Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ., www.civilnet.am

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Խա­լա­թի մա­սին խմբագրական

էջ 2 ›››

Ե­րեկ «Ս­մերչ», այ­սօր՝ կա­նա­ցի խա­լաթ Թաթուլ Հակոբյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Խա­լաթ՝ ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րո­ջը

Տե­ղա­փոխ­վել Մարս կամ Մեր­գել­յան Հինգ տար­վա քննար­կում­ նե­րից հե­տո օ­գոս­տո­սի 1-ին Հա­յաս­տա­նում կա­ րող է գոր­ծարկ­վել եր­կու ա­զատ տնտե­սա­կան գո­ տի՝ ար­տադ­րա-արդ­յու­նա­ բե­րա­կան և տեխ­նի­կա-կի­ րա­ռա­կան։ Հաշ­վարկ­վել է, որ «ՌԱՕ Մարսի» և Երևա­ նի մա­թե­մա­տի­կա­կան մե­ քե­նա­նե­րի գի­տա­հե­տա­ զո­տա­կան ինս­տի­տու­տի (ա­վե­լի հայտ­նի որ­պես «Մեր­գել­յան ինս­տի­տուտ») տա­րածք­նե­րում կազ­մա­ կերպ­վող ա­զատ տնտե­ սա­կան այս գո­տի­նե­րում ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի շա­հույ­ թը գոր­ծու­նեու­թյան ա­ռա­ ջին իսկ տա­ րում 25%-ով կա­րող է ա­վե­լի լի­նել, քան դրան­ցից դուրս։

Փակ­վել փո­խար­ժե­քի հաշ­վին Հուն­վար-հու­նի­սին կրճատ­վել է ար­տա­քին պարտ­քը էջ 4 ›››

Մե­տաք­սի ճա­նա­պար­հը կխթա­նի զբո­ սաշր­ջու­թյու­նը տա­րա­ծաշր­ջա­ նում

էջ 5 ›››

ԿԲ-ն ար­ձա­ գան­քել է «Հայ ծրագ­րա­վո­րող­ նե­րին» էջ 5 ›››

Ռու­սաս­տա­նը ստագ­նա­ցիա­յի մեջ Երկ­րին ան­կա­յու­նու­թյան նոր օ­ջախ­ներ են սպառ­նում էջ 6 ›››

Հաց և ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյուն Հարցազրույց Սուլ­թան Սո­ւուդ ալ Քա­սի­միի հետ էջ 7 ›››

Ֆոտոլուր

Երևա­նում Ռու­սաս­տա­ նի դես­պա­նա­տան դի­մաց ե­րեկ մի խումբ քա­ղա­քա­ցի­ ներ բո­ղո­քի ցույց էին կազ­ մա­կեր­պել՝ ի պաշտ­պա­նու­ թյուն Ռու­սաս­տա­նում 18 հո­գու մահ­վան հան­գեց­րած ավ­տոա­ղե­տի մաս­նա­կից և կաս­կած­յալ, ՀՀ քա­ղա­քա­ ցի Հ­րաչ­յա Հա­րու­թյուն­յա­ նի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը հար­գե­լուն: Հա­րու­թյուն­յա­նը

հու­լի­սի 15-ին դա­տա­րան էր բեր­վել կա­նա­ցի խա­լա­թով, և ռու­սա­կան լրատ­վա­մի­ ջոց­նե­րը, այդ թվում՝ ա­ռա­ ջա­տար հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­ նե­ րը, թույլ էին տվել լրագ­րու­թյան է­թի­կա­յի կո­ պիտ խախ­տում ­ն եր՝ Հա­րու­ թյուն­յա­նի խո­սե­լը ան­վա­նե­ լով «բա­ռա­չել»: Ռու­սաս­տա­նում ան­ գամ չե­չեն ա­հա­բե­կիչ­նե­րին

Հա­յաս­տա­նում ակ­տիվ քննարկ­ վում է, որ Հա­ րու­ թյուն­յա­նին հագց­ված խա­ լա­թը ի­րա­կա­նում ռուս­նե­րը հագց­ րել էին ի­ րենց ռազ­ մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րո­ ջը՝ Հա­յաս­տա­նին:  n

նման ձևով հրա­պա­րա­ կա­յին նվաս­տաց­ման չեն են­թար­կել: Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ ցու նկատ­ մամբ նման վե­ րա­բեր­մուն­քը ոչ միայն հենց Ռու­սաս­տա­նի Սահ­ մա­նադ­րու­թյան և օ­րենք­ նե­ րի խախ­ տում է, այլև ապ­տակ Հա­յաս­տա­նին՝ թե՛ հա­սա­րա­կու­թյա­նը, թե՛ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին:

Այս թե­մա­յի մա­սին սյու­նակ­ներ և հար­ցազ­ րույց կար­դա­ցեք նաև 2-րդ և 3-րդ­ է­ջե­րում›››

Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­ րու­թյու­նը կա­ռա­վա­րու­ թյան հու­ լի­ սի 18-ին նիս­ տի հաս­ տատ­ մանն է ներ­ կա­յաց­րել ո­րոշ­ման նա­ խա­ գիծ՝ «ՌԱՕ Մարս» և ԵրՄՄԳՀԻ (Երևա­ նի մա­ թե­մա­տի­կա­կան մե­քե­նա­ նե­րի գի­տա­հե­տա­զո­տա­ կան ինս­տի­տուտ) ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի տա­րածք­նե­ րում ա­զատ տնտե­սա­կան գո­տի ստեղ­ծե­լու, «Սիտ­ րո­նիկս Ար­մե ­նիա» ՓԲԸ-ին ա­զատ տնտե­սա­կան գո­ տու կազ­մա­կեր­պիչ ճա­նա­ չե­լու և ս­տեղծ­ված ա­զատ տնտե­սա­կան գո­տու մեկ­ նար­կը թույ­լատ­րե­լու, ինչ­ պես նաև ա­զատ տնտե­սա­ կան գո­տու գոր­ծու­նեու­ թյան վե­րա­բեր­յալ կազ­ մա­կերպ­չի կող­մից լիա­զոր մար­մի ն հաշ­վետ­վու­թյուն­ ներ ներ­կա­յաց­նե­լու ձևե­րը հաս­տա­տե­լու մա­սին»։

էջ 4 ›››

Կիզակետում Ա­րա­բա­կան Միաց­յալ Է­մի­րու­թյուն­նե­րի «Էյր Ա­րա­բիա» ա­վիաըն­կե­րու­թյու­նը օ­գոս­տո­սի 16-ից շա­բա­թա­կան եր­կու չվերթ կի­րա­կա­նաց­նի Երևան-­Շար­ժա և հե­տա­ դարձ ուղ­ղու­թյուն­նե­րով։ «Չ­վերթ­նե­րը կի­րա­կա­նաց­ վեն Շար­ժա­յի մի­ջազ­գա­յին օ­դա­նա­վա­կա­յա­նից ե­րեք­ շաբ­թի և ուր­բաթ օ­րե­րին՝ ժա­մը 8:30-ին, ժա­մա­նու­մը «Զ­վարթ­նոց» օ­դա­նա­վա­ կա­ յան կլի­ նի 11:15-ին։ Հե­ տա­դարձ չվերթ­նե­րը կկազ­ մա­կերպ­վեն նույն օ­րե­րին՝ Երևա­նից, մեկ­նու­մը՝ ժա­ մը 12:35-ին, և ժա­ մա­ նու­ մը Շար­ժա՝ 15:40-ին»,– հու­ լի­սի 16-ին լրագ­րող­նե­րի

հետ հան­դիպ­մա­նը ա­սաց ա­վիաըն­կե­րու­թյան կոր­ պո­րա­տիվ հա­ղոր­դակ­ցու­ թյուն­նե­րի և հա­ճա­խորդ­նե­ րի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­րի ստո­րա­բա­ժան­ման կա­ռա­վա­րիչ Հու­սամ Րայ­ դա­նը։ 2013թ. դեկ­տեմ­բե­ րից չվերթ­նե­րի թի­վը կա­ վե­լա­նա մինչև շա­բա­թա­ կան 4-5 թռիչք։ Րայ­դա­նի խոս­քով՝ ա­վիաըն­կե­րու­թյունն ա­ռա­

ջար­կում է ա­մե ­նա­մատ­չե­ լի փո­խադ­րում ­ն ե­րը շու­կա­ յում։ Օ­գոս­տո­սի 16-23-ն ըն­ կած ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում Երևան-Շար­ժա-Երևան չվերթ­նե­րը կար­ժե­նան $175, օ­գոս­տո­սից մինչև հոկ­տեմ­ բեր՝ $190։ Անդ­րա­դառ­նա­լով հար­ ցին, թե ին­չու են ա­վիաըն­ կե­րու­թյու­նում ո­րո­շել երկ­ րորդ ան­գամ մուտք գոր­ծել հա­յաս­տան­յան ա­վիա­շու­կա («Էյր Ա­րա­բիան» Երևան-­ Շար­ժա-Երևան ուղ­ղու­ թյամբ չվերթ­ներ ի­րա­կա­ նաց­րել է նաև 2006թ.)՝ Րայ­ դա­նը նշեց ըն­կե­րու­թյան

բիզ­նես քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նը։ «Մենք կար­ծում ենք, որ սա ճիշտ ժա­ մա­ նակն է հայ­կա­կան շու­կա մտնե­լու հա­մար։ Այս մուտ­քը եր­կար կլի­նի»,– ա­սաց Րայ­դա­նը՝ հա­վե­լե­լով, որ հա­մա­գոր­ ծակ­ցու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նի հետ վերսկ­սել են նաև այն պատ­ճա­ռով, որ ամ­բողջ հա­յու­թյու­նը սփռված է աշ­ խար­հով մեկ, և շուրջ հինգ հա­զար հայ է ապ­րում Ա­րա­ բա­կան Միաց­յալ Է­մի­րու­ թյուն­նե­րում: Րայ­դա­յի խոս­ քով՝ Երևա­ նը «Էյր Ա­ րա­ բիա­յի» 86-րդ ն­պա­տա­կա­ կետն է աշ­խար­հում։

Ֆոտոլուր

Երևան-­Շար­ժա-Երևան՝ շա­բա­թա­կան եր­կու ան­գամ

Անդ­րա­դառ­նա­լով «Ֆ­լայ Դու­բայ» ա­վիաըն­կե­րու­ թյան հետ մրցակ­ցու­թյան վե­րա­բեր­յալ հար­ցին՝ Րայ­ դա­նը նշեց, որ այդ մրցակ­ ցու­թյու­նը դրա­կան ազ­դե­ ցու­թյուն կու­նե­նա ի­րենց

աշ­խա­տան­քի վրա։ «Էյր Ա­րա­բիայի» գլխա­ վոր գրա­սեն­յա­կը Շար­ժա­ յում է (ԱՄԷ): Ըն­կե­րու­թյու­նը սպա­սար­կում է ընդ­հա­նուր առ­մամբ 85 եր­թու­ղի։  n Ա­նի Գ­րի­գոր­յան


| № 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Խա­լա­թի մա­սին Խա­լա­թը թե­մա է, կա­նա­ցի գու­նա­վոր խա­լա­թը կով­կաս­ցի տղա­մար­դու հա­գին՝ ինտ­րիգ։ Իսկ ի՞նչ է ինտ­րի­գը։ Ինտ­ րիգ է ա­րո­տա­վայ­րում պայ­թող նռնա­կը, ո­րը ռու­սա­կան ռազ­մա­բա­զա­յի «ժա­ռան­գու­թյունն» է հայ գյու­ղա­ցու վի­ ճե­լի տա­րածք հա­մար­վող հո­ղա­մա­սում։ Զոհ­վում է եր­ կու ե­րե­խա, բայց նրանց հայ­րը թող գոհ լի­նի, որ ե­րե­խա­ նե­րին վի­ճե­լի տա­րածք թող­նե­լու հա­մար դեռ նրան «գու­ նա­վոր խա­լաթ» չեն հագց­րել։ Չ­կա ոչ մի փաս­տա­թուղթ այն մա­սին, որ այդ տա­րած­քը ռու­սա­կան զո­րա­մա­սինն է, բայց ռուս­ներն ա­սում են, որ ի­րենցն է։ Եվ վերջ։ Ե­րե­խա­ ներն ի՞նչ գործ ու­նեն այդ­տեղ։ Իսկ չցան­կա­պատ­ված տա­ րած­քում նռնակն ինչ էր ա­նում՝ հե­տաքր­քիր չէ, ինտ­րիգ չկա այդ­տեղ։ Որ քո ա­րար­քից 18 մարդ է զոհ­վել, ի­րե­րի ընդ­հա­նուր վի­ճա­կի մեջ է, մար­դիկ զոհ­վում են ա­մեն օր, սպան­վում են, ա­տո­մա­յին ռումբ էլ կա­րող է պայ­թել ա­մա­ ռա­նոց գնա­լուդ ճա­նա­պար­հին, բայց ինտ­րիգն այլ բան է։ Ինտ­րիգն սկսվում է ա­տո­մա­յին ռում­բից հե­տո, հո­ղա­ մա­սում պայ­թած նռնա­կից հե­տո, 18 մա­հից հե­տո։ Ինտ­ րիգն սկսվում է դա­տա­րա­նի դահ­լի­ճում։ Այ­սինքն՝ ոչ թե դա­տա­րա­նի դահ­լի­ճում, այլ կա­նա­ցի խա­լա­թով այն­տեղ հայտն­վե­լուց։ Ու­րիշ ինչ­պե՞ս ռուս­ներն ա­սեն, որ հան­ ցա­գործ են բռնել։ Չեն կա­րող։ Պետք է կա­նա­ցի խա­լաթ հագց­նեն։ Որ­պես­զի լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը չբա­վա­րար­վեն հի­շեց­նե­լով, թե քա­նի զոհ կա այդ մար­դու խղճին։ Ինք­ նին մարդ­կանց զոհ­վելը ինտ­րիգ չէ։ Ինտ­րիգը ապ­րող­ նե­րին «զվար­ճաց­նե­լու» հա­մար է։ Եվ, ինչ­պես գլխի ըն­ կաք, զուտ ռու­սա­կան երևույթ։ «Կա­նա­ցի խա­լա­թը տղա­ մար­դու հա­գին» ինտ­րիգ է, բայց պարզ­վում է՝ ինտ­րի­գի ինտ­րիգն էլ կա։ Մինչ փոր­ձում ես հաս­կա­նալ, թե ին­ չու են Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցուն դա­տա­րան բե­րել կա­ նա­ցի գու­նա­վոր խա­լա­թով, ռուս­ներն ա­նընդ­հատ հի­շեց­ նում են, թե ինչ­պես է նա գռմռում դա­տա­րա­նում։ Այս­պի­ սով՝ մար­դը թե­մա է, նրա գռմռո­ցը՝ ինտ­րիգ։ Ո­րով­հետև ո՞ւմ է հե­տաքր­քիր, որ ամ­բաս­տան­յա­լի ա­թո­ռին մարդ է նստած, ո­րի պատ­ճա­ռով 18 հո­գի է մա­հա­ցել։ Պետք է ա­սել, որ ամ­բաս­տան­յա­լի ա­թո­ռին նստա­ծը գռմռում էր։ Ի վեր­ջո, ռուս­նե­րի ին­չի՞ն էր պետք այդ մար­դուն նման վի­ճա­կի մեջ դնե­լը։ Ս­պա­նում է, երբ դրա­նով չբա­վա­րար­վե­լով՝ շա­րու­նա­կում են՝ այս հա­յը ար­հես­ տա­կա­նո­րեն դուրս է բեր­վել կո­մա­յից, որ­պես­զի ներ­կա լի­նի դա­տա­կան նիս­տին։ Ռու­սա­կան հե­ռուս­տաա­լիք­ նե­րի բո­լոր ռե­պոր­տաժ­նե­րի մեջ ան­ձամբ տես­նում եմ լրագ­րո­ղի տա­րա­կու­սանքն ամ­բաս­տան­յա­լի կեր­պա­ րի հան­դեպ։ Կայ­քերն են, որ խո­սում են ամ­բաս­տան­յա­ լի «գռմռո­ցից»։ Բայց մո­ռա­նանք, որ լրագ­րող­նե­րը ցա­ վակ­ցա­կան տո­ղա­տա­կե­րով են խո­սում։ Պե­տու­թյու­նը վե­րա­բեր­մունք է ցու­ցա­բե­րել։ Այս­պես ա­սենք՝ «հու­մոր» է մտցրել ող­բեր­գու­թյան մեջ՝ ի՜նչ զվար­ճա­լի է կա­ նա­ցի խա­լա­թով կով­կաս­ցին, որն ամ­բողջ ըն­թաց­քում գռմռում է։ Հե­ռուս­տախ­ցի­կի հա­մար դա դե­տալ է։ Ճա­ ղերն այլևս չեն բա­վա­րա­րում վրե­ժի ծա­րավ հա­սա­րա­ կու­թյա­նը, ամ­բաս­տան­յա­լի անձ­նա­կան ող­բեր­գու­թյու­նը (որ­դու մա­հը) բա­վա­րար չէ ռուս հա­սա­րա­կու­թյան հա­ մար, մար­դը պետք է դա­տա­րան ներ­կա­յա­նա կա­նա­ցի խա­լա­թով։ n Մ.Ա.

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am, www.civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 3-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 16.07.2013թ. Տպաքանակը՝ 1100

Ե­րեկ «Ս­մերչ», այ­սօր՝ կա­նա­ցի խա­լաթ

Թա­թուլ Հա­կոբ­յան

Ա

­մե ն տա­րի Ռու­սաս­տա­նում գրանց­վող ճա­նա­պար­հատ­ րանս­պոր­տա­յին պա­տա­հար­ նե­րին զոհ են գնում հա­զա­րա­վոր մար­դիկ: Ա­մե ն տա­րի հան­ցա­վոր ան­ փու­թու­թյան պատ­ճա­ռով ռու­սա­կան ծե­րա­նոց­նե­րում բռնկվող հրդե­հի ճա­րակ են դառ­նում տասն­յակ ծե­րեր: Օ­դա­յին ա­ղետ­նե­րը, մար­դաս­պա­ նու­թյուն­նե­րը, ա­հա­բեկ­չու­թյուն­նե­ րը, ցա­վոք, վեր­ջին տաս­նամ­յակ­նե­ րում խլել են հար­յու­րա­վոր մարդ­կա­ յին կյան­քեր այդ երկ­րում: Մենք՝ հա­յաս­տան­ցի­ներս, ինչ­պես ողջ աշ­խար­հը, սրտի տրոփ­յու­նով էինք հետևում Նորդ Օս­ տի ա­ հա­ բեկ­չու­թյանն ու Բես­լա­նի ման­կաս­ պա­նու­թյա­նը, մեր մայ­րե­րը սգում էին Կուրսկ սու­զա­նա­վի ե­րի­տա­ սարդ ա­ղետ­յալ­նե­րի հա­մար: Մենք ի սրտե ցա­վում էինք ոչ թե այն պատ­ ճա­ռով, որ Ռու­սաս­տա­նը Հա­յաս­տա­ նի ռազ­մա­վա­րա­կան դաշ­նա­կիցն է, այլ ո­րով­հետև դժբախ­տու­թյու­նը չու­ նի ազ­գու­թյուն ու սահ­ման: Ռու­սա­կան իշ­խա­նու­թյուն­ներն ու նրանց կրնկի տակ գտնվող հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը վե­րոնշ­յալ բո­ լոր ա­ղետ­նե­րի, ող­բեր­գու­թյուն­նե­րի ու ա­հա­բեկ­չու­թյուն­նե­րի դեպ­քում մե­ ղա­վոր­նե­րին եր­բեք հրա­պա­րա­կայ­ նո­րեն ծաղր ու ծա­նա­կի չեն­թար­կե­ ցին, ան­գամ՝ Բես­լա­նի ման­կաս­պան­ նե­րին: Ռու­սա­կան իշ­խա­նու­թյուն­ ներն ու նրանց կրնկի տակ գտնվող

հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը հու­լի­սի 15-ի ողջ օր­վա ըն­թաց­քում հրա­պա­ րա­կայ­նո­րեն ստո­րաց­նում էին տա­ րա­բախտ Հ­րաչ­յա Հա­րու­թյուն­յա­նին, ո­րի ան­սարք բեռ­նա­տա­րը Մերձ­ մոսկ­վա­յում մխրճվել էր ավ­տո­բու­սի մեջ՝ խլե­լով 18 մար­դու կյանք: Կա­նա­ցի խա­լա­թը, ո­րով ցու­ցադր­ վում էր Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ ցին, Ռու­սաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­ նե­ րը, ըստ էու­ թյան, հագց­ րել էին ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րո­ջը՝ Հա­յաս­տա­նին: Այս­քա­նով ա­վար­տենք քննա­դա­ տա­կան խոս­քե­րը Ռու­սաս­տա­նի իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի և ռու­սա­կան հե­ ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի հաս­ցեին և գանք Հա­յաս­տան, ո­րին ժա­մա­նա­ կին Ռու­սաս­տա­նի խորհր­դա­րա­նի նա­խա­գա­հը, իր կար­ծի­քով՝ հա­ճո­յա­ խո­սու­թյուն ա­նե­լու ազ­նիվ մղու­մով, ան­վա­նել էր «ֆոր­պոստ»: Այն ժա­մա­նակ Հա­յաս­տա­նի որևէ բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տոն­յա հրա­ պա­ րա­ կավ իր զայ­ րույթն ու ցա­ սու­մը չար­տա­հայ­տեց՝ կա­նաչ լույս վա­ռե­լով «կա­նա­ցի խա­լա­թի» ճա­նա­պար­հին: Ռուս­նե­րը հա­յե­րին լավ են ճա­նա­ չում նաև հո­գե­բա­նո­րեն: Օ­տա­րը՝ լի­նի ռազ­մա­վա­րա­կան դաշ­նա­կից կամ թշնա­ մի, երբ գի­ տի, որ տվյալ երկ­րում հաս­տատ­վել է ժո­ղովր­դի վստա­հու­թյու­նը և հար­գան­քը չվա­յե­ լող իշ­խա­նու­թյուն, երբ հա­մոզ­ված է, որ տվյալ երկ­րի ժո­ղովր­դի մեծ մա­սը «մեջք ծռող է», ա­պա նրա հետ վար­ վում է այն­պես, ինչ­պես թույլ է տա­ լիս իր խիղ­ճը և ճա­շա­կը: Հա­յաս­տա­նի գոր­ծող իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րը՝ գոր­ծա­դիր, օ­րենս­դիր և

«

դա­տա­կան, պար­տա­վոր են հրա­ պա­րա­կավ հա­կազ­դել ռու­սա­կան կող­մի ն: Ան­գամ այն ի­րո­ղու­թյու­ նը, որ Հա­յաս­տա­նի ղե­կա­վա­րու­ թյու­նը իշ­խա­նու­թյան է հա­սել վի­ ճե­լի ընտ­րու­թյուն­նե­րի ու բռնու­ թյուն­նե­րի ճա­նա­պար­հով, նրանց չի ա­զա­տում ռու­սա­կան կող­մի ն հա­ մա­պա­տաս­խան պա­տաս­խան տա­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նից: Ռու­սաս­տա­նում գոր­ծող տասն­յակ հայ­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ, ո­րոնք զբաղ­վում են հայ-ռու­սա­կան հա­վերժ բա­րե­կա­մու­թյան մա­սին քա­ րոզ­նե­րով, առն­վազն չպետք է լռեն, քա­նի որ «կա­նա­ցի խա­լա­թը» նաև նրանց հա­մար էր: Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցիա­կան ակ­տի­վիստ­նե­րը, մար­դու ի­րա­վունք­ նե­րի պաշտ­պա­նու­թյամբ զբաղ­վող կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը և քա­ղա­ քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­նը ևս չ­պետք է լռեն, քա­նի որ հրա­պա­րա­ կավ ստո­րաց­վում և ծաղր ու ծա­նա­ կի էր են­ թարկ­ վում ոչ միայն ա­ զա­ տա­մար­տի­կը, 21-ամ­յա որ­դուն կորց­ րած հայ­րը, այլև ողջ Հա­յաս­տա­նը: Չ­ պետք է լռեն նաև ռու­ սա­ սեր և մինչև օրս ռու­ սա­ խոս հայ մտա­ վո­ րա­կա­նու­թյու­նը, ռու­սա­սեր կու­սակ­ ցա­կան գոր­ծիչ­նե­րը: Դուք էլ ա­պա­ հո­վագր­ված չեք գու­նա­վոր խա­լաթ­ նե­րից, ան­գամ ե­թե ռու­սե­րեն լավ գի­տեք: Ռու­սա­կան հե­ռուս­տա­տե­սու­թյամբ ցու­ցադր­ված գու­նա­վոր կա­նա­ցի խա­լաթն ա­վե­լի վտան­գա­վոր ու վի­ րա­վո­րա­կան էր Հա­յաս­տան-­Ռու­սաս­ տան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ա­պա­ գա­յի հա­մար, քան Մոսկ­վա­յի կող­մից Բաք­վին վա­ճա­ռված «Ս­մեր­չը»:  n

Կա­նա­ցի խա­լա­թը, ո­րով ցու­ցադր­վում էր Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցին, Ռու­սաս­տա­նի իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րը, ըստ էու­թյան, հագց­րել էին ռազ­ մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րո­ջը՝ Հա­յաս­տա­նին

»

Ի­դեա­լը դեռ ապ­րում է Հայկ Խա­նում­յան

Ս

ե­րունդ­նե­րը հաս­նում են հա­ջո­ ղու­թյան, ե­թե ու­նեն ի­դեալ­ներ, ե­թե գա­ղա­փա­րա­կա­նը գե­րիշ­խում է նյու­թա­կա­նին: Պա­տե­րազ­մում հաղ­ թե­լու մեր միակ հնա­րա­վո­րու­թյու­ նը հենց այս բա­նաձևով ա­ռաջ­նորդ­ վելն էր: Ցա­վոք, հետ­պա­տե­րազմ­ յան շրջա­նում մեր հա­սա­րա­կու­թյու­ նում տե­ղի ու­նե­ցան գոր­ծըն­թաց­ներ, ո­րոնք բե­րե­լու էին նյու­թա­կա­նի հաղ­ թա­նա­կին գա­ղա­փա­րա­կա­նի նկատ­ մամբ: Գա­ղա­փա­րա­կանն ա­մե ն կերպ նսե­մաց­վեց, ծաղ­րի են­թարկ­վեց, ոչն­չաց­վեց: Չեր­չիլն էր ա­սում՝ քա­ ղա­քա­կան գոր­ծի­չը մտա­ծում է հա­ ջորդ ընտ­րու­թյուն­նե­րի մա­սին, պե­ տա­կան գոր­ծի­չը՝ հա­ջորդ սերն­ դի: Պարզ­վեց՝ մեզ մոտ բո­լո­րը քա­ ղա­քա­կան գոր­ծիչ­ներ են, և գա­լիք սերն­ դի մա­ սին մտա­ ծող չկա: Մար­ դաս­պան ֆեո­դալ­նե­րը, քցող բարձ­ րաս­տի­ճան պաշ­տոն­յա­նե­րը, շռայլ կյան­քով ապ­րող հոգևո­րա­կան­նե­րը, վեր­ջին­նե­րիս ան­պատ­ժե­լիու­թյունն ա­մե ­նա­լավ վկա­յու­թյունն են այն բա­ նի, որ փորձ է ար­ վում դեգ­ րա­ դաց­

նել հա­սա­րա­կու­թյու­նը, սպա­նել ար­ ժեք­նե­րը: Ա­մե ­նա­սար­սա­փե­լին այն է, որ հա­կա­հա­սա­րա­կա­կան երևույթ­նե­ րը զանգ­վա­ծա­յին ձևով գո­վազդ­վում են հե­ռուս­տա­տե­սու­թյամբ՝ դառ­նա­ լով սե­րիալ­նե­րի սյու­ժե­ներ և ս­խալ կեր­պար­ներ թե­լադ­րե­լով մե­ծա­ցող սերն­դին: Շու­շիում ար­դեն չորս տա­րի է՝ գոր­ ծում է Street Workout ե­ րի­ տա­ սար­ դա­կան մար­զա­կան շար­ժու­մը: Սա մար­ զաձև է, որը են­ թադ­ րում է հա­ մա­լիր վար­ժու­թյուն­նե­րի ամ­բող­ջու­ թյուն պտտա­ձո­ղե­րի և զու­գա­ձո­ղե­րի վրա: Ար­ դեն չոր­ րորդ տա­ րին է՝ Տիգ­ րան Բաղ­դա­սար­յա­նը, շու­շե­ցի ե­րի­ տա­սարդ, կա­մա­վոր սկզբունք­նե­րով մար­զում է պա­տա­նի­նե­րին՝ նրանց բա­նակ ու­ղար­կե­լով ֆի­զի­կա­կան գե­ րա­զանց արդ­յունք­նե­րով: Ոչ պրո­ֆե­ սիո­նալ այս մար­զաձևը կարևոր է նրա­ նով, որ հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի դառ­ նա­լու զանգ­վա­ծա­յին՝ ա­ռանց սահ­ մա­նա­փակ­ման իր մեջ ներգ­րա­վե­լով պո­տեն­ցիալ մար­զիկ­նե­րի:­ Մար­զաձևն ինք­նին ա­ռողջ ապ­րե­լա­կեր­պի քա­ րոզ է և կարևոր ծխա­խո­տի ու ալ­կո­հո­ լի դեմ պայ­քա­րի տե­սանկ­յ ու­նից, հատ­

կա­պես ար­ցախ­յան փոք­րիկ քա­ղաք­ նե­րում և գ­յու­ղե­րում, որ­տեղ պա­տա­ նի­նե­րի ու ե­րի­տա­սարդ­նե­րի հա­մար ժա­ման­ցի քիչ տար­բե­րակ­ներ կան: Ա­ռողջ քա­ղա­քա­ցու ի­դեալ ու­նե­ ցող Տիգ­րան Բաղ­դա­սար­յա­նը ցան­ կա­նում է մար­զաձևը տա­րա­ծել ամ­ բողջ Ար­ ցա­ խով մեկ և դարձ­ նել այն ա­վե­լի զանգ­վա­ծա­յին: Նա նաև ե­րա­ զանք ու­նի Շու­շին դարձ­նել չծխող­նե­ րի և չխ­մող­նե­րի քա­ղաք: Երբ հա­սա­րա­կու­թյան մեջ կան մար­ դիկ, ո­րոնք ե­րա­զում են հա­սա­րա­կու­ թյան ո­րակ­նե­րի բարձ­րաց­ման ուղ­ղու­ թյամբ և քայ­ լեր են ձեռ­ նար­ կում ի­ րենց ե­րա­զանք­ներն ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար, ա­պա այդ հա­սա­րա­կու­թյուն­ներն ա­պա­ գա ու­նեն: Տիգ­րա­նի նման ե­րա­զանք ու­ նե­ցող­նե­րի դուք էլ կա­րող եք տես­նել ձեր շրջա­պա­տում, նրանք կան բո­լոր ո­լորտ­ նե­րում և որ­պես կա­նոն աշ­խա­տում են էն­տուզիազ­մով և ն­վիր­վա­ծու­թյամբ: Չ­նա­յած մեզ շրջա­պա­տող բա­ցա­սա­ կան ին­ֆոր­մա­ցիա­յին և կեղծ ար­ժեք­ նե­րի քա­րո­զին՝ ի­դեալ ու­նե­ցող մար­ դիկ միշտ էլ կա­ րո­ ղա­ նում են մթնո­ լորտ փո­ խել: Բո­ լո­ րիս խնդիրն է այդ տե­սա­կի խրա­խու­սու­մը:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ. |

Օրակարգ | 3

Ս­տո­րաց­ման նման դո­զա երբևէ չեմ պատ­կե­րաց­րել էր կա­ տա­ րել, այ­ սինքն՝ երբ որ նրանք ազ­դե­ցու­թյան ո­լոր­տից դուրս են, իշ­խա­նա­կան ազ­դե­ ցու­թյան ո­լոր­տից կամ կես հրա­ հան­գով են կա­ռա­վար­վում, այս­ տեղ ար­դեն ա­վե­լի սթափ է վեր­ լու­ծու­թյու­նը և այլն։ Ռու­սաս­տա­ նում շատ ա­վե­լի դա­ժան բա­ներ են ե­ղել՝ «Նորդ Օս­տը», Բես­լա­նը, բայց որևէ չե­չե­նա-ա­րա­բա­խառն շա­հի­դի խա­լա­թով դա­տա­րան չեն բե­ րել։ Դա գի­ տե՞ք՝ ին­ չից է։ Ո­ րով­ հետև նրանք, մի քիչ կո­ պիտ պետք է ա­սեմ, մի քիչ վուլ­ գա­րա­յին բա­նով պետք է ա­սեմ, չեն կզում։

Հու­լի­սի 13-ին Մոսկ­վա­յի մեր­ձա­կայ­քում «Կա­մա­զի» և եր­թու­ղա­ յին ավ­տո­բու­սի բախ­ման հետևան­քով զոհ­վել է 18 հո­գի: «Կա­մա­ զի» վա­րոր­դին՝ ՀՀ քա­ղա­քա­ցի Հ­րաչ­յա Հա­րու­թյուն­յա­նին, հու­լի­սի 15-ին կա­նա­ցի խա­լա­թով դա­տա­րան բե­րե­լը, ինչ­պես նաև ռու­սա­ կան մի շարք ա­ռա­ջա­տար լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի կող­մից ակն­հայտ խտրա­կան և վի­րա­վո­րա­կան ձևա­կեր­պում­ն ե­րը կաս­կած­յա­լի նկատ­մամբ Հա­յաս­տա­նում բո­ղո­քի ա­լիք են բարձ­րաց­րել: Թե­մա­ յի շուրջ Սի­վիլ­Նե­թը զրու­ցել է գրող և լ­րագ­րող Հա­րու­թյուն Հա­ րու­թյուն­յա­նի հետ: — Տ­պա­վո­րու­թյուն կա, որ Հ­րաչ­յա Հա­րու­թյուն­յա­նին խա­լա­թով դա­տա­րան բե­ րե­լը մի­տում ­ն ա­վոր է ար­ վել: Ըստ Ձեզ՝ մի­տում կա՞: — Բ­նա­կա­նա­բար կա, չէր կա­ րող մի­ տում չլի­ նել: Մենք հի­ մա ի­րա­վունք չու­նենք նրան հան­ ցա­գործ ա­սել: Ի­հար­կե, ինքն է ե­ղել ղե­կին, ան­մի­ջա­պես իր պա­ տաս­խա­նատ­վու­թյունն է, բայց այս պա­հին նա կաս­կած­յալ է և՝ դեպ­քի վայ­րից ձեր­բա­կալ­ված կաս­կած­յալ: Բայց որևէ նոր­մալ կամ ան­նոր­մալ երկ­րում որևէ կաս­կած­յալ նման վե­րա­բեր­մուն­ քի չի ար­ժա­նա­նում: Ս­տո­րաց­ ման նման դո­ զա ես երբևէ չեմ պատ­կե­րաց­րել կամ չէի կա­րող պատ­կե­րաց­նել: Կա­րող են կա­ լա­նա­վո­րին տա­նել ծե­ծել, ստո­ րաց­նել, փակ սեն­յա­կում պա­հել, ջուր չտալ, պատ­ ժել ա­ մե ն տե­ սա­կի պա­տիժ­նե­րով, ին­չը մեզ մոտ էլ պրակ­տի­կա­յում կա, բայց նման ձևով վե­րա­բեր­վել՝ կա­ նա­ցի խա­լաթ հագց­նել ու բե­րել և հե­տո շեշ­տել անթ­րաշ լի­նե­ լը, ռու­սե­րեն չխո­սե­լը… Ա­վե­լին ա­սեմ՝ ռու­սա­կան ա­ռա­ջա­տար պե­տա­կան շատ հե­ռուս­տաըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի այդ ձևա­կեր­պու­մը, որ նա չէր խո­սում, այլ բա­ռա­չում էր, այս տե­սա­կի վե­րա­բեր­մուն­ քը և՛ ցի­ նիզմ է, և՛ ստո­ րա­ ցում: Ես կար­ծում եմ, որ կոնկ­րետ այդ ստո­րա­ցու­մն ուղղ­ված չէ Հ­րաչ­յա Հա­րու­թյուն­յա­նին՝ մա­նա­վանդ այդ ձևա­կերպ­ման մեջ, որ ա­սում են՝ օ­տա­րերկ­րա­ցի վա­րոր­դը: Վա­ րոր­ դը վա­ րորդ է, ի՞նչ կապ ու­նի օ­տա­րերկ­րա­ցի է, ռուս է: Վեր­ջերս Ռու­սաս­տա­նում ինչ-որ գնացք էր դուրս ե­կել ռել­սե­րից, և որևէ մե­ կը ո­ չինչ չա­ սաց դրա մա­սին: Ո՛չ այդ եր­կաթգ­ծի ղե­կա­ վա­րու­թյա­նը փնո­վե­ցին, ո՛չ խա­ լաթ հագց­րին, ո՛չ մե­քե­նա­վա­րը բա­ռա­չեց: Այս դեպ­քում կար­ծում եմ, որ սա հա­տուկ ընդգծ­ված և, այս­պես ա­սած, հրա­հանգ­ված էր: — Հ­րա­հան­գը ե­ղել է վերև­նե­րի՞ց: — Շատ վերև­նե­րից… — Եր­կու կար­ծիք կա՝ ա­ռա­ջին, որ սա ռուս­նե­ րի վե­րա­բեր­մունքն է հա­ յե­րի նկատ­մամբ: Մ­յուս կար­ծի­քը, որ ռուս­նե­ րը, նման վե­րա­բեր­մունք ցու­ցա­բե­րե­լով, ինչ-որ բան են հաս­կաց­նում ՀՀ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին: — Չեմ ու­զե­նա տա­րան­ջա­ տել հա­յու­թյու­նը կամ Հա­յաս­տա­ նի իշ­խա­նու­թյու­նը. Հա­յաս­տա­ նը մեկն է: Ես կար­ծում եմ, որ դա նրանց վե­րա­բեր­մունքն է Հա­յաս­ տա­նի նկատ­մամբ: Ռու­սաս­տա­նը

միշտ այդ­ պես է ե­ ղել, Ռու­ սաս­ տա­նը մե­ծա­պե­տա­կան նկրտում­ նե­րով եր­կիր է և ինքն իր տե­սա­ կից չի փոխ­ վե­ լու: Այս դեպ­ քում մենք բախ­վում ենք Ռու­սա­ստա­ նի հետ այն ա­ ռու­ մով, որ նա­ յե­ լով ռու­սա­կան մա­մու­լին,  – վեր­ ջին շրջա­նում շատ ակ­տի­վա­ցել են Հա­յաս­տա­նի մա­սին վեր­լու­ ծու­թյուն­նե­րը,  – տես­նում ենք, թե ինչ­պես են նրանք շատ կոշտ մե­ սիջ­ներ ու­ղար­կում ԵՄ Ա­սո­ցաց­ ման հա­մա­ձայ­նագ­րի հետ կապ­ ված, ԵվրԱ­զէ­սի հետ կապ­ված: Շատ կոշ­ տա­ ցել է նրանց դիր­ քո­րո­շու­մը: Տե­սեք՝ ան­ձամբ ինձ հա­մար պա­տիվ է, ե­թե մենք կա­ րո­ղա­նում ենք նրանց դի­մա­կա­ յել, ո­րով­հետև մենք ու­նենք մե՛ր նպա­տա­կը: — Բայց խնդիրը դա է՝ դի­ մա­կա­յում ենք, թե չենք դի­մա­կա­յում: — Սա ար­ դեն ու­ րիշ հարց է: Դի­մա­կա­յե­լու կամ չդի­մա­կա­ յե­ լու հա­ մար «կռնակդ պետք է պինդ լի­ նի»: Հի­ մա մեր կռնա­ կը, կար­ծես թե, պինդ չէ, ո­րով­ հետև կռնա­կը պինդ լի­նե­լու հա­ մար պետք է ու­ նե­ նաս ա­ ռողջ հա­սա­րա­կու­թյուն, ա­ռողջ պե­ տու­թյուն, ժո­ղովր­դա­վար պե­ տու­թյուն, պինդ պե­տու­թյուն: Հի­ մա մեր այս կռնա­կը շատ թու­լա­ ցել է, և Ռու­ սաս­ տա­ նն ու­ զում է մեր գլխին բամ­փած լի­նի: Հի­մա տե­ սեք՝ կա­ րող էր խա­ լաթ չլի­ նել, ու­ րիշ բան լի­ ներ, բայց սա շատ հստակ ծրագր­ ված, մշակ­ ված էր: Ե­թե հի­վան­դա­նո­ցում կա խա­լաթ, ո­րով կա­րե­լի է հագց­ նել կաս­կած­յա­լին ու բե­րել դա­ տա­րան, հի­վան­դա­նո­ցում կա­րող էին գտնել նաև պի­ ժա­ մա։ Բայց ո՛չ, նրանք այդ մար­ դուն, այդ անձ­նա­վո­րու­թյա­նը հա­տուկ բե­ րել են հենց այդ խա­լա­թով: — Հա­մար­ժե՞ք էր արդ­ յոք Հա­յաս­տա­նի ու հա­յե­րի ար­ձա­գան­քը: — Ա­ռա­ջին ար­ձա­գան­քը պետք է լի­ներ Ռու­սաս­տա­նում Հա­ յաս­տա­նի դես­պա­նա­տ­նից, այ­ սինքն՝ բա­ նը չպետք է հաս­ ներ դա­տա­րա­նին, և մենք տես­նեինք, որ դա­տա­րա­նում նույ­նիսկ Հա­ յաս­տա­նից որևէ ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ չկա։ Սա մեկ։ Երկ­րորդ՝ ան­ պայ­ման այն­տեղ պետք է գոր­ծին խառն­վեին հայ­կա­կան լոբ­բիս­ տա­կան, այս­պես ա­սեմ, կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, չա­կեր­տա­ վոր՝ լոբ­բիս­տա­կան, ո­րով­հետև ես Ռու­սաս­տա­նում չեմ տես­նում այդ լոբ­բիս­տա­կան կազ­մա­կեր­ պու­թյուն­նե­րը, որ­քան էլ հարց լու­ծող տղեր­քը ի­րենք ի­րենց հարցն են լու­ ծում, ոչ թե հա­ յու­ թյան կամ Հա­յաս­տա­նի հար­ցը։

Հա­րու­թյուն Հա­րու­թյուն­յան. «Ա­ռա­ջին ար­ձա­գան­քը պետք է լի­ներ Ռու­սաս­տա­նում Հա­յաս­տա­նի դես­պա­նա­տ­նից, այ­սինքն՝ բա­նը չպետք է հաս­ներ դա­տա­րա­նին, և մենք տես­նեինք, որ դա­տա­րա­նում նույ­նիսկ Հա­յաս­տա­նից որ­ևէ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ չկա»:

Բայց նրանք պետք է խառն­վեին։ Առն­վազն կա­րո­ղա­նա­յին մեկ փաս­տա­բան վար­ձել մինչև դա­ տա­վա­րու­թյու­նը, երկ­րորդ՝ լավ, գո­նե կա­րո­ղա­նա­յին մի հատ տա­բատ տա­նել, և պա­հան­ջեին, որ մար­ դը խա­ լա­ թով չգնա դա­ տա­րան կամ չգի­տեմ ինչ։ Ինչ վե­րա­բե­րում է պե­տու­ թյան ար­ձա­գան­քին, օմ­բուդս­մե­ նը՝ Կա­րեն Անդ­րեաս­յա­նը, ար­ դեն ա­ռա­վոտ­յան ար­ձա­գան­քեց, մնա­ցած ար­ձա­գանք­նե­րը ես չեմ պատ­կե­րաց­նում, այ­սինքն՝ ով, ինչ ձև պետք է ար­ ձա­ գան­ քեր։ Ի՞նչ պի­տի ա­ներ արտ­գործ­նա­ խա­րա­րու­թյու­նը, երբ իր դես­ պա­ նա­ տու­ նը տեղ­յակ չէ՝ ինչ է կա­տար­վում։ Նա­խա­գա­հը ե­րեկ ցա­վակ­ցեց, նա­խա­գա­հի ցա­վակ­ցու­թյու­նը ես հա­մա­րում եմ հայ ժո­ղովր­դի ա­նու­նից ցա­վակ­ցու­թյուն, ոչ թե միայն նա­ խա­ գահ Սերժ Սարգս­ յա­նի ա­նու­նից, ո­րով­հետև նա­ խա­գա­հը ներ­կա­յաց­նում է մեր պե­տու­թյու­նը։ Մ­նա­ցած ար­ձա­գանք­նե­րը ես չեմ պատ­կե­րաց­նում, այ­սինքն՝ ի՞նչ, նա­խա­գա­հը չի կա­րող լի­ նել այդ հար­ ցե­ րի տակ, բայց հայ հա­սա­րա­կու­թյու­նը ին­քը կա­ րող է ու­ժե­ղաց­նել իշ­խա­նու­թյան դիր­քե­րը հար­ցի հա­սա­րա­կա­կան հնչե­ղու­թյամբ, ո­րը և կար­ծես ա­նում է։ Ի­հար­կե, այս հա­սա­ րա­կու­թյան մեջ էլ կան մար­դիկ, ին­չու չէ՝ նաև լրագ­րող­ներ, մեր գոր­ծըն­կեր­նե­րը, որոնք ան­հաս­ կա­նա­լի ինչ-որ հայ­տա­րա­րու­ թյուն­ներ են ա­նում, օ­րի­նակ՝ այ

ե­թե չգի­տեմ մի հատ, Հա­յաս­տա­ նում մե­կը այդ տե­սա­կի մի բան ա­ ներ, Facebook-ը լցված կլի­ ներ հայ­հո­յանք­նե­րով, չգի­տեմ՝ ին­չե­ րով, ին­չե­րով։ — Հե­տաքր­քիր է՝ ռուս­նե­րը ի­րենց բո­լո՞ր ոչ բա­րե­կամ­ նե­րին են նման վե­րա­բեր­ մունք ցույց տա­լիս։ — Ես ա­սեմ այն, ին­չի վրա մենք զայ­րա­ցած ենք: Մենք զայ­րա­ցած ենք ռու­սա­կան պե­տա­կա­նա­ մետ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի պահ­ ված­քից: Երբ նա­յում ես Ռու­սաս­ տա­նի քիչ թե շատ ա­զատ լրատ­ վա­մի­ջոց­նե­րի վեր­լու­ծու­թյուն­ նե­րը, օ­րի­նակ՝ «Է­խո Մոսկ­վիի» ա­ռողջ վեր­լու­ծու­թյու­նը, լրագ­րո­ ղը հա­մար­յա փաս­տա­բա­նի դեր

— Վա­րոր­դի հետ կապ­ված խնդրի հան­գու­ցա­լու­ծու­մը ինչ­պե՞ս եք տես­նում։ — Ա­ռա­ջին հեր­թին տես­նում եմ, որ վա­ րոր­ դը պետք է ու­ նե­ նա լավ փաս­տա­բան, մի­գու­ցե՝ փաս­տա­բան­ներ: Երկ­րորդ՝ ան­ կախ ա­մե ն ին­չից՝ վա­րոր­դին մեկ տա­ րի կտան, եր­ կու տա­ րի կտան, ե­րեք տա­րի կտան, պայ­ մա­նա­կան կտան կամ կու­ղար­ կեն Հա­ յաս­ տան ինչ-որ մի պա­ հի, ե­ղածն ար­դեն ե­ղած է, ի­րենք ի­րենց մե­սի­ջը հղե­ցին: Ս­րա­նից հե­տո վա­րոր­դն ար­դեն երկ­րոր­ դա­կան, եր­րոր­դա­կան նշա­նա­ կու­թյուն ու­նի։ Ի­հար­կե, վա­րոր­ դի հետ կապ­ված՝ մեր դի­վա­նա­ գի­տա­կան ա­պա­րա­տն ա­մե ն ինչ պետք է ա­նի, որ­պես­զի ա­պա­ հո­վի նրա պաշտ­պա­նու­թյու­նը։ Եվ, վեր­ջա­պես, վա­րոր­դը Հա­ յաս­տա­նի Հա­նա­րա­պե­տու­թյան քա­ղա­քա­ցի է, և լավ օ­րից չէ, որ գնա­ցել է այն­տեղ՝ ինչ-որ մե­կի ձեռ­քի տա­կը, և ե­րեք մե­քե­նա­յից հա­վա­քած մի մե­քե­նան վերց­ րել ու վա­րել է: Դա լավ օ­րից չէ։ Լավ օ­ րից լի­ ներ, տղան կմնար Հա­յաս­տա­նում, մա­նա­վանդ որ ա­սենք, լավ էլ հայ­րե­նի­քին նվիր­ված տղա է, ա­զա­տա­մար­ տիկ է ե­ղել, ըն­տա­նիք ու­ներ, ե­րե­խա­ներ ու­ներ։ Այ­սինքն՝ մար­ դը գնա­ցել է իր վատ վի­ճա­կից, որ­պես­զի կա­րո­ղա­նա ըն­տա­նի­ քին օգ­նել։ Ար­տագ­նա աշ­խա­ տան­քի մեջ է ե­ղել։  n Զ­րու­ցել է Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յա­նը Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջու­թյամբ դի­տե՛ք Civilnet.am կայ­քում:


| № 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ.

4 | Փողեր

Փակ­վել փո­խար­ժե­քի հաշ­վին Հուն­վար-հու­նի­սին կրճատ­վել է ար­տա­քին պարտ­քը

Հա­մա­ձայն ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­ րա­րու­թյան «Պե­տա­կան պարտ­ քի տե­ղե­կա­գիր. հու­նիս» հրա­ պա­րակ­ման՝ այս տար­վա վեց ա­միս­նե­րին ար­տա­քին աղբ­ յուր­նե­րից ստաց­վել է $98,3  մլն, ո­րից $50  մլն­-ը՝ կա­ռա­վա­րու­ թյան, իսկ $48,3 մլն­-ը՝ Կենտ­ րո­ նա­կան բան­կի մա­սով։ Միև­նույն ժա­մա­նակ, պե­տա­կան պարտ­ քի սպա­սարկ­մանն ուղղ­վել է $196,4 մլն, ո­ րից $171 մլն­-ը՝ մայր գու­մա­րի մար­մա­նը, $25,4  մլն­-ը՝ տո­կո­սավ­ճար­նե­րին։ Այլ հա­վա­սար պայ­ման­նե­րում ար­տա­քին պե­տա­կան պարտ­քը պետք է կրճատ­ վեր $148,1 մլնով, ի­րա­կա­նում կրճատ­վել է $169  մլն­-ով, ին­չը պայ­մա­նա­ վոր­ված է փո­խար­ժե­քա­յին գոր­ծո­նով։ Բանն այն է, որ Հա­ յաս­տա­նի ար­տա­քին պարտ­ քը հաշ­ վարկ­ վում է ԱՄՆ դո­ լա­ րով, այն դեպ­ քում, երբ պե­ տա­կան պարտ­քում դո­լա­րա­ յին վար­կե­րի մաս­նա­բա­ժի­նը միայն 22,3% է։ Փո­խա­ռու­թյուն­ նե­ րի զգա­ լի մի մա­ սը՝ 59,6%ը, ար­տա­հայտ­ված է SDR-ով, 9,3%-ը՝ եվ­ րո­ յով, 8,7%-ը՝ ճա­

պո­նա­կան յե­նով։ Արդ­յուն­քում հա­մաշ­խար­հա­յին հիմ ­ն ա­կան ար­ժույթ­նե­րի փո­խար­ժեք­նե­րի տա­տա­նում ­ն ե­րը հան­գեց­նում են նաև Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին պե­տա­կան պարտ­քի ծա­վա­լի փո­փո­խու­թյան։ Փո­խար­ժե­քի գոր­ծո­նը, բա­ցի այդ, նպաս­տել է պարտ­քի սպա­ սարկ­ման ծախ­սե­րի նվազ­մա­նը։ Այս­պես՝ գոր­ծա­դի­րը ա­ռա­ջին ե­ռամս­յա­կում կա­ռա­վա­րու­թյան ար­տա­քին պե­տա­կան պարտ­ քի սպա­սարկ­մա­նը ծրագ­րել էր ուղ­ղել $106,58  մլն, ի­րա­կա­նում հատ­կաց­վել է $102  մլն։ Տն­տես­ վել է ամ­բող­ջա­պես տո­կո­սավ­ ճար­նե­րի հաշ­վին։ 2013թ. ըն­թաց­քում ար­տա­ քին պե­տա­կան պարտ­քի գծով նա­խա­տես­վում է սպա­սար­կել $418,6 մլն, ո­րից $354,2 մլն՝ հիմ­ նա­կան գու­մա­րի մար­ման գծով, $64,4  մլն՝ տո­կո­սավ­ճար­նե­ րի։ Այս տա­րի ար­տա­քին պետ­ պարտ­քի սպա­սարկ­մանն ուղղ­ վող մի­ջոց­նե­րի 53,4%-ը բա­ժին է ընկ­նե­լու կա­ռա­վա­րու­թյա­նը։ Տար­վա ըն­թաց­քում ծրագր­ ված է ներգ­րա­վել ընդ­հա­նուր

«Օրակարգ»-ի արխիվից

Ըն­թա­ցիկ տար­վա վեց ա­միս­նե­րին Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին պարտ­ քը կրճատ­վել է 4,5%-ով կամ $169 մլն­-ով՝ հու­նի­սի վեր­ջին կազ­ մե­լով $3,569  մլրդ։ Կր­ճատ­մա­նը նպաս­տել է հա­մաշ­խար­հա­յին հիմ­ն ա­կան ար­ժույթ­նե­րի փո­խար­ժե­քի վար­քա­գի­ծը։ Բա­ցի այդ՝ պետ­պարտ­քի սպա­սարկ­մա­նն ա­վե­լի շատ մի­ջոց­ներ են ուղղ­վել, քան ներգ­րավ­վել է։

առ­մամբ $479  մլն­-ի վար­կա­յին մի­ջոց­ներ։ Պե­տա­կան պարտ­քը կա­վե­լա­նա $95,3  մլն­-ով և դեկ­ տեմ­բե­րի վեր­ջին կկազ­մի ար­ դեն $3,833 մլրդ։ Թեև բա­ցար­ձակ թվե­րով տե­ ղի է ու­նե­նա­լու ար­տա­քին պե­ տա­կան պարտ­քի աճ, ընդ­հա­ նուր առ­մամբ բա­րե­լավ­վե­լու են պետ­պարտ­քի հիմ ­ն ա­կան ցու­ցա­նիշ­նե­րը։ Այս­պես, ըստ կա­ռա­վա­րու­թյան, ար­տա­քին պարտք/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը ան­

ցած տար­վա հա­մե­մատ կբա­րե­ լավ­վի 2,6-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ տա­րե­կան կտրված­քով կազ­մե­ լով 37,7%։ Մ­յուս կող­մից՝ կվատ­թա­րա­ նան պե­տա­կան պարտ­քի սպա­ սար­կու­մը բնու­թագ­րող ցու­ցա­ նիշ­նե­րը։ Այս տա­րի տո­կո­սավ­ ճար­ներ/ար­տա­հա­նում ցու­ ցա­նի­շը ծրագր­ված է 2,3%-ի մա­կար­դա­կում (2012թ. այն 2,2% էր), մա­րում/ար­տա­հա­նում ցու­ ցա­նի­շը՝ 12,6%-ի (2012թ.՝ 7,4%)։

Հա­յաս­տա­նի պե­ տա­կան պարտ­քը տար­վա ըն­թաց­ քում կա­վե­լա­նա $95,3  մլն­-ով և դեկ­տեմ­բե­րի վեր­ ջին կկազ­մի ար­ դեն $3,833 մլրդ։

Ս­պա­սարկ­ման ցու­ցա­նիշ­նե­ րի վատ­թա­րա­ցու­մը պայ­մա­ նա­ վոր­ ված է նրա­ նով, որ այս տա­րի տե­ղի է ու­նե­նա­լու Ար­ ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­ րա­մի կող­մից 2009թ. տրա­մադ­ րած $237  մլն ­վար­կի հիմ ­ն ա­կան գու­մա­րի մա­րու­մը ($92,36  մլն)։ Բա­ցի այդ՝ այս տա­րի $43,8 մլն պետք է ուղղ­ վի $500 մլն ռու­ սա­կան վար­կի մայր գու­մա­րի մար­մա­նը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Տե­ղա­փոխ­վել Մարս կամ Մեր­գել­յան Օ­գոս­տո­սից «Սիտ­րո­նիկ­սը» Հա­յաս­տա­նում ա­զատ տնտե­սա­կան գո­տի է գոր­ծար­կե­լու Ն­ման վեր­նագ­րով ո­րոշ­ման նա­խագ­ծի նե­րա­ռու­մը կա­ռա­վա­ րու­թյան նիս­տի օ­րա­կար­գում ու­ շագ­րավ է, ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ ան­ցած տար­վա փետր­վա­ րի 2-ին գոր­ծա­դիրն ար­դեն իսկ թույ­ լատ­ րել էր «ՌԱՕ Մարսի» և ԵրՄՄԳՀԻ տա­րածք­նե­րում ա­զատ տնտե­սա­կան գո­տու ստեղ­ծու­մը, հաս­տատ­վել էին ան­գամ կազ­մա­կերպ­չի կող­մից լիա­զոր մարմ ­ն ին հաշ­վետ­վու­ թյուն­ներ ներ­կա­յաց­նե­լու ձևե­րը։ Հա­մա­ձայն է­կո­նո­մի­կա­յի նա­ խա­րա­րու­թյան ա­ռա­ջար­կած նա­ խագ­ծի՝ «ՌԱՕ Մարսի» տա­րած­քը ծա­ռա­յե­լու է ար­տադ­րա-արդ­յու­ նա­բե­րա­կան և տեխ­նի­կա-կի­րա­ ռա­կան է­լեկտ­րո­նի­կա­յի, ճշգրիտ ին­ժե­նե­րիա­յի, դե­ղա­գոր­ծու­ թյան և բիո­տեխ­նո­լո­գիա­յի, տե­ ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­ րի, այ­լընտ­րան­քա­յին է­ներ­գե­տի­ կա­յի, ար­տադ­րա­կան դի­զայ­նի և հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­թյան ին­ֆոր­ մա­ցիա­յի փո­խանց­ման տեխ­նո­ լո­գիա­կան սար­քա­վո­րում ­ն ե­րի հա­մար։ ԵրՄՄԳՀԻ-ի տա­րածքն էլ նա­խա­տես­վում է օգ­տա­գոր­ծել տեխ­նի­կա-կի­րա­ռա­կան է­լեկտ­ րո­նի­կա­յի, ճշգրիտ ին­ժե­նե­րիա­ յի, դե­ղա­գոր­ծու­թյան և բիո­տեխ­ նո­լո­գիա­յի, տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի, այ­լընտ­րան­ քա­յին է­ներ­գե­տի­կա­յի, ար­տադ­ րա­կան դի­զայ­նի և հե­ռա­հա­ ղոր­դակ­ցու­թյան ին­ֆոր­մա­ցիա­

յի փո­խանց­ման հա­մար տեխ­նո­ լո­գիա­կան սար­քա­վո­րում ­ն ե­րի, հա­մա­կար­գե­րի և ն­յու­թե­րի նա­ խագծ­ման ո­լորտ­ներն սպա­սար­ կող գի­տա­կան հե­տա­զո­տու­ թյուն­նե­րի և մ­շա­կում ­ն ե­րի, փոր­ ձա­ր ա­ր ա­կ ոնստ­ր ուկ­տ ո­ր ա­կ ան աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մար։ Ա­զատ տնտե­սա­կան գո­տու գոր­ծու­նեու­թյան ժամ ­կ ետ է սահ­ ման­վե­լու տասը տա­րին, գոր­ ծու­նեու­թյու­նը նա­խա­տես­վում է թույ­լատ­րել այս տար­վա օ­գոս­ տո­սի 1-ից։ Մեկ­նար­կը նա­խանշ­ ված ժամ ­կ ետ­նե­րում ա­պա­հո­վե­ լու հա­մար գոր­ծադ­իրի հա­վա­ նու­թյու­նը ստա­նա­լուց հե­տո է­կո­ նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյու­նը պայ­մա­նա­գիր կնքի «Սիտ­րո­նիկս Ար­մե ­նիա» ըն­կե­րու­թյան հետ։ Թեև կա­ռա­վա­րու­թյու­նը գտնում է, որ «շատ կարևոր է թույլ չտալ բարձր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի, ար­ տադ­րու­թյու­նում գի­տու­թյան և տեխ­նի­կա­յի ձեռք­բե­րում ­ն ե­ րի ներդր­ման, ի­նո­վա­ցիոն զար­ գաց­ման, ին­տե­լեկ­տո­ւալ նե­րու­ժի բարձ­րաց­ման ո­լոր­տում Հա­յաս­ տա­նի կրի­տի­կա­կան չա­փով հետ ընկ­նե­լը, ինչ­պես նաև կարևոր է պահ­պա­նել գո­յու­թյուն ու­նե­ ցող ո­րակ­յ ալ ռե­սուրս­նե­րը, կրճա­ տել «ու­ղեղ­նե­րի ար­տա­հոս­քը»՝ նոր բարձր վար­ձատր­վող աշ­խա­ տա­տե­ղե­րի ստեղծ­մամբ», ա­զատ տնտե­սա­կան գո­տի­նե­րի ստեղծ­ ման գոր­ծըն­թա­ցը գործ­նա­կան փուլ է մտնում ա­ռա­ջին հայ­տա­րա­ րու­թյուն­նե­րից հինգ տա­րի անց։

Հա­յաս­տա­նում ա­զատ տնտե­սա­ կան գո­տի կազ­ մա­կեր­պե­լու ծրագ­րի շրջա­նա­ կում «Սիտ­րո­նիկս Ար­մե ­նիա» ըն­կե­ րու­թյու­նը մինչև 2014թ. վերջ նա­ խա­տե­սում է կա­ տա­րել $10  մլն­-ի ներդ­րում ­ն եր, ո­րից $1,7  մլն-ն ար­դեն ի­րա­ կանաց­րել է։

PanARMENIAN

‹‹‹ էջ 1

Այս­պես՝ Ռու­սաս­տա­նի կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը «գույք պարտ­ քի դի­մաց» սխե­մա­յով ստա­ ցած հայ­կա­կան ակ­տիվ ­ն ե­րը, մաս­նա­վո­րա­պես «ՌԱՕ Մարսը» և ԵրՄՄԳՀԻ-ն 2008թ. հա­ վա­ տար­մագ­րա­յին կա­ռա­վար­ման հանձ­նեց «ԱՖԿ Սիս­տե­մայի» դուստր «Սիտ­րո­նիկս» ըն­կե­րու­ թյա­նը։ Դ­րա­նից հե­տո ա­նընդ­ հատ խոս­վում էր այս տա­րածք­ նե­րում ա­զատ տնտե­սա­կան գո­ տի ստեղ­ծե­լու մա­սին։ Ա­զատ տնտե­սա­կան գո­տու ի­րա­վա­կան դաշ­տը կար­գա­ վո­րող օ­րեն­քը Ազ­գա­յին ժո­ ղովն ըն­դու­նեց 2011թ. հու­նի­սին։

«ՌԱՕ Մարսի» և ԵրՄՄԳՀԻ-ի տա­րածք­նե­րում ա­զատ տնտե­ սա­կան գո­տի ստեղ­ծե­լու «Սիտ­ րո­նիկս Ար­մե ­նիայի» ծրագ­րին կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հա­վա­նու­ թյուն տվեց 2012թ. փետր­վա­րին։ Այս ծրագ­րի շրջա­նա­կում «Սիտ­րո­նիկս Ար­մե ­նիա» ըն­կե­ րու­ թյու­ նը մինչև 2014թ. վերջ նա­խա­տե­սում է կա­տա­րել $10  մլն-ի ներդ­րում ­ն եր, ո­րից $1,7  մլն-ն ար­դեն ի­րա­կանաց­ րել է։ Ներդ­րու­մա­յին մի­ջոց­ ներն ուղղ­վե­լու են են­թա­կա­ ռուց­վածք­նե­րի ստեղծ­մանն ու բա­րե­լավ­մա­նը, տնտե­սա­կան գո­տի­նե­րի մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­

մանն ուղղ­ված մի­ջո­ցա­ռում­ նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը, պրո­ ֆի­լա­յին շա­հա­գոր­ծող­նե­րի ներգ­րավ­մա­նը։ Հա­մա­ձայն մաս­նա­գի­տա­ կան հաշ­վարկ­նե­րի, ե­թե կազ­ մա­կերպ­վող ար­տադ­րու­թյուն­ նե­րում օգ­տա­գործ­վի բա­ցա­ռա­ պես տե­ղա­կան հումք, պայ­մա­ նա­կան ար­տադ­րո­ղի շա­հույ­թի տար­բե­րու­թյու­նը ա­զատ տնտե­ սա­կան գո­տու շրջա­նա­կում և դ­րա­նից դուրս գոր­ծու­նեու­ թյան ա­ռա­ջին տա­րում կա­րող է կազ­մել 25%՝ վե­ցե­րորդ տա­րում հաս­նե­լով 53%-ի։  n Ա. Չ.


№ 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ. |

Փողեր | 5

Շ­վեյ­ցա­րիան Հա­յաս­տա­նում $30  մլն­-ի ծրագ­րեր կի­րա­կա­նաց­նի

Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տնօ­րե­նի խոս­քով՝ նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծի հա­մար Ադր­բե­ջա­նը կստա­ նա նույն­քան գու­մար, որ­քան Հա­ յաս­տա­նը, Վ­րաս­տա­նին կհատ­ կաց­վի $34  մլն: «Հա­մա­ձայն նոր ռազ­մա­վա­րու­թյան՝ Շ­վեյ­ցա­րիան

փաս­տա­ցի կրկնա­պատ­կում է իր բյու­ջեն տա­րա­ծաշր­ջա­նի հա­ մար»,– ա­սել է Ռու­դոլֆ Շո­խը։ Ա­ռա­ջի­կա չորս տա­րի­նե­րին Շ­վեյ­ցա­րիան ներդ­րում ­ն եր կի­ րա­կա­նաց­նի ե­րեք հիմ ­ն ա­կան ուղ­ղու­թյուն­նե­րով։ Ֆի­նան­սա­ վոր­ման տե­սանկ­յ ու­նից ա­մե ­նա­ մե­ծը տնտե­սա­կան զար­գաց­ման և զ­բաղ­վա­ծու­թյան ո­լորտն է, որ­ տեղ շեշ­տը դրվե­լու է շու­կա­յի զար­գաց­ման, մաս­նա­գի­տա­կան հմտու­թյուն­նե­րի բարձ­րաց­ման վրա: Երկ­րոր­դը կա­ռա­վար­ման և հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի բնա­գա­վառն է, որ­տեղ ա­ջակ­ ցու­թյուն կցու­ցա­բեր­վի մար­զա­ յին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի ջան­քե­ րին՝ ուղղ­ված տա­րա­ծաշր­ջա­նի զար­գաց­մա­նը։ Եր­րոր­դը մար­դու անվ­տան­գու­թյան և պաշտ­պա­

410.24

0.34 p 0.08%

420

410

400 16.01

16.07

16.04

եվրո/դրամ

topnews.in

Ա­ռա­ջի­կա չորս տա­րի­նե­րին Հա­յաս­տա­նում ի­րա­կա­նաց­վե­ լիք ծրագ­րե­րի հա­մար Շ­վեյ­ցա­ րիան կտրա­մադ­րի $30 մլն, հու­ լի­սի 16-ին հայ­տա­րա­րել է Հա­ րա­վա­յին Կով­կա­սում Շ­վեյ­ցա­ րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան գրա­սեն­յա­կի տա­րա­ծաշր­ջա­ նա­յին տնօ­րեն Ռու­դոլֆ Շո­խը՝ ներ­կա­յաց­նե­լով գրա­սեն­յա­կի 2013-2016  թթ. ռազ­մա­վա­րու­ թյու­նը, տե­ղե­կաց­նում է «Մե­ դիա­մաքս» գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը:

դոլար/դրամ

536.43

2.21 p 0.41%

550 Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում Շ­վեյ­ցա­րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան գրա­սեն­յա­կը կրկնա­ պատ­կում է բյու­ջեն։

ցու­թյու­նը պաշտ­պա­նու­թյան, վստա­հու­թյան ամ­րապնդ­ման և խա­ղա­ղու­թյան հաս­տատ­ ման ուղ­ղու­թյամբ: Հա­յաս­տա­ նում այն նե­րա­ռում է Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հա­կա­մար­տու­թյան խա­ղաղ կար­գա­վո­րու­մը»,– ա­սել է Ռու­դոլֆ Շո­խը։  n

նու­ թյան ո­ լորտն է, որն ա­ ջակ­ ցու­թյուն է ցու­ցա­բե­րե­լու հա­կա­ մար­տու­թյուն­նե­րի կար­գա­վոր­ ման գոր­ծըն­թա­ցին: «Շ­վեյ­ցա­րիան միջ­նոր­դու­ թյան, օգ­նու­թյան և քա­ղա­ քա­կան երկ­խո­սու­թյան մի­ջո­ ցով կկենտ­րո­նաց­նի իր ա­ջակ­

530 16.01

16.04

ռուբլի/դրամ

16.07

12.63

0.08 p 0.64%

13,70

13,00

Մե­տաք­սի ճա­նա­պար­հը կխթա­նի զբո­սաշր­ջու­թյու­նը տա­րա­ծաշր­ջա­նում Վա­յոց ձո­րի Նո­րա­վան­քի տա­ճա­րի մոտ հու­լի­սի 16-ին տրվել է Մե­տաք­սի ճա­նա­պար­հի սևծով ­յ ան մի­ջանց­քի (BSSRC) անդր­տա­ րա­ծաշր­ջա­նա­յին ծրագ­րի պաշ­տո­նա­կան մեկ­նար­կը։ BSSRC-ն Վ­րաս­տա­նի, Հու­նաս­տա­նի, Թուր­քիա­յի և Հա­յաս­տա­նի հա­սա­րա­ կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող հա­մա­ տեղ ծրա­գիր է. նպա­տա­կը 3000-կի­լո­մետ­րա­նոց զբո­սաշր­ջա­յին ու­ղի ստեղ­ծելն է, ո­րը հու­նա­կան Սա­լո­նիկ քա­ղա­քից կձգվի մինչև հայ­կա­կան Մեղ­րի։ Ծ­րա­գի­րը ֆի­նան­սա­վոր­վում է Եվ­ րա­միու­թյան Սև­ծով­յ ան հա­մա­գոր­ ծակ­ցու­թյան ծրագ­րի, իսկ Հա­յաս­ տա­նում՝ նաև ԱՄՆ-ի Մի­ջազ­գա­յին զար­գաց­ման գոր­ծա­կա­լու­թյան՝ Ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի զար­գաց­ ման և շու­կա­յի մրցու­նա­կու­թյան ծրագ­րի («Ի-­Դի-Էմ-­Սի») կող­մից: Այն, ի թիվս տար­ բեր նա­ խագ­ ծե­ րի, կնե­րա­ռի ծրագ­րա­յին հա­վել­ ված­նե­րի մշա­կում iPhone-նե­րի, iPad-նե­րի, ինչ­պես նաև Android և Windows օ­պե­րա­ցիոն հա­մա­կար­

գե­րով աշ­խա­տող սմարթ­ֆոն­նե­րի և պ­լան­շետ­նե­րի հա­մար։ «Մե­տաք­սի ճա­նա­պար­հի սևծով­յ ան մի­ջանց­քի ծրա­գի­րը հայ­կա­կան քա­ղա­քակր­թու­թյու­ նը՝ որ­պես հա­մաշ­խար­հա­յին քա­ ղա­քակր­թու­թյան մաս, խթա­նե­լու հա­վել­յալ մի­ջոց է։ Այս ծրա­գի­րը կամ­րապն­դի նաև Հա­յաս­տա­նի դիր­քը՝ որ­պես զբո­սա­վայր, ին­ չը շատ կարևոր նա­խա­պայ­ման է Հա­յաս­տա­նում զբո­սաշր­ջա­ յին զար­գաց­ման հա­մար»,– մի­

կա­լու­թյուն­նե­րին և զ­բո­սաշր­ջու­ թյան ո­լոր­տի մաս­նա­գետ­նե­րին, հատ­կա­պես նրանց, ով­քեր հե­ տաքրքր­վում են GPS հա­մա­կար­ գի և բջ­ջա­յին հե­ռա­խոս­նե­րի հա­ վել­ված­նե­րի մի­ջո­ցով պատ­մա­ կան և բ­նա­կան զբո­սա­վայ­րերն ի­րար կա­պե­լու խնդիր­նե­րով։ «Այս ծրա­գի­րը Վ­րաս­տա­նը կա­ պում է Հա­յաս­տա­նի, Թուր­քիա­յի և Հու­նաս­տա­նի Մե­տաք­սի ճա­ նա­պար­հի զբո­սու­ղի­նե­րի հետ, ին­չը կարևոր է անդր­սահ­մա­նա­ յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյունն ու Մե­ տաք­սի ճա­նա­պար­հի եր­կայն­քով մեկ՝ տար­բեր մշա­կույթ­ներ կրող մարդ­կանց ան­մի­ջա­կան շփում­ ներն ու փո­խըմբռ­նու­մը խթա­նե­ լու հա­մար»,– նշել է Վ­րաս­տա­նի «Թաձ­րե­լի» հիմ ­ն ադ­րա­մի տնօ­ րեն Սի­մոն Կո­փա­ձեն:  n Լ.Մ.

ջո­ցառ­մա­նը նշել է Ճա­նա­պար­ հոր­դու­թյուն­նե­րի հայ­կա­կան բյու­րո­յի տնօ­րեն Հով­հան­նես Մար­գար­յա­նը։ Թուր­քիա­յի Տն­տե­սա­գետ­ նե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի նա­խա­ գաhի տե­ղա­կալ Ֆի­րատ Պո­լա­ տի խոս­ քով՝ ծրա­ գի­ րը փորձ է վե­րա­կանգ­նե­լու Մե­տաք­սի ճա­ նա­պար­հը որ­պես զբո­սու­ղի և թաքն­ ված գանձ։ Ըստ ծրագ­ րի հու­նաս­տան­յան գոր­ծըն­կեր Պի­ րուս Մեր­կու­րի­սի՝ բջջա­յին հե­ ռա­խոս­նե­րի նոր տեխ­նո­լո­գիա­ նե­րը և հա­վել­ված­նե­րը զբո­սաշր­ ջիկ­նե­րին հնա­րա­վո­րու­թյուն կտան տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­ նալ այ­ցե­լու­թյան հա­մար հե­ տաքր­քիր վայ­րե­րի և զ­բո­սաշր­ ջա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­սին։ Առ­ցանց այս հա­մա­կար­գը կներ­ կա­յաց­վի զբո­սաշր­ջա­յին գոր­ծա­

12,30 16.01 եվրո/դոլար

16.07

16.04

1.311

0.00 p 0.38%

1,33

1,26 16.01

16.04 WTI Brent

նավթ

16.07

106.93 0.61 p 0.57% 109.44 0.35 p 0.32%

US$/bbl.

110

85 16.01 ոսկի

16.04

կբ 100 հհ comex

1284.8 1287.9

16.07 5.0 p 0.39% 4.4 p 0.34%

US$/t oz.

1800

Paypal հա­մա­կար­գի ծա­ռա­յու­ թյուն­նե­րի սահ­մա­նա­փա­կում ­ն ե­ րը Հա­յաս­տա­նի հա­մար վե­րաց­ նե­լու ուղ­ղու­թյամբ»,– տե­ղե­կաց­ րել են ԿԲ-ից։ Ընդ ո­ րում՝ ԿԲ-ն հարկ է հա­ մա­րել հի­շեց­նել, որ խոս­քն այս դեպ­քում առևտ­րա­յին կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի մա­սին է, ո­րոնք բիզ­նես քա­ղա­քա­կա­նու­ թյունն ի­րա­կա­նաց­նում են սե­ փա­կան ռազ­մա­վա­րու­թյու­նից և տն­տե­սա­կան հաշ­վարկ­նե­րից ել­ նե­լով, և հա­յաս­տան­յան պրո­ֆե­ սիո­նալ հա­մայնք­նե­րին և խմ­բե­ րին խոր­ հուրդ է տվել այդ ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան վրա ազ­դել սե­փա­կան բիզ­նես պա­հան­ջարկն այդ կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­նե­րին բա­ցա­ հայտ ձևով ցու­ցադ­րե­լով: «Մեր շփում ­ն ե­րը Paypal ըն­կե­րու­թյան հետ ցույց են տվել, որ ՀՀ մաս­ նա­վոր հատ­վա­ծից այդ ըն­կե­րու­ թյու­նը դեռևս բա­վա­րար ազ­դակ­ ներ չի ստա­ ցել»,– նշվում է ԿԲ հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ։  n Տ.Հ.

1400

Հու­լի­սի 12-ին Կենտ­րո­նա­կան բան­կի նա­խա­գահ Ար­թուր Ջա­ վադ­յա­նին «Հայ ծրագ­րա­վո­րող­ նե­րի» ա­նու­նից նա­մակ էր ուղղ­ վել, ո­րում վեր­ջին­ներս մտա­հո­ գու­թյուն էին հայտ­նել, թե «ին­չու Google ըն­կե­րու­թյու­նը չի հա­մա­ գոր­ծակ­ցում հայ­կա­կան բան­կե­ րի հետ, ո­րի հետևան­քով Google Adsense-ի հա­յաս­տան­ցի բա­ժա­ նորդ­նե­րի վաս­տա­կած գու­մար­ նե­րը բան­կա­յին փո­խան­ցու­մով չեն փո­խանց­վում Հա­յաս­տան»։ Ծ­րագ­րա­վո­րող­նե­րը հոր­դո­ րել էին ԿԲ-ին քայ­լեր ձեռ­նար­ կել Google-ի հետ բա­ նակ­ ցե­ լու և խն­դի­րը լու­ծե­լու հա­մար։ «Ոչ պա­կաս կարևոր խնդիր է, և ա­ մոթ է մեր երկ­ րի հա­ մար, որ 2013թ. մենք չենք կա­րող նոր­մալ օգտ­վել նաև PayPal հա­մա­կար­ գից»,– նշվում էր նա­մա­կում։ «ՀՀ Կենտ­րո­նա­կան բանկը, իր քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հա­մա­ձայն, չի ար­ձա­գան­քում ա­նա­նուն նա­ մակ­նե­րին, սա­կայն կարևո­րե­լով հա­սա­րա­կու­թյան հետ թա­փան­ ցիկ շփու­մը՝ նպա­տա­կա­հար­

մար է գտնում պար­զա­բա­նում­ ներ տալ այս հար­ ցի վե­ րա­ բեր­ յալ»,– հու­լի­սի 16-ին ար­ձա­գան­ քել էին ԿԲ-ում։ Google AdSense հա­մա­կար­գը ստեղծ­ված է վեբ­կայ­քե­րում գո­ վազդ վա­ճա­ռե­լու նպա­տա­կով։ Հա­մա­կար­գը թույլ է տա­լիս վաս­ տա­կած գու­մար­նե­րը փո­խան­ցել կայ­քը հրա­պա­րա­կող կազ­մա­ կեր­պու­թյան բան­կա­յին հաշ­վին՝ EFT – Electronic Fund Transfer հա­մա­կար­գի օգ­նու­թյամբ։ Հա­ յաս­տա­նի դեպ­քում հա­սա­նե­լի է միայն բան­կա­յին չե­քե­րով փո­ խանց­ման տար­բե­րա­կը։ «Ցա­ վոք, այդ հա­ մա­ կար­ գը (EFT – խմբ.) այս պա­հին 257 երկր­նե­րից սպա­ սարկ­ վում է միայն 29-ում: Դ­րանց թվում են Եվ­րա­միու­ թյան 28-երկր­նե­րից 18-ը, Ավստ­ րա­լիան, Կա­նա­դան, Հոն­կոն­գը, Իս­րա­յե­լը, Ճա­պո­նիան, Մեք­սի­ կան, Նոր Զե­լան­դիան, Նոր­վե­ գիան, Շ­վեյ­ցա­րիան, Թուր­քիան, ԱՄՆ-ն: Աս­տի­ճա­նա­բար այդ ցան­կում նե­րառ­վում են նաև այլ երկր­ներ, այդ թվում՝ Արևել­

ccrux.corsarius.net

ԿԲ-ն ար­ձա­գան­քել է «Հայ ծրագ­րա­վո­րող­նե­րին»

1700

Google AdSense հա­մա­կար­գի բան­կա­յին չեք։

յան Եվ­րո­պա­յի և Ա­սիա­յի երկր­ նե­րը»,– աս­վում է ԿԲ տա­րա­ծած հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ։ Ինչ վե­ րա­ բե­ րում է Paypal հա­ մա­կար­գին, ա­պա Հա­յաս­տա­ նից գրանց­ված օգ­տա­տե­րե­րը այս պա­հին հա­մա­կար­գի մի­ջո­ ցով կա­տա­րում են փո­խան­ցում­ ներ, սա­կայն չեն կա­րող մի­ջոց­ ներ հաշ­վեգ­րել ի­րենց Paypal հա­ շիվ ­ն ե­րին, ո­րոնք փոխ­կապ­ված են հա­յաս­տան­յան բան­կա­յին հաշ­վե­հա­մար­նե­րի հետ։ «Կենտ­ րո­նա­կան բան­կը բա­նակ­ցում է և շա­րու­նա­կե­լու է ու­ղի­ներ փնտրել

1600 1500 1300 1200 16.01

16.04

(LME)

պղինձ

7028

16.07 81.6 p 1.17%

US$/tonne

8100

7300

6500 16.01 ցորեն

(cbt)

16.04

248.75

16.07 2.76 p

1.12%

US$/tonne

300 280 260 240 16.01

16.04

16.07

Տվյալները վերցված են 16.07, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ.

6 | Մեծ փողեր

Ռու­սաս­տա­նը ստագ­նա­ցիա­յի մեջ Երկ­րին ան­կա­յու­նու­թյան նոր օ­ջախ­ներ են սպառ­նում

Ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րին Ռու­սաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը կշա­րու­նա­ կի գտնվել ստագ­նա­ցիա­յի մեջ, աս­վում է «Տն­տե­սա­գի­տու­թյան բարձ­րա­գույն դպրո­ցի» հրա­պա­րա­կած հեր­թա­կան տե­ղե­կագ­րում։ պատ­ճառ կդառ­նա։ Դիս­բա­լան­սի ևս մեկ աղբ­ յուր, ինչ­ պես նախ­ կի­նում, շա­րու­նա­կում են մնալ բարձ­րա­ցող աշ­խա­տա­վար­ձե­րը՝ աշ­խա­տան­քի ար­տադ­րո­ղա­կա­ նու­թյան նվազ­ման ֆո­նին։ Կենտ­րո­նը Ռու­սաս­տա­նի տնտե­սու­թյան ստագ­նա­ցիա­յի մա­սին զգու­շաց­րել է դեռ մա­յի­ սի վեր­ջին։ Նշ­վում էր, որ արդ­ յու­նա­բե­րա­կան ար­տադ­րան­ քի ա­ ճը 2011թ. հուն­ վար-2013թ. ապ­րիլ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում կազ­ մել է ամ­ սա­ կան 0,11%, ընդ ո­րում՝ ըն­թա­ցիկ տար­վա մար­ տին և ապ­րի­լին ցու­ցա­նի­շը նվա­ զել է հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար 0,2 և 0,6-տո­կո­սա­յին կե­տով։ Այս տար­վա ա­ռա­ջին ե­ռամս­յա­կում Ռու­սաս­տա­նում արդ­յու­նա­բե­րա­կան ար­տադ­րու­թյան ա­ճը կազ­մել է 0,1%՝

«Տն­տե­սա­գի­տու­ թյան բարձ­րա­ գույն դպրո­ցի» մաս­նա­գետ­նե­րը Ռու­սաս­տա­նում vesti.net

Կենտ­րո­նի մաս­նա­գետ­նե­րի կար­ ծի­քով՝ առ­կա դիս­բա­լանս­նե­րը կու­ժե­ղա­նան, և ան­կա­յու­նու­թյան նոր օ­ջախ­ներ կա­ռա­ջա­նան, այդ թվում՝ պե­տա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան ան­մի­ջա­կան ազ­դե­ցու­ թյան հետևան­քով։ «Այս ա­մե ­նի արդ­յուն­քում տնտե­սու­թյան ա­ճի վե­րա­կանգ­նու­մը շատ ա­վե­լի խնդրա­հա­րույց կդառ­նա»,– աս­ վում է ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյու­նում։ Տն­տե­սա­գետ­նե­րի կան­խա­տես­ ման հա­մա­ձայն՝ դիս­բա­լանս­ նե­րի խո­րաց­մա­նը կնպաս­տեն մի շարք գոր­ծոն­ներ։ Այս­պես՝ մի կող­մից ռուբ­լու ար­ժեզր­կու­ մը կա­րա­գաց­նի ներկր­վող ապ­ րանք­նե­րի գնե­րի բարձ­րա­ցու­մը, մյուս կող­մից՝ բնա­կան մե­նաշ­ նորհ­նե­րի սա­կագ­նե­րի բարձ­ րա­ցու­մը գնա­ճի ա­րա­գաց­ման

2012թ. նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի 3,1%-ի հա­մեմ ­ ատ։ 2013թ. հուն­վար-

հու­նիս ա­միս­նե­րին Ռու­սաս­տա­նի ՀՆԱ-ի ա­ ճը ե­ ղել է 1,6%։ Կա­ ռա­ վա­

ստագ­նա­ցիա­յի շա­րու­նա­կում են խոս­տա­նում։

րու­թյու­նը տար­վա կտրված­քով 2,4% աճ է ակն­կա­լում։  n

ԱՄՀ-ին խնդրել են հե­ռա­նալ Եվ­րո­պա­յի ա­մե­ նա­բարձր վար­ ձատր­վող բան­ կիր­նե­րի ճնշող մե­ծա­մաս­նու­թյու­ նը աշ­խա­տում է Լոն­դո­նում։

Լոն­դո­նում շատ ա­վե­լի լավ է EBA-ն հաշ­վել է Եվ­րո­պա­յի ա­մե­նա­ բարձր վար­ձատր­վող բան­կիր­նե­րին Եվ­րո­պա­յի ա­մե ­նա­բարձր վար­ձատր­վող բան­կիր­նե­րի ճնշող մե­ ծա­մաս­նու­թյու­նը աշ­խա­տում է Լոն­դո­նում, վկա­յում է Եվ­րո­պա­ կան բան­կա­յին վար­չու­թյան (EBA)՝ 2011թ. Եվ­րո­պա­յում բան­կա­ յին աշ­խա­տա­կից­նե­րի աշ­խա­տա­վար­ձե­րի մա­սին զե­կույ­ցը, տե­ղե­ կաց­նում է Reuters-ը։ Ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյան հա­մա­ձայն՝ ո­լոր­տի ա­վե­լի քան 3  հազ. աշ­ խա­տա­կից 2011թ. մի­ջի­նը €1  մլն է վաս­տա­կել։ Ն­ման վար­ձատ­ րու­թյամբ եվ­րո­պա­կան բան­կիր­ նե­րի ե­րեք քա­ռոր­դը աշ­խա­տում է Լոն­դո­նում։ Այս­պես՝ Բ­րի­տա­ նիա­յում բան­կե­րի շուրջ 2,5  հազ. աշ­խա­տա­կից մի­ջի­նը €1,44  մլն է վաս­տա­կել։ Ըստ զե­կույ­ցի՝ Եվ­րո­պա­ յում բան­կիր­նե­րը ճգնա­ժա­մի հետևան­քով զգա­լի վնաս­ներ չեն կրել։ EBA-ի տվյալ­նե­րի հա­մա­ ձայն՝ ա­մե ­նա­բարձր վար­ձատր­ վող բան­կիր­նե­րի թվով երկ­րորդ տե­ղում Գեր­մա­նիան է, որ­տեղ 2011թ. բան­կա­յին ո­լոր­տի 170 աշ­ խա­տակ­ցի մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ ձը գե­րա­զան­ցել է €1  մլն­-ը, ընդ ո­րում՝ նրանց ընդ­հա­նուր աշ­ խա­տա­վար­ձը գե­րա­զան­ցել է բրի­տա­նա­կան բան­կե­րի­նը՝ կազ­ մե­լով մի­ջի­նը €1,84  մլն։ Իս­պա­նա­կան բան­կե­րի 125 աշ­ խա­տակ­ցի մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ ձը շատ ա­ վե­ լի բարձր է ե­ ղել՝

Հուն­գա­րիա­յի Ազ­գա­յին բան­ կը Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ­ նադ­ րա­ մի ն (ԱՄՀ) խնդրել է փա­կել Բու­դա­պեշ­տում իր ներ­ կա­յա­ցուց­չու­թյու­նը, հա­ղոր­ դում է Reuters-ը:

€2,4  մլն յու­րա­քանչ­յու­րի­նը։ Ճգ­ նա­ժա­մում գտնվող եվ­րո­պա­կան երկր­ նե­ րը ևս հետ չեն մնա­ ցել մի­լիո­նա­տեր բան­կիր­նե­րի թվով։ Այս­պես՝ Իռ­լան­դիա­յում 21 բան­ կիր մի­ջի­նը €1,4  մլն աշ­խա­տա­ վարձ է ստա­ցել, Պոր­տու­գա­լիա­ յում 11 բան­կիր ստա­ցել է €1,6 մլն, Հու­նաս­տա­նում եր­կու բան­կի­րի աշ­խա­տա­վար­ձը կազ­մել է €2  մլն։ Ըստ EBA-ի տվյալ­ նե­ րի՝ 2011թ. նվա­զել է բարձր վար­ձատր­վող բան­կիր­նե­րի թի­վը։ 2010թ. հա­ մե­մատ Ֆ­րան­սիա­յում ցու­ցա­նի­շը նվա­զել է 45%-ով, Գեր­մա­նիա­ յում՝ 13%-ով, Մեծ Բ­րի­տա­նիա­ յում՝ 4%-ով։ Կա­ռույ­ցը մտա­դիր է նման զե­ կույց­ներ հրա­պա­րա­կել պար­բե­ րա­բար։ Տար­վա վեր­ջում կներ­ կա­յաց­վի ա­ռա­վել ման­րա­մասն ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյուն, ո­րը կպա­ րու­նա­կի բարձր վար­ձատր­վող աշ­խա­տա­կից­նե­րի և ո­լոր­տում զբաղ­ ված մարդ­ կանց թվի հա­ մա­մաս­նու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նող տվյալ­ներ։  n

Հուն­գա­րիա­յի Կենտ­րո­նա­կան բան­կի նա­խա­գահ Դ­յորդ Մա­տոլ­ չիի՝ ԱՄՀ կա­ռա­վա­րիչ-տնօ­րեն Ք­րիս­տին Լա­գար­դին ուղղ­ված նա­մա­կում աս­վում է, որ Բու­դա­ պեշ­տում ԱՄՀ ներ­կա­յա­ցուց­չու­ թյան անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը չկա, քա­նի որ ա­վարտ­վում է Հուն­գա­ րիա­յի և հիմ ­ն ադ­րա­մի միջև վար­ կա­յին պայ­մա­նագ­րի ժամ ­կ ե­տը։ ԱՄՀ ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը հուն­ գա­րա­կան HVG պար­բե­րա­կա­նին տե­ղե­կաց­րել է, որ երկ­րում հիմ­ նադ­րա­մի ա­ռա­քե­լու­թյան ներ­ կա­յիս ղե­կա­վար Ի­րի­նա Ի­վա­շեն­ կո­յի լիա­զո­րու­թյուն­նե­րի ժամ­ կետն ա­վարտ­վում է օ­գոս­տո­սին, և ԱՄՀ-ն մ­ տա­ դիր չէ նոր ղե­ կա­վար նշա­նա­կել։ ԱՄՀ-ն ներ­ կա­յա­ցուց­չու­թյուն­ներ բա­ցում է պաշ­տո­նա­կան հրա­վե­րով։ 2010թ. Հուն­գա­րիա­յում իշ­խա­ նու­թյան ե­կած վար­չա­պետ Վիկ­

blogs.ft.com

www.bloomberg.com

Հիմ ­ն ադ­րա­մը փա­կում է ներ­կա­յա­ցուց­չու­թյու­նը Բու­դա­պեշ­տում

տոր Օր­բա­նը հիմ ­ն ադ­րա­մի ն բազ­միցս մե­ղադ­րել է եվ­րո­պա­ կան երկր­նե­րի ներ­քին գոր­ծե­ րին մի­ջամ­տե­լու մեջ, ինչ­պես նաև քննա­դա­տել նախ­կին իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը։ Բա­ցի այդ՝ Օր­բա­նը հայտ­նի է տնտե­ սա­ կան մի շարք խնդիր­ նե­րին իր ար­տա­սո­վոր մո­տեց­ մամբ, ին­չի հա­մար բազ­միցս են­ թարկ­ վել է ԱՄՀ-ի և Եվ­ րա­ միու­թյան խիստ քննա­դա­տու­ թյուն­նե­րին։ Մա­տոլ­չին Օր­բա­նի կա­ռա­վա­րու­թյու­նում զբա­ղեց­ րել է է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րի պաշ­տո­նը։

ԱՄՀ-ի դեմ բո­ղո­ քի ցույց Բու­դա­ պեշ­տում։

ԱՄՀ-ն Բու­դա­պեշ­տին հատ­ կաց­րել է $15 մլրդ­-ի վարկ, Հուն­ գա­րիան ԵՄ ա­ռա­ջին եր­կիրն էր, ո­րը ճգնա­ժա­մի պայ­ման­նե­րում դի­մեց ար­տա­քին ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյան։ Վար­կի մար­ման ժամ ­կ ե­տը լրա­նում է այս տար­վա սեպ­տեմ­բե­րին։ 2014թ. Հուն­գա­րիա­յում տե­ղի կու­նե­նան խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ, փոր­ձա­գետ­ նե­րի մի մա­սը Հուն­գա­րիա­յի իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի՝ ԱՄՀ ներ­կա­յա­ ցուց­չու­թյու­նը փա­կե­լու ո­րո­շու­ մը հակ­ված է պայ­մա­նա­վո­րե­լու հենց քա­ղա­քա­կան դրդա­պատ­ ճառ­նե­րով։  n

Լա­վա­գույ­նը ել­քը ԵՄ-ից Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յում կրկին սցե­նար­նե­րի մրցույթ է Բ­րի­տա­նա­կան Institute of Economic Affairs (IEA) հե­տա­զո­տա­կան ինս­տի­տու­տը Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի՝ Եվ­րա­միու­թյան կազ­մից դուրս գա­լու լա­վա­գույն սցե­նա­րի մրցույթ է հայ­տա­րա­րել, հա­ղոր­դում է Reuters-ը: Մր­ցույ­թի հաղ­թո­ղը €131  հազ. դրա­մա­կան պարգև կստա­նա: Մր­ցա­նա­կի հիմ ­ն ա­դիր­նե­րը մտա­ դիր են նաև պարգև­ ներ հանձ­ նել երկ­րորդ և եր­րորդ տե­ղե­րը զբա­ղեց­րած սցե­նար­նե­րին՝ հա­ մա­պա­տաս­խա­նա­բար €10  հազ. և €5 հազ.։ Բա­ցի այդ՝ IEA-ն խոս­ տա­ ցել է €5 հազ. հանձ­ նել 30-ը չբո­լո­րած լա­վա­գույն մաս­նակ­ցին։

Այս մրցա­նա­կը 2011թ. հիմ ­նել է բրի­տա­նա­կան Next ման­րա­ ծախ առևտ­րի ցան­ցի սե­փա­կա­ նա­տեր լորդ Սայ­մոն Վուլֆ­սո­ նը: 2012թ. մրցույ­թի հաղ­թո­ղը Capital Economics ըն­կե­րու­թյան փոր­ձա­գետ Ռո­ջեր Բութլն է ե­ղել։

Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի վար­չա­ պետ Դեյ­վիդ Քե­մե­րո­նն ըն­թա­ ցիկ տար­ վա սկզբում հայ­ տա­ րա­րել է, որ ԵՄ իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րի հետ կքննար­կի Միու­թյա­ նը Լոն­դո­նի ան­դա­մակ­ցու­թյան պայ­ման­նե­րը։ Քե­մե­րո­նի կու­ սակ­ցու­թյու­նը 2015թ. ընտ­րու­ թյուն­նե­րում հաղ­թե­լու դեպ­ քում մտա­ դիր է 2017թ. ԵՄ կազ­մից դուրս գա­լու հան­րաք­ վե անց­կաց­նել:  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ. |

Աշխարհ | 7

Հաց և ար­ժա­նա­պատ­վու­թյուն Ա­րա­բա­կան հա­սա­րա­կա­կան քա­ղա­քա­կան ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­ րի հայտ­նի մեկ­նա­բան Սուլ­թան Սո­ւուդ ալ Քա­սի­մի ն, ո­րը բնակ­ վում է ԱՄԷ-ի Շար­ժա քա­ղա­քում, Ա­րա­բա­կան գար­նան ժա­մա­նակ Twitter ցան­ցի մի­ջո­ցով ա­մե ­նաակ­տիվ ին­ֆոր­մա­ցիա տա­րա­ծող­ նե­րից է ե­ղել: Սի­վիլ­Նե­թին նա պատ­մում է Ե­գիպ­տո­սում տե­ղի ու­նե­ցած վեր­ջին ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի և դ­րանց տա­րա­ծաշր­ջա­ նա­յին նշա­նա­կու­թյան մա­սին:

Սուլ­թան Սո­ւուդ ալ Քա­սի­մի խոս­ քով՝ ա­րա­բա­կան երկր­նե­րում եր­կու տե­սա­կի փո­փո­ խու­թյուն­ներ են

— Մի քա­նի օր ա­ռաջ Դեյ­վիդ Իգ­նա­թիու­սը [Washington Post թեր­թի սյու­նա­կա­գիր] գրել էր, թե Մի­ջին Արևելքն ապ­ րում է ժո­ղով­րդա­վա­րաց­ ման ջղա­ձիգ մի շրջան, որն ա­վե­լի եր­կար պրո­ցե­ սի սկիզբն է: Հա­մա­ձա՞յն ես այդ տե­սա­կե­տին: – Հա­մա­ձայն եմ: Կար­ծում եմ՝ ո­րոշ տե­ղե­րում հե­տըն­թաց­ներ ապ­րե­ցինք, սա­կայն մեր ան­ցած ճա­նա­պար­հը շատ դրա­կան է: Ս­րան պետք է նա­յել որ­պես 1015 տար­վա գոր­ծըն­թաց նախ­քան նրա հա­ջո­ղու­թյան կամ ան­հա­ ջո­ղու­թյան մա­սին խո­սե­լը:

– Դա իշ­խա­նու­թյա՞ն, թե՞ հա­մա­կար­գա­յին փո­փո­խու­ թյուն է: – Ու­նենք տար­բեր տե­սա­կի փո­փո­խու­թյուն­ներ: Կա վերևից ե­կող փո­փո­խու­թյուն, երբ կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը ո­րո­շում է, որ ար­դեն ժա­մա­նակն է բա­րե­փո­ խում ­ն եր ա­նե­լու: Այդ­պես ե­ղավ մի շարք երկր­ նե­ րում: Այ­ սօր դա տե­ղի է ու­նե­նում Բիր­մա­յում: Կա ներքևից վերև բարձ­ րա­ ցող ապս­տամ­բու­թյուն, դա կա­րող է լի­նել զին­ված կամ քա­ղա­քա­ ցիա­կան ապս­տամ­բու­թյուն, ին­ չը տե­ղի ու­նե­ցավ ա­րա­բա­կան աշ­խար­հում ան­ցած 2,5 տար­վա ըն­թաց­քում:

– Այն, ինչ այ­սօր կա­ տար­վում է Ե­գիպ­տո­սում, արդ­յոք նո՞ւյնն է, ինչ տե­ ղի ու­նե­ցավ եր­կու տա­րի ա­ռաջ: Արդ­յոք փո­ղո­ցում գտնվող մար­դիկ նույն բա­նե՞րն են պա­հան­ջում, թե՞ ու­րիշ բա­ներ: – Կար­ ծում եմ՝ դա դեռ նույն պրո­ցե­սի մասն է կազ­մում: Այդ պրո­ ցե­ սը, որ սկսվեց 2008թ., ի­րա­կա­նում, երբ Ե­գիպ­տո­սում ապ­րի­լի 6-ի ընդվ­զումն սկսվեց ընդ­դեմ փտա­ծու­թյան և ճն­ շում ­ն ե­րի, դրա­նից հե­տո ե­կավ 2011թ., ա­ պա՝ 2013թ. ընդվ­ զու­ մը: Այս բո­ լո­ րը մաս են կազ­ մում ըմ­բոս­տու­թյուն­նե­րի մի եր­կար շա­րա­նի, ո­րը պա­հան­ ջում է նույն սո­ ցիա­ լա­ կան ար­ դա­րու­թյու­նը: Մար­դիկ պա­ հան­ ջում են ի­ րենց հա­ ցը և ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը:

— Վեր­ջերս Թուր­քիա­յում տե­ղի ու­նե­ցող պրո­ցես­նե­ րը ևս կա­ռա­վար­ման հետ են կապ­ված, այն­պես չէ՞: Դա միայն այդ շարժ­ման մեջ ներգ­րավ­ված մարդ­ կանց մա­սին չէ, դա ուղ­ ղա­կի տար­բեր՝ ա­վե­լի ընդգր­կուն կա­ռա­վար­ման մա­սին է: Արդ­յոք դրան կա­րե­լի՞ է հաս­նել փո­ղոց­ նե­րում ցույ­ցեր ա­նե­լով: Հե­տո ի՞նչ է լի­նե­լու: – Մենք պետք է հի­ շենք, որ Թուր­քիան զին­վո­րա­կան ռե­ժիմ է ու­նե­ցել իր ար­դի պատ­մու­ թյան եր­կար ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծում՝ մինչև 1980-90-ա­կան­ նե­րը: Միայն «Ար­դա­րու­թյուն և զար­գա­ցում» կու­սակ­ցու­թյունն էր, որ կա­րո­ղա­ցավ բա­նա­կը հետ մղել դե­պի իր զո­րա­նոց­նե­ րը, ա­վե­լին՝ հա­լա­ծել զին­վո­րա­ կան­նե­րին ու բան­տար­կել մեծ թվով գե­նե­րալ­նե­րի: Մ­տա­հո­գու­ թյուն կար, որ այս տար­ վա մա­ յի­սի վեր­ջին և հու­նի­սի սկզբին սկսված քա­ղա­քա­ցիա­կան ապս­ տամ­բու­թյան պատ­ճա­ռով զին­ վո­րա­կա­նու­թյու­նը կվե­րա­նա­ յի քա­ղա­քա­կա­նու­թյան նկատ­ մամբ իր մո­տե­ցու­մը, սա­կայն բա­րե­բախ­տա­բար զին­վո­րա­կա­ նու­թյու­նը եր­բեք չմտա­ծեց նո­ րից ներգ­րավ­վե­լու քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան մեջ, և հենց այս­պես էլ պետք է մնա ի­րադ­րու­թյու­նը:

— Կա­րե­լի՞ է նույնն ա­սել Սի­րիա­յի մա­սին: – Սի­ րիան գոր­ ծում է զու­ գա­ հեռ գծե­ րով: Մե­ կը երկ­ րի ներ­ սում գոր­ծող քա­ղա­քա­ցիա­ կան հա­սա­րա­կու­թյունն է: Կա նաև քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­ րա­կու­թյուն, ո­րը գոր­ծում է երկ­րից դուրս՝ աք­սո­րում: Եվ կա զին­ված ապս­տամ­բու­թյու­ նը: Հետևա­բար՝ կա ե­րեք տար­ բեր շար­ժում, սա­կայն բո­լո­րի վերջ­նա­կան նպա­տա­կը փո­փո­ խու­ թյունն է: Իսկ ինչ­ պե՞ս կա­ րե­լի է հաս­նել այդ փո­փո­խու­ թյա­ նը. այդ կե­ տում է նրանց ան­հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը:

– Սա­կայն Ե­գիպ­տո­սում դա է դժվար եր­կընտ­րան­ քը, չէ՞: Կա՞ զին­վո­րա­կա­նու­

լի­նում՝ վերևից ե­կող, երբ կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը ո­րո­ շում է, որ ժա­մա­ նակն է բա­րե­փո­ խում ­ն եր ա­նե­լու, և ներքևից վերև բարձ­րա­ցող, որն ար­տա­հայտ­վում է ապս­տամ­բու­թյան տես­քով:

թյա­նը որ­պես փրկու­թյուն ա­պա­վի­նե­լու գա­ղա­փա­ րի վե­րա­դարձ, ինչն ար­դեն ե­ղել է մի քա­նի նա­խա­գա­ հի դեպ­քում: – Իս­կա­պես, այժմ եր­կու նախ­ կին նա­խա­գահ­ներ կան, ո­րոնք կա­լան­քի տակ են: Սա ա­մե ­նա­ բարձր թիվն է Ե­գիպ­տո­սի պատ­ մու­թյան մեջ: Նախ­կի­նում ե­ղել է մեկ կա­լա­նա­վոր­ված նա­խա­գահ՝ 50-ա­կան­նե­րին, 60-ա­կան­նե­րին և 70-ա­կան­նե­րին: Սա­կայն զին­ վո­րա­կա­նու­թյու­նը միշտ մե­ծա­ պես ազ­դել է և իր ստվերն է թո­ ղել քա­ղա­քա­կա­նու­թյան վրա: Ան­գամ 2011թ. հուն­վա­րին զին­վո­ րա­կա­նու­թյու­նը հսկա դեր խա­ ղաց Մու­բա­րա­քին լու­սանցք գցե­ լու գոր­ ծում, քա­ նի որ զգաց, որ ամ­բողջ աշ­խարհն ի­րենց ճնշում է: 2013թ. զին­վո­րա­կա­նու­թյունն ու­րիշ քայ­լի դի­մեց. փոր­ձեց քա­ ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­ նը ներգ­րա­վել մի բա­նի մեջ, որն ի­րա­կա­նում զին­վո­րա­կան հե­ ղաշր­ ջում է: Հա­ կա­ ռակ այն բա­ նի, որ «հե­ղաշր­ջում» տեր­մի նն այն­քան էլ ցան­կա­լի չէ Ե­գիպ­ տո­սում և ընդ­հան­րա­պես Մի­ ջին Արևել­քում, աշ­խար­հիկ և լի­ բե­րալ ե­գիպ­տա­ցի­նե­րի հա­մար այլ ճա­նա­պարհ չկար կա­տա­րե­ լու այն փո­փո­խու­թյուն­նե­րը, որ ի­րենք ցան­կա­նում էին՝ ա­ռանց զին­վո­րա­կա­նու­թյան հետ շատ սերտ կա­պե­րի մեջ մտնե­լու: – Այս երկ­փեղ­կու­մը կամ պա­րա­դոք­սը, որ ե­գիպ­ տա­ցի­ներն ապ­րում են այ­ սօր, տե­ղի է ու­նե­նում աշ­ խար­հի տար­բեր տե­ղե­ րում, նաև՝ հետ­խորհր­դա­ յին տա­րած­քում, որ­տեղ կա ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ընտ­րա­կան պրո­ցես: Սա­ կայն հե­տո ստա­նում ես

ան­ցան­կա­լի արդ­յունք­ներ, և չես ցան­կա­նում սպա­ սել ամ­բողջ նա­խա­տես­ված ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծը, որ հե­տո սկսես աշ­խա­տել քո ցան­կա­ցած ար­դունք­նե­րին հաս­նե­լու հա­մար: Ե­գիպ­ տո­սում, օ­րի­նակ, բա­ցի այս պա­րա­դոք­սից՝ կա՞ այլ ճա­նա­պարհ: – Այ­սօր Ե­գիպ­տո­սում միակ ճա­նա­պար­հը դուրս մղված իս­ լա­միստ­նե­րին ներգ­րա­վելն ու նրանց հա­մո­զելն է, որ սա է այն պրո­ցե­սը, ո­րի մի­ջո­ցով պի­տի կա­րո­ղա­նան կարևոր դեր խա­ ղալ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մեջ: Խն­դիրն այն է, որ իս­լա­միստ­նե­ րը՝ «Մուս­ուլ­ման եղ­բայր­նե­րը» և մ­յուս­նե­րը, ո­րոնք դուրս մղվե­ ցին, ու­նեն ժո­ղովր­դա­կան հե­նա­ րան, և ցան­կա­լի չէ այդ ժո­ղովր­ դա­կան հե­նա­րա­նին զրկան­քի մատ­նել: Այն ե­գիպ­տա­ցի­նե­րը, ո­րոնք «Մու­լու­ման եղ­բայր­նե­րի» դեմ ցույ­ ցի ե­ լան, ու­ նեին շատ ար­դա­րա­ցի դժգո­հու­թյուն­ներ: «Մուս­ուլ­ման եղ­բայր­նե­րը» շատ անմր­ցու­նակ են: Ն­րանք սխալ վա­րե­ցին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը և, ա­մե ­նա­կարևո­րը, տնտե­սու­ թյու­նը: Այս­պես՝ ար­դա­րա­ցի բո­ ղոք­նե­րով դուրս ե­կած ե­գիպ­տա­ ցի­նե­րին փո­փո­խու­թյուն բե­րե­լը մի հարց է, ո­րին պա­տաս­խա­նե­լը ա­միս­ներ կամ տա­րի­ներ կտևի: Կար­ծում եմ՝ սրա պա­տաս­խա­նը «Մուս­ուլ­ման եղ­բայր­նե­րին» ինչոր ձևով ներգ­րավ­ված պա­հելն է, որ­պես­զի նրանք զգան, որ «հետմուսու­լ­ման եղ­բայր­նե­րի» կա­ռա­ վա­ րա­ թյան մեջ ևս տեղ ու­ նեն: Այ­ լա­ պես ա­ մե ն ինչ շատ վատ կա­րող է լի­նել: — Շա­տե­րը, որոնք ապ­րում են այն երկր­նե­րից հե­ ռու, որ­տեղ տե­ղի են ու­նե­

նում ժո­ղովր­դա­վա­րաց­ման այս ջղա­ձիգ գոր­ծըն­թաց­ նե­րը, հա­ճախ մտա­ծում են դա­վադ­րա­կան այն տե­սու­ թյուն­նե­րի մա­սին, թե բո­ լոր թե­լե­րի ծայ­րերն ա­մե­ րի­կա­ցի­նե­րի ձեռ­քում են և այլն… Վեր­ջին եր­կու շա­ բաթ­վա Ե­գիպ­տո­սի ի­րա­ դար­ձու­թյուն­նե­րի դեպ­ քում ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը բա­ վա­կան մեղմ էին, գրե­թե՝ լուռ: Սա­կայն դա չօգ­նեց, որ փոխ­վի այն մտա­ծե­լա­ կեր­պը, թե սա իս­կա­պես ի­րենց ձեռ­քե­րում գտնվող պրո­ցես է, ոչ թե դրսում ինչ-որ տեղ հյուս­ված դա­վադ­րու­թյուն: — Բո­լոր կող­մե­րը՝ լի­նեն աշ­ խար­հիկ­նե­րը, իս­լա­միստ­նե­րը, թե լի­բե­րալ­նե­րը, ա­մե­րի­կա­ցի­ նե­րին մե­ղադ­րում են և ա­սում, որ կա՛մ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը կա­ նաչ լույս են տվել, կա՛մ ուղ­ ղա­ կի ա­ջակ­ցել են այս շարժ­մա­նը: Ի­րա­կա­նում՝ ԱՄՆ-ի կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը շատ զգույշ է, որ ե­ղա­ ծը հե­ղաշր­ջում չան­վա­նի, գո­նե ա­ռայժմ, քա­նի որ ԱՄՆ-ի օ­րեն­քի հա­մա­ձայն՝ ե­թե ընտր­ված լե­գի­ տիմ կա­ռա­վա­րու­թյու­նը տա­պալ­ վում է հե­ղաշրջ­մամբ, Ա­մե­րի­կա­ յից այդ երկ­ րին ու­ ղարկ­ վող բո­ լոր տե­սա­կի օգ­նու­թյուն­նե­րը կա­ սեց­ վում են: Հի­ շենք, որ ԱՄՆ-ը գնա­հա­տում է Ե­գիպ­տո­սի դե­րը Մի­ջին Արևել­քում, Իս­րա­յե­լի հետ խա­ղա­ղու­թյան պահ­պան­ման հար­ ցում, և ն­ րանք չեն ցան­ կա­ նում այդ հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյու­ նը խախ­տել: Հետևա­բար՝ նրանք շատ զգույշ են ի­րենց օգ­տա­գոր­ ծած բա­ռա­պա­շա­րի հար­ցում:  n Զ­րու­ցել է Սալ­բի Ղա­զար­յա­նը Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջութ­յամբ դի­տե՛ք CivilNet.am կայ­քում:

Հե­ռար­ձա­կել հայ­րե­նի­քում «Ա­մե­րի­կա­յի ձայնն» ու «Ա­զա­տու­թյու­նը» բաց­վել են նաև ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի հա­մար ԱՄՆ-ի քա­ղա­քա­ցի­նե­րը 1950-ա­կան­նե­րից հե­տո ա­ռա­ջին ան­գամ հնա­րա­վո­րու­թյուն են ստա­ցել օ­րի­նա­կան ճա­նա­պար­հով ծա­ նո­թա­նալ պե­տա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի կող­մից այլ երկր­նե­ րում տա­րած­վող տե­ղե­կատ­վու­թյա­նը, հա­ղոր­դում է ա­մե­րիկ­յան Atlantic Wire լրատ­վա­կան կայ­քը։ Հու­լի­սի սկզբին ԱՄՆ-ում ու­ժի մեջ է մտել Ս­միթ-­Մունդ­տի ակ­տի ար­դիա­կա­նաց­ման մա­սին օ­րեն­ քը, ո­ րը 65 տար­ վա մեջ ա­ ռա­ ջին ան­գամ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին

հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս ծա­ նո­թա­նալ պե­տա­կան լրատ­վա­ մի­ջոց­նե­րի կող­մից տա­րած­վող բո­վան­դա­կու­թյա­նը։ Մինչ այս, հա­մա­պա­տաս­խան Սա­ռը պա­

տե­րազ­մի դա­րաշր­ջա­նի սկզբին ըն­դուն­ված և այլ պե­տու­թյուն­ նե­րում կո­մու­նիս­տա­կան գա­ղա­ փար­նե­րի հան­րայ­նաց­մա­նը խո­ չըն­դո­տե­լուն ուղղ­ված Ս­միթ-­ Մունդ­ տի ակ­ տի, ԱՄՆ-ում ար­ գել­ված էր տա­րա­ծել այն­պի­սի լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի բո­վան­դա­ կու­թյու­նը, ինչ­պի­սիք են «Ա­մե­ րի­կա­յի ձայ­նը» կամ «Ա­զա­տու­ թյուն» ռա­դիո­կա­յան­նե­րը։

Նոր օ­րեն­քը վե­րաց­նում է օ­րենսդ­րա­կան այս կոշտ նոր­ մը։ Այժմ մե­դիաըն­կե­րու­թյուն­ նե­րը, այդ թվում՝ մաս­նա­վոր լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը, ի­րա­վունք կստա­նան երկ­րի ներ­սում տա­ րա­ծե­լու այլ պե­տու­թյուն­նե­ րի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար նա­ խա­տես­վող ա­մե­րիկ­յ ան լրատ­ վա­մի­ջոց­նե­րի հա­ղոր­դում ­ն ե­րը։ Սա­կայն նրանք ա­մե ն ան­գամ

պետք է թույլտ­ վու­ թյուն ստա­ նան այդ բո­վան­դա­կու­թյան վե­ րա­թո­ղարկ­ման հա­մար։ Օ­րենսդ­րա­կան այս փո­փո­ խու­թյան անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­ նը բա­ցատր­վում է նրա­նով, որ ին­տեր­նե­տի գո­յու­թյան պայ­ ման­նե­րում ար­գել­քը դառ­նում է ա­նի­մաստ։  n Պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը


| № 98 (338), չորեքշաբթի, հուլիսի 17, 2013 թ.

8 | Մշակույթ

Փ­շե­րի վրա­յով եմ քայ­լել, ու օգ­նու­թյու­նը ե­կել է Դեռ մա­նուկ հա­սա­կից Տաթևիկ Հով­հան­նիս­յանն իր կա­տա­րում­ն ե­ րով գե­ րել է ոչ միայն նախ­ կին ԽՍՀՄ, այլև Արև­ մուտ­ քի և ԱՄՆ-ի ջա­զի սի­րա­հար­նե­րի սրտե­րը: Ար­դեն եր­կար տա­րի­ներ է՝ նա բնակ­ վում է Ն­յու Յոր­քում: Երգ­չու­հին սո­վո­րա­բար խու­սա­փում է հար­ ցազ­ րույց­ նե­ րից: Սա­ կայն բախ­ տը ինձ ժպտաց, ու Տաթևի­ կը հա­ մա­ձայ­նեց հան­դի­պել Քո­ւին­սի սրճա­րան­նե­րից մե­կում: Ա­սել, որ ան­հանգս­տա­նում էի հան­դիպ­մա­նը գնա­լիս, կնշա­նա­կի ո­չինչ չա­ սել: Մետ­րո­յի սխալ գիծ նստե­լու պատ­ճա­ռով ու­շա­ցած վա­զում էի սրճա­րան՝ հա­մոզ­ված, որ ար­դեն գնա­ցած կլի­նի: Բա­րե­բախ­տա­բար երգ­չու­հին ու նրա ա­մու­սի­նը մե­ծա­հո­գա­բար սպա­սում էին ինձ: — Ինչ հա­ճե­լի թա­ղա­մա­ սում եք ապ­րում, – շունչ ա­ռած՝ ան­ցա զրույ­ցին։ — Ար­դեն շատ վա­ղուց ենք ապ­ րում Քո­ ւին­ սում: Այս­ տեղ շատ են հույ­նե­րը, ի­տա­լա­ցի­նե­րը, ու ան­ չափ հա­ճե­լի է գտնվել մեզ՝ հա­յե­րի նման տաք մարդ­կանց նույն մի­ջա­ վայ­րում: Երբ հույ­նե­րը խո­սում են, նրանց է­մո­ցիա­նե­րից ու ժես­տե­րից ար­դեն հաս­կա­նում ես խո­սակ­ցու­ թյան բո­վան­դա­կու­թյու­նը. դա այն­ քան մոտ է մեզ՝ հա­ յե­ րիս: Լավ, անց­նենք խո­սակ­ցու­թյան հիմ ­ն ա­ կան թե­մա­յին, վա­ղը զբաղ­ված օր է, ա­շա­կերտ­ներ ու­նեմ: — Ի՞նչ տա­րի­քի են Ձեր ա­շա­կերտ­նե­րը: — Հիմ ­ն ա­կա­նում մի­ջին տա­ րի­քի, ե­րե­խա­նե­րի հետ չեմ աշ­ խա­տում, քա­նի որ նրանց չի հե­ տաքրք­րում ջա­զը: Բա­ցի այդ՝ մինչև տասն­վեց տա­րե­կա­ նը ձայ­ նի հետ պետք է ան­ չափ զգույշ աշ­խա­տել, այն վնա­սե­լը շատ հեշտ է: Ես շատ վա­ղուց եմ սկսել եր­գել, պար­զա­պես շատ հետևել եմ մայ­րի­կիս փոր­ձե­րին և խոր­հուրդ­նե­րին: Եր­գել սո­վո­ րել եմ կլա­ սիկ վո­ կա­ լից, մտա­ դիր էի կրթու­թյունս շա­րու­նա­կել օ­պե­րա­յին դպրո­ցում, բայց բա­ րե­բախ­տա­բար մի շարք մար­դիկ ինձ ժա­մա­նա­կին կա­րո­ղա­ցան կանգ­նեց­նել՝ հա­մո­զե­լով, որ ար­ դեն իսկ իմ ընտ­րած ու­ղու վրա եմ: Ու չեմ զղջում դրա հա­մար: — Ինչ­պե՞ս մտաք ջա­զի աշ­խարհ: — Ծն­վե­լով այդ­պի­սի ե­րաժշ­ տա­կան ըն­տա­նի­քում,  – ո­րով եր­ բեք չեմ դա­դա­րի հպար­տա­նալ,  – ես չէի կա­ րող շրջան­ ցել ե­ րաժշ­ տու­թյու­նը: Մայրս՝ ժո­ղովր­դա­կան երգ­չու­հի Օ­ֆել­յա Համ­բար­ձում­ յա­նը, հայրս՝ քա­ման­չա­հար Նո­ րայր Հով­հան­նիս­յա­նը, և իմ ան­ չափ տա­ղան­դա­վոր ջու­թա­կա­հար և ջա­զի սի­րա­հար եղ­բայ­րը: Հենց եղ­բայրս է ինձ ուղ­ղոր­դել դե­պի ջա­զը: Ման­կուց սկսել եմ սո­վո­րել ջազ և դա­սա­կան ե­րաժշ­տու­թյուն: — Ո՞ր եր­գով սկսվեց Ձեր ե­րաժշ­տա­կան ճա­նա­պար­հը: — Տասն­մեկ տա­րե­կա­նում ձայ­ նագ­րե­ցի It’s only a paper moon եր­ գը, ոչ թե այն պատ­ճա­ռով, որ իմ սի­րած երգն էր, այլ այն հեշտ էր կա­տա­րել ե­րե­խա­յի հա­մար: Եր­ գի գոր­ծի­քա­վո­րումն ա­րել էր այն ժա­մա­նակ Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան ու ռա­դիո նվա­գախմ­բի ղե­կա­վար, կոմ­պո­զի­տոր և հ­րա­շա­լի գոր­ծի­ քա­վո­րող Մար­տին Վար­դա­զար­ յա­նը: Ինձ մոտ ձայ­նագ­րու­թյու­նը չի պահ­պան­վել, սա­կայն հույս ու­ նեմ, որ ռա­դիո­յի ձայ­նա­դա­րա­նում այն պահ­պան­ված կլի­նի: — Ի՞նչ էր նշա­նա­կում լի­նել ջազ երգ­չու­հի 80-ա­կան­նե­ րի Հա­յաս­տա­նում:

— Դա իս­կա­կան մար­տահ­րա­ վեր էր: Մեր հայ ազ­ գը ծայ­ րա­ հե­ղու­թյուն­նե­րի ազգ է: Երբ ար­ դեն ԱՄՆ-ում բնակ­վե­լու ժա­մա­ նակ մեկ­նե­ցի Երևան՝ մաս­նակ­ ցե­լու ջազ փա­ռա­տո­նի, կրկին անդ­րա­դար­ձա, որ դեռ 30-ա­կան­ նե­րին Երևա­նում գո­յու­թյուն ու­ներ ջազ նվա­գա­խումբ: Եղ­բորս սե­ րուն­դը, որ ինձ­նից մի քա­նի տա­ րով մեծ էր, ջա­զի սի­րա­հար­ներ շատ ու­ ներ. այդ սե­ րուն­ դը ան­ վերջ փո­խա­նակ­վում էր ջա­զա­ յին ձայ­նապ­նակ­նե­րով: Այ­սինքն՝ ձևա­վոր­ված ա­վան­դույթն ար­դեն կար, և այն­պի­սի ջա­զա­յին կոմ­ պո­զի­տոր­ներ, ինչ­պի­սիք էին Շա­ քար­յա­նը, Վար­դա­զար­յա­նը, Վ­ռամ Գ­րի­գոր­յա­նը և այլք, շատ գոր­ծեր էին գրում, որ ես կա­տա­րեմ: Մ­յուս կող­ մից՝ կար մի սե­ րունդ, ո­ րը, բա­ցար­ձակ չհաս­կա­նա­լով, թե ինչ է ջա­ զը, դեմ էր դրան: Արդ­ յուն­ քում ապ­րում էի պայ­քա­րի, սի­րո ու քա­ջու­թյան մեջ: — Եվ ինչ­պե՞ս էր ստաց­ վում աշ­խա­տել: — Հեշտ չէր, սուտ կլի­նի ա­սել, որ ծնող­ ներս կամ եղ­ բայրս ինձ օգ­ նել են ա­ ռաջ գնալ, ես դա ա­րել եմ, ո­րով­հետև սի­րել եմ ու ա­ռանց դրա կյանք չու­նեի: Պար­ զա­պես ինձ ա­նընդ­հատ օգ­նու­ թյուն է ե­կել, փշե­րի վրա­յով քայ­ լել եմ, ու ինձ օգ­նու­թյուն է ե­կել: — Ա­սե­կո­սե­ներ կան, որ մինչև Միաց­յալ Նա­հանգ­ներ մշտա­կան բնա­կու­թյան տե­ ղա­փոխ­վե­լը Դուք մեկ ան­ գամ փոր­ձել էիք հե­ռա­նալ դեռ Խորհր­դա­յին Հա­յաս­ տա­նից, բայց օ­դա­նա­վա­կա­ յա­նից Ձեզ հետ են բե­րել: — Ո՛չ [լիա­ թոք ծի­ ծա­ ղում է]: Ո­չինչ, դա սո­վո­րա­կան բան է, ան­ վա­նի մարդ­կանց շուրջ պատ­մու­ թյուն­ներ հո­րի­նե­լը: Օ­րի­նակ, երբ որևէ գյու­ղում ե­լույթ էր ու­նե­նում մայրս, հպար­տո­րեն ա­սում էին, որ նա ի­րենց հա­մագ­յու­ղա­ցին է, այն դեպ­քում, երբ նա ծնվել է Երևա­նում: Իսկ իմ ա­ռա­ջին մուտ­ քը ԱՄՆ դեռ 1975թ. է ե­ ղել, երբ Կոնս­տան­տին Օր­բել­յա­նի նվա­ գախմ­բի հետ ութ վո­կա­լիստ­նե­ րով՝ Բել­լա Դար­բին­յան, Ռաի­ սա Մկրտչ­ յան, Ռու­ բեն Մաթևոս­ յան և Օր­ բել­յա­ նի հիմ ­նա­ կան եր­ գիչ­նե­րով, մեկ­նե­ցինք ԱՄՆ: Մեկ ա­միս շրջա­գա­յե­ցինք, ու վե­րա­ դառ­նա­լուց հե­տո նոր ա­նուն հա­ նե­ ցի, իսկ դրա­ նից ա­ ռաջ միայն լսում էի. «Այդ ի՞նչ է եր­գում, ին­չո՞ւ է եր­գում»: Ա­մե­րիկ­յ ան թեր­թե­րը բարձր գնա­հա­տա­կան­ներ տվե­ ցին իմ ե­լույթ­նե­րին՝ գրե­լով, որ ջա­զա­յին նվա­գա­խումբ էր ե­կել, սա­կայն միայն Տաթևիկ Հով­հան­ նիս­ յանն էր ջազ եր­ գում: Դ­ րա­ նից հե­տո նոր հար­գանք ա­ռա­ջա­ ցավ, ա­սում էին. «Դե որ Տաթևի­ կը գնա­ ցել է այն­ տեղ, ա­ նուն հա­նել, ու­րեմն ար­ժա­նի է ու­շադ­

Տաթևիկ Հով­հան­նիս­յան. «Տե­ղա­փոխ­վե­լով ԱՄՆ՝ իմ ար­մատ­նե­րը դե­պի նախ­նի­ներ ա­վե­լի խո­րա­ցան, ու ես սկսե­ցի կա­պակ­ցել ջազն ու ժո­ղովր­դա­կան ե­րաժշ­տութ­յու­նը»:

րու­թյան»: Ցա­վոք, մեզ հա­տուկ է օ­տա­րա­մո­լու­թյու­նը: Ու դրա­նից հե­տո ա­նընդ­հատ շրջա­գա­յել եմ, ու Հա­յա­ստա­նից ընդ­միշտ հե­ռա­ նա­լու միտք չի ե­ղել: — Բայց հե­ռա­ցաք: Ինչ­պե՞ս դա ստաց­վեց: — Խորհր­դա­յին եր­կա­թյա դռնե­ րից նեղ­վե­լու ա­ռիթ չեմ ու­նե­ցել, ո­ րով­ հետև դրանք իմ առջև բաց են ե­ղել: Որ­քան էլ ջազն ար­գել­ված էր, ես ողջ Խորհր­դա­յին Միու­թյու­ նով մեկ եր­գել եմ այդ ար­գել­ված ե­րաժշ­տու­թյու­նը: Օր­բել­յա­նի նվա­ գախմ­բից հե­տո ես սկսե­ցի հա­մա­ գոր­ծակ­ցել ու շրջա­գա­յել մոս­կով­ յան ջազ նվա­ գախմ­ բի հետ, ին­ չը ա­ վե­ լի շատ դռներ բա­ ցեց իմ առջև: Ու նպա­տակ չու­նեի հե­ռա­ նալ Հա­յաս­տա­նից: Շատ պա­տա­ հա­կան ստաց­վեց: Պար­զա­պես ես հան­դի­պե­ցի իմ ա­պա­գա ա­մուս­ նուն, որն ա­մե­րի­կա­հայ է: — Եվ ինչ­պե՞ս էր այ­ցե­լուից տե­ղա­ցի դառ­նա­լը: — Երբ ա­ռա­ջին հյու­րա­խա­ղե­ րով ե­կել էինք ԱՄՆ ու շրջա­գա­ յել տար­բեր խո­շոր քա­ղաք­նե­րով, Ն­յու Յորքն ինձ հա­մար ա­մե ­նա­ սար­սա­փե­լին էր: Չէի հաս­կա­ նում՝ ինչ­պես կա­րե­լի է ապ­րել այս­պի­սի քա­ղա­քում՝ իր մար­ դա­շա­տու­թյամբ, երկ­նա­քե­րնե­րի քա­նա­կով, ճնշող, կեղ­տոտ: Բայց Ն­ յու Յոր­ քը Ն­ յու Յորք է, նրա նմա­ նը չկա: Այն բա­ ցա­ ռիկ ար­ վես­ տի կենտ­ րոն է ու նաև շատ գեղե­ցիկ: Սա­կայն գե­ղեց­կու­թյան հետ մեկ­տեղ՝ կյանքդ դառ­նում է ա­նընդ­հատ պայ­քար ա­մե ն ո­լոր­ տում, ու այդ պայ­ քա­ րը դա­ դա­ րում է միայն թո­շա­կի անց­նե­լիս: Միայն այդ ժա­մա­նակ ըն­թաց­քը կա­րող է մի փոքր դան­դա­ղել: — Իսկ աշ­խար­հի մայ­րա­ քա­ղաք Ն­յու Յոր­քում ջա­ զա­յին ե­րաժշ­տի հա­մար կա՞ արդ­յոք բնա­վո­րու­թյան գիծ, ո­րն անհ­րա­ժեշտ է ա­ռաջ գնա­լու հա­մար: — Աշ­խար­հով մեկ յու­րա­քանչ­ յուր տեղ ա­մե ն ինչ նույնն է, պար­ զա­պես ե­րանգ­ներն են տար­բեր: Թե՛ նյու­թա­կան և թե՛ ար­վես­տի աշ­խար­հում մեծ ճարպ­կու­թյուն է պետք. սա իմ կյան­քին հա­կա­սող ու ան­չափ ա­տե­լի գիծն է, ա­տել եմ այն ու կա­ տեմ: Բայց կյան­ քը ցույց է տա­լիս, որ այն շատ արդ­ յունք­ներ է տա­լիս, ա­վե­լի մեծ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ է ըն­ձե­ ռում նյու­թա­կան ի­մաս­տով:

Շատ հա­ճախ շնոր­հա­լի ե­րա­ ժիշտ­նե­րը, փառ­քից գայ­թակ­ղու­ թյամբ, սկսում են հպար­ տա­ նալ ի­րենց աշ­խա­տան­քով ու կորց­նում են ի­ րենց: Լ­ սում ես ու հաս­ կա­ նում, որ այդ­պես այլևս չի ստեղ­ ծա­գործ­վում, այդ­պես չի կա­տար­ վում: Ին­ չո՞ւ, ո­ րով­ հետև մտել ես ու­րիշ աշ­խարհ: Ու­ժեղ պետք է լի­ նես, որ այդ գայ­թակ­ղու­թյուն­նե­ րով հան­դերձ՝ պա­հես քո ինք­նու­ թյու­նը, ա­ռաջ գնաս ա­ռանց տա­ նուլ տա­լու քո ար­վես­տը: — ԱՄՆ-ում Ձեզ հա­մար ա­մե­նա­կարևոր հան­դի­պու­ մը ո՞ւմ հետ է ե­ղել: — Մի հան­ դի­ պում կա, որն ինձ հա­ մար ան­ չափ կարևոր է: Դա իմ կուռ­քի ու իմ ջա­զա­յին ու­ սուց­չու­հի Էլ­լա Ֆից­ջե­րալ­դի հետ էր: Ինձ տա­րան նրա մոտ, ներ­ կա­յաց­րին որ­պես Խորհր­դա­յին Միու­թյան ջա­զի ա­ռա­ջին լե­դի: Դա կար­ծես հրաշք լի­ներ, եր­բեք չէի պատ­կե­րաց­նի, որ նրան ներ­ կա­յաց­ված կլի­նեմ: Ան­չափ հա­ մեստ կին էր. խո­սե­ցինք, ե­րաժշ­ տու­թյամբ փո­խա­նակ­վե­ցինք: Ցա­վոք, նա պատ­կե­րա­ցում չու­ ներ հա­ յե­ րի մա­ սին, ու այն ժա­ մա­նակ նրանց հա­մար մենք բո­ լորս Սո­վե­տից էինք ու ռուս: Էլ­ լան, ցան­կա­նա­լով ինձ հա­ճե­լի ա­նակն­կալ մա­տու­ցել, ռու­սա­կան մի երգ եր­ գեց: Ես էլ իմ հա­ յու­ թյու­նը չթաքց­րի ու ա­սա­ցի, որ ես Հա­յաս­տա­նից եմ և հայ: — ԱՄՆ-ում Ձեզ հա­մար ա­մե­նա­կարևոր հա­մա­գոր­ ծակ­ցու­թյու­նը ո՞ւմ հետ է ե­ղել: — Հի­ մա կպատ­ մեմ, թե ինչն է ե­ղել ա­մե­նա­կարևո­րը: Տա­րի­ներ շա­րու­նակ եր­գե­լով ջազ ու անգ­ լե­րեն լեզ­վով, տե­ղա­փոխ­վե­լով ԱՄՆ՝ իմ ար­մատ­նե­րը դե­պի նախ­ նի­ներ ա­վե­լի խո­րա­ցան, ու ես սկսե­ ցի կա­ պակ­ ցել ջազն ու ժո­ ղովր­դա­կան ե­րաժշ­տու­թյու­նը, ո­րը մորս շնոր­հիվ ման­կուց ե­ղել է իմ կող­քին: Միշտ իմ հա­մերգ­նե­րը եզ­ րա­փա­կել եմ՝ կա­տա­րե­լով ա­կա­ պե­լա հայ ազ­գա­յին որևէ երգ, որն ան­շուշտ հա­տուկ ջեր­մու­թյամբ էր ըն­դուն­վում: ԱՄՆ-ում հան­դի­պե­ցի ա­մե­րի­կա­հայ դաշ­նա­կա­հար Ար­ մեն Դո­նել­յա­նին, ո­րի հետ ա­մե­ րիկ­յան ու բրա­ զի­ լա­ կան ջազ եր­ գե­լուց հե­տո ա­ռա­ջար­կե­ցի գոր­ ծի­քա­վո­րել Կո­մի­տա­սի «Անձրևն ե­կավ» եր­գը: Ար­մե­նը ո;չ հա­յե­րեն գի­ տի, ո;չ լսել էր հայ ազ­ գա­ յին ե­րաժշ­տու­թյուն: Ա­ռա­ջին ան­գամ

լսե­լով իմ ա­ռա­ջար­կը՝ նա ա­սաց, որ գի­տի միայն Խա­չա­տուր Ա­վե­ տիս­յա­նի «Տա­վիղ» եր­գը: Ու այդ պատ­ ճա­ ռով Ար­ մենն էլ շատ հե­ տաքրքր­վեց այս մտահ­ղաց­մամբ: Արդ­յուն­քում եր­գը ա­ռա­ջին ան­գամ կա­տար­վեց 90-ա­կան թթ. իմ հա­ մերգ­նե­րից մե­կի ըն­թաց­քում: Այն կազ­մա­կերպ­վել էր հայ­կա­կան բա­ րե­գոր­ծա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րից մե­կի կող­մից, ու ներ­կա­նե­րի մե­ ծա­մաս­նու­թյու­նը հա­յեր էին: Երբ սկսե­ցի եր­գը, ժո­ղովր­դի մեջ մի ան­սո­վոր բան սկսեց կա­տար­վել՝ նա ոտ­քի կանգ­նեց ու սկսեց հնա­ րա­վո­րինս մոտ կանգ­նել բե­մին. կար­ծես փոր­ձում էին ա­վե­լի մոտ լի­ նել եր­ գին: Ողջ եր­ գը հնչում էր հոտն­կայս ծա­փա­հա­րու­թյուն­նե­րի ներ­քո… այ հի­մա կրկին փշա­քաղ­ վե­ցի: Սա մի անս­պա­սե­լի աստ­վա­ ծա­յին հա­ճույք էր, որ ա­ռա­ջին ան­ գամ օ­տար հո­ղում ներ­կա­յաց­նե­ լով հայ եր­գը՝ ին­ձա­նից ծնվեց նոր ե­րաժշ­տու­թյուն: Ին­չո՞ւ նոր, ո­րով­ հետև դա ամ­ բող­ ջո­ վին մեր մշա­ կումն էր, ես նրան տվե­ցի մի նոր հա­գուստ, ո­րը շատ օ­տար չէր ջա­ զին, ու այն կո­չե­ցինք հայ­կա­կան էթ­նիկ ջազ: Այդ­քան տա­րի եր­գե­ լով ջազ՝ այդ պա­հին շատ հպար­ տա­ցա իմ աշ­խա­տան­քով, որ աշ­ խար­ հին կա­ րող եմ տալ մի նոր ե­րաժշ­տու­թյուն, որ իմ ա­կունք­նե­ րից էր գա­լիս: Իսկ հա­մեր­գից հե­ տո ինձ մո­տե­նում էին տա­րի­քով մար­դիկ՝ ա­սե­լով, որ ջազ չեն սի­ րում, բայց շատ սի­րե­ցին այն, ինչ ես ա­ռա­ջար­կե­ցի նրանց: — Այդ պա­հի՞ց ուղղ­վե­ցիք դե­պի էթ­նիկ ջա­զը: — Ա­վե­լին: Այդ ե­լույ­թի շնոր­ հիվ աշ­խար­հահռ­չակ պրոդ­յու­սեր Ջորջ Ա­վագ­յա­նը, որն աշ­խա­տել է ջա­զա­յին հայտ­նի աստ­ղե­րի հետ, ինչ­պի­սիք են Դեյվ Բ­րու­բե­կը, Լո­ ւի Արմստ­րոն­գը, Մայլզ Դեյ­վի­սը և այլք, դար­ձավ իմ ձայ­նապ­նա­կի պրոդ­յու­սե­րը: Եր­բեք չեմ պատ­կե­ րաց­րել, որ հա­մեր­գից հե­տո ինձ կներ­կա­յա­նա նրա նման մի մարդ ու կա­ռա­ջար­կի թո­ղար­կել իմ ձայ­ նաս­կա­վա­ռա­կը: Ու սա ի­րա­կա­նա­ ցավ այն դեպ­ քում, երբ ես ինքս եր­բեք չեմ խնդրել ա­ջակ­ցու­թյուն պա­րոն Ջորջ Ա­վագ­յա­նից: Ջորջ Ա­վագ­յա­նի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­թյան արդ­յուն­քում 1998թ. լույս տե­ սավ Listen to my heart ձայ­նե­ րի­զը: Այս­տեղ հիմ ­ն ա­կա­նում հայ­ կա­կան ազ­գա­յին եր­գեր էին՝ ջա­ զա­յին ներ­դաշ­նակ ձևա­վոր­մամբ: Կարճ ժա­մա­նա­կում ձայ­նե­րի­զը հեշ­տու­թյամբ ըն­դու­նվեց նույ­նիսկ ազ­գա­յին ե­րաժշ­տու­թյան նկատ­ մամբ ան­չափ պահ­պա­նո­ղա­կան ունկնդ­րի կող­մից: Շատ ե­րի­տա­ սարդ ջա­զերգ­չու­հի­նե­րի հա­մար այն մեր օ­րե­րում էլ հայ­կա­կան էթ­նո ջա­զի յու­րօ­րի­նակ ձեռ­նարկ է: Ա­վե­լին՝ այն կա­րե­լի է հա­մա­ րել հայ­կա­կա­ն էթ­նո ջա­զի մուտ­ քը արևմտ­յան աշ­խարհ: Այ­սօր էլ Տաթևիկ Հով­հան­նիս­ յա­նը շա­րու­նա­կում է ստեղ­ծա­ գոր­ծել, թո­ղար­կել ձայ­նե­րիզ­ներ ԱՄՆ-ում: Իսկ մեզ՝ նրա ար­վես­ տի հա­յաս­տան­յան սի­րա­հար­ նե­ րին, մնում է հու­ սալ, որ ա­ վե­ լի հա­ճախ հնա­րա­վո­րու­թյուն կու­ նե­նանք ունկնդ­րե­լու հայ­կա­կան ջա­զի թա­գու­հու կեն­դա­նի կա­տա­ րում­ն ե­րը հայ­րե­նի հո­ղում:  n Ա­նա­հիտ Մի­նաս­յան, Ն­յու Յորք

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you