ik niet ontkennen, kapitein. Dit punt is voor u.’ ‘Nu, meneer de duivel,’ zei de ouwe, ter wijl hij naar de verschansing toeliep, ‘wat zou u er van zeggen, als u eens in dat kleine bootje stapte? Voelt u daar wat voor? ’ ‘Goed, kapitein,’ zei hij, en gleed langs de vanglijn naar beneden, en ging op de achterbank zitten. ‘Nu, meneer de duivel,’ zei de kapitein, ter wijl hij een klein zoutlepeltje uit zijn vestzak haalde, ‘wat zou u er van zeggen, als u nu eens al het water aan de ene kant van de boot naar de andere kant baliede, met dit lepeltje als hoosvat? ’ De duivel keek hem stomverbaasd aan toen hij dat hoorde. ‘Zeg!’ zei hij ten slotte, ‘uit welke staat van A merika komt u? ’ ‘In ieder geval niet uit Jersey,’ zei de ouwe, ‘dat is twee punten voor mij, is het niet, jochie? ’ ‘Ja,’ gromde de duivel en hij klom weer aan boord, ‘dat is twee voor u. Nu nog de laatste ronde. Wat heeft u nu weer uitgedacht? ’ ‘K ijk, meneer de duivel,’ zei de ouwe, ter wijl hij een onschuldig gezicht trok, ‘ik heb de ketting klaargelegd om het anker te laten vallen. Nu staat Chips daar op het voorschip en wanneer ik het bevel geef, laat hij het anker gaan. Wat zou u er van zeggen, wanneer u de ketting tegenhield met die grote handen van u, zodat hij niet helemaal uitloopt? Is dat wat voor u? ’ De duivel trok dus zijn jas uit, wreef zich in zijn handen en liep

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

‘Mannen,’ zei hij, ‘ik heb vanmorgen een kar weitje voor jullie allemaal. – Stuurman,’ riep hij, ‘alle hens aan de grote-mars-zeilsvallen, 3 en laat ze het zeil goed strak hijsen.’ Dus gingen zij naar de vallen, maakten de touwen los en de oude John Chantyman begon te zingen: Er is een Black Ball-klipper, Die de rivier af komt drijven. En de ra werd naar de top van de mast gehesen, totdat de buikgordings 4 in het blok vast bleven zitten. ‘Goed gedaan,’ zei de ouwe, ‘zet nu mijn sloep uit en laat hem langszij drijven.’ Ook dit werd gedaan. ‘Goed,’ zei de ouwe, ‘nu naar voren met jullie, naar het kabelgat, en ontrol de ankerketting zover het maar kan.’ Dus gingen zij naar voren en de ankerketting werd op het dek neergelegd, klaar voor het gebruik. ‘Nu, Chips,’ zei de ouwe tegen de timmerman, ‘maak het waarloze anker 5 aan die ketting vast en ruim het voordek op, voor het geval wij het anker laten vallen.’ En ook dit werd gedaan. ‘Nu wou ik die potten met vet uit de kombuis hier hebben,’ zei de ouwe, ‘zet hier maar neer, kok. Uitstekend. Vooruit, jongens, en zet iedere schalm van die ketting een duim dik in het vet.’ Ook dit deden zij, zich af vragend wat de ouwe eigenlijk voorhad. ‘Goed zo’ riep de ouwe, ‘nu alle hens naar beneden! Chips, ga op de voorplecht staan en kijk goed uit! Ik blijf aan dek, stuurman! Goed zo.’ Dus gingen ze allemaal naar beneden: Chips stopte zijn pijp in de lij van het gangspil en de ouwe liep aan de loefzijde van het halfdek heen en weer en lette op of het hellev uur soms ook ergens te zien was.

Kor t Verha al

...en de ouwe

E


Familieberic hten

aan de fokkemast was vastgemaakt, en hij stak er zijn armen doorheen, en klemde er zich als een wanhopige aan vast. Maar het gaf zo’n schok, toen de ketting uitgelopen was, dat de schalm brak, zodat de hele ketting door het kluisgat slipte, onder een regen van vonken, en de duivel meesleepte. Daarom is er nu geen duivel meer. De duivel is dood. Wat de ouwe betreft, die keek over de verschansing naar de luchtbelletjes, maar de duivel k wam niet meer boven. Toen liep hij naar het water vat en sloeg erop met een handspaak. ‘Bakboordswacht aan dek!’ schreeuwde hij, ‘en hijs mijn sloep aan boord.’

D e E e ml a n d e r

naar voren, waar hij bij de beting 6 staan bleef. ‘K laar, kapitein,’ zei hij. ‘A lles klaar, Chips? ’ vroeg de ouwe. ‘Opgepast dan, -laat vallen het anker!’ – en de oude Chips sloeg de pin los, en daar ratelden het anker en de ingevette ketting naar beneden, in een zee die vijf mijl diep was, Ik zei immers al, dat ze in de Indische Oceaan waren. Nu, de duivel deed erg zijn best en greep naar de ankerketting, maar de ingevette schalmen gleden telkens weer tussen zijn klauwen vandaan, en af en toe sprong een schalm omhoog en raakte hem in zijn gezicht. Ten slotte, toen de ketting bijna helemaal uitgelopen was, rende de duivel naar de laatste schalm, die

E

20

Bron: John Masefield, Verhalen van de zee, 1976, Uitgeverij Contact A msterdam (voetnoten) 1 K lipper: snel varend zeilschip in de negentiende eeuw. 2 Acht uur ‘s morgens. 3 Touwen om het marszeil aan de grote mast op te hijsen. 4 Hiermee wordt de onderrand van het zeil opgehesen. 5 Reser veanker. 6 Twee zware stijlen door een dwarsbalk verbonden, om de ankerketting aan vast te maken.


Familieberic hten

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

E

21


Advertenties


Advertenties

JACHTWERF DE WATERMOLEN VOOR ALLE WATERSPORTBENODIGDHEDEN DEALER VAN: * DE IJSSEL VERFPRODUCTEN

* VETUS

* EPIFANES

* A.S.A. (ELECTRA)

* INTERNATIONAL

* BELSHIP

* VC PRODUCTEN

* LANKHORST

* OWATROL

* GIMEG

* TOUWEN TEERPRODUCTEN

* PLASTIMO

* ANWB WATERKAARTEN

� NU OOK MET 12 TONS KRAAN � ZOMER- EN WINTERSTALLING JACHTWERF

DE WATERMOLEN EIG. FRANK KELDER EEMWEG 74 3755 LD BAARN TELEFOON: 035 - 5417886


D e E e ml a n d e r

Skipje Silen

Sk ipje silen

E

Een aantal jaren geleden lagen we met ons schip en het gezin tijdens de vakantie in Grouw Friesland. Het was echt Hollands druilerig weer en we besloten die middag het plaatselijk museum te bezoeken. We troffen het, want het thema bleek een aloude Friesche traditie “Skipje silen” te zijn. In alle mogelijke formaten waren vernuftig in elkaar gezette modelscheepjes tentoongesteld, een hobby die al eeuwen in zwang was bij de plaatselijke jeugd. K lompjes of klomphelften bevestigd op een middenplaat voorzien van heuse tuigage, in uiteenlopende kleurschakeringen waarmee wedstrijden werden gevaren op het Pikmeer. Vooroorlogse fotoreportages illustreerden het geheel en toonden honderd of meer jongens, die in spanning vanaf de wallekant hun trots gadesloegen tussen evenzoveel kleine witte zeiltjes die het Pikmeer v ulden. Gewapend met een bouwtekening toog ik thuis aangekomen direct

aan de slag. De oude klompen van mijn schoonvader moesten er aan geloven. Na een paar avonden knutselen bleek het resultaat verbluffend een echt Skipje. De gelijkenis op een miniatuuraak was treffend. Nu nog zien of het ding kon zeilen, iets waar ik wel wat bedenkingen over had vanwege het ontbreken van een roer. Omdat we aan het water woonden was de ‘maiden trip’ met ons skipje snel gemaakt. Heel stabiel en aan de wind zoefde ons skipje in een rechte lijn weg van ons steigertje. Zelfs een stevige windvlaag bracht ons skipje niet van de wijs, maar net toen ik dacht dat hij plat zou slaan ging ze keurig door de wind en sloeg een nieuw kruisrak in. In het riet aan de overkant na 30 meter kon ik hem nog net redden uit de handen van een visser, die meende wel een heel bijzondere vangst binnen te kunnen slepen. Daarna nog vaak gevaren maar dan wel met een vislijntje eraan. Omdat de winteravonden nog

24

lang zijn mischien een leuk idee om met de ( jeugd)leden van onze vereniging te delen, zodat we in de haven van de zomer onze eerste skipje wedstrijden kunnen varen. Zeilvereniging Frisia in Grouw heeft zelfs een aparte afdeling die zich met skipje silen bezighoudt. Mijn skipje is voortaan te bezichtigen in ons clubhuis en voor de enthousiastelingen hierbij alvast een handleiding en bouwtekening. Wie durft? Willem Pel Jeugdcommissie W.S.V. Gooierhaven P.S. Een befaamde klompenmaker in Friesland biedt complete bouwpakketten aan voor de somma van ca.  7,Scherjons K lompenmakerij tel.: 0511-472336 fa x: 0511-473400 w w w.klompen-scherjon.nl


Benodigdheden: •1 paar (oude) klompen (vanaf maat 40). Bij voorkeur met f link versleten zolen dus minder zwaar. •Multiplex plaat afm. 40 x 40 cm. dikte 8 mm. •Lood + lege sigarenhuls (ongeveer 15 cm.) •Mast rondhout Ø 12 mm. lengte 70 cm. (Gamma) •Giek, gaffel, boegspriet Ø 10 mm. totaal 1 meter •Water vaste houtlijm •Triplex (dekje) •Decoupeerzaag •Houtklemmen •Schroefoogjes + kleine spijkertjes (koper) •RVS schroeven (3 stuks) •Restanten zeil (zeilmaker) bij voorkeur spinakerdoek •Setje doekringetjes + stans (Hema)

Houd de 2 te gebruiken helften tegen elkaar en vijl eventuele oneffenheden pas. De kapjes aan de bovenzijde van de klomp kun je ver wijderen maar is niet noodzakelijk. (Is in dit ontwerp wel rekening mee gehouden.) Teken op de multiplexplaat de omtrek van de klomphelft af en teken eveneens de kiel, voor- en achtersteven af. Zaag de multiplexplaat in de gewenste vorm. Laat de bovenzijde van de plaat achter de mast iets verzinken ten opzichte van de bovenzijde klomp, zodat daar later het dekje op gemonteerd kan worden. Maak ook een uitsparing voor de mast van een paar cm. (zie tekening). Denk eraan: de mast komt precies voor de kiel. Voor de mast loopt de bovenzijde van de plaat wat schuin omhoog en vormt zo de voorsteven. Hierop kun je de boegspriet bevestigen. Lijm de 2 klomphelften aan weerszijden van de multiplex plaat en zet ze vast met houtklemmen. ( Wel ruim voorzien van lijm om lekken later te voorkomen). Teken het dekje af met bijv. een papieren mal en verlijm deze. Houd rekening met het mastgat.

Mocht de maat van je klompen af wijken met die van de tekening pas dan alle maten van de schets naar verhouding hierop aan. Mast en tuigage: Vijl en schuur de mast, giek, gaffel zodanig dat ze enigszins dunner zijn aan het uiteinde. Over de top van de mast een platte ( borg)ring aanbrengen tot ca 7 cm onder de top. A ls je door de ring een aantal gaatjes van tevoren hebt geboord kun je daarop mooi valletjes en trim- en sierlijntjes bevestigen. Bij de zeilmaker wat restanten zeildoek vragen en het grootzeil en fokje in elkaar zetten (wel de randen omzomen op de naaimachine). Op de zeilhoeken, voorlijk, achterlijk en top heb ik kleine ringetjes ingestanst (setje te verkrijgen bij Hema). Dit vergemakkelijkt de bevestiging van de zeilen.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Werk wijze: Zaag de klompen in de lengte middendoor in gelijke delen. Zie af beelding hiernaast. Gebruik de 2 buitenkanten van de klompen voor het skipje. (De binnenkanten als reser ve bewaren of als je nog een 2e skipje wilt maken).

K it later de randjes dicht om lekken als gevolg van buiswater te voorkomen. Verzwaar de kiel met lood. Je kunt hier voor lood smelten in de (metalen) sigarenkoker. Boor minimaal 2 gaten door het lood en bevestig deze met de r vs schroeven aan de plaat. Schilder het skipje in traditionele kleuren (vooraf eerst tewaterlaten om de waterlijn te bepalen).

Skipje Silen

Constructie “K lompsk ipje” uit t wee delen

Varen: A ls je redelijk de tekening aangehouden hebt vaart je skipje stabiel en zowel aan de wind als op halve wind in een prachtige (rechte) lijn zonder dat er een roertje op zit. Let wel: het is handig om een nylon vislijntje aan je skipje te bevestigen om hem weer in te halen. Tip: A ls je nog tijd over hebt kun je, zoals dat in Friesland gebruikelijk was, een stevig houten schraagje maken waar je het skipje thuis op kan zetten en tegelijk over een krukje beschikt aan de wallekant. Veel vaarplezier met je skipje ... want denk er aan zoals een bekend gezegde luidt: “Hoe groter het schip hoe langer de gezichten”. Willem Pel Jeugdcommissie W.S.V. Gooierhaven

25

E


K ras se K narren

D e E e ml a n d e r E

Twee k rasse k narren en een jonge blom Ver voor de zomer vakantie, op een vrijdagavond, belde Eddy de Ruyter me op met de mededeling dat in oktober David Bowie een eenmalig concert zou geven in A hoy Rotterdam. Het bleef niet bij dat bericht, hij zei dat op zaterdagochtend de kaartverkoop zou starten en dat hij (Eddy) wel met me mee wilde naar Rotterdam en of ik even kaartjes wilde regelen, hij moest die zaterdag nog wat doen op de boot. Die bewuste zaterdag stond ik dus om 8.00 uur!!!!!!! op de stoep van het postkantoor in Zeist met nog twee wachtenden voor mij. Dit had een teken moeten zijn. Ik sprak de wat slaperige wachtenden aan. Deze eenzame Bowiefans stonden in de rij voor een kaartje, echter het postkantoor opende pas om 9.15 uur. Ik snel huiswaarts om op exact 9.00 uur weer ten postkantore te arriveren, nu in een rij van Zeist naar Austerlitz. Gelukkig bleken er niet alleen Bowiefans in de rij, maar het enige geopende loket bediende allerlei muzieklief hebbers voor evenzovele concerten. Toen ik eindelijk aan de beurt was, gaf de juffrouw aan de balie mij te kennen dat ik snel moest zijn want er waren nog maar een paar plaatsen. Na de nodige computerhandelingen was ik om 11.00 uur in het bezit van drie Bowie kaarten en een schadepost van ruim 150 euri. Voor je het weet is het dan begin oktober en wordt er met de voorbereidingen gestart. Vanuit huize de Ruyter schalde de Bowiemuziek dagenlang door de buurt en in huize Hoogendoorn besloot Henriette dat zij toch niet zo’n grote fan was en dat dochter Frederike van 21 wel mee kon. Op mijn vraag of dochterlief met twee grijze duiven naar een popidool

uit de jaren zeventig wilde, werd enthousiast gereageerd, maar van ene David Bowie had ze nog nooit gehoord. Wat een generatiekloof.! “Een gemis in de opvoeding” concludeerde Ed. Nu ga ik met Ed nooit in discussie over gemiste kansen en zeker niet die in de opvoeding, dus dat probleem loste zichzelf op. Twee krasse knarren en een jonge blom naar een popconcert. Op 15 oktober jl. was dan de grote dag. Om vijf uur de auto in op weg naar Rotterdam. Rond zes uur was op de parkeerplaats rond A hoy nog plaats genoeg. Waar bleven al die fans, het was toch uitverkocht? Een snelle hap geregeld in het winkelcentrum Zuidplein en dan A hoy in. Dat ging niet zo simpel. Inmiddels lange rijen voor de ingang. Na de kaartcontrole werden we door de bewaking vakkundig gefouilleerd. Geen wapens, geen drank en geen drugs. Ed liep langs enkele bewakers op zoek naar een vrouwelijk exemplaar, maar daar was op gerekend: Eddy werd vakkundig afgetast door een stevige staartmans. De gevonden hartpilletjes mocht hij na lang aandringen houden. De drukte was enorm. Na enige omzwer vingen hadden we onze zitplaatsen bereikt. A ls ik mijn hand strekte kon ik de dakplaten aanraken, keek ik naar beneden, dan gaapte een afgrond van tientallen meters. Na een half uurtje wennen, bleek de plek niet echt verkeerd. We hadden een prima uitzicht op de deinende massa onder ons en goed zicht op het podium waar alles straks zou beginnen. Rond half acht startte het voorprogramma. De optredende band speelde een aantal nummers die in een muur van eentonige herrie verdwenen.

26

Volgens Ed speelde deze band slechts een nummer van een uur. Om negen uur stond hij daar, David Bowie. Het eerste lied sloeg in als een bom. A lles klopte, dat beloofde wat voor de verdere avond. Bowie leunde gelukkig vooral op zijn oude hits w.o. the jean genie, China girl …. Enorme indruk maakte Gail A nne Dorsey, de bassiste. In de door haar en Bowie gezongen ode aan de overleden Freddy Mercur y ‘under pressure’ ging het dak van A hoy. Eddy was inmiddels zo enthousiast dat het een wonder was dat hij niet over de reling viel. Bowie intussen toverde de ene song na de andere uit de doos, ondersteund door strak spelende musici w.o een geweldige drummer. Na ruim twee uur zette Bowie ‘Heroes’ in. Deze topsong werd door een dampende en deinende massa van ruim 10.000 fans meegebruld. Wat een sfeer, wat een k waliteit. Dat Bowie de 55 al ruim gepasseerd is, viel niet te merken. Na enkele toegiften was het plotseling half twaalf en was het voorbij. Buiten was ineens weer de gewone wereld. Wat een geluk dat ik op die zaterdag in juni drie kaarten kon bemachtigen. A lledrie waren we het erover eens; dit hadden we niet willen missen. A ls Bowie volgend jaar weer naar Nederland komt, mag Eddy me zo weer bellen. Joop Hoogendoorn


EINDEJA A RS GEDACHTEN Gedac hten

A lweer de laatste Eemlander van 2003. Er zal in dit nummer vaak gememoreerd worden aan de prachtige zomer en alle goed geslaagde vakanties. In allerlei artikelen in kranten en T V zal worden teruggekeken naar de hoogtepunten van het afgelopen jaar. Het heeft misschien te maken met het feit dat we weer een jaar achter ons laten, wat leidt tot nadenken over ons wel en wee.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Watersporters zijn bijna allemaal wel mensen die kunnen genieten van de natuur die ze om zich heen zien. Vooral de mooie heldere nachten van deze afgelopen zomer, met hun over weldigende sterrenpracht, kunnen een gevoel van tevredenheid en rijkdom geven. Zo ook bij die oude kluizenaar die zijn familie en bezit achter zich had gelaten om in een simpel hutje langs de Ganges zijn laatste jaren in een innerlijke rust door te brengen. Op een stille avond met alleen de geluiden van de tropische nacht, k wam een oude man terug van een wandeling, toen hij in zijn hut geconfronteerd werd met een halfnaakte jonge man, die kennelijk op zoek was naar iets van waarde. A ngstig dat de oude man hem iets zou aandoen, kroop hij ineengekrompen in een hoek. Maar de reactie van de oude man was juist van een grote mate van vriendelijkheid. Hij nodigde de jonge dief uit om als hij iets zag dat hij wilde hebben, hij het mocht pakken. Maar alleen een deken in een hoek, en een drinkbeker met lepel, waren zichtbaar. Langs de wand van de hut kroop de jonge man schichtig langs de wand en glipte naar de lap die de ingang afdekte. Buiten rende hij in de richting van het dorp, en was al snel uit het zicht. De oude man was onder het geheel kalm gebleven en liep even daarna naar buiten om op de grond plaats te nemen, leunend tegen de hut. Omhoogkijkend zag hij de duizenden sterren, waar van het leek of sommige dan weer minder, dan weer meer licht naar omlaag straalden. “Ach, zuchtte hij, had ik hem dit maar kunnen geven�.

ITHAK A

A ls je de tocht aanvaart, naar Ithaka. Wens dat de vaart lang mag zijn. Vol avonturen, vol er varingen. Houd Ithaka wel steeds in gedachten. Daar aan te komen is je doel. Maar overhaast de reis in geen geval. Het is beter dat die vele jaren duurt, zodat je als oude man, pas bij het eiland je anker uitgooit, rijk aan wat je onder weg ver wierf, zonder te hopen dat Ithaka je rijkdom zou schenken. Ithaka, gaf je de mooie reis, was het er niet, was je nooit vertrokken. Verder heeft het je niets te bieden meer. En als laatste: De wereld is een brug, loop er overheen, maar bouw er geen huis op. En onthoud: Geen mens is nutteloos, hij kan altijd dienen als slecht voorbeeld. John Goeken

27

E


Advertenties

Direct gelegen aan de Arkervaart (bij de Watertoren), is Uw adres voor: � watersportartikelen; ruim assortiment � � winterstalling, nieuwbouw in hout-epoxy en staal � � reperaties, spuit- en schilderwerk � � alle soorten touwwerk � � dealer van Yamaha b.b. motoren, Yanmar inboard diesel � IS UW KABELARING AAN VERVANGING TOE? WIJ LEVEREN DEZE MET RVS BINNENDRAAD! Westkadijk 8, Nijkerk. Tel. 033-2451267 Fax 033-2462651 e-mail: Langman@xs4all.nl Website: www.langmanwatersport.nl


Advertenties


TERR A NOVA’s

Nieuwsbrief nr. 8

Terra N ova

december 2002 - maart 2003 Tijdens de tocht door Patagonië wilden we geen antwoord geven op de vraag:“En na K aap Hoorn...? ”. Langzame besluitnemers als we zijn lieten we het af hangen van…. ja van wat? We kunnen terug door Patagonië en dan naar het westen de Stille Oceaan invaren. We kunnen nog een stukje zuidelijker naar het koudste continent en weer terug naar Patagonië. Een andere mogelijkheid is naar het oosten naar South Georgia en vandaar? Terug naar Zuid-A merika is tegen de heersende westenwinden in. De enige logische route van South Georgia is naar Zuid-A frika. Maar naar South Georgia willen we liever niet met z’n tweeën doen. Het is niet moeilijk een beslissing te nemen als Evert Mens ons e-mailt dat hij naar ons toevliegt. Hij heeft geen tijdsdruk om naar Nederland terug te moeten en we weten wie er komt. Het ‘zeilbeest’, zoals we hem noemden na de tocht door Rusland, toen hij vijf maanden aan boord was.

D e E e ml a n d e r

Ushuaia is voor ons een gunstige plaats om te bevoorraden, zeker met de ontwaarde A rgentijnse peso. De komende vier maanden zullen we nergens de voorraad aan kunnen v ullen en je weet natuurlijk nooit wat er op zo’n geïsoleerde plek kan gebeuren. We kunnen genoodzaakt zijn er langer te moeten blijven, misschien zelfs te over winteren. Of tijdens de sprong van 2600 mijl naar Zuid-A frika kun je een doemscenario bedenken: mast over boord en daardoor een zeer lange periode rond moeten dobberen. Tussen alle bedrijvigheid door is Willem even uitgeschakeld door een f linke verkoudheid. Varend in de winter door Patagonië met lage temperaturen is gezonder dan zoals nu in Ushuaia onder de mensen. De ‘beestjes’ vliegen je om de oren, zeker bij begroetingen. Ook de mannen groeten elkaar hier met een omhelzing en zoen, gelukkig slechts één. Op een hoekje vlakbij de haven heb ik een slager gevonden, die heerlijk sappig A rgentijns vlees verkoopt. Wanneer ik al weer voor zijn toonbank sta kan hij niet nalaten te vragen:“Eten jullie zoveel vlees? ” en dat zegt een A rgentijn tegen me. De volgende keer neem ik een weckpot mee om te laten zien wat er met al zijn vlees gebeurt. A ls hij de kleine stukje in het potje ziet biedt hij aan om de grote stukken vlees klein te snijden. Tussen al het wecken door staat er een lamsbout in de oven. Jummie, jummie, zoooooo lekker, nog nooit hebben we zulk boterzacht en smaakvol lamsvlees gegeten. Met zware tassen komen we terug aan boord, net weer langer weggebleven dan we van plan waren, net weer even meer gekocht, net weer even te lang gewacht met eten en drinken, gevolg: ik ben vierkant dwarsaf en barst van de koppijn.

E

30

Tijdens het aangeven van de boodschappen door het luik naar binnen zegt Willem ineens: “Wat zou jij er van vinden als we eerst naar A ntarctica gaan en vandaar naar South Georgia? ”. “Waaaaat? ”, is het enige dat ik kan uitbrengen. “Ook dat nog”, verzucht ik minuten later. “Nee, het is alleen maar een idee”, vergoelijkt Willem, “Ik heb met een paar charterschippers gesproken en we kunnen hun kaarten kopiëren. We zijn er nu zo dichtbij en Evert komt, een betere maat kun je niet hebben voor zo’n tocht”. Een paar dagen later gaat er een E-mail naar de verzekeringsmaatschappij met het verzoek A ntarctica op te nemen in het verzekeringsgebied. Willem heeft gelijk we zijn er nu zo dichtbij….. Het is de laatste dagen ruim twintig graden hetgeen resulteert in heftige ‘rachas’, valwinden, in de namiddag en avond. Exact op tijd landt het vliegtuig en in de stroom passagiers is het niet moeilijk Evert te ontdekken, hij steekt met kop en schouders boven de kleine Zuid-A merikaanse mensen uit. A ls welkomstgeste, of is het een voorproefje op wat ons te wachten staat, ligt Terra Nova er bij terugkomst gehavend bij. Een enorme windvlaag heeft haar tegen de hoge buurboot gesmakt: één afgebroken en één omgebogen scepters zijn het gevolg. Kun je je indenken wat een krachten dat geweest moeten zijn. Gelukkig maar een kleine kras op de aluminium buurboot. Nog voordat Evert goed en wel aan boord is deelt hij onze zorgen en zet zich in tijdens een volgende vlaag. Motor starten en tussen twee vlagen door zoeken we een veilig heenkomen voor anker. Dit is niet het enige dat we mistten tijdens onze korte af wezigheid naar het vliegveld. A an de andere kant van de steiger klapte tijdens een gasexplosie een 30 voets zeiljacht van de marine totaal uit elkaar. Het dek geheel van de romp geblazen! Weer zijn we blij met ons petroleumkooktoestel en nemen we de bijbehorende ongemakken op de koop toe. De scepter laten we de volgende dag lassen en de andere kan Willem recht buigen, verf erop en klaar. Door dit akkevietje stellen we het vertrek uit tot na het weekend wat ons wel in de gelegenheid stelt om te praten met bemanning van een Russisch expeditieschip. Zij zijn net terug van een rondje: Falkland, South Georgia, A ntarctica, K aap Hoorn. “Zeer veel ijs in de Weddell Zee, op het traject South Georgia naar A ntarctica”, horen we. Het stuk dat wij tegengesteld misschien gaan doen. In Ushuaia klaren we uit met bestemming het Chileense Puerto Williams, net aan de overkant. Een dag later bij het vertrek uit Puerto Williams weten we nog niet wat we zullen doen: wel of niet naar dat ijzige continent. De Chileense A rmada schrijft op ons ‘Zarpe’: Territorio Chileno A ntartico. Het A ntarctisch schiereiland dat Chili beschouwt als Chileens grondge-


We varen rond K aap Hoorn, laten hem aan bakboord liggen en koersen naar het noordoosten richting de Straat van LeMaire, het vaar water tussen Stateneiland en Vuurland. Stateneiland is een waarlijk scheepskerkhof. De meeste zeilschepen uit vroeger dagen zijn niet vergaan in een vliegende storm, maar in windstiltes en de sterke stromingen deden de vleugellamme schepen, zonder motor, belanden op de riffen en kust van Stateneiland. A an de noordkant van het eiland ligt de beschutte baai Caleta Hoppner. Het trekt ons aan daar voet aan land te zetten. Ook nu beslist de schipper, na het horen van het weerbericht: noordelijke wind van 30 tot 40

De wind trekt aan. R if erin, nog een rif. K leinere kluiver erop en even later er weer af voor nog een kleiner zeil. De noordwesten wind duwt ons de goede richting op naar de oostpunt van de Falklands. Golftoppen worden hoger en hoger, witter en witter. Terra Nova ploegt voort. Zoals een wind toeneemt, neemt hij ook weer af. Bij het overdragen van de wacht overlegt Evert met Willem, die in de kooi ligt, over de zeilvoering. Evert en ik zetten de bollejan en voordat hij z’n kooi induikt steekt hij z’n hoofd nog even door het luik: “Wil je nog iets? ”.“Ja, graag twee bisk wietjes en m’n f lesje”. We hebben alle drie ons eigen half liter f lesje met schroefdop altijd gev uld om op elk moment een slok te kunnen nemen. Geen probleem met omvallende of overstromende mokken. A lleen met warm drinken gebruiken we bekers. De wind trekt ineens weer aan waardoor we niet meer de goede koers lopen. Ik draai me om naar achteren om de windvaan in te stellen en op hetzelfde moment scheurt de bollejan uit haar lijken. Oog van de depressie overgetrokken, en de wind gedraaid naar zuidwest en doet er nog een schepje bovenop. Een brul van beneden: “Wat is er aan de hand? ”.“Ik heb hulp nodig!”.We bergen de resten van de bollejan. Stom natuurlijk om die te hijsen. Hadden we kunnen weten dat de wind zou draaien, maar dat het zo snel zou gaan…..

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Rustig verrichten we de laatste klusjes: alles zeevast zetten, bijboot onderdeks, kachelpijp eraf en verdere losse onderdelen van dek, stootwillen leeg laten lopen en ook onderdeks de vliegende voor werpen achter slot en grendel of vastbinden en twee zeekooien in ere herstellen. De lichamelijke handelingen verrichten we rustig, maar de geest is opgewonden: wat staat ons te wachten in de ‘screaming fifties’ ? Bij de controle van het verse voer blijken fruit en groenten nu al de fut te verliezen. Het lag bij de aankoop niet in de koeling, maar klaarblijkelijk tijdens het transport naar het verre zuiden wel, met gevolg verrot van binnenuit.

knopen, dat we doorgaan. Met een wind op de kont wil Willem Hoppner niet aanlopen. Ik kan natuurlijk tegen zijn besluit ingaan en zeggen dat het weer nu nog rustig is, hem onder de neus wrijven dat hij ‘beren’ ziet, maar als het dan op één of andere manier misgaat dan ben ik de boosdoener. Ik wil dus niet de eindverantwoording nemen. Wie is hier nu de ‘chicken’ ? Stateneiland ligt er statig bij. Hoge pieken, groene waas over de kloven, kleine brokjes land op steenworp afstand van het moeder eiland. De zon romantiseert dit eenzame stukje grondgebied waar onze voorouders voorbij zeilden op zoek naar Indië.

Terra N ova

bied. In ieder geval hebben we nu de mogelijkheid om bij de Wollaston eilanden groep, waar K aap Hoorn deel van uitmaakt, voor anker te gaan om de laatste voorbereidingen te treffen voor een straf zeiltochtje. Op de veilige ankerplek in Caleta Martial, op steenworp afstand van K aap Hoorn, last Willem een scheepsraad in. Evert wil zeker graag naar A ntarctica. Loyaal is zijn antwoord: “A ls we niet gaan dan is het ook goed wat mij betreft”. Ik blijf stil en laat Willem hardop denken: “…van de Hoorn naar A ntarctica is 500 mijl. A ls het vlot gaat zo’n 5 dagen. Twee weken daar en dan 900 mijl door de Weddell Zee.” Hij plukt aan zijn baard, kijkt ons geen van beiden aan en ver volgt: “Dat zal wel iedere nacht bijliggen worden, want ik wil niet in donker door varen als er ijs is. Laten we schatten dat we er 14 dagen over doen, dan komen we eind januari in South Georgia aan. Op zijn laatst moeten we daar de derde week van februari vertrekken voordat het herfst wordt met lange nachten op zee, waarbij we weer moeten stilliggen voor op ons pad liggende ijsbergen.”. “Dat is dan twee weken in A ntarctica en hooguit drie weken in South Georgia”, concludeer ik. “Mmmmm”, bromt Willem, “ons hoofddoel is South Georgia”. Stilte. Drie ademhalingen, drie denkende mensen. Drie hersenpannen waarin een strijd gevoerd wordt tussen: graag willen en wijsheid? “Nee, we doen het niet!”, besluit Willem, “we gaan naar Falkland en vandaar naar South Georgia”.

Ons Kerstdiner is in verband met het slechte weer een karig maal van aardappelpuree met kaas. Met de zuidwesten wind, onder driemaal gereefd grootzeil en stormfok, stuiven we met een constante zeven knopen richting lager wal. De laatste nacht gooien we het schema om. De schipper wil op wacht zijn bij het aanlopen van de kust. We moeten om een eilandje heen dat volgens een aantekening op de kaart wel 2,6 mijl vanaf de getekende positie kan liggen. Willem is opgelucht als hij het obstakel ziet oplichten op radar. Het ligt op 12 mijl afstand dwars van ons. Eerste Kerstdag draaien we de ruime natuurlijke haven van Port Stanley in. Op een kleine steiger lopen mensen naar het eind. Duidelijk de plaats waar we

31

E


Terra N ova

D e E e ml a n d e r

kunnen afmeren en helpende handen vangen onze lijnen op. Op de oproep aan de havenautoriteit op de marifoon wordt geen antwoord gegeven. Iedereen kent iedereen en al snel rijdt iemand naar de dienstdoende douaneambtenaar. Een jonge vrouw in modern zeilpak stapt even later met haar koffertje aan boord. “Sorr y that we have to tear you away from your Christmas diner”, zegt Willem verontschuldigend. “No problem it’s my duty and by the way I just finished my turkey”. Ze werkt snel, formulieren inv ullen, stempels in de paspoorten en we mogen een week blijven, wordt dat langer dan is dat ook geen probleem. Even wennen na anderhalf jaar Zuid-A merika. Stanley is ‘typical British’, inclusief turf stoken. We roken het al toen we binnen voeren. Op de kade ontmoeten we een Noors stel. Ze zijn hier al een half jaar met hun Contessa 32 en hebben het zo naar de zin dat ze nog even blijven. Ze passen een paar weken op iemands huis en nodigen ons dezelfde avond uit om te komen douchen en een was te draaien. Ook zij hebben ‘s middags een uitgebreid Kerstmaal genuttigd, dus ik maak voordat we op bezoek gaan een simpel maal klaar, wat geheel in lijn is met de wens van de Paus. Daarna genieten we van een warme Kerstdouche. Misschien zetten we hiermee een nieuwe trend? In plaats van je vol laden met voedsel je schoonspoelen? Ja, en toen ‘s avonds bij terugkomst aan boord was het dan eindelijk tijd voor het Kerstcadeautje. Everts vriendin heeft een super prachtige kitscherige zeemeermin aan hem meegegeven. We hangen haar aan een draadje voor het raampje in de kuip en als ze het mag overleven dan blijft ze hangen tot de volgende K aap. Een kleine mascotte. De jongens smullen van de chocolade kerstman en eindelijk kan ik ze de mok overhandigen met een stoere zeeman en K aap Hoorn erop. De haven van Stanley is erg onbeschut. Voordat de harde zuidoosten wind aanwakkert verkassen we. In de ‘Canasche’, een smal en beschut geultje, liggen we met

E

32

die windrichting beschut aan een wrakkig steigertje met lange lijnen naar de wal en een dwarsanker. Het grote Nederlandse zeilschip de Oosterschelde is net vertrokken naar South Georgia, maar de Europa vaart enkele dagen later de baai van Stanley in alvorens naar Ushuaia te gaan. Niet alleen wij genieten van het beeld van zo’n groot oud zeilschip op de rede, ook de Falklanders waar we in de korte tijd kennis mee maken. Vanuit de beschutte erkers van de huizen heeft menigeen uitzicht op de baai en voor hen ligt de lijst met schepen die hier aan zullen lopen. De onver wachte schepen die aanlopen hebben meestal een onplezierige reden om hier te komen. Vele supersnelle racemonsters vinden hier reparatie materiaal en kennis. De enige plek in de wijde omgeving waar ze hun gehavende schip, dat niet bestand was tegen de elementen van het K aap Hoorn gebied, weer kunnen oplappen. Evert en ik gaan de benen strekken en lopen naar de ‘Seamens Mission’ om de groeten van onze vrienden uit Nieuw Zeeland, die hier twee jaar geleden waren, over te brengen. Dat benen strekken loopt een beetje uit. Het Zeemanshuis is gesloten, maar vriendelijke eilanders leveren ons af bij de deur van het echtpaar dat in het Zeemanshuis werkt. Hij is tevens dominee. Na een typical English cup of coffee and short bread, hup in de jeep van de dominee en weer terug naar het Zeemanshuis. We krijgen de sleutel van een Fiat Panda en nog wel een 4x4 Panda. De dominee nodigt ons uit voor de dienst zondagavond in het Zeemanshuis. Op zondagavond zijn we te eten uitgenodigd bij andere mensen. We voelen ons een beetje bezwaard om met de knetterende uitlaat langs de Missie te rijden en zien de gelovigen in gebed staan. Maar ja een mens moet toch ook eten nietwaar? Falkland blijkt een echt ‘Landrover-land’. Zeker twee van de drie voertuigen zijn de doosvormige Engelse alleskunners. Met ons vehikel rijden we rond over Oost Falkland. Zanderige hobbelwegen door heuvelachtig landschap waar geen boom groeit. Geen enkele beschutting is er te vinden voor mens en schaap. Wel kilometers prikkeldraad waaraan honderden bordjes met een doodskop erop heftig bungelen in de wind. !Gevaar! Pas op mijnengebied! Niet alle mijnen zijn opgeruimd na de Falklandoorlog. Op een eenzame boerderij horen we hoe de A rgentijnse kindsoldaten hier een serieuze oorlog moesten voeren. De soldaten waren wijs gemaakt dat de Falklanders onderdrukt werden door de Engelsen. Ze waren verbaasd dat iedereen vrij rondliep, allemaal Engels spraken en goed te eten en drinken hadden. Boeren hadden soms meelijden met de magere soldaatjes. Het is mooi om zittend aan de keukentafel van Olive en Osmond, beiden gepensioneerd, te horen over het


Halver wege passeren we de A ntarctische Convergentie lijn. De lijn waar het koude noord gaande A ntarctische water onder het warmere sub-A ntarctische water zakt. De watertemperatuur zakt naar 6º C. Rond deze scheidingslijn is de zee rijk aan krill, planktonkreeftjes en andere kleine schaaldiertjes. Het hoofdvoedsel van ‘s werelds grootste zoogdier: de baleinwalvis. We genieten al dagen van de vogels, en in dit gebied zijn de aantallen zo groot dat je altijd, waar en wanneer je ook kijkt, een vogel ziet. Reuzen stormvogels, wenkbrauw- en grote albatrossen zweven zonder inspanning op de krachtige winden, draaien een rondje om Terra Nova en ver volgen hun weg. Zullen we ze volgen naar hun broedplaats, hun dansplaats mogen aanschouwen? Vanaf de westpunt van South Georgia loopt een relatief ondiepe bank naar het westen. De oceaan loopt er van 3500m. diepte op naar 180m. Een kerkhof van ijsbergen. A fgebroken stukken ijs van A ntarctica. Stukken van soms 50 mijl lang vinden hier even een rustplaats tot ze barsten en als solitaire bergen hun weg ver volgen. A an het eind van deze bank, ongeveer 150 mijl ten westen van South Georgia, prikken de Shag Rocks door het wateropper vlak de lucht in. Ons waypoint is ten noorden van deze rotsen, hierdoor hopen we de meeste tafelijsbergen te mijden.

Het bijna ideale varen, met zelfs een middagkoffie op het dakterras, wordt wreed verstoord als de barometer blijft zakken, mist ons inpakt, de zeegang toeneemt. En de barometer blijft zakken en zakken. Langzaam gelukkig. Maar hij blijft maar zakken, tergend langzaam bereikt de wijzer zijn diepste punt in onze zeilcarrière. Recht naar beneden hangend wijst hij 948Mbar aan. Oef!! De wind loeit door het want. Oh, wat zijn we blij met z’n drieën te zijn. Niet dat we elkaar vaak zien en spreken, want de temperatuur zakt gestaag tot een graad of drie en beide zeekooien hebben geen tijd om af te koelen. V lug alle lagen kleding uit en genieten van de warmte van diegene die dan op wacht gaat. Met driemaal gereefd grootzeil en stormfok gedraagt Terra Nova zich waardig en valt de wind alleszins mee gezien de luchtdruk. Net op het moment dat Willem op een avond de zeilen aan het strijken is, Evert en ik liggen warmpjes te luisteren naar Willems werkgeluiden, schiet Evert rechtop. “Wat is dat? ”. Ik herken het geluid zonneklaar: ijs. Elke schamp, elke dongj, elke dreun gaat door merg en been. We zijn onmiskenbaar in een strook met ijsbrokken beland waar van Willem er een aantal niet kan ontwijken. A fgezien van een korte periode boksend tegen een zuidoosten wind hebben we een bezeilde koers met winden tussen noord en zuidwest. Gelukkig niet harder dan stormkracht.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Op oudejaarsdag hijsen we de zeilen en gaan op weg naar South Georgia. Een afstand van 800 mijl naar het zuidoosten. Het v uur werk is in het grootste gedeelte van de wereld al uren lang de lucht in als Evert ons “gelukkig nieuwjaar” wenst. Hier blijft het bij voor ons. Het hoofd houdt zich met andere dingen bezig. We zeilen naar een eiland waar we lang naar uitgekeken hebben en wat lang twijfelachtig was of we de energie op konden brengen er naartoe te gaan. Een eiland met uitbundig dierenleven en een woeste natuur. Maar ook een eiland waar voor we de ‘Roaring Forties’ in moeten zeilen tot diep in de ‘Screaming Fifties’. Stormachtige winden toeren daar vrijelijk rond de aardbol. Winden die de zeeën opzwiepen tot bergen van aanzien. Hebben we alles gedaan aan Terra Nova wat we konden doen? Is het genoeg? Maar kunnen wíj dit alles aan?

Met nog 400 mijl voor de boeg zien we de eerste ijsberg. Een kolos die schittert in de zon. Het lastige van deze breedte is dat er donkere uren zijn in de nacht. Om 10 uur ‘s avonds strijken we de zeilen en als het niet te hard waait dobberen we met de stormfok op, of verbeuzelen we de nacht op de kale masten. Maar altijd iemand op wacht. Elk uur de radar even aan om te zien of er van die prachtige monsters op de loer liggen. De grote jongens zijn feitelijk niet het grootste probleem, moet je natuurlijk ook niet opvaren. Maar de kleintjes, die af breken en aan de lijzijde stilletjes net aan de opper vlakte drijvend en zwartglazig van kleur zijn, zijn kleine ettertjes. Om vier uur ‘s morgens tijdens het wisselen van de wacht gaan de zeilen weer omhoog. De zeegang is matig en met helder zicht kunnen we de ijsbergen goed zien.

Terra N ova

leven op de Falklands. Port Stanley is de winderigste plek van de Falklands, maar ver velender is dat in de oost/west lopende baai niet één plekje is waar je voor alle winden beschut kan liggen. We verkassen vier keer in de kleine week dat we er zijn. Onver wacht kunnen we de verse voorraad aanv ullen. Bij een groentenkas krijgen Evert en ik een emmertje in de handen gedrukt met: pluk maar zoveel peulen als je kan. Ik heb nog nooit zo vlug mijn emmertje vol geplukt. En op de toiletdeur van Terra Nova, die nog steeds dienst doet als sticker verzamelplaats, prijkt nu: ‘Fresh Falkands Produce’.

Acht dagen na ons vertrek uit Stanley ziet het ernaar uit dat we misschien net voor donker South Georgia kunnen aanlopen. Het lijkt op een race tegen de nachtelijke donkere uren. We tellen de mijlen die nog te gaan zijn. De wind draait lichtelijk tegen en we besluiten de motor bij te zetten. Het geluk is met ons. De wind mindert en we kunnen uitkijken naar een nacht voor anker in Elsehul, de meest westelijke baai. Het zicht is minimaal en weer brengt de radar uitkomst. De mist trekt eventjes op, om ons een

33

E


Terra N ova

D e E e ml a n d e r

welkomst-beeld te geven van de Willis eilanden. Hoge ongenaakbare rotspartijen. Rotsen die de naam dragen van de adelborst Thomas Willis. Hij was aan boord van kapitein James Cook’s schip en zag als eerste die eilanden. En wel op 14 januari 1775. De zon zet eventjes de onwerkelijke wereld in v uur en vlam en dan is het weer radar werk en het geurzintuig, dat geprikkeld wordt door vogelpoep en zeehonden. In de pilot heb ik gelezen dat er aan bakboord tegen een rotswant een ezelspinguïnkolonie moet zijn. Een navigatiehulpmiddel of gewoon een opsteker? In ieder geval vergeet ik de spanning en vermoeidheid van de laatste dagen. Willem roept me tot de orde van de dag. Eerst rotsen in de ingang passeren, die moeilijk te lokaliseren zijn in de dichte mist, en dan pas genieten. Het anker houdt gelukkig direct goed en dan, wat doe je dan als eerste? Zitten in de kuip met alle lagen kleren aan en langzaam de nieuwe wereld in je opnemen. De ogen zien duizenden zeehonden allemaal in familiegroepjes. De bullen verdedigen de harem en kroost tegen indringers. Logge lijven van zeeolifanten die liggen te rollen in hun uitgehold modderbad. Koningspinguïns stilstaand in een stroompje. Jonge reuzenstormvogels die voor het eerst in hun leven proberen op te stijgen vanaf het water, een aanloop nemen op het water, vleugels gespreid f letsend kletsend op het water en dan met een doffe plons in elkaar zakken. Gracieus zwevende roetkopalbatrossen. De oren horen brulgeluiden van de bullen, klaaglijk gehuil van zeehonden puppies, proesten van de zeeolifanten, water van de bergen stromen. Geuren prikkelen de schone neuzen. Langzaam voelen we de koude. De kachelpijp wordt weer gemonteerd en we genieten binnen van de warmte en rust, en ‘s nachts worden de geluiden van drie snorrende mensen aan het spektakel toegevoegd. Tiktiktik. Droom ik? TikTik. Moet ik op wacht? Net even harder: tiktiktiktik. Wat is toch dat geluid? Liggend op mijn rug open ik langzaam mijn luiken, en kijk recht in de ogen van een poolkip. Het is niet moeilijk om Willem direct klaar wakker te hebben. Een zuidpoolkip is spier wit en aan zijn kop hangen wratten die hem een schurftige indruk geven. Ondanks het witte verenkleed, dat doet veronderstellen dat het reine vogels zijn, bestaat hun voedsel uit af val van andere antarctische vogels. Ze scharrelen tussen broedende pinguïnkolonies door om zich meester te maken van een ei of ze slepen een jong weg van het nest om elders te verorberen. Ons enthousiasme voor hen wordt bekoeld als we buiten komen. Luiheid is des duivels…….., juist ja. Gisteravond hebben we de zeilen niet afgedekt met de huiken. Ze zijn nu wel bedekt maar dan met stront van de poolkippen.

E

34

We houden een keuteldag, opruimen, koffie, door de raampjes kijken, schoonmaken, koffie, aan dek met de kijker de beestenboel bekijken. De temperatuur is gezakt naar nul graden. Omdat we nog niet officieel ingeklaard zijn mogen we niet aan wal. De drang om aan land te gaan is in het geheel niet aanwezig, we hebben geen zin om nu al gebeten te worden. De kusten liggen letterlijk bezaaid met zeehonden. Een beet is niet denkbeeldig en kan een lelijke infectie veroorzaken. Er zijn antibiotica kuren aan boord, maar die laten we liever in de kast. ‘s Middags horen we een aanzwellend motorgeluid. Langzaam vaart er een gele motorboot de baai in. Een degelijk uitziende 45 voeter duidelijk bestemd voor hogere breedten. Polar Bound vaart een rondje om Terra Nova en dan gaat het deurtje open en stapt er een slanke man op pantoffels naar buiten. De dierengeluiden overstemmen een gesprek en via de marifoon stelt David Scott Cowper zich voor. Willem kent zijn verhaal over zijn door vaart langs het noorden van Canada van noordwest naar het oosten. Nu is David opweg naar A ntarctica en wil daarna via de Stille Oceaan naar de Beringstraat, en dan boven Rusland langs naar het westen. We nodigen hem uit voor een kopje koffie en vers gebakken cake. Zowel hij als wij hebben de bijboot benedendeks. Hij slaat de uitnodiging af. Met grote spijt horen we later. Diezelfde nacht blijkt in K ing Haakon Baai, de baai waar Shackelton landde met de James Caird, zijn anker te hebben gekrabd en belandde Polar Bound op het strand. David laadde tientallen jerr ycans diesel uit en kon zo zijn schip weer drijvende krijgen. De volgende dag koersen we met een pittige westen

wind verder naar het oosten. A lleen de kluiver zorgt voor een voortgang van 7 knopen. A an stuurboord ligt de imposante kust van South Georgia, die zich nu in al haar grootsheid laat aanschouwen. De zon versterkt het over weldigende beeld op dit woeste eiland. De bergketen,die als een ruggengraat over de volle lengte van het eiland loopt, en aan beide zijden stromen


hangen de was te drogen in het kookhuis, de plek waar tot 1960 mannen blubber van de walvissen kookten. Van het begin 1900 tot 1960 waren hier mannen druk in de weer met hun werk. En voor sommige was het zelfs de laatste rustplaats. Op de kleine begraafplaats staan vooral Noorse namen op de kruisen. Er staat één steen, groter dan alle kruisen en daarop staat te lezen: To the dear Memor y of Ernest Henr y Shackelton Explorer Born 15th Feb 1874 Entered Life Eternal 6th Jan 1922

Terra N ova

Shackelton stierf aan boord van de Quest op zijn vierde expeditie naar A ntarctica. De bemanning wilde zijn lichaam naar de Falklands brengen, maar zijn vrouw besliste dat hij begraven moest worden op South Georgia. In 1915 was Shackeltons schip Endurance ver woest door het ijs in de Weddell Zee. Hij zeilde met vijf andere mannen in de open James Caird in de winter van A ntarctica naar South Georgia. Zij landden met de James Caird aan de zuidkust van South Georgia en met de twee sterkste mannen stak hij gletsjer na gletsjer over om aan te komen in Stromness. Daar wist hij dat er hulp zou zijn. Hulp om de achter gelaten manschappen op A ntarctica met een schip te gaan redden.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

immense ijsrivieren van het hoge ijsplateau naar beneden. Elke berg, elke inham heeft haar eigen gletsjer, die veelal tot zeeniveau komt. In het water zwemmen zeehonden die op pad zijn naar een hapje eten. Pinguïns die terugkomen van zee op weg naar het land waar ze hun schreeuwende jong weten, wachtend op het voedsel. Zelden zien we een walvis. Wat moet het anders geweest zijn voordat de walvisjagers ook hier duizenden beesten van hun leven beroofden. We draaien Cumberland Bay in. De wind komt steeds meer van voren. K luiver naar beneden. Fok omhoog. Grootzeil omhoog, éérste en daarna volgt het tweede rif. In de baai neemt de zeegang af. En even later ook de wind. Met volkomen kalm weer moteren we naar K ing Edward Point en meren af langs de kade van het BAS (British A ntarctic Sur vey) station. Pat Lurcock klaart ons in. Hij vertegenwoordigt de overheid. Pat is visserij-inspecteur, havenmeester, douane-beambte, milieu-bewaker en afgezant van de Gouveneur van South Georgia en de South Sandwich eilanden. De Gouveneur houdt kantoor in Stanley op de Falklands. Toen we nog in A rgentinië waren hebben we al officieel toestemming aangevraagd. Pat heeft ruim een uur nodig om uit te leggen wat we wel mogen en niet. Hoe we zeehonden moeten benaderen, hoe we ons dienen te gedragen bij pinguïnkolonies, wat we waar moeten inv ullen op rapportformulieren, dat we geen v uil aan wal mogen brengen, geen souvenirs van de walvisstations mogen meenemen en nog 30 bladzijden die we door moeten lezen. A l deze instructies zijn niet alleen om ons beperkingen op te leggen, maar dienen om f lora en fauna niet te veel te verstoren. De meeste bezoekers komen met expeditie- of cruiseschepen. In K ing Edward Point ‘wonen’ alleen een aantal mensen van het Brits A ntarctic Sur vey, op dit moment 11 personen en twee onderzoekers zijn gestationeerd op Bird Island aan de westkust. De kade is eigenlijk alleen geschikt voor kleine expeditieschepen en de volgende morgen verkassen we naar de overkant van de baai, naar Gr ytviken. Eén van de verlaten walvisstations. Op de ver vallen kade pakt Tim Carr de lijnen aan, en even later zitten we in het museum achter een dampende kop koffie met koek. Tim en zijn vrouw Paulien zijn in 1992 in hun Curlew, een Falmouth Quay Punt, zonder motor hier naartoe gezeild en gebleven. A l enkele jaren zijn ze de curatoren van het museum. Paulien en Tim vertellen over hun leven op South Georgia, alhoewel we ze nog nooit ontmoet hebben denken we ze een beetje te kennen. Op ons ‘tot ziens’ feestje in 1999 kregen we het boek ‘A ntarctic Oasis, under the spell of South Georgia’ geschreven door Tim en Paulien. Dit boek was een grote inspiratie voor ons om hier naartoe te gaan. Het museum, de kerk en het huisje van Tim en Paulien zijn gerestaureerd. De andere gebouwen, kookpotten en machinerieën zijn in wankele staat. Willem en Evert

Het weer is niet slecht te noemen, maar tijdens een heftige windvlaag van 100 knopen komt er zo’n rek in de lijnen, die Terra Nova van de kade afmoeten houden, dat ze 30 graden overhelt en met een dreun tegen de kade komt. Scepters buigen voor zulke krachten. Nog meer lijnen naar de overkant bij de helling. De helling waarover walvissen omhoog getrokken werden op weg naar hun slachting. In rustig weer overbruggen we de 11 mijl naar Ocean Harbor. De baai van 3⁄4 mijl diep is open naar het oosten. Gelukkig dempen de grote wier velden de

35

E


Terra N ova

D e E e ml a n d e r

ergste golven en de overheersende windrichting is westelijk. Het weer is wispelturig en altijd blijft er één van ons drieën aan boord. De ‘walploeg’ neemt de draagbare marifoon mee. Diegene die aan boord achterblijft brengt de andere twee met de bijboot naar de wal, want de rubberboot op het strand achterlaten kan niet. Je kunt er zeker van zijn dat hij in beslag genomen zal worden door de jonge zeehonden, wat nog het minst erge scenario zal zijn. Niet alleen op het strand maar ook hoger in het ‘tussock’, een grasachtige begroeiing, soms wel tot honderd meter boven zeeniveau, liggen zeehonden. Langzaam leren we ze te benaderen. De ogen van zeehonden zijn aangepast aan de leefomstandigheden onder water. A an land zijn ze bijziend. Kom je rustig aangelopen dan merk je dat ze je pas op zeer korte afstand zien. Je kunt je bijna voorstellen hoe dat gaat. De zeehond ligt te sluimeren en ineens verschijnt een vaag bewegend object in zijn gezichtsveld. De tweebeen. Geschrokken komen ze grommend blaffend naar de ‘aanvaller’en laten hun tanden zien. Zodra de zeehonden iets horen kijken ze rond waar het geluid vandaan komt om zonodig een heenkomen te zoeken of in de aanval te gaan. Met onze rammelaars melden we onze komst, geven ze de tijd om weg te huppen en zo is ons pad vrij van bijtende monden. Mocht er één toch te dichtbij komen dan geven we een porretje met de skistok. Voor de grote opdringerige typjes maken we graag een omweg. Willem en ik scharrelen rond een bergrug naar een vlakte waar het makkelijker lopen is. We leggen geen grote afstanden af. Even stilstaan, even kijken naar de kleine begroeiing, het vergezicht, vogels, een ijsberg aan de horizon. Wegduiken voor aanvallende skua’s, grote jagers. En langzaam belanden we in een pinguinkolonie. De ezelspinguïns met hun oranje snavel en witte vlek op hun kop, volwassenen zijn 75cm groot, broeden in kolonies zo’n 100 tot 200 m. boven zee. Hun nest bouwen ze van gras en de vlaktes zijn door het dagelijks heen en weer lopen platgetreden, zo ook het pad omhoog naar de kolonie. De ouders wisselen dagelijks het broeden af. Elk paar heeft jaarlijks twee kuikens, die een maand onder de hoede van de ouders blijven. De k wetsbare kuikens zijn een makkelijke prooi voor grote jagers en zeehonden, die door een kolonie kunnen schoffelen. Een volwassen pinguïn is redelijk in staat zeehonden op afstand te houden door met hun snavel aanvallende pikbewegingen te maken. Na een maand kruipen de kuikens bij elkaar in zgn. crèches en het valt ons op dat op de hoeken volwassenen staan als wachters. Vroeg in de morgen zien we honderden ezelspinguïns naar beneden rennen, een lang lint van vogels met vleugels naar achteren. Op het strand lijken ze even op adem te komen voordat ze in zee duiken. Ze zwemmen kilometers uit de kust voor hun voedsel dat voornamelijk bestaat uit kril. A an

E

36

het eind van de middag passeren ze Terra Nova weer, en zien we de snelle vleugelslagen, plop even boven en met een vaart weer onder. Wat een verschil als ze het strand op waggelen en ze minder in hun element zijn. Boven bij de kolonie staan we stilletjes te kijken hoe de donsgrijze kuikens dicht bij elkaar staan, bescherming en warmte zoekend. Totdat het uur aan breekt dat volwassenen huiswaarts keren. Tijdens de klim naar boven zien we ze regelmatig stil staan, op adem komend zoals wij tijdens de klim deden? Op het plateau aankomend steekt de ezelspinguïn de snavel in de lucht en roept zijn eigen kenmerkende roep. Enkele kleintjes komen aangesneld en stormen op de roepende pinguïn af. A l kokkend werkt hij het voedsel naar boven. Het kuiken steekt gulzig zijn snavel in de bek van de ouder. Beide ouders voorzien de kleintjes dagelijks van een portie. Wat is het mooi om dit stilletjes gade te slaan. Een andere dag gaan Willem en Evert buffelen, een hoge bergkam is het doel. Via de draagbare marifoon heb ik contact met ze. Willems stem klinkt buiten adem als hij meldt dat boven de wind vlagerig is. Het is niets nieuws voor mij. Beneden in de baai denderen de windvlagen om Terra Nova waardoor ze onder helling komt te liggen. “Hoe ver is het nog naar de top”, vraag ik. Hij hoort bezorgdheid in mijn stem. “Nog een k wartiertje. Moeten we terug komen? ” vraagt Willem. Het zal een teleurstelling voor ze zijn om te moeten keren. “Nee, maar niet te lang wachten met de terugtocht.” Op hetzelfde moment giert het door het want. Binnen niet al te lange tijd meldt Willem zich weer en ik moedig hem aan om door te lopen en te roepen als ik me klaar moet maken om hen met de bijboot op te halen. Om de paar minuten komt er zo’n vlaag aangegierd met water eronder dat kookt, dat ik gebiologeerd blijf kijken om te zien of ik wel veilig met de bijboot er tussendoor durf te varen. Maar het is geen k westie van dur ven. De jongens moeten terug aan boord. Het anker lijkt te houden, maar door het geslinger liggen we dan aan de ene kant in het wier, dan aan de andere kant. De ankerketting zwiert als een bezemsteel door de lange taaie stengels met bladeren. Zeilpak aan en zwemvest om. De zwemvesten van Willem en Evert bind ik aan me vast. Later vertellen ze dat met de vlagen hun benen onder hen vandaan werden geblazen en ze op hun kont tientallen meters weggeblazen werden. Een voordeel; ze waren snel beneden. Ik stap in de bijboot, start de motor, ondertussen moet ik me tijdens een windvlaag aan Terra Nova vastklampen, wacht een gunstig moment af en maak de lijn los. Gas en gaan. Bijna op m’n buik liggend,om zo min mogelijk wind te vangen en met gepriemde


Willem ziet het wrak van de bark ‘Bayard’, in 1864 gebouwd in Liverpool en hier in 1911 gestrand, traag dichterbij komen. We krabben. Zeer langzaam, maar

we krabben. De ankerketting heeft met al het gezwier zoveel wier verzameld dat de tonnen wier te veel zijn voor het anker. Evert probeert met de motor de boeg op de wind te houden. Willem bedient de ankerlier en ik sta onderdeks de ankerketting te bergen. De sterke ankerlier houdt het voor gezien, te veel gewicht. Willem liert met de hand schakel voor schakel de ketting binnen en tussendoor snijdt hij met het kapmes, dat voor deze gelegenheden aan een stok zit, de warboel van taaie stengels door. We hebben ruim een uur nodig, waarbij Evert de motor soms vol gas vooruit moet geven om op de plaats te kunnen blijven. We zoeken dieper water met minder wier. Het anker graaft zich goed in en nu maar hopen. Tijdens de nacht houden we anker wacht. Rond middernacht is het spook weer voorbij.

Terra N ova

ogen spiedend naar de furieuze aanstormende golven, zigzag ik naar het strand. 100m. erbij vandaan zie ik het zand rond Willem en Evert opstuiven en kan die vlaag niet ontwijken. De enige kans die ik maak is de boot proberen zo plat mogelijk op het water te houden en de kop in de wind. A l liggend duik ik naar voren om daar m’n gewicht te brengen. Ik zie dat Willem wat naar me schreeuwt, maar versta het allerminst. De windvlaag giert over me heen, ‘het gaat goed, het gaat goed’ schiet er door me heen. Een fractie later is het bijna windstil, een aanloop voor een volgende vlaag. Vol gas richting het strand en net er voor motor uit, opklappen en roeien. Willem stapt vliegensvlug erin en net op het moment dat Evert de stap wil maken gutst er een golf over zijn laarzen. Nu met z’n drieën liggen we dieper in het water en heeft de wind iets minder vat op ons. Zonder wier in de schroef van de buitenboord motor komen we bij Terra Nova aan. Net op het moment dat ik als laatste aan boord wil stappen komt er zo’n heftige windvlaag over, dat de voorkant van de bijboot omhoog geblazen wordt en ik gelanceerd wordt. Met z’n lange armen grijpt Evert me in m’n lur ven en voorkomt dat ik op het laatste moment als een vedertje weggeblazen wordt.

Naast alle bijzondere belevenissen gaat het dagelijkse leven gewoon door. Evert kneedt brood, Willem lost het probleem met de wc op. De waterinlaat zit dicht met wier. En ik kook. Vandaag lijkt het meer op een Kerstmaal: de laatste krop ijsbergsla uit de Falklands met saus, zoete aardappelen met room, gebakken ei met salami en vanille toetje. Willem en Evert wassen af ter wijl we naar de Wereldomroep luisteren. Een paar dagen later eten we de laatste sinaasappels en gaan alle drie over op de vitamine-pil.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

37

E


Advertenties


Advertenties


Reisver slag

D e E e ml a n d e r

Van 23 juli tot 26 augustus hebben Gert de Recht en Peter Ensdorff een reis gemaakt door Thailand, Cambodja, Vietnam en Laos. Aan de hand van dagboekaantekeningen hier een, uiteraard niet uitputtend, verslag je. Met dank aan de Loneley Planet reisgidsen voor Cambodja, Vietnam en Laos. Donderdag 24 juli Vanmorgen na een vlotte reis met vlucht CI 0066 om half tien aangekomen in Bangkok. Op Schiphol wordt in het kader van de terrorismebestrijding alles en iedereen zeer uitvoerig gescanned en gecontroleerd. Gert blijkt een uitermate verdacht pakketje in zijn rugzak te hebben. Uitpakken dus: het blijkt zijn radiootje te zijn. Zelfs het miniemste nagelclippertje wordt door de ernstig kijkende beveiligingsman in beslag genomen en in de grote bak met “steek wapens” gegooid. We vliegen met een Boeing 747-400 van China A irlines met zo’ n 350 mensen aan boord. Tegelijk met de maaltijd krijgen 350 passagiers 350 scherpe roestvrijstalen messen en 350 scherpgetande roestvrijstalen vorken uitgereikt. Er ontbreekt dunkt mij iets aan de coördinatie tussen de beveiliging op de grond en die in het vliegtuig. Met een aansluitende vlucht van Bangkok A ir naar Sukhotai en vandaar naar Ban Hua Fai, het plaatsje waar de familie van Ooan (Peter’s vrouw) woont. De meegebrachte cadeau’s vallen bijzonder in de smaak. Vooral de rollator voor Ooan’s moeder (84) is een doorslaand succes. Vader (90) is f link jaloers.

E

40

Zondag 27 juli Een rustige dag. De afgelopen dagen gebruikt om weer wat te wennen aan temperatuur en omgeving. Vooral de warmte, zegt u maar hitte, valt goed tegen. 34-36 graden overdag en 27 graden ‘s nachts. Het is voor Gert de eerste keer dat hij kennis maakt met het familieleven in een Thais gezin. Wel even wat anders dan thuis. Iedereen komt en gaat op ieder moment van de dag. Het ouderlijk huis van Ooan is kennelijk een gelief koosde plek voor de sociale contacten van de buurt. Het is een komen en gaan van buren en bekenden. Betekent dat in Nederland koffie drinken na een afspraak gemaakt te hebben hier valt men binnen, gaat zitten, doet direct mee met de gesprekken en verdwijnt op een gegeven moment weer. A ls ik zeg dat men binnenvalt is dat eigenlijk niet waar. Laat ik het huis even beschrijven. Het heeft 1 verdieping, is van hout en staat op een aantal betonnen palen, De ruimte op de begane grond is aan drie zijden open, de vierde zijde bestaat uit badkamer/toilet en een rommelkamer. Hier op de begane grond staan een stenen tafel met stenen banken zonder kussens, drie houten banken zonder kussens, 1 houten stoel zonder kussen en een houten plateau waar men op gaat zitten als er gegeten wordt. Binnenvallen betekent dus dat je rechtstreeks van de straat via de tuin het open onderhuis binnenloopt. Omdat er veel op de grond gezeten wordt doe je voor je binnenkomt je schoenen/slippers uit en loopt verder op je blote voeten in het hele huis. Heel wat hygiënischer dan met je schoenen met straatv uil door het huis banjeren zoals wij dat gewend zijn te doen. Beneden wordt ook gekookt. Van een


Gisteravond, zaterdag, hebben wij Peter’s trouwfeest voor de Thaise familie en vrienden gehad. Lekker eten en drinken met zo’n zestig gasten. De hele catering werd verzorgd door de buurman, die tevens een wasserij / strijkerij heeft. Voor de kosten van het hele evenement kan je in Nederland lekker met zijn tweeën eten. Wij hebben ons driftig geweerd op de dansvloer. De Thaise vrouwen (ongeacht leeftijd) zijn de feestnummers. De mannen zitten stilletjes bij elkaar, kijken het gedoe eens aan en worden langzaamaan dronken. Het zal dan ook geen verbazing wekken dat wij met onze soepele lijven het succes van de avond waren (ha ha).

Dinsdag 29 juli Een paar inkopen gedaan en ‘s avonds met Thaise vrienden gegeten in een Vietnamees restaurant aan de rand van de stad. A lvast een voorproefje van wat ons straks culinair te wachten staat. Dat wordt wel wat. Woensdag 30 juli Vanaf het noorder busstation voor Baht 160 een bus naar de grens met Cambodja. We willen met name naar Cambodja om in het noorden het fantastische tempelcomplex van A ngkor te bezoeken. Tot de grens een reis van 4 uur. Een makkie. De grensplaats A ranyaprathet is wat je van een grensplaats mag ver wachten. Rommelig en weinig interessant. Besluiten daar te blijven en pas morgen naar Cambodja te gaan. In onze onvolprezen reisgids van Lonely Planet staan de nodige waarschuwingen voor het gedoe bij de grens waar je van alle kanten belaagd schijnt te worden door lieden die fantastische doch niet geheel betrouwbare aanbiedingen hebben voor de verdere reis Cambodja in. Het lijkt ons beter dat allemaal de volgende morgen

Donderdag 31 juli Hebben geboekt voor een busje dat ons van de Cambodjaanse grensplaats Poipet naar Siem Reap (spreek uit sjem rep) zal brengen. A ngkor ligt daar vlakbij. In tegenstelling tot de gedane beloften vertrekken we niet om 11 uur maar pas om 2 uur. De bus moet natuurlijk eerst vol zitten. We hadden het kunnen weten. Omdat je iedere keer bezworen wordt dat “we zo gaan vertrekken” blijf je maar zitten in plaats van wat in het plaatsje rond te gaan kijken. Veel gehang dus. Bij een temperatuur van 35 graden ook slecht voor je humeur. De grensformaliteiten zijn, alhoewel er veel papier aan te pas komt, snel geregeld. Visum ter plekke te verkrijgen voor Baht 1200 en een pasfoto. Zeg maar � 25,-. Niet voor niets, maar we beschouwen het maar als een vorm van ontwikkelingshulp. Komen ‘s avonds om 9 uur aan in prima guesthouse na een rit van 156 km. De reis bestaat voornamelijk uit slalommen tussen de gaten en geulen door: 61⁄2 uur zuivere reistijd. Heb ‘s nachts een volledig plan uitgewerkt, inclusief alle logistieke consequenties, voor het herstel van deze weg. Ben ver volgens heerlijk in slaap gevallen. Zaterdag 2 augustus Gisteren stadje in, markten bekeken, biertje gedronken, wat geschaakt en geluierd. We moeten A ngkor Wat bij zonsopgang zien, hebben we ons door de jongens die zich als gids opwerpen laten vertellen. Dus: opstaan om 4 uur, toilet maken en ontbijten en achterop het brommertje van onze gidsen naar A ngkor. Nog even het entreegeld van $ 20,- pp voldoen en samen met nog zo’n honderd andere toeristen (die zich ook hebben laten verleiden) zien we om half zes de zon schuin achter het Wat opkomen. Het is voor ons gevoel meer een truc om toeristen naar A ngkor te krijgen dan dat het nu zo spectaculair is. Zonsopgang boven de Veluwe is ook prachtig. De hele verdere ochtend met onze gidsen rondgereden en diverse tempelcomplexen bezocht. Ik kom niet veel verder met mijn omschrijvingen dan prachtig en indruk wekkend. Voor mezelf heb ik de tempels in drie groepen ingedeeld: de gebouwen die er nog prachtig en zelfstandig bijstaan, de tempels die in de loop der eeuwen over woekerd zijn door de jungle en de exemplaren die momenteel gerestaureerd worden. De tempels die door de jungle bijna zijn “opgegeten” zijn eigenlijk het indruk wekkendst. De tempels die worden gerestaureerd zijn helemaal uit elkaar gehaald, alle steenblokken zijn genummerd en op basis van een betonnen skelet worden alle genummerde blokken er op hun plek tegenaan “geplakt”. Een soort van legobouw werk. Het is in mijn ogen niet helemaal toevallig dat dit project door Japan wordt gefinancierd en deels

41

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Maandag 28 juli Vandaag met de bus van Sawankalot ( bij Ban Hua Fai dichtstbijzijnde grotere plaats) naar Bangkok. Een reis van 400 km en 7 uur. Maar airconditioned en op comfortabele stoelen. Slapen in middelmatig hotelletje in Bangkok. Besluiten om maar 1 dag in Bangkok te blijven. Want als er een hel bestaat dan denk ik dat ie erg veel op Bangkok Centrum lijkt. Druk, stank, bloedheet, uitlaatgassen, open riolen, lawaai van auto’s, brommers, kapotte uitlaten, op volle kracht werkende luidsprekers en meer van dat ongerief. Gert is er inmiddels in geslaagd om de wreef van zijn rechter voet kapot te schuren aan de riempjes van zijn sandalen.

als we weer fris zijn tegemoet te treden.

Reisver slag

keuken kun je niet spreken. Er wordt gehakt, geschild, geplet, gemalen en gekookt met een volstrekt onoverzichtelijke verzameling potten, pannen en v uurtjes. Het resultaat is echter iedere keer weer heerlijk (vind ik). Gert wil graag na een paar dagen weer eens een blommig piepertje. Hij zal nog even moeten wachten.

E


Reisver slag

ook wordt uitgevoerd. Ik wil wat foto’s maken en blijk mijn camera een k wartier geleden ergens te hebben laten liggen. ”@!+*&%$#@!” (wat ik echt gezegd heb is niet gepast in dit verhaal). Ik loop in de zwembadpas terug en… het toestel ligt er nog. Geen toerist of Cambodjaan heeft de behoefte gehad om het mee te nemen of ze hebben het niet zien liggen. Maar laat ik uitgaan van de goedheid van de mens. Dit heuglijke feit maar direct gevierd met een f les heerlijk bier van het merk ... inderdaad A ngkor. We schaffen ons nog wat overbodige souvenirs aan en gaan per brommer terug naar ons hotel. Het is midden op de dag en de zon brandt met 37 graden op onze hoofden. De gidsen krijgen elk de afgesproken somma van $ 6,- voor ver voer en deskundige toelichting. Voor de jongens een wereldbedrag als je weet dat een van hen, die dit als bijbaantje doet, eigenlijk onder wijzer op een lagere school is. Voor dat werk ontvangt hij maandelijks het equivalent van $ 23,- .

D e E e ml a n d e r

Zondag 3 augustus 4.30 uur opstaan en om 5.30 per bus naar het Tonle Sap meer. Het busje dat ons brengt bezit schokbrekers noch veren. De deuren van het passagiersgedeelte zijn alleen van buiten af te openen en zo te horen ontbreken in ieder geval ook de eerste en derde versnelling. Een wonder dat het ding niet in stukken uiteen valt. Met visioenen van zachte stoelen en een drankje bij de hand hebben we besloten om per snelboot over het meer naar Phnom Penh te gaan. Op het foldertje dat we in handen gekregen hebben staat de af beelding van een modern vaartuig. Veel comfortabeler dan over de weg. Na met kleine prauwen met voor wereldlijke motortjes het meer opgebracht te zijn stappen we over op de snelboot. Om onduidelijke redenen mogen we niet binnen gaan zitten maar op het stalen dek. Dat blijkt ver volgens gedurende de hele tocht van 6 uur onze comfortabele plaats te zijn. Geen schaduw, geen kussentje, geen eten aan boord. Gelukkig zijn we zo verstandig geweest veel f lessen water mee te nemen. Er is weinig verkeer op het meer. De motoren van de snelboot werken allebei op volle kracht en verspreiden veel lawaai en stank. Maar hard gaat het wel. Een kijkje in de stuurhut verhoogt je idee van veiligheid niet. De schipper zit achter een verzameling gammele hendels en onduidelijke knopjes en draadjes. Maar het werkt wel en dat is tenslotte het belangrijkste. Bij aankomst in Phnom Penh staat een jongen van het guesthouse die we telefonisch hebben gewaarschuwd op ons te wachten met een bordje “Mr. Peter & Mr. Gert”. Ook hier weer een eenvoudig, schoon, vriendelijk en zeer betaalbaar onderkomen. 2-p kamer inclusief airco voor US $ 5,-. ‘s Avonds een enorme stortbui die van de kleine, slechtgeplaveide zijstraatjes stevige rivieren maakt. Van het medisch front is alleen te melden dat Gert in

E

42

Siem Reap bij de dokter is geweest voor zijn opgezwollen voeten en tegen een fikse betaling voorzien is van antibiotica, zalf en verband. Maandag 4 augustus Vanmorgen met gidsen + brommer naar de “K illing Fields” van Choeung Ek, 15 km buiten Phnom Penh. Tussen 1975 en 1978 werden hier tijdens het Pol Pot regime meer dan 17.000 mensen, die eerst gevangen hadden gezeten in kamp S-21, gedood en in massagraven gedumpt. In 1980 werden in deze voormalige boomgaard even buiten het dorpje Choeung Ek, de 129 massagraven ontdekt. 43 er van zijn onaangeraakt gebleven. Ter nagedachtenis aan de verschrikkingen is in 1988 een gedenkteken opgericht met achter glazen wanden de schedels van bijna 9000 slachtoffers (mannen, vrouwen en kinderen). Het is een droevige er varing en we hebben allebei moeite om onze tranen te bedwingen. Lezen over deze afschuwelijke gebeurtenissen is één ding; een directe confrontatie is weer heel iets anders. We lopen rond over het terrein en de zakelijke vermelding op bordjes bij de geruimde graven hoeveel lichamen er in dit graf gevonden zijn is aangrijpender dan een lang verhaal. Het hele terrein is niet groter dan pak weg 200 x 300 meter. Even buiten het terrein is een winkeltje waar boeken en kaarten over de K illing Fields te koop zijn maar ook vrolijke sjaals, oorbellen en toeristenprullaria. Een ver warrende combinatie. Om het hele scala van ellende maar in een keer af te werken gaan we met onze jongens naar S-21, een voormalige middelbare meisjesschool in de stad. Hier werden ten tijde van de Rode K hmer mensen die verdacht werden van oppositie tegen het regime opgesloten en gemarteld. Maar ook de familieleden van de verdachte, oud en jong. In totaal zijn de 17.000 gevangenen allemaal in Choeung Ek terecht gekomen. De beestachtige vormen van marteling worden zeer beeldend getoond. Ik laat het verder maar aan iedereen zelf over om zich er iets bij voor te stellen. Evenals de ambtenaren van het Hitler regime waren ook de leden van de Rode K hmer zeer gesteld op een kloppende administratie. A lle gearresteerden werden gefotografeerd, ingeschreven op datum van aankomst en uiteraard ook weer uitgeschreven. Foto’s en boeken vol met namen zijn het trieste bewijs. Dit gebouw ligt midden in een woonwijk. Hoe destijds de omwonenden (niet) gereageerd hebben blijft een groot raadsel. Het is ook triest te moeten constateren dat al deze ellende een toeristische attractie is geworden. Leerzaam is het wel. De dag afgesloten op een terrasje aan de boulevard die langs de Mekong loopt. De boulevard is aan het eind van de middag het toneel van een pantoffelparade, waarbij jong Cambodja slenterend en f lirtend het gebrek aan ander vertier compenseert.


Maandag 11 augustus Ook hier in het voormalige Zuid-Vietnam staan de toeristische attracties voor een f link deel in het teken van de oorlog. Door ons de Vietnamoorlog genoemd en logischer wijs door de Vietnamezen de A merikaanse Oorlog. We bezoeken musea gewijd aan de oorlog /vrijheidsstrijd (af hankelijk van welke kant je er tegenaan kijkt) als ook het paleis van de voormalige Zuid-Vietnamese presidenten en het tunnelcomplex van Cu Chin. De Vietcong heeft deze en andere tunnels aangelegd in de strijd tegen de A merikanen. A lles is onder de grond te vinden. Uiteraard primitief maar je vindt er keukens, slaapruimtes, ziekenzaaltjes, operatieruimtes, eetzaaltjes, enz enz. Met de hand gegraven, ongeloof lijk. Duizenden mensen woonden, werkten en vochten van hieruit. Onze gids diende in het voormalige Zuid-Vietnamese leger en laat blijken wel wat dubbele gevoelens te hebben over deze ingenieuze

Ook nog 2 dagen in de Mekong Delta geweest. Tussen de armen van de Mekong ligt een netwerk van kleine slootjes en riviertjes die druk bevaren worden door kleine prauwen, soms met een bb-motortje maar meestal met peddels voortbewogen. De Delta is het grote agrarische en industriële hart van het zuiden van Vietnam. Het is bloedheet en we verbranden net niet levend. We varen met onze prauw naar diverse dorpen waar nog veel kleine industrietjes zijn o.a. een

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

We komen in Saigon terecht in een prima guesthouse dat eigendom blijkt van een Vietnamese die van 1983 tot 1998 in de DDR en later Duitsland heeft gewerkt als gastarbeidster. Van haar spaargeld heeft ze dit prima hotelletje laten bouwen. Ze spreekt goed Duits en vermeldt op haar visitekaartje dat we bij haar kunnen genieten van “good german cooking”. Dat hebben we maar voor kennisgeving aangenomen. De Vietnamese keuken lijkt ons aanmerkelijk lekkerder.

bouw werken van de toenmalige vijand de communistische Vietcong. Het was weliswaar de vijand maar ze waren wel erg slim.

Reisver slag

Woensdag 6 augustus Gisteren per fiets door Phnom Penh gereden. Markten bekeken, tempels en Koninklijk Paleis bezocht. Naar later blijkt is de ijskoffie die ik ‘s morgens heb gedronken met besmette ijsblokjes gemaakt. Montezuma’s Revenge. De rest van de dag spurt ik met enige regelmaat naar het dichtstbijzijnde toilet. Vandaag per bus naar Ho-Chi-Minh City, maar iedereen zegt nog steeds Saigon. De formaliteiten aan de grens zijn snel klaar. We hebben onze visa voor Vietnam al in Nederland geregeld. Maar ook nu weer veel papier werk. Inschrijven, overschrijven, afstempelen, paraferen, weer afstempelen. Enfin, een prachtig werkgelegenheidsproject. De schrik voor SA RS besmetting zit er nog in dus moeten we een verklaring inv ullen over onze gezondheid en aangeven waar we de laatste weken geweest zijn. Prima. Maar als creatieve grensbeambte zorg je er natuurlijk wel voor dat je je karige salaris wat aanv ult. Dus moeten we per persoon 2000 dong betalen voor een Health Certificate. Dit is overigens maar � 0,12, dus dat valt te doen.

rijstpellerij, een werkplaatsje waar noodles gemaakt worden en een snoepfabriekje en last but not least een drankstokerijtje. Het hotelletje waar we slapen heeft een aantal interessante huisregels. Een bord in de hal somt ze op. Regel 11: “Prostitutes are not allowed in the hotel”. Een beetje f lauw maar O.K. daar kunnen we ons in vinden. Regel 2: “Exploding materials must be controlled at the receptiondesk (explosives, munitions and fireworks)” vinden we daarentegen wel erg bevoogdend. Donderdag 14 augustus Na afgelopen maandag onze visa voor Laos geregeld te hebben ( US $ 50,- pp), door Saigon geslenterd. Dat blijft toch altijd de leukste manier om een stad te bekijken. Wat erg opvalt is het bijna totaal ontbreken van enige, laat ik het maar noemen, ouder wets communistische sfeer. Enige jaren geleden heeft de regering besloten zich meer open te stellen voor de buitenwereld met als resultaat stijgende investeringen vanuit het westen, Australië en Japan. Naar mijn idee zijn de Vietnamezen helemaal geen mensen voor gezamenlijke strakke ideologieën. Er wordt hard gewerkt, gehandeld

43

E


Reisver slag

D e E e ml a n d e r

(in het klein en het groot) en de toerist is van harte welkom zonder dat je een moment het idee krijgt dat ze je eens even in korte tijd van je geld af gaan helpen. Integendeel, je wordt als toerist aardig, behulpzaam en vooral vriendelijk lachend tegemoet getreden. Kom daar eens om in, ik zeg maar wat, A msterdam. Ook bijna geen politie gezien en al helemaal geen soldaten. Heel ontspannen. Dinsdag een lange busreis naar de 400 km noordelijker gelegen kustplaats Nha Tran. Daar woensdag een boottocht op zee gemaakt: eten, drinken, zonnen en zwemmen. Het leek warempel wel vakantie. ‘s Avonds heerlijk gegeten op een boulevardterras van een groot restaurant. We zijn omgeven door groepen (kennelijk) zakenlieden met alle parafernalia van de nieuwe rijken. A llemaal mobieltjes die bij voortduring gebruikt worden, veel iets te grote horloges, veel hard door elkaar heen gepraat en een gestaag groter wordend aantal lege bierf lessen op en naast de tafeltjes. Kortom, men amuseert zich uitstekend. Vandaag een korte mooie tocht per bus naar het plaatsje Hoi A n. Begint al, en terecht, f link wat toeristen te trekken vanwege zijn ligging aan een mooi riviertje, gezellige straatjes en ontspannen sfeertje. Hoi A n staat op de World Heritage List van de UNESCO en terecht. (Noot: onlangs is een deel van de oude stad door overstromingen ernstig beschadigd). We slapen in hotel Hop Yen. Fantastisch, hartstikke nieuw, schoon, tv, airco, ontzettend aardige eigenaar en personeel en dat voor US$ 4 per persoon per nacht.

allemaal gefotografeerd en getekend. Wij hadden in ieder geval een leuke middag. De tijd begint te dringen. We moeten volgende week woensdag weer in Sukhotai zijn want er resten nog enige afspraken. Boeken dus voor morgen 17 augustus busreis naar de grens met Laos. V lak voor vertrek ‘s avonds breekt een noodweer los en het rioolsysteem van Hué kan het niet meer aan en binnen de kortste keren staat het water in de straten in het centrum bijna kniehoog. De elektriciteit valt uit en Gert moet met zijn open voetenwondjes door het v uile straatwater naar de bus. Zal het genezingsproces geen goed doen schatten wij in. Maar Gert’s motto is: “het komt allemaal goed”. Ik wil daar nog wel eens aan twijfelen. Maandag 18 augustus Zitten nu in oost Thailand in de plaats Loei. Zondag samen met een Engels stel per busje vanuit Vietnam naar de Laotiaanse grensplaats Lao Bao. We krijgen hier weer een voorbeeld van creatieve inkomensvergroting. De Laotiaanse grensbeambten, die aardig zijn en ook overigens redelijk snel alle paparassen inv ullen, stempelen, overschrijven en controleren, geven ons de paspoorten eerst terug nadat wij een speciale belasting hebben voldaan. Net als aan de Vietnamese grens is dit weer een mooi voorbeeld van eigen initiatief. Wij dienen per persoon een bedrag van 8000 kip te voldoen. K rijgen hier voor een ontvangstbewijs met stempel en paraaf. En wat is de tekst op dit papiertje? Fee for working overtime on holiday.

Zaterdag 16 augustus Zijn gistermiddag per bus naar de oude keizerstad Hué gereisd. Tijdens de Vietnam oorlog is hier enorm gevochten. Het is opvallend dat je er praktisch niets meer van ziet. Wel zijn er in de ommuurde oude stad (de Citadel) veel onbebouwde plekken die nu als vijver of tuin verder leven maar die oorspronkelijk allemaal volgebouwd waren met huizen. Resultaat van de gevechten en bombardementen. Maken per cyclo (een fiets-riksja) tocht door de oude stad. Zitten in zo’n bakje met een trappende man achter je heeft iets koloniaals. Gaan ‘s middags in de bloedhitte aan de rivier zitten met ons lievelingsdrankje en krijgen een mooi contact met een jochie en een meisje van elk zo ongeveer 10 jaar die pinda’s verkopen. De kleine kleurpotloodsetjes die we hebben meegenomen zijn een groot succes bij het tweetal. We hebben elkaar

E

Een dergelijke creativiteit is ons best � 0,70 waard. Het Engelse stel kan er (heel on-Engels) de humor niet van inzien en begint een al bij voorbaat kansloos debat met de grensbeambten. De hele dag in de bus naar Savannakhet, de aan de Mekong liggende grensplaats met Thailand. De weg is af wisselend slecht, beroerd of niet bestaand. En dan opeens een stuk dat vers geasfalteerd is. Dit in volstrekt onlogische af wisseling. Slapen in Savannakhet in leuk hotelletje dat gedreven wordt door ouder echtpaar dat vloeiend Frans spreekt. Slenteren nog wat door het plaatsje, eten lekker in een naast het hotelletje gelegen restaurantje. Hier komen we aan tafel bij een stel jongelui die de verjaardag van een van hen aan het vieren zijn. Wij zijn van harte welkom om

44


een pilsje mee te drinken. Hebben uiteraard ook onze bekende Hollandse vrijgevigheid getoond en zo weer veel bijgedragen aan de vriendschap der volkeren.

Dinsdag 19 augustus Worden in Phitsanulok met de auto opgehaald door Peter’s vrouw en haar broer Surin en ‘s avonds zijn we weer in Ban Hua Fai, bij de familie. Lekkere vakantie gehad met alleen een iets te ambitieus reisschema. Gaan donderdag weer per bus naar Bangkok met z’n drieën om daar nog wat uit te gaan, inkopen te doen en ter gelegenheid van Peter’s trouwen nog wat te eten en te drinken met de Bangkokse tak van onze vriendenkring.

Peter Ensdorff Gert de Recht

Landmijnen Cambodja zal nog tientallen jaren te lijden hebben van de naar schatting vier tot zes miljoen landmijnen die tijdens de burgeroorlog door de diverse partijen gelegd zijn. Niet alleen in de junglegebieden maar juist ook op de vruchtbare landbouwgronden is driftig met landmijnen gestrooid. Vele honderden vierkante kilometers liggen braak omdat niemand het in zijn hoofd haalt die grond te betreden wegens het risico de lucht in te gaan. Gevolg: te weinig rijstproductie, voedseltekorten en gedwongen import (waar het geld voor ontbreekt). De grote producenten van landmijnen waren/zijn (in alfabetische volgorde) China, Engeland, Rusland en de Verenigde Staten. Het is ook niet onaardig om te weten dat de landmijnspecialisten van het Rode K hmer regime van Pol Pot destijds getraind zijn door specialisten van het Engelse leger. Het A nti Landmijnverdrag van 1997, waarin wordt bepaald dat men geen landmijnen meer zal maken of leveren is getekend door meer dan 100 landen. Niet echter door China, Rusland en de VS.

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

Dinsdag 26 augustus Vanmorgen om 03.00 uur uit Bangkok vertrokken. Op Don-Muang, het vliegveld van Bangkok, worden wij weer uitgebreid gescanned en gecontroleeerd op wapentuig. Eenmaal aan boord worden alle passagiers weer voorzien van vlijmscherpe messen en puntige vorken: Sjors Dubbeljoe moest eens weten. Op Schiphol wacht Gert’s dochter ons op. Bij de post thuis een blauwe envelop. Ik krijg zowaar geld terug. Een mooi eind van de vakantie.

Reisver slag

Gaan maandag per veerboot naar de overkant. A ls iedereen aan boord is en zich geïnstalleerd heeft, gaat de toeter van de ernaast gelegen veerboot ten teken dat die gaat vertrekken. A llemaal verkassen naar de andere boot, die er overigens de hele tijd al gelegen heeft. Laotiaanse humor? Immigratie gaat vlot, alleen wordt er door een dokter van de Port Health Authority nog wat wantrouwend naar Gert’s bepleisterde voeten gekeken. De gladde en strakke wegen in Thailand zijn weer een verademing en zalf voor het zitvlak.

Noot over het verkeer In de delta bestaan de grote doorgaande wegen uit twee rijstroken. In het midden tussen deze beide stroken ligt een derde, onzichtbare, strook. En het is op die strook dat iedereen rijdt. In beide richtingen en in volle vaart. Ontspannen rijden de chauffeurs met hun vrachtwagens op het tegemoetkomende verkeer in om elkaar op het allerlaatste moment achteloos te ontwijken. Deze Russische roulette wordt omlijst door grote hoeveelheden voortrazende brommertjes. A llemaal heel slecht voor ons hart.

A ngkor We kennen A ngkor eigenlijk alleen als A ngkor Wat, hetgeen de Tempel A ngkor betekent. A ngkor is echter een immens groot complex van gebouwen en tempels gebouwd in de periode van ongeveer 880 tot 1200 (na Chr. zetten we er maar even bij). Het hele gebied beslaat vele tientallen vierkante kilometers. Oorspronkelijk was dit het administratieve, bestuurlijke en godsdienstige hart van de K hmer cultuur. Woonhuizen e.d. waren allemaal van hout en zijn uiteraard al lang vergaan. Mensen woonden niet in stenen gebouwen. Die waren uitsluitend gereser veerd voor de goden. Het is nauwelijks voor te stellen dat op het hoogtepunt van de K hmer cultuur (zeg maar rond 1000 na Chr.) er in A ngkor Thom (de stad A ngkor) bijna een miljoen mensen woonden. Ter vergelijking: Londen had toen ongeveer 50.000 inwoners. Het beeldhouw werk van alle tempels is ronduit fantastisch. Hier moeten duizenden mensen tientallen jaren aan gewerkt hebben. Zowel Boedistische als Hindoeistische motieven zijn in de tempels ver werkt, af hankelijk van de op dat moment regerende vorst.

45

E


Advertenties


Advertenties

ALLE BOOTACCESSOIRES

w.o. kompassen, dieptemeters, scheepslakken, anti-foulings, ankers, ketting, lijn en schotentouw, zwemvesten, reddingsmiddelen, noodsignalen, R.V.S.-verstaging, vallen, railingdraad geklemd of terminals gewalst

Nautic Bout Singel 89a, hoek Voormeulenweg (nabij theater Het Spant) Bussum tel. 035-6931671 Muziekwijk Felserplaats Operetteweg 46 Almere tel. 036-5464851

Leden krijgen 10% korting: deze advertentie meebrengen. Tot ziens!


E

48

D e E e ml a n d e r

H oorntoc ht


M os selavond

2 6 e Ja a r ga ng , n r. 4

E

49


E

50

D e E e ml a n d e r

EvenementenCie.



26e jaargang Nummer 4, 2003