Page 1

Қаздауысты Қазыбек: Сөздің атасы – бірлік, анасы – шындық

Газет 2007 жылы Қазақстан Журналистика Академиясының «Алтын жұлдыз» сыйлығымен марапатталды.

1931 жылдың 4 қазанынан бастап шығады

www.ortalyq.kz

♦ Қарағанды облыстық қоғамдық-саяси газеті

♦ СЕЙСЕНБІ, 14 НАУРЫЗ, 2017 жыл №29 (22 336) ♦

Газет 1981 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен наградталған.

Бокс

Бүгінде жүрегі – түкті, білегі – мықты Геннадий ГОЛОВКИННІҢ әр қадамына төрткүл жаһан жұрты көз тігіп, құлақ түріп отыр. Жерлесіміз жақында тағы бір мәрте жарқын жетістігімен дүниені дүр сілкіндірді. Алаштың абыройын – асқақ, көңілін – шалқақ етті. Бү­ кіл­әлемдік бокс кеңесінің ше­ шімімен (WBC) 37 жылдан бері өзгертілмеген белбеуге Генаның бейнесі мен Қазақ­ станның Көк Туы енгізілді.

Қадірлі қауым! Құрметті қазақстандықтар! Біз бүгін мемлекетіміз үшін мәні зор тарихи шешімнің жүзеге асатын сәтіне куә боламыз. Мен Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заңға жария түрде қол қойғалы тұрмын. Бұл – қазіргі басқару жүйесін жаңғыртуға бастайтын маңызды қадам. Заң билік тармақтары ара­сындағы қарым-қатынасты конс­ти­туциялық деңгейде тең­герімді етуге бағытталған. Оның жобасы бір ай бойы қызу қоғамдық талқылаудан өткенін білесіздер. Соның нәтижесінде жұртшылық тарапынан 6 мыңнан астам ұсыныс келіп түсті. Арнайы құрылған жұмыс тобы бұл ұсыныстардың барлы­ғын сараптап қарап, бір тұжы­рымға келді. Біз көпшіліктің Ата Заңдағы 26-бапқа өзгеріс енгізу жөніндегі ұсынысқа қатысты пікіріне ерекше мән бердік. Ұсыныстардың бәрі мұқият қаралған соң мен түп­кілікті жобаны Парламент қарауына енгіздім. Парламенттің бірлескен оты­рысында екі рет қаралып, қабыл­данған бұл заң билік тармақтары арасында өкілеттіктерді қай­та бөледі. Сол арқылы заң шыға­рушы билік пен Үкіметтің мемлекеттік басқару жүйесіндегі жаңа рөлі айқындалады. Біз өкілді органның құзырын кеңейтіп, Үкіметтің дербестігі мен жауапкершілігін арттырдық. Мен қоғамдық талқылауға белсене атсалысқан ел азамат­тарының бәріне шынайы риза­шы­лығымды білдіремін. Сон­дай-ақ, жұмыс тобына зор алғыс айтамын. Жұмыс тобына мемле­кеттік қызметшілер, Пар­ламент депутаттары, заң­герлер, уни­вер­ситеттер басшы­лары қатысты. Пар­ламент депутаттары көп ұсы­ ныс енгі­зіп, нақты жұмыс істе­ді. Барлық шаралар үшін рах­мет айтамын. Заңмен жұмыс жүр­гізіп, маңызды міндет атқарған Пар­­ламент депутаттарына да көп рахмет.

Нұрдос КӘРІМ, «Орталық Қазақстан»

Осылайша, Отаны­мыз­дың басты құжаты кемелдене түсті. Конституциядан кейін қол­даныстағы заңдарға өзгерістер енгізіледі. Осыған орай тиісті жұмыстар жүргізіледі. Енгізілген заңды мен Конс­титуцияның талабы бойынша Конституциялық Кеңес­ ке жіберіп, бұл заңның Конституцияға және Қазақстанның заңдарына сай екені жөнінде тағы да дәлелдеме алдым. Енді заңға қол қойып, іске асыруға болады. Құрметті қазақстандықтар! Бүгінгі реформа – мем­ле­ке­тіміз да­ муы­ның заңды нә­ти­жесі. Біз – өз мемлекеттілігін құру үстіндегі жас елміз. Бізге өзгеріс үстіндегі дүние талаптарына экономикада да, сондай-ақ, сая­сат­та да жауап беруіміз қажет. Президент өкілеттіктерінің бірқатары биліктің басқа тар­мақ­тарына беріледі.

Үкі­мет қабыл­дайтын шешімдері үшін өзі­ нің жауапкершілігін күшей­теді. Парламент Үкімет пен атқа­рушы органдардың қызмет­терін бақылау үшін жаңа өкілет­ тік­терге ие болады. Еліміздің конс­ти­ туциялық құрылысы, егемен­дігі мен тәуелсіздігі мыз­ғымастығының кепілдігі нығая түсетін болады. Саяси жүйе демократиялылық пен орнықтылықтың үлкен дең­гейіне қол жеткізеді. Сонымен бір мезгілде, басқарудың прези­денттік формасы Қазақстан Респуб­ ликасының базалық ірге­тасы болып қа­ лады. Заң жобасын талқылау барысында жұртшылық президенттік биліктің әл­­сі­реуіне қатысты өздерінің алаң­дау­­ шылықтарын білдірді. Бар­шаны еліміздің тұтастығы, мемле­кетіміздің тұрақтылығы, халқы­мыздың бірлігі мен досты­ғы толғандырады. Билік теңгерім­ділірек, икемдірек және тиімдірек бола түседі. Қабылданатын өзге­рістер өзінің мәні жөнінен жүйе­лі,

олар кең қоғамдық резонанс туғызып, қолдауға ие болды. Жұмыс тобының мүшелеріне, Парламент депутаттары мен барша қазақстандықтарға конс­титу­циялық реформаларды жүзеге асырудағы қолдауы мен баға жеткізгісіз үлестері үшін шын көңілден шыққан ризашы­лығым мен құрметімді білдіре­мін. Мен сондай-ақ, Отан игілігі жолындағы еңбегімді халық қалау­лыларының Конституцияға ерекше түзетумен атап өтуді ұсын­ ғанын оң бағалаймын. Бұл хал­қымыздың мүддесі үшін ре­формаларды әрі қарай жүргізуге ынталандырып, сенімділік пен күш-қуат береді. Жолдауда айтылғанындай, бүгінгі күнгі жедел техно­ло­гия­лық революция жаһандық эконо­микада жаңа шынайы өмір қа­ лып­тастырып отыр. Жаңар­тылған Конституция – бұл уақыт сын-тегеурініне біздің жауа­бымыз. Стратегиялық мақсат – әлемдегі аса дамыған 30 елдің қата­рына ену-

ге қол жеткізу үшін Қазақстанның барлық азамат­тарына өздерінің күш-жігерлерін біріктіру маңызды. Бәріміз бірге ХХІ ғасырда елі­міздің табысты дамуын, хал­қы­мыздың өсіп-өркендеуін қам­тамасыз ете алатынымызға сенім­­дімін. Реформаның негіз­гі мақ­саты да осы – бірлігі­міз­ді, достығымызды, өзара түсі­­ніс­­­тігімізді, азаматтардың эт­нос­ тық, тілдік және конфес­сиялық қағидаттар бойынша тең­­дігін сақтау. Осы топтасқан­ дығы­мыз­дың арқасында біз талай мәрте жеңістерге жеттік. Осы посту­латтарға сүйене отырып, біз жаңа жеңістерге жететін бола­мыз. Барлық қазақстандықтарды біздің еге­ менді саяси тари­хы­мызда жаңа кезең ашатын Негізгі Заңға өзгерістер қабылдануымен құттықтаймын. («Егемен Қазақстан» газетінен).

Аяулым СОВЕТ, «Орталық Қазақстан»

Нұрқанат ҚАНАФИН, «Орталық Қазақстан» Биыл Қарағанды қаласында тұрғын үй құрылысы қарқынмен жүргізілмек. Мәселен, «Панель-Центр» шағын ауданында 1128 отбасыға арналған үш үй пайдалануға беріледі. Сондай-ақ, осы ауданда 24 қабатты үй тұрғызылады. Егер, тиісті жұмыстар кестеге сай атқарылып жатса, тағы осындай алты үй салу жоспарлануда. «Шапағат» шағын ауданында №№3-4 және №№8-11 блок-секциялар құрылысы тәмамдалады. Мұнда атышулы «Бесобаның» тұрғындары қоныстанады. Және бүгінде тұрғын үй кешенінің үшінші кезегінің құрылысы басталды. Нәтижесінде, 288 пәтер қолданысқа тапсырылады деп күтілуде. Арендалық үй қоры үшін 14-ші шағын ауданда бес қабатты үй салынады. Жоспар бойынша үйде 60 пәтер болады. Аталған ауданда тағы үш үй бой көтермек. Бұдан бөлек, «Күнгей» шағын ауданында жеке тұрғын үй құрылысына 562 жер телімі бөлінді.

Қарағанды облысы әкімі аппаратының «Қоғамдық Сондай-ақ, әлеуетті серіктестер мен жұмыс берушілер келісім» мекемесі мұрындық болған байқау халық­ базасы құрылып, өз ісінің мамандары анықталмақ. Жеңімпаздар 22-24 сәуірде Алматы қаласынаралық «Fashion House International Kazakhstan» және 23-25 наурыз күндері Қарағандыда жас сән- Қазақстан қолөнершілер Одағының қолдауымен өтеді. да өтетін халықаралық «Fashion House International Қазылар алқасы сән, дизайн, киім, зергерлік және Kazakhstan» байқауына жолдама алады. герлер мен зергерлердің байқауы өтеді. Қала Ең үздік сәнгерге 100 мың теңге сыйақы беріледі. тұрғындары «Достық үйінде» өтетін байқауды сәндік-қолданбалы өнер саласындағы жас таланттартамашалап қана қоймай, үздіктерді анықтауға ды анықтайды. Байқауда жастардың шығармашылық Сонымен қатар, ерекше үлгілерімен көзге түскен сәнәлеуетін арттыру, кәсіби жағдайын жақсарту көзделген. герлер мен зергерлерге жұмыс орындары ұсынылады. атсалысады.

Көрменің басталуына 88 күн қалды

Қуаныш АМАНҚҰЛОВ, «Орталық Қазақстан» Бастауышта оқитын бір бала осылай десін. Кекілді ұлдың көрме туралы айтқанына елең ете қалайық. – Қандай көрме? – деп әлгі құлыншаққа басымды изедім. – «ЭКСПО», – дейді сабазым. – Сабақ бітсін. Каникулға шығамыз. Сосын біз отбасымызбен көрмеге барамыз. Ілкімде-ақ ішім жыли берді. Бірінші сыныпты енді тәмамдайтын баланың мұнысын

естіп. Марқайдым. Тәуелсіздік таңында туған ұл-қыздарымыз осылай сөз саптаса игі. Елдің ортасында жүргесін түрлі әңгімені құлағымыз шалатыны бар. Бір жамбас мү­ жіліп біткенше біраз әңгіменің басы қайырылады. Ауладағы кептелістен басталып, Астанадан бірақ шығады. «ЭКСПО» да қамтылып, әрісі әлемді аралап кетеді. Сонда кейбір «қасқалар» Елордада өтетін Көрме­ нің басы-қасында жүргендей тербейді. Жассың, іштей тынасың. Ағаның сөзін қайтіп бөлесің? Мейлі... Ал, әлгі баланың Көрмеден хабардар бо-

луының өзі нешік?! Баяғыда, қателеспесем 8 сыныпта оқимыз. Мектептің сол кездегі директоры, марқұм Тілеуберген қажы Нұрашев химиядан сабақ берді. Ұстаз ғой. Әр баланы жан-тәнімен сүйетіні көрініп-ақ тұратын! Сонда қолымызды көтеріп, сабақ айтуға ниеттенсек, «Айналайын, талпынысыңнан, жүрегіңнен айналайын» деуші еді. Сол сәт көз алдыма келді... Не керек, «конструкторын» құрап отыр­ ған құлыншақты тағы да әңгімеге тарттым. – Биік-биік ғимараттар құрап отырмын. Қараңызшы, қандай әдемі! Біздің Астанамыз

сияқты. Көрмеде де осындай ғимараттардың талайын көреміз, – деді балақай. Иә. Өткен жылдың соңында «ЭКСПО – 2017» көрмесінің аумағына табан тірегенбіз. Жаңа нысандарды көзбен көріп, ұйымдастырушылармен тілдесіп қайттық. Бір ғана мы-

«WBC» белбеуі – екінің біріне, егіздің сыңарының маңдайына бұйырмаған мәртебе. Оны, тек, бокс тарихындағы ең үздік боксшылар ғана иеленген. Бұл белбеуді иемденгендердің арасында аты аңызға айналған Мұхаммед Әли, Майк Тайсон, Леннокс Льюс, Рэй Леонард, Роберто Дюран, Хулио Сезар Чавес, Ларри Холмс, Виталий Кличко, Марвин Хаглер, Томми Хернс, Оскар де Ла Хойя, Флойд Мэйвезер сынды былғары қолғап шеберлері бар. Аталмыш мықтылардың қатарын толықтырған Геннадий Головкиннің бейнесі белбеуде басылуы һәм еліміздің байрағы енгізілуі – елдің абыройын еселеді. Қазақстанның мәртебесін бір биіктетіп тастады. Тасы өрге домалады деген осы шығар. Гена – мықтылар қатарында. Мәселен, бокс атасы атанған Мұхаммед Әли 1960 жылғы Олимпиададаның ауыр салмақтағы чемпионы, кәсіби спортшылар арасындағы ауыр салмақтағы үш дүркін әлем чемпионы. Ол, өзінің кәсіби мансабында 61 кездесу өткізіп, 56 рет жеңіске жетіп, бес рет ұтылған. Одан кейін тұрған, ел аузында «Темір Тайсон» атанған Майк Тайсонның да атағы атан түйеге жүк. Әлемде ең танымал ауыр салмақтағы кәсіпқой боксшы «WBC» (1986-1990, 1996), «WBA» (19871990, 1996), «IBF» тұжырымдарының (1987-1990) чемпионы. Ал, Қарағандыдан қанаттанған Геннадий Головкин – орта салмақта «WBA» (Super), «IBO», «WBC» және «IBF» тұжырымдары бойынша әлем чемпионы. Осыған дейін боксшы 36 жекпе-жекті сәтті өткізді. Барлығында жеңіске жетіп, жанкүйерлерін қуантты. 33 кездесуін уақытынан бұрын аяқтады. Айта кетейік, Головкин мен Джейкобстың айқасы сәт санап жақындап келеді. 18 наурызда қос боксшының бәсекесі Нью-Йорктегі «Madison Square Garden» аренасында өтеді. «Қазақстан» мен «Кazsport» телеарналары жекпе-жекті тікелей әфирде көрсетеді.

сал келтірейін. Көрменің аумағында жаңадан 42 көпқабатты тұрғын үй салыныпты. Түрлі павильондарды қоспағанда. Сол үйлер Көрменің уақытында қонақүйлер ретінде пайдалануға беріледі. Кейін елдің саудаға шығарылады. Яғни, біраздың баспаналы болуына мүмкіндік бар. Айтпақшы, әлгі «заң соққыштардың» арасында «ЭКСПО – 2017» көрмесінің неше күнге созылатынын білмейтініндері де бар. Үш айға жуық уақыттан соң басталатын Көрме үш ай бойы өтеді. Билеттерді https://tickets.expo2017­ astana.com/ сайтынан және «Меломан» дүкендер желісі мен «Қазпошта» бөлімше­ лерінен сатып алуға болады. Сондай-ақ, Қарағандыдағы Орталық әмбебап дүкенде «ЭКСПО – 2017» ресми билет кассасы өз жұмысын бастады. – Жолың болсын, Астанаға асыққан құлыншақ! СУРЕТТЕ: Астанаға асыққан Айбек ӘБДІМАН.


2

билік. саясат. экономика

14 наурыз, 2017 жыл www.ortalyq.kz

Облыстық мәслихатта

Баспасөз мәслихаты

Облыс әкімдігінде Рауан ҚАБИДОЛДИН, «Орталық Қазақстан»

Төрехан МАЙБАС, «Орталық Қазақстан» Биылғы қыста қардың ерекше көп түсуі, өңір аумағында иесіз су қоймаларының болуы барша тұрғындармен бірге халық қалаулыларын да алаңдатып отыр. Облыстық мәслихат депутаты, комиссия төрағасы Ш.Осиннің төрағалығымен облыстық мәслихаттың өнеркәсіп, шағын және орта бизнесті дамыту, аграрлы

мәселелер және экология бойынша тұрақты комиссиясының кезекті отырысы өтті. Онда су тасқынының алдын алу және табиғатты қорғау шараларының барысы туралы мәселе қаралды. Бұл мәселе бойынша депутаттар алдында Қарағанды облысы табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының басшысы Р.Төлепбаев және Қарағанды облысы бойынша төтенше жағдайлар департаментінің бастығы И.Құлшымбаев баяндама жасады. Комиссия қаралған мәселелер бойынша тиісті шешімдер қабылдады.

Мереке шуағы

Нұрқанат ҚАНАФИН, «Орталық Қазақстан» Әлемнің жарығы, өмірдің шырағы – Аналардың халықаралық күні Шет ауданынында кеңінен аталып өтті. Аудандық Мәдениет үйіндегі мерекелік салтанатта аудан әкімі Марат ЖАНДӘУЛЕТОВ ардақты аналарды, түрлі салаларда еңбек етіп жүрген қыз-келіншектерді төл мерекесімен құттықтады. Әйел-ана – біздің қоғамымызда әрдайым қадірлі тұлға. «Отан отбасынан басталады» дейді дана халқымыз. Еліміздің гүлденіп-көркейуі, дамыған мемлекетке айналуы – отбасындағы тату тіршілікке байланысты. Ал, үй ішіндегі береке ананың қолында. Сондықтан да, әйел – Отанымыздың сақтаушысы, береке-бірлігіміздің бастауы. Елбасының жыл сайынғы Жолдауларында басымдық берілген әлеуметтік реформалардың негізі ана мен бала мүддесіне арналғаны жарқын болашаққа сенімімізді нығайта түседі, – деді аудан басшысы. Осы орайда, елеулі еңбегімен көзге түскен бір топ қызметкер келіншек аудан әкімінің марапатына ие болды. Ауданның жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі басшысының орынбасары Таңсық Махамбетова, Оқушылар үйінің директоры Нұргүл Шатекова, аудандық білім бөлімі жанындағы білімді дамыту орталығының әдістемелік кабинетінің меңгерушісі Жанат Әмірова аудан әкімінің Құрмет грамотасымен марапатталса, аудандық орталық аурухананың аға медбикесі Гүлжанат Мұсақызы, аудандық ішкі істер бөлімінің ақпараттық аналити-

калық тобының аға инспекторы Гүлден Жаңбырбаева, аудандық ішкі істер бөлімінің аға инспекторы Қарлығаш Қасымова Алғыс хат иеленді. Жиынға арнайы шақырылған «Алтын алқа», «Күміс алқа» белгілерінің иегерлері мен тыл ардагерлеріне аудан әкімінің атынан бағалы сыйлықтар тапсырылды. Ардагер аналарды марапаттаған аудандық мәслихаттың хатшысы Бәкен Төлеуқұлов аяулы жандардың шаңырақтарына береке мен бақыт тіледі. Салтанат соңы концерттік бағдарламаға ұласты. Бүгінде Шет ауданында 957 – «Алтын алқа», 750 – «Күміс алқа» иегері бар. Өңірдегі білім беру, мәдениет, денсаулық сақтау, мемлекеттік қызмет салаларында қызмет ететіндердің денін қыз-келіншектер құрайды. Нақты айтқанда, мұғалімдердің – 77 пайызы, мәдениет қызметкерлерінің – 57 пайызы, кәсіпкерлерлік саласындағылардың – 39 пайызы, дәрігерлердің – 90 пайызы, мемлекеттік қызметкерлердің – 46 пайызы қыз-келіншектер. Аудандағы 73 мекемені әйел азаматтар абыроймен басқарып отыр.

Кеше облыс әкімі Нұрмұхамбет ӘБДІБЕКОВТІҢ төрағалығымен кезекті аппарат мәжілісі өтті. Күн тәртібінде Ұлыстың Ұлы күні – Наурыз мерекесінің ұйымдастырылуы мен өткізілуі, көктемгі егіс науқанына дайындық, биылғы мемлекеттік сатып алу саласында жүргізілген жұмыстар туралы маңызды үш мәселе қаралды. Биылғы Наурыз мейрамын мерекелеуге арналған мәдени іс-шаралардың идеялық-саяси мазмұнының тұтастығын қамтамасыз ету мақсатында көптеген жұмыстар жүргізілді. Бұл туралы облыстың мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасының басшысы Еркебұлан Ағымбаев мәлім етті. Барлық мерекелік іс-шаралардың мазмұны Елбасының биылғы Жолдауында белгіленген міндеттерді және ұлтымыздың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын көпшілікке насихаттауға, жалпы адамзаттық құндылықтарды өркендету мен нығайтуға бағытталатын болады. Сонымен қатар, Қазақстанды мекендейтін этностардың тарихи-мәдени мұрасын одан әрі дамыту мен сақтау да жолға қойылмақ. Өткізілетін барлық іс-шаралардың мазмұндық сипатында «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясын қамтуға басымдық беріледі. Көктемгі егіс науқанына дайындық жұмыстары туралы облыстың ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Юржан Бекқожин баяндама жасады. Биылғы 14 ақпанда ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев еліміздің агроөнеркәсіп кешенін дамытуға арналған Мемлекеттік бағдарламаға қол қойды. Аталған бағдарлама 2017-2021

Жәнібек ӘЛИМАН, «Орталық Қазақстан» Қарағанды қаласының Октябрь ауданы прокуратурасы 2016 жылдың 12 айында мемлекет пайдасына 129 млн. теңге, оның ішінде 122 млн. 82 мың теңге салық өндірген. Бұл туралы аймақтық коммуникациялар қызметіндегі баспасөз мәслихатында Октябрь ауданының прокуроры Азамат ТІЛЕШЕВ мәлімдеді.

жылдарды қамтитын болады. Облыстың бағдарламалық көрсеткіштерін орындау мақсатында барлық аудандарға нақты индикативтер жолданды. Бағдарламаның негізгі индикативті көрсеткіші – ауыл шаруашылығы өнімінің артуы. Биыл ауыл шаруашылығының нақты көлем индексі өткен жылмен салыстырғанда 108%-ды құрауы тиіс. Өткен жылы нақты көлем индексінде өсімдік шаруашылығы 115%-ды құрағанын ескерсек, биылғы индикативті көрсеткішке қол жеткізу үшін, қолда бар резервті барынша тиімді пайдалану қажет. Яғни, егіс алқабын кем дегенде 10%-ға ұлғайту,

сонымен қатар, мал шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемін арттыру. Өсімдік шаруашылығы саласының бағдарламалық көрсеткіштері мен әртараптандыру жоспарына сәйкес, ауыл шаруашылығы дәнді-дақылдарының егілетін аумағы биыл – 1101,6 мың гектарды құрауы тиіс. Соның ішінде, жаздық егіс аумағы – 822,5 мың гектарды құрап, оның ішінде дәнді және бұршақ дәнді астық – 748,2 мың гектарға, майлы дақылдар – 14,3 мың гектарға, мал азығы – 43 мың гектарға егіледі. Күнт тәртібіндегі үшінші мәселе – биылғы мемлекеттік сатып алу саласында жүргізілген жұмыстар

жайында облыстың мемлекеттік активтер және сатып алу басқармасының басшысы Мұрат Кадеков ақпарат берді. Облыс әкімдігінің қаулысына сәйкес, аталған басқарма нысандарды тұрғызу және ұйымдастыру, автокөлік жолдарын салу және жөндеу, сонымен қатар, жобалау жұмыстарын мемлекеттік сатып алу бойынша бірыңғай ұйымдастырушы болып белгіленді. Биыл бұл басқарма жалпы құны 8 миллиард 641 млн. теңгені құрайтын 42 конкурс өткізуді жоспарлап отыр. Суретті түсірген Д.КУЗМИЧЕВ.

Елбасы Жолдауы – тарих талғамы

Бүгінгі Қазақстан – егемендігі нығайып, осы жылдар ішінде Бірінші және Екінші жаңғыруларды сәтімен іске асырып, әлемдік экономиканың бәсекеге барынша қабілетті 50 елінің қатарына енген ел. Ендігі мақсат – дамыған 30 елдің қатарына қосылу. Бұл бағытта Елбасының жоспарлары айқын, сенімі бекем. Жолдауда Үшінші жаңғыру – ағымдағы жаһандық сын-қатерлерге қарсы тұрудың жоспары ғана емес, «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының негізінде іске асырылатын сенімді көпір деп аталған. Осы аталған жоспарды жүзеге асыруда

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВТЫҢ «Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Жолдауында Қазақстанның ұлттық және қауіпсіздік мүдделері толыққанды ескерілген. Ауқымды экономикалық мазмұнға құрылып, ұзақ мерзімді перспективаларға иек артылған құжатта елдің халықаралық аренадағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру көзделген. ел халқы бір кісідей атсалысуы қажет екені сөзсіз. Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Жолдауында төртінші басымдық ретінде аталған адами капитал сапасын жақсарту мақсатында биыл

колледжде «Баршаға арналған тегін кәсіптік-техникалық білім беру» жобасы іске асырыла бастайды. Тегін оқытумен ең әуелі жұмыссыз және өзін-өзі тиімсіз жұмыспен қамтыған жастар, сондай-ақ, кәсіптік білімі жоқ ересек адамдар қамтылуы тиіс. Бұдан бөлек, кәсіптік білім

беру жүйесінде экономикадағы жаңа өндірістер үшін мамандар дайындауға ден қою керек. Аталған бағыттағы жұмыстар да келешекте қолға алынады. Экономиканың әр саласын қамтыған Елбасының бұл Жолдауы – Қазақстанның жаңа жарқын болашаққа жетуін көздеген айрықша тарихи құжат екені айқын. Мақсат БАЙЫЗ, Ақтоғай аграрлықтехникалық колледжінің өндірістік оқу шебері.

ШЕТ ауданы.

рмалау сін рефо титуте й ү ж т «Со ар инс де бірқат істей бастайс шеңберін ы м ұ імдер ж тық шеш ды». РБАЕВ. ан НАЗА Нұрсұлт

Ахат ҚҰРМАНСЕЙІТОВ, «Орталық Қазақстан» Жуырда Ұлытау аудандық сотының ұйымдастыруымен медиация мәселесіне қатысты пилоттық жобаның негізгі шарттарын түсіндіру мен талқылауға арналған кең көлемді кездесу өткізілді. Маңызды жиынға аудандық сот төрағасы Сәрсен САҒАТОВ, аудан әкімінің орынбасары Ерлан ӨТКЕЛБАЕВ, аудан әкімі аппаратының басшысы Ғабиден ДҮКЕМБАЕВ, селолық округтердің әкімдері мен заңгер-кеңесшілер қатысты.

Кездесудегі өзінің кіріспе сөзінде Сәрсен Сағатов Мемлекет басшысының 2016 жылғы 21 қарашада өткен Қазақстан Республикасы судьяларының VII съезінде баламалы және өзге де соттан тыс дауларды (жанжалды) реттеу тәсілдерін одан әрі дамыту бойынша жүйелі түрде түсіндіру жұмысын жүргізу қажеттілігі туралы берген тапсырмаларына тоқталып, бүгінгі таңда Республика Жоғарғы соты тарапынан баламалы және өзге де соттан тыс дауларды (жанжалды) реттеу тәсілдерін одан әрі дамыту

жөніндегі пилоттық жобаны жүзеге асыру қолға алынғанын мәлімдеді. Ол осы жоба талаптарына сәйкес, медиация тәртібімен сотқа дейінгі реттеу жайына қатысты түсініктеме бере келіп, оның аясында азаматтық істер бойынша бала мүдделері, еңбек дауларындағы келісім комиссиясының шешімімен келіспеген жағдайлар, мұрагерлік, пәтерден шығару, кондоминимумді басқару, некені бұзу мен мүлікті бөлу, қарыз өндіру және осытектес басқа да біршама даулы мәселелер қамтылатынын атап өтті.

Сот төрағасының айтуынша, қазіргі таңда Қазақстан Республикасы «Медиация туралы» заңын жүйелі әрі тиімді қолдану мақсатында аудан әкімдігімен арнайы меморандумға қол қойылып, соған сәйкес, 13 кенттік және селолық округтерде кәсіби емес медиаторлар сайланған. Олар туралы ресми деректер аудандық «Ұлытау өңірі» газетінде жарияланған. Ендігі маңызды жайт – сайланған кәсіби емес медиаторлардың қызметін кең тұрғыда дамыту. Бұл мақсатта кент және селолық округтер әкімдіктері

жанынан медиаторлар кабинеті ашылып, талапқа сай деңгейде жабдықталуы қажет. Аталған жұмыс көлемі жергілікті әкімдердің атсалысуы арқылы оң шешімін табуы тиіс. Өз кезегінде аудандық сот тарапынан медиацияның талаптары мен оның өзектілігін, алғышарттары мен ерекшеліктерін тұрғындарға түсіндіру жұмыстарын жүргізу жоспарланып отыр. Мәселен, алдағы сәуір-мамыр айларында Қарсақбай кентінде, Қоскөл және Байқоңыр ауылдарында жергілікті халықпен мақсатты кездесулер ұйымдастырылмақшы. Әрине, жаңашыл бастама қашанда сан түрлі сауалдардың туындауына себеп болады. Бұл – заңды құбылыс. Соған орай, жиынға қатысушылар көкейдегі сауалдарын ортаға салып, ой-пікірлерімен де бөлісіп отырды. Айталық, Байқоңыр ауылдық округінің әкімі жекеменшіктегі малдың теміржол үстіне шығып кету жағдайларынан туындаған дауды медиация тәртібімен шешу жолдары туралы сауал қойса, тағы бірі «Мал ұрлығына қатысты жайттарды сотқа жеткізбей шешуге бола ма?» деген сұраққа

Сонымен қатар, Қарағанды қаласы Октябрь ауданы әкімі аппаратында мемлекеттік сатып алулар жөніндегі келісім шарттарды негізсіз ұзарту деректері анықталып, аталған прокуратура заң бұзушылықтарды жою туралы енгізілген ұсынысты қарау нәтижесінде 1 тұлға тәртіптік жазаға тартылып, 3 млн. 153 мың 878 теңге мемлекет пайдасына түсті. Оған қоса 4 млн. 162 мың 265 теңге Қарағанды қаласының мемлекеттік тұрғын үй қорынан пәтерлерді жалға беру туралы келісім шарттар міндеттерінің орындалысын талдау нәтижесінде өндірілген. Аудан прокуратурасы кәмелеттік жасқа толмаған балалары бар 9 жайсыз отбасын анықтаған. Ата-аналары ішімдікке салынып, қараусыз қалған кәмелеттік жасқа толмаған 17 бала прокуратура қамқорлығында. Анықталған отбасылар профилактикалық есепте. Жергілікті полиция қызметі туралы заңнаманың орындалуын тексеру барысында профилактикалық есепте тұрған тұлғаларға бақылу жүргізілмегенін дәлелдейтін көптеген кұқық бұзушылықтар байқалған. Соның салдарынан кәмелеттік жасқа толмағандарға қатысты қылмыстық құқық бұзушылықтар жасалып, түрлі келеңсіздіктер орын алары сөзсіз. Тексеріс кезінде Қарағанды қаласының ІІБ жергілікті полиция қызметі басшылығының атына прокурорлық қадағалау актісі енгізіліп, мекеменің 3 лауазымды тұлғасы тәртіптік жауапкершілікке тартылған. 2016 жылы ауданның денсаулық сақтау объектілерінде тексерулер жүргізіліп, 6505 мерзімі өткен дәрмектер қоймаланғаны белгіленді. Жарамдылық мерзімі өтіп кеткен препараттарды медициналық тұрғыда қолдану турасында 14 факт орын алған. Прокурорлық қадағалау актілері бойынша 7 адам әкімшілік жауапкершілікке тартылып, өндірілген айыппұл сомасы – 445 410 теңге. Сонымен бірге, аудан прокуратурасымен су тасқынына байланысты оң шаралар жүргізілді.

жауап іздеді. Білікті мамандар сауалдардың барлығына орнықты жауаптар берді. Кездесу барысында аудандық соттың судьясы Ермек Бейсембаев Қазақстан Республикасы «Медиация туралы» заңының тиімділігі, нақтылап айтқанда, қорғаушы мен сенімді өкіл қызметін пайдалану кезінде қаржы, уақыт үнемдеу, сондай-ақ, медиация тәртібімен іс жүргізу барысындағы басқа да артықшылықтар туралы егжей-тегжейлі әңгімеледі. Жиын қорытындысында оған қатысушылар аталған пилоттық жобаның қажеттілігін атап өтіп, қоғамға барынша тиімді заң талаптарын жүзеге асыру ісіне атсалысуға дайын екендіктерін мәлімдеді. Салиқалы сөз қозғалған кездесуді ұйымдастырушыларға шынайы алғыс сезімдерін білдірді. ҰЛЫТАУ ауданы.


Тұлға

14 наурыз, 2017 жыл www.ortalyk-kaz.kz www.ortalyq.kz

Академик Серік Қирабаев – 90 жаста бит Мүсірепов, Ғабиден Мұстафин, т.б. жайлы мазмұнды әңгімелер. Сондай-ақ, жоғарыда айтылған қазақ әдебиеті қарқараларының соңына ерген үзеңгілес замандастары Ілияс Омаров, Мәлік Ғабдуллин, Қажым Жұмалиев, Әбу Сәрсенбаев, Жұбан Молдағалиев, Асқар Тоқмағанбетов пен Әбділда Тәжібаевтан бастап, аяғы ғалымның замандас іні-қарындастары Ғафу Қайырбеков пен Тұманбай Молдағалиевке, Қадыр Мырзалиев пен Мұқағали Мақатаевқа, Фариза Оңғарсынова мен Марфуға Айтхожинаға дейінгі аралықтарда қалың қаламгерлер қосынының Қирабаев қаламына ілінбей қалғандары кем де кем. Серік ағаның өзінен жасы кішілеу тағы бір ұрпақ Әбіш Кекілбаев, Мұхтар Мағауин, Қабдеш Жұмаділов, Қалихан Ысқақов, Әкім Тарази сынды прозиктер туралы олардың алғашқы қадамдарынан-ақ қалтқысыз байқап, ғалым-сыншының кезінде жақсы лебіз білдіргенін де біз көрегендік пен кеңпейілділіктің белгісі деп білеміз. «Академик Серік Смайылұлының азаматтық ажарын ашып, айбатын

жарық көрген «Тәуелсіздік рухымен» (2002). Академик тәуелсіздік кезеңі әдебиеттануының міндеттерін нақты айқындап, былай деп көрсетеді: «Ендігі жерде ұлттық әдебиеттің өзіндік көркем тәжірибесін жинақтайтын теориялық еңбектер жазылуы керек. Әдебиет дамуының ұлттық, басқаға ұқсамайтын сыпаттарын ашу, оны теориялық жағынан дәлелдеу – біздің көркемдік ойымызды жалпыадамзаттық ортақ мұраға апаратын бірден-бір жол».

сіңірген қайраткері деген, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері деген құрметті атақтар берілген. Абай шығармашылығын зерттеуге байланысты Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты болғаны жоғарыда айтылды. Одан бұрын «Жүсіпбек Аймауытов» атты монографиясы үшін оған Республика Ғылым Академиясының Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлығы берілген. Ғалым көптеген ордендер мен медальдардың

Серік АҚСҰҢҚАРҰЛЫ

Запыран заманалар түнегінен, Түңлігін көңілінің түре кірген, – Азамат соғысы екен әдебиет, Алаштың жүріп өткен жүрегінен. Ұлтыңның бетке ұстайтын бәрі – осында, Данасын көрдің содан, дарасын да. Өмірің өтті Ақан серілермен, Батыраш-Қотыраштың арасында... Елі ылғи егілгенде туады – ері, Көз жасын ес жиған соң жуады елі. Моцарт пен Сальеридің майданының, Өзіңсің-Көзі тірі куәгері! Қоғамың құбылғанда не түрге еніп, Әлихан көшкен жұрттың шетін көріп, – Отырсың сол соғыстың, даңқы мәшһүр, Генералиссимусы секілденіп! «Бір тұяқ арыстардан қалды ма?- деп, – Құдайдан құлағың үн шалды ма?!»- деп, – Абызым! Сан қатерден аман шыққан, Алашың абдырап тұр алдыңа кеп...

Академик С.Қирабаевтың мектеп шәкірттері мен студенттерге арнап қазақ әдебиеті пәнінен жазған оқулықтары өз алдына бір төбе. 1952 жылы З.Қабдолов, А.Нұрқатов үшеуі бірігіп, орта мектептің 9-сыныбына арнап оқулық жазды. Бұл құралдың талапқа сай болып сәтті әзірленгеніне бір дәлел – 16 жыл бойы шамалы өзгерістерімен қайталап басылып отырған. Ғалым сонымен бірге жоғары оқу орнының оқытушылары мен студенттеріне арнап «XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті» (Б. Кенжебайұлымен бірігіп), «Кеңес дәуіріндегі әдебиет» атты оқулық та жазды. Профессор С.Қирабаевтың оқулығынан сан мыңдаған қазақ шәкірттері әдебиет пен әдебиеттанудың әліппесін үйренді. 1989 жылы Р.Бердібаев, Н.Ғабдуллин үшеуі бірігіп әзірлеген 11-сынып оқулығы да мектеп бағдарламасына енгізіліп, біраз жыл қолданыста болған. С.Қирабаев 1953 жылы Қазақстан Жазушылар одағына мүше болып қабылданады. Одан бұрын да Одақтың жұмысына араласып, әр түрлі жиындарда сөз сөйлеп, баяндама жасап жүрген жас әдебиетші енді Одақ жұмысына тұрақты түрде белсене араласады. 1954 жылы шақырылған Қазақстан Жазушыларының ІІІ съезіне делегат болып сайланған ол соңғы съезіне дейін түгелдей қатынасып келеді. Кейін келе ол Одақтың басқарма мүшесі, одан кейін Президиум мүшесі, біраз жыл штаттан тыс Басқарма хатшысы болып істеді. Осы сияқты кең көлемді қоғамдық жұмысты Ұлттық Ғылым Академиясының аясында да көп жыл бойы атқарып келеді. 1957 жылы кандидаттық, 1964 жылы докторлық диссертация қорғады. 1960 жылы доцент, 1966 жылы професссор деген ғылыми атаққа ие болды. 1968 жылы КСРО Педагогикалық ғылымдар академиясына мүше-корреспондент, 1994 жылы ҚР Ғылым академиясына академик болып сайланды. Ұзақ жылдар бойы Одақтық ЖАК-тың сараптау комиссиясы, сондай-ақ, республикалық ЖАК-тың сараптау комиссиясы құрамында болып, кейін оның Президиум мүшесі болып сайланды. ҚазМУ мен ҚазПИ-дің қазақ филологиясы мамандығы бойынша кандидаттық және докторлық диссертациялар қорғайтын комиссияларында мүше және төраға болып қызмет істеді. Оның ғылыми жетекшілігімен әлденеше ондаған адамдар кандидаттық және докторлық диссертациялар қорғап шықты. Ғылым мен әдебиет саласындағы зор еңбектері үшін оған Қазақ КСР-ның және Қырғыз КСР-ның ғылымға еңбек

да иегері. Сөз жоқ, осының барлығы бір адамның басын берілген өте лайықты марапат белгілері, оның адал да білікті еңбегінің нәтижесі. Серік Смайылұлы бұрынғы Одақ көлемінде, қазіргі алысжақын көршілер елдердің ғалымдарына кеңінен танымал, өте беделді тұлға. Әлбетте, Серік Смайылұлы есімін елдің зиялы қауымы ғана емес, көзі ашық, көкірегі ояу барша жұртшылығы жақсы біледі. Өз саласының майталманы, жаны таза, жүрегі қашанда ояу Секеңнің әріптестері мен дос­тары арасында ғана емес, ел ішіндегі абырой-беделі де көптеген замандастарынан асып түсіп жатады. Ағамызбен дәм-тұздас болған сыралғы дос-жаран кезінде Серік ағаның осындай қадір-құрметке бөленуінде отбасының берекесін келтіріп отырған сүйікті жары, адал өмірлік серігі Әлия Сәрсенқызы Бейсенованың өзіндік үлесі бар екенін, оның қонақжайлылығы мен пейілінің дарқандығын, кісіге қайырымы мен биік парасатын, адамгершілік ізгілігі мен ілтипатын ризалықпен айтып отырады. Әлия апай да елімізге танымал тұлға өз саласы бойынша ірі ғалым, география ғылымдарының докторы (1984), профессор (1985), ҚР ҰҒА-ның академигі (2003). Ғалымдар отбасында дүниеге келген ұлдары Нұр да белгілі ғалым, ұзақ жылдардан бері Мәскеу университетінде кафедра басқарады. Ғылыми өрісі шығыстану мәселелері болып табылатын Нұр да ғылым докторы, профессор. Ғалым ағамызға Елбасы Н.Назарбаевтың да ықыласы ерекше. 80, 85 жылдық мерейтойларында Серік Смайылұлын жұбайы Әлия Сәрсенқызымен бірге арнайы қабылдап, мемлекеттік наградаларды өз қолымен табыстады. Бұл да құз-қиялы ғылым, білім жолында төккен тер, сіңірген еңбекке деген шынайы құрметтің бір көрінісі болса керек. Серік аға туған топырағы Жаңаарқа елімен де тығыз байланыста. Қайсыбір жылы Алтай-Алсай ұрпақтары берген ұлан аста бас қонақ болды, беташар сөзді өзі айтты. Осы орайда Серік ағаның туған топырақтың құдіреті, туысқандық-тамырластық негіздеріне қатысты жазған естелік-эсселері де жетіп артылады. Соның бірі, 1995 жылы «Қазақ әдебиеті» газетінде жарияланған «Менің әкелерім» атты қазақтың туыстық дәстүрі жайлы эссесінде былайша толғанады: «Қазақ қашаннан-ақ алысты жақын тұтып, бауыр еткен ерекше дәстүрі бар халық. «Қарға тамырлы қазақ»,

«Сұрай-сұрай қарын бөле шығады», «Құда мың жылдық» деген орамды сөз жүйелері де тегін шықпаған. Оның бәрі араласып, бытысып, бірімен-бірі байланысып жатқан қазақтың туыстыққа ерекше мән бергенін байқатады. Туыстықты аялау адамды адамға жақын тұтудың жолына айналған... Менің әкелерім Қирабай, Жақсыбай деген ағайынды екі жігіт болыпты. Әкесі Аққошқар үлкен ұлы Қирабайды қолына ұстап, барлы-жоқ шағын шаруасына ие етіпті де, кіші ұлы Жақсыбайға бөлек отау тігіп, бірақ енші бермей, «ағаңның шаруасын істеп күн көр» депті. Содан ағайынды екі адамның үлкені мал иесі болып, кішісі соның қызметін істеген. Әйелдері де тату болған. Балажан (Қирабайдың әйелі), Балжан (Жақсыбайдың әйелі) аттары да ұқсас екен. Балжан апамызды жұрт «Күң» дейтін еді, сөйтсек бала

көтермеген Балажан оның балаларына бауырына салып, Балжанды «Ол – біздің үйдің күңі, аналарың – мен» деп үйретіпті. Содан марқұм өмір бойы ешкім атын атамай, «Күң» атанып кетті. Бірақ оған еш қорланбайтын. Үлкен қызы Бәкен, одан кейін туған ұлы Смайыл Қирабай баласы болып, Балажанның бауырында өскен. Одан кейінгі ұлы Жәкен ата-анасының өзінде қалыпты да, кіші ұлы Жаманды (шын аты - Зейнелғабиден) тағы да Қирабай асырап алған. Қирабай атамыз мен туған жылы (1927 ж.) қайтыс болыпты, кешікпей әйелі де дүние салған. Біздің көрген ата-анамыз Жақсыбай мен Балжан еді. Атам («көке» деуші ек) 1937 жылы 77 жасында, әжем («апа» дейтін ек) 1961 жылы 93 жасында қайтты. Әр түрлі әке атына жазылған балалары осылардың маңында өсті.

Нұрға толып арайлы аспаныңыз, Талай ізгі бастама бастадыңыз. Ғалым аға, жүрегі жасын аға, Құтты болсын торқалы тоқсаныңыз! Болашаққа нақ басып сеніміңіз, Ғылымға ауды қызығып көңіліңіз. 85-ке келіпті бірге жасап Әлия апай - өмірлік серігіңіз.

асыратын және бір қасиеті – дүниеден мезгілсіз өткен, жазықсыз жапа шеккен ақын-жазушылардың талантына, әдеби мұрасына деген асқақ құрметі», – деп жазады белгілі ғалым Жанғара Дәдебаев. С.Қирабаев Тәуелсіздік кезеңіндегі барлық әдеби мұраны қайта қарау, жаңаша бағалау жұмыстарының ортасында жүрді. Алаш жазушыларының ақталуы, олардың кітаптарының шығуы, зерттелуі Секеңнің басшылығыммен іске асты. 1988 жылдан бастап Секеңнің М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының директоры болып қызмет атқарғаны белгілі. Он томдық «Қазақ әдебиеті тарихының» бас редакторы болды. Автор ретінде де қатысты. Кеңес дәуіріне арналған үш томды түгелдей өзі басқарып, көп тарауларын жазып, редакциялап шығарды. Сол кезде институт алдында аса зор маңызды екі міндет тұрды. Бірі – Алаштың арыс азаматтары ақталып, солардың асыл қазынасы халыққа қайтарылып жатқан, екіншісі – ұлы Абайдың 150 жылдық мерейтойы жақындап келе жатыр еді. 1995 жылы Ұлы Абайдың біржарым ғасырлық мерейтойы бүкіл дүниежүзілік көлемде дүрілдетіп өткізілді. Сөйтіп, Елбасының осы мерейтой арқылы Абай есімін бүкіл әлемге танытсақ деген мақсатты ойы жүзеге асырылды. Осы абыройлы істің ішінде дайындықтың негізгі орталығы болған М.Әуезов институтының, әсіресе оның директоры С.Қирабаевтың өлшеусіз зор еңбегі бар еді. Ұлы ақынның мерейтойын өткізу қорытындысында институтта істейтін және сырттан тартылған бір топ абайтанушыларға Мемлекеттік сыйлық берілді. Сондай-ақ, Алаш арыстарының мұрасын игеру бағытында да дәл осындай көрініс орын алды. Шәкәрім, Ахмет, Міржақып, Мағжан, Жүсіпбек шығармаларын насихаттау жөніндегі ұлан-ғайыр жұмыстардың ұйымдастырушысы ғана емес, соларды тікелей зерттеген орындаушылар қатарында да академиктің өзі жүрді. Мәселен, Ахмет Байтұрсынұлы мен Міржақып Дулатовтың тарихи еңбектеріне баға бергенде, «қазақтың тұңғыш революцияшыл демократтары» деген тұжырымды айтқан Серік Қирабаев еді. Осындай ғылыми зерттеулердің нәтижесінде С.Қирабаев осы мерзім ішінде Алаш әдебиеті мен жалпы Тәуелсіздік тұсындағы әдебиеттің проблемалары жөнінде үш бірдей іргелі еңбектер ұсынды: «Әдебиетіміздің ақтаңдақ беттері» (1995), одан кейін «Ұлт тәуелсіздігі және әдебиет» (2001) және соған жалғаса

Есімдерің ұрпаққа аңыз әлі, Сіздер жайлы сан дастан жазылады. Шайқалмайды ешқашан жантаймайды Қос ғашық, қос ғалымның шаңырағы. Бақыт нұры төгіліп көздеріңнен, Сіздерге сан мінбеден сөз берілген. «Ұстаз - ұлы» деген бар ғой, ғалым аға Шәкірттер асып түссін өздеріңнен!. Сан тұжырым, ғылымда шешім айттың, Мың қаққандай шегелеп, тесіп айттың. Сыр жазғанда тербетіп, тебірентіп Сын жазғанда қылыштай кесіп айттың. Аққу қонған айдын көл шағалалы, Тарқаған жоқ думаны, базары әлі. Өрмек болған өзімшіл өлеңіме Қара сөздің «какетті» қара нары. ЖАҢААРҚА ауданы.

Ермек Омаров.

Қазіргі қазақ әдебиетінің, қазақ әдеби сынының көрнекті өкілдерінің бірі, Ұлттық Ғылым академиясының академигі С.Қирабаевтың өмірі мен шығармашылығы, ғылыми және қызмет жолы өрісті өнегеге, тағылымға толы. Серік Смайылұлы әдебиетке тым ерте араласқан. Алғашқы сын мақаласы 1948 жылы студент кезінде беделді республикалық газетте жарияланған екен. Содан бері жетпіс жылға таяу, үзіліссіз жемісті еңбек етіп келеді. Институттағы оқуын бітірмей жатып, соғыстан кейін қайтадан ашылған Көркем әдебиет баспасына редакторлық қызметке шақырылады. Оның үстіне Одақ жанындағы «Әдебиет және искусство» (кейіннен «Жұлдыз») журналында проза бөлімінің меңгерушісі деген лауазым қоса жүктеледі. Сөйтіп, ол әдеби процестің қалың ортасына бойлай кіреді. 1951 жылы институттың филология факультетін үздік бітірген студент қазақ әдебиеті кафедрасы бойынша аспирантураға қалдырылады. Содан кейін «Пионер» журналында редактор, «Социалистік Қазақстан» газетінің редакциясында әдебиет және өнер бөлімінің меңгерушісі болып қызмет атқарады. 1957 жылы сыншы-әдебиетші С.Қирабаевтың өмірінде екі түрлі маңызды оқиға болады. Біріншісі – оның аспирантурадағы зерттеушілік жұмысы нәтижелі аяқталып, ол «Спандияр Көбеевтің шығармашылығы» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғайды. Екіншісі – бүкіл қазақ халқының рухани өміріндегі бір ерекше оқиға – отыз жетінің қуғын-сүргінінде жазықсыз жазаланып кеткен қазақ әдебиетінің классиктері – Сәкен Сейфуллин, Бейімбет Майлин, Ілияс Жансүгіров үшеуінің ақталып, шығармашылық асыл мұраларының халыққа қайтарылуы еді. Соның ішінде Серік Смайылұлын ерекше елең еткізгені С.Сейфуллин есімі болды. Жасынан ауыл адамдарының аузында аңыз ертегідей естілген, кейін олардың бір-біріне сыбырлап, күрсіне айтатын даңқты жерлестері Сәкен аға! Дереу оның кітаптарын тауып алып, құныға бас қояды. Осындай аяулы азаматтардың дер шағында әділетсіздіктің қармағына ілігіп, мезгілсіз қаза болғанына бір жағынан күйіне, екінші жағынан ғажайып асыл қазынаға кенеліп, бүкіл жан дүниесімен тебірене отырып оқыған ол дереу соларды насихаттаған мақалаларын газет бетіне бірінен соң бірін тоғыта бастайды. Сол кездің тағы бір жемісі – «Қазақ кеңес әдебиеті тарихының очеркі» атты ұжымдық жинақтың академиялық басылымына арнайы тапсырмамен Ғабиден Мұстафин туралы жазылған тарауының кеңейтіліп, жеке монография түрінде қазақ және орыс тілдерінде жарық көрді. Келесі жылы Спандияр Көбеевтің өмірі мен жазушылық қызметі жайында, автордың кандидаттық диссертация негізінде кеңейтіп әзірлеген монографиясы басылып шықты. Осы кезде С.Қирабаев біраз жыл белсеніп, беріле еңбек еткен практикалық жұмыстардан серпіліп, біржола педагогтық және еркін ғылыми-шығармашылық жұмысқа ауысады. ҚазПИ-дегі ұстаздық жұмысын жалғастырып, қазақ әдебиеті кафедрасына келеді. Әуелі кафедра меңгерушісі болып, кейін ұзақ жылдар осы институтта проректорлық қызмет атқарады. Оның ғылыми-педагогикалық лауазымды абыроймен атқара жүріп, ғылыми-зерттеу жұмысын да ілгері дамытқан аса бір жемісті жылдары осы тұс еді. Соның алғашқы нәтижесіндей, 1960 жылы «Өрлеу жолында» деген атпен мақалалар жинағы жарық көреді. Бұдан кейінгі тындырымды жұмысы – 1964 жылы Сәкен Сейфуллин шығармашылығы туралы докторлық диссертация қорғайды. Бұл Серік Смайылұлының көп жылдық ғылыми-зерттеу жұмысының шоқтықты бір биігі еді. Біріншіден, Серік ағаның әлі қырыққа да толмаған, бар болғаны 37 жастағы кезі. С.Сейфуллиннің шығармашылығы туралы ғалымның еңбегі сол кездегі Мәскеу мен Алматының ең көрнекті әдебиетші ғалымдары тарапынан өте жоғары баға алды. Соның нақты дәлеліндей еңбек екі рет орыс тілінде (1966 ж. Алматыда, 1973 ж. Мәскеуде) басылып шықты. С.Қирабаевтың 60-шы жылдардың бас кезінен басталған бірыңғай ғылымипедагогикалық жұмыс кезеңі қалыпты ырғақтан жаңылмай, 80-ші жылдардың аяқ кезіне дейін жалғасып, тың ізденістер мен толайым табыстарға толы болды. Ғылыми мақала, сын-библиографиялық очерк, ғылыми эссе, шағын монография сияқты оңтайлы жанрлар түрінде жазған еңбектері түрлі тақырыптарға арналған өрісті ой, толғаулы пікірлерге бай дүниелер болып табылады. Солар уақыт өте келе қайта сұрыпталып, ой елегінен тағы бір өткізіліп, бірнеше жинақтарға айналды. Олар: «Әдебиет және дәуір талабы» (1970), «Өнер өрісі» (1971), «Революция және әдебиет» (екі томдық, 1977), «Шындық және шығарма» (1981), «Шындық және шеберлік» (1983) атты көлемді еңбектері еді. Осылардың ішінен бірқатарлары орыс тіліне аударылып, «Революцией призванный», «Высокое назначение» (1985) деген атпен және басылып шықты. Бұл еңбектерде қазыналы қазақ әдебиетін қалыптастырған қабырғалы тұлғалардың шығармашылық жолдары баяндалады. Олар: жыр алыбы – Жамбыл, жаңа әдебиеттің классиктері Сәкен Сейфуллин, Бейімбет Майлин, Ілияс Жансүгіров, Сәбит Мұқанов, Ға-

3

Ағайынды үш адам – Смайыл, Жәкен, Жаман үшеуі де бөлініп, әкесінен енші алмаған. Жақсыбайдың қолында қалған Қирабайдың малы Жақсыбайдан Жәкенге көшкен. Кеңес заманында Смайыл мен Жаман атқа мінген де, Жәкен ауылда солардың ортақ малына ие болған. Әкем (Смайыл) марқұмның «Мал иесі Жәкен ғой» деп отырғанын талай естіп едім. Енші алысуды олар туыстықтан бөліну сияқты көретін. Бірінің баласын бірі асырап алу менің әкемнің тұсында да берік еді. Смайылдың үлкен ұлы Алпысбай Жақсыбай атамның алпыс жасында туыпты. Мен Жәкеннің үлкені екем – анам бір жасымда қайтыс болыпты да, мені де Смайылдың бәйбішесі Бибіқамзе («Төлеупас» дейтін ек, жас кезінде тілі келмеген Алпысбай «Төлеудің қызы» деген сөзді бұрмалап, осылай атандырған) бауырына салған. Менен кейін туған Смайылдың ұлы Хамитті, қызы Бибіғайшаны Жаман иемденген. Одан кейін Жаман Жәкеннің Мереке деген ұлын асырап алған. Бұлардан басқа Смайылдың өзіне тән Мәжит, Сәбит, Майра, Жәкеннің кейінгі әйелден туған Бөде, Тоқабай, Жәмила, Орынтай деген балалары бар. Жаманның жалғыз қызы Күләйша әкесі 1937 жылы ұсталып кеткенде туып, шешесі Бәден жас босана салып, баласын тастап, күйеуін іздеп кеткенде қайтыс болған. Жас босанған әйел содан аурулы болып, кейін бала көтермеген. Ағайынды үш адамның атына бөлініп жазылғаны болмаса, балалардың да «менікі», «сенікісі» жоқ еді. Бәрі де үш үйге ортақ өсті... Ағайынды адамдардың бір-біріне деген көңілі, туыстық сыйласуы, құрметтеуі ерекше еді. Жылтырағы жоқ, терең, іштей құрмет сезілетін. Бірінің қалауы жоқ іске екіншісі баспайтын. Көбінесе, Смайылдың қас-қабағына қарайтын, ал, ол «Жәкен қалай қарайды екен?» деп отыратын. Бибіқамзе шешеміз қайтыс болып, орнына Айтыман деген жас шешеміз келді... Айтыман да айтулы ана болды. Ешкімді де өгейсіткен жоқ, барлық халыққа қамқор бола білді... Әкелерім сөзіне де ие, ісіне тиянақты, ұрпағына көп өнеге қалдырған кісілер еді. Смайыл жасынан ел ішіндегі Кеңес жұмысын атқарып, ауылдың беделді, жағымды басшыларының бірі болып атағы шыққан адам болатын. Біздің елімізде Қирабайдың Смайылын білмейтін адам аз еді. Жас Жаман Смайылдың інісі болып танылды да, кейін аудан көлемінде ол да көп қызмет атқарды, белді азаматтардың бірі болды. Үнемі ағасы сияқты ауылдық советтің, колхоздың, совхоздың басшылық қызметтерінде жүрді. Жаңаарқа көлемінде ол екеуі болмаған ауыл жоқ еді. Солардың қолында жүріп біз де көп жер көрдік, ел таныдық, жақсыға жанасуға үйрендік. Кезінде Смайыл да, одан кейін Жаман да ауданның қай жері олқы жатса, сол жерді толтыруға жұмсайтын еңбеккерлері болды. Смайыл қайтыс болғаннан кейін (1960 ж.) де Жаман бірқатар жыл қызмет етті. Бұл жылдары ел ағасы дәрежесіне көтеріліп, беделі көп артты. Смайылдың бар кезінде оның інісі болып қана жүрген Жаманның кейін елге беделі одан да артқанын замандастары да, онымен істес болған ел де Жаман қайтыс болғанда егіліп тұрып айтып еді. Жәкен осы екеуінің шаруасына ие болып, ауылда, өз колхозында отырды, қозғалған емес.. Әкелерімнің қоғамдық істері, көппен сыйлас мінезі, жұртпен тіл табысып, түсінісе кететіні, төменгі адамдарға ілтипатты кішіпейілділігі өз балалары үшін ғана емес, кейінгі ұрпаққа да өнеге боларлықтай еді. Ондай әкелердің атына сөз келтіру – күнәнің күнәсі», – деп тебірене жазады. Айта кету керек, жоғарыда аталған Жаман ақсақал өмірінің соңғы жылдарын Жаңаарқа ауданы Қараағаш ауылында өткізді. Ол қайтыс болғанда жаназаға жиналған жұртшылықтың көп болғаны соншалық, бүкіл ауыл болып күткені есімізде... Аруақты аталардың кейінгі ұрпақтары да елге белгілі тұлғалар болып өсіпжетілді. Хамит Жаманов есімі атырапқа мәлім айтулы ақын болды. Мәжит Смайылов ұзақ жылдар шаруашылық басқарды. Сәбит Смайылов бүкіл саналы ғұмырын Қараағаш ауылында өткерді, шаруашылықта түрлі жұмыстар атқарды. Өмірінің соңғы жылдары ғана Ақтүбек ауылына қоныс аударды. Сондай-ақ, Хамиттің Нұрланынан туатын Төлеген Жаманов бүгінде елімізге танымал ақын, айтыс ақыны ретінде талай-талай дүбірлі додаларда топ жарды. Мәдени-көпшілік, ұйымдастыру-іс басқару жұмыстарына да белсеніп араласып жүр. Телегей теңіз білім иесі, абыздық пен қазыналық қасиетке ие тұғырлы тұлға, академик С.Қирабаевтың өмірі мен шығармашылығынан алатын өнеге, тұтатын тағылым аса мол. Жомарт ОСПАН, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. СУРЕТТЕРДЕ: 1. ҚР ҰҒА-ның академигі С.Қирабаев. 2. Жұбайлық өмірдің алғашқы жылдары. Сол жақтан бірінші – Серік Смайылұлы, оң жақтан бірінші – Жаман Қирабаев ақсақал, екінші – Әлия Сәрсенқызы және балалары – Нұр, Әділ.


4

телебағдарлама

14 наурыз, 2017 жыл www.ortalyq.kz

Ол студент жастарға деректану, тарихнамамен қатар, теориялық-методологиялық дәрістерінде «қоғамның өткенін» тек тарихи деректерді сыни талдау арқылы ғана зерттеп білуге болатынын үнемі түсіндіріп келеді. Тарих факультетін бітіріп, туған университетінде оқу, тәрбие және ғылыми жұмыстар жасап жүрген жанның өмірі ұрпаққа өнеге. Өйткені, Ләззат Қасымқызы кәсіби тарихшы, нағыз педагог, ғалым. Ол 1991 жылы Мәскеу университетінде аспирантурада оқып, Қазақстандағы «1917-1941 жылдардағы қоныстандыру және жергіліктендірудің ұлттық аспектісі» тақырыбында диссертациясын 1995 жылы қорғап шықты. Диссертация тақырыбы – отандық тарихтың өзекті мәселелерінің бірі. Кеңес үкіметінің Қазақстандағы қоныстандыру және жергіліктендіру деген саясатының түпкі мақсатына алғаш рет объективті түрде баға берген отандық тарихшылардың алғашқыларының бірі. Еңбекте өте мол архив деректері талданған, олардың көпшілігі ғылыми айналысқа бірінші рет енгізілген. Автордың терең зерттеп жүрген проблемаларының бірі – «XIX ғасырдың аяғы – XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының еңбектері Қазақстан тарихының дерегі». Осы саладағы зерттеулерде 40-тан астам мақаласы бар. Автор қазақ зиялыларының еңбектеріндегі Қазақстан тарихының әлеуметтік-экономикалық дамуы жайлы құнды деректерді талдайды. Солардың ішінде Ә.Бөкейхан, Н.Нұрмақов, С.Сәдуақасов, Т.Рысқұлов, тағы басқа қазақ зиялыларының Қазақстанның саяси өміріндегі рөлі туралы толық талдау жасаған. Сонымен қатар, автор «Қазақстан тарихы көне дәуірден бүгінге дейін» (орыс тілінде) атты еңбектің ішінде Қазақстанның азамат соғысы жылдары мен соғысқа дейінгі кезеңін толық объективті түрде сипаттап жазды. Ғалымның Мәскеу университетінде оқыған кезде алған теориялықметодологиялық білімінің тереңдігі – оның әрбір мақаласында байқалады және олардың Қазақстан тарихнамасындағы ғылыми құндылығы дау туғызбайды. Бүгінде ғалымның 100-ден астам еңбектері жарық көрген. Ол «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында «Сарыарқаның ұлы азаматтары», «Вклад женщин центрального Казахстана в развитие региона (30-90-е годы XX века)», «Алаш арыстары: ой-толғау», «Әлихан Бөкейхан – ұлт мақтанышы», «Тәуелсіз Қазақстанның

16 наурыз

Бейсенбі

17 наурыз

бірнеше электрондық оқу-құралдарын шығарды. Қазақстан республикасының Білім және ғылым министрлігінің тапсырмасымен 2009-2010 жылдары 8-ші сынып оқушыларына арнап «Қазақстан тарихы» оқулығын ұжымдық авторлармен бірлесіп шығарды. Оның жетекшілігімен үш жас ғалым кандидаттық ғылыми жұмыстарын сәтті қорғап, бүгінде тарих ғылымдары кандидаты атақтарын алды. Әмбебап ғалым-ұстаз Ләззат Қасымқызы заман талабына сай магистранттар үшін «Әлемдік интеграция және жаһандану» деп аталатын үлкен проблемалық дәрісін ағылшын тілінде оқиды. Өнегелі ұстаз өзінің теориялық-методологиялық білімін

Ұлттық санамызды жаңғыртуға арналған «Мәдени мұра» бағдарламасына сәйкес қазақтың тарихы мен тарихнамасына қатысты қаншама ақтаңдақтар ашылып, мұрағат түпкірінен көне жәдігерлер жарық көрді. Кәсіби ғалым тарихты шынайы тарихи деректерді жан-жақты зерттеу негізінде жазады. Осы орайда ҚарМУ-дың тарих факультетінде XX ғасырдың 80-ші жылдың ортасынан бері ұстаз болып жұмыс атқарып келе жатқан Ләззат ШОТБАҚОВА ұлттық деректерімізді тануда зор еңбек атқарып келеді.

жылнамасы (1991-2016 жж.)» деген қазақша, орысша, ағылшынша шыққан еңбектердің авторларының бірі. Сонымен қатар, ол студенттерге арналған «Көмекші тарихи пәндер» деп аталатын оқу-құралының авторы. Бұл еңбек Қазақстанда қазақ тіліндегі бірінші оқу-құралы болып табылады. Ұстаз-ғалым Отандық тарихтың жаңа және қазіргі дәуірі, деректану және тарихнамасына арналған

үнемі жетілдіріп жүреді. 2013-2015 жылдары аралығында ол Евро Одақ ұйымдастырған «TEMPUS TUCAHENA» халықаралық білім беру жобасы аясында білімін жетілдірді. Бұл жобаға Италия, Испания, Бельгия, Швеция, Словения және Орталық Азияның бес ірі жоғарғы оқу орындары және білім, ғылым министрліктері қатысты. Ләззат Қасымқызы оқу, білім беру, ғылы-

Қоянбаев 00.45 Жарқын бейне

21.00 Итоги дня 21.35 «КӨКТЕМ ШУАҒЫ» 22.30 Концерт 00.45 Әсем әуен 00.20 Драма «Әр үйдің сыры басқа» 00.50 Драма "Сотқа жеткізбей 01.20 Драма "Өмір сабақтары"

ХАБАР 07.02, 15.30 Біздің үй 08.00 Жаңа күн 10.15 Т/с «Белая рабыня» 11.15, 14.45 Т/с «Бажалар» 12.00, 16.30 драма «Тағдыр тартысы» 12.30 «Сиқырлы ас үй» 13.00 Т/с «Семейные мелодрамы» 14.00 Т/с «Старшая дочь» 15.15 Біздің назарда 15.30 «Көңіл толқыны» 16.00 Т/с «пӘЛЕНШЕЕВТЕР» 16.30 Д/ф «Құрсаусыз әлем» 17.00 Народный контроль 17.15 Бетпе-бет 17.45 Қайсар жандар 18.00 Т/с «Ақ күн» 18.55 Негізінде 19.00, 23.30, 01.00 Қорытынды жаңалықтар 19.35 Т/с «Ничего личного» 20.05, 23.00 Т/с «Тайталас» 20.55 БОЛЬШАЯ ПОЛИТИКА

06.00, 02.50 Әнұран 06.05 Концерт 07.00 «Таңшолпан» 10.00 М/с "Рубидің ғажайып әлемі" 10.20 М/с "Блинки" 10.45 М/с «Белка мен стрелка» 10.55, 21.35 Айман&Шолпан» 11.45 Қызық екен 12.00 Дауа 12.30 Айналайын 14.10, 22.25 Т/с «БОЗТОРҒАЙ» 13.00 «Бірге таңдаймыз!» 15.00 «Әйел бақыты» 16.40, 19.05 Т/с «Ақ пен қара» 17.30, 20.00, 00.50 KAZNEWS 17.55, 01.35 Көңіл толқыны 18.20 ҚЫЗЫҚ ЕКЕН 20.45 АЙТУҒА ОҢАЙ 23.15, 01.00 Түнгі студияда Нұрлан

Жұма

21.20 Сәлем, Қазақстан! 23.40 Қылмыс пен жаза 00.40 Мен қашанғы жүйрігің... ХАБАР

07.02, 15.30 Біздің үй 08.00 Жаңа күн 10.15 Т/с «Белая рабыня» 11.15, 14.45 Т/с «Бажалар» 12.00, 16.30 драма «Тағдыр тартысы» 12.30 «Магия кухни» 13.00 Т/с «Семейные мелодрамы» 14.00 Т/с «Старшая дочь» 15.15 Біздің назарда 15.30 «Көңіл толқыны» 16.00 Т/с «пӘЛЕНШЕЕВТЕР» 16.30 Д/ф «Құрсаусыз әлем» 17.00 Народный контроль 17.15 Бетпе-бет 17.45 Қайсар жандар 18.00 Т/с «Ақ күн» 18.55 Негізінде 19.00, 23.30, 01.00 Қорытынды жаңалықтар 19.35 Т/с «Ничего личного»

06.00, 02.30 Әнұран 06.05 Концерт 07.00 «Таңшолпан» 10.00 М/с "Рубидің ғажайып әлемі" 10.20 М/с "Блинки" 10.45 М/с «Белка мен стрелка» 10.55, 21.35 Айман&Шолпан» 11.45 Қызық екен 12.00 Дауа 12.30 Айналайын 14.10, 22.25 Т/с «БОЗТОРҒАЙ» 13.00 «Бірге таңдаймыз!» 15.00 «Әйел бақыты» 16.40, 19.05 Т/с «Ақ пен қара» 17.30, 20.00, 00.50 KAZNEWS 17.55, 01.35 Көңіл толқыны 18.20 ҚЫЗЫҚ ЕКЕН 20.35 Қоғамдық кеңес

18 наурыз

Сенбі

06.00, 02.55 Әнұран 06.05 Концерт 08.15 М/с «Дара мен достары» 09.00 «Сенбілік таң» 10.10 Әзіл әлемі 11.50 «Питер Пэн» 12.35 «Балапан жұлдыз» 13.40 М/ф «Орман сақшысы» 14.55 Т/с «Ғашықтар» 18.20 «Жайдарман» 20.00, 02.10 KAZNEWS 20.35 КӨҢІЛАШАР 22.25 Х/ф «Галактика сақшылары» 00.25 «Шерлок»

19 наурыз

Жексенбі

06.00, 02.45 Әнұран 06.05, 02.25 Концерт 07.40, Әзіл әлемі 08.00, 21.00 Кәсіпқой бокс 11.30 «БҮГІН ЖЕКСЕНБІ» 13.15 Сәлем, Қазақстан! 14.50 Көңілашар 16.15 Т/с «Ғашықтар» 18.25 Дара жол 20.00 Апта kz 22.10 Көңілді тапқырлар алаңы 00.10 Комедия «Жиде кешіккен махаббат» ХАБАР 07.02 Қалжың қоржыны

Білім ошақтарында

Қарағанды ғалымдары

ЕУРАЗИЯ 06.00 Жаңалықтар 06.05 Жить здорово 10.00 Т/с «Боевая единичка» 11.00, 14.50, 01.50 «БАСТЫ ПАТРУЛЬ» 11.10 «Той заказ» 11.40 Таинственный остров 12.30 «ВСЕ МЫ ЛЮДИ» 13.25 , 20.50 «П@УТИНА+» 14.05, 02.30 «ӘЙЕЛ СЫРЫ» 15.00 Правда 15.05 Давай поженимся 15.55 Х/ф «Переезд» 18.00 пусть говорят 18.55 Х/ф «ВОСТОЧНЫЕ СЛАДОСТИ» 20.00 Главные новости 20.05, 23.00 Т/с «Тайталас» 20.55 БОЛЬШАЯ ПОЛИТИКА 21.00 Итоги дня 21.35 «Антиганг» 00.00 КВН 01.20 Кино "Нәһан балық" ЕУРАЗИЯ 06.00 Жаңалықтар 06.05 Жить здорово 07.00 Жұма уағызы 07.15 Доброе утро 11.00, 14.50, 01.50 «БАСТЫ ПАТРУЛЬ» 11.10 «Той заказ» 11.40 Таинственный остров 12.30 «ВСЕ МЫ ЛЮДИ» 13.25 , 20.50 «П@УТИНА+» 14.05, 02.30 «ӘЙЕЛ СЫРЫ» 15.00 Правда 15.05 Мужское/Женское 15.55 Х/ф «Переезд» 18.00 пусть говорят 18.55 Поле чудес 20.00 Главные новости

ми зерттеулер жазумен қатар, 1998 жылы тарих факультеті деканының орынбасары және 2004-2007 жылдары арасында тарих факультетінің деканы қызметтерін атқарды. Бұл жұмыста да ол өзінің іскерлігін, жоғарғы адами қасиетін көрсете білді. Ол басшылық жасаған уақытта тарих факультеті оқуда, тәрбие жұмысында және ғылым саласында үлкен жетістіктерге жетті. Жас маман тарихшылар аспирантураға оқуға түсіп, ғылым кандидаттары атанды. Басшы ретінде үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету арқылы ұжымның құрметіне бөленді. Ғалым ретінде «Тұлғатану» ғылыми-зерттеу орталығының қалыптасуы мен дамуына үлкен үлес қосып келеді. Бүгінде Ләззат Қасымқызы Қазақстан тарихшылары Ассоциясының, «Е.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің 40 жылдық» медальдарымен және «ҚарМУ-дың еңбек сіңірген қызметкері» төсбелгісімен марапатталды. Кеңестік дәуірде мектеп, жоғарғы оқу орнын және аспирантураны орыс тілінде бітіргеніне қарамастан, Ләззат Қасымқызы ана тілінде және ағылшын тілінде еркін сөйлейтін ғалым. Индиядағы Дж.Неру атындағы университетте өткен «Орталық Азия XXI ғасырда» деген халықаралық конференцияда ғалым өз баяндамасын ағылшын тілінде жасап, Орта Азия және Еуропа ғалымдарының ішінде ерекше көзге түсті. Ол кісімен ғылыми конференцияларда, пікір-сайыстарда кездесіп, отандық тарихтың өзекті мәселелері туралы пікір алмасудың өзі бір ғанибет. Сонымен қатар, қазақтың халық әндерімен бірге орыс романстарын да нақышына келтіріп орындайды. Ғалымұстаз отбасында кенже бала болса да, бүгінде ол бүкіл әулеттің қамқоршысы, ақылшысы ретінде сый-құрметке ие. Кешегі шәкіртім, бүгінгі әріптесім, ғалым, ұстаз Ләззат Қасымқызын мерейтойымен құттықтап, ұзақ өмір, шығармашылық табыс тілейміз. Нұрсахан БЕЙСЕНБЕКОВА, «Тұлғатану» ғылыми-зерттеу орталығының директоры. ҚАРАҒАНДЫ қаласы.

21.30, 01.55 БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР 22.10 Т/c «Қос жүректің лүпілі» 23.00 Т/с «АЛАУЛАҒАН СЕЗІМ» 23.55 Т/с «Сон как жизнь» 5 КАНАЛ 06.30, 07.40, 08.45 «Таңертеңгілік «5-арнада» 06.30, 20.45 Вести - Россия 07.00, 19.30, 21.35 шарайна 07.25, 08.25, 14.00 Аймақ жаңалықтары 07.50, 14.25, 18.00, 22.45 Рекламный визит 08.00 Новости 08.40 «Наши дети» 13.50, 20.30, 22.30 P.S 14.15 Азия айнасы 14.35 Прямой эфир 16.00 «Сау болайық» 16.10 «Тайны следствия» 17.00 Менің шындығым 17.50 «ТВ-2 экспедициясы» 18.10 5-арнадағы әуен 19.00 Приключения тела 20.00, 22.00 Новости 21.10 «Личное» 21.30, 01.55 БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР 22.10 Т/c «Қос жүректің лүпілі» 23.00 Т/с «АЛАУЛАҒАН СЕЗІМ» 23.55 КВН 5 КАНАЛ 06.30, 07.40, 08.45 «Таңертеңгілік «5-арнада» 06.30, 20.45 Вести - Россия 07.00, 19.30, 21.35 шарайна 07.25, 08.25, 14.00 Аймақ жаңалықтары 07.50, 14.25, 18.00, 22.45 Рекламный визит 08.00 Новости 08.40 «Наши дети» 13.50, 20.30, 22.30 P.S 14.15 Азия айнасы 14.35 Прямой эфир 16.00 «Сау болайық» 16.10 «Тайны следствия» 17.00 Менің шындығым 17.50 «ТВ-2 экспедициясы» 18.10 5-арнадағы әуен 19.00 Приключения тела 20.00, 22.00 Новости 21.10 «Личное» 5 КАНАЛ

ХАБАР 07.00, 03.00 ҚР Әнұраны 07.02 Қалжың қоржыны 08.30 «Әсем әуен» 09.15 Өзін-өзі тану 09.30 «Әңгіменің ашығы» 10.45 Спортивная игра «Я - чемпион» 11.15 «Вспыш и чудомашинки» 11.45 М/ф «Звездные войны» 13.00 Хабарлайын 13.30 Қызық times 14.45 Т/с «Тамыры терең бәйтерек» 16.30 Концерт 17.00 Бенефис шоу 18.30 Всемирная серия бокса 19.45 Бенефис шоу 21.00 Ақпарат арнасы - «7 күн» 22.00 Х/ф «Великий уравнитель» 00.30 Кино. «Поллок» 02.30 Т/с «Жаным»

ЕУРАЗИЯ 06.00 Жаңалықтар 06.05, 04.40 ПЯТНИЦКИЙ 3 06.55, 03.45 Идеальный ремонт 07.45 Т/с «Беркли Сквер» 08.35, 04.20 «П@УТИНА» 09.00 CМАК 09.40 Х/ф «Идеальная пара» 11.40 «Фабрика грез» с Ольгой Артамоновой 12.00, 01.40 112 неделя 13.15 «Той базар» 14.10, 02.00 «П@УТИНА+» 15.10 Лучше всех 16.40 Х/ф «Бежать нельзя погибнуть» 20.30 «ГОЛОС КАЗАХСТАНА. ДЕТИ» 22.00 БАСТЫ БАҒДАРЛАМА 22.30, 03.05 «Кешкі кездесу» 00.00 Х/ф «Украсть бриллиант»

10.00 ШАРАЙНА. 10.50 P.S 10.05 «Моя Караганда» 11.20, 12.30 Азия айнасы 11.40 «Нольден бастап» 11.55 Ислам: сауалдар мен жауаптар 13.10, 18.00, 22.05 Рекламный визит 13.20 По диким местам 14.00 «Будем здоровы» 14.15 «Семейный альбом» 15.00 Д/ф «Тайна молчания» 16.00 Военная программа 16.20 Субботний вечер 18.10 5-арнадағы ән-әуен 19.00 Городок 21.10 «Человеческий фактор» 22.55 Х/ф «Домработница» 00.35 Әуенді Қазақстан 02.30 Деректі фильм

08.30 Әсем әуен 09.00 Ас арқауы 09.15 САМОПОЗНАНИЕ 09.45, 18.45 Қызық times 10.45 Тайны и судьбы великих казахов 11.45 Кино. «Дом крокодилов» 13.30 Ду-думан 14.45 Т/с «Тамыры терең бәйтерек» 16.30 «Экспедиция-25» 17.00 Өмір жолы 17.30 Концерт 19.45 Бенефис шоу 21.00 АНАЛИТИЧЕСКАЯ ПРОГРАММА - «7 күн» 22.00 Х/ф «Человек который изменил все» 00.15 Кино. «Бейкүнә дәуір» 02.30 Т/с «Жаным»

06.55, 03.15 ИДЕАЛЬНЫЙ РЕМОНТ 07.45 Т/с «Беркли сквер» 08.30 «П@утина» 08.50 воскресные беседы 09.05 Лучше всех 10.30 Голос Казахстана. Дети 12.00 Басты бағдарлама 12.30, 21.55 ТАМАША CITY 14.10 «кешкі кездесу» 15.10 «Библиотекари» 16.55 Х/ф «Экипаж» 20.00 Аналитика 20.55, 01.45 «П@УТИНА+» 21.50, 02.30 «Той базар» 23.50 Т/с «Чужая женщина»

ЕУРАЗИЯ 06.00 Жаңалықтар 06.05, 04.00 ПЯТНИЦКИЙ 3

5 КАНАЛ 10.00 Апта репортажы. Ауа райы болжамы. 10.25 Моя Караганда 10.45 «Жақсылардан ғибрат»

11.05 «Ерлер ел ішінде» 11.35 Время творить 12.00 Утренняя почта 12.30, 17.30, 21.40 Рекламный Визит 12.40 Сто к одному 13.30 Х/ф «Республика Шкид» 14.20 Д/ф «Снежный человек» 16.05 Семейный альбом 17.00 Мир православной духовности 17.40 Прогноз погоды. 17.45 «Сайгез» 18.15 5-арнадағы ән-әуен 19.00 Честный детектив 20.00, 22.05 Х/ф «Я тебя никому не отдам» 22.00 Пргноз погоды 21.50 «Сау болайық» 23.35 Әуенді Қазақстан 02.30 Деректі фильм

Дәстүрлі мектеп күні Балқаш қаласындағы №5 орта мектепте биыл осы тақырыппен өтті.

Іс-шара екі кезеңнен тұрды. Бірінші кезеңде заман талабына сай жаңа бағдарлама бойынша 4 блоктан тұратын «Жыл мұғалімі» байқауы аясында мектепішілік ашық сабақтар өткізілді. 1 «Ә» сыныбында А.Аханова жаратылыстану пәнінен «Глобусты қалай қолданамыз?», 1 «А» сыныбында Т.Дюсекеев дене шынықтыру пәнінен «Тірек қимыл жаттығуларын дамыту», 1 «А» сыныбында А.Сәкібай ағылшын тілінен «Transport» сабақтарын өткізді. Орта буындар арасында 6 «Ә» сыныбында Ж.Иманғалиева, 6 «А» сыныбында Б.Адамбаева қазақ әдебиеті пәнінен М.Мақатаевтың «Елім барда», «Анау – аспан, мынау – бақ» өлеңдері тақырыбында ашық сабақтар өткізді. Жоғары сыныптарда математикадан 11-сыныпта С.Рымкешев «Призманың көлемі», 10-сыныпта таңдау пәні бойынша химиядан М.Сұлтанова «Құрамында қоспасы бар компоненттерден алынатын өнімнің массасын табу» ашық сабақтарын өткізді. Осы іс-шараның жоғары деңгейде өтуіне септігін тигізген директордың оқу-ісі жөніндегі орынбасары Ж.Мұхаметжанованың еңбегін мақтанышпен айтуға болады.

22.40 Х/ф «Девчата» 01.00 Әуенді Қазақстан 02.30 Деректі фильм ҚАЗАҚСТАН-ҚАРАҒАНДЫ 07.00,10.00, 13.00, 17.50, 22.30 Жаңалықтар 07.45, 10.45, 21.15, 23.15 Уақыт.kz 08.00, 11.00, 18.50, 22.20, 23.35 TV market 08.05, 13.20 әсем әуен 08.50, 21.30 Т/с "Я тебя никому не отдам" 09.35 М/ф "Лупдиду" 11.05 Д/ф «Құрдастар» 11.40 Жүзден жүйрік 12.00 Ойталқы 12.35 шеберхана 13.20 М/ф "Питер Пэн-2" 18.30 2050 18.50, 19.50 Бейнеклип 19.00 «Доверяй, но проверяй» 19.35 Руханият 20.00 Д/ф "Бақытқа бір қадам" 20.20 Жеті қазына 20.30 қорытынды жаңалықтар 23.35 «Үзілмеген үміт»

22.55 Х/ф «Поединок» 01.00 Әуенді Қазақстан 02.30 Деректі фильм ҚАЗАҚСТАН-ҚАРАҒАНДЫ 07.00,10.00, 13.00, 17.50, 22.30 Жаңалықтар 07.45, 10.45, 21.15, 23.15 Уақыт.kz 08.00, 11.00, 18.50, 22.20, 23.35 TV market 08.05, 13.20 әсем әуен 08.50, 21.30 Т/с "Я тебя никому не отдам" 09.35 М/ф "Питер Пэн -1" 11.05 Д/ф «Құрдастар» 11.40 Жүзден жүйрік 12.00 Ойталқы 12.35 шеберхана 13.20 М/ф "Питер Пэн-2" 18.30 2050 18.50, 19.50 Бейнеклип 19.00 «Доверяй, но проверяй» 19.35 Руханият 20.00 Д/ф "Бақытқа бір қадам" 20.20 Жеті қазына 20.30 қорытынды жаңалықтар 23.35 «Үзілмеген үміт» ҚАЗАҚСТАН-ҚАРАҒАНДЫ 07.00,10.00, 13.00, 17.50, 22.30 Жаңалықтар 07.45, 10.45, 21.15, 23.15 Уақыт.kz 08.00, 11.00, 18.50, 22.20, 23.35 TV market 08.05 М/ф "Қайсар сері" 08.35, 12.00 Ұллтық шоу 09.35 Т/с «Құрдастар» 11.25 Х/ф «Эй, вы кобвой» 12.45 М/ф «Наурыз» 14.00 Концерт 15.35 Д/ф «Балуан шолақ 16.05 Хф «Бақытты ит» 17.40 Күлегеш 19.00 Сазды сәлем 19.35 «Дат» 20.00 Ойталқы 20.30 Қорытынды жаңалықтар 21.30, 23.35 «Үзілмеген үміт»

ҚАЗАҚСТАН-ҚАРАҒАНДЫ 09.00 Әсем әуен 11.00, 12.50, 15.50, 17.50, 21.25 TV market 10.05 «Дода» 10.30 М/ф «Груф академиясы» 11.30 «Виспер» 12.00 Х/ф «Қадырдың бақыты» 14.00 Шығармашылық кеш 15.30 Д/ф «Мағжанның мұны мен сыры» 16.00 Х/ф «Боярышник» 17.05 Д/ф «Наурыз» 17.40 Күлегеш 19.00 АПТА 20.00 «В интересах людей» 20.35 2050 21.00 Арнадым саған... 21.35 Арена 00.25 Концерт

Сондай-ақ, мектеп директоры А.Абдуалиева «Мектептің даму Стратегиясының жүзеге асырылу барысы туралы» бағдарламасын баяндады. Екінші кезең де 4 блоктан тұрды. Аға тәлімгер Қ.Құнарбекованың ұйымдастырған Үгіт-насихат тобының жұмысы оң бағаланды. А.Шакижанова, А.Сәкібай, Ж.Амантайдың жетекшілік етуімен бастауыштан жоғары сынып оқушыларына дейін қатысқан гала-концерт те жоғары дәрежеде өнер көрсетті. Мектеп мұражайының да жұмысы таныстырылды. Мұражайға басшылық жасаған Г.Мерейхан мен М.Жақыпбеков туған өкеміздің биылғы 80 жылдық мерейтойына арналған фото-альбомдар мен макеттерді ұсынды. Оны сынып жетекшілері мен оқушылар әзірлеген. Сүйікті шаһарымыздың көрікті жерлері, табиғаты, өсімдіктері мен жануарлары туралы сыр шертетін көрме де мектеп күнінің мазмұнын аша түсті. Ұйымдастырушысы – А.Қасенова және А.Қордабаева. Көптілеу МАХАШОВА, №5 орта мектептің кітапхана меңгерушісі. БАЛҚАШ қаласы.

Төлеген АЙБЕРГЕНОВТІҢ туғанына – 80 жыл

Биыл отты жырдың оғланы Төлеген АЙБЕРГЕНОВТІҢ туғанына 80 жыл толуына орай, Теміртаудағы Қарағанды мемлекеттік индустриалды университетінде «Сағыныш» атты әдеби-сазды кеш өтті. Кеш шымылдығы Амангелді Мұратбекұлының орындауындағы ақынның сөзіне жазылған «Сағыныш» атты әнмен ашылды. Аты айтып тұрғандай, небары 30 жыл ғана ғұмыр кешсе де, артына мол мұра қалдырып кеткен жыр жампозының поэзия кешіне ақынның ізбасарлары мен студенттер, қаланың зиялы қауым өкілдері қатысты. Теміртауда кеш өтеді деген соң алыстан ат терлетіп ақынның қыздары – Салтанат, Құсни, Айнара келді. Салтанат Төлегенқызы әкесі жайлы әдемі естеліктерімен бөлісіп, өзіне арнап шығарған әкесінің өлеңдерінен үзінділер оқыды. Университеттің қабырғасына қойылған үлкен экраннан Шәмші, Мұхтар мен Төлеген жайлы көрнекілік суреттер көрсетіліп, әнін Шәмші Қалдаяқов жазған «Ақерке Ақжайықты» ақынның қыздарына қосылған жұртшылық бірлесе шырқады. Құрыш қаланың ақыны Қасым Ботанов маңғаз жырдың марқасқасына өз арнауын жолдаса, қазыналы Қарағандыдан Руслан Нұрбай, Жәлел Қуандықұлы сияқты талантты ақындарда күндей күркіреп өлеңдерін оқыды. Жақсының жанында жүрген жандар да бұл кеште қонақ болды. Талантты ақынмен бес жыл жатақханада бірге тұрған Тұрсын Әбілов ақсақалдың айтары көп екен. «Жасындай жарқ етіп, құмға із салып кеткен тағы бір талант Өмірзақ Қожамұратовты соншалықты бағалайтын», – деді. Иә, ақсақалдың әңгімесінен қырандар қандай қияда жүрсе де, қыранды жазбай танитынын ұқтық. Олардың арасында сыйластық та, қимастықпен қатар жүретінін түсіндік. Ал, ақынның жан жары Үрнисамен бірге оқыған Базар Қалжанова апаның студенттік кездері жайлы әңгімелері Төлегеннің жұрт біле бермейтін қырларын паш еткендей болды. Оның достар жайлы жазған жақұт жырларын оқып, сағынышпен еске алған қимастары өзінің ғұмыры қысқа болса да өршіл өлеңдері өлмес мұра екенін тілге тиек етіп, рухына тағзым етті. Өлең десе ішкен асын жерге қоятын қауымды еліткен арнаулар тұс-тұстан төгілді. ҚарМИУ студенттері ақынның сөзіне жазылған өлеңдерді оқып, әндерді әуелетті. Шолпан САНАҚБАЙ. ТЕМІРТАУ қаласы.


Дүние-дүрмек

14 наурыз, 2017 жыл www.ortalyk-kaz.kz www.ortalyq.kz

Құттықтаймыз! Бір шаңырақта қос қуаныш. Алғашқысы Ақтоғай ауданы, Қарағой ауылының тумасы, жарты өмірін Шет ауданы Ақшатау кентінде ұстаздық қызмет жолында өткерген ардақты ұстаз Мейрам Амангелдин атамыздың 70 - жылдық мерейтойы. Алғашқы еңбек жолын ұстаздықтан бастап, мектеп көшбасшысына дейін адал қызмет атқарып, шәкірттеріне үлгі бола білді. Осынау жылдар ішінде өмірдің талай белестерінен табысты өтіп, бүгінде алып бәйтеректей үлкен әулеттің ақылшы тірегі, арқа сүйері болып отыр. Және де Мейрам атамыздың жұбайы Камал апамызбен отасқанына 50 - жылдық алтын тойлары. Алтын тойға жеткен де бар, жетпеген де бар. Біз сіздерді жан жүрегімізбен жарқылдай қуана отырып құттықтап, денсаулықтарыңыз мықты, ғұмырларыңыз ұзағынан, көрер қуаныштарыңыз молынан болсын деп тілейміз! Мерейлеріңіз үстем болып, мейрамнан мейрамға жете беріңіздер! Бар өмірін білімге қиған атам, Бар жақсыны бойына жиған атам. Жетпіс деген жасыңыз құтты болып, Ұзақ ғұмыр сүріңіз Мейрам атам. Білімнің төккен әркез арайларын, Сіздей атам бар деп мен қарайладым. Камал алтын апамен бірге жасап, Алтын тойдың көріңіз талайларын. Ортамызда отырғын қос шынар боп, Жол сілтейтін әрдайым қос жанар боп. Санат, Болат, Дулат аға ізбасарың, Шөпшектерде көріңіз қос тұмар боп. Тал шыбықтай майысып, еркелеткен, Аман болсын, қуантсын Ақмаралың. Күндеріңіз әр атқан шуақты боп, Апамменен ауырмай жүз жасағын! (Үкілім Саятқызы) Ізгі тілекпен: бауырлары – Амангельдиндер әулеті. №125

жарамсыз деп танылсын

«Alem Gaz LTD» ЖШС-нің 27.02.2011 ж. жарғысы және 11.07.2011 ж. тіркеу туралы куәлігі, 17.10.07 ж. стат картасы, 14.06.07 ж., 28.02.11 ж., 06.05.13 ж., 11.11.13 ж., 24.12.14 ж., 05.07.2016 ж. құрылтайшы шешімдері жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын. №123

жарамсыз деп танылсын Кусулканов Суендиктің атына берілген жер актісінің жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын. № 0400842 №126

Біздің жарнама телефонымыз

43-21-55

Еске алу

Еске алу

Егіндібұлақ аймағының ардақты азаматы асыл жар, асқар тау әке, аяулы дос Нұрлыбек Байдүйсенұлының дүниеден озғанына 40 күн толды. Ортамызда атанып ең «Нұрдың Нұрланы», Жігіттің болып едің сұлтаны. Жанымызға міне бүгін батып жүр, «Томпайтып»-қара жерді жатқаны. 40 күн өте шықты зымырай, Ажал екең алып кетті,ешкімнен де сұрамай. Қос құлыныңды үйлендіруге үлгермей, Кете бардың сол болып тұр «Арман-ай». Еске алушы достары: Серік-Рая, Нағима,Сарқыт, Болат-Рымбике, Бекен-Қадиша,Төлепберген-Рымкүл, Нұртай-Айман, Роза, Тәуекел-Роза, Арман-Гүлнар, Төлеген-Алмагүл, Айтқали-Әлия. P.S. 2017 жылдың 19-шы наурыз күні Егіндібұлақ селосы «Балқантау» кафесінде сағат 13.00-де қырық күндік асы беріледі.

Білім ошақтарында Қарағандыдағы №86 жалпы білім беретін орта мектепте жыраулар поэзиясының жалауы желбіреді. Асан қайғы, Қазтуған, Ақтанберділерден бастап, Бұқар жырау, Шортанбайға дейінгі жыраулар мұраларының інжу-маржандары қазақ тілі мен әдебиеті апталығының қорытындысында «Бабамнан қалған мұра едің» атты әдеби-сазды кештің өзегіне айналды. Алаш әдебиетіндегі Абайдан кейінгі данышпан Шәкәрім Құдайбердіұлы «Ескі ақындық» жырында: «Ескі ақын бізден әлі артық, Тақпақ пен мәтел тағы артық, Суырып салма жағы артық. Айтады олар ойланбай: Сыпыра жырау, Шортанбай, Үмбетей мен Марабай

– Жел жетпейтін құландар!» – деп жыраулар поэзиясын жоғары бағалайды. Сол баға әлі күнге биігінен түспегенінің бір дәлелі – аталған мектепте өткен осы кеш. Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Маржан Ғабдуллина ұйымдастырған шарада жоғары сынып оқушылары Қазтуған Сүйінішұлы, Шалкиіз Тіленшіұлы, Жиембет, Ақтанбердінің жалынды жырларын жатқа оқыды. Арасында мектеп оқушыларының орындауында Махамбеттің «Жұмыр қылыш» күйі мен Сүгірдің термесі сияқты өршіл рухтағы шығармалар шырқалды. Жырын құран, топырағын тұмар қылған жыраулар мұрасы бүгінгі күннің басты мұратымен

№1 лот. 3 бөлмелі пәтер, жалпы аумағы 69,9 кв.м., соның ішінде тұрғын аумағы 46,4 кв.м., 2 қабатты үйдің 1-ші қабаты. Мекен-жайы – Қарағанды қ., Ермеков көшесі 40-шы үй, 13-ші пәтер. Нысанның бастапқы бағасы 8 012 000 (сегіз миллион он екі мың) теңгені құрайды. Кепілдеме жарна құны 250 000 (екі жүз елу мың) теңге. №2 лот. 2 бөлмелі пәтер, жалпы аумағы 56,1 кв.м., соның ішінде тұрғын аумағы 38 кв.м., 16 қабатты үйдің 16-ші қабаты. Мекен-жайы – Қарағанды қ., Республика даңғылы 18/2 үй, 125-ші пәтер. Нысанның бастапқы бағасы 6 031 000 (алты миллион отыз бір мың) теңгені құрайды. Кепілдеме жарна құны 185 000 (жүз сексен бес мың) теңге. №3 лот. 2 бөлмелі пәтер, жалпы

2016 жылы ауыл шаруашылығы дақылдарының ауруларына қарсы химиялық өңдеу жұмыстары алғаш рет Республикалық бюджет есебінен өткізілген жоқ, алайда мониторинг қызметі 34,4 мың га өңдеу алқабын анықтаған. Осыған байланысты облыстың ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне (әрі қарай АШТӨ) егістіктерін дәнді дақылдар ауруларынан өз қаражаттары есебінен қорғау қажеттілігі туралы ескертілді. АШТӨ фунгицидтерді жеткізетін қызмет көрсетушілердің деректемелері мен прайс-парақтары жеткізілді. Нәтижесінде, өткен жылы АШТӨ өз қаражаттары есебінен дәнді дақылдардың ауруларына қарсы 20,3 мың га алқапқа химиялық өңдеу жұмыстары жасады. Химиялық өңдеуге Титул Дуо к.к.р., Рекс Дуо 49,7% к.с., Тилт 250 к.э., препараттары қолданылып, олардың биологиялық тиімділігі 89-91% болды. Болжанған мәліметтерге сәйкес, 2017 жылы астық дақылдары ауруларының (септориоз,тат) таралу көлемі 34,0 мың га деп күтілуде. Химиялық өңдеу жұмыстарын АШТӨ өз қаражаттарына жасаулары тиіс. Сондықтан, біздің шаруаларға ауыл шаруашылығы дақылдарының зияндылығы туралы, даму фазаларын, оларды анықтау әдістері мен күрес шаралары туралы ертерек ескерткіміз келеді. Ауыл шаруашылық дақылдарындағы ауру қоздырғыштардың биологиялық даму ерекшеліктерін ескере отырып, өсімдіктерді қорғау жүйесін таңдай отырып, профилактикалық және жою іс-шараларын уақытылы жүргізу керек. Ауруларға қарсы күрес шараларында кешенді агротехникалық тәсілдері өте маңызды, бұлар арамшөптер инфекциясы көздерін жою, ауыл шаруашылық дақылдарының қалдықтарын қалдырмау, аңызды жырту және егіске сапалы тұқымдарды пайдалану. Агротехниканы сақтай отырып фосфорлы-калийлі тыңайтқыштар енгізу дәнді дақылдар ауруларының дамуын салыстырмалы түрде төмен деңгейге тежейді. Дегенмен, ауыл

аумағы 46,3 кв.м., соның ішінде тұрғын аумағы 28 кв.м., 9 қабатты үйдің 1-ші қабаты. Мекен-жайы – Қарағанды қ., Республика даңғылы 32-ші үй, 201-ші пәтер. Нысанның бастапқы бағасы 6 555 000 (алты миллион бес жүз елу бес мың) теңгені құрайды. Кепілдеме жарна құны 200 000 (екі жүз мың) теңге. №4 лот. 3 бөлмелі пәтер, жалпы аумағы 51,6 кв.м., соның ішінде тұрғын аумағы 34,7 кв.м., 5 қабатты үйдің 1-ші қабаты. Мекен-жайы – Қарағанды қ., Жекибаев көшесі 136-шы үй, 40-ші пәтер. Нысанның бастапқы бағасы 3 507 000 (үш миллион бес жүз жеті мың) теңгені құрайды. Кепілдеме жарна құны 110 000 (жүз он мың) теңге. Кепілдеме жарнасы «Казкоммерцбанк» АҚ Қарағанды филиалындағы БИК KZKOKZKX, РНН 301700004268, БИН 970641000334, КНП 171 «Қазақтелеком» АҚ телекоммуникациясы Қара-

ғанды облыстық дирекциясының ИИК KZ069261101107835004 есеп айырысу шотына жіберіледі немесе банк кепілдемесі ұсынылады. Аукционның өтетін орын: Қарағанды қ., Костенко көшесі, 6 үй, 95 кабинет. Аукционның өту күні мен мезгілі: 2017 жылғы 28 наурыз, сағат 11.00-де. Бұл аукционға барлық заңды тұлғалар мен жеке тұлғалар қатыса алады. Қызығушылық танытқан тұлғалар аукционға қатысуға қажетті құжаттамалар тізімі мен қосымша ақпаратты келесі мекенжай бойынша ала алады: Қарағанды қ., Костенко көшесі, 6 үй, 4 қабатта орналасқан қабылдау бөлмесі, тел. 41-17-86, 58-90-39. Өтініштер 2017 жылғы 27 наурыз, сағат 11.00-ге дейін Қарағанды қ., Костенко көшесі, 6 үй мекен-жайындағы 4 қабатта орналасқан қабылдау бөлмесіне, «Жекешелендіру және инвестиция бюросы» ЖШС ұсынылуы тиіс.

Егіндібұлақ аулының тумасы, Абай қаласының тұрғыны Берік Кәденұлы МОЛДАҚАШЕВТЫҢ қапылыста жазым болып, мәңгілік жер бесігіне бөленгеніне қырық күннің жүзі айналыпты. Калининград орта милиция мектебін бітірген сон Егіндібұлақ аудандық милиция бөлімінде еңбек жолын бастаған Берік Кәденұлы ұзақ жыл Абай қаласының ішкі істер органдарында қызмет атқарды. Антына адал, мойнына алған міндетін ойдағыдай орындау үшін білімі мен білігін, күшқуаты мен мүмкіндігін жұмылдыратын ол әріптестері мен жолдас-жораларына сыйлы азамат еді. 1998 жылы майор шенінде отставкаға шықса да, қызмет істеген жеріне, ондағы дос-жарандарына жиі хабарласып, өмірде кездесетін іс-шараларына қатысуға уақыт табатын-ды. Ақжарқын мінезімен ағайын-туысқа қадірін арттырған, көрші-қолаң мен дос-құрбыларының құрметіне бөленген туысымыздың дархан пейілі әлі талай естеліктер мен ілтипатқа толы әңгімелердің арқауына айналарына күмәнсіз. Аузын ашса, көрінетін жүрегі – Аңқылдаған азаматтың бірі еді. Бақиына кетіп қалды бей-мезгіл, Қандай қатты сұм тағдырдың сүреңі. Жадыраса, той-думанның гүлі еді, Артта қалған анаң қалай күледі?! Ер ажалы етектіден келді-ау деп, Өкініштен туыстарың жүдеді. Иманды бол, Балқантаудың түлегі! Топырағың торқа болып, рухың сегіз пейіштің бірінен орын алсын.

астасып, асқақ рух пен елге, жерге деген зор сүйіспеншілікке баулиды. Ендеше, өскелең ұрпақ «Жайлауыңды көргенде, Жадыраймын, жайланам. Өксігіңді ойласам, ұйқы беріп, қайғы алам. Көл қорыған қызғыштай, сен десе салам байбалам. Мендей сені қызғанар, Бауырыңда өскен қай балаң?!» деген Дулат Бабатайұлы сияқты бабаларының жырларын жүрегіне сіңіріп, елі мен жеріне елеңдеп өссе – келешегіміз кемел деген сөз. Әнел САҒАТ, №86 мектептің 8 «ә» сынып оқушысы. ҚАРАҒАНДЫ қаласы.

Байқау

«Қазақтелеком» АҚ ағылшын тәсілі бойынша сату аукционын өткізу туралы мәлімдейді:

Марқұмды сағына еске алушылар: анасы – Зейнеп, баласы – Абылай, ағажеңгелері, апа-жезделері, іні-қарындастары және туған-туыстары. P.S. Марқұмның қайтыс болуына 40 күн толуына орай 2017 жылғы 19 наурызда, сағат 15.00-де Қарағанды қаласындағы Балақажы мешітінде арнайы дұға бағышталып, ас беріледі. №122

Еске алу «Қалалық Жарық» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорынының бас бухгалтері Алтын Ермекбайқызы Есмагамбетова 2017 жылдың 15 ақпанында дүниеден өтті. Қырық жылдан аса Қарағанды қаласын көркейту саласында аянбай еңбек етті. Өз ісінің маманы, ұжымда беделді, кішіпейіл, қандай іске де сабырлы, терең ойлы, өте таза, адал еді. Қызметтес жолдастарына қадірлі, достарына сыйлы, туған-туыстарына аяулы да қымбат жанның ортамыздан ерте кеткені қабырғамызды қайыстырады. Бақұл бол! Аяулы дос, адал жар, ардақты ана, сүйікті әже! Еске алушылар: «Қалалық Жарық» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорынының ұжымы. №121

Қарағанды облысы әкімінің аппараты Қарағанды қаласының Октябрь ауданы әкімінің орынбасары Әскербек Ибрагимұлы Халтоновқа орны толмас ауыр қаза жұбайы Дарья Александровна Халтонованың мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып, көңіл айтады.

Қалалық №21 негізгі мектебінде 1 «А» сынып оқушылары арасында «Кішкентай ару» атты сайыс өтті. Ұстаздар болашақ аруларды қазақы тәрбиеге баулу мақсатында әдеміліктің, әдептіліктің, сұлулықтың мәнін түсіндірді. Сайысқа Аружан Абдухашимова, Даяна Тенебекова, Аружан Совет, Кәусар Завутхан, Жанар Ержанқызы, Мавлюда Матхаликова сынды арулар қатысты. Сайысқа баға беру үшін қазылар тағайындалды. Мектеп басшылары Л. Горбунова және Б.Қонақбаева

сайыскерлерге сәттілік тіледі. Сайыс бес бөлімнен ұлттық киім үлгісі (өзін-өзі таныстыру), білгенге маржан (сұрақ-жауап), сән үлгісі (пакеттен, қағаздан), қолөнер (сұрақ-жауап) бойынша ұйымдастырылды. «Кішкентай ару» атағын жеңіп алған Аружан Совет жанкүйерлерді таң қалдырды. Данагүл БАЗЫЛОВА, №21 негізгі мектептің бастауыш сынып мұғалімі. ҚАРАҒАНДЫ қаласы.

Ауыл шаруашылық тауар өндірушілеріне көмек ретінде

шаруашылық дақылдарының ауруларына қарсы әдістердің ең тиімдісі химиялық өңдеу болып саналады. Біздің облыста кеңінен тараған астық дақылдары ауруларының морфологиясы мен олармен күрес шараларын ұсынамыз: Дәнді дақылдардағы жапырақ пен масақтың септориозы. Қоздырғышы – Septoria nodorum және Septoria tritici Бидай, арпа, қарабидай, қара сұлы және дәнді шөптерде кездеседі.Бидайға зақымдылығы жоғары . Аурудың белгілері. Қоздырғыш өсіп-өну кезеңінде көбінесе жапырақты зақымдайды, түтікке шығу-гүлдену фазаларында ең қарқынды көрінеді. Септориоздың алғашқы белгілері күз мезгілінен бастап төменгі жапырақтарда ұсақ сұр-жасыл дақтар түрінде көрініп тез ұлғаяды. Бірте-бірте дақтар сарғышқоңыр түске айналады, некрозға төгіледі, сосын күйік құра отырып жапырақтары өледі. Тән белгілері: Дақтардың ортасында көзге жақсы көрінетін көптеген ұсақ шар тәріздес қара қоңыр саңырауқұлақтар пикниді пайда болады. Күз кезінде пикнидтер жерде жайылып түсіп қалған жапырақтарда қалыптасады. Жапырақ қынабы зақымданған жағдайда онда ұзынша тартылған дақтар пайда болады, олар көп ұзамай қоңыр түске айналады.

Дақтар жиі ұлғайып, айтарлықтай барлық жапырақ қынабын қамтиды. Жұқтыру көзі: Саңырауқұлақ топырақ бетіндегі өсімдік қалдықтарында сақталады. Күз мезгілінде өсімдік қалдықтарынан зақымданған пикноспорлар (жаңбырмен) және акноспорлар (желмен) жаңа егістерге тарайды. Өсіп-өну кезеңінде негізінен аурулар пикнидтерді түзетін пикноспорлармен тарайды. Жауын-шашын ұзақ және көп жауған кезінде ауаның жоғарғы ылғалдылығының әсері егістіктің жаппай зақымдануына ықпал етеді. Зияндылығы: Ауру кеңінен тараған және зиянды. Жапырақтардың жоғары жақ ассимиляциясының төмендеу салдарынан масақтың дамуы тежеліп, 1000 дәннің салмағы төмендейді. Аурулар қалыпты даму кезінде өнім шығыны 1015%, эпифитотий кезінде 30-50% құрауы мүмкін. Есепке алу әдістемесі: Зерттеуді бидайдың өсіп-өну кезеңінде 1000 өсімдікті қарай отырып жүргізеді. Диагональ бойынша егістік алқаптағы 10 нүктеден бірдей ара қашықтықта 10-20 үлгіден алып, зақымданған жапырақтарды санайды. Оңтайлы бүрку мерзімі – зақымдаған жапырақтар 5% жеткенде. Күрес шаралары: Астықты жинағаннан кейін топырақты сыдыра жыртып, артынан сүдігер жырту,

5

септориоз қоздырғыштары бар дақылдарды көрші алқаптарға екпеу, дәнді оңтайлы мерзімде себу. Аурудың барынша таралуы бидайды ерте себу кезеңінде байқалады. Өсіп өну кезеңінде бүркуге қолданылатын препараттар: (ҚР аймағында қоданылуға рұқсат етілген тізімге сәйкес) Титул дуо к.к.р., Тилт 250 к.э., Рекс дуо 49,7% к.с., Альто супер33,3%, Байлетон25:с.п., Фоликур к.э. и.т.д. Бидайдың қатты және тозаңды қаракүйесі Қоздырғышы – Ustilago tritici и Tilletia tritici Wint. Аурудың белгілері: Ауру масақ пайда болу кезеңінде көрінеді. Зақымданған масақ қара-қоңыр түсті телиоспор саңырауқұлағын түзеді. Ауру нәтижесінде масақтың өзектерінен басқа барлық бөліктерін зақымдайды, кей кезде қылқандары (ости) сақталып қалады. Споралар тараған сабақтың өзектері жалаңаштанып қалады. Гүлдену кезеңінде желдің көмегімен споралар сау өсімдікке ауысады. Олар гүлдің аналық аузына түсіп, палиоспорлары өседі. Нәтижесінде масақта бидай дәні жақсы қалыптасқан бірақ, тұқым ұрықтарында саңырауқұлақ жіпшумағы (мицелий) түзілген. Осылайша, шаңды күйе қоздырғышы тұқым ұрықтарында жіпшумақ (мицелий) түрінде сақталады.

Мұндай тұқымдар себілген кезде ондағы жіп шумақтар (мицелий) жанданады және ол өсімдіктің өсу нүктесіне қарай жылжиды. Масақтың қалыптасу кезеңінде қоздырғыш өзектен басқа оның барлық бөліктеріне тарайды. Есепке алу әдістемесі: Бидайдың қатты және тозаңды қаракүйесін масақтанудан кейін және апробациялау кезінде әр 10-20 үлгіден 50-100 сабақтардан алып санайды. Күрес шаралары: Төзімді сұрыптар, сау тұқым себу, тұқым дәрілегіштермен дәрілеу: (ҚР аймағында қоданылуға рұқсат етілген тізімге сәйкес) Колфуга супер20% в.с., Премис 2,5к.с., Раксил 6% в.р.к., Дивиденд стар к.с., Винцит 5%с.к., Премис 200 20%к.с., Байлетон 25% с.п. т.б. Дәнді дақылдардың тат ауруы: Біздің аймақта әсіресе қоңыр және сызықты (сабақты) тат аурулары кеңінен тараған. Қоздырғышы – екіүйлі саңырауқұлақ Puccinia recondita, P. Triticina. Өте қауіпті және жиі кездесетін ауру болып табылады. Бидай, қарабидай, жабайы астық тұқымдастарды (арпабас) зақымдайды. Қоңыр тат ауруы: саңырауқұлақ түрлерімен пайда болады. Бидайда басты болып саңырауқұлақ тарайды. Тат

ауруының белсенді таралуы кезінде саңырауқұлақтар өсімдік-иесін өзгерте алады. Олардың бірі Маралоты (василистник) болып табылады. Қоңыр тат ауруының шығу белгісі болып жапырақтардың жоғарғы бетіндегі сары-қоңыр түсті нүктелердің немесе споралардың пайда болуы болып табылады. Кей кезде ауру белгілерін жапырақ қынабында және сабақтардан көруге болады. Көбінесе олар түптену фазасында байқалады. Жіпшумақтар (мицелий) жағдайына қарай шашылған дәндерде немесе дәнді шөптерде қыстап шығады. Споралардың таралуына тиімді температура -15-20 0С, өсімдіктің зақымдалуын қамтамасыз ете отырып желмен таралады Күз, қыс және ерте көктемде пайда болған споралар аурудың таралуы мен көбеюіне қатты белсенділік танытпайды. Есепке алу әдістемесі: аурудың алғашқы белгілерін білу үшін егістерге әрдайым зерттеулер жүргізу керек. Зерттеу кезінде 1000 сабақты (жапырақтар) қаралады. Диагональ бойынша егістік алқаптағы 10 нүктеден бірдей ара қашықтықта 10-20 үлгіден алып, зақымданған жапырақтарды санайды. Сызықты (сабақты) тат аурулары: Масақтанудан кейін пайда болып сабақты, жапырақты, қабыршақты, қылқан-

дарын (ости) зақымдайды. Зақымдалған жерлерінде 1 см-ге дейін ықтимал аралас сызықтармен үлкен қызыл түсті уредопустулдар пайда болады. Мерзімінен бұрын астық сабақтарының кебуі мен дәннің толысуына әкеп соғады (солғын, салмақсыз болады). Есепке алу әдістемесі: Сызықты тат ауруын сабақ пен жапырақ қынабын қарау арқылы санайды. 100 га егіс алқаптарынан 20 үлгіден әрқайсысынан 10 өсімдіктен алады, одан үлкен алқаптарда қосымша ретінде 100 өсімдіктен үлгі алады. Өсімдікті түп тамырынан қарайды. Аурулардың дамуына әсер ететін факторлар: Ауруға төзімді сорттарды өсіру, өткен жылда татпен зақымдалғанда, жазғы уақытта шашылған дәндерде споралардың жақсы сақталуы, Қыс және жаз мезгілдеріде ауа райының қолайлылығы, жылы және ылғалды көктем. Оңтайлы бүрку мерзімі – зақымдаған жапырақтар 1% жеткенде. Күрес шаралары: Өсімдік қалдықтарын, дәнді арамшөптер және ауыл шаруашылық дақылдарының қалдықтарын жою, оңтайлы себу мерзімі, төзімді сорттар дайындау, себу кезінде фосфорлы-калийлі тыңайтқыштар енгізу, аурудың жаппай таралуы болжанған кезде, зақымданудың бірінші белгілері байқалғанда фунгицидтермен өңдеу. Өсіп-өну кезеңінде келесі препараттарды қолдануға болады: (ҚР аймағында қоданылуға рұқсат етілген тізімге сәйкес) Альто 400,40%с.к., Байлетон, 25%с.п., Бампер,25%к.э., Даконил 500,50%с.к., Опус Топ 33,4% к.э., Колфуга Супер 20% в.с., Фоликурт ВТ 22,5% к.э. Қ. Ахатов, ҚР АШМ АӨК МИК Қарағанды облыстық аумақтық инспекциясының өсімдіктерді қорғау жөніндегі бөлімінің басшысы.


6

РУХАНИЯТ

14 наурыз, 2017 жыл www.ortalyq.kz

«ТҮРКСОЙ» ұйымының Бас хатшысы Дүйсен ҚАСЕЙІНОВ – 70 жаста

Құрылтайшысы: облыс әкімдігі МЕНШІК ИЕСІ: «Облыстық «Орталық Қа­зақстан» газетінің ре­дакциясы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Облыстық «Орталық Қазақстан» газеті редакциясы» ЖШС Директоры – Бас редактор Мағауия Сланбекұлы СЕМБАЕВ Бас редактордың орынбасары Ерсін Кәрібайұлы МҰСАБЕК Жауапты хатшы Қуаныш Сағынтайұлы АМАНҚҰЛОВ

Жастайынан-ақ, ата-анасының аялы алақанында ержетіп, олардың өне­­гелі үрдістерін бойына дарытып өсті. Әсіресе, бәрімізге де қамқоршы, тілекші болған аяулы ана – Күләй апамыз Дүйсеннің өнерге деген жақындығын жазбай танып өзі жетектеп, сол кездегі тамаша педагог Базылхан Жолымбетов басқаратын балалар музыка мектебіне береді. Одан соң Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын және П.Чайковский атындағы Мәскеу консерваториясын үздік оқып бітіреді. Өнерге өзі де жақын Күләй анамыз баласының сиқырлы музыка иіріміне терең бойлауына ұдайы көңіл бөліп, үнемі қолдап жүретіндігін жақсы білетінмін. Ана мен бала арасында көзге көрінбейтін, соншалықты нәзік сезімге толы байланыс болғандығын айтар едім. Дүйсен студент кезінде-ақ өзінің биязы, зиялы мінезімен, сөйлеу мәнерімен, еңбексүйгіштігімен қатарластарынан дараланды. Осындай қасиеттерінің арқасында Ғазиза Жұбанова, Еркеғали Рахмадиев, Бибігүл Төлегенова, тағы басқа да әлем таныған қазақ өнері жұлдыздарының ақ батасын иеленді. Мұның өзі оның тағдырының айшықты болуына, алдағы күндерде тек биіктен көрінуіне даңғыл жол ашқандай. Бүгінде Дүйсен Қорабайұлы анасы мен аға-апаларының өзіне деген үмітін ақтап, сенімдеріне

Аталған xалықаралық ұйымға түркі әлеміндегі 14 мемлекет мүше болса, тәуелсіз Қазақстанымыз соның бел ортасынан ойып тұрып орын алған. Қазақстан атынан еліміздің мәдениетімен, өнерімен түркі әлемін, Еуропа мен Америка жұртын таныстыру үшін Дүйсен Қорабайұлының бастамасымен Қали Байжанов атындағы Қарағанды концерттік бірлестігінің барлық өнер ұжымдары Түркиядан бастап, кәрі құрлық елдерінде, Атлант мұxитының арғы бетінде бірнеше рет болып қайтты. Концерттік бірлестіктің Тәттімбет атындағы академиялық ұлт аспаптары оркестрі мен симфония, джаз оркестрлерінің, «Аққу» xореографиялық би ансамблінің, «Арқа сазы» фольклорлық ансамблімен қатар, жеке орындаушылардың концерттеріне миллиондаған көрермен қол соқты. Біздің осынау өнер ұжымдарының барлық сән-салтанатымен алыс шетелдерге сапарларға барып, ел алдына шығуы ТҮРКСОЙ ұйымының Бас xатшысы Дүйсен Қорабайұлының асқан ұйымдастырушылық шеберлігі, қамқорлығының арқасы деп білеміз. Түркияның Ыстамбұл, Анкара қалаларында ұлтымыздың ұлы күйші-композиторлары – Дина Нұрпейісова мен Тәттімбет Қазанғапұлының атында саябақтардың ашылуының өзі неге тұрады?! Осы шараларға да ТҮРКСОЙ-дың шақыруымен өнер ұжымдарымыздың қатысып қайтқаны – біз үшін үлкен мәртебе болды. Керемет музыкант, тәуелсіз қазақ елінің Мәдениет министрі болған, консерваторияға басшылық еткен, «сегіз қырлы, бір сырлы» Дүйсен Қорабайұлы бүгінде 70 жастың желкенін керіп, мерейтой қуанышына бөленіп отыр. Түркі әлемінің түрлі мәдениеті мен өнерін, руxаниятын жақындатып, бір арнада тоғыстыруда тынбай еңбек етіп жүрген үлкен жүректі, жайсаң да жасампаз жерлесіміз Дүйсен Қорабайұлына ТҮРКСОЙ төрінен түспеңіз, ойдағы арман-мақсаттар сәтімен жүзеге ассын деген игі тілегімізді жеткізгім келеді. Талғат ЫДЫРЫСОВ, Қ.Байжанов атындағы концерттік бірлестіктің басшысы. ҚАРАҒАНДЫ қаласы.

Телефондар: Директор – Бас редактордың қабылдау бөл­месі: 43-57-78. Бас редак­тордың орынбасары: 43-38-53. Жауапты хатшы: 43-38-33. Жауапты хатшының орынбасары 43-30-88 селкеу түсірмеді. Ол өнерде де мемлекеттік жауапты қызметтерінде де ұдайы кәсіби деңгейден көрініп, білікті басшы бола білді. Құрманғазы атындағы Мемлекеттік консерваторияның ректоры болғанда жастар шығармашылығына ерекше қамқорлық көрсетіп, олардың өнер өріне көтерілуіне зор ықпал етті. Оның өмірлік ұстанымы – қазақстандық өнер мен мәдениетті халықаралық деңгейге көтеру болды десем, осы үдесінен көрінді. Сондай-ақ, республикамыздың Мәдениет министрлігін басқарғанда да, сонымен қоса Елбасымыздың өзі аса зор сенім білдіріп бүгінгі күні ТҮРКСОЙ халықаралық ұйымының бас хатшысына тағайындағанда да ерекше іскерлігімен танылып, барша түркі мәдениеті мен өнерінің өркен жаюына айырықша қамқорлық танытып келеді. Дүйсен Қорабайұлы басқарғаннан бері аталған ұйымның беделі өсіп, шын мәнінде халықаралық деңгейге көтерілгендігін зор мақтанышпен айтар едім. Ал, туып-өскен Арқа өңірінің өнері мен мәдениетінің өркендеуіне деген қамқорлығына баршамыз алғысымызды білдіреміз. Мәселен, Тәттімбет атындағы халық аспаптар оркестрі мен Музыкалық комедия театрының Академиялық атақта-

рын алуына тікелей ықпал етті. Сондай-ақ, Анкарада күй тәңірі Тәттімбет бабамызға арнап саябақ ашқызды. Сонымен бірге, Сарыарқа өңірінің айтулы тұлғаларына арнап халықаралық деңгейде конференциялар ұйымдастырды, соның бірі дауылпаз ақын Қасым Аманжоловтың 100 жылдығына арналды. Ал, С.Сейфуллин атындағы қазақ драма театрының, С.Қожамқұлов атындағы Жезқазған музыкалық-драма театрының Түркиядағы халықаралық фестивальдерге қатысуына мүмкіндік жасады. Сонымен қатар, Қали Байжанов атындағы Қарағанды концерттік бірлестігінің «Аққу» хореографиялық ансамблінің және басқа да өнер ұжымдарының халықаралық деңгейде көрінулеріне ұдайы қолдау көрсетеді. Міне, мұның бәрі Дүйсен Қорабайұлының үлкен жүректі, ұлтжанды азамат екендігін танытып, жастарға үлгі болуда. Сонымен бірге, Наурыз мерекесінің қайта жаңғырып, жыл сайын Стамбул мен Анкарада, Америка, Франция, тағы басқа шет елдерде кеңінен аталып өтуінің өзі, Дүйсен бауырымыздың айшықты еңбегі. Рымбала ОМАРБЕКОВА.

Кадр, қоғамдық ұйымдармен байланыс және жарнама бөлімі 43-35-37 Экономика, саясат және өнеркәсіп бөлімі 48-16-45 Білім, денсаулық сақтау, мәдениет және әдебиет бөлімі 48-16-36 Ақпарат, құқық, жастар саясаты және бұқарамен жұмыс бөлімі 43-17-41 Жарнама, факс: 91-04-52; бух­галтерия: 48-16-49; 43-58-16; компьютер орталығы: 43-58-08. Меншікті тілшілер: Бал­қаш, Ақтоғай, Шет: 8-701-480-13-79; Жезқазған, Қаражал, Сәтбаев, Жаңаарқа, Ұлытау: 8-777-300-49-94; Қарқаралы: 8-702-638-56-85. Га­­­­­­зет жеткізілмесе 41-16-07, 41-09-51 те­лефондарына ха­бар­­ла­сыңыздар. Тіркеу куәлігі №13186-Г (Қазақстан Респуб­ли­ка­сы­ның Мәдениет және ақпарат минис­тр­лігі 2012 жылғы 22 қарашада берген). Газет сейсенбі, бейсенбі, сенбі күндері шығады

Құлаққағыс

Мекен-жайымыз: 100009, Қарағанды қ., Әлімхан Ермеков көшесі, №33 үй.

Біздің сайт: www.ortalyq.kz

Қазақ халқы айтыс десе ішкен асын жерге қояды. Орақ тілді дүлділіне, домбыра күмбіріне құлақ түріп, елең етпес жұрт жоқ. Әсіресе, Арқа жұртының айтысқа ықыласы ерекше. Расы керек, дәстүрге айналған аламан айтысты қарағандылықтар наурыз айында асыға күтеді. Сан ғасырлардан бері халқымен біте қайнасқан айтыс өнерінің додасы 17 наурызда осымен он үшінші рет шымылдығын түрмекші. Бұл жөнінде «Арқа ақындары» айтыс мектебінің жетекшісі, айтыс­ ты ұйымдастырушы айтыскер ақын Айтбай ЖҰМАҒҰЛОВ хабардар етті. Нұрдос КӘРІМ, «Орталық Қазақстан» – Айтыс – дүниежүзіндегі басқа ешбір халықта жоқ, өнерді тамашалауға жиналған жұртшылықтың делебе­ сін қоздыратын, ұлттың намысын қайраққа салатын, көрерменнің ыстық ықыласына бөленген, қазақ халқының ұлттық мақтанышы. Айтыскер ақындар ешкімнен сескенбей халықтың ай-

тар сөзін айшықты өлең жолдары мен өрнектеп, ел жақсыларының даңқын асқақтатып, қалың бұқараның аузында жүрген шырқыраған шындықты дүйім жұрттың алдында ашық айтқан. «Хан» демей, «қара» демей, елге тізесін батырған озбырлардың қылықтарын әшкерлеп, өткір сынның тезіне салған. Сонысымен айтыс құнды, сонысымен бағалы. Биылғы айтыс 17-ші наурызда

сағат 17.00-де Кеншілер мәдениет сарайының ғимаратында өтеді. Айтыстың өткізілуіне мұрындық болып отырған – Қарағанды облыстық мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының, облыстық мәдени-сауық және халық шығармашылығының ғылыми-әдістемелік орталығы, «Арқа» ақындар мектебі. «Армысың, әз Наурыз» атты облыстық ақындар айтысының аясында Қаздауысты Қазыбек бидің 350 және Әсет Найманбайұлының 150 жылдық мерейтойы қамтылып отыр. Осы жылғы айтыс мерейтой иелеріне арналады. Бұл сөз жарысында өткір тілмен өрнектелген ұтымды жыр шумақтарымен ақындарымыз көрермен қошеметіне бөленеріне сенімдімін. Айтысқа республикалық сайыстарда жеңімпаз атанып жүрген Шет, Ақтоғай, Ұлытау, Бұқар жырау, Жаңаарқа, Осакаровка аудандарының және Сәтбаев, Шахтинск, Қарағанды қалаларының белгілі

айтыскер ақындары сөз барымтасына түседі. Барлығы 22 ақын іріктеліп алынды. Бір айта кетері, бұрын-соңды айтыстан шеткері қалып жататын Осакаровка ауданының өзінен қос ақын қатыспақшы. Мұны біз арқада айтыстың дамып келе жатқандығына балаймыз. Бұл айтысқа ойы зерделі, сөз қадірін түсінетін ақын ағалар төрелік етеді. Тарқата айтсақ, қазылар алқасында Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, ақын, филология ғылымдарының докторы, профессор Қойлыбай Асанов, талай аламан айтыста маңдайы жарқырап, оза шауып, бәйге алған белгілі ақын, облыстық «Орталық Қазақстан» газетінің Бас-Редакторының орынбасары Ерсін Мұсабек бастаған дүлдүлдер салмақтап саралайды. Кіру тегін. Келіп тамшалаймыз дегендер­ге есік ашық. Айтыста ақындардың сө­зіне тоқтау, шабытына шідер салынбай­ ды,– дейді ақын Айтбай Жұмағұлов.

Редакция 3 компьютерлік бет­­тен асатын көлемдегі қолжаз­баларды қа­ра­майды. Жарияланған мақала ав­­тор­ларының пікірлері ре­­­­дакция көзқарасын біл­дір­мейді. Жарнамалар мен хабар­лан­дырулардың маз­­мұнына жарнама беруші жауап береді. Газетте жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Суреттер интернеттен, редакция архивінен алынды. – материалдың жа­риялану ақысы төленген. Қолжазба мен фотосуреттер қай­тарыл­майды. «АТФ банк» АҚ ҚФ Есеп-шот: KZ50826M0KZTD2003131, БИК ALMNKZKA БИН 000940001367

Таралымы 18 100 дана №29 Индекс 65484 Офсеттік басылым. Көлемі 3 6аспа табақ.

Электрондық пошта:

Хоккей

ortalyk.kz@gmail.com ortalyk.kaz@mail.ru Жарнама бөлімі: ortalyk.reklama@mail.ru

Нұрқанат ҚАНАФИН, «Орталық Қазақстан» «Сарыарқа» Братин кубогі үшін бәсекені бастап кетті. Ширек финалдық матчтар сериясындағы қарсылас – қорғандық «Зауралье». Келесі кезеңге өту үшін «Сарыарқа» серияның төрт матчында жеңіске жетуі керек. Қарағандылықтардың алғашқы қадамы жаман емес. «Қарағанды – Аренадағы» тұсаукесер кездесуде қорғандықтарды ірі есеппен тізе бүктірді. «Сарыарқалықтар» бұл ойында үш мәр-

Бағасы келісім бойынша «Типография Арко» ЖШС баспаханасында басылды. Қарағанды қ., Сәтбаев к., 15.

те қарсылас қақпасын дәл көздесе, «Зауралье» жігіттері жалғыз шайбамен жауап қайырды. Біздің Ломако, Смольянинов пен Сарваров мергендігімен көзге түсті. Ал, 58ші минутта қорғандық Сулимов бір шайба салды. Екінші матч та Қарағандыда өтті. Кеше, яғни, 13 наурыз күні ымырт жабыла қос команда мұз сарайында кездесті.

Келесі екі ойын Қорғанда болады. 16-17 нау­рыз күндері қарағандылықтар «қонаққа» барады. Бұған дейін қарсыластар ЖХЛ чемпионатында екі мәрте бетпе-бет келген-ді. Екеуінде де Вадим Епанчинцевтің шәкірттері басым түсті (7:1, 3:0). Бұл жолы да «Сарыарқаның» асығы алшысынан түсеріне сенім мол.

Газеттің компьютерлік орталығында теріліп, беттелген. Кезекші редактор Нұрдос КӘРІМ КОРРЕКТОР Ж.АХМЕТОВА

14 03 2017  

Advertisement