Issuu on Google+

Data: 2013– 06– 17

Zenbakia: 10

JUAN OROBIOGOITIA BHI Olaburu, 3

Iurreta

Tfnoa: 946810461

JOAL

GUNE INTERESGARRIAK: > www.orobiogoitia.net > www.blogari.net/ kokorijo > www.euskaltube.net

ORTU EKOLOGIKOA Nekazaritza ekologikoa kontsumitzaileari elikagai fresko, zaporetsu eta bertakoak eskaintzen dizkion ekoizpen sistema bat da.

Edukiak:

ERREPORTAIAK ELKARRIZKETAK

DIJIL MOHAMED

EUSKAL HERRIKO

BORA BORA

Saharatik Zaldibarrera

MITOLOGIA

Uda pasatzeko leku lasaigarria

IRITZIAK KURIOSITATEAK

KUXKUSEATZEN

GOMENDIOAK

DENBORAPASAK


ORTU EKOLOGIKOAK Nekazaritza ekologikoa kontsumitzaileari elikagai fresko, zaporetsu eta bertakoak eskaintzen dizkion ekoizpen sistema bat da. Hona hemen nekazaritza ekologikoaren ohiko zenbait jarduera:

ο Bertoko baldintzetara egokituta

dauden eta gaixotaunei erresistentzia erakusten dieten landare eta animalia-espezieen erabilera. ο Abereen hazkuntza leku irekie-

tan eta elikagai ekologikoak abeltzantzan.

ο Lekuko baliabideei etekin era-

ginkorra lortzeko erein-aldaketa, Pestizida eta ongarri sintetikoen, Abere espezie bakoitzaren hazkunabereentzako antibiotikoen, eta ja- tzarako egokienak diren baldintzen narietan gehigarrien erabilera mu- erabilera. rritza eta zorrotza. ο Genetikoki moldaturiko organis-

Gure ikastetxean badago ortu ekologiko bat. Iturburu kalean dago kokatuta. Ortu ekologikoa eramaο Bertako baliabideen ustiaketa: ten duenak inguramen tailerrekoak simaurra ongarri modura edo basedira Olatz irrakaslearekin batera. rri edo landetxean bertan ekoizturiko elikadura abereentzat. moen erabilera debekatuta dago.


OLATZ Olatz, gure institutuko ortu ekologikoaren arduraduna da eta bertan landareak eta barazkiak ekoizten dira.

Zer da ortu ekologikoa? Pestizida gabe landutako ortuak. Ortu naturalak. Nortzuk lantzen dute ikastetxean ortu ekologikoa? DC eta ingurumen taldekoak. Non dago kokatuta ortua? Iturburu ortuetan. Udalak eman digun lurzorua. Konposta erabiltzen duzue, nondik ateratzen duzue? Aurten konpostadora jarridugu eta jantokiko hondakin gordin guztiek erabiltzen ditugu konposta egiteko, baina ez dugu konpostarik. Beraz, ez dugu erabiltzen baina etorkizunean erabiliko dugu. Zer landatzen ari zarete ortuan? Aurten oso eguraldi txarra egin duenez gutxi landatu dugu. Lantzeko lurra siku egon behar da. Hauxe landatu dugu: iderrak, tipula, kalabazina eta lore usaintsuak. Asmoa dugu lantzeko indabak eta artoa. Nola moldatzen zarete? Egin beharreko lanak txandakatzen ditugu DC eta ingurumen tailerraren artean. Zenbat urte daramatzazu lan horretan? Aurten da nire lehen urtea, baina Lurdesek hainbat urteetako esperientzia du.

Lortzen dituzuen barazki eta landareekin zer egingo duzue? Momentuz lortzen duguna ez dugu oso ondo pentsatu, baina seguraski ikasle, irakasle ‌ artean banatuko dugu. Datorren urtean dugun asmoa da, lortutakoekin ingurumentailerrekoak sukaldean sukaldatzea errezeta osasuntsuak eginez. Gustuko al duzu zure lana? Zergatik ? Bai. Ni aurten ikasleekin batera asko ikasten ari naiz eta ea azkenean gure lanarekin oparitzat ortutik produktu batzuk lortzen dituguzen.


ERRAMADANA

Ramadana islamdar egutegiaren

egin behar dituzte. Osasun arazo

bederatzigarren hilabetea da. 30

larriak izateaz gain, musulman

egunez irauten du. Hilabete honetan

guztiek egin behar dute urtero. Hala

Alak Mahomari korana bidali ziola

ere, ezustekoz, arauak betetzen ez

oroitzen dute musulmanek.

badituzte, egun hori berreskuratu

Islamiarrentzat hilabete sakratua da, ospakizunezkoa baina Alarekiko sakrifiziozkoa ere. Debekatuta dute egunez jatea, alkohola edatea, erretzea eta baita sexu harremanak izatea ere debekatua dute. Bakarrik gauean jan dezakete hilabetea irauten duen bitartean. Baraualdiak 06:00etatik hasi eta 20:30etara irauten du, eta tarte horretan, egunean 5 otoitzaldi

beharko dute geroago, ramadana bukatzean. Emakumeek eta gizonek berdin bizi dute ramaadan egunean. Arabiarrak Mekara joan behar dira otoitz egitera. Han bost bider otoitz egiten dute, jainkoak txarto egin duten guztiataz parkatzeko. Meka, Arabia saudi-ren alboan dago.


Mahassine Mahassine 14 urteko neska arabiarra da. Zaldibarren bizi da eta ipuin lehiaketako irabazlea izan da. Noiz etorri zinen Euskal Herrira? 2005ean etorri nintzen Euskal Herrira. Etxean zein hizkuntza egiten duzu? Etxean gurasoekin Bereberrean eta anaiarrebekin euskaraz. Noiz hasi zinen euskara ikasten? Etorri nintzenean hasi nintzen euskara ikasten. Zaila egin zitzaizun egitea? Zergatik? Hasieran bai egin zitzaidala zaila, baina familiaren apailuarekin eta laguntzarekin askoz hobeto.

Zenbat denbora irauten du Ramadanak? Ramadanak hilabete bat irauten du. Zer egiten duzue Ramadan egunean? Eguzkia irteten denetik eguzkia ezkutatzen den ordura arte ez genuen ezer jaten eguzkia ezkutatu arte. Zaila egiten zaizu Ramadana egitea? Zergatik? Ez, ez zait zaila egin Ramadana egitea. Ramadana egitea ohituta nagoelako.

Aurton Iurretako ipuin lehiaketan saritua izan zara. Zeinetan izan zara saritua? Aurton 2.sari irabazi ditut, lehena ipuinarena eta bigarrena bertsoena izan dira. Zer sentitu zenuen jakiterakoan? Jakiterakoan posa sentitu nuen jakiterakoan saritua izan nintzela. Zenbat urterekin hasi zinen ramadan egiten? Apurka-apurka hazi nintzen egun bat beste bat hilabetea bete arte. Mahasinne Iurretako 2013ko Literatur Lehiketan saritua.


ADIN TXIKIKOEN EGOITZAK

Adin txikikoen egoitzak, 18 urtetik behera dituzten gaztetxoentzako egoitzak dira. Bertan, behar den bezala kontrolatzen dituzte eta beharrezko zerbitzuak ematen dizkiete.

Erakunde publikokoek adin txikikoa hartzen dutean, familian egon bazen bezala sentitzea nahi dute batez ere txikiagoak direan eta han ahalik eta denbora gutxien egotea espero dute.

Zerbitzuak hauek dira: osasun arreta, beharrizan materiak, eskolatzea, eskolan ikasitakoa sendotzea eta zuzentzea eta bere adineko aurren esperientzia berberak izatea.

Egoitza batean hartzeak, gehienetan, adin txikikoaren inguru sozialean eta familiarrean ere esku hartzea dakar. Jatorrizko familiarekin lan egingo da beharrezko laguntza emateko, neurria hartzea eragin zuen egoera gainditzeko eta haurra bere


NIEVES Nieves Juan Orobiogoitiako irakaslea da, baina lehen adin txikoen egoitza batean lan egiten zuen. Nola hasi zinen adin txikikoen zentroan Zenbat ikasle zeneuzkan? lanean? Zergatik? Gutxi gora behera 100 ikasle. Kasualitatez izan zen, ni Nafarroako hizkun- Zein adinetakoak? tzako zerrendetan apuntatuta nengoen eta 14 tik 17-18 urtetakoak. han lan egiteko deitu zidaten. Mutil ala neska gehiago zeuden? Non zegoen? Nola deitzen zen? Gehienak mutilak ziren. Burladan zegoen, Iruñatik hurbil. Zentroa Nolakoak ziren? Huarte deitzen zen. Orokorrean oso majuak ziren, baina haienZenbat urterekin hasi zinen zentroan latzako haien bizitza ez zen erraza. nean? Zer egiten zuten zentrotik irteterakoan? 27 urterekin. Batzuk hostelerian lan egiten zuten edo lanMomentu hartan zure familiiak zer pentegietan… tzatu zuen? Nolako ezperientzia izan zen? Zentro arrunt bat zela pentzatu genuen, baiOso aberatsa izan zen eta gainera ni Iruñan na kontratua firmatzen joan nintzenean, denengoen beste irakasle batzuekin. legaritzan zentroa berezia zela azaldu zidaZer aholkatuko zenioke bertan lan egitea ten. nahi duen bati? Zenbat denbora egon zinen bertan? Esango nioke, han lan egiteko gogoak eduki Kurtso bat. behar dituela batez ere, horrelako zentroetan Nola funtzinatzen zuen zentro horrek? ikasle ezberdinak ikusten direlako: ikasle Zuzendaritza taldea zegoen eta aparte fraide hoiek euren bizitzan izan dituzten arazoak batzuk ere zeuden. ahaztu nahi dituzte eta gizartean integraZer egin zuten ikasle ohiek zentro horre- tu.Erderaz esaten den bezala “diamantes en tan egoteko? bruto”. Bi ikasle mota zeuden arruntak eta han bizi zirenak.Han bizi ziren ikasleetatik denetik zegoen: Kaleko umeak, adin txikiko gaizkileak…


EUSKAL HERRIKO MITOLOGIA Euskal Mitologia, legendez Beteta dago, Anbotoko Mari eta bere senarra Sugar, Basajaun, Lamiak‌ Euskal Herriko mitologia, beste lurraldeetan bezala motiz, enimaliz eta eroiez oinarritzen da. Baina nagusieenak edo entzunenak, Anbotoko Mari, Sugar, Basajaun, Lamiak eta Tartalo dira.

ANBOTOKO MARI: Mari, euskal mitologiako jainkosa handiena da. Bera, leku askotan bizi da (Txindoki, Murumendi‌) baina bere bizi tokirik garrantzitsuena Anboton dagoen leize bat da “Mariren Koba" Anbotoko Mari, Lurraren eta bertan bizi diren izaki guztien erregina da. Gehienetan emakume giza ikusten dugu, dotore jantzita eta askotan gorriz. Zuhaitz edo suzko emakumea dela ere esaten da. Bere senarra, Sugaar da, Herensuge bat, eta bere semeak Mikelatz eta Atarrabi; gaizkiaren eta ongiaren irudikapenak.

SUGAR: Sugar (baita era Saju, Sugoi edota Sugaar) herensuge bat da, Mari jainkosaren arra. Suge itxura du, eta suzko espata bailitz moduan, zerua zeharkatzen du. Ekaitz eta trumoiak oso ondo kontrolatzen ditu.


BASAJAUN: Basajaun basoan bizi den euskal mitologiako izakia da, Olentzerorekin batera bizirik geratu zen azken jentila. Sinesmen batzuetan, Basandere du emaztetzat. Gizakiaren aurretik nekazaritza ezagutzen zuen eta hainbat gauza erakutsi omen zizkion: zerra gaztainondoaren hostoa bezalakoa dela, burdina soldatzeko lohia erabil daitekeela... Artzainari artaldea zaindu ere egiten dio.

LAMIAK: Lamiak ibai-ertzean eserita eta urrezko orrazi batez ile gorrixka orrazten ageri dira beti. Gazteak maitemintzen eta liluratzen zituzten, baina gazteak, lamien oinetan erreparaturik, haiek konturatzen ziren penaz edo etxekoen esanagatik ohartzen ziren haiekin ezin zitezkeela ezkondu, oinak, ahateenak bezalakoak zirelako.

TARTALO: Tartalo euskal mitologiako izaki begibakar eta erraldoia da. Elezaharren arabera, haitzuloetan bizi da eta jendea harrapatu eta jan egiten du.


JABIER IBABE Jabier Ibabe Juan Orobiogoitiako 2.DBHko ikaslea da. Oso igerilari ona da eta Vatikanora joan zen pasadako Aste Santuan.

Zein kirol praktikatzen duzu? Igeriketa. Zergatik hasi zinen igeriketa egiten? Gustuko dudalako. Noiz hasi zinen gutxi gora behera? Kursilloak txikitan, baina taldean pasadan urtean. Kontatu zure entrenamenduko egun bat: noiz joaten zaren, nora... Astearteetan, Asteazkenetan eta Ostegunetan/ Durangoko piztinetara. Eta txapelketaren bat daukazunean nolakoa da? Gehienetan itxaroten geratzen behar gara eta hotza pasatzen dugu. Nolakoa zara? Ez ona ezta txarra bez sentitzen naiz.

Torneo edo kopa baten bat irabazi duzu? Bai, baina oso zaila iruditu zitzaidan. Bizkaitik irten egin zara igeriketako txapelketa bat jokatzera? Nora? Bai, Gasteizera. Idolo baten bat daukazu? Ez. Beste kirolen bat gustatzen zaizu? Bai, batez ere frontenisa. Non ikusten duzu zure etorkizuna? Zelako itsura zeukan Vatikanoak? Oso handia eta polita zen. Harritu zinen Vatikanora sartu zinenean? Bai, asko harritu nintzen eskulturarekin eta beste gauza gehiago zeudelako.


Jende asko ikusi zenuen Vatikanoren barruan? Dena beteta zegoen. Eta Vatikanoren kanpoaldean? Baita ere, baina ez hainbeste. Beste zerbait ikusi zenuen Vatikanoan? Zer? Bai, Palatino

Zelakoa da Erromako janaria? Euskal Herriko bezalakoa?Zer jaten zenuen? Oso gozoa, ez, pizza eta pasta Nolako esperientzia izan da Vatikanokora joatea? (amaiera) Oso ona eta harrituta geratzeko.

Eta Erroman? Fontana Di Trebi ikusi nuen. Koliseoa zer iruditu zitzaizun? Erakargarria

Zuk uste zenuen bezala izango da? Zergatik? (amaiera) Ez, entsatzen nuen “rollo� bat izango zela.


Viktoria Garitgoitia Viktoriak Iurretako Komiki txapelketako lehenengo edizioa irabazi du. Zer sari irabazi duzu? 150 â‚Ź liburu dendetan gastatzeko, baina oraintxe ez naiz zeinetan gogoratzen. Beno, txapelketa hauetara azaltzen diren kandidatu guztiak, irabazi nahi dute, baina ez dute denok irabazten noski! Zu irabazle bat izanik, zer aholku ematen diozu bere komikia aurkeztu nahi duen bati? Lehenengo, ziriborro edo borradore bat egiteko, patsada askoz egitea, eta Denok dakigu, zu komiki txapelketako borragoma asko erostea!! irabazlea izan zarela, zer sentitzen duEta zu, zer plan dituzu, txapelketa zu horrelako txapelketa bat irabazgehiagotan parte hartu nahi duzu? Hotean? rrela bada zeinetan? Postazuna, eta beste txapelketa baGehiagotan parte hartzea gustatuko tean parte hartzeko gogoekin. Zertan inspiratu zinen komiki egiteko? litzaidake, baina oraindik ez dakit zeintzutan. Ezertan, egia esan, burura etorri zitzaidan lehenengoa irudikatu nuen. Zure familiakoek zer pentsatzen dute Zenbat denbora eman zenuen komikia honetaz? Animatzen dizute? zeri buruz izango pentsatzen? Oso pozik daude, asko animatzen nauOso gutxi. Gauza batzuetarako, oso te, eta aurrrera jarraitzeko esaten diaskarra naiz eta! date. Irabaziko zenuela pentsatzen zenuen? Beno, eta azkenik galdera bat, “afizioâ€? Ez, nire ustez, txarto zegoen, edo gu- hau nolabait esateko, nagusitan lantxienez ez irabazteko moduan. bide bat bilakatu ahal dela uste duzu? Edo hobeto esanda lanbide bat izatea nahi duzu? Zer da ilusio gehiago egiten dizuna, txapelketa irabaztea, edo saria jasot- Ondo egongo zen, baina gaur egun, zea? Zergatik? gauzak dauden moduan egonda, ez rabaztea, saria ez zitzaidan asko ipor- zen nahikoa izango iragan seguru bat ta; parte hartzea garrantsitsuena dela zihurtatzeko. diote ez?


DIJIL MOHAMED Dijil Mohamed Juan Orobiogoitiako 1.DBH-ko ikaslea da. Saharatik orain dela bost urte etorritako ikaslea da.

Nongoa zara? Saharakoa Saharako zein lekutan bizi zinen? Tindujen ondoan,kanpamentuetan

Zenbat denbora daroazu euskara ikasten? Eta gaztelania? Euskera bost urte eta Gaztelera 4 hilabete.

Nolakoa da? Jende asko bizi da eta etxeak lokatzez egiten dira.

Nola moldatzen zara? Ondo moldatzen naiz. Hango jendea faltan botatzen du.

Bueltatu zara bertara? Noiz? Ezdakit noiz joango naizen

Zeintzuk dira zure afizioak? Lagunekin egotea eta lagunekin jolastea.

Saharatik etortzerakoan Euskal Herriko edo Espainiako zein lekutara joan zinen lehenago? Lehenengoz oporretan etorri nintzen eta gero Zaragozara eta azkenik Euskal herrira. Zenbat urterekin etorri zinen? 10 urterekin Norekin etorri zinen? Familiarekin etorri nintzen. Zergatik etorri zinen? Nire anaiak gaixotazun bat zuelako. Eta zergatik Zaldibarrera? Nire familiako batzuk Ermuan bizi izan zirelako. Zenbat zarete familian? Hemen zaudete danok? Familian 6 gara. Ez nire arreba saharan dago. Zein hizkuntzetan egiten duzu etxean? Hasani bakarrik.

Zer egiten duzu zure denbora librean? Etxera joan eta gero proara Institutua amaituta zer ikasteko asmoa daukazu? Ezdakit Etorkizunean non ikusten zara Euskal Herrian ala Saharan? Saharan ikusten naiz Zer gomendatuko zenioke kanpotik datorren ikasle bati? Euskera ikastea hemengo hizkuntza delako. Saharatik zer botatzen duzu faltan? Nire familia eta horko jendea ere bai.


GUERY

Gueryk Zugani portadarekin lehengo saria lortu du. Nola bururatu zitzaizun zugani portada egitea?

Zer sari irabazi duzu? Tablet bat irabazi dut.

Tableta irabazi nahi nuenez pentsatzen hasi nintzen bai klaseetan Nola sentitu zinen irabazlea zinela jakiterakoan? bai gauetan. Azkenean irudi hori bururatu zitzaidan. Poza sentitu nuen eta motibazioa jarraitzeko. Zaila egin zaizu zugani portada egitea? Ez, azkenengo egunetan egin nuen. Zertan inspiratu zinen portada egiteko? Magian inspiratu nintzen. Horrela mago bat ipini nuen. Zenbat denbora eraman zizun egitea? Azkeneko egunean, ordu bat.

Eta karteletan ikustea zure irudia? Harrotasuna. Afizio hau etorkizunean lanbide bihurtzea pentsatu duzu? Ez, ez dut uste. Tableta irabazi nahi nuen eta lortu dut. Non ikusten duzu zure burua etorkizunean? Futboleko jokalaria izatea gustatuko litzaidake Zein aholku emango zenioke kartel lehiaketan parte hartu nahi duen bati? Imajinazioa oso ona izatea.


BORA – BORA UDA PASATZEKO LEKURIK LASAIGARRIENA Bora Bora Frantziako Polinesian kokatuta dagoen uharte bat da, hau da, Australia ekialdean dagoena.

A: Bora Bora uhartearen kokapena

Turismoa egiteko toki aproposena da.Turkesa koloreko lagunak, hare leun zurizko eta mandarina kolorezko ilunabarrak uharterik erromantikoena bilakatzen dute.

Four Seasons Resort Bora Bora Rating bikaina da eta gainera lakuaren gainean etxetxo (lo gelak) modukoak daude. Bertan lakura bainatzera joateko eskailerak daude eta tranpolin antzekoak ditu. Hotelak bost izar dauzka. Hona hemen hotelei buruzko informazio gune bat:

Bere klima itsas tropikala da eta batzuetan euri pixka bat egiten du. Web gune honetan, bi astetako eguraldia agertzen da, ondo etorriko zaizue Bora Bora uda pasatzera joaten bazarete. - www.tutiempo.net › Oceanía › Poli nesia Francesa


2. MAILAKOAK PEÑAS NEGRASEN


A IRITZI

Zentral Nuklearrak Zentral nuklearrak gai eztabaidagarriak izan dira azken urteetan. Energia nuklearra fusio edo fisio bidez lortzen da. Energia mota hau 1960ko hamarkadan zabaldu zen munduan zehar. Sorlekua antzinako Sobietar Batasuna izan zen. Gai honek energiarekin batera arazoak ekarri zituen. Euskal Herrian zorionez energia mota honek ez zuen arrakastarik izan. Zentral nuklearrek energia baino arazo gehiago ekartzen dituzte. Denok ezagutzen ditugu Txernobil eta Fukushimako hondamendiak. Bi leku hauetako gertaerak nahikoa arrazoik dira zentralen ixteko. Zentral nuklearren arazo nagusia hondamendi nuklearrak dira. Lehen aipatu ditudanak dira orain arte gertatu diren biak. Txernobillekoan, Ukrania, eztanda handi bat gertatu zen, hondoren erreakzio nuklearrak inguruko lurrak kutsatu zituen. Denbora pasatu ahala jendea gaixorik hil zen eta ume asko malformazioekin jaio ziren. Horrelako arazoekin ezin dira zentralak zabalik eduki.

Beste arazo bat ibaiak zentraletatik gertu daudenean gertatzen da. Ibaiko tenperatura igo egiten du zentralak. Ez dago urrin joan behar honelako kasu bat ikusteko. Garo単ako zentralean arazo hau daukagu, daukagu esaten dut Espainian egon arren Ebro ibaitik gertu dago eta ibaia kutsatu egiten du. Ibaiko animaliak hil eta landaredia eraldatu egiten du. Garo単ako eta Fukushimako zentralak 40 urtetik gorakoak dira, eta ez dira behar bezain seguruak. Nire ustez 25 urtetik gorako zentralak berehala itxi beharko lirateke, arriskutsuak baitira. Ez baitituzte behar diren segurtasun neurriak betetzen. Energia nuklearra nahiz eta energia ez berriztagarria izan urte askotarako dagoen energia da, baina XXI. Mendea energia berriztagarrien mendea izan beharko litzake. Energia eolikoa, energia hidraulikoa, itsas energia... erraz lortzen diren energia motak dira.

Energia nuklearrak erabilera asko ditu, eta horren ondorioz mota askotako gauzetarako, ekintzetarako... balio du. Baina hau ez da arrazoia Fukushiman ordea itsasikara eta tsunami baten energia mota hau erabiltzeko, energia berriztaostean zentral nuklearrak urez bete eta berotzen garri ezberdinak erabiliz ekintza eta gauza guzhasi ziren. Egun batzuk geroago bi eztanda egon tiak bete ahal dira. ziren zentralean. Honekin esan nahi dudana oso arriskutsua dela zentral nuklearrak itsaso ondoan Argi dago ahalik eta bizkorren zentral nuklear egotea eta are gehiago Japonia bezalako lekue- guztiak itxi beharko liratekela. Ulertzen dut hori tan, lurrikarak oso ugariak diren lekuetan. ez dela egun batetik bestera egiten, baina agintariek gogoa eta nahia edukiko balute ez ziren Zentral nuklearren aldeko adituek esaten dute urte asko beharko. Badakit ezin direla zentralak merkea dela energia mota hau eta urte luzez itxi beste energia iturri bat lortu gabe. Horregatik eduki beharko genuela gure artean. Hau gezurra energia berriztagarriak indarra hartu beharko luda kontuan hartzen badugu zentral nuklearrak kete ahalik eta arinen, zentralak ixteko. egiteko behar den dirua.

Egilea: ZABARTE, Pello


A IRITZI

Ba al dago jainkorik? Gizakiak oso aspalditik sinestu izan du jainkoengan. Historian zehar erlijioa eta ohiturak inspiratu dituzte jainkoek. Gaur egungo ospakizun gehienak erlijioarekin lotuta daude, eta beste hainbat gauza ere, esaterako gure egutegia. Erlijioa hainbat kulturatako erdigunea bilakatu da, eta hizkuntza eta etnia ezberdineko jendeak erlijio bera praktikatzen du. Baina hau guztia ez da beti horrela izan, erlijio asko gerren bidez zabaldu baitira beste kultura batzuk zapalduz. Jainkoenganako sinesmenak gure historian eragin handia izan du. Nire helburua ordea ez da erlijioa kritikatzea, nire asmoa jainkoari buruz dudan iritzia kontatzea da. Edonork galdetu dio bere buruari jainkoa benetan existitzen den. Ni ez naiz ez kristau ez musulmana, egia esan, ez dut inolako erlijiorik jarraitzen. Hala ere, jainkoari edo jainkoei buruz badut iritzi bat eta benetan ez dela existitzen uste dut. Hurrengo testuan zergatik uste dudan hau azalduko dizuet argumentu batzuk jarraituz. Lehenik, esan beharra dago historian zehar ez dela benetan jainkoaren edo jainkoen presentzia frogatu. Egia da okasio askotan jainkoaren edo jainkoen agerpenak egon direla, horietatik kristau

erlijioko

gertaerarik

garrantzitsuena

Kristoren agerpena da. Ezin dut ukatu hau horrela izan zenik. Baina ikerkuntza asko egin dira eta agerpen hau eta beste asko ez dira guztiz frogatuak izan. Fededunentzat, nola ez, agerpenak guztiz frogatuak daude, baina erlijioaren oinarria erlijioak dioena sinestea da. Honekin guztiarekin esan nahi dudana da ez dela jainkoaren edo jainkoen presentzia zientifikoki frogatu. Horrez gain, agerpen askori azalpena eman zaie eta frogatu da ez zirela jainkoaren edo jainkoen mirariak.

Beste alde batetik, gizakiaren burmuinaren ikerketa batzuetan frogatu da jainkoa edo jaioak gure burmuinaren asmakizun bat izan daitezkeela. Burmuinak eboluzionatu ahala gizakiek bere buruaren kontzientzia hartu zuten. Gizakiak heriotzaren existentziaz jabetu ziren eta horrek antsietate moduko bat sortu zien. Horri kontra egiteko, gizakiek defentsa moduko bat sortu zuten bizitzari nolabaiteko zentzua aurkitu ahal izateko. Sortu zutena, hau da, beraien burmuinak sortu zuena presentzia moduko bat zen. Naturaz gaindiko presentzia goren hori nolabaiteko jainkoa da. Esperimentu bat eginez, zientzialari eta psikologo batzuek nolabaiteko jainko hori ikustea eragin diete boluntario batzuei, eta 10etik 9tzik presentzia hori ikusi dute. Beraz, jainkoa gure burmuinak sortu du. Erlijio kristauan Jainkoak gizakiak sortu zituen. Sinestun askok esan dezakete hori guztiz frogatua dagoela, izan ere, hori horrela ez balitz ni ez nintzateke hemen egongo. Argudio horri aurre egiteko esan beharra dago ez dagoela hori frogatzen duen ebidentziarik edo aztarnarik. Ezta ezin daiteke esan Jainkoaren antzekoak omen garenez hori frogatua dagoenik; izan ere, historian zehar ez da frogatu gizakiren batek Jainkoa ikusi duenik, jende askok ikusi omen duen arren. Horrez gain, Kristautasuna ez da oso zaharra, 1. urte aldera sortu baitzen. Erlijio honek erlijio judutarreko hainbat istorio biltzen ditu, hau da, herri judutarraren istorioak. Hamargarren mende aldera apaiz ingeles batek kalkulu batzuk egin zituen Bibliako (kristauen liburu sakratuko) pasadizoak eta beste hainbat dokumentu aztertuz. Kalkulu horien arabera gizakiak 100000 urte inguru ditu. Hori ezin da horrela izan, gizaki hezur asko aurkitu baitira data hori baino askoz ere lehenagokoak direnak.


A IRITZI

Zientzialari askok Jainko kristauak unibertsoa Azkenik, jainkoarekin edo jainkoekin dugun lotura sortu zuenaren teoria ezeztatu dute. Horri buruz, erlijioa da. Munduan erlijio asko daude eta erlijio teoria asko dauden arren, nolabait onartuena asko desagertu egin dira historian zehar. Horrez Stephen Hopkins-ek egindakoa da. Fisikaren le- gain, gaur egungo erlijio askok eraldaketak izan geen arabera zulo beltzetan ez dago denborarik, dituzte denboran zehar. Erlijioak oso ezberdinak hau da hauen barruan ez da ezer mugitzen. Zien- diren arren, beraien artean denek dute jainko bat tzialari honen eta beste askoren arabera, berdina edo batzuk. Gainera munduko toki ezberdinetan gertatzen zen unibertsoaren sorrera baino lehen, sortu zen, toki horiek inolako kontakturik izan ez zegoen denborarik. Beraz, teoria hau onartuz gabe. Honen guztiaren ondorioa da erlijioak eta gero, Jainkoak ez zuen ez existitzeko ez ezer sor- jainkoak eraldatu arren ez direla inoiz desagertzeko denborarik izan.

tuko eta jainkoa gizakiaren asmakizuna dela.

Kristauen batzuen arabera ordea Jainkoa ez dago gure unibertsoan, unibertsoa baino lehenagoko zerbaitetan dago espazio eta denbora gabeko zerbaitetan. Teoria horren antzekoa da zientzialari gehienek dutena, Big Bang-a. Hau unibertsoa sortu zuen eztanda da. Unibertsoa finitua da eta handitzen ari da eta honek sorrera bat izan zuela esaten digu, beraz bai Big Bang-a eta bai Jainkoak unibertsoa sortu zuela egiak izan daitezke. Egia esan, ditugun ezagutzeekin ezin dugu jakin unibertsoa nola sortu zen eta Big Bang-aren teoria ere fedean oinarritzen dela esan dezakegu. Hala ere, Big Bangaren teoriak ondo azaltzen digu unibertsoko materiak eta energiak nola eboluzionatu zuen eta oinari sendoagoak ditu kristauen teoriak baino. Izan ere, kristauek Jainkoak nahi izan zuen bezala sortu zuela unibertsoa diote inolako frogarik azaldu gabe. Gainera Jainkoak 7 egunetan sortu zuela diote eta horrek ez du logikarik kontuan izanda unibertsoaren sorreratik gaur egun arte milioika urte pasatu direla.

Arrazoi guzti hauengatik uste dut jainkoa ez dela existitzen, edo hobeto esanda, gure buruan soilik existitzen dela eta batzuek ahaztua uzten duten bitartean beste batzuek bere bizitzari zentzua emateko erabiltzen dutela. Hala ere, munduko milioika pertsonentzat jainkoa edo jainkoak benetakoak dira eta jendeak gurtu egiten ditu. Eta pertsona hauek lasai egon daitezke zientziak eta aurrerapenak ez baitie beren sinesmena kenduko; izan ere, fedea eta arrazoia bide ezberdinetatik doaz.

Egilea: ALONSO, Kerman


IURRETAKO X. LITERATUR LEHIAKETA 2013 1. SARIAK Maialen Garaigordobilek “Maider eta Piano zaharra” ipuinarekin. Nora Narbaizak “Mundu berri baten bila” ipuinarekin. Viktoria Garitagoitiak “Misio amaigabea” komikiarekin. Unai Blankok

3. SARIAK

“Kirolak” bertsoekin.

Amaia Elizaranek

Mahassine Afakirrek

“Ez du inporta nork ematen dizun arrosa” ipuinarekin.

“Ederra zara” bertsoarekin.

Edurne Galiziak

2. SARIAK

“Zorioneko Lidia” ipuinarekin.

Lore Ajuriak

Garazi Azpiroizek

“Ikusten zaitudan bakoitzean… adio!” Ipuinarekin.

“Parrandan” izeneko bertsoarekin.

Pello Zabartek

AIPAMENAK

“Munduak aldatu nau” ipuinarekin.

Mahassine Afakirrek

Edurne Galiziak

“lortu dut” ipuinarekin.

“Zaren modukoa zarelako” bertsoarekin. Jerry eta Jeffry Nku-k “Gonzalo… aldrebesa” komikiarekin.


KUXKUXEATZEN Bazenekien, 2013-ko otsailaren 18-tik aurrera astelehenero Juan Orobiogoitiako 2.mailako prentsa tailerrean gaudenok institutuan eta Durangaldean geratzen diren albisteei buruz informatzen zaituztegula. Hemen utziko dizkizuegu institutuan gertatutako batzuk: EA21-ek konposta jarri dute etxe gorriaren atzean. Iaz ez zen ondo irten eta aurten berriz saiatuko dira ia ondo irtengo den ala ez.

Iurretako liburutegiari zortzigarren aldiz eman diote saria Irakurle zaletasuna bultzatzeagatik.

Aurten Durangotik pasatu da korrika 2013 eta klaseak ordu erdi lehenago bukatu ziren. Orobiogoitian Liburu eguna ospatu zen eta 1.DBH-ko ikasleek ipuin batzuk idatzi zituzten.

Apirilaren 8an eskolara bueltatu ginen Aste Santuak pasatu eta gero, ez zaigu gustatu. DBH-ko 4 mailakoak Lanzarotera joan ziren, Apirilaren 9an eta Jokin, Marta eta Oskar joan ziren beraiekin. DBH-KO 2.mailakoa, pe単as negrasera joan ziren Apirilaren 23an. 2A eta 2C joan ziren Mila eta Marijerekin. Ekainaren 27an 2B joan zen Mila eta Marijerekiin ere.

Ebaluzio diagnostikoak Apirilaren 25 eta 26an egin ziren bakarrik DBHko 2.mailan. Kanpoko irakasle batzuk etorri ziren azaltzera eta dena kontrolatzera. hainbat arloetako azterketak egin zituzten: Matematika, Euskera, Gaztelania, Zientziak. Maiatzaren 22an Harrera ekitaldia ospatu zen. Datorren ikasturtean DBH 1. mailara etorriko diren ikasleak bisitan egon ziren.


IOA D N E M GO

LA TRILOGÍA DE LA NIEBLA

Hola amigos y amigas Soy Iker, tengo 13 años y estoy estudiando segundo de la ESO. En cada trimestre nos tenemos que leer un libro. En el primer trimestre fue El Príncipe de la Niebla, de Carlos Ruiz Zafón. Un libro lleno de misterio aventura…que me engancho. En fin pero hoy no he venido a hablar de esta novela, si no de los otros dos libros que le acompañan, El palacio de la Medianoche y Las luces de Septiembre. Estas tres obras forman “La trilogía de la Niebla”. Tres libros donde el escritor narra historias de misteriosas aventuras que viven nuestros protagonistas de ellas mismas en plenas vacaciones, guerras… Carlos Ruiz Zafón es el escritor de estas maravillosas novelas. El es uno de los autores más leídos y reconocidos en todo el mundo. Sus obras han sido traducidas a más de cincuenta lenguas y han conquistado numerosos premios y millones de lectores en los cinco continentes. A continuación os pondré más o menos, para que os leáis alguno, un pequeño resumen de los libros, empezando por: El palacio de la Medianoche al que sigue, El Príncipe de la niebla, y que cierra la trilogía la novela de, Las luces de Septiembre.


DIOA N E M O G

EL PALACIO DE LA MEDIANOCHE Calcuta, 1932; El corazón de las tinieblas. Un tren en llamas atraviesa la ciudad. Un espectro de fuego siembra el terror en las sombras de la noche. Pero eso no es más que el principio. En la víspera de cumplir dieciséis años. Ben, Sheere y sus amigos deberán enfrentarse al más terrible y mortífero de la historia de la ciudad de los palacios. EL PRINCÍPE DE LA NIEBLA El nuevo hogar de los Carver está rodeado de misterio. En él aún se respira el espíritu de Jacob, el hijo de los antiguos propietarios, que murió ahogado. Las extrañas circunstancias de esa muerte solo se empiezan a aclarar con la aparición de un diabólico personaje: el Príncipe de la niebla, capaz de conceder cualquier deseo a una persona a un alto precio…

LAS LUCES DE SEPTIEMBRE Un misterioso fabricante de juguetes que vive recluido en una gigantesca mansión poblada de seres mecánicos y sombras del pasado… Un enigma en torno a extrañas luces que brillan entre la niebla que rodea el islote del faro. Una criatura de pesadilla que se oculta en lo más profundo del bosque… Estos y otros elementos tejen la trama de misterio que unirá a Irene e Ismael para siempre durante un mágico verano en Bahía Azul. Un misterio que los llevará a vivir la más emocionante aventura en un laberintico mundo de luces y sombras.

Espero que todo esto os anime a leeros alguno de estas tres maravillosas novelas, que recomiendo. IKER BLANCO


KURIOSITATEAK CRUASÁN DEFINICIÓN

HISTORIA

El cruasán es un pastel de hojaldre, estirado en triangulo, enrollado sobre si mismo en forma de luna.

Era el año 1683, los soldados del visir Mustafá Pacha habían conquistado Hungría y todas las naciones que recorre el río Danubio. El visir quería Viena porque era el último sitio que la cristiandad mantenía resistencia a las hondas musulmanas turcas. Ya la había asaltado pero no había conseguido conquistarla.

ORIGEN

Su origen proviene de una adaptación vienesa, pero la historia que da lugar al nacimiento del cruasán es mas bien una leyenLos turcos decidieron cogerlos por sorpresa da que una realidad. con una estrategia. Decidieron cavar el terreno, hacer un corredor y pasar por debaETIMOLOGIA jo de las murallas, hasta llegar al centro de Croissant en francés “significa creciente”, en el sentido de "cuarto creciente lunar" y la ciudad. Para no ser descubiertos trabajaron sólo por la noche, pero no se dieron se refiere a la forma del bollo. cuenta de que los panaderos trabajaban también por la noche. Los panaderos oyeINGREDIENTES ron el ruido que hacían los turcos con los 700 g de harina floja picos y las palas y avisaron a los defensores. Viena fue salvada por sus panaderos. 300 g de harina fuerte 125 g de azúcar 200 g de mantequilla 50 g de levadura ½ l de agua Pastén de 1.5 kg 600 g de mantequilla

El emperador de Austria, Leopoldo I, para agradecer a los panaderos lo que habían hecho les recompensaron con honores y privilegios. Los panaderos para agradecerlo inventaron dos panes a uno le pusieron el nombre " emperador" y al otro le pusieron el nombre de “croissant en forma de media luna” para reírse del emblema de los musulmanes turcos.

EMMA VILLENA


KURIOSITATEAK


DENBORA PASAK

Zer uste duzu?

Artzariari lagundu topatze bere ardia

Bilatu Bizkaiko hiriak

Zazpi diferentziak topatu


LABIRINTOA

7 DESBERDINTASUN


IRATI ETA ARIANNE ALEX ETA YOUNNES

MARIA ETA AINHOA SARA ETA MAITANE

YERAY ETA JULEN

ANDER ETA MIKEL


Joal 10