Issuu on Google+

Data: 2014-02-18

Zenbakia: 11

JUAN OROBIOGOITIA BHI Olaburu, 3

Iurreta

Tfnoa: 946810461

JOAL

GUNE INTERESGARRIAK: > www.orobiogoitia.net > www.blogari.net/ kokorijo > www.euskaltube.net

Munduko 7 leku aipagarrienak Monta単a de la mesa parke nazionala, Iguazuko urjausiak, Amazonas ibaia, Ha Long badia, Jeju irla, Puerto Princesa uharteko parke nazionala, eta Komodo parke nazionala dira munduko lekurik aipagarrienak.

Edukiak:

Erreportaiak Elkarrizketak

Ibai Perez Scooterra bizimodu bat da.

Erreportaiak Formula 1a, scooter, gimnasia ritmika...

Lore Emakumezkoen saskibaloian.

Bidaiak Iritziak Kuriositateak Zorion Tarteak Denbora Pasak


EUSKERA

1960ko hamarkadan, euskara batuaren sortze prozesuari ekin zitzaion, euskalkien arteko zatiketa gainditzeko eredu estandarizatuari, alegia. Bizitzaren esparru guztietara zabaltzeko eta, finean, egungo gizartean aise moldatzeko oinarriak eman zizkion batuak hizkuntzari. Zehazkiago, 1968an Euskaltzaindiak Arantzazuko Batzarrean (O単atin) egin zuen bileran abiatu zen batasun prozesutik sortu zen. Ahaidetasuna bilatu zaio. Euskararen jatorria ezezaguna da. Gaur egun, euskararen hizkuntzalaritza historikoan aditu direnen artean, hipotesi onartuena da euskara milaka urtez hitz egin dela Pirinioen inguruan. Hainbat teoriak daude esaten dutenak euskarak kaukasiarretik etorri dela edo iberierarekin eta beste hainbatekin ahaidetasuna baduela esan dutenak. Baina hizkuntzen arteko konparazioak egiterakoan hizkuntzalarien artea frogatu dena da beste hizkuntzen artean euskarak ez duela ahaiderik.

Erdi Aroan latinak garapen diferentea izan zuen eskualdearen arabera, eta hizkuntza erromanikoak sortu ziren. Hala ere, euskarak eutsi zion latinaren eta hizkuntza erromanikoen hedatzeari.


EUSKERA

Euskarak, XVI. mendean idazten hasi

Euskara %10ean dago munduan hiztun

zenetik, alfabeto latindarra erabili du,

gehien duen hizkuntzen artean. Baian

bere kokaleku geografikoaren eraginez.

hala eta guztiz ere babestu behar den

Gaur egun, euskal alfabetoak bost bokal

hizkuntza da.

ditu: /a/, /e/, /i/, /o/, /u/ (horiei

Abenduaren 3an da euskararen

zubereraren /Ăź/ gehitu behar zaie).

Nazioarteko Eguna, Xabierko Frantzisko

Munduan hedatuen dagoen tipo

deunaren egunean. Frantzisko 1552ko

bokalikoa da.

abenduaren 3an hil zen eta, kondairak dioenez, hil aurreko azken hitzak bere ama-hizkuntzan izan ziren, hots,

2006ko estudioaren arabera, EAEko

euskaraz.

biztanleen %60k euskara ondo edota

1949an Eusko Ikaskuntzak ezarri zuen

hala-hola hitz egiteko gai da. Guztira,

egun hau euskararen nazioarteko egun

775.000 lagunek euskara ondo ulertu eta gisara. Euskararen Nazioarteko Eguna hitz egiten dute eta 459.000 lagunek

instituzionalizatu egin zuten.

ondo ulertu baina hitz egiteko

Ospakizun horren harira, “Euskarak 365

zailtasunak dituzte. Lurraldeka,

egun� kanpaina jarri da martxan euskara

Gipuzkoan biztanleen %53k euskaraz

urte osoan erabiltzearen aldeko

daki, Bizkaian %31k eta Araban, aldiz,

aldarrikapena plazaratzeko.

%25ek.


ÂĄÂĄBIZKAIERAZ!! Unai Juan Orobiogoitiako HNPko arduraduna da eta horrez gain marrazketa ematen du. Institutua zenbat denbora da-

%42 diĂąue estdistikak, baina...

rama HNPek?

Zuk non sortu zela euskara uste

2.000. urtetik.

duzue?

Nork irabazi zuen HNPk logoa?

Oiz eta Anboto artean agian.

Oihana Caballerok.

Zuk uzte ahal duzu denok gure

Noiztik daukagu HNPko logoa?

partetik apur bat jartzen badugula euskara gehiago erabiliko

Pasadan urtean atera zen. Lehiaketa

genuela? Nola?

egin zen eta ordunik dakigu logoa. Noski, gehiago ahalegintzen bagara Zein da aurtengo helburua HNP-koa? 1.-

Ikastetxeko esparru guztietan euskararen erabilera sustatzea.

euskara gehiago entzungo da eta gehiago entzuten bada modan jarriko da.

Etxean nola hitz egiten duzu? 2.- Mintegi guztien inplikazioa euskararen inguruan garatzen diren ekinEuskeraz, Bizkaieraz. tzetan. Zuek zuen lagunekin nola hitz 3.- Ikasleen partaidetza bultzatzea egiten duzu? euskara erabileraren aldeko ekimenetan. Euskaraz, Bizkaieraz. 4.- 2014-2018 lau urteko plana egitea. Institutuan ondorioak ditu HNPk? Izan beharko lituzke,baina zaila da jakitea norainoko ondorioak dituen. Gure institutuan ehuneko zenbatek euskeraz egiten dugula uzte duzue?


KARMELO OROBIOGOITIA INSTITUTUKO IRAKASLEA

¡¡BIZI!! Gure institutuko euskarako irakaslea eta jantokiko arduraduna da.

Noiz erabaki zenuen euskarako irakasle izatea? 18 urterekin. Noiz hasi zinen Juan Orobiogoitian lan egiten?

Eskolaz kanpo euskaraz hitz egiten duzu? Beti euskaraz dakitenekin. Uste duzu urte batzuk barru euskara desagertuko dela? Zergatik?

2000-2001.

Ez gazteoi ezker.

Beste lekuren baten eman duzu klase-

Zuk zer egingo zenuen euskara bultza-

rik? Non? Zein arlotan?

tzeko?

Bai eta 2 arlo baino gehiago eman di-

Maitatu gutxiago eta erabili gehiago.

tut: Giza eta Mate.

Zer da gehien gustuko duzuna irakasle

Irakasle izatetik aparte beste lan bat

izatetik?

eduki duzu? Zein?

Gazteekin

Bai, osteleritza taberna baten.

burrukan ibiltzea.

Txikitan ze lanbide nahi zenuen ikas-

Erretiroa heltzen zaizunean zer egingo

tea?

duzu?

Baso zaina izatea.

¡ BIZI !

Zure ustez zein egoeran dago euskara? Batzuetan aurreratu du beste batzuetan geldi egon da baina dena euskaldunon menpe dago.


Formula 1 1 Formula, F1 izenez, autolasterketa lehiaketa bat da. Lasterketa hauetako bakoitzari Sari Nagusi deritzo eta berauek biltzen dituena 1 Formulako Munduko Txapelketa. Lasterketak kale-zirkuituetan edo horretarako bereziki sortutako zirkuituetan ospatzen1 Formula 1950an ospatu zen lehenengoz, Ferrari, Alfa Romeo eta Maserati bezalako taldeen Formula 1, Automobilis- Gainera Formula 1 Ekitaldi guztiak moko Nazioarteko Federazioak pres- kontuan izan behar dira FIA baldintza orokorretan. tatutako araudia, bi zati nagusitan banatzen dira. Gaur egun F1 auto bat gidatzeko ez da beharrezkoa baimen berezirik izatea, ezta forma fisiko on batean egotea ere, bakarrik babesle on bata edukitzea da nahikoa. Abiadura handiko kirola denez istripuak ere ikusgarriak izaten dira adibidez behean ikusten dugun irudiak

1 Formula 1950an ospatu zen lehenengoz, Ferrari, Alfa Romeo eta Maserati bezalako taldeen Formula 1, Automobilismoko Nazioarteko Federazioak prestatutako araudia, bi zati nagusitan banatzen dira. Horietako bat (teknikoa) autoak baldintza teknikoak eta betea (Sporting Araudia) zein baldintzapean ekitaldiak garatu behar da eta puntuazio arauak eta zigorrak oinarritzen dira.


Formula bateko pistak F1-eko pistak mundu osotik daude.


Aurten pista berri bat egin dute Rusian eta aurten ospatuko da lehen lasterketa. Pista hori San Petersburgon dago eta pista Olinpiadako parke Sochi deitzen da.


2010,11,12 eta 13an Sebastian Vettelek irabazi ditu Formula 1eko mundialak. Lau mundial irabazi ditu eta Red Bulleko pilotua da gaur egun. Vettelen laguntzailea izan da Red Bullen vettel eta orain Ricciardo izango da laguntzailea. Vettel Alemanian jaio zen (Heppenheim) herrian. Vettel gazteena da 1 Formulan mundiala irabazten, lehenago bi taldeetan egon zen: BMW Sauber eta Toro Rosso. Eta kotxe horrekin lehenengo lasterketa irabazi zuen. 39 garaipen, 62 podio eta 45 pole. Alain Prost pilotuaren moduan, lau mundial irabazi ditu. Baina, orain errekorra Schumacherrek dauka zazpi mundial irabazita eta Vettelen helburua Schumacherri irabazAlonsok bi mundial irabazi ditu 2004 tea da mundialetan. eta 2005ean Renault taldearekin. Alonso talde gehiagotan egon da: Renault, Ferrari, McLaren eta Minardi. Alonso Ferrariko pilotua da Felipe Massarekin baina Massa orain Williams taldera joango da eta Raikkonen izango da Alonsoren taldekidea Ferrarin. Alonso Oviedon jaio zen 1981-ko uztailaren 29an. Fernando Alonsok 30 garaipen, 95 podio eta 22 pole dauzka. Bere lehen garaipena Hungariako lasterketan izan zen 2003an eta bere lehen lasterketa Australian izan zen 2001an Minardi taldearekin. Michael Schumacherrek zazpi mundial irabazi ditu, 94, 95, 00, 02, 03, 04ean eta berak dauka errekorra 1 formulan . Michael schumacherrek pasaden urtean utzi zuen bat formula 43 urte zituelako. Alemanian jaio zen 1969ko urtarrilaren 3an. Kotxe hauekin ibil da 1 formulan: ferrari, mercedes eta sauberren. 1 formulan 91 garaipen dauzka eta Schumacherrek historiako errekorra da.


Jenson Alexander Lyons Button (Frome, Somerset, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1980ko urtarrilaren 19a jaioa) 1 Formulako gidaria da. Bere lehen lasterketa 2000ko Australiako Sari Nagusia izan zen. Bere lehen garaipena 2006ko Hungariako Sari Nagusia

Andreas Nikolaus Niki Lauda (Viena, Austria, 1949ko otsailaren 22a jaioa) 1975,1977 eta 1984 urteetan irabazi zuen munduko txapelketa. auto-gidari profesional ohia eta enpresaburua da, 1 Formulako gidari izandakoa.


Munduko 7 leku aipagarrienak Jeju irla

Puerto princesa parke naturala-

Ha long badia Monta単a de la mesa parke naturala

Iguazuko urjauziak Amazonas ibaia

Komodo parke nazionala

Munduan badaude toki polit asko. Lehiaketa bat egin zen gustukoenak zeintzuk diren jakiteko. Monta単a de la mesa parke nazionala, Iguazuko urjausiak, Amazonas ibaia, Ha Long badia, Jeju irla, Puerto Princesa uharteko parke nazionala, eta Komodo parke nazionala dira munduko 7 leku aipagarrienenak.


MontaĂąa de la Mesa parke nazionala Mountain Mesa Park Parke Nazionala bezala ezagutzen zen antzina, Hegoafrikan, 1998ko maiatzaren 29an aldarrikatu zuten ingurumena. Txina babesteko helburua duen parke nazional bat da, eta bereziki landare arraroak ditu, fynbos izenekoak. Parkea Hegoafrikako Parke Nazionalen fundazioak kudeatzen du.

Iguazuko urjauziak Iguazu ibaian, Misionesko probintzian, Argentina eta Parana (Brasil) artean dauden ur-jauziak dira. Naturak sortutako munduko mirari eder eta ikusgarrienetakotzat jotzen dira, eta parke nazionala osatuz babestu dituzte hala Argentinan nola Brasilen. Puerto Iguazú (Argentina) eta Foz do Iguaçu (Brasil) dira hiririk hurbilenak.

Amazonas. Amazonas ibaia munduko handiena eta emaritsuena da eta bigarren luzeena 6.400 kilometrorekin.Peruko Andeetan jaiotzen da, 5.000 metroko garaierako Arekipako eskualdean. Amazonasek Peru eta Kolonbiaren arteko muga guztia zeharkatzen du eta gero Brasilekin muga hirukoitza osatzen. Brasiletik zehar ibilbide luzea egin ondoren, Ozeano Atlantikoan itsasoratzen da.


Hạ Long badia Ha Long badia (Vietnameraz: Vịnh Hạ Long), Tonkingo golkoaren sarreran dago. Hanoitik 170 km ekialdera, Vietnamgo iparraldean dago, Txinatik hurbil. Badiak 120 kilometroko perimetroa du, eta 1.500 km² inguruko azalera. Vietnamerazko izenak, Vịnh Hạ Long, ‘jaisten den herensugearen badia’ esan nahi du. Badian kareharrizko 1.969 uhartetxo daude, bakoitza landaretza handiarekin. Uhartetxo batzuk hutsik daude, eta kobazulo handiak dituzte. Hang ðầu

Jeju irla.

Gỗ (‘zurezko hesolen kobazuloa’) in- Jeju irla, antzina Mendebaldean oso guruko kobazulorik handiena da. Ha- ezaguna izan zen Quelpart Island giren hiru areto handiek estalaktita

za. uharteak sumendi bat zeukan,

eta estalagmita handiak dituzte. Ba- Halla sumendia du izena. Sumendiak diako uharte handienetan, Tuần 1.950 metroko altuera du, Hego Châu eta Cát Bàn, jendea bizi da,

Koreako mendirik altuena da

eta instalazio turistikoak dituzte

da.Uharte horretan ehunka milioika

hondartzen inguruan. Uharte txikie-

urte egon da sumendi hau. Irla bere-

nek hondartza ikusgarri asko dituz-

ziki basaltoz eta labaz osaturik dago.

te.

Uharteko klima subtropikala da, klima honetan lau urtaroak bereizten dira, eta uda oso euritsua da, neguan normalean baino klima beroagoa dute. Munduko zazpi mirarietako bat dela pentsatzen du munduak.


Komodoko parke nazionala. Komodoko Parke Nazional txikia Indonesiako artxipelagoan kokatuta dago. Unescok gizartearen ondare izendatu zuen1991an. Komodoro parke nazionalak hiru uharte ditu: Rinca, Padar eta Gili, nahiko handiak dira, beste uharte txiki ugarik ere osatzen dute. Uharte horiek sumendi batetik jatorrikoak dira eta 4.000 pertsona inguru bizi dira bertan.

Puerto princesa uharteko lurrazpiko ibaiaren parke nazionala Parke hau filipinetan dagoen fantasiazko eta kareharrizko paisaia bat da. Zuzenean itsasora isurtzen du ura. Parkeak 5753 hektarea ditu eta 11 ekosistema ezberdin, ozeanoa, arrezifeak, mendiak eta oihana daude. Han animalia endemiko ugari daude, asko desagertzeko arriskuan. Han gizakiak 1999tik bizi dira. Ezaugarri bat kobazuloan barrena haizea zuzenean isurtzen dela da, Hego Txinako Itsasoan sartu aurretik lurrazpiko ibai batetik igarotzen da. Estalaktitak eta estalagmitak ganberaren sabai eta zoru guztitik daude.


2013-2014 agenda portadaren irabazlea Aitor Marcos Basagoiti 2013-2014. erabiltzen dugun agendaren marrazkia lehiaketa irabazi zuen. Noiz pentsatu zenuen agendaren por- -Hurrengo urtean aurkeztuko zara betadaren lehiaketan parte hartzea?

rriro?

Unaiek esan zigun eta ideia polit bat zela

Ez dakit, baietz uste dut.

pentsatu nuen.

Artea gustatzen ahal zaizu? Ze mar-

Nola bururatu zitzaizun marrazki hori

golari gustatzen zaizu gehien?

egitea? Denbora asko eraman zizun

Ez gehiegi. Ezin dut bat aukeratu.

pentsatzea? Eta egiten? Noiz hasi zinen marrazten? Antzeko marrazki asko egin ditut aurretik, Orain dela lau urte, gutxi gora behera. hortaz, ez zaidan asko kostatu. Egiteak denbora asko eraman zidan.

Afizio hau etorkizunean lanbide bihurtzea pentsatu duzu? Zergatik?

Nola izan zen zure lehenengo marrazkia? (gogoratzen duena) Paisai bat izan zen.

Ez. Ez dudalako hainbesteko afiziorik. Zer esango zenioke gaurko gazteren bati mundu honetan sartzeko asmoa

-Iruditu ahal zenuen irabaziko zenueduenari? la? Gustukoa izenez gero aurrera jarraiBueno, aukerak zeundela banekien. tzeko Nola sentitu zinen irabazlea zinela jakiterakoan? Oso ondo. Zer irabazi zenuen? 50â‚Ź-ko bale bat Durangoko dendetan gastatzeko.


Maria Oleagordia 14 urteko Otxandiotar bat da. Aurtengo horri markatzaileen lehiaketa irabazi du. Noiz pentsatu zenuen orri markaHurrengo urtean aurkeztuko zara tzailearen marrazkia egitea? berriro? Plastikako lan bat zen. Ez dakit. Nola bururatu zitzaizun marrazki hori egitea? Denbora asko eraman zizun pentsatzea? Eta egiten? Ez, loredun paper batzuk aurkitu nituen eta itsatsi egin nituen. Nolakoa izan zen zure lehenengo marrazkia? (gogoratzen duen)

Noiztik marrazten duzu? Plastikako klaseetan bakarrik marrazten dut. Afizio hau etorkizunean lanbide bihurtzea pentsatu duzu ? Zergatik ? Ez, ez zaidalako gustatzen.

Borradorean ez nuen ezer egin.

Zer esango zenioke gaurko gazteren bati mundu honetan sartzeko Irabaziko zenuela pentsatzen ze- asmoa duenari? nuen? Ez. Nola enteratu zinen irabazi zenuela? Karmelok esan zidan. Zer sentitu zenuen? Poza. Zer irabazi zenuen? E-bok bat.

Nahi duena egiteko.


Scooter Patinete bat, deabruaren patina edo monopatina jostailu edo ibilgailua da. Plataforma luze bat du, bi, hiru edo lau gurpilen gainean eta norabidez aldatzeko eskulekua dituen tramankulua da. Neska/mutilek patinetea bultzatzeko oin bat lurrean irristatu egiten dute eta ondo irristatzeko plataforma luze hori behar da eusteko.

Bertsio berriak garatu dira patinetean ere, motor bat erregai fosil batekin , eta horregatik ez da beharrezkoa patinetea oinarekin bultzatzea. Duela gutxi, askatu egin dute patinete berri elektriko bat diseinu eta kontrol futuristarekin. Kirol arriskutsua denez, beraz, babez asko behar du. Adibidez, kaskoa, beHasierako patinetea, 1960. hamarkada- launeko babesak, ukondoko babesak, koa da. Modu artisau modura eginda eskumuturreko babesak, etab zegoen. Gomazko gurpilekin eta pertsona berak oinarekin indarrez mugitzen zuen. 1980. urtetik aurrera, bertsio berri batzuk agertu ziren, pisu gutxikoa materialaz eta erresistenteagoak, aluminioa bezalakoa. Eta lehengo gurpilak beste gurpil sintetiko batzuengatik aldatu zituzten. Patinete modernoenak eta estruktura erresistenteenak ezagunak egin dira mundu osoan. Freestyle-Scooterra patinete modernoetako bat da, akrobaziak egiteko balio du. Bizikleta bezalakoa da baina pedal barik eta salmentan jarri zen Espainian 1994. urtean. Kirol horri scootering deitzen saio eta hori kalera egokitutako scooter batekin egiten da. Skatepark pieza bat da babestuagoa eta erresistentzia asko duena trukuak eta saltoak egiteko.


Ibai Perez Ibaiek, Juan Orobiogoitiako ikaslea, scooter kirola praktikatzen du. Zer da zuretzat scooterra? Nire bizitzako gauzarik inportanteena. Non sortua da kirola eta nola? Ez dakit. Noiz hasi zinen kirola praktikatzen? Eta zergatik? Duela urte bat. Gustuko nuelako. Nor da zure idoloa? Dakota da nire idoloa. Nora joaten zara normalean scoterrarekin ibiltzen? Zergatik? Playground 26ra, ondo egokituta dagoelako scoterrarekin ibiltzeko. Norekin ibiltzen zara? Nire taldekoekin.

Bat baino gehiago eduki behar dira? Zergatik? Ez, batekin nahikoa da. Antolatzen dira txapelketak? Bai. Parte hartzen duzu eta nola geratu zara? Bai, 4tan, 3tan lehenengoa eta bestean bigarren. Normalean zelan janzten zara scaterrean ibiltzen joateko, kalera joateko arropa ala arropa desberdina? Kalera joateko arroparekin.

Praktikatzen duzu beste kirolik? Zein? Zergatik? Ez, beste kirolak ez zaizkidalako gustatzen.

Arriskutsua da scatean ibiltzea? Zergatik? Bai, istripu larriak eduki ahal dituzulako. Zer esango zenioke kirol hau praktikatzen hasi nahi duen bati? Kirol oso dibertigarria dela baina kontuz Zer erabiltzen duzu babesteko? ibili behar dela. Kaskoa eta belaunetakoak erabiltzen ditut. Non erosten duzu zure scaterra? Gazteizeko denda batean. Garestiak dira? Bai, nahiko garestiak dira. Zenbat balio dute? Gutxi gora behera 200â‚Ź inguru balio dute.


EMAKUMEEN SASKI BALOIA

Emakumeen Saskibaloia gizonezkoen bitartean garatutako kirol bat da. East Coast Estatu Batuetako kostaldetik West Coast kostaldera izaten hasi zen famatua. Eta gero hasi zen Latinoamerikako herrialdeetan zabaltzen. Ez denez kontaktu kirol bat, bi sexuetako jendea saskibaloia jolas dezake. Hau saskibaloiaren abantailarik handienetako bat da. Lehen emakumeen topaketa Estatu Batuetan jokatu zen 1893an, eta, itxuraz, 1895ean emakumeen artean jokoaren arauak multzo desberdin bat idatzi zen. California Berkeley eta Stanford University Unibertsitatean arteko partida apirilaren 1895 jokatu zen, gizonezkoen lehen partidu ofiziala onartu baino bi urte lehenago jokatu zen. “Rover” jokoa , antzinako emakumeena eta sei jokalariena desagertu zen eta bost jokalarienera, gizonezkoen antzerakora pasatu zen 1960. hamarkadan Emakumeen saskibaloia Espainian1963ko uztailaren 19an Espainiako emakumeen saskibaloi lehen partida ofiziala jokatu zen Bartzelonan. Barcelonako Malgrat de Mar taldea Suitzako taldearen aurka jokatu zuen. Espainiako taldeko kideak izan ziren: Mari Paz Gómez, Mari Cruz Hurtado de Mendoza eta Maldonado, Maria Isabel Diez de la Lastra, Louise Zubiak, Mabel Martínez Ortiz, Monserrat Bobée, M ª Luz Rosales, Maria Jo

sefa Senante, Ángeles Gómez Minguez Teresa Perez, Antonia Gimeno, Teresa Tamayo eta Teresa Vela, eta entrenatzaileak Cholo Méndez. 2 zen. Beste zita garrantzitsua Bartzelonako olinpiarretan izan zen 1992an. Espainiak jokatuko bere lehen Olinpiarrak izan ziren. Kanporaketa B taldean izan zen AEBenekin batera Txina eta Txekoslovakiarekin. Gaur egun guztiz normalizatuta dagoen kirola da. Lehiatzen da bai Eurobasketean bai Munduko Txapelketak bai Olinpiar jokoetan eta kategori guztietan.


lore Lore Ajuria Otxandiotarra da. DBH 2. mailako ikaslea da eta saski baloian aritzen da. Zer da zuretzat saski-baloia? kirola egiten, ondo pasatzeko eta lagunekin egoteko ariketa bat . Zenbat urterekin eta nola hasi zinen saski-baloian jolasten? 11 urterekin matrikula egiten genuen, baina kirola bat aukeratu behar genuen, beraz, saskibaloia aukeratu genuen Zer esaten dizute zure gurasoek? Ondo iruditzen zaiela nik saskibaloian jokatzea

Ikusten duzu telebistan saski-baloia edo aldizkariak erosten dituzu? (Bai erantzuten badu zein aldizkari?)

Zein postutan jolasten duzu? Beti egon zara postu horretan?

Telebistan batzuk eta zenbait partidu ikusten ditut.

Base bezala jolasten dut. Bai, beti egon naiz postu honetan.

Astero zenbat aldiz entrenatzen duzu eta zenbat ordu?

Zein taldetan jolasten duzu? Juan Orobiogoitiako kadete mailako taldean. Ranking zein posizioan dago zure taldea?

Bi aldiz, guztira bi ordu eta erdi . Eduki dituzu lesiorik? Zer egin duzu orduan? Bai, 2012an eskua apurtu nuen eta hilabete bat egon nintzen jolastu Gabe.

Ez dakit zehazki, hori ez zaigu asko inporta. Gustuko duzu beste kirolik? Zenbat triple sartu duzu?

Egia esan, kirol denak ditut gustuko.

Ez naiz oso ona tripleak sartzen. Nola deitzen da zure saski-baloiko jokalari onena? Zein ekipokoa da? Raul Lopez gustatzen zait, Bilbao basketen jokatzen du.

Nola antolatzen zara klaseko lanak egiteko eta lagunekin irteteko? Denbora antolatzen dut aldez aurretik

Zer esango zenioke saski baloia praktiSaski-baloian zein liga gustatzen duzu? katu nahi duen bati? Animatzeko, ondo pasatzeko eta ariketa fisikoa egiteko ACB liga aukera ona dela.


Gimnasia Ritmika Kirol hau bereziki emakumeentzako Uztaia soilik sortu zen, eta bere aurreka- Egurrezko eta plastikozko materiariak XVIII. mendean Europa men- lez egindako uztaiak 80 eta 90cm debaldeko mugimendu eta sistema arteko diametroa izan ohi du. Uzgimnastiko honetan erakustaldiak taiarekin mugimendu koordinatu zein lehiaketak egiten dira. Bertan eta aldakor asko egiten dira, orogimnastak

du korrean jaurtiketak eta biraketak mugimenduen erritmoa mantendu mugimenduak ezagunak dira. Uzahal izateko. Bi eratara praktika taiarekin mugitzean gimnastaren daiteke:

musika

jarraitzen

Banakakoan

dean.Gimnasia

eta

erritmikan

tal- malgutasuna erakusten da, uhinak tresna sortzen, jauziak, orekako ariketak

soka, uztaia, mazak, zintak eta pi- eta birak egiten dira. lota erabiltzen dira. Soka Sokarekin birak, kolpeak, jauziak eta jaurtiketak egiten dira. Sokak lurrean jotzen badu penalizazio bat jasoko

da.

Gaur

egun

sokaren

iraungarritasuna zalantzan jartzen ari da gutxien garatu den tresna delako. Hala ere, oraindik indarrean dago banakako eta taldeetako atalean.


Mazoa

Pilota Pilotaren kasuan kirolariak ez

du Mazoekin errotatxoak, birak, jaur-

inoiz eramateko indarrik erabiliko. tiketa eta bestelako figurak sortzen Pilota ez da inoiz lurrean geldirik dira. Mazoak elkarri jotzean indar guegon behar, beti biraka. Mugimen- txirekin egin behar da. Tresna honek duen artean garrantzitsuenak: erre- bi eskuetan zehaztasun maila du. boteak, birak, zortzi formako formak, jaurtiketak, beso eta hankekin jasoketak. Jaurtiketak gorputz guztiarekin egiten dira, hanketatik hasita, hauekin inpultsoa hartuz, eta besoetara, hauekin jaurtiketaren norabidea markatuko dugu. Pilota jasotzeko orduan zaratarik ez ateratzeko besoak era bat luzatzen dira. Boteak ere isilak izan behar dira, horretarako jaur-

Zinta

tiketetan egiten den bezala pilotaren ibilbidea eskue

kin jarraitzen da. Bi-

raketak pilota gorputzetik edo lurretik biratzen dugunean izaten dira. Biraketa irauten duen bitartean pilotak ez du saltorik eman behar.

Zintarekin airean eratzen diren formak garrantzia dute. Espiralak, sigisaga, jaurtiketak eta abar. Zintaren bukaerak beti mugimend Ondo egiteko gimnasia erritmika


Naia Villafruela Matienako neska bat da, 13 urte ditu eta gimnasia ritmika egiten du.

Zer da zuretzat gimnasia erritmikoa? Segitzen duzu gimnasia erritmikoa Gustatzen zaidan kirola da, gustuko- egiten? Zergatik? ena. Noiz eta nola hasi zinen gimnasia erritmika egiten?

Ez, pasadan urtean utzi nuen, motibazio gutxi eta bronka asko entrenatzailearen partetik, baina berriro egitea gustatuko zitzaidake.

9 urterekin txiribueltak egite gustatzen zitzaidan eta honela gimnasia

Zenbat denbora egin zenuen gimna-

erritmika egin hasi nintzen.

sia erritmika egiten?

Lehenengoz zaila iruditu zitzaizun gimnasia erritmkoa egitea? Ez, baina batzuetan gogorra zen txi-

Gutxi gora behera 3 urte. Zein da zuretxat postura zailena gimnasia erritmikoan ? Eta errazena?

kia bazara eta ez bazaizu ondo

Esfortzatzen bazara ez dago zailarik

ateratzen lehenengoz kostetan da

baina badago gauza batzuk ondo ir-

baina gero egiten duzu.

teten ez zaizkidanak.

4. Zailtasunak eduki dituzu gimnasia erritmikoan? Batzuetan baina normalean erreza iruditzen zait.


Zenbat denbora ematen zenuen entrenatzen?

Urduri jartzen zinen jende aurrean? Astean bai, bestela ez.

Asteko 3 egun eta bakoitzean 2 ordu. Zer esango zenioke gimnasia erritNola konpontzen zinen eskolako la-

mikoa praktikatu nahi duen bati?

nak eta lagunekin irteteko? Ba kirol polita da eta egiten animaBa lehen ez nintzen ateratzen eta lanak egiteko denbora soberan nuen. Zaila da ikastea gimnasia erritmikako dantzak? Niretzat ez zait zaila iruditzen baina gustatu behar zaizu bestela zaila egiten da. Nora joaten zinen gimnasia erritmikoa egitera? Landako polikiroldegira (Durango). Konpetizioetara joaten zinen? Nora? Ze postutan geratu zineten? Bai, leku, askotara. Durango, Bermeo , Sopelana‌ Normalean 4. eta 2. postuen artean baina badaude egunak txarto ateratzen direla eta egun batean 16.ak geratu ginen.

tzeko batzuetan gogorra egin ahal dela baina lortzea merezi duela.


IRITZ

IA

Gazteak eta alkohola Gaur egun, gazteek hamabi eta hamahiru urterekin hasten dira alkohola edaten. Oso arriskutsua da hain gaztetik edatea, norberaren funtzionamendua kaltetzen duelako eta azkenean burmuina oso kaltetuta geratzen delako. Asko edaten baduzu, hurrengo egunean ez zara ezertaz gogoratzen, eta ez zara kontziente zer egiten ibili zenarekin. Gainera asko edaten baduzu, koma etilikoa eduki ahal duzu eta ospitalera joan behar zara gorputzetik alkohola kendu ahal izateko. Alde batetik, jaietan txosnetan eta tabernetan alkohola saltzen diete 18 urteko berakoei, eta hori debekatuta dago. 18 urte baino gehiago eduki behar delako alkohola edan ahal izateko. Gure uztez, txosnetan eta tabernetan nagusiren bat egon beharko da ea alkohola nori saltzen dioten ikusteko eta 18 urte baino gutxiago badu alkohola daraman pertsonak edaria kentzeko.

Arauak bete egin behar dira hori erakusten digutelako txikitatik. Beste alde batetik,Gazteek gehiago eta merkeago edateko botelloia egiten dute kalean. Botila baten nahasteak egitea da bere helburua. Dendetan bideobijilatua daude baina alkohola saltzen zaie adin txikikoei. Dendariak NAN agiria eskatu beharko lukete alkohola saldu bano arinago. Eta adin txikikoa suertatuko balitz kaleratu egin behar lukete.


IRITZ

Baita ere esan behar da, gazteek edaterakoan ez direla kontzienteak egon ahal diren beste arriskuekin. Adibidez, harreman sexualak izatea babesik gabe, eta gero, ahurdun geratzearena; beste kasu batzuetan, edozein txorradagatik borrokatzen hastea, zauri larriak izatea eta gero ospitalean amaitzearena. Alkoholarekin batera, gazteek porroak erretzen dituzten eta pastillak hartzen dituzte. Azkenean, osasuna kaltetua ateratzen da. Gainera, gurasoek, normalean, beraien seme-alaben egoera ezagutzen dutela uste dute. Hala ere, denetarik dago; badaude guztiaren berri duten gurasoak eta ezer ere ez dakitenak. Bai batzuk bai besteek beraien seme-alabak ongi ezagutu behar dituzte eta argi hitz egin beraiekin. Eta ez beraien se-

IA

me-alabek ez kontsumitzeko esperantza baino ez izatea. Beraz, esan liteke, hauek direla gaur egungo errealitatearen ezaugarriak. Hala ere, gauza guztiekin bezala, kontrolatu egiten bada, ondorioak ez dira horren larriak izango.

Gure uztez, kontrolatu egin behar dugu guk zer edaten dugun, zeintzuk izan daitezkeen ondorioak eta ondo pentsatu erabakia hartzerakoan. Baita ere pentsatzen dugu, 18 urtetik beherakoei alkohola ez zaiela saldu behar.


Agenda 21

2013-2014

EA 21

INGURUMEN TAILERREKOAK


Agenda 21 S U K R R I E T A N

ORTUAN


Agenda 21 A S T E R K O S T A

ZIENTZIA ASTEA


KUXKUXEATZEN Bazenekien, 2013ko irailaren 9tik aurrera asteartero Juan Orobiogoitiako 2.mailako prentsa tailerrean gaudenok institutuan eta Durangaldean gertatzen diren albisteei buruz informatzen zaituztegula. Hemen utziko dizkizuegu institutuan gertatutako albiste batzuk: Kurtsoa hasi bezain pronto konpostadorea guztiz suntsituta agertu zen.

2013-2014ko agendaren portadaren irabazlea Aitor Markos da.

Lehenengo egunetatik Irakasleak prestaOrri markatzailearen irabazlea Maria keta lanetan aritu ziren. Oleagorria izan da.

Elkar Bizitza proiektuko ikasleak.

Aurton ere martxan daude Liburu eta disko ibiltariak.

Ikasle ohiak boluntario lanak egiten dabiltza.


KUXKUXEATZEN BAZENEKIEN...

Batxilerkoak hitzaldia bat izan zuten: “Giza eskubideak Colonbian” kolektiba Colombiak emanda.

IRAILEAN DBH 3. mailakoak eta DBH4DCkoak BilDBH 1. mailakoek Iurretako liburutegira boko zientzia astera joango dira. egin zuten ohiko bisita. AG21eko eguna ospatu genuen argazki bat ateraz.

Batxilerko 1. mailakoak geologiako irteera izan zuten Barrikara; bertan, itsaslabarreko egitura eta deformazio tektonikoak aztertzeko aukera izango zituzten.

URRIAN DBH 2. mailakoek genero indarkeria lantzeko tailerra izan genuen.

Ingurumen tailerreko ikasleak azterkosta egitera joango ziren Laga eta Laida hondartzetara.

AZAROAN DBH1. mailakoak Sukarrietan egon ziren. Krisia dela eta Sukarrietako egonalBatxilerkoak eta DBH 3. mailakoak Culdia laburragoa izan da aurton, 4 egun tural Talks izan zuten. bakarrik. DBH 4. mailakoak “La Celestina” antzezlana ikustera joa dira Eibarrera. Batxilerkoak eta DBH 4. mailakoak transexualitatea gaiari buruzko hitzaldia izan zuten. DBH1. mailakoek tertulia dialogikoa izan zuten Iurretako liburutegian.


KUXKUXEATZEN BAZENEKIEN...

DBH 4. mailakoak Olentzero kantatzera joan ziren. Baserriz baserriz ibili ziren anbietea girotzen.

ABENDUAN Euskararen eguna ospatu zen hainbat ekitaldiekin: ipuin kontalaria batxilergokoentzat, orri markatzailearen, Maria Oleagordia, irabazlearen saria eman zen, Making tailerrarekin‌ DBH 1.a; 2.a; 3.b eta 4.a koek password finala izan zuten. 4.a irabazlea atera zen.

Batxilergo 2. mailakoek Santomas azoka egingo zuten. Eurek egindako produktuen salmenta egin zuten herrian. Oporretan joan aurretik gaztaina erreak jateko aukera izan genuen.

DBH 3. mailakoek Making tailerra izan zuten. Batxilergo 1. mailakoek astronomia gelara joan ziren.

URTARRILAN Batxilergo 1. mailkoak Algorrira joan ziren.

DBHko ikasleak drogamenpekotasun ikastaroetan murgilduta egon ziren. Batxilergo 2. mailakoek Bio medikuntza fakultateko museora joan ziren. DBH 1. mailakoek Durangoko astronomia DBH 4DCkoak Durangoko planetariora gelara joan dira. bisitatxoa egin zuten. DBH 3. mailakoek bertso tailerra izan zuDBHko maila guztiek interneteko segurten. tasunaz hitzaldiak izan zuten.


Zorion tartea Jon Inunziaga Maialen Garaigordobil

Aitor Figueredo

Ibai Alonso Amine Haissouf

URRIA

IRAILA

Lore Ajuria

Maddi Barrondo Maialen Valenzuela

Ibai Aldekoa

Enara Abajo

Ian Arcos Ibai Vazquez

Amaia Bengoa Zeian Zabala Ander Nu単ez Jokin Arruabarrena

AZAROA

Mikel Fernandez

Miren Alonso Jon Berrio

ABENDUA

Oihane Garcia Ibai Perez Nahikari Gezuraga

Youness Sehli

Diego Carrilo Nassira Eddiame

URTARRILA OTSAILA


Asier Bascones

Natalia Casado

Amaia Elizaran

Naia Villafruela

Karim Herrera

Xabier Oyarzun

Daniel Doncel

Ane Robles

Doris Jaldin

Ainhoa Blanco Alazne Montero Felipe Martinez Mikel Gamazo

MARTXOA

Andoni Garitaonandia Pilar Morote Garazi Azpiroz Asier Agorria

APIRILA

Xabier Bonilla Erik Urrechu Calvin Stevens

Joseba Gallastegi Dijil Mohamed

MAIATZA EKAINA

Xabier Leceta Solange Diatta

Asier Uribarri

Helene Hernandez

Aitzol Uribelarrea

Paul Bereziartua Eneko Landa

Jennifer Gallego Eider Atutxa

UZTAILA ABUZTUA


Bizkaiko 10 hiri

7 desberdintasun


Xabier eta Joness

Aitzol eta Ander

Eneko eta Erik

Julen eta Dijil

Garazi eta Oihane

Enara eta Alazne


Joal 11