Page 1

Қаздауысты Қазыбек: Сөздің атасы – бірлік, анасы – шындық

Газет 2007 жылы Қазақстан Журналистика Академиясының «Алтын жұлдыз» сыйлығымен марапатталды.

1931 жылдың 4 қазанынан бастап шығады

www.ortalyq.kz

♦ Қарағанды облыстық қоғамдық-саяси газеті

♦ СЕЙСЕНБІ, 6 МАУСЫМ, 2017 жыл №61 (22 368) ♦

Газет 1981 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен наградталған.

Көрменің басталуына 4 күн қалды Осы сенбіде Астанадағы «ЭКСПО – 2017» Халықаралық көрмесі ашылады. Небары төрт күннен кейін...

Нұрқанат ҚАНАФИН, «Орталық Қазақстан» Сенбі күні спортсүйер қауым аймақтың бас көшесі – Республика даңғылында бас қосты. Қоңсы жұрттардан да ат арытып, арнайы келгендер бар. Себеп – біреу. Облыс орталығында «Арманға жол!» жартылай марафонының жалауы желбіреді.

Қуаныш АМАНҚҰЛОВ, «Орталық Қазақстан»

«Күліп тұрып, жылай салатын» Қарағандының ауа райы бұл күні жарқын қабақ танытты. Көкжиектен көтеріле төгілген күн нұры спорт мерекесінің думанын еселей түсті. Марафон тоғызда басталды. Бұл үшін даңғыл бойы жабылды. «Қарағанды – Арена» сарайының алаңына қарақұрым халық жиналды. Бір сайыскердің жанында – бір топ жанкүйер. Әулеттерімен қолдау білдіруге келгендер де жүр. Марафон нағыз отбасылық мерекеге айналды. (Басы. Соңы 2-бетте).

БЕЙБІТШІЛІК МЕКЕНІ Қарағандыдағы «Достық үйінде» «Қазақ­ стан – бейбітшілік пен келісім аймағы» атты облыстық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті.

Облыс әкімінің орынбасары Ш.МАМАЛИНОВ көктемгі егіс науқанымен танысу мақсатында Нұра ауданындағы Ақмешіт, Мыңбаев, Шахтер ауылдарында болды. Ақмешіт ауылдық округінде орналасқан «Альдеран», «Жартас», «TAS – 20041» шаруа қожалықтары биыл 440 гектарға картоп егіп, былтырғымен салыстырғанда егіс көлемін 107 гектарға ұлғайтты. 1100 гектарға қыша тұқымы себілуде. Мыңбаев ауылында аудан әкімі Н.Омарханов пилоттық жоба шеңберінде орнатылған сүт қабылдау пунктін көрсетіп, Киевка кентінде ветеринариялық учаскенің жұмысын, аудан орталығында атқарылып жатқан іс-шаралармен таныстырды.

Облыс әкімінің орынбасары «Шах­тер­ ское» серіктестігіндегі көкөніс қоймасына назар аударды. Іргелі шаруашылық егіс науқанын аяқтап қалған. Ал, картоп егуді 200 гектарға жеткізуді қарқынды жүргізіп, алдағы уақытта тағы бір көкөніс қоймасын салуды жоспарлап отыр. Сүлеймен САТЫБАЛДИН, аудан әкімінің баспасөз хатшысы. НҰРА ауданы.

Ғылыми шараға облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясының Ғылыми-сараптамалық топ мүшелері, өңірлік университеттер мен колледждердің оқытушылары және студенттері, сондай-ақ, этномәдени бірлестіктер мен қоғамдық ұйымдар өкілдері қатысты. Алқалы жиында Қарағанды мемлекеттік университетінің «Тұлғатану» ғылыми-зерттеу орталығының директоры Нұрсахан Бейсенбекова Қазақстан халқы достығының үлгісіне тоқталса, тарих ғылымдарының докторы, профессор Валерия Козина «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясын тереңнен түсіндіріп, тарихи негіздерін атап берді.

Мәжіліс талқылауынан кейін конференция жұмыстары «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясының басты құндылықтары», «Қазақстандық патриотизмге тәрбиелеу және этносаралық келісімді нығайту» және «Қазақстан халқы Ассамблеясы – бірлік пен келісімнің бірегей институты» атты секциялар бойынша жалғасын тапты. Ұлтаралық және дінаралық қарым-қатынастардағы және Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында көрсетілген мәселелер қарастырылды. Қазақ, орыс және ағылшын тілінде жүргізілген конференцияда Қарағанды мемлекеттік медициналық университетінің ІІ курс студенті Раджат Сингх қазақ елінің ерекшеліктерін қамтыған баяндамасын оқыды.

Ардақ Серікқызы екеуі отбасылық кәсіптерін дөңгелетіп отыр. Қарағанды қаласында «Баракят» халал рестораны, құрылыс саласына маманданған серіктестігі бар. Адал еңбегімен абыройға ие болған Нұрлан Айтмұхамедұлы туған жерін назарынан тыс қалдырған емес. Оның бір дәлелі – Қоянды ауылында жүз адам сиятын мешіт тұрғызып, халық игілігіне бергелі бірнеше жыл болды. Туған жерге деген қолдау мұнымен шектелген жоқ. Елбасы Жолдауында айтылғандай, жастар арасында салауатты өмір салтын насихаттау мақсатында шағын футбол алаңы мен «Болашақ» балалар ойын алаңын салып берді. «Азаматы жақсы ауыл азбайды» демекші, ортасында субұрқағы бар алма бағын да ашты. Әрине, бұл – бір жағынан, «елім» деген ерді қолдаған ауыл тұрғындарының да ақыл-парасатының жемісі. Сыртта жүрсе де туған жерінің

Кіндік қаны тамған мекенінен қашықта жүрген қарқаралылық азаматтар ауылдарының көркеюіне сүбелі үлес қосуда. Сондай жігіттердің бірі – белді кәсіпкер, «Абадан» спорт клубының басшысы Нұрлан Қалтаев. Нұрлан бүгінде айтулы кәсіпкер. Қажыр-қайратының арқасында жары

ялық кеңістіктерді қабылдау мүмкіндігі сандық, мультимедиялық және интерактивті технологиялар арқасында ны­ғая түседі. Ғимарат үстіндегі шолу алаңына лифт арқылы көтеріліп, бүкіл «ЭКСПО» ауданына ашылатын әдемі көріністі тамашалай аласыз. Құрылымның қасбетінде күн энергиясын электр қуатына түрлендіретін фотовольтаикалық элементтердің бірігуі ойластырылған. Сонымен қатар, сфераның жоғары жағында 2 жел генераторы орнатылған. Жалпы, Көрме аумағында Амфитеатр да жұмыс істейді. Негізгі ойын-сауық алаңының сыйымдылығы 6 мың адамға шақталған. Коммерциялық, та­­ қырыптық, халықаралық павиль­ ондар да толықтай жа­сақталған. Үздік тәжірибелер аймағы да «ЭКСПО-ның» маз­мұнын байыта түсері сөзсіз. Жуырда Көрме аумағына арнайы барып, көзбен көріп қайттық. Ұйымдастырушы ке­ңсесі мен Медиаорталықта да қауырт тіршілік жүріп жатыр.

ӨЗ ТІЛШІМІЗДЕН.

Сағыныш ӘБІЛОВА, «Орталық Қазақстан» Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында «...Туған жерге, оның мәдениеті мен салтдәстүрлеріне айрықша іңкәрлікпен атсалысу – шынайы патриотизмнің маңызды көріністерінің бірі» деді. Бүгінде елімізде туған жерінің, туған ауылының барын бағамдап, жоғын түгендеуге, перзенттік борышын өтеуге ниетті азаматтар қатары көбейіп келеді. Бұл – қуанарлық жайт.

Жоспарға сүйенсек, бүгінгі күннің басты тақырыбына ай­ налған іс-шараның ауқымы кең. Көрме алаңындағы басты нысан – «Нұр Әлем» ұлттық павильоны. Ел аузында «шар тә­різдес нысан» аталып кеткен... Бұл – «ЭКСПО – 2017» Көрме кешенінің орталық нысаны, архитектуралық нышаны. Диаметрі 80 метрді, биіктігі 100 метрді құрайтын сфералық ғимараттың әлемде теңдесі жоқ. Келушілер Қазақстанның тарихы, мәдениеті, салт-дәстүрі, көрікті жерлері, сонымен қатар, елдің жетістіктерімен осы жерде танысады. Яғни, 1-қабатында Қазақстанның павильоны орналасады. Сфераның өзінде Болашақ мұражайы жайғаспақ. Жай мұражай емес, ерекше мұражай. Ол Көрме өткеннен кейін өз бетінше инновациялық хаб әрі манызды зерттеу және мәдени орталыққа айналуы тиіс. Мұражайда ғарыш, күн, биомасса, жел, су және кинетика сияқты қуат көздерінің негізгі түрлері көрсетіледі. 2-8 қабаттарда орналасқан экспозици-

тағ­дырына үнемі алаңдайтын азамат жақында тағы бір игілікті шараны қолға алды. «Жетімін жылатпаған қазақпыз» деген ол жерлестерімен кеңесіп, патронаттық отбасын құруға бел буды. Осы мақсатта Қоянды ауылында бес бөлмелі, заманауи тұрмыстық қажеттіліктерімен қамтамасыз етілген баспана салды. Ойы – балалар үйінен он бала асырап алып, жақсы отбасының тәрбиесіне беріп, қамқорлығына алу. – Бұл шаруаны мақтау есту үшін жа­самаймын. Бар мақсатым – туған еліме аз да болса пайдамды тигізу. Балалардың тәрбиесі мен күнкөрісіне, оқуға түсуіне, отбасын құруына, баспаналы болуына қолымнан келгенше көмек көрсетемін. Ең бастысы – туған ауылымның іргесі сөгілмей, берекесі арта берсе болғаны, – дейді Нұрлан Қалтаев. Ауылдың ажары азаматына байланысты. Пейілі кең азаматтың туған жеріне деген сүйіспеншілігі ерекше.

Әлем назарын тігіп отырған «ЭКСПО – 2017» Халықаралық көрмесіне Қарағанды облысының тұрғындары осы күнге дейін 90 мың билет сатып алған. Бұл туралы аймақтық орталық коммуникациялар қызметінің алаңында өткен баспасөз мәслихатында Қарағанды облысы кәсіпкерлер басқармасының басшысы Татьяна АБЛАЕВА мәлімдеді. Аймақ жұртшылығы арасында әлемдік шараға қызығушылық күн санап артып келеді. Оны осы күнге дейінгі ресми мәліметтер растайды. Сонымен қатар, ел ішінде көрмеге ерікті түрде қатысамын деушілердің қарасы аз емес. Жалпы, Қарағанды облысынан әлемдік шараға 200 мың адам қатысады деп болжануда. Бюджет қаражаты есебінен 3750 оқушының қатысуын қамтамасыз ету жоспарланған. Яғни, 12 маусым мен 6 шілде аралығында 1050 дарынды бала және балалар үйінің тәрбиеленушілері көрмені облыстық бюджет есебінен барып тамашалайтын болады. Ал, 10 шілде мен 10 қыр-

күйек мұғдарында көрмеге жергілікті бюджет есебінен аудандар мен қалалардың жалпы білім беретін мектептерінен 2700 әлеуметтік аз қамтылған дарынды оқушылар қатыспақ. Көрмені өткізу барысында өңірдің ауыл шаруашылығы 8964 тонна азық-түлік тауарын өндіру және жеткізуді жоспарлап отыр. Сондай-ақ, ағымдағы жылдың 4-9 қыркүйегі аралығында Қарағандының мәдениет күндері шеңберінде облыстық мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасы тарапынан 21 мәдени-сауықтық іс-шара ұйымдастыру көзделуде. ӨЗ ТІЛШІМІЗДЕН.

Баспасөз – 2017

Қалалар бойынша

«Қазпочта» АҚ Индексі: 65484

Мекемелер мен кәсіпорындар үшін 6 айға – 4942, 50 тг. Жеке адамдар үшін 6 айға – 2752, 50 тг. Ұлы Отан соғысына қатысушылар мен оларға теңестірілгендер үшін 6 айға – 2452,50 тг.

газетіне екінші жарты жылдыққа жазылу жалғасуда

Ауылдар бойынша Мекемелер мен кәсіпорындар үшін 6 айға – 5085, 00 тг. Жеке адамдар үшін 6 айға – 2865, 00 тг. Ұлы Отан соғысына қатысушылар мен оларға теңестірілгендер үшін 6 айға – 2625,00 тг.

Газет редакциясында басылымға баспа құны (жеткізіп берусіз) бойынша баламалы түрде жазылу жүргізіледі. Анықтама телефоны: 43-57-78


2

Сейсенбі, 6 маусым, 2017 жыл

www.ortalyq.kz былмады. Желаяқтар марафонның бас жүлдесі – 300 мың теңгенің сертификаттарын иеленді. Риддерлік марафоншы ең үздік нәтижені көрсетті. 21 шақырымды 1 сағат 15 минутта бағындырды. Биыл отыз жасқа толған Андрей он бес жасынан жеңіл атлетикаға бет бұрған. Республикалық чемпионаттардың бірнеше мәрте жеңімпазы. – Жастау кезімде 1500 және 3000 метр қашықтықтарға жүгіретін едім. Қазір 5 және 42 шақырымдарда жарысып жүрмін. Жаттығу барысында күніне 25-40 шақырым жүгіремін. Бұл жарыс қиынға соқты. Бір бағытта желге қарсы, өрге қарай жарыстық. Көп күшімді жұмсап

йынша тіркелді. 20136 ірі қараға арналған отбасылық мал бордақылау алаңдары мен 51 жылыжай салынды. Ауыл шаруашылық өнімдерінің тауар өндірісіне 40 мыңнан аса ЖҚШ мен шағын фермерлік шаруашылықтар тартылды.

Қауіпсіздікке – қатаң қадағалау

(Соңы. Басы 1-бетте). Облыс әкімі Ерлан Қошанов, даңқты марафоншы Марат Жыланбаев, Лондон Олимпиадасының чемпионы, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Серік Сәпиев және тағы басқа есімі елге танымал бірқатар азаматтар құрметті қонақтар қатарынан орын алды. Жеңімпаздар мен жүлдегерлерді марапаттау салтанатына қатысып, құттықтау лебіздерін білдірді. Облыстық дене шынықтыру және спорт басқармасының мәліметінше, марафонға бес мыңның шамасында адам қатысыпты. Бұл – жартылай марафон үшін рекордтық көрсеткіш. Жеңіл атлет Дмитрий Карпов бастаған ұйымдастырушылар мұндай нәтижені күтпегенін айтуда. Марафонға қатысу үшін ел өңірлерінен бөлек, Ресей, Қырғызстан, Өзбекстан елдерінен келгендер қарасы мол. Желаяқтар 4 қашықтық бойынша жарысты. Ең жас жүгірушілер үшін «Балапан» қашықтығы ойластырылған. Мұнда 10 жасқа дейінгі балдырғандар 1 шақырымға жүгірді. Өзге қатысушылар «Достық» – 5 шақырым, «Спутник» – 10 шақырым және «Арманға жол» – 21 шақырымдық додада мықтылық сынасты. Марафон барысын қадағалауда жаңашыл қондырғы қолданылды. Жүгірушінің номері жазылған қағазға арнайы чип бекітілді. Даңғыл бойын айнала жүгірген марафоншы мәре сызығын кескен сайын қондырғы микросхемадан түскен ақпаратты саралап, жүгіріп өткен қашықтықтың есебін шығарып отырды. Марафон тұсауы «Балапан» қашықтығымен қиылды. Бір шақырымға

жарысқан балалар жарысында астаналық Мирас Аханов бірінші келді. Ең жас жеңімпазды аймақ басшысы марапаттады. «Талабыңа нұр жаусын!», – деген Ерлан Қошанов Мирастың болашақта биік шыңдардан көрінеріне сенім білдірді. Мирас – он жаста. Жеңіл атлетикамен алты жасынан бастап айналысады. Осыған дейін екі марафонда көш бастапты. Әңгімесінен келешегінен үміт күттірер азамат өсіп келе жатқанын аңғардық. Мирас АХАНОВ, марафоншы: – Арманым – жеңіл атлетикадан әлем чемпионы, Олимпиада чемпионы атану. Сондықтан, осы шақтан жаттығуға ден қоюдамын. Күнделікті жүгіріп жүрмін. Отанымның Көк байрағын әлемдік ареналарда желбіретсем деймін. Балдырғандар жарысынан кейін ересектер бәсекесі басталды. Ерлер мен әйелдер бөлек сынға түсті. Бес шақырымда Әлімжан Балтабек пен Василиса Фархутдинова топ жарды. Әр жеңімпазға 50 мың теңгеден табыс етілді. Он шақырымдық сайыста Құдайберген Зейноллаев пен Татьяна Нерознак қара үзді. Бұлар 150 мың теңгеге ие болды. Марафонның басты додасы – 21 шақырымдық қашықтықта елге танымал бірнеше жігіт жүгірді. «Бастысы – жеңіс емес, қатысу!» деген облыс әкімінің бірінші орынбасары Асылбек Дүйсебаев, депутат Серік Сәпиев өз істерімен елге өнеге көрсетті. Салауатты өмір салтын насихаттауға үлес қосты. Ал, риддерлік Андрей Лейменов (ШҚО) пен алматылық Мария Карабицкаяға жүгіруде тең келер жан та-

қойдым. Бұл қашықтықты жүгіріп өту, тек, тыңғылықты дайындалған спортшының ғана қолынан келеді, – дейді Андрей Лейменов. Жеңімпаздарға жүлделерді есімі аңызға айналған марафоншы Марат Жыланбаев тапсырды. Марафоншы Қарағанды өңірі үшін бөтен емес. Қарқаралыдағы Қасым ауылының тумасы. Жеті мәрте Гиннесс рекордтар кітабына енген жалғыз қазақ. Халықаралық деңгейдегі спорт шебері. Әлемдегі ірі шөлдердің барлығын жүгіріп өткен. Азиядағы Қарақұмды (1200 шақырым) 20 күнде, Африкадағы Сахараны (1700 шақырым) 24 күнде, Аустралиядағы Үлкен Викторияны (1600 шақырым) 22 күнде, Солтүстік Америкадағы Неваданы (1218 шақырым) 17 күнде бағындырған. Әйгілі жерлесіміздің әңгімесін тыңдау баршамызға қызықты болды. Марат ЖЫЛАНБАЕВ, марафоншы: – Бастысы – ниет болуы. Шаршасаң, жүгіруге шамаң қалмаса, аяғыңды тынықтырып алу үшін шамалы жүр. Жүгіру арқылы ағзаңды шынықтырасың. Мың түрлі дерттен құтыласың. Қолымда болса, барлық адамды дұрыс жүгіруге үйретер едім. Мен өз тәжірибем негізінде кез келген жаннан бір айдың ішінде 10 шақырымға қиналмай жүгіретін марафоншы дайындап шығара аламын. Сондықтан, жүгіріңіздер. Бос жүрмеңіздер. Келер жылы марафон қашықтығы ұзара түспек. Яғни, қатысушылар дәстүрлі 42,192 шақырым қашықтыққа жүгіреді. «Арманға жол!» – арманға бастар даңғылға айналмақ. Суреттерді түсірген Д.КУЗМИЧЕВ.

Аяулым СОВЕТ, «Орталық Қазақстан»

Тәуелсіздік жылдары отандастарымыз дүниежүзілік ауқымды іс-шараларда, сондайақ, әлемнің биік нүктелерінде Қазақстан туын 4000 рет биікке көтерді. Бұл – Отаным деген әрбір қазақ­­­ стан­дықтың жүрегінің терең түкпіріндегі мемлекеттік нышандарға деген құрметтің белгісі. Осы орайда Қарағандыда ҚР Мемлекеттік рәміздері күніне ар-

налған «Біздің тәуелсіздігіміздің нышандары» атты қалалық акция өтті. Салтанатты жиынды ашқан Қарағанды қаласының әкімі Нұрлан Әубәкіров: «Биыл Мемлекеттік рәміздерімізге 25 жыл толады. Рәміздер басқа елдердің алдында ел мерейінің үстем екендігін көрсетеді әрі ел тарихынан сыр шертеді. Біздің Елтаңба, Ту және Әнұранымыз еліміздің экономикалық және әлеуметтік жетістіктерінің шынайы куәгері болып табылады», – деді. Патриоттықты дамыту және ел бірлігін күшейту мақсатында жастар ресурстық орталығы және «Болашақ үшін» ҚБ жастары ұйымдастырған шараға 1000-ға жуық адам қатысты. Мемлекеттік рәміздерді

алып жүру қала жастарына жүктелді. Акция орталық саябақтағы автосайыстан басталды. Сайысқа 25 ақ түсті автомобиль қатысты. Акцияның өтуіне мұрындық болған Қарағанда политехникалық колледждің студенттері көліктерге отырып, Туды желбіретті. Автосайыс салтанатты шеруге, концерттік бағдарлама мен «Әнұранымызды бірге шырқайық» атты акцияға жалғасты. Әдемі іс-шараның соңындабүлдіршіндер Мемлекеттік рәміздеріміздің 25 жылдығына 25 санды шарлар ұшырды. Сондай-ақ, символикалық флешмоб өтті. Онда оқушылар мозайка түрінде ҚР Мемлекеттік туының суретін құрастырды.

Қызғалдақ АЙТЖАНОВА, «Орталық Қазақстан»

Жұмада аграршылармен бейнебайланыс арқылы жүздескен Ауыл шаруашылығы министрі Асқар МЫРЗАХМЕТОВ көптің көкейінде жүрген көп сауалға жауап берді. Былтырғы жылды түйіндеп, биылғы жоба-жоспарларды баяндады. Бұдан бұрын хабарлағанымыздай, шаруа қауымының қарекетіне қан жүгіртер ілкімді істер аз емес секілді. Негізі, агрокешен – экономиканың драйверіне айналатындай қор бар елде. Соны тиімді пайдалану үшін қайтпек керек? Сондықтан, кездесуде шаруагердің шаруашылығын шыр айналдыруға ықпал ететін тетіктер де назардан тыс қалмады.

АӨК дамытудағы жаңалықтар Кездесу барысында министр ауыл шаруашылығы саласының 2016 жылдағы даму қорытындыларын әңгімелеп, ведомствоның алдында тұрған жаңа міндеттерді тізбеледі. Министрдің хабарлауынша, өткен жыл экономиканың аграрлық секторы үшін табысты болған. Айталық, ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 2016 жылы 3,6 трлн. теңгені құраса, бұл алдыңғы жылдың деңгейінен 5,5%-ға жоғары көрінеді. Айта кетерлік бір жайт, өндіріс көлемінің өсімін соңғы 10 жылда алғаш рет барлық облыстар қамтамасыз еткен. Ал, ауыл шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестициялар көлемі 164 млрд. теңгеден 253 млрд. теңгеге дейін 1,5 есе өсіпті. Елбасы Жолдауында агроөнеркәсіптік кешенді басымдық берілген сала ретінде атап өткені мәлім. Соған орай, министрлікке нақты тапсырмалар жүктелген. Сөйтіп, аграрлық сектор ел экономикасының драйверіне айналуға тиіс. Межеленген мақсаттарға жету үшін биыл ақпанда АӨК-ті дамытудың жаңа мемлекеттік бағдарламасы әзірленген. Оның басты басымдықтары – ішкі нарықты қамтамасыз етіп, отандық өнімнің экспорттық әлеуетін арттыру, ауыл шаруашылығы кооперациясына шағын және орта шаруашылықтарды барынша тарту, су ресурстарын тиімді пайдаланып, саудалогистикалық инфрақұрылымды дамыту. Аталған міндеттерді іске асыру мен Мемлекеттік бағдарлама көрсеткіштеріне қол жеткізу үшін іс-шаралар жоспары да бекітілген екен. Атап айтқанда, субсидияның 65 түрі қайта қаралып, нәтижесінде 11 тиімсіз түрі алынып тасталды. Оның ішінде 40-ның критерийлері өзгеріске түсіп, қалған 14-і өзгеріссіз қалды. Мұның нәтижесінде жыл сайын 25 млрд. теңге үнемделмек. Өзгертілген критерийлер сол бюджеттің аясында ауыл шаруашылығы өндірісі көлемін орта есеппен 29%-ға арттырмақ.

Сонымен бірге, мемлекеттік бағдарлама аясында егіс алқаптарының диверсификациясы басталды. Бұл үшін министрліктер мен әкімдіктер арасында арнайы меморандумға қол қойылған. Яғни, оның аясында майлы және жемдік дақылдардың аумақтары кеңейтіліп, жарма мен мал азықтық дақылдары, сондай-ақ, қант қызылшасы аумағын 930 мың га арттыру қарастырылған. Сондай-ақ, көктемгі далалық жұмыстар үшін несиелердің ақырғы бағамы тұңғыш рет 6%-ға төмендеді. Бұл көрсеткіш былтыр 9%-ды құрапты. Өз кезегінде, бұл жағдай несие беру құрылымдары сатыларының қысқаруы арқылы мүмкін болып отыр. Сондай-ақ, несиелер бойынша талап етілетін құжаттар саны азайды.

Субсидия алушылар ұлғайды Биыл бірегей және асыл тұқымдарды субсидиялау қайта қалпына келтірілді. Тұқым шаруашылығына бөлінетін бюджет көлемінің былтырғы жылдың көлемінен 3 есе артық екендігін атап өткен жөн. Минималды нормалар тоқтатылды. Бұл фермерлерді субсидия алуға ынталандырады. Ал бұрынғы схема бойынша тұқымның аз ғана көлемі субсидияланатын. Соңғы жылдары тұңғыш рет тыңайтқыштар қажеттіліктен 14% артық. Бұған дейінгі енгізілім 10% болатын.Минералды тыңайтқыштарды субсидиялау механизмдерінің қайта қарастырылуы оның енгізу көлемін 1,5 есеге ұлғайтты. Тыңайтқыштарды субсиядиялау механизмдері өзгерді. Бұған дейін субсидия нормасы пайыздық негізде түзілсе, ал биылдан бастап нақты сандармен көрсетіледі. Бұл да фермерлерге тыңайтқышты сапасы мен бағасына қарай қай елде жасалғандығына қарамастан, еркін таңдау жасауға мүмкіндік береді. Осылайша, тыңайтқыш ассортименті ұлғаяды. Биыл тыңайтқыштарды субсидиялау түрлері 156-ны құрап отыр. Былтыр бұл көрсеткіш 85 болған. Мал шаруашылығындағы крийтерийлердің өзгеруі сол қара-

жаттың аясында субсидия алушылар санын ұлғайтуға мүмкіндік берді. Егер бұрын сиыр еті бойынша субсидияны 175 шаруашылық алса, бүгінгі таңда субсидиямен қамту 522 шаруашылықты немесе 100 пайызды құрайды, сүт бойынша субсидия алушылар 2 есеге, яғни 269-дан 532 шаруашылыққа дейін, қой еті бойынша субсидия алушылар 1,3 есеге, яғни 180-нен 234 шаруашылыққа дейін, жүн бойынша субсидия алушылар 3,6 есеге, яғни 50-ден 180 шаруашылыққа дейін ұлғайды. Сондай-ақ, қой етін субсидиялау сұранысқа көбірек ие қозы етімен алмастырылды. Жұмыс істеп тұрған жүн өңдеу кәсіпорындарының жүктемесінің аз болуына байланысты тек жұқа ғана емес, жартылай жұқа жүндерді де субсидиялау қарастырылды. Бұрын құс еті бойынша субсидия 3 деңгейге байланысты норматив бойынша төленсе, қазір ондай деңгей - бесеу. Бірақ, талаптар азайған. Егер бұрын кұс фабрикалары 1,5 мың тонна өндірісі қуатымен субсидия алып келсе, қазір талап 1,0 мың тоннаға дейін төмендетілді. Ал 15,0 мың тоннадан аса құс етін өндіретін ірі құс фабрикаларында норматив бір келі үшін 70 теңгеден 80 теңгеге артты.

Ауыл шаруашылығы кооперациясы: бірлік болмай, тірлік болмайды Мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асырудың негізгі қадамдарының бірі – шағын және орта шаруашылықтарды ауыл шаруашылық кооперацияларына тарту. «АӨК-тің ел экономикасының жаңа қозғаушы күші болып қалыптасуына байланысты ауыл шаруашылығы кооперативтері зор мәнге ие. Өйткені, онда аграрлық саланы және ауылдарды дамытудың үлкен әлеуеті бар. Кооперация – бұл ауылдың болашағы», – деді А.Мырзахметов. Барлық 160 ауылдық аймақтағы ауыл шаруашылық тауарларын өндірушілерді біріктіру үшін семинарлар өткізілді. Бірыңғай тегін Call-Center және кооперация мәселесі бойынша кеңес алу үшін fermers.kz порталы құрылды, ауыл шаруашылық кооперативтері үшін кепілсіз және бастапқы жарнасыз модулді сүт қабылдау және қасап пунктерінің сызбасы енгізілген. Кооператив мүшелері үшін несиелерді кепілдендіру механизмі қарастырылды. Ауыл шаруашылығы кооперацияларын қолдау үшін биылғы жылы 52 млрд. теңге бөлініп отырса керек. Оның ішінде Нәтижелі жұмыспен қамту бойынша 27 млрд. теңге және Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры арқылы – 25 млрд. теңге. Егер Мемлекеттік бағдарлама бойынша 2017 жылы 326 кооператив құру жоспарланған болса, енді оның санын 467-ге жеткізу жоспарда. Айталық, 30 мамырға дейін 286 бірлік тіркелсе, оның 102-сі сүт дайындау бойынша, 181-і ет өндіру және дайындау бо-

Ветеринария мен фитосанитария қауіпсіздігі мәселелеріне де баса мән берілуде. Айталық, Қазақстан ағымдағы жылғы 25 мамырда қалған 5 облыс (ШҚО, ОҚО, Алматы, Жамбыл, Қызылорда) үшін аусылдан таза аймақ мәртебесін алды. Осы шешімге Халықаралық эпизоотиялық бюроға мүше 180 елдің делегаттары дауыс берді. Халықаралық эпизотикалық бюро, бұл мал және өсімдік өнімдерінің экспортын ұлғайтуға мүмкіндік береді дейді мәліметтер. Фитосанитария саласы бойынша ағымдағы жылы аса қауіпті зиянды организмдерге қарсы өңделетін болжамды көлем 48,8 млн. гектарды құрады, оның ішінде үйірлі шегіртке қарсы өңделетін алаң 1,6 млн. Гектар. Бүгінде Оңтүстік Қазақстан және Жамбыл облыстарында 500 мың гектар алаң марокколық шегірткеге қарсы өңделді, бұл ағымдағы жоспардан 180 мың гектарға немесе 55%-ға артық екен.

АӨК экспорты – әлеуетті Елбасының АӨК өнімдерінің экспорт көлемін арттыру жөніндегі тапсырмасын орындау аясында бірқатар жұмыстар жүзеге асқан. Атап айтқанда, Иран еліне салқындатылған қой еті мен тірі қойларды тасымалдауға арналған ветеринариялық сертификаттар жобалары келісілді және салқындатылған қой етінің экспорты бойынша жұмыс жүргізілуде. Біріккен Араб Әмірліктеріне ірі қара мал мен ұсақ малды, тауық жұмыртқасын тасымалдауға арналған ветеринариялық сертификаттарға қол қойылды. Сонымен қатар, Израил және Сауд Арабиясының ветеринария қызметтерімен қазақстандық мал шаруашылығы өнімдерінің экспортына жол ашу бойынша жұмыс жүргізілуде. Қазірдің өзінде Қытай нарығына қазақстандық балық пен балық өнімдерін, асыл тұқымды жылқы тұқымдас жануарларды, бал мен бал ара шаруашылығы өнімдерін экспорттауға болады. Маусым айында мұздатылған қой етінің экспорты бойынша хаттамаға қол қою жоспарланып отыр. Оған қоса, тауарлы жылқыларды тасымалдау шарттары келісілуде. Мемлекеттік бағдарламаның тағы бір міндеті – су қорларын пайдаланудың тиімділігін арттыру, сонымен қатар, тұрақты және жайылма суармалы ауыл шаруашылық жерлерінің дамуына қажетті суармалы сумен қамтамасыз ету, жер өңдеу жағдайын жақсарту және өнеркәсіптегі су тұтыну тиімділігін арттыра отырып, суармалы инфрақұрылымды қалпына келтіру. Суармалы жерлерді қалпына келтіру мақсатында Ислам даму банкімен және Еуропалық қайта құру және даму банкімен 205 мың гектар жерді қалпына келтіру және айналымға тарту үшін 103,4 млрд. теңге сомасына келісімге қой қойылған. Жиыннан соң Асқар Мырзахметов жергілікті май өндіруші «Евразиан Фудс» АҚ компаниясының зауытына барды. Жергілікті тауар өндірушілер шығаратын майлардың технологиясымен танысты. Қазіргі таңда бөлшектелген және таразыланған май, маргарин, құйма, майонез, «3 желания» сауда белгісінің қышасы, сонымен қатар, маргариндер мен «Золотой стандарт» сауда белгісінің майларын шығаратын зауыттың соңғы онжылдықтағы техникалық модернизациясына көңіл бөлді. Жаңа әлемдік стандарттарға жауап беретін өнім өндіруге көмектесетін еуропалық өндірушілердің жаңа құрал-жабдықтарымен танысып, шығарылатын өнімдердің үздік сапасына тоқталды. Суретті түсірген Д.КУЗМИЧЕВ.


Сейсенбі, 6 маусым, 2017 жыл

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасы мен Қоры баспа және электрондық бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлері арасында Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне арналған «Қазақстан Тәуелсіздігі және Елбасы» тақырыбы бойынша таңдаулы материалдарға жыл сайынғы ашық конкурс жариялайды. Конкурстың мақсаты – елдің тәуелсіздік жылдарындағы жетіс­ тіктерін көрсету, Қазақстан мемлекеттілігінің негізі ретінде «Назарбаев моделін», Елбасының идеялары мен бастамаларын танымал ету. Конкурс төрт номинация бойынша өткізіледі: «Үздік теледидар материалы»; «Үздік радиоматериал»; «Газеттер мен журналдардағы үздік мақала»; «Ғаламтор-БАҚ-тағы үздік жарияланым». Номинациялардың әрқайсысы бойынша жеңімпаздарға 1 миллион теңге мөлшерінде ақшалай жүлде беріледі, ал екінші және үшінші орындар үшін тиісінше – 500 мың және 200 мың теңге беріледі. Одан басқа, барлық жүлдегерлерге дипломдар мен омырауға тағатын белгілер тапсырылады. Конкурсқа кәсіпқой журналистер жеке және ұжымдық негізде де қатыса алады. Конкурсқа 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап 10 қазан мерзімі бойынша мемлекеттік және орыс тілдерінде ресми жарияланған (басылған, эфирге шығарылған, ғаламторда орналастырылған) бірегей материалдар қабылданады. Конкурстың қорытындысын құрамына белгілі журналистер, Қазақстанның көрнекті мемлекет және қоғам қайраткерлері енген Конкурс комиссиясы шығарады. Жеңімпаздарды марапаттаудың салтанатты рәсімі Тәуелсіздік күні қарсаңында өткізіледі. Конкурсқа қатысуға өтінімдер 2017 жылғы 1 маусымнан бастап 10 қарашаға дейінгі мерзімде әкеліп беру тәртібімен немесе поштамен жөнелту арқылы мына мекен-жайда: Z05S5X1, Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Ә.Бөкейхан көшесі, 10, 213-каб., «Қазақстан тәуелсіздігі және Елбасы» конкурсына» деген белгісімен қабылданады (байланыс тел.: (7172) 69-30-57, 69-30-54, 69-3056). Конкурсты өткізудің шарттары мен уақыты туралы барлық ақпаратпен www.presidentlibrary.kz, www.presidentfoundation.kz/ сайттары арқылы танысуға болады.

Аяулым СОВЕТ, «Орталық Қазақстан» Жол қозғалысының жас инспекторлары биылғы шеруді – ҚР Мемлекеттік рәміздерінің және Қазақстан полициясының 25 жылдығына арнады. XVIII облыстық слеттің өтуіне облыстық білім басқармасы және ІІД Жергілікті полиция қызметі мұрындық болды. Жалпы, жас инспекторлардың дәстүрлі шеруі – жол қозғалысы жасақтарының іс-әрекетін жақсарту және жол-көлік оқиғаларында орын алатын жарақаттардың алдын алу мақсатында ұйымдастырылады. Сондай-ақ, «Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясы аясында эстетикалық және патриоттық тәрбие беруді көздейді. Биылғы слетке облыстың 16 аудан, қаласынан 200-ден астам оқушы қатысты. Жас инспекторлар саптық

www.ortalyq.kz

3

45. Егер дәрігерлер, стационарда жоқ болғандықтан дәрілерді өзіңізге сатып алуды ұсынса, онда Қор жұмсалған ақшаны қай жағдайда қайтарады және дәрігерлер бұл туралы науқасты ақпараттандыруға міндетті ме? Қормен шарт жасаған кезде медициналық ұйым өзіне материалдық (дәрілер, азық-түлік және т.б.) және еңбек ресурстарының бар болуын міндет қылады. Қор арқылы сақтандырылған стационарлық көмекке төлем толықтай өтеледі. Пациент дәрілерді өз қаражатынан сатып алмауға тиіс. Егер қандай да бір дәрі-дәрмек болмай қалса, дәрігер немесе медициналық ұйым оның алмастырушысын қамтамасыз етуге тиіс. Егер, сонда да, дәрігер препараттарды өз бетінше сатып алуды ұсынса, онда емхананың басшылығына немесе Қорға түсіндірме және жағдайды шешу үшін жүгінуге тиіс. Қорға жүгінген кезде бұл жағдайлар тексеріліп, тиісті шаралар қолданылады (айыппұлдар, қаржыландыруды қысқарту). 46. Медициналық сақтандыру қорына жұмыс істейтін зейнеткерлер жарналар төлейді ме? Жоқ, зейнеткерлер үшін жарналарды мемлекет төлейді. Олар жұмыс істеген жағдайда, оның жұмыс берушісі оған жарналарды төлеуден босатылады.

Қуаныш АМАНҚҰЛОВ, «Орталық Қазақстан»

Ұлт Көшбасшысы айтқандай, бес институционалдық реформаны жүзеге асыру – негізгі мақсат. Яғни, елімізді дамыған отыз елдің қатарына қосу. Ішкі және сыртқы сын-қатерлерге төтеп беру. Даңғыл жолдан адаспай, нығайған мемлекет құру. Сайып келгенде, қуатты Қазақстанның – Мәңгілік Ел екендігін жаһанға паш ету! Құжаттағы бес реформаның бірі – Кәсіби мемлекеттік аппарат құру. Бұл бөлімге алғашқы 15 қадам тиесілі. Әр қадамның түйіні – тамырын әріден алады. Әрине, ресми жоспарды әзірлеу барысында озық елдердің тәжірибесі ескерілген. Мәселен, мемлекеттік қызметке қабылдаудың үрдісін жаңғырту, жетілдіру – күн тәртібіндегі негізгі мәселенің бірі еді. «100 қадам» Ұлт жоспары жария етілген тұста! Оның түйіні 1-қадамдағы мақсат-міндетті қолға алған сәттен-ақ тарқатыла бастады. Жаңа Әдеп кодексін қабылдадық, мемлекеттік қызметкер-

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ ұсынған Ұлт жоспары – шын мәнінде тарихи құжат. «100 қадамның» жүктеген жүгі – ауыр, мазмұны – терең, межесі – биік... Стратегиялық бағдар өткен жылдың басынан бері жүзеге асырыла бастады. Құрғақ сөзбен немесе қағаз жүзінде емес, іс жүзінде..!

темір емес. Оларды баспанамен қамтамасыз ету мәселесі Ұлт жоспарында ескерілген. 8-қадамға зер салыңыз... Кез келген мамандық сияқты, мемлекеттік қызметтің де қадіріне жете білген абзал. Қоғам мемлекеттік қызметтің иммиджін көтеру жолына жұмылды. Нәтижесіз емес сияқты. «Жас келсе, іске» дегендей, Қарағанды облысындағы мемлекеттік қызметкерлердің орташа жасы – 38 жасты құрап отыр. Бұл қатардағы әйел адамдардың үлесі – 55%-дан асады. Облыстағы мемлекеттік қызметкерлердің жалпы саны – 92203 адам. Қарапайым халықтың түсінігінде – мемлекеттік қызметкерлер – «биліктегілер». Осы арадағы, бұқара мен биліктің арасындағы алтын көпір – «100 қадам» Ұлт жоспары. Яғни, екі тарап – бір мүдде! Президент Нұрсұлтан Назарбаев айқындап берген «100 қадамды» жұрт осылай түсінсе, игі!

лерді кешенді аттестаттаудан өткізу жүйелі жүргізілуде. Біздің өңірде де Әдеп кеңесі құрылып, жоспарға сай жұмыс істеп келеді. Кеңес мемлекеттік қызметкерлердің сүрінген тұсы болса, ақыл-кеңесін береді. Өрескел кемшілік жібергеніне тиісті шара қолдану үшін шешім шығарады. Мамандар кешенді аттестаттаудың жемісті боларына сенімді. «100 қадамның» қадау-қадау міндеттері мұнымен шектелмейді. Мемлекеттік қызметкерлер арасында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу құжат мазмұнынан тыс қалмаған. Жалпы, қоғамның жегі құрты – жемқорлықтың жолын кесу – жалпыға ортақ міндет емес пе?! Темірдей тәртіп талап етілгенімен, мемлекеттік қызметкер де

шеруде алдымен, жол қозғалысының қауіпсіздігіне арналған әндерді орындап, өз арасында «Жас эрудит», «Жол ережесінің білгірі», «Велосипед жүргізу», «Саптық байқау», «Үгіт бригадасы», «Жас реттеуші», «Жас санитар» аталымдарына лайықтыларды анықтады. Қарағанды облыстық ІІД Жергілікті полиция қызметі бастығының орынбасары, полиция подполковнигі Олжас Арыновтың айтуынша, шерудің балалар жасақтары үшін маңызы зор. «Алдымен жол қозғалысының ережелерін жаттап, олардың орындалуын бақылайды. Жасаққа кірген әр оқушы жол ережесін толық біліп шығады. Өзінің еркін қарқынды түрде жүзеге асыруға үйренеді. Және оларға оқыту ережелеріне сай музыкалық бағдарламалармен қатар үгіттік конкурстар, ертеңгіліктер ұсынылады. «Жол қозғалысының жас инспекторы» атағын иеленген балалар өз Отанының абыройлы азаматы болып өседі. Үнемі жолдағы қауіпсіздік пен тәртіпті сақтайтын болады»,– дейді. Жас инспекторлар сайысында І орынды иеленген Бұқар жырау ауданы Токарев орта мектебінің «Сфетофор» командасы жол ережелерін жетік меңгеруімен ерекшеленді. ІІ орынды қалалық №32 орта мектебінің «Бағдаршам» командасы, ІІІ орынды Осакаров ауданынан келген «Сфетофор» командасы иеленді. Жүлдегерлер медаль, диплом және бағалы сыйлықтармен марапатталды. Жеңімпаздар шілде айында Өскемен қаласында музыка мектептері мен өнер мектептері арасында өтетін 50-ші республикалық жас өнерпаздардың фестиваліне жолдама алды.

47. Егер мен соңғы 3 жыл ішінде медициналық көмекке жүгінбесем, онда салымдар сомасы жиналады ма және оларды басқа мақсатқа алуға болады ма? Жоқ. Медициналық сақтандыру жүйесі ортақ болып табылады және қатысушылардың дербестендірілген есебін және аурудың қатері келгенде жүйені қатысушылары арасында қаражатты қайта бөлуді қарастырады. 48. Біз ММС бойынша жасанды ұрықтандыруға сүйене аламыз ба? Егер ия болса, онда неден бастау керек? Бұл процедура, Міндетті сақтандыру аясындағы медициналық қызметтер пакетіне кіреді. Сондықтан процедураны бекітілген тәртіпте көрсетілімдер бойынша өтуге болады. 49. Мысалы, егер адам апатқа ұшыраса, оған шұғыл көмек көрсету үшін жарақаттанушыда медициналық сақтандыру бар ма екендігін анықтау керек пе? Жоқ, керек емес, өйткені шұғыл көмек барлық азаматтарға, тегін көмек ауқымында, сақтандыру қорына қаржы аударған-аудармағанына тәуелсіз көрсетіледі. 50. Егер Қазақстан азаматы уақытша шет елге шықса ол жарна төлеуі тиіс пе? Ол қалай жүзеге асырылады? Қазақстан азаматтары шетелге шыққан жағдайда, егер ол тұрғылықты өмір сүруге кетпеген болса, 2018 жылдың 1 қаңтарынан төменгі айлық жалақының 1 пайызы мөлшерінде жарна төлейді. Шетелде жүрген азаматтарға қолайлы болуы үшін оларға Қорға өз бетінше немесе басқа азамат арқылы төлеуге, немесе алдын-ала төлем жасап кетуге мүмкіндік беріледі. Жұмыс берушілердің сұрақтары 51. Неліктен мен жұмыс беруші ретінде МӘМС жүйесіне қатысуым керек? Пайда болған қаржылық дағдарыс жағдайында әрбір кәсіпорын үшін шығындарды қысқарту мәселесі бірінші орынға шығады. Бұл қиын кездерден өту үшін басшыларға барлығын, бірінші орында – жұмыс күшін үнемдеуге тура келеді. Дегенмен, персоналды қысқарта отырып, қалған жұмыскерлердің мойнына артылған ерекше жүк проблемасы туралы екінің бірі ойлай бермейді. Басшыға персоналдың өзара алмасу жүйесін үнемдеуге тура келгенде, кез келген жұмысшының ауруы кәсіпорын үшін одан да күрделі салдарға әкеп соғады. Осындай жағдайларда қызметкерлердің денсаулығы туралы ойламау зиянды болады. Өз жұмысшыларының проблемаларын шеше отырып, басшы бірінші орында өз бизнесі туралы уайымдайды. Тек қызметкерлердің денсаулығы проблемасын қалайша оңтайлы шешуге болатыны мәселе болып тұр. Сақтандыру медицинасы Сіздің жұмыскерлеріңізге, олардың табыстарына тәуелсіз барлық медициналық көмек көлемін, оның ішінде жоспарлық стационарлық көмек пен дәрілік қамтамасыз ету және жоғары мамандандырылған медициналық қызметтерді, оңалту қолдауын, консультациялық-диагностикалық көмекті, мейіргерлік күтім және паллиативтік көмек алуға мүмкіндік береді. Мысалы, егер бүгін Сіздің жұмысшыңыз қатты аурып қалса, ол қымбат ем алуға мұқтаж және ұзақ науқастық демалыс алуға мәжбүр. Медициналық қызметке ақы төлеу үшін жеткілікті жеке қаражаты болмай ол өз жұмыс берушісіне және кәсіпорын ұжымына материалдық көмекке жүгінеді, ол барлық тараптардың маңызды материалдық шығындарына әкеп соғады. Әлеуметтік медициналық сақтандыру жағдайында науқас жұмысшыны емдеу, күту және оңалту бойынша шығыстарды медициналық сақтандыру қоры өз мойнына алады. Бұдан басқа, жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің жарналары, бірінші орында денсаулық сақтау жүйесінің бірінші буынын кеңейтуге, емдеуге жатқызу жағдайларын азайту мақсатында аурулардың алдын алуға, тиісінше тиімді амбулаториялық-емханалық көмек есебінен жұмыс уақытын жоғалтуды азайтуға бағытталған. Сонымен қатар, бүгін еңбек нарығында жұмыс берушілердің бір бөлігі ғана біліктілігі жоғары мамандарды тартуға басымдылық ретінде қолдана отырып, өз жұмыскерлеріне толық әлеуметтік пакетті, оның ішінде медициналық сақтандыруды ұсына алады. Міндетті сақтандыру енгізу арқылы аталған әлеуметтік пакет еңбек нарығының барлық қатысушыларына қолжетімді және әмбебап артықшылық болады, ол кадрлық мәселелерді шешуді жеңілдетеді. Мысалы, экономикасы дамыған, еңбек өндірісі жоғары деңгейлі елдерде (Франция, Германия, Корея, Жапония) міндетті медициналық сақтандыру үлгісіне артықшылық танытты. Өйткені бұл үлгі шығындарды азайту, өнімнің өсуі және кәсіпорынның табысын арттыру арқылы бизнес үшін даусыз экономикалық пайданы қамтамасыз етеді. Медициналық сақтандыруды енгізудің негізгі пайдасы жұмыскерлердің уақытша жұмысқа жарамсыздығына байланысты өндірістегі шығындарды азайту. Осылайша, жыл сайын 2,6 млн. астам қызметкер уақытша еңбекке жарамсыздығына байланысты еңбекке жарамсыздық парағын рәсімдейді. Егер күн сайын орта есеппен әрбір қызметкер 12,6 мың теңгеге өнім (немесе қызмет көрсетуді) шығаратын, онда жұмыс берушілердің жыл сайынғы шығыны шамамен 370 млрд. теңгені құрайды. Ең жақсы клиникаларда уақтылы профилактикалық қарап-тексеруден өту, сапалы ем және қымбат тұратын арнайы көмек қабылдау жұмыс істейтін азаматтардың денсаулығын сақтауға, олардың уақытша еңбекке жарамсыздық күндерін қысқартуға және осының нәтижесінде жұмыс берушінің шығындарын азайтуға мүмкіндік береді. 52. Медициналық сақтандыру жүйесіне төленетін салымдардың көлемі қандай болуға тиіс? Егер Сіз жұмыс беруші болсаңыз, онда Сіз ай сайын Қорға – 2017 жылғы 1 шілдеден бастап сіздің қызметкерлеріңіздің еңбекақы қорынан – 1%, 2018 жылы – 1,5%, 2019 жылы - 1,5%, 2020 жылы - 2%, 2020 жылдан – 3% сақтандыру аударымдарын жүргізетін боласыз. Қайта үйлестіру сомалары корпоративтік табыс салығынан шегеруге жатқызылады. Сонымен бірге, ай сайын қызметкердің нақты еңбекақысынан 2019 жылы - 1%, ал 2020 жылы - 2% ұстап қалып, Қорға аудару қажет. Қайта үйлестіру сомалары жеке табыс салығынан (ЖТС) шегеруге жатқызылады. Сонымен қатар аударымдарды/жарналарды есептеу үшін қабылданатын айлық табыс минималды еңбекақының 15-еселік көлемінен аспау керек (2016 жылы – 342 885 теңге). Сақтандыру аударымдары мен жарналар қорға мынадай табыс түрлерінен төленбейді: қызметтік іссапарларға компенсациялардан және қосалқы сипаттағы жұмыстан; қызметкерлердің егістік жұмыстарынан; бюджет қаражатынан қызметкерлерді жеткізуге, оқуға ақы төлеуге, жәрдемақы және компенсацияға байланысты шығындардан; сауықтыруға арналған жәрдемақы мен демалыс жәрдемақысынан, медициналық қызметтерге ақы төлеу, бала туу кезіндегі, минималды жалақы шеңберіне жерлеуге берілген төлемдерден; стипендиядан; сақтандыру сыйақыларынан


4

Сейсенбі, 6 маусым, 2017 жыл

www.ortalyq.kz

Елбасы Н.Назарбаев кезекті бір Жолдауында «қабылданған бағдарламаға сәйкес білім саласын жаңғыртуды жалғастыру – әлеуметтік саясаттағы мемлекеттің басымдығы», – деп атап көрсеткен еді. Сондықтан, Жолдауда көрсетілген міндеттерді орындау мақсатында Ұлт жоспарын жүзеге асыру жолында нәтижелі жұмыстар жүргізіліп жатыр. Солардың бірі – орта білім беру саласында үш тілде оқу бағдарламаларын енгізу аясында педагогтарға ағылшын тілін үйрету. 2017-2018 жылдағы оқу жылынан бастап 5 сыныпқа көшкен оқушылар кей пәндерді ағылшын тілінде оқитын болады. Себебі, 2013 жылы олар бірінші сыныпқа келген кезде ағылшын тілінде білім беру қолға алынған. Жоғары сыныптарды ағылшын тілінде оқытуға дайындық осылай басталған. Енді жоғары сыныптарда физика, химия, биология, информатика пәндері ағылшын тілінде өтеді. Сонымен бірге, 5 сыныптан бастап ағылшын тілінде аталған төрт жаратылыстану пәні бойынша терминология оқытылады. Осыған орай, курстан өткен ұстаздар ағылшын тілін үйреніп, жаратылыстану пəндері бойынша термин сөздерді ағылшын тілінде меңгеріп жатыр. Біліктілікті арттыру курсы облысымызда қарқынды жұмыс атқаруда. Ағылшын тілін үйретуге бағытталған дайындық курсын Қарағанды, Теміртау, Жезқазған, Сəтбаев, Балқаш қалаларында ASBT КОМПАНИЯСЫ (Astana School of Business and Technology) мемлекеттік тапсырыс бойынша жүргізуде. Әр топта 20 тыңдаушыдан. Облыс бойынша барлығы 262 тыңдаушы қатысуда. Аталған курс ағымдағы жылдың 10 мамырынан желтоқсан айының 25 жұлдызына дейін өткізілмек. Курс соңында тыңдаушыларға ағылшын тілін СEFR (Common Europen Framework of Reference) деңгейінде меңгергендігі туралы жане «CLIL» халықаралық сертификаты табысталады. Аяжан МӘДИБЕКОВА,

ҚарМУ-дың студенті.

Қарағанды қаласының әкімдігіне қарасты қалалық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің ұйымдастыруымен «Іс жүргізу және мемлекеттік тілде дайындалатын құжат сапасын арттыру» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Онда мемлекеттік мекемелердің құжат жүргізу жұмысына әдістемелік көмек көрсету, «Қазақстан Республикасының тіл туралы» Заңын, іс жүргізуге қатысты басқа да нормативтік-құқықтық актілерді іске асыру жолдарын сараптау, іс жүргізу тәжірибесін нығайту туралы ақпараттар берілді. Дөңгелек үстелге мемлекеттік мекемелердегі іс жүргізушілер мен хатшылар қатысып, өзара тәжі-

Қазақстан жаңа тарихи кезеңге аяқ басты: қазір рухани жаңғырудың, ұлттық сананың жаңғыруының бағыт-бағдарын айқындап, Елбасымыз айтқандай, революциялық емес, эволюциялық дамитын кезең. Мемлекетіміздің жаңғыру кезеңінде мемлекет пен дін қатынасының қазақстандық үлгісін жасақтау – жаңа белестерге жол ашып, көпконфессиялы қоғамымыздың тұрақтылығын сақтаудағы маңызды қадам. Сондықтан ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі ұсынып отырған «Қазақстанның дін саласындағы мемлекеттік саясатының 2017-2020 жылдарға арналған тұжырымдамасы» бүгінгі күні дін аясында орын алып жатқан көкейкесті мәселелердің шешімін табуға үлкен негіз болмақ. Тұжырымдаманың негізгі мақсаты – дін саласын реттейтін заңнамалық және өзге де нормативтік-құқықтық актілер ережелерін жүзеге асыру, дін саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға қатысатын мамандардың біліктілігін арттыру жұмыстарын жетілдіру, Қазақстан халқының дәстүрлі рухани мәдениетін елімізде және шетелдерде әрі қарай ілгерілету, мемлекетіміздің рухани тірегі болған асыл дініміздің жалпыға ортақ адамгершілік қағидаларын насихаттау және т.б. Тұжырымдама негізінде діни экстремизм идеологиясының қоғамда, әсіресе, жастар арасында таралуы, шетелде діни білім алу, миссионерлік қызметті реттеу, жасөспірімдерді заңсыз діни қызметке тарту және өзге де маңызды мәселелер кеңінен қарастырылған. Сондай-ақ, еліміздің тыныштығын бұзатын дәстүрлі емес діни ағымдарға қарсы қоғам иммунитетін қалыптастыру шаралары да жан-жақты қамтылған. Тұжырымдама мазмұны ағымдағы ахуалдың талдауы, діни ахуалдың дамуының негізгі үдерістері, дін саласындағы мемлекеттік саясатты дамытудың негізгі қағидалары мен басым бағыттары секілді мәселелерді қамтиды. Тұжырымдаманы осы тарихи кезеңде қабылдаудың өзіндік себептері де бар. Бір ғана мысалға тоқталсақ, бүгінгі таңда қаншама қаракөз жастарымыз өзгенің қаңсығын таңсық көріп, өз бойындағы ұлттық құндылықтарды аяқасты етіп жүр. Мысалы, діни білім алу мақсатымен шетел асқан жастарымыз дін атын жамылған жат ағымдардың идеологиясына арбалып, шетін көзқарас жетегінде кетіп жатқанына куә болып отырмыз. Сол себепті, тұжырымдама бойынша дін саласындағы мамандардың кадрлық әлеуеті, яғни азаматтарымыздың шетелдік діни оқу орындарында теологиялық білім алу тәртібі құқықтық реттеуді қажет ететіні назарға алынған. Қазіргі

Ел қорғаны – сарбаздар сап түзеген Қазақстан Республикасы Ұлттық ұлан «Орталық» өңірлік қолбасшылығына қарасты 52859 әскери бөліміне 50 жыл толды. Елу жылда елдің тыныштығын күзеткен талай сарбаз Отан алдындағы борышын өткерген бөлім мерейтойына еліміздің құрметті азаматтары, ардагерлері, мекеме басшылары қатысты.

рибелерімен алмасты. Қарағанды облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының бөлім басшысы А.Сүлейменов «Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу – рухани жаңару кепілі» атты баяндамасында құжаттама жүргізуде басшылыққа алынатын нормативтікқұқықтық актілермен таныстырып өтті. Қазақстан Республикасы ІІМ

жаңа моделін қалыптастыру мемлекетіміздің зайырлылық үлгісін басты назарға алады. Себебі, зайырлылық ұстанымы жат ағымдардың идеологиясымен күресудің басты қалқаны болмақ. Дін мемлекеттің негізін құраушы ең маңызды фактордың бірі болғандықтан, ішкі тұрақтылықтың да кепілі. Сондықтан, дін – дұрыс түсінген адам үшін рухани кемелденуге жетелейтін, ал қате түсінген адам үшін қиындыққа бастайтын жолға айналуы мүмкін. Елбасымыз Н.Назарбаевтың: «Біз кез келген қиындықты бейбітшілік, келісім және тұрақтылық негізінде жеңіп шығамыз. Дінаралық және ұлтаралық келісім – біздің басты байлығымыз» деген ойы әрбір Қазақстан азаматының күнделікті ұс-

уақытта шетелдік оқу орнына ҚМДБ (Қазақстан мұсылмандар діни басқармасы) рұқсатнамасы негізінде қабылдау туралы келісімдер жүргізіліп жатыр. Сондықтан алдағы тұжырымдама негізінде тиісті заңнамаға енгізілетін өзгертулер мен толықтырулар жастарымызды барынша сақтандырудың кепілі болатынына сенімдіміз. Елбасы Н.Назарбаев өзінің «Рухани жаңғыру – болашаққа бағдар» атты бағдарламалық мақаласында: «Біз жат идеологиялардың әсері туралы айтқанда, олардың артында басқа халықтардың белгілі бір құндылықтары мен мәдени символдары тұрғанын есте ұстауымыз керек. Тиісінше, оларға өзіміздің ұлттық құндылықтарымыз арқылы ғана төтеп бере аламыз» деп атап өткендей, тұжырымдама рухани құндылықтарды жаңғырту және халықтың ұлттық санасын ояту арқылы теріс пиғылды діни ағымдарға қарсы күресу мақсатын көздейді. Тұжырымдама дін саласындағы мемлекеттік саясатты дамытудың құқықтық, әдістемелік, ұйымдастыру шараларын кешенді түрде қамтыған. «Біз фанатизмге, діни консерватизм мен догмаларға көзсіз ілесуден

Шара далада құтқарушылар – құтқару техникалық құралдарымен, кітаптар мен фото материалдар көрмесімен басталды. Далада балаларға арналған ойын алаңдары құрылып, сарбаздар көріністер қойды. Жеке шатырда далалық-әскери асхана ұйымдастырылды. Мерекенің салтанатты ашылу рәсімінде 52859 әскери бөлімінің қол-

Б.Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы Ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының кандидаты, полиция подполковнигі Қ.Абугалиев «Нормативтік-құқықтық актілердің қазақ тіліне аударылу мәселелері» атты баяндамасында аударманы жүзеге асыратын аудармашы мәтіннің түпнұсқа мағынасы мен формасын

танымына айналуы тиіс. Дiн мен мемлекеттiк мүдденің түйiсер жерi – елдiң тұтастығы және қоғамның ауызбірлігі мен тұрақтылығы. Бұл тұжырымдама – мемлекетіміздің дін саласындағы саясатының даму бағытын айқындайтын құжат. Оның басты мақсаты әрбір Қазақстан азаматының рухани санасын жаңғырту, салт-дәстүр, мәдениетімізді көздің қарашығындай сақтай білу және тағылымы мол тарихымызды қастерлеу. Бұл консерватизм емес, керісінше, ұлттық кодымызды сақтай отырып, заман талабына сай икемделу, сан ғасырлар бойы сақталып келген рухани құндылықтарымызды жаңғырту. Қорыта айтқанда, осындай рухани жаңғыру кезеңінде ұсынылған дін саласындағы тұжырымдама болашақта жемісті де өнімді нәтижелер береді деп санеміз. Тілеген Ташмакова, ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі Дін істері комитеті Дін мәселелері жөніндегі ғылыми-зерттеу және талдау орталығының ғылыми қызметкері.

алшақ болатын өз өмірімізді құрамыз. Қазақстан халқы бөтен мүдделерді насихаттайтын фанатик «кеңесшілерге» алаңдамай, мемлекеттік-конфессиялық қарым-қатынастың өзіндік қазақстандық моделін қалыптастыратындай толық құқыққа ие. Біздің өзіндік моделіміз бүгінгі күннің шынайылығын ескеруге және ұлттық дәстүрге негізделеді. Бұл модель дінді соқыр буквалистік тұрғыдан қабылдамауға, діни канондардағы оңды құндылықтарға, яғни қайырымды, өнегелі және бейбіт қатар өмір сүруге негізделуі қажет», - деп ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрі Н.Ермекбаев қоғамның санасын жаңғырту саласындағы министрліктің басым бағыттарының бірі мемлекет пен дін арасындағы ынтымақтастықтың өзіндік моделін қалыптастыру екенін атап көрсеткен. Мемлекет дамуының зайырлылық қағидаттарын сақтау мен насихаттаудың маңыздылығы, дін саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың негізгі қағидалары мен басым бағыттары тұжырымдамада айқын көрсетілген. Қазақстан – зайырлы мемлекет, ал зайырлылық – құқықтық ұстаным. Дін мен мемлекет қатынасының

басшысы, полковник Әрлен Бүркітбай бөлімнің сан қырлы жұмыстарымен таныстырып өтті. Бүгінгі бейбіт күнде 52859 әскери бөлім шет елде, немесе елімізде болып жатқан табиғи және техногендік апаттардың алдын алу және апат салдарын жою жұмыстарын Қазақстан Мемлекетінің Ішкі Істер министрлігінің бұйрығымен бұлжытпай орындап, атқарып келеді. Сондықтан да болар, қазіргі таңда 52859 әскери бөлімнің құтқарушы жауынгерлері, қай жерде болмасын табиғи немесе техникалық әртүрлі төтенше жағдайлар апаттарынан тайсалмай, өз өмірлерін қауіпке тігіп, бетпе-бет шайқасуға әрқашан да сапта дайын тұр. Құтқарушылар борышы – Отан алдындағы берген антына адал болып, басқа адамдардың өмірін сақтап қалу, мойынына аса үлкен жауапкершілікті алу екінің бірінің қолынан

жоғары деңгейде бере алуы үшін екі тілді жетік білуі – аздық етеді. Жақсы аудармашы болу үшін аударманың тарихын, қыр-сырын, тәсілін, заңдылықтарын игеруі қажет екенін тілге тиек етті. Қарағанды облысының мемлекеттік архивінің бірінші санатты архивисті Қ.Жұмабекова бұйрықтарды дайындау мен рәсімдеу ерекшелік-

келе бермейтін шаруа. Бөлімнің басшылық құрамы өздерінің кәсіби мамандықтарын шет елдердің жоғарғы академиялық оқу орындарында білім алып, шыңдалған. Ал, келісім-шарт бойынша қызмет ететін құрам арнайы кәсіби мамандығы бойынша таңдалып алынып, бөлімнің сарбаздары сайдың тасындай жауынгерлермен жасақталған. Бөлімге Қарағанды, Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан аймақтарының төтенше жағдайларын күнделікті бақылау жүктелген. Украинада болған Чернобыль АЭС жарылысына бөлімнің барлық инженерлік техникалары қатысты. Ауғанстан, Оңтүстік Шығыс Азия, ШриЛанка, Индонезия, Түркия, Солтүстік Осетия, Жапония елдеріне Қазақстан көмек бергенде, жүктерін жөнелту жұмыстарын осы 52859 әскери бөлімі атқарды. Сол сияқты, өз елімізде Қарағанды облысының Қарқаралы,

тері, істер номенклатурасын жасау тәртібі, олардың түрлері, орналасу тәртібі туралы нақты ақпарат беріп өтті. Дөңгелек үстел барысында баяндамашыларға сұрақтар қойылып, қатысушылар бүгінде жауабын таппай жүрген сұрақтарына жауап алды. Сонымен қоса, қатысушылар аударма мәселесін де назардан тыс қалдыр-

Мемлекеттік тілді дамыту барысында жүйелі түрде ауқымды жұмыс жүргізілуде. Мәселен, осы жылы cыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ұлттық бюросының Қарағанды облысы бойынша департаментінде қызметкерлерден диктант қабылданды. Департаменттің басқармаларынан командалар құрылып, олардың арасында қазақтың салт-дәстүрлері, сөйлеу мәдениеті, ұлттық ойындары, ұлттық тағам түрлерін әзірлеу, мемлекеттік тілде құжат толтыру және «мыңнан жүйрік» сұрақ-жауап сайыстары өткізілді. Жалпы, Отанымыздың Тәуелсіздікке қол жеткізуі бізге, ұлттық табиғатымызға, ұлттық бастау-болмысымызға оралуға жол ашты. Ана тіліміз – елдігіміздің, ұлттығымыздың тірегі. Халық жазушысы Әбіш Кекілбаев айтқандай: «Кез келген тәуелсіздік алған мемлекет сол өзінің алған тәуелсіздігінің бірінші көрінісі ретінде өзінің тілін дамыту керек. Ол тілді дамыту – сол ұлттың мойнындағы, тарих алдындағы парызы». Сондықтан, мемлекеттік тілді дамыту шаралары Үкімет тарапынан қолға алынып жатқан кезде, түрлі құралдар арқылы іс-шаралар ұйымдастырып, тілді меңгеруге енжарлық көрсетіп жүрген мемлекеттік қызметтегі азаматтарымыздың мемлекеттік тілге деген патриоттық санасезімін қалыптастырса деген тілегім бар. Бұл жерде мекеме басшысының тілге жанашыр азамат болып, қолдау көрсетіп отыруының маңызы өте зор. Ресми тілде сөйлейтін қазақтармен жұмыс істемейінше, тіл жағдайы ілгері баспайды. Өйткені, мемлекеттік тілдің кең қанат жаюына кедергі болып келе жатқан – сол қандастарымыз. Ал, өзге

ұлттардан ондай байқалмайды. Өз тілін өз елінде жүріп білмеу деген – білімсіздіктің белгісі. Оның үстіне, алдымызда бейтаныс әлемдік жаһандану ғасыры тұр, оның әсерінен ұлт ретінде жойылып кетпейміз бе деген қауіп те жоқ емес. Мемлекеттік тілдің – ана тіліміздің тағдыры кез келген азаматты бейжай қалдырмауы керек! Мемлекеттік қызметкерлердің мемлекеттік тілді білуі оның отаншылдығының бір өлшемі деп түсінгеніміз жөн. Әр адам өз ана тілін ардақтауы әрі білуі тиіс. Бұл ел-жұртқа қызмет етудің алғы шарты. Қазақстанның әлемдегі қуатты да бай, алып мемлекеттердің қатарынан нық орын алуына бәріміз жауапты екендігімізді ұмытпайық. Белгілі ғылым қайраткері Сәбетқазы Ақатайдың: «Қазақ тіліне қазақ халқының көзқарасы, кісілігі мен парасаты, саяси мұраттары мен қоғамдық көкейкесті арман-тілегі, әлеуметтік және тарихи жиған-тергені сіңген. Демек, қазақ халқы өзінің тіліне деген көзқарасы арқылы не әлемдегі кісі сыйларлық ұлттар қатарынан табылып, шарықтап аспанға шығады, не басқа жұрттардан қалып, жер болады, қайтадан «малды жақсы бағушы» халыққа айналады. ХХІ ғасыр – қазақ баласы үшін сын ғасыры, сынақ ғасыры» деген сөзі бекер емес. Алдағы уақытта да мемлекеттік тілді қолдану аясын кеңейту жұмыстары жалғасын таппақ. Т.Ысқақов.

«Өрлеу» БАҰО облыстық филиалы Қарағандыдағы Балалар және жеткіншектер сарайымен бірлесе «Мектепке дейінгі жастағы балаларды ағылшын тілінде оқытудың тиімділігі» тақырыбында облыстық тәжірибелік семинар өткізді. Семинар барысында мектепке дейінгі ұйымдардағы ағылшын тілі пәні мұғалімдерінің шеберлік сабақтары ұйымдастырылды. Аталған сарайдың ағылшын тілі пәні мұғалімдері Э.Умеренкова, Е.Чаус пен «Толағай» балабақшасының ағылшын тілі пәні мұғалімі

А.Тапаеваның сабақтары көңілден шықты. Дәрісте мектепке дейінгі жастағы балаларды ағылшын тілінде оқытудың тиімді үлгілері көрсетілді. Семинарға қатысушылар рефлексия жасау кезінде ағылшын тілін ерте жастан оқытудың үлкен мәні бар екендігін және бүгінгі таңда өзекті мәселе болып отырғандығына ерекше назар аударды.

Жезқазған аймақтарына «Протон» ракетасы құлағанда гиптильден тазартып, сынықтарын жинады. Қарқаралы мен Көкшетаудағы, Ақмола облысының Ақкөлде болған орман-тоғай өртін сөндірді. Бурабайда дауылдан кейінгі демалыс орындарын тазарту, Ақтаудағы цемент заводындағы жарылыс салдарын жою, Қарағанды, Сарань, Теміртау қалаларындағы тұрғын үйлерде газ жарылысының апат салдарын жою, Қарағанды-Ертіс су қоймасын тазартты. Қыс айларында Қарағанды-Алматы, Қарағанды – Жезқазған, Қарағанды – Астана, Қарағанды – Павлодар бағыттарындағы тас жолдарында қалған адамдарды құтқару жұмыстарын жүргізіп отырды. Жамбыл облысындағы Луговая станциясында жер сілкінгенде, Қызылорда облысын су басқанда, Талдықорған облысындағы Ақсу ауданы мен Қызылағаш елді мекенін су басқанда айлап, апталап құтқару жұмыста-

мауды, болашақта аудармаға қатысты дөңгелек үстел ұйымдастыруды ұсынды. ХХ ғасырдың басында Сәкен Сейфуллиннің «кеңсе ісі қазақшаланбай,

Г.ХАЙРУЛЛИНА, «Өрлеу» БАҰО Қарағанды облысы филиалы ПҚ БАИ аға оқытушысы.

рын жүргізді. Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан облыстарында орын алған апатты жағдайларда біздің сарбаздар құтқару жұмыстарына білек сыбана кірісті. Құтқарушыларды 50 жылдық мерейтойымен құттықтаушылар қатары қалың. Атап айтқанда, Қарағанды облысының Төтенше жағдайлар департамантінің бастығы полковник И.Күлшімбаев, Ұлттық Ұлан Бас басқармасының атынан полковник М.Төлеубердинов сөз сөйлеп, жеке құрамды төс белгілер және мақтау қағаздарымен марапаттады. Өз кезегінде «Орталық» Өңірлік қолбасшылығының Қолбасшысы генерал-майор Еркін Ботақанов бөлімнің 50 жылдық мерейтойы Қазақстан Қарулы Күштерінің 25 жылдығымен тұспа – тұс келгенін айта кетіп, осы салада еңбек етіп, тер төгіп жүрген ардагерлерді, офицерлерді, келісім-шарт бойынша әскери қызметкерлерді, сарбаздарды құттықтады. А.КАЛИКБЕРГЕНОВ, 52859 әскери бөлімі ардагер кеңесінің төрағасы, запастағы подполковник.

іс түзелмейді» деген сөзі бүгінде өміршеңдігін жойған жоқ. Келдібай Ұлжанов. ҚАРАҒАНДЫ қаласы.


Сейсенбі, 6 маусым, 2017 жыл

www.ortalyq.kz

Құттықтаймыз!

Біздің жарнама телефонымыз

Әркімнің өзінің жанына жақын бір адамдар болады. Сондай жанның бірі – біздің құрмет тұтатын бауырымыз, досымыз Қамзе Сәтжанұлы дер едік. Балалық шағы соғыстан соңғы ауыр жылдарға тап болған ол орта мектепті бітірген соң Саран қаласындағы техникалық училищені бітіріп, еңбек жолын Карл Маркс атындағы колхозда механизатор болып бастап, қызу еңбекке бел шеше араласты. Өзінің еңбекке деген ынтасының, халыққа деген ілтипатының арқасында ел құрметіне бөленді. Алғыр мінезімен, ұйымдастырушылық қабілетімен көзге түсті, елдің ыстық ықыласына бөленді. «Жеңіс» совхозында жұмысшылар кәсіподағының төрағасы, «Дружба» совхозында партия ұйымының хатшысы қызметтерін атқарып, аудан басшыларының қатарына дейін көтерілді. Осы жылдар ішінде өзінің мейірімді мінезімен, беделі биік азамат ретінде танылды. Қандай істен болмасын тартынбай араласып, көпшіліктің ортасынан табылды. Ол жиырма жыл бойы аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары болып еңбек етіп, ауданымыздың құлпыра көркеюіне ерекше үлес қосты. Ауданның құрылыс, энергетика, коммунальдық салаларын, жол құрылысын, атвокөлік саласын дамытуға барынша атсалысты. Ол салалардағы еңбегі жеміссіз де болған жоқ. Одан соң ұзақ жыл аудан орман шаруашылығының директоры болған кездерінде де ерекше еңбек етіп, кері кеткен саланы алдыңғы қатарға шығарды. Кейіннен Жаңаарқа ауданының Құрметті азаматы атағына ие болды. Көптеген марапаттарға, оның ішінде үкімет марапаттарына ие болды. Бірнеше мәрте аудандық кеңестің депутаты да болды. Осындай ел құрметтейтін азаматымыз бүгінде 80 жасқа толып отыр. Елге жасаған еңбегі еш кетпеген ардагер мерейге бөленіп, әрқашан ортамыздан табылса екен деген тілек айтамыз. Оған мол денсаулық, ұзақ ғұмыр, отбасына береке, өміріне мереке берсін дейміз! Камали ДҮЙСЕМБЕКОВ, Қамзе ЖҰМАБЕКОВ, Қазкен МҮСІЛІМОВ, Қадырбек МЕЙРАМБЕКОВ.

43-21-55 Жарнама бөлімінің электрондық поштасы:

ortalyk.reklama @mail.ru

ҚАРАҒАНДЫ қаласы. №248

Мемлекет басшысының «100 нақты қадам» – Ұлт жоспарын іске асыруды орындау мақсатында әлеуметтік қызметтер мен көмек алушы арасындағы әлеуметтік келісім-шарт негізінде қолданыстағы атаулы әлеуметтік көмек көрсету механизмін жетілдіру бойынша жұмыс жүргізілуде. Аталған жаңа тәсіл «Өрлеу» пилоттық жобасы аясында енгізіледі. «Өрлеу» жобасы – бұл әлеуметтік келісім-шартпен қамтылған отбасыларына көрсетілетін шартты ақшалай көмек (бұдан әрі – ШАК), сонымен қатар өзара келісім екі жақтың міндет-

терімен құқықтарын анықтайды. Келісім-шарт бойынша отбасы мүшелері жұмыспен қамту орталығы арқылы оқуға, қайта даярлау курстарын оқуға немесе қандайда бір жолмен жұмысқа тұруға жұмыс істеуге міндеттеледі. «Өрлеу» жобасы аясында шартты ақшалай көмек (ШАК) жан басына шаққандағы кейінгі үш айдың табысы ең төмен күнкөріс деңгейінің 60%-нан төмен отбасыларға төленеді (12498 теңге, 2017 жылдың II тоқсанда күнкөріс деңгейі 20830 теңгені кұрайды) және де отбасының жұмысқа қабілетті мүшесі мін-

Сіздерге Қарағанды мемлекеттік медицина университетінің Медициналық колледжінің қайта ашылып жатқандығы туралы қуанышпен хабарлаймыз, оқу жұмысы төмендегі 8 мамандық бойынша жүргізіледі: 1. 0301000 «Емдеу ісі» мамандығы: - «Фельдшер» біліктілігі, негізгі орта білім негізінде нормативтік оқу мерзімі – 3 жыл 10 ай, жалпы орта білім негізінде – 2 жыл 10 ай; - «Акушер» біліктілігі, жалпы орта білім негізінде – 2 жыл 10 ай; 2. 0302000 «Медбикелік іс» мамандығы: - «Медбике» біліктілігі, негізгі орта білім негізіндегі нормативтік оқу мерзімі – 3 жыл 10 ай, жалпы орта білім негізінде – 2 жыл 10 ай; - «Күтім бойынша кіші медбике» біліктілігі, жалпы орта білім негізінде – 10 ай; 3. 0303000 «Гигиена және эпидемиология» мамандығы: - «Гигиенист - эпидемиолог» біліктілігі, жалпы орта білім негізінде нормативтік оқу мерзімі – 2 жыл 10 ай; 4. 0304000 «Стоматология» мамандығы: - «Дантист» біліктілігі, негізгі орта білім негізіндегі нормативтік оқу мерзімі – 3 жыл 10 ай, жалпы орта білім негізінде – 2 жыл 10 ай; - «Стоматолог дәрігердің көмекшісі» негізгі орта білім негізіндегі нормативтік оқу мерзімі – 2 жыл 10 ай, жалпы орта білім негізінде – 1 жыл 10 ай; 5. 0307000 «Ортопедиялық стоматология» мамандығы: - «Тіс технигі» біліктілігі, негізгі орта білім негізіндегі нормативтік оқу мерзімі – 2 жыл 10 ай, жалпы орта білім негізінде – 1 жыл 10 ай; 6. 0305000 «Зертханалық диагностика» мамандығы: - «Медициналық зертханашы» біліктілігі, негізгі орта білім негізіндегі нормативтік оқу мерзімі – 3 жыл 10 ай, жалпы орта білім негізінде – 2 жыл 10 ай; 7. 0306000 «Фармация» мамандығы: - «Фармацевт» біліктілігі, жалпы орта білім негізінде нормативтік оқу мерзімі – 2 жыл 10 ай; 8. 0308000 «Медициналық оптик» мамандығы: - «Медициналық оптик» біліктілігі, негізгі орта білім негізіндегі нормативтік оқу мерзімі – 2 жыл 10 ай, жалпы орта білім негізінде – 1 жыл 10 ай;

Қабылдау 2017-2018 оқу жылына жүргізіледі. Құжаттарды қабылдау 20 маусымнан 20 тамыз аралығында жүргізіледі. ҚММУ медициналық колледжіне түсуге қажетті құжаттар тізімі: - білімі туралы құжат қосымшасымен (түпнұсқасы); - ҰБТ немесе КТ сертификаты (түпнұсқасы); - жеке басын куәләндыратын құжат (көшірмесі, 4 дана); - 086/у нысаны бойынша медициналық анықтаманы флюорография суретімен (І және ІІ топтағы мүгедектер мен бала жасынан мүгедектер үшін медициналық-әлеуметтік сараптаманың қорытындысы); - 063/е үлгідегі медициналық картасының көшірмесі (екпелер картасы); - 3х4 өлшемдегі 8 фотосуреті (түрлі-түсті, күңгірт қағазда); - әскери міндеттілер – тіркеу куәлігі немесе әскери билет, көшірме; - 1 тезтікпе; - 2 конверт (1 қарапайым, 1 маркалы). Жеке басын куәландыратын құжаттарды оқуға түсушінің өзі, ата-аналары немесе заңды өкілдері ұсынады. Байланыс ақпараты Қабылдау комиссиясының мекен-жайы: Қарағанды қ., Гоголь көш., 40. (ғимараттың шетiнен кiре берiс) Телефон: 8 (7212) 55-06-35, 50-39-30 (1340); 

детті түрде жұмыспен қамтылған жағдайда. Мысалы: Жұбайы, екі баласы, отбасының иесі – өз-өзіне жұмыс істейді (уақытша жалақысы бар) тұрақты жұмысқа орналасады. Отбасының бір айлық жиынтық табысы – 20000 теңгені құрайды : 4 (отбасындағы адам саны) =5000 теңге, күн көрістің 0,6 шегінен аспаса (20830 тг. х 0,6% =12498 тг.) Отбасыға берілген көмектің мөлшері 12498 тг. – 5000тг. х 4 адамға= 29992 тг.+50000тг. жұмыстан берілген жалақы. Нәтижесінде отбасы ақшалай көмек алу мүмкіндігіне

Еске алу

ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ

2017-2018 оқу жылына қабылдауды хабарлайды: ҚММУ талапкерлерді қабылдау Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы «19» қаңтардағы № 111 қаулысымен бекітілген «Жоғары білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгі қағидаларының» негізінде жүзеге асырылады. Қарағанды мемлекеттік медицина университетінде оқыту төмендегі мамандықтар бойынша қазақ және орыс тілдерінде жүргізіледі:

ЖОҒАРҒЫ АРНАЙЫ БІЛІМ МАМАНДЫҚТАРЫ Мамандық шифрі 5B130100

Еске алу

Ақтоғай ауданы, Қызыларай ауылының тумасы Бейбіт Біләлұлы НҰРЖАНОВТЫҢ дүниеден озғанына 2017 жылдың 15 маусымында 40 күн толады. Әкеміз біз үшін ғана емес, бүкіл әулет, дос-жолдастары үшін де аса ардақты жан еді. Орны толмас қайғыға қабырғамыз қайысып, жан-жүрегіміз езілді. Жақсылығы сол: маңайына нұр шашып, бауырмалдықтың, достыққа деген адалдақтың, өнерсүйгіштіктің, жалпы азаматтық қасиеттің үлгісін көрсетіп кетті. Еңбек жолында да үлкен беделге ие болды. 1977 жылы Мәскеу қаласындағы Кәсіподақтардың Жоғарғы мектебін бітіріп, Жезқазған облысында жауапты қызметтер атқарды. 2000-2013 жылдар аралығында «Қазақмыс» Корпорациясының» кәсіподақ саласында қызмет жасап, қарапайым жұмысшыларға қолдау көрсету міндетім деп білді. Еңбегі еленіп бірнеше мәрте мақтау, марапаттарға ие болды. Әлі де болса ортасына тигізер шарапаты мол еді. Бірақ Алланың пешенесіне жазғанына не шара? Жарқын бейнесін, ыстық мейірімін, кең пейілін, асқар таудай қасиеттерін сағынышпен, құрметпен жүрегімізде мәңгі сақтап, рухына бас иеміз. Қайғымызға ортақтасып, әкеміздің аруағына дұға оқып, жақсылығын еске алған туыс, достарына, қызмет жолындағы серіктестеріне ризашылығымызды білдіреміз. Көркіңе өнегең сай жарқын тұлғаң, Жан едің ортамызда дара туған. Бүгінде сағынады өзіңді іздеп, Дос-жаран, бала-шағаң, туыс-туған. Өміріме ризамын деп айтып ең, Көңілге медеу болар сол бір сөзің. Жаратқаннан тілейміз ендігіде, Жұмақтан берсінші деп ізгі орын. Еске алушылар: жары – Қазкен, балалары, немерелері. №240

ие болады және әлеуметтік келісімшарт алты айға, қосымша тағы да алты айға дейін ұзарту мүмкіндігімен жасалатын болғандықтан, сонымен қатар, өзгеріссіз алты ай мерзімінде еңбек ақы алады. Сонымен қатар, қиын жағдайда қалған отбасында туындаған әлеуметтік мәселелерді шешу үшін білім беру және әлеуметтік бейімделу бойынша іс-шаралар, сондай-ақ, денсаулық сақтау саласында арнайы әлеуметтік қызметтер (скрининг тексеру, жүктілігіне байланысты 12 апталығында есепке алу, барлық жүктілік кезеңінің аралығын-

Мамандық атауы

Оқыту Біліктілігі мерзімі (жыл) Жалпы ме7 5 (бака- Дәрігер* дицина лавриат) + 2 (интернатура) 5B130200 Стоматоло- 6 5 (бака- Жалпы тәжірибелі дәрігер стоматолог* гия лавриат) +1 (интернатура) * нақты бір мамандық бойынша мамандану үшін қосымша резидентурада оқу керек БАКАЛАВРИАТ МАМАНДЫҚТАРЫ МаманМамандық Оқыту Біліктілігі дық атауы мерзімі шифрі (жыл) 5В110100 Мейірбике 4 Бас мейіргер (директордың мейіргер ісі бойынша орынбасары), аға мейіргер/ мейірие, учаске мейіргері, акушер және т.б. 5В110200 Қоғамдық 5 Денсаулық сақтау менеджері, денсауденсаулық лық сақтау саласында персоналмен сақтау жұмыс істеу жөніндегі менеджер (hrменеджер), қоғамдық денсаулық сақтау маманы (валеолог, статистик, әдіскер), денсаулық сақтау ұйымының/құрылымдық бөлімінің жетекшісі/орынбасары 5В110400 Медицина5 Эпидемиология, коммуналды гигиеналық-профисы, балалар мен жасөспірімдер гигиелактикалық насы, еңбек гигиенасы, тағам гигиенаіс сы, радиациялық гигиена, вирусология, бактериология, паразитология маманы 5В110300 Фармация 5 Жалпы тәжірибелі фармацевт 5B060700 Биология 4 Биология ғылымдарының саласының (ботаника, зоология, адам анатомиясы мен физиологиясы, биохимия, биофизика, микробиология және т.б.; түрлі деңгейдегі ұйымдардың биологиялық жүйелері, билогиялық табиғатты қорғау технологиялары) маманы 5B074800 Фармацев4 Химиялық-фармацевтік кәсіпорындатикалық рында, медициналық препараттарды өндіріс техжәне медициналық мақсатта тағайыннологиясы далған бұйымдарды өндіру кәсіпорындарында, биотехнологиялық және парфюмерлік-косметикалық өндірістерде, техникалық бақылау бөлімдерінде, орталық-зауыттық зертханаларда, дәрілік затттардың сапасын бақылау және стандарттау зертханаларында, стандарттауды, сертификациялауды және лицензиялауды басқару ұйымдарында, ғылыми-зерттеу институттарында маман

Мекен-жайымыз: Қарағанды қ-сы, Гоголь к-сі, 40 Телефон: 55-06-35, 50-39-30 (1340) ҚММУ сайты: www.kgmu.kz, e-mail: talapker@kgmu.kz

5

да бақылауда болу) ұсынылады. Толықтай кеңес алу үшін Поспелов көшесі, 16 үйде орналасқан «Қарағанды қаласының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар» ММ-не немесе Бұқар жырау данғылы 51/1 үйде орналасқан «Қарағанды қаласы әкімдігінің халықты жұмыспен қамту орталығы» КММ-не сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін, түскі үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін, демалыс (сенбі, жексенбі) және мерекелік күндерді қоспағанда, анықтама үшін телефоны: 30-02-52, 99-63-97.

Ақтоғай ауданы, Қызыларай ауылында туыпөскен асқар таудай болған ағамыз Бейбіт Біләлұлы НҰРЖАНОВТЫҢ бақилық болғанына қырық күн толады. Адамның асыл қасиеті, ақыл-парасаты, көзі тірісінде емес, өзі өмірден озғанда айқынырақ бағалана ма деп ойлайсың. Қазір сенің айтар ақылың, әрбір істі шешердегі сабырлылығың, турасын кесіп айтар нақтылығың жетіспей, орның үңірейіп, ойсырап тұр жан аға! Кез келген қиын жағдайда тығырықтан шығар жолды ойланып толғанып, ақыл таразысына салып, ең соңында кесімді пікіріңді қысқа ғана тұжырымдау – саған ғана тән асыл қасиет еді. Артында қалған бауырлары сағынышпен еске ала отырып, үлкенге деген құрмет, ізет ретінде аз да болса шексіз алғысымызды білдіріп, естелік жазып отырмыз. Тірі жүрсе қуанып әр сәтіме, Жатар еді төрімнің ақ көрпесінде. Шынтағында құс жастық, уайымсыз, Бақыт деген осы екен деп бұл дүниеде. Бәйтеректей әулетке сая болған, Бәрінен де көмегін аямаған. Жәннатта жаның болсын, рухың биік, Өзіңдей аяулы аға қайда маған?! Оқыған дұғамыз қабыл болып, ағамыздың жаны жұмақта болғай! Еске алушылар: Бағдат-Манура, бауырлары.

№233

Еске алу «Жақсы адам – Алланың нұры». Жақсылығы сол – жан-жағына сәуле шашып, бүтін әулетті бауырына басады. Бұл бейопа жалғанда жақсылар Жаратушының берген жасын жасап, аманатын арқалаған ұрпағына мол ғибратын қалдырып кетеді екен. Ірі әулеттің арда тұтар ағасы, біздің атамыз Бейбіт Біләлұлы НҰРЖАНОВ – өмірден алар еншісі ерек, өзіндік мұраты бөлек туған жан еді... Атамыз Ақтоғай ауданына қарасты Қызыларайдағы Ақсораңның баурайында туып, аудан экономикасын дамытуға үлес қосты. Қарағанды облысының өркениетін дамытуға атсалысып, ұйымдасқан үлкен өндіріс ошақтарында төраға болды. Дос-жолдастарының арасында беделі артты, үлгенге – іні, кішіге – аға болды. Әрқайсының дұрыс жол таңдауына ықпал жасады. Қызмет жолында жүріп, Қарағанды облысының әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы жолындағы еңбегі үшін І және ІІІ дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденін иеленді. Атамыз еңбек жолын қайсар мінезі, тыңғылықты әдеті, білімділігімен атқара білді. Жүріс мәнерінен-ақ, мәдениеттілігі мен парасаттылығын аңғаруға болатын. Біздерді үнемі ақ айтып, адал жүруге баулыды. Оның көңіліндегі кеңдік, жылы жүз, асқар таудай азаматтық қасиет – біздерге көп үлгі. Маңдайымыздан сүйіп, қолына алғандағы ыстық мейірімі жүрегімізде сақтаулы. Әлбетте, біз үшін ондай ата – жалғыз. Қазір қасымызда болмағанымен, ол – Жаратушының жанында деп дұға бағыштаймыз. Ата өсиетін ардақтап өтіп, аманатын мәңгілік ұмытпаймыз. «Жақсы адам – Алланың нұры», – дейді. Атамыздың пейіште нұры шалқып, жаны жәннатта болғай! Астана, Алматы, Жезқазған, Сатбаев, Балқаш, Қарағанды қаласындағы немерелері атынан – Ернат, Аяулым. №242

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ 2017-2018 оқу жылына қабылдауды хабарлайды: Резидентураға келесі мамандықтар бойынша: 1. 6R114200-Педиатрия (оқу мерзімі - 2 жыл); 2. 6R114300-Неонатология (оқу мерзімі - 2 жыл); 3. 6R111300-Жұқпалы аурулар, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); 4. 6R112500-Клиникалық фармакология (оқу мерзімі - 2 жыл); 5. 6R111500-Невропатология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); 6. 6R111800-Медициналық реабилитология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); 7. 6R112300-Спорттық медицина (оқу мерзімі - 2 жыл); 8. 6R114400-Акушерия және гинекология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 3 жыл); 9. 6R113300-Балалар хирургиясы (оқу мерзімі - 3 жыл); 10. 6R113500-Травматология-ортопедия, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 3 жыл); 11. 6R113400-Онкология (оқу мерзімі - 2 жыл); 12. 6R113800-Оториноларингология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 3); 13. 6R113700-Офтальмология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 3 жыл); 14. 6R110300-Кардиология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі – 3 жыл); 15. 6R113600-Урология және андрология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 3 жыл); 16. 6R110400-Ревматология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); 17. 6R110700-Гематология (оқу мерзімі - 2 жыл); 18. 6R110800-Пульмонология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); 19. 6R110900-Эндокринология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); 20. 6R111000-Нефрология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); 21. 6R111600-Психиатрия (оқу мерзімі - 2 жыл); 22. 6R113000-Нейрохирургия, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 4 жыл); 23. 6R113100-Бет-жақ сүйек хирургиясы, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 3 жыл); 24. 6R111900-Сәулелі диагностика (оқу мерзімі - 2 жыл); 25. 6R114500-Медициналық генетика (оқу мерзімі - 2 жыл); 26. 6R112600-Анестезиология және реаниматология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 3 жыл); 27. 6R111200-Кәсіби патология (оқу мерзімі - 2 жыл); 28. 6R112000-Сәулелі терапия (оқу мерзімі - 2 жыл); 29. 6R111600-Гастроэнтерология, оның ішінде балалар (оқу мерзімі - 2 жыл); Магистратураға келесі мамандықтар бойынша: 1.6М110100 – Медицина Бейіндік бағыт, оқу мерзімі -1;1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2 жыл 2. 6М110200 – Қоғамдық денсаулық сақтау Бейіндік бағыт, оқу мерзімі -1;1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2 жыл 3. 6М110300 - Мейірбикелік іс Бейіндік бағыт, оқу мерзімі -1;1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2 жыл 4. 6М110400 – Фармация Бейіндік бағыт, оқу мерзімі -1;1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2 жыл 5. 6М110500 – Медициналық-профилактикалық іс Бейіндік бағыт, оқу мерзімі -1;1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2 жыл 6. 6М074800 – Фармацевтикалық өндiрiс технологиясы Бейіндік бағыт, оқу мерзімі -1;1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2 жыл

7. 6М060700 – Биология Бейіндік бағыт, оқу мерзімі -1;1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2 жыл 8. 6М110200 - Қоғамдық денсаулық сақтау және 6М050700 Менеджмент мамандықтары бойынша екі дипломдық білім беру ҚЭУ Қазтұтынуодағымен бірлескен білім беру бағдарламасы бойынша (ақылы негізде) Бейіндік бағыт, оқу мерзімі - 1,5 жыл Ғылыми және педагогикалық бағыт, оқу мерзімі -2,5 жыл Докторантураға келесі мамандықтар бойынша: 1. 6D110100 – Медицина Бейіндік бағыт Ғылыми және педагогикалық бағыт 2. 6D110200 –Қоғамдық денсаулық сақтау Бейіндік бағыт Ғылыми және педагогикалық бағыт 3. 6D110400 – Фармация Бейіндік бағыт Ғылыми және педагогикалық бағыт 4. 6D074800 – Фармацевтикалық өндiрiс технологиясы Бейіндік бағыт Ғылыми және педагогикалық бағыт Докторантураның барлық мамандықтары бойынша оқыту мерзiмi – 3 жыл. Магистратураға, резидентураға және докторантураға түсуші азаматтардың түсу емтихандары: 1) таңдауы бойынша бір шет тілінен (ағылшын, француз, неміс); 2) мамандық бойынша тапсырады. Магистратура, докторантура, резидентураға түсушілердің өтінішін қабылдауы 10 – 30 шілде аралығында жүргізіледі. Магистратураға, резидентураға және докторантураға түсу емтихандары – 10 тамыздан 20 тамызға дейін, қабылдау 25 тамызға дейін жүргізіледі. Сабақтың басталуы: 2017 жылдың 01- қыркүйегі Мекен-жай және байланыс телефондары: ҚММУ, Гоголь көшесі 40; № 121 кабинет Қабылдау комиссияның телефоны, 8(7212)503930 (іш. 1340) Қарағанды мемлекеттік медицина университетіне резидентура, магистратура және докторантураға қабылдау ережесі Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрінің 2012ж. 19-қантарда №109 бұйрығымен бекітілген «Жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби оқу бағдарламаларын жүзеге асыратын, білім ұйымдарына қабылдаудың типтік ережелеріне» сәйкес. Аталған ережеге сәйкес, құжаттардың көшірмелері салыстыру үшін түпнұсқалары қоса ұсынылады. Салыстыруды жүргізгеннен кейін түпнұсқалар қайтарылады. Резидентура, магистратура және докторантураға оқуға түсетін азаматтар, келесі құжаттарды тапсырады: Мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша оқуға түсу емтихандарының қосындысында бағалаудың 100 балдық шәкілі бойынша мынадай ең жоғары балл жинаған адамдар қабылданады: 1) ғылыми-педагогикалық магистратураға, докторантураға – кемінде 150 балл; 2) бейінді магистратураға және резидентураға – кемінде 130 балл, оның ішінде шет тілінен – кемінде 30 балл. Магистратура, докторантура және резидентурада оқу мемлекеттік білім тапсырысы бойынша және келісім-шарт негізінде мүмкін. Әр оқу жылына бөлінетін мемлекеттік білім тапсырысы (грант) санын Уәкілетті мемлекеттік орган анықтайды. Оқуға түсу үшін ұсынылған құжаттар тізімімен ҚММУдың www.kgmu.kz сайтында көре аласыздар.


6

Сейсенбі, 6 маусым, 2017 жыл

www.ortalyq.kz

Жәнібек ӘЛИМАН, «Орталық Қазақстан»

Теміртау қаласы «Арселор Миттал» спорт кешенінде Ұлттық Қауіпсіздік комитеті органдарының қызметкері, полковник Жақан МЕДЕУБАЕВТЫ еске алу құрметіне орай, волейболдан XXI халықаралық турнир өткізілді. Осындай турнирді ҚР ҰҚК Қа­ ра­­ғанды облысы бойынша де­пар­ тамен­ті жергілікті атқару органда­ рымен бірігіп, 1996 жылдан бері өт­кізіп келеді. Осыдан 21 жыл бұрын турнирге 8 команда жиналса, турнир 2001 жылдан бері халықаралық мәртебе­ ге ие болды. Жақан Мұқатайұлы – Қараған­ ды облысы, Шет ауданының Ақ­ су-Аюлы ауылында 1941 жылы 11 шілдеде дүниеге келген. Қарағанды политехникалық институтын аяқтап, КСРО Ұлттық Қауіпсіздік комитеті органдарына шақырылғанға дей­ ін геология саласында қызмет ет­ кен. Қызмет ет­кен жылдары Жақан

Мұқатайұлы салауатты өмір сал­ тын кеңінен насихаттап, аймақта волейболдың да­муына үлкен үлес қосқан. Оның же­текшілігімен ҚСРО МҚК жоғары курстарының волейбол командасы Минскіде, кейіннен Қа­ зақ КСР Ардагерлер құрама коман­ дасы көптеген сайыстарда жүлделі орындарға ие болған. ҚР ҰҚК ардагері Жақан Мұқа­ тайұлының досы Машан Юсупов тур­нирдің өткізілуіне қолдау көр­ сетіп жүр. Турнирді ұйымдастыруға Жақан Мұқатайұлының жақын туы­ стары, қызметтегі әріптестері және облысымыздың спортшы қауымы да белсенді ат салысады. Чемпионаттарға әлеуетті құры­ лым ардагерлері мен қызметкер­ лері, республикамыздың және жа­ қын шетелдердің жетекші спортшы­ лары қатысады. Сайыс мақсаты – Ұлттық қауіп­ сіздік комитеті органдарының өмір­ ден озған қызметкерлерін еске алу, ұрпақтар сабақтастығын қолдау және Қазақстанда волейболды көпшілікке насихаттау.

Биылғы турнирге Новосибирск, Бішкек, Ақтау қалалары команда­ лары, Қарағанды облысы ІІД коман­ далары, сонымен қатар, «Қараған­ ды-Жарық» ЖШС, «КазТрансОйл» АҚ, «АрселорМиттал Теміртау» АҚ және Астананың ҰҚК мен Гвардия қыз­меткерлерінің командалары қа­ тысты. Турнирдің Ұлттық Қауіпсіздік ко­ митеті органдарының 25 жылдық мерейтойы қарсаңында өткізілуі ша­раға ерекше мәртебе берді. ҰҚК Қарағанды облысы бойын­ ша департаментінің бастығы, гене­ рал-майор Кендебай Адамбеков қа­­тысушыларды құттықтап, шараны аш­ты. Теміртау қаласының әкімі Ға­

Қазақ поэзиясында ҚарЛаг қасіретіне қойылған бірден-бір ескерткіш – Алаштың ардакүрең ақыны Ғалым ЖАЙЛЫБАЙДЫҢ «Қара орамал» поэма-реквиемі десек, қателесе қоймаспыз. Оны осыдан 3-4 жыл бұрын айдай әлемге әйгілеп, алғаш жариялаған – өз газеттеріңіз «Орталық Қазақстан» болатын. Алашқа ғана емес, адамзатқа көңіл айтқан шығарма бүгінде Қазақстан театрларын шарлап кетті. Талдықорған қаласындағы Оқушылар сарайында премьерасы өткен «Қыз жылаған – Қара орамал» қойылымы – соның дәлелі. Алаштағы айтулы ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық «Алаш» сыйлығының лауреаты Ғалым Жай­ лыбайдың «Қара орамал» поэма-реквиемін көзге жас алмай оқу мүмкін емес. Қараған­ ды топырағында болған ҚарЛагтың ғана емес, күллі қазақтың, қалаберді, әлем жұрт­ шылығының қасіретке толы азалы тағды­ ры. Жантүршігерлік «Мамочкина моласын» арқау еткен шығарманың шындығы уақыт өткен сайын шиыршық атып, ұрпақ үшін та­ рихтағы ұлы сабаққа айналары сөзсіз. Осы­ дан 4 жыл бұрын шыққан автор шығарма­ сының көп ұзамай сахналанып жатқаны да біраз жайды аңғартса керек. Осындай шығарма желісінде сах­ наланған поэтикалық қойылымды Тал­ дықорғанда «Жас актер» театры қойыпты. Режиссері – Қазақстанның еңбек сіңірген қай­ раткері Кендебай Темірбайұлы. Қазақстан Республикасының Халық әртісі Алмахан Кенжебекованың көркемдік жетекшілігімен сахналанған қойылымның сәтті шыққанын ұзынқұлақтан естігенде, жерлес ақынның жетістігіне біз сүйсінбегенде, кім сүйсінбек?! Көріп, пікір жазушылардың айтуынша,

Құрылтайшысы: облыс әкімдігі МЕНШІК ИЕСІ: «Облыстық «Орталық Қа­зақстан» газетінің ре­дакциясы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Облыстық «Орталық Қазақстан» газеті редакциясы» ЖШС Директоры – Бас редактор Мағауия Сланбекұлы СЕМБАЕВ Бас редактордың орынбасары Ерсін Кәрібайұлы МҰСАБЕК Жауапты хатшы Қуаныш Сағынтайұлы АМАНҚҰЛОВ

жерлес ақын ағамыздың туындысы желісін­ де сахналанған қойылым жазықсыз жала салдарынан жазаланған ана мен одан туға­ нынан жырақтаған бала тағдырын көз ал­ дыңа алып келеді екен. «Небір жан төзгісіз зорлық-зомбылықтарды бастан өткерген, ауыр еңбекке жегілген қайран аналардың өмірі жанарға жас үйіреді. Поэма-реквием сахналауға келмейтін, иірімі бөлек дүние секілді көрінеді. Алайда, сахна майталман­ дарының табанды еңбегінің нәтижесінде әрі оқушылардың таланты мен ізденімпаздығы­ ның арқасында ойдағыдай сахналанып, көрерменнің көңілін толқытты. Бұл ретте, қойылымның суретшісі Саят Жұмаділ мен дыбыс режиссері Қарлығаш Исаеваның ең­

ӨЗ ТІЛШІМІЗДЕН.

43-21-55

ortalyk.reklama@mail.ru

Ахат ҚҰРМАНСЕЙІТОВ, «Орталық Қазақстан» Жақында Жезқазғандағы «Ұлытау» спорт сарайында Қазақ күресінен 20022003 жылдары туған жасөспірімдер арасында ҚССР Халық ағарту ісінің озық қызметкері, «Еңбек Қызыл Ту» орденінің иегері, Жезқазған қаласының Құрметті азаматы Қабден ШЫҢҒЫСОВТЫ еске алуға арналған республикалық турнир өткізілді. Бәсекеге елдің барлық аймақтарынан 300-ге жуық балғын балуан қатысты.

Балаларды қорғаудың халықаралық күніне теміртаулықтар асқан ыждағаттылықпен дайында­ лыпты. Алайда, үлкен көлемде шара ұйымдастыру еш қиынға түспеген. Шерудің әр сәтін қалт жібермеген балғындар өнерден де құралақан емес екенін аңғартты. Об­ лыс бойынша өткен бұл шара 19 мың жас жеткін­ шекті қамтыған болса, Теміртау қаласындағы 30 мектептен 3 мыңға жуық жас өнерпаз қатысты. Үрмелі оркестрлер мен би және хор ансамбль­ дері орталық көше бойымен жүріп өтіп, орталық са­ ябақ жанына келіп тоқтады. Бұл жерде концерттік бағдарлама ұйымдастырылды, бүлдіршіндер ән салып, мерекенің мәртебесін көтерді. Көңілді, па­ триоттық әндер орындап, би билеп, көріністер қой­ ып, балақайлар мерекеге шашуларын жолдады.

Кадр, қоғамдық ұйымдармен байланыс және жарнама бөлімі 43-35-37 Экономика, саясат және өнеркәсіп бөлімі 48-16-45 Білім, денсаулық сақтау, мәдениет және әдебиет бөлімі 48-16-36 Ақпарат, құқық, жастар саясаты және бұқарамен жұмыс бөлімі 43-17-41

Жалаулы жарыстың салтанатты ашылу рәсімінде өңір басшылары, спорт майталман­ дары мен асыл азаматтың жақындары сөз алып, кейінгі ұрпаққа өшпес өнеге қалдырған ұлағатты ұстаздың өмір жолы мен елге сіңірген еңбегі хақында ой толғады. Қазақстанның әр аумағының үкілі үміттеріне бозкілемдегі белде­ сулерде сәттілік тіледі. Тартысты бәсеке барысында балғын балу­ андар бүгінгі күнге бабалардан жеткен ұлттық спорт түрінің қыры мен сырын мейлінше мең­ гергендерін айғақтап бақты. Әрине, жанкүйер­ лердің «әттеген-ай!» дескен өкінішті сәттері мен қуана қол соққан мерейлі шақтары да аз болмады. Турнир қортындысында 38 келі салмақ дәрежесі бойынша Қызылорда облысы, Шиелі ауданынан келген Нақберген Тоқпаев нағыз берен екендігін дәлелдеп, жеңіс тұғырынан көрінді. 42 келі салмақта Мейіржан Қоқантай ешкімге дес бермеді. Ұлытаулық Бекзат Сәдір 46 келіде белдескендер арасында айқын ба­ сымдық танытса, 50 келі салмақта қызылор­ далық Қыдырәлі Советов бәсекелестерінің алдын орады. 55 келіде – Аманжол Сейсенбек (Ақтоғай), 60 келіде – Ислам Ибраев (Осака­ ров ауданы, Молодежный кенті), 66 және 73 келі салмақ дәрежесінде, қызылордалық жас қырандар Ерлан Тұрысбай мен Дамир Мұңай­ тпасовтың бақтары жанды. Ал, 73 келіден жоға­ ры салмақтағылар арасында Абай ауданының балуаны Нәби Ковтун әбжіл қимыл танытты. Жарыс жеңімпаздары мен жүлдегерлері мақтау қағаздары және медальдармен марапатталып, бағалы сыйлықтарды иеленді. ЖЕЗҚАЗҒАН қаласы.

Меншікті тілшілер: Бал­қаш, Ақтоғай, Шет: 8-701-480-13-79; Жезқазған, Қаражал, Сәтбаев, Жаңаарқа, Ұлытау: 8-777-300-49-94; Қарқаралы: 8-702-638-56-85. Га­­­­­­зет жеткізілмесе 41-16-07, 41-09-51 те­лефондарына ха­бар­­ла­сыңыздар. Тіркеу куәлігі №13186-Г (Қазақстан Респуб­ли­ка­сы­ның Мәдениет және ақпарат минис­тр­лігі 2012 жылғы 22 қарашада берген). Газет сейсенбі, бейсенбі, сенбі күндері шығады Мекен-жайымыз: 100009, Қарағанды қ., Әлімхан Ермеков көшесі, №33 үй.

Біздің сайт: www.ortalyq.kz Редакция 3 компьютерлік бет­­тен асатын көлемдегі қолжаз­баларды қа­ра­майды. Жарияланған мақала ав­­тор­ларының пікірлері ре­­­­дакция көзқарасын біл­ дір­мейді. Жарнамалар мен хабар­лан­ дырулардың маз­­мұнына жарнама беруші жауап береді. Газетте жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Суреттер интернеттен, редакция архивінен алынды. – материалдың жа­риялану ақысы төленген. Қолжазба мен фотосуреттер қай­тарыл­майды. «АТФ банк» АҚ ҚФ Есеп-шот: KZ50826M0KZTD2003131, БИК ALMNKZKA БИН 000940001367

Салтанат ИЛЬЯШОВА, «Орталық Қазақстан» 1 маусым – Балаларды қорғаудың халықаралық күніне орай, Теміртау қаласында да музыкалық оркестрлер мен ансамбльдердің шеруі ұйымдастырылды. Республика даңғылының бойымен жүріп өткен балалар шеруі орталық саябаққа келіп, мереке концерттік шараға ұласты.

Арғымағым, арда едім, арыдым де. Қадірлімнің таба алмай қабірін де. Сталиннің вагоны музейде тұр – Қаңқасынан қан саулап әлі күнге.

Жауапты хатшының орынбасары 43-30-88

Жарнама, факс: 43-21-55; бух­галтерия: 48-16-49; 43-58-16; компьютер орталығы: 43-58-08.

лым Әшімов сайыс қатысушылары­ на сәт­тілік тіледі. Жақан Мұқатай­ ұлының жұбайы – Мара Медеубае­ ва турнир ұйымдастырушыларына алғысын білдірді. Ойын төрешілігін Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы, жоғары санатты ұлттық төреші Қуаныш Тыныбаев қамтамасыз етті. Ардагерлердің арасында 1 ор­ ынға – Новосибирск командасы, 2 орынға – «АрселорМиттал Темір­ тау» АҚ командасы, ал 3 орынға Бішкектен келген команда ие бол­ ды. Жастар командаларының ара­ сында 1 орынды – «АрселорМиттал Теміртау» АҚ спортшылары, 2 ор­ ынды – «КазТрансОйл» АҚ, 3 орын­ ды «Гвардия-Астана» командасы жеңіп алды. Чемпионат жүлдегерлеріне ку­ боктар, медальдар, марапаттау қа­ ғаз­дары мен бағалы сыйлықтар та­ бысталды.

Жарнама бөлімінің телефоны мен электрондық поштасы:

бегін де атап өткен жөн» дейді Асыл Сұл­ танғазы. Тарихтағы ҚарЛаг, ГуЛАГ, СтепЛаг, АЛ­ ЖИР қасіретін айтып жеткізу мүмкін емес шығар. Алайда, осындай соқталы туынды­ лардың арқасында кейінгі ұрпақ тарихтан үлкен сабақ алса керек. Ақын Ғалым Жай­ лыбайдың тілімен айтсақ: Қарағанды, Қазақтың қара нары, Самал әні сарнайды саған әлі. Жұмыр жерде жұдырығын ішке түйіп Сталиннің өріп жүр балалары.

Телефондар: Директор – Бас редактордың қабылдау бөл­месі: 43-57-78. Бас редак­тордың орынбасары: 43-38-53. Жауапты хатшы: 43-38-33.

Бір сөзбен айтқанда, әрбір жас өз шығармашылық жетістіктерін көрсетуге мүмкіндік алды. Республика­ лық акция еліміздің әр мектебін қамтыса, Білім және ғылым министрлігі мұндай шеруді жыл сайын өткізу­ ді дәстүрге айналдыруды жоспарлап отыр. Ал, Теміртау қаласы әкімдігі мен білім басқар­ масы мерейлі мерекеде мектеп ұжымдарын арнайы мақтау қағаздарымен марапаттады. Сондай-ақ, жыл бойы мерекелік шараларға белсенді қатысқан оқушылар мен колледждердің студенттеріне әкімдік­ тің атынан Алғыс хаттар табысталды. Орталық саябаққа жиналған жастарды «ЭКС­ ПО-2017» көрмесімен таныстыру мақсатында еріктілер 13 станция құрған. Олар балалардың қы­ зығушылығын арттыру үшін қызықты ойындар мен түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Айтулы күнді достарымен бірге тойлап жүрген балақайлар саябақтың сәнін кіргізді. Ойын ойнап, мерекені қуанышты атап өтуге олар да ынтызар. Айта кетейік, бұл мереке әлем елдерімен 1949 жыл­ дан бастап аталып өтуде. Балалар құрметіне ар­ налған мерекеге үлкендер де айрықша көңіл бөлуде. Баршасы мерекені көтеріңкі көңіл-күймен, шаттанып тойлады. Бала көңіл маусымның шуақты мерекесінің мәнін, мәртебесін осылай асырды. ТЕМІРТАУ қаласы.

Таралымы 18 100 дана №61 тапсырыс. Индекс 65484 Офсеттік басылым. Көлемі 3 баспа табақ.

Электрондық пошта: ortalyk.kz@gmail.com ortalyk.kaz@mail.ru Жарнама бөлімі: ortalyk.reklama@mail.ru Бағасы келісім бойынша «Типография Арко» ЖШС баспаханасында басылды. Қарағанды қ., Сәтбаев к., 15. Газеттің компьютерлік орталығында теріліп, беттелген. Кезекші редактор Аяулым СОВЕТ КОРРЕКТОРЛАР 1,4,6 – О.ТӨЛЕУБЕКОВА 2,3,5 – Ж.АХМЕТОВА

6 06 2017  

Advertisement