Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ., www.civilnet.am

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Բիզ­նես՝ ռու­սա­կան ձևով խմբագրական

էջ 2 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Ո՞ր ուղ­ղու­թյամբ է գնում Հա­յաս­տա­նը

«Սկս­նակ» Ար­շի­պե­լագ Մհեր Արշակյան, տե­սա­կետ

էջ 2 ›››

Եվ­րո­պա՞, թե՞ Եվ­րա­սիա Ինչ­պես կա­րող է շարժ­վել Հա­յաս­տա­նը՝ «և-և», թե «կամ-կամ» ուղ­ղու­թյամբ էջ 3 ›››

Հար­կել ա­ռանց խտրա­կա­նու­ թյան

Ֆին­նա­խը գույ­քա­հար­կի միաս­նա­կան հա­մա­կարգ է ա­ռա­ջար­կում էջ 4 ›››

Քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գի փո­փո­խու­թյան խնդիր կա էջ 5 ›››

Ա­ռա­ջին ան­գամ Հին­գե­րորդ հան­րա­պե­տու­ թյու­նում

Ֆ­րան­սիա­յի կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը կրճա­տում է ծախ­սե­րը էջ 6 ›››

Էր­դո­ղա­նը հա­ վա­նա­բար ա­վե­ լի կհզո­րա­նա Հարցազրույց Է­թյեն Մահ­չուպ ­յ ա­նի հետ էջ 7 ›››

president.am

Լե­հաս­տան կա­տա­րած այ­ ցի ըն­թաց­քում ՀՀ նա­խա­ գահ Սերժ Սարգս­ յա­ նը Լե­ հաս­տա­նի նա­խա­գահ Բ­րո­ նիս­լավ Կո­մո­րովս­կիի հետ հու­նի­սի 25-ին հան­դես է ե­կել մա­մու­լի ա­սու­լի­սով: President.am կայ­ քի հա­ ղորդ­մամբ՝ լրագ­րո­ղի հար­ ցին, թե Հա­յաս­տա­նում ինչ­ պես են վե­րա­բե­րվում ին­ տեգ­րա­ցիոն գոր­ծըն­թաց­ նե­րին, Սերժ Սարգս­յա­նը պա­տաս­խա­նել է. «Հա­յաս­ տա­նի և Ռու­սաս­տա­նի հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ռազ­ մա­վա­րա­կան բնույ­թը որևէ մե­կի հա­մար գաղտ­նիք չէ: Մենք շատ տա­ րի­ ներ եր­ կար ապ­ րել ենք հարևա­ նու­ թյամբ, իսկ մի տևա­ կան ժա­մա­նակ էլ՝ ընդ­հա­ նուր պե­ տու­ թյան մեջ: Եվ

դա­րե­րի ըն­թաց­քում ձևա­ վոր­վել են բա­րե­կա­մա­կան լավ և փո­ խա­ դարձ հար­ գան­ քի վրա հիմն­ ված հա­ րա­բե­րու­թյուն­ներ […]: Մենք եվ­րո­պա­կան ար­ժեք­ ներ կրող ժո­ ղո­ վուրդ ենք, և մեր նպա­ տակն է զար­ գաց­նել մեր հա­սա­րա­կու­ թյու­նը հենց այդ ար­ժեք­նե­ րի հի­ման վրա: Հա­յաս­տա­ նը Եվ­րա­միու­թյան Արևել­ յան գոր­ծըն­կե­րու­թյան շրջա­նակ­նե­րում ա­մե ­նա­մեծ ա­ռա­ջըն­թաց ձեռք բե­րած երկր­ նե­ րից է: Մենք մեր գոր­ծու­նեու­թյու­նը կա­ռու­ ցում ենք ոչ թե «կամ-կամ», այլ «և-և»-ի սկզբուն­ քի վրա: Եվ ես այս­տեղ հա­կա­ սու­թյուն չեմ տես­նում»: Սերժ Սարգս­յա­նի «և-և»-ի սկզբուն­քը հիմ ­ն ա­

վո­րում է կաս­կած­նե­րը, որ Հա­յաս­տա­նը եվ­րաին­տեգր­ մա­նը զու­գա­հեռ ին­տեգ­րա­ ցիոն գոր­ծըն­թաց­նե­րի մեջ է ներգ­ րավ­ վել նաև Ռու­ սաս­տա­նի հետ (այս մա­սին տե՛ս «Մ­տա­վա­խու­թյուն­ներ Վիլն­յու­սից ա­ռաջ» հոդ­վա­ ծը, «Օ­ րա­ կարգ», թիվ 88)՝ մաս­նա­վո­րա­պես Մաք­սա­ յին միու­թյա­նը և Եվ­րա­սիա­ կան միու­թյանն ին­տեգր­վե­ լու ուղ­ղու­թյամբ: Որևէ երկ­րի հա­մար խնդիր չէ, ի­հար­կե, տար­բեր ուղ­ղու­ թյուն­նե­րով ներգ­րավ­վել ին­ տեգ­րա­ցիոն գոր­ծըն­թաց­ նե­րում: Սա­կայն ամ­բողջ խնդիրն այն է, որ Եվ­ րո­ պա­կան Միու­թյու­նը քա­նիցս հստակ հայ­տա­րա­րել է, որ Հա­յաս­տա­նը պետք է ընտ­րի «կամ-կամ» սկզբուն­քը:

Սերժ Սարգս­յա­նի «և-և»-ը բո­լո­րո­վին էլ ՀԱՊԿ-ին կամ ԱՊՀ-ին չի վե­ րա­ բե­ րում: Դ­ րանց հետ կար­ ծես ո՛չ ՆԱՏՕ-ն խն­դիր ու­նի, ո՛չ էլ Եվ­րո­պա­կան Միու­թյու­ նը: Այդ «և-և»-ը թերևս վե­ րա­բե­րում է Եվ­րա­սիա­կան միու­թյա­նը և ա­վե­լի է հիմ­ նա­վո­րում կաս­կած­նե­րը, որ Հա­յաս­տա­նը Ռու­սաս­տա­նի հետ ինչ-որ պայ­մա­նա­վոր­ վա­ծու­թյուն է ձեռք բե­րել այդ ա­ռու­մով, ո­րի մա­սին ինչ-ինչ պատ­ճառ­նե­րով չի բարձ­րա­ձայ­նում: Հա­յաս­տա­նի հան­րու­թյու­ նը և Եվ­րո­պա­կան Միու­թյու­ նը ՀՀ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րից պետք է պա­հան­ջեն վե­րա­ հաս­տա­տել՝ որ ուղ­ղու­թյամբ է գնում Հա­յաս­տա­նը:  n Կ.Հ.

ՔԱԳՎ-ն կ­բա­ցի օ­դը Քա­ղա­քա­ցիա­կան ա­վիա­ ցիա­յի գլխա­վոր վար­չու­թյու­ նը (ՔԱԳՎ) շա­բաթ­վա ըն­թաց­ քում կհաս­տա­տի հա­յաս­ տան­յան օ­դու­ղի­նե­րի շա­հա­ գործ­ման թույլտ­վու­թյուն­նե­րի մրցույ­թի հա­յե­ցա­կար­գը և կ­հայ­տա­րա­րի մրցույթ­նե­րը, Սի­վիլ­Նե­թին տե­ղե­կաց­րել է ՔԱԳՎ մա­մու­լի քար­տու­ղար Նել­լի Չեր­չին­յա­նը։ Հու­նի­սի 6-ի նիս­տում կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը հաս­տա­տել էր Հա­յաս­տա­նի օ­դա­յին փո­ խադ­րում ­ն ե­րի շու­կա­յի փու­ լա­յին ա­զա­տա­կա­նաց­ման ռազ­մա­վա­րու­թյու­նը։ Հա­մա­ ձայն փաս­տաթղ­թի՝ քա­ղա­ վիա­ցիա­յի օ­դու­ղի­նե­րը բա­ ժան­վե­լու են ե­րեք խմբե­րի, մրցույթ­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու են միայն հայ­կա­կան ըն­կե­ րու­թյուն­ներ (Հա­յաս­տա­նում օ­դա­նավ շա­հա­գոր­ծե­լու լի­ ցեն­զիա ու­նի տա­սը ըն­կե­րու­ թյուն)։ «Ի­հար­կե, ա­վիաըն­կե­ րու­թյուն­նե­րում ար­տա­սահ­ ման­յան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը կա­րող են բաժ­նե­մաս ու­նե­ նալ, բայց պայ­մանն այն­պի­ սին է, որ բաժ­նե­տոմ­սե­րի վե­րահս­կիչ փա­թե­թը պատ­ կա­նի ռե­զի­դեն­տի»,– նույն օ­րը հայ­տա­րա­րել էր ՔԱԳՎ պետ Արտ­յոմ Մով­սես­յա­նը։ Նա տե­ղե­կաց­րել էր նաև, որ թույլտ­վու­թյուն­նե­րը կա­րող են տրվել մինչև հինգ տա­ րի ժամ ­կ ե­տով, որ­պես­զի ար­ դա­րաց­ված լի­նեն ա­վիաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի ներդ­րում ­ն ե­ րը։ Ընդ ո­րում՝ պե­տու­թյու­նը չի պատ­րաստ­վում ա­վիաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի առջև որևէ պ ա ր­տ ա­վո­ր ո ւ­թ յ ո ւ ն­ն ե ր ստանձ­նել՝ հե­տա­գա­յում հո­ վա­նա­վոր­չա­կան քա­ղա­քա­ կա­նու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նե­ լուց խու­սա­փե­լու հա­մար։ Օ­դու­ղի­նե­րը մինչ այս շա­հա­ գոր­ծող «Ար­մա­վիա» ըն­կե­րու­ թյու­նը ա­վիա­փո­խադ­րում ­ն ե­րը դա­դա­րեց­րել է ապ­րի­լի 1-ից։ n

Կիզակետում

Վ­րա­ցա­կան քա­րա­ծուխ՝ հայ­կա­կան ցե­մե ն­տի հա­մար մեկ տոն­նա­յի ար­ժե­քը 75115 դո­լար է՝ կախ­ված ած­ խած­նի պա­րու­նա­կու­թյու­ նից: Այն ար­դեն հի­մա 1,5-2 ան­գամ է­ժան է, քան գա­զի օգ­տա­գոր­ծու­մը: «Ան­ցած տա­րի Հա­յաս­ տան մեր ար­տա­հա­նումն ան­հա­մե­մատ փոքր էր՝ 8-10 հա­զար տոն­նա: Բայց մենք լսել ենք, որ Հ­ րազ­ դա­ նի և Ա­րա­րա­տի ցե­մե ն­տի գոր­ ծա­րան­նե­րը հե­տաքրքր­ վում են մեր ա­ ծու­ խով: Վ­րաս­տա­նի ցե­մե ն­տի գոր­ ծա­րան­նե­րի հետ մենք ար­ դեն աշ­խա­տում ենք»,– նշել է Գոր­դե­զիա­նին:

Ա­ծու­խը այս գոր­ծա­րան­ նե­րի հա­մար շա­հա­վետ է այն պատ­ ճա­ ռով, որ նրա մո­խի­րը մեծ քա­նա­կու­ թյամբ կա­վա­հող և սի­լի­ կա­հող է պա­րու­նակում, ո­րոնք ցե­մե ն­տի հա­մար որ­պես հան­քա­յին հա­վե­ լան­յութ են օգ­տա­գործ­ վում: «Փաս­տո­րեն ցե­մե ն­ տի գոր­ծա­րան­նե­րը միան­ գա­մից եր­կու ար­տադ­րանք են ստա­նում՝ և՛ վա­ռե­լիք, և՛ հան­քա­յին հա­վե­լան­յու­ թեր: Հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան հույս ու­նենք, ա­ռա­վել ևս, որ Տ­կի­բու­լիից Հա­յաս­տան խորհր­դա­յին ժա­մա­նա­կա­

Տ­կի­բու­լիի ա­ծուխն ար­դեն հի­մա է է­ժան գա­զից, իսկ արդ­յու­նա­հան­ման մե­խա­նի­զա­ցիա­յից հե­տո նրա ինք­նար­ ժե­քը 3-4 ան­գամ կնվա­զի, կար­ծում են Georgian Industrial Groupում:

teeic.anl.gov

Հա­յաս­տա­նի և Վ­րաս­տա­ նի հա­մար Տ­կի­բու­լիի հան­ քա­վայ­րի քա­րա­ծու­խը մի քա­նի ան­գամ է­ժան կլի­ նի, քան գա­զը: Այս մա­սին NEWS.am-ին ա­ սել է հան­ քա­վայ­րը շա­հա­գոր­ծող Georgian Industrial Group ըն­կե­րու­թյան տեխ­նի­կա­ կան խորհր­դա­տու Զա­զա Գոր­դե­զիա­նին: Ն­րա խոս­քով՝ Տ­կի­բու­ լիի ա­ծուխն ար­դեն հի­մա է է­ ժան գա­ զից, իսկ արդ­ յու­նա­հան­ման մե­խա­նի­զա­ ցիա­յից հե­տո նրա ինք­նար­ ժե­ քը 3-4 ան­ գամ կնվա­ զի: Տ­կի­բու­լիի ա­ծու­խի

հատ­վա­ծում ա­վե­լի քան 100 հա­զար տոն­նա ա­ծուխ է ա­ռաք­վել տա­րե­կան»,–

ա­սել է Գոր­դե­զիա­նին: Տ­կի­բու­լիի հաս­տատ­ված պա­շար­նե­րը կազ­մում են

333  մլն տոն­նա, են­թադր­ վող պա­շար­նե­րը՝ մոտ 700  մլն տոն­նա:  n


| № 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Բիզ­նես՝ ռու­սա­կան ձևով Ռու­սաս­տա­նի կող­մից Ադր­բե­ջա­նին շուրջ 1  մլրդ դո­ լա­րի զենք-զի­նամ­թեր­քի մա­տա­կա­րա­րում ­ն ե­րի ֆո­նին տա­րօ­րի­նակ զու­գա­դի­պու­թյամբ մե­կը մյու­սի հետևից Հա­յաս­տան են այ­ցե­լում ռուս բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­ տոն­յա­ներ: Ըն­դա­մե ­նը եր­կու օր ա­ռաջ Հա­յաս­տա­նում էր Ռու­սաս­տա­նի Անվ­տան­գու­թյան խորհր­դի քար­տու­ ղար Նի­կո­լայ Պատ­րուշևը: Այս օ­րե­րին էլ Հա­յաս­տա­ նում է Հա­վա­քա­կան անվ­տան­գու­թյան պայ­մա­նագ­րի կազ­մա­կեր­պու­թյան (ՀԱՊԿ) գլխա­վոր քար­տու­ղար Նի­ կո­լայ Բորդ­յու­ժան: Բ­նա­կա­նա­բար, եր­կու պաշ­տոն­յա­ներն էլ ստիպ­ված էին ո­րո­շա­կի բա­ցատ­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նել, թե ին­չով է պայ­մա­նա­վոր­ված, որ Հա­յաս­տա­նի ռազ­մա­վա­րա­կան դաշ­նա­կից Ռու­սաս­տա­նը զի­նում է Հա­յաս­տա­նի դեմ ուղղ­ված ադր­բե­ջա­նա­կան ռազ­մա­կան մե­քե­նան: Ռու­սա­կան կող­մի բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րը, մեղմ ա­սած, տա­րա­կու­սանք են ա­ռա­ջաց­նում: Նախ՝ Պատ­րուշևը Գ­յում­րիում «առևտ­րա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն» ո­րա­ կեց Ադր­բե­ջա­նին ռու­սա­կան զեն­քի մա­տա­կա­րա­րու­ մը, ա­պա Բորդ­յու­ժան դա ան­վա­նեց «բիզ­նես»: «Ռու­ սաս­տա­նը զեն­քե­րի խո­շո­րա­գույն ար­տադ­րող­նե­րից ու մա­տա­կա­րար­նե­րից է: Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյու­նը զենք է վա­ճա­ռում աշ­խար­հի տասն­յակ պե­տու­թյուն­ նե­րի, այդ թվում՝ ՀԱՊԿ-ին չան­դա­մակ­ցող երկր­նե­ րի: Սա Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյան բիզ­նեսն է, շու­կան և տն­տե­սու­թյու­նը: Այլ հարց է, որ ՀԱՊԿ ան­դամ չհան­ դի­սա­ցող երկր­նե­րին զեն­քի վա­ճառ­քի դեպ­քում (դուք հարց­նում եք Ադր­բե­ջա­նի մա­սին) ո­րոշ­ման հիմ­քում նախևա­ռաջ դրվում է ու­ժե­րի հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան պահ­պա­նու­մը Կով­կա­սում: Եվ գլխա­վոր սկզբունքն է հաշ­վի առն­վել ձեր հարևան Ադր­բե­ջա­նին զեն­քի վա­ ճառ­քի ժա­մա­նակ»,– ա­սել է Բորդ­յու­ժան: Թե հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան պահ­պան­ման ինչ սկզբունք­նե­րի մա­սին է խոս­քը, ՀԱՊԿ գլխա­վոր քար­ տու­ղա­րը չի ման­րա­մաս­նում: Սա­կայն ա­ռա­վել քան տա­րօ­րի­նակ է Ադր­բե­ջա­նին զեն­քի վա­ճառ­քը առևտ­ րա­յին և բիզ­նես նպա­տակ­նե­րով ար­դա­րաց­նե­լը: Նույն առևտ­րա­յին և բիզ­նես շա­հե­րից ել­նե­լով, օ­րի­նակ, կա­ րելի է ՆԱՏՕ-ին Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քում ռազ­մա­կա­ յան­ներ տե­ղադ­րե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն տալ: Կա­րե­ լի է պնդել, որ այդ դեպ­քում, ի տար­բե­րու­թյուն ռուս­նե­ րի, ՆԱՏՕ-ն բա­վա­կա­ն լավ կվճա­րի Հա­յաս­տա­նին այդ ռազ­մա­բա­զա­նե­րի դի­մաց: Միջ­պե­տա­կան ռազ­մա­վա­ րա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի մեջ առևտ­րա­յին շա­հե­ րի դո­մի­նան­տու­թյու­նը կա­րող է հան­գեց­նել բա­վա­կա­ն լուրջ հետևանք­նե­րի, ե­թե իհ­ար­կե ՀՀ իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը հա­մար­ձա­կու­թյուն ու­նե­նան ռու­սա­կան կող­մին հա­ մար­ժեք պա­տաս­խան տա­լու: Սա­կայն ՀՀ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը չու­նեն այդ­պի­սի հա­ մար­ձա­կու­թյուն և հ­նա­րա­վո­րու­թյուն, քա­նի որ բազ­մա­թիվ տե­սա­նե­լի և ան­տե­սա­նե­լի թե­լե­րով կախ­ված են Ռու­սաս­ տա­նից: Իսկ Մոսկ­վան էլ այդ հան­գա­ման­քը լա­ վա­գույնս օգ­տա­գոր­ծում է Հա­յաս­տա­նի դեմ: n Դ.Մ.

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am, www.civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 3-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 26.06.2013թ. Տպաքանակը՝ 1100

«Սկս­նակ» Ար­շի­պե­լագ Մ­հեր Ար­շակ­յան

Ե

­թե ես լի­նեի լրատ­վա­մի­ջո­ցի ղե­կա­վար, բո­լոր լրագ­րող­նե­ րին աշ­խա­տան­քի կըն­դու­նեի հետև­յալ սկզբուն­քով՝ կար­դա­ցե՞լ են նրանք Ա­լեք­սանդր Սոլ­ժե­նի­ցի­նի «ԳՈՒ­Լագ Ար­շի­պե­լա­գը»: Ո­րով­հետև, ե­թե կար­դա­ցել են, հաս­տատ այս­պի­ սի նյութ չէին գրի՝ «Է­ դիկ Բաղ­ դա­ սար­յա­նի ու Փայ­լակ Հայ­րա­պետ­յա­ նի «կոնս­պի­րա­տիվ» հան­դի­պու­մը»: Սա լրագ­րո­ղա­կան նյութ չէ: Հետևա­ բար՝ մատ­նու­թյուն է: Իսկ «ԳՈՒ­Լագ Ար­շի­պե­լա­գը» հենց մատ­նու­թյուն­նե­ րի պատ­մու­թյուն է: Սեր­գեյ Դով­լա­ թովն ա­սում էր՝ հաս­կա­ցանք, Ս­տա­ լի­նը մարդ չէր, բայց ո՞վ էր գրում 4 մի­լիոն մատ­նու­թյու­նը: Ձեր գրա­ ծը, haynews.am-ի հար­ գե­լի գոր­ծըն­կեր­ներ, մատ­նու­թյուն է: Սոլ­ժե­նի­ցի­նը մատ­նող­նե­րի մա­ սին նույն­ քան ման­ րա­ մասն է պատ­ մում, որ­քան նրանց զո­հե­րի: 1936-37 թթ. ամ­բողջ ԽՍՀՄ-ը (ե­րե­խա­նե­րին չհաշ­ված) մատ­նող­նե­րի, դա­հիճ­նե­րի և զո­հե­րի մի բա­նակ էր: Մի՛ մո­ռա­ցեք, այդ տա­րի­նե­րին Ռու­սաս­տա­նում տո­նում էին Պուշ­կի­նի հար­յու­րամ­ յա­կը: Հենց այդ­պես էլ «դի­մա­վո­րե­ ցին» և ճա­նա­պարհ դրե­ցին Հայ­րե­ նա­կան մեծ պա­տե­րազ­մը: Նույ­նիսկ ճա­կա­տում էին ձեր­բա­կա­լում ի­րենց զո­հե­րին: Սոլ­ժե­նի­ցինն այդ ձեր­բա­ կալ­ված­նե­րից մեկն էր: Նա մատ­նու­ թյան զոհ էր: 50 մի­լիոն մարդ ԳՈՒ­ Լագ­նե­րով ան­ցավ: Այ­սինքն՝ նրանց քա­ռորդ մա­սը չվե­րա­դար­ձավ: Մի մա­սի դեմ մատ­նու­թյուն չէին էլ գրել: Բայց մե­կի դեմ գրված մատ­նու­թյու­

նը հնա­րա­վոր էր դարձ­նում ա­ռանց մատ­նու­թյան ձեր­բա­կա­լու­թյուն­ներն ու խոշ­տան­գում ­ն ե­րը: Մ­տա­ծե՞լ եք, որ «կոնս­պի­րա­տի­վի» մա­սին էդ­պի­սի բան գրե­լուց հե­տո տան ճա­նա­պար­ հին ձեզ կա­ րող են սեր խոս­ տո­ վա­ նել: Ու բնավ չմտա­ծել, որ ա­ռա­վոտ­ յան մատ­նել եք ինչ-որ մե­կին: Հանձ­ նել եք հա­սա­րա­կու­թյան դա­տին: Տե­սե՛ք, օֆ­շո­րի մա­սին գրո­ղը սո­ վո­րա­կան կա­շա­ռա­կեր է, հան­դի­ պել է իր հե­րո­սին: Իսկ մի­գու­ցե կո­ ռուպ­ցիա­յի նոր չա­փա­բա­ժի՞նն էր վերց­ նում: Այս մա­ սին չե՞ք մտա­ ծել: Ո­ րով­ հետև հենց որ­ պես «ԳՈՒ­ Լագ Ար­շի­պե­լագ» չկար­դա­ցած­ներ, ձեզ թվում է, թե ա­ զա­ տո­ րեն գրե­ լը ձեզ ա­զա­տում է բան­տում գտնվե­լու զգա­ցո­ղու­թյու­նից: Ա­հա այս­տեղ հա­սու­նա­նում է հա­ ջորդ, ինչ-որ ի­մաս­տով ա­պարդ­ յուն հար­ցը՝ «Համ­լետ» կար­դա­ ցե՞լ եք: «Դա­ նիան բանտ է բան­ տի մեջ»: Սա ար­քա­յազ­նի բե­րա­նով է աս­ված: Մո­տա­վո­րա­պես այն­պես, ինչ­պես Ք­րիս­տո­սը գրում էր ա­վա­ զին: Բ­նավ պար­տա­դիր չէր, որ Դա­ նիո անց­յա­լի մա­սին մենք այդ­պի­ սի բա­ներ ի­մա­նանք: Հի­մա այդ ժա­ մա­նակ­նե­րի հետքն էլ չի մնա­ցել Դա­նիա­յում: Իսկ ի՞նչ եք ա­ռա­ջար­ կում դուք՝ որ Է­դիկ Բաղ­դա­սար­յանն իր «կո­ռում­պաց­ված» գրչով չմտնի՞ ժուռ­նա­լիս­տի­կա­յի բա­ղե­րը: Լավ, մի՛ կար­ դա­ ցեք Շեքս­ պիր, ձեզ կաս­ վի, թե ինչ է բան­տը: Բան­տը ա­զա­ տու­թյան սուտն է: Այն ու­րի­շի քմա­ հա­ճույքն է, ա­զա­տու­թյու­նը քմա­հա­ ճույ­քից և դի­տա­վո­րու­թյու­նից դենն ըն­կած կյանքն է: Է­դիկ Բաղ­դա­սար­ յա­ նը չի ստում, երբ գրում է օֆ­ շո­

րի և ն­րա դե­րա­կա­տար­նե­րի մա­ սին: Ե­թե ան­գամ սխալ­վում է, միև­ նույն է, չի ստում: Դուք միան­գա­մից ստում եք: Ո­րով­հետև ձեր դի­տա­վո­ րու­թյու­նը գրչից ա­ռաջ է ըն­կել: Այդ­ պի­սի բազ­մա­թիվ դի­տա­վո­րու­թյուն­ ներ լցրե­ցին ԳՈՒ­Լա­գը, բազ­մա­թիվ հայ­րեր և մայ­րեր զրկվե­ցին ե­րե­խա­ նե­րից: Ծ­նող­նե­րին բա­ժա­նե­ցին միմ­ յան­ցից և ն­րանց կյան­քը դարձ­րին դժոխք: Պարզ եմ գրում, կա­րող էի ա­վե­լի փի­լի­սո­փա­յել: Ոչ ոք չի ա­սում՝ մի՛ ե­ղեք վար­չա­ պե­ տի կող­ քին, ձեզ ա­ սում են՝ մի՛ մատ­նեք: Մատ­նու­թյու­նը բո­լո­րին շե­ղում է ճա­նա­չո­ղու­թյու­նից: Մատ­ նու­ թյու­ նը բան­ տեր է լցնում, գու­ ցե հարս­ տաց­ նում է կյան­ քը, գու­ ցե կյան­քը գնա­հա­տե­լու ազ­դակ է, բան չու­ նեմ ա­ սե­ լու: Բայց մի ե­ ղեք մատ­նիչ: Եվ, ընդ­հան­րա­պես, ձեր ծնող­նե­րի, ձեր հա­րա­զատ­նե­րի աչ­ քից հե­ռու զգույշ ե­ղեք գրիչ վերց­ նե­ լուց «ցավ ու դա­ վի դեմ»: Կար­ դա­ցեք Դե­կարտ. «Մ­տա­ծում եմ, ու­ րեմն գո­յու­թյուն ու­նեմ»: Դե­կար­տը հայտ­նի կաս­կա­ծա­միտ էր: «Կաս­ կա­ծեք ա­մե ն ին­չին»,– կոչ էր ա­նում նա: Էդ ի՞նչ հա­մոզ­մուն­քով եք գրել, որ լրագ­րո­ղը «կոնս­պի­րա­տիվ» հան­դի­պում էր իր տե­ղե­կու­թյուն­ նե­ րի աղբ­ յու­ րի հետ: Ի՞նչ պետք է ա­ներ, վար­չա­պե­տի՞ն պետք է հրա­ վի­րեր այդ հան­դիպ­մա­նը: Տե­ղե­ կատ­վու­թյան մեջ հա­մոզ­մուն­քը վատ խորհր­դա­տու է: Հատ­կա­պես սկսնակ­նե­րի հա­մար: Է­դիկ Բաղ­դա­ սար­յա­նը նույն­քան ձեր հա­րա­զա­տը չէ, որ­քան վար­չա­պե­տը: Ա­նի­րավ­ վե­լիս դուք վա­զե­լու եք լրագ­րո­ղի մոտ, ոչ թե ֆունկ­ցիո­նե­րի:  n

Ա­պա­կենտ­րո­նա­ցում՝ հա­նուն գյու­ղի Հայկ Խա­նում­յան

Ա

ր­ցախ ժա­մա­նող ու­շա­դիր այ­ցե­ լուն կա­ րող է նկա­ տել գյու­ ղա­ կան վայ­րե­րի և մայ­րա­քա­ղա­քի միջև ե­ղած հսկա­յա­կան տար­բե­րու­թյու­նը: Փոք­րիկ գյու­ղա­կան հա­մայնք­նե­րը կանգ­նած են են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­ րի թեր­զար­գա­ցած լի­նե­լու, տնտե­սա­ կան ակ­տի­վու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյան, կա­ռա­վար­ման ա­նարդ­յու­նա­վե­տու­ թյան և այլ խնդիր­նե­րի առջև: Թե­րբ­ նա­կեց­ված շրջան­նե­րում այս ա­մե ­նին կա­րե­լի է ա­վե­լաց­նել նաև բնակ­ֆոն­ դի խրո­նիկ պա­կա­սի խնդի­րը. կեն­ սա­կան հարց Ար­ցա­խի հա­մար, ին­ չը խո­չըն­դո­տում է վե­րոնշ­յալ շրջան­ նե­րում բնակ­չու­թյան ա­ճը: Ար­ցա­խի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը չնչին ջան­քեր է գոր­ծադ­րում այս խնդիր­նե­րի լուծ­ ման ուղ­ղու­թյամբ՝ փոր­ձե­լով դրա հա­մար ներգ­րա­վել հիմ ­ն ա­կա­նում բա­րե­գոր­ծա­կան մի­ջոց­ներ: Իմ կար­ծի­քով խնդիր­նե­րի չլուծ­ վա­ծու­թյան հիմ ­ն ա­կան պատ­ճա­ռը կա­ռա­վար­ման կենտ­րո­նաց­վա­ծու­ թյան բարձր աս­ տի­ ճանն է: Ար­ ցա­ խի հա­մայնք­նե­րի զար­գաց­ման հա­ մար խո­չըն­դոտ են ներ­կա­յաց­նում շրջա­նա­յին վար­չա­կազ­մե­րը, ո­րոնց ղե­կա­վար­նե­րի պաշ­տոն­նե­րը, չնչին բա­ցա­ռու­թյամբ, տրվում են ոս­տի­ կա­նու­թյան, ԱԱԾ-ի և բա­նա­կի բարձ­ րաս­տի­ճան ծա­ռա­յող­նե­րի, ո­րոնք հան­րա­յին կա­ռա­վար­ման բնա­գա­ վա­ռում չու­նեն տար­րա­կան գի­տե­ լիք­ներ, հիմ ­ն ա­կա­նում ա­ռաջ­նորդ­

վում են շրջա­նում հա­մընդ­հա­նուր հսկո­ղու­թյուն սահ­մա­նե­լու սկզբուն­ քով, ու­նեն ավ­տո­րի­տար հա­կում­ ներ, լուրջ խնդիր են ներ­ կա­յաց­նում շրջան­նե­րի նա­խա­ձեռ­նող, ակ­տիվ և ս­տեղ­ծա­գործ ան­ձանց հա­մար: Նույ­ նիսկ Ար­ցա­խի ինք­նա­բավ հա­մայնք­ նե­րը, ո­րոնց թիվն այն­քան էլ մեծ չէ, զրկված են լրա­ցու­ցիչ ֆի­նան­սա­կան մուտ­քերն ինք­նու­րույն տի­րա­պե­տե­ լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նից: Այս պա­րա­ գա­յում տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ ման մար­մի ն­նե­րը դառ­նում են ձևա­ կան՝ զրկվե­լով հա­մայն­քի խնդիր­նե­ րը լու­ծե­լու լիա­զո­րու­թյուն­նե­րից: Գ­յու­ղա­կան հա­մայնք­նե­րի զար­գաց­ ման հա­մաշ­խար­հա­յին փոր­ձը մեզ տա­լիս է մի շարք գե­ղե­ցիկ օ­րի­նակ­ ներ գյու­ղա­կան աղ­քա­տու­թյան հաղ­ թա­հար­ման, գյու­ղա­կան հա­մայնք­ նե­րի զար­գաց­ման պատ­մու­թյու­ նից: Գ­նա­լով ա­պա­կենտ­րո­նաց­ման և մեծ տեղ տա­լով տե­ղա­կան իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րին, ինչ­պես նաև նրանց պատ­վի­րա­կե­լով ո­րո­շա­կի լիա­զո­րու­ թյուն­ներ՝ տար­բեր երկր­նե­րի կա­ռա­ վա­րու­թյուն­ներ թեթևաց­րել են ի­րենց հոգ­սե­րը և թույլ տվել հա­մայնք­նե­րին ակ­տի­վո­րեն զար­գա­նալ: Փոքր-ինչ սե­փա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի վրա հեն­ վե­լով՝ այս հա­մայնք­նե­րը կա­րո­ղա­ցել են մտա­ծել զար­գա­նա­լու մա­սին և նոր հե­ռան­կար­ներ են նշմա­րել ի­րենց հա­ մայն­քի զար­գաց­ման հա­մար: Ֆ­րան­սիա­կան Կառոս փոք­րիկ քա­ ղա­քը, ո­րը 1950-ա­կան­նե­րին ու­ներ ըն­դա­մե­նը 600 բնա­կիչ ու աղ­քատ մի

հա­մայնք էր, հի­սուն տա­րի անց բնակ­ չու­թյու­նը հասց­նում է ա­վե­լի քան տասը հա­զա­րի և դառ­նում Ֆ­րան­ սիա­յի ա­մե­նա­բա­րե­կե­ցիկ հա­մայնք­ նե­րից մե­կը: Դա տե­ղի է ու­նե­նում ճիշտ կա­ռա­վար­ման, տե­ղա­կան հար­ կե­րի ճիշտ կի­րառ­ման և հա­մայն­քի գրավ­չու­թյու­նը բարձ­րաց­նե­լու շնոր­ հիվ: Արդ­յուն­քում այս հա­ջո­ղակ հա­ մայն­քի բնա­կիչ­նե­րը կա­րող են հպար­ տա­նալ ի­րենց բա­րե­կե­ցու­թյամբ: Հա­ մայն­քի տար­բեր ո­լորտ­նե­րի զար­գաց­ ման գոր­ծում կարևոր դեր խա­ղա­ցին նաև ակ­տիվ ու ստեղ­ծա­գործ բնա­կիչ­ նե­րը, ո­րոնք ստեղ­ծե­ցին սե­փա­կան ար­վես­տա­նոց­նե­րը, կազ­մա­կեր­պե­ցին մի­ջազ­գա­յին նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ցող մշա­կու­թա­յին մի­ջո­ցա­ռում ­ն եր՝ ի­րենց բնա­կա­վայ­րը հրա­պու­րիչ դարձ­նե­լով ար­վես­տի սի­րա­հար­նե­րի և զ­բո­սաշր­ ջիկ­նե­րի հա­մար: Բազ­մա­թիվ գա­ղա­փար­ներ և նա­ խա­ ձեռ­ նող ան­ ձինք կան նաև ար­ ցախ­յան հա­մայնք­նե­րում: Կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը պետք է սկզբուն­քա­յին ո­րո­ շում կա­յաց­նի և գ­նա ա­ռա­վե­լա­գույն ա­պա­կենտ­րո­նաց­ման՝ մե­ծաց­նե­լով ինք­նա­կա­ռա­վար­ման դե­րը և սահ­մա­ նա­փա­կե­լով պե­տա­կան կառ­ա­վար­ ման մար­մին­նե­րը, հատ­կա­պես ֆի­ նան­սա­կան հար­ցե­րում: Այս դեպ­քում հա­մայն­քի սրտա­ցավ ղե­կա­վա­րի և ա­վա­գա­նու առ­կա­յու­թյան դեպ­քում բնա­կիչ­նե­րի գե­ղե­ցիկ գա­ղա­փար­ ներն աս­տի­ճա­նա­բար ի­րա­կա­նու­թյուն կդառ­նան՝ բա­րե­կե­ցու­թյուն պարգևե­ լով ար­ցախ­ցի գյու­ղա­ցուն:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ. |

Օրակարգ | 3

Եվ­րո­պա՞, թե՞ Եվ­րա­սիա Հա­ յաս­ տա­ նը երբևէ դուրս չի էլ ե­կել ռու­սա­կան իմ­պե­րիա­կան դաշ­տից. ե­րեկ այս­պի­սի տե­սա­ կետ հայտ­նեց «Ա­զատ դե­մոկ­ րատ­ներ» կու­սակ­ցու­թյան ան­ դամ Ա­նուշ Սեդ­րակ­յ ա­նը, ո­րը «Հա­յե­լի» ա­կում­բում բա­նա­վի­ ճում էր ԱԺ հան­րա­պե­տա­կան պատ­գա­մա­վոր Ար­տակ Դավ­ թյա­նի հետ: Հու­նի­սի 25-ին Վար­շա­վա­յում ՀՀ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­ նը մա­մու­լի ա­սու­լի­սի ժա­մա­նակ, պա­տաս­խա­նե­լով հար­ցին, թե Հա­յաս­տա­նում ինչ­պես են վե­ րա­բեր­վում ին­տեգ­րա­ցիոն գոր­ ծըն­թաց­նե­րին [Եվ­րա­միու­թյան և Ռու­սաս­տա­նի հետ], ա­սել է. «Մենք մեր գոր­ծու­նեու­թյու­ նը կա­ ռու­ ցում ենք ոչ թե «կամկամ», այլ «և-և»-ի սկզբուն­ քի վրա: Եվ ես այս­ տեղ հա­ կա­ սու­ թյուն չեմ տես­նում»: ««Եվ-և»-ի քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նը Հա­յաս­տա­նի հա­մար կա­ րող է մե­ ծա­ գույն թշնա­ մի լի­ նել»,– ա­սաց Սեդ­րակ­յ ա­նը՝ հա­ վե­լե­լով, որ թեև բո­լո­րը հայ­ տա­րա­րում են, թե Հա­յաս­տա­նը մեկ ընտ­րու­թյան հնա­րա­վո­րու­ թյուն չու­նի, սա­կայն «մշտա­պես ընտ­րում է իմ­պե­րիա­կան ուղ­ ղու­թյու­նը»: Սեդ­րակ­յ ա­նի խոս­ քով՝ գլո­բալ ի­րա­վի­ճա­կում այս

Ֆոտոլուր

Ինչ­պես կա­րող է շարժ­վել Հա­յաս­տա­նը՝ «և-և», թե «կամ-կամ» ուղ­ղու­թյամբ

Ա­նուշ Սեդ­րակ­յա­նի կար­ծի­քով՝ «և-և»-ի քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը

Ար­տակ Դավ­թյա­նը ան­դա­մակ­ցու­թյու­նը Մաք­սա­յին միու­թյա­նը

Հա­յաս­տա­նի հա­մար կա­րող է մե­ծա­գույն թշնա­մի լի­նել:

չի հա­կադ­րում ԵՄ-ի հետ ին­տեգ­րա­ցիա­յին:

քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը հնա­րա­ վոր է կյան­քի կո­չել այն պա­րա­ գա­յում, երբ այս աշ­խարհ­նե­րի միջև չլի­նի հստակ սահ­մա­նա­ զա­տում, մինչ­դեռ «մի­ջազ­գա­ յին շեր­տա­վո­րու­մը ցույց է տա­

գում դառ­նալ ի­նո­վա­ցիոն ա­ռա­ ջա­տար: Այ­սինքն՝ բա­ցար­ձակ սահ­մա­նա­փակ­վում են գլո­բալ շու­կա մտնե­լու հնա­րա­վո­րու­ թյուն­ նե­ րը, քա­ նի որ մենք այդ­ տեղ մտնում ենք միջ­ նոր­ դա­

լիս, որ այդ եր­կու աշ­խարհ­նե­րը բա­ժան­ված են»: ««Եվ-և»-ի քա­ղա­քա­կա­նու­ թյուն չի կա­րող լի­նել մի պարզ պատ­ ճա­ ռով, որ մենք ի զո­ րու չենք որևէ տեղ նման հա­մա­կար­

վոր­ված»,– ա­սաց «Ա­զատ դե­ մոկ­րատ­նե­րի» ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը՝ նշե­լով, որ այդ­պի­սով Հա­յաս­ տա­նը վե­րած­վում է դո­նո­րի դո­ նոր երկ­րի: Ար­տակ Դավ­թյա­նը, անդ­րա­ դառ­նա­լով «և-և»-ի քա­ղա­քա­կա­ նու­ թյա­ նը, նշեց, որ կար­ ծիք կա, թե ան­դա­մակ­ցու­թյու­նը Մաք­սա­ յին միու­թյան բա­ցա­ռում է եվ­րո­ պա­կան կա­ռույց­նե­րի հետ աշ­նա­ նը նա­խա­տես­վող ա­զատ առևտ­ րի հա­մա­ձայ­նագ­րի և ա­սո­ցաց­ ման հա­մա­ձայ­նագ­րի կնքու­մը: «Երբ կոնկ­րետ Ռու­սաս­տա­ նը և Արև­մուտ­քը հա­մա­գոր­ծակ­ ցում են թիվ մեկ, կարևո­րա­գույն հար­ցի՝ գլո­բալ անվ­տան­գու­թյան շուրջ, ա­պա ին­չու չի կա­րե­լի դրա­նից ա­վե­լի ա­ծանց­յալ հար­ ցե­րում ևս հա­մա­գոր­ծակ­ցել»,– հա­կա­դար­ձեց Դավ­թյա­նը՝ հա­ վե­լե­լով, թե Հա­յաս­տա­նը, հրա­ շա­լի հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ ու­նե­ նա­ լով ԵՄ երկր­ նե­ րի հետ, նաև իր ռազ­մա­վա­րա­կան դաշ­նակ­ցի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը խո­ րաց­նե­լու ճա­նա­պար­հով կա­րող է խնդի­րը լու­ծել: ՀՀԿ ներ­կա­յա­ցուց­չի խոս­քով՝ «և-և»-ը կնպաս­տի գլո­բալ անվ­ տան­գու­թյան ա­պա­հով­մանն աշ­ խար­հում:  n Ա­նի Գ­րի­գոր­յան

ժա­մա­նա­կա­վոր ար­ձա­կուրդ Օֆ­շո­րա­յին սկան­դա­լի պայ­ման­ նե­ րում հնա­ րա­ վոր ելք եմ հա­ մա­րում վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նի ժա­մա­նա­կա­վոր ար­ ձա­կուրդ մեկ­նե­լը մինչև հար­ ցի պար­զա­բա­նու­մը. ե­րեկ լրագ­ րող­նե­րի հետ հան­դիպ­մա­նը նման տե­սա­կետ հայտ­նեց Ազ­ գա­յին ժո­ղո­վում ՀՅԴ խմբակ­ ցու­թյան քար­տու­ղար Աղ­վան Վար­դան­յա­նը՝ անդ­րա­դառ­նա­ լով վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­ յա­նի առն­չու­թյա­նը օֆ­շո­րա­յին սկան­դա­լին: Hetq.am կայ­քը հե­տաքն­նա­ կան հոդ­ված էր հրա­պա­րա­կել, ըստ ո­րի՝ վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նը, Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու Ա­րա­րատ­յան թե­մի ա­ռաջ­նորդ Նա­վա­սարդ ար­քե­ պիս­կո­պոս Կ­ճո­յա­նը և ոմն գոր­ ծա­րար Ա­շոտ Սու­քիաս­յա­նը կիպ­ րոս­յան օֆ­շո­րում ի­րա­կա­նաց­ րած մի գոր­ծար­քի արդ­յուն­քում ու­նեզր­կել են գոր­ծա­րար Փայ­լակ Հայ­րա­պետ­յա­նին: «Մեր պե­տա­կան կա­ռա­վար­ ման հա­մա­կար­գի պայ­ման­նե­ րում և ի­րա­վա­պահ մար­մի ն­նե­ րի վստա­հու­թյան աս­տի­ճա­նի մա­կար­դա­կում անհ­նար է ակն­ կա­լել, որ ներ­քին ի­րա­վա­պահ մար­մի ն­նե­րի մի­ջո­ցով խնդի­րը կպար­զա­բան­վի, և բո­լո­րը դրան կհա­վա­տան»,– ա­սաց Վար­դան­ յա­նը՝ ու­շադ­րու­թյուն հրա­վի­ րե­լով այն հան­գա­ման­քին, որ «բա­ցա­հայ­տու­մը» չի ե­ղել ե­րեք տար­բեր, ի­րար հետ կապ չու­նե­ ցող մարդ­կանց վե­րա­բեր­յալ: «Ա­շոտ Սու­քիաս­յա­նը Սուրբ Սար­գիս ե­կե­ղե­ցու խաչ­քա­վոր

Ֆոտոլուր

Վար­չա­պե­տին ա­ռա­ջար­կում է Աղ­վան Վար­դան­յա­նը

«Անհ­նար է ակն­կա­լել, որ ներ­քին ի­րա­վա­պահ մար­մի ն­նե­րի մի­ջո­ցով խնդի­րը կպար­ զա­բան­վի, և բո­լո­րը դրան կհա­վա­տան»,– օֆ­շո­րա­յին սկան­դա­լի մա­սին ա­սում է Աղ­ վան Վար­դան­յա­նը:

է, ինչ­պես Նա­վա­սարդ Կ­ճո­յանն էր ե­րեկ­վա հար­ցազ­րույ­ցում ա­սել, բազ­միցս ի­րենք ճամ­փոր­ դել են […]: Վար­ չա­ պե­ տը և սր­ բա­զա­նը շատ սերտ հա­րա­բե­ րու­թյուն­ներ ու­նեն. որ­քան տեղ­ յակ եմ՝ սրբա­զա­նը նաև վար­չա­ պե­տի ե­րե­խա­նե­րից մե­կի կամ մի քա­նի­սի քա­վորն է»,– ա­սաց ՀՅԴ ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը: Նա ան­հաս­կա­նա­լի հա­մա­ րեց Նա­վա­սարդ Կ­ճո­յա­նի հար­ ցազ­րույ­ցը «Ար­մե նպ­րե­սին», քա­ նի որ, ըստ Վար­ դան­ յա­ նի, «Ար­ մենպ­րե­սը» դեռ կա­ռա­վա­րա­կան մա­մու­լի ծա­ռա­յու­թյան համ­ բավ ու­նի: ՀՅԴ ներ­կա­յա­ցու­ցի­ չը նաև կարևոր հա­ մա­ րեց այս ի­րադ­րու­թյու­նում կա­թո­ղի­կո­

սի և ե­կե­ղե­ցու դիր­քո­րոշ­ման ար­տա­հայ­տու­մը: «Իսկ ե­ թե հար­ ցը մնա չպար­ զա­բան­ված, ա­պա այն շա­րու­ նա­կա­կան կլի­նի, ուս­տի պետք է խնդի­րը խո­րու­թյամբ ու­սում­ նա­սի­րել և պար­զել»,– ա­սաց Վար­դան­յա­նը:

ՀՅԴ-ն կզ­բաղ­ վի ներ­քին բա­րե­փո­խում­ն ե­րով Խո­սե­լով ներ­քա­ղա­քա­կան զար­գա­ցում ­ն ե­րի մա­սին՝ Աղ­վան Վար­դան­յանն ա­սաց, թե «Հա­յաս­ տա­նի հա­սա­րա­կա­կան-քա­ղա­ քա­կան կյան­քում շատ քիչ է ե­ղել նման մեծ ներ­քին լար­վա­ծու­թյուն,

թեև թվում է՝ հե­տընտ­րա­կան ցիկլն ա­վարտ­վել է, և քա­ղա­քա­ կան ակ­տիվ պրո­ցես­նե­րը դա­դա­ րել են»: Ն­ րա խոս­ քով՝ երկ­ րում տի­րում է «բա­րո­յա­հո­գե­բա­նա­կան ծանր մթնո­լորտ, ազ­գա­յին պե­ տա­կան ար­ժեք­նե­րի նա­հանջ և ար­տա­գաղ­թի տրա­մադ­րու­թյուն»: «Այս փու­լում կա­ռա­րա­վա­րու­ թյան կամ իշ­խող մե­ծա­մաս­նու­ թյան ներ­սում ակն­հայտ են ո­րո­ շա­կի պրո­ցես­ներ, Վե­րահս­կիչ պա­լատ-կա­ռա­վա­րու­թյուն հա­ կա­սու­թյուն, խախ­տում ­ն եր մար­ զե­րում, օֆ­շո­րա­յին սկան­դալ­ ներ, ԵվրԱզԷՍ-Եվ­րա­միու­թյուն հարց… Դժ­վար ժա­մա­նակ­ներ ենք ապ­րում»,– ա­սաց նա: Անդ­րա­դառ­նա­լով Դաշ­նակ­ցու­ թյան ներ­կա­յիս գոր­ծու­նեու­թյա­ նը՝ նա նշեց, որ կու­սակ­ցու­թյունը ներ­քին ակ­տիվ քննար­կում ­ն ե­ րի մեջ է՝ վե­րաի­մաս­տա­վո­րե­լու վեր­ջին տա­րի­նե­րի գոր­ծու­նեու­ թյունն ու բաց­թո­ղում ­ն ե­րը: «Մենք դեռ չենք կա­րո­ղա­ցել հա­սա­րա­կու­թյան լայն շեր­տե­րին վստա­հու­թյուն, հա­վատ ներշն­ չել, որ մեր կող­ քին կանգ­ նեն: Կար­ծում եմ, որ ա­ռա­ջի­կա տա­ րում կզբաղ­վենք ներ­քին բա­րե­ փո­խում ­ն ե­րով և կ­փոր­ձենք վե­ րա­կանգ­նել վստա­հու­թյու­նը»,– ա­սաց Վար­դան­յա­նը:

«

Խո­սե­լով իշ­խա­նու­թյան գոր­ ծու­նեու­թյան մա­սին՝ ՀՅԴ ներ­ կա­յա­ցու­ցի­չը նշեց. «Ակն­հայտ է, որ իշ­խա­նու­թյան ներ­սում տա­ րա­կար­ծու­թյուն­ներ են ծա­գել, և պարզ չէ, թե սա ուր կհաս­ նի: Հիմ ­ն ա­կան պատ­ճառ­նե­րից մեկն այն է, որ մեր քա­ ղա­ քա­ կան հա­մա­կար­գը գեր­կոր­պո­ րաց­ված է, և բո­լո­րը սպա­սում են նա­խա­գա­հի խոս­քին, թե ինչ կա­ սի նա այս պաշ­ տոն­ յա­ յի և կամ մյու­սի մա­սին»,– ա­սաց Վար­դան­յա­նը: Նա նշեց, որ իբրև քա­ ղա­ քա­ ցի՝ կու­զե­նար, որ գո­նե աշ­նան սկզբին հան­րա­պե­տու­թյան նա­ խա­գա­հն ու­ղեր­ձով դի­մեր ժո­ ղովր­դին: Ըստ Վար­դան­յա­նի՝ թե´ ներ­քին հար­ցե­րը, թե՛ ար­տա­ քին մար­տահ­րա­վեր­ներն այն­քան են հա­սու­նա­ցել, որ ե­լույ­թի անհ­ րա­ժեշ­տու­թյուն կա: «Դա ի­րենց ո­րո­շե­լիքն է, բայց պետք է տրվեն այս փու­լի ու­ղե­ նիշ­նե­րը, զար­գաց­ման հնա­րա­ վո­րու­թյուն­նե­րը, և հս­տակ խա­ ղի կա­նոն­ներ սահ­ման­վեն»,– ա­սաց ՀՅԴ ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը՝ կարևո­րե­լով երկ­րի ղե­կա­վա­ րու­թյան կող­մից հա­մընդ­հա­ նուր գնա­հա­տա­կա­նի անհ­րա­ ժեշ­տու­թյու­նը:  n Ա­նի Գ­րի­գոր­յան

Աղվան Վարդանյանը կարևոր է համարում Կճոյանի հարցով կաթողիկոսի և եկեղեցու դիրքորոշման արտահայտումը

»


| № 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ.

4 | Փողեր

Հար­կել ա­ռանց խտրա­կա­նու­թյան

Ֆին­նա­խը գույ­քա­հար­կի միաս­նա­կան հա­մա­կարգ է ա­ռա­ջար­կում

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը փոր­ձում է կա­տա­րե­լա­գոր­ծել և բարձ­րաց­նել գույ­քա­հար­կի հարկ­ման հա­մա­կար­գի արդ­յու­նա­վե­տու­թյու­նը։

1.2 1 0.8 0.6 0.4

2010 թթ.

Աղբ­յու­րը՝ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րութ­յուն

թյուն այ­սօր գոր­ծող տար­բե­րաց­ ված մո­տեց­ման։ Հա­մա­կար­գի ներդ­րու­մից ա­ռաջ, ըստ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­ րա­րու­թյան, անհ­րա­ժեշտ է լի­նե­ լու ի­րա­կա­նաց­նել միաս­նա­կան օբ­յեկտ­նե­րի խմբա­վո­րում՝ հաշ­վի առ­նե­լով, թե որ ան­շարժ գույքն է նե­րառ­վե­լու հարկ­վող օբ­յեկ­տի կազ­մում։ Բա­ցի այդ՝ ստեղծ­վե­ լու է միաս­նա­կան ան­շարժ գույ­

քի ռեեստր՝ դրա­նում նե­րա­ռե­ լով հար­կի հաշ­վարկ­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ ան­շարժ գույ­քի օբ­ յեկտ­նե­րի և դ­րանց սե­փա­կա­նա­ տե­րե­րի վե­րա­բեր­յալ ամ­բող­ջա­ կան տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը։ Հա­մա­կար­գի ներդր­ման արդ­ յուն­քում ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­ րա­րու­թյունն ակն­կա­լում է, որ կընդ­լայն­վեն գույ­քա­հար­կով հարկ­ման օբ­յեկտ­նե­րը, դրան­

Ուկրաինա

Ռուսաստան

Մոլդովա

Մակեդոնիա

րում ­ն ե­րը ՀՆԱ-ի նկատ­մամբ, 2008-

Լիտվա

կի հա­վա­քագ­

Ղազախստան

րում գույ­քա­հար­

0

Վրաստան

նե­րով երկր­նե­

Բուլղարիա

Մի­ջին ե­կա­մուտ­

Բելառուս

0.2 Հայաստան

տում է հո­ղի և գույ­քի ար­ժեք­նե­ րի շու­կա­յա­կան գնա­գո­յաց­ումը, հետևա­բար՝ նաև դրանց շու­կա­ յա­կան ար­ժեք­նե­րի ձևա­վոր­ումը։ Ինչ վե­րա­բե­րում է գույ­քա­հար­ կի գծով հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­ րին, ա­պա դրանց հա­վա­քագր­ ման մա­կար­դա­կն էա­պես տար­ բեր­ վում է հո­ ղի հար­ կի գծով նույն ցու­ցա­նիշ­նե­րից։ Այս հան­ գա­ման­քը պայ­մա­նա­վոր­ված է գույ­քի շու­կա­յի զար­գաց­ման ա­վե­լի բարձր մա­կար­դա­կով, շի­ նու­թյուն­նե­րի և հատ­կա­պես փո­ խադ­րա­մի­ջոց­նե­րի սե­փա­կա­նա­ տե­րե­րի հա­մե­մա­տա­բար բարձր վճա­րու­նա­կու­թյամբ։ Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյու­նը, ու­սում ­ն ա­սի­րե­լով այլ երկր­նե­րի փոր­ձը և Հա­յաս­տա­ նում ստեղծ­ված պատ­կե­րը, հա­ յե­ցա­կար­գում ա­ռա­ջար­կել է ան­ ցում կա­տա­րել ան­շարժ գույ­քի միաս­նա­կան հար­կի։ «Մի­ջազ­ գա­յին փոր­ձը ցույց է տա­լիս, որ գույ­քա­յին հար­կե­րը հարկ­ման ա­ռա­վել տա­րած­ված ձևե­րից են և չ­նա­յած պե­տա­կան կա­ռա­վար­ ման մա­կար­դա­կում դրանք որ­ պես կա­նոն ե­կա­մուտ­նե­րի շատ փոքր մա­սի աղբ­յուր են հան­դի­ սա­ նում, էա­ կան դեր են ու­ նե­ նում տե­ղա­կան մա­կար­դա­կով ի­րա­կա­նաց­վող հա­սա­րա­կա­ կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ֆի­նան­ սա­վոր­ման հա­մար»,– աս­վում է փաս­տաթղ­թում։ Միաս­նա­կան հար­կի հա­մա­ կար­գը են­թադ­րում է միաս­նա­ կան ան­շարժ գույ­քի (հո­ղա­մա­ սե­րի և դ­րանց վրա կա­ռուց­ված շի­նու­թյուն­նե­րի) ար­ժե­քի գնա­ հատ­ման ընդ­հա­նուր մե­խա­ նիզ­մի ներդ­րում՝ ի հա­կադ­րու­

Ալբանիա

Ներ­կա­յում գոր­ծում են ան­շարժ գույ­քի հարկ­ման տար­բե­րակ­ ված մե­խա­նիզմ ­ն ե­ր։ Այս­պես՝ «Հո­ղի հար­կի մա­սին» օ­րեն­քին հա­մա­պա­տաս­խան գյու­ղատն­ տե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան հո­ ղե­րի հա­մար հո­ղի հար­կի մե­ ծու­թյու­նը կախ­ված է հո­ղի պո­տեն­ցիալ ե­կամ­տա­բե­րու­ թյու­նից (հաշ­վարկ­վում է կա­ դաստ­րա­յին գնա­հատ­մամբ հաշ­վարկ­ված զուտ ե­կամ­ուտի 15%-ի չա­ փով, ոչ գյու­ ղատն­ տե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան հո­ ղե­րի հա­մար՝ հո­ղի կա­դաստ­ րա­յին ար­ժե­քի 0,5-ից մինչև 1% չա­փով)։ Վեր­ջին տա­րի­նե­րի օ­րենսդ­րա­կան փո­փո­խու­թյուն­ նե­րը թեև թույլ են տվել հստա­ կեց­նել հո­ղի հարկ վճա­րող­նե­ րի շրջա­նակ­նե­րը, սա­կայն հո­ ղի հար­կի գծով հա­մայն­քա­յին բյու­ջե­ներ գանձ­վող փաս­տա­ ցի ե­կա­մուտ­նե­րի մա­կար­դա­ կը շա­րու­նա­կում է ցածր մնալ։ Պատ­ճառ­նե­րի թվում վար­չա­ րա­րու­թյան ցածր արդ­յու­նա­վե­ տու­թյունն է՝ պայ­մա­նա­վոր­ված եր­բեմն տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ ռա­վար­ման մար­մի ն­նե­րի մաս­ նա­գի­տա­կան պատ­րաստ­վա­ ծու­թյան աս­տի­ճա­նով։ Այ­սօր գույ­քա­հար­կի հաշ­վարկ­ ման հիմ­քում շեն­քե­րի, շի­նու­ թյուն­նե­րի կա­դաստ­րա­յին գներն են, սա­կայն հո­ղա­մա­սե­րի հար­կի հաշ­վարկ­ման հա­մար քա­ղաք­ նե­րում և քա­ղա­քա­տիպ ա­վան­ նե­րում հիմք են ըն­դուն­վում կա­ դաստ­րա­յին գնե­րը, իսկ գյու­ղա­ կան հա­մայնք­նե­րում՝ զուտ ե­կա­ մու­տը։ Հարկ­ման նպա­տա­կով ար­ժե­քա­յին տար­բեր հա­մա­կար­ գե­րի առ­կա­յու­թյու­նը խո­չըն­դո­

Ֆոտոլուր

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը փոր­ձում է կա­տա­րե­լա­գոր­ծել և բարձ­րաց­ նել գույ­քա­հար­կի հարկ­ման հա­մա­կար­գի արդ­յու­նա­վե­տու­թյու­նը, հստա­կեց­նել հիմ­ն ա­կան սկզբունք­ներն ու մե­խա­նիզմ­ն ե­րը։ Գոր­ ծադ­իրի հու­նի­սի 27-ի նիս­տի հաս­տատ­մա­նը ֆի­նանս­նե­րի նա­ խա­րա­րու­թյու­նը ներ­կա­յաց­րել է «Գույ­քա­հար­կի հարկ­ման հա­մա­ կար­գի արդ­յու­նա­վե­տու­թյան բարձ­րաց­ման ու­ղի­նե­րը» հա­յե­ցա­ կար­գը։ Փաս­տա­թուղ­թը մի շարք քայ­լեր է ա­ռա­ջար­կում միաս­ նա­կան ան­շարժ գույ­քի (հո­ղա­մա­սե­րի և դ­րանց վրա կա­ռուց­ված շեն­քե­րի, շի­նու­թյուն­նե­րի) հարկ­ման հա­մա­կար­գի ներդր­ման ուղ­ղու­թյամբ։

ցում կնե­րառ­վի նաև պե­տա­կան և հա­մայն­քա­յին գույ­քը, բարձր ար­ժեք ու­նե­ցող գույ­քի հա­ մար կսահ­ման­վեն ա­վե­լի բարձր պրոգ­րե­սիվ (գույ­քի ար­ժե­քի ա­ճին զու­գըն­թաց ա­ճող) դրույ­ քա­չա­փեր, կբարձ­րա­նա գույ­ քի օգ­տա­գործ­ման արդ­յու­նա­վե­ տու­թյու­նը, կպար­զեց­վի վար­չա­ րա­րու­թյու­նը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Ցան­ցին ճիշտ չեն միաց­րել ՀԾԿՀ-ն ֌20-ով տու­գա­նել է «Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան ցան­ցեր» ըն­կե­րու­թյա­նը

«Է­լեկտ­րա­կան ցան­ցին նոր սպա­ ռող­նե­րի միա­նա­լու ժամ ­կ ետ­նե­ րի մա­սին հանձ­նա­ժո­ղո­վին ներ­ կա­յաց­րած ըն­կե­րու­թյան հաշ­ վետ­վու­թյան մեջ 2012թ. եր­րորդ ե­ռամս­յա­կում է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­ յի սպառ­ման հա­մա­կար­գին ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ներ Վ. Մի­նաս­յա­նի և Յու. Ա­վո­յա­նի միա­նա­լու ժամ­ կետ­նե­րի խախ­տում է հայտ­նա­ բեր­վել»,– նշել է ՀԾԿՀ լի­ցեն­զա­ վոր­ված գոր­ծու­նեու­թյան մո­նի­ թո­րին­գի և ներդ­րու­մա­յին ծրագ­ րե­րի վար­չու­թյան պետ Աբ­գար Բու­դաղ­յա­նը՝ ներ­կա­յաց­նե­լով հանձ­նա­ժո­ղո­վի ո­րո­շու­մը։

2013թ. ապ­րի­լին հանձ­նա­ժո­ ղովն ըն­կե­րու­թյա­նը տե­ղե­կաց­ րել էր հայտ­նա­բեր­ված խախտ­ ման հա­մար վար­չա­կան վա­րույթ սկսե­լու մա­սին և ըն­կե­րու­թյու­նից պա­հան­ջել եր­կու դեպ­քի առ­թիվ հիմ ­ն ա­վո­րում ­ն եր ներ­կա­յաց­նել։ Ըն­կե­րու­թյան ներ­կա­յաց­րած բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րի հա­մա­ձայն՝ բա­ժա­նորդ­նե­րից մե­կի (Մի­նաս­ յա­նի) էլ­ցան­ցին միա­նա­լու ժամ­ կետ­նե­րի խախտ­ման պատ­ճառ է դար­ ձել այն, որ նա եր­ կար ժա­ մա­նակ գտնվել է ար­տերկ­րում, Ա­վո­յա­նի հետ կապ­ված խախտ­ ման դեպ­քը ՀԷՑ-ի աշ­խա­տա­կից­

նե­րի թե­րաց­ման արդ­յունք է։ Ըն­կե­րու­թյան բա­ցատ­րու­թյուն­ նե­րը ստա­նա­լով՝ հանձ­նա­ժո­ղո­վը պա­հան­ջել է նշված պատ­ճառ­նե­րի հա­վաս­տիու­թյան հիմ ­ն ա­վո­րում ­ն եր ներ­կա­յաց­նել, սա­կայն նման տե­ղե­ կատ­վու­թյուն չի ներ­կա­յաց­վել։ «Այս­պի­սով՝ «Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան ցան­ցեր» ըն­կե­րու­ թյու­նը խախ­տել է ար­տո­նագ­րի պայ­ման­նե­րը, ո­րոնք վե­րա­բե­րում են նրան, որ ըն­կե­րու­թյան գոր­ծու­ նեու­թյան վե­րա­բեր­յալ ներ­կա­յաց­ ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը պետք է հա­վաս­տի լի­նի»,– պար­զա­բա­նել է Բու­դաղ­յա­նը։ Հայտ­նա­բեր­ված խախ­տում ­ն ե­րի հա­մար ՀԾԿՀ-ն հանձ­նա­րա­րել է տու­գա­նել ըն­կե­ րու­թյա­նը ֌10 մլն­-ի չա­փով՝ յու­րա­ քանչ­յուր դեպ­քի առ­թիվ։ «Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան ցան­ ցեր» ՓԲԸ-ի գլխա­ վոր տնօ­

Հան­րա­յին ծա­ռա­ յու­թյուն­նե­րը կար­ գա­վո­րող հանձ­ նա­ժո­ղո­վը «Հա­ Ֆոտոլուր

Հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը կար­գա­վո­րող հանձ­նա­ժո­ղո­վը (ՀԾԿՀ) չո­րեք­շաբ­թի կա­յա­ցած նիս­տում ֌20  մլն­-ով տու­գա­նել է «Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան ցան­ցեր» ՓԲԸ-ին՝ հա­վաս­տի տե­ղե­ կատ­վու­թյուն տրա­մադ­րե­լուն վե­րա­բե­րող ար­տո­նագ­րի պայ­ման­ նե­րը խախ­տե­լու հա­մար, հա­ղոր­դում է Arka.am-ը։

րե­նի ա­ռա­ջին տե­ղա­կալ Վ­լա­դի­ միր Սա­զո­նո­վը նշել է, որ խախ­ տում ­ն ե­րի դի­մաց ըն­կե­րու­թյան նկատ­մամբ կի­րառ­ված պատ­ժա­ մի­ջոց­նե­րը կա­րող էին սահ­մա­ նա­փակ­վել նա­խազ­գու­շա­ցու­մով։ «Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան ցան­ ցեր» ՓԲԸ-ն «ԻՆՏԵՐ ՌԱՕ ԵԷՍ» ԲԲԸ-ի 100-տո­կո­սա­նոց դուստր ըն­կե­րու­թյունն է։ Ըն­կե­ րու­թյան գոր­ծու­նեու­թյան հիմ­

յաս­տա­նի է­լեկտ­ րա­կան ցան­ցեր» ՓԲԸ-ին տու­գա­ նել է ֌20 մլն­-ով։

նա­կան ուղ­ղու­թյու­նը Հա­յաս­ տա­նի սպա­ռող­նե­րի հա­մար է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի բաշ­խումն է։ ՀԷՑ-ը Հա­յաս­տա­նի տա­րած­ քով է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի փո­ խանց­ման և տե­ղա­բաշխ­ման բա­ցա­ռիկ ար­տո­նա­գիր ու­նի։ Ըն­կե­րու­թյու­նը սպա­սար­կում է շուրջ 967 հազ. սպա­ ռո­ ղի։ Աշ­ խա­տա­կից­նե­րի թի­վը կազ­մում է 7800 մարդ։  n


№ 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ. |

Փողեր | 5

Քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գի փո­փո­խու­թյան խնդիր կա Գոր­ծա­րար Խա­չա­տուր Սու­ քիաս­յա­նը հար­ցազ­րույց է տվել իր ֆի­նան­սա­վոր­մամբ հրա­պա­ րակ­վող «Ա­րա­րատ» ամ­սագ­ րին: Հար­ցազ­րույ­ցից մի հատ­ ված վե­րատ­պել է zham.am-ը:

— Չ­նա­յած քա­ղա­քա­կան հե­տապնդ­ման ժա­մա­նա­ կա­հատ­վա­ծում Դուք և Ձեր ըն­տա­նի­քը բա­վա­կա­ն կո­ րուստ­ներ կրե­ցիք, ինչ­պես օ­րի­նակ, Ձեր ստեղ­ծած և մի­ջազ­գա­յին մա­կար­դա­ կի բարձ­րաց­րած «Բջ­նի» և «Նոյ» ջրե­րը, սա­կայն նույ­ նիսկ այդ ա­մե­նից հե­տո կա­րո­ղա­ցաք ռեա­բի­լի­տաց­ վել: Այ­սօր Ձեր ըն­տա­նի­քին պատ­կա­նող «Հա­յէ­կո­նոմ­ բան­կը» Հա­յաս­տա­նի ա­ռա­ ջա­տար բան­կե­րից է, «Սիլ ին­շու­րանսն» էլ ա­պա­

410.29

0.41 q 0.10%

420

410

400 26.12

26.03

եվրո/դրամ

534.69

26.06 3.98 q 0.74%

550

530

510 26.12

Խա­չա­տուր Սու­

26.03

26.06

քիաս­յան. «Մեծ ռուբլի/դրամ

ջան­քեր են ինձ­

12.47

0.07 q 0.56%

նից պա­հանջ­վել, որ­պես­զի ես չա­ սո­ցաց­վեմ որ­ևէ քա­ղա­քա­կան կու­ սակ­ցութ­յան հետ»:

PanARMENIAN

— Պա­րոն Սու­քիաս­յան, վեր­ջին եր­կու՝ նա­խա­գա­ հա­կան և Երևան քա­ղա­ քի ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­ մա­նակ որ­պես թեկ­նա­ծու նաև Ձեր ա­նունն էր շրջա­ նառ­վում: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, այս պա­հին Դուք ակ­տիվ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մեջ չեք: Ին­չո՞վ է դա պայ­մա­ նա­վոր­ված, և արդ­յո՞ք քա­ ղա­քա­կան ծրագ­րեր ու­նեք: — Ես միշտ էլ քա­ ղա­ քա­ կա­ նու­թյանն առնչ­վում եմ կամ քա­ ղա­քա­կա­նու­թյան մեջ եմ որ­պես Խա­չա­տուր Սու­քիաս­յան: Մեծ ջան­քեր են ինձ­նից պա­հանջ­ վել, որ­պես­զի ես չա­սո­ցաց­վեմ որևէ քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­ թյան հետ և չ­լի­նեմ ազ­դե­ցու­ թյան տակ: Բ­նա­կա­նա­բար, բա­ ցար­ձակ ան­կախ կոչ­վելն այն­ քա­նով, որ­քա­նով է, քա­նի որ աշ­խար­հում մինչև ան­գամ ան­ կախ պե­տու­թյուն­ներ չկան, միշտ էլ, խնդիր­նե­րից ել­նե­լով, այս կամ այն կերպ ինչ-որ բա­ նից կախ­ ված են: Ես էլ նույն­ պես՝ նրանց նման: Աշ­ խա­ տել եմ այն­ պես լի­ նի, որ կու­ սակ­ ցա­կան պատ­կա­նե­լու­թյուն չու­ նե­ նամ, դա ինձ օգ­ նում է ա­ վե­ լի ան­կեղծ լի­նել, որ­պես­զի ընդ­ հա­նուր քա­ղա­քա­կան հա­սա­րա­ կա­կան գոր­ծա­ռույթ­նե­րի մա­սին իմ կար­ծի­քը չլի­նի կողմ ­ն ա­պահ: Ա­ռա­ջարկ­ներ հնչում են, ցան­կա­ ցած հարց քննարկ­ վում է, մենք ա­ զատ ենք: Ինձ նույ­ նիսկ գոր­ ծող կու­սակ­ցու­թյուն­ներն ա­ռա­ ջար­կում էին, որ ներգ­րավ­վեմ և դառ­նամ ի­րենց ա­ռաջ­նորդ, բայց հրա­ժար­վել եմ: Չ­գի­տեմ՝ ին­ չու, իմ հաշ­վարկ­նե­րով կար­ծում եմ, որ Հա­յաս­տա­նում քա­ղա­քա­ կան հա­մա­կար­գը դեռ կա­յա­նա­ լու տեղ շատ ու­նի: Մի­գու­ցե այդ խնդիր­նե­րի կար­գա­վոր­վե­լուց հե­տո նոր ինձ նման մարդ­կանց մուտ­քը հնա­րա­վոր և ա­ռա­վել ըն­կա­լե­լի կամ արդ­յու­նա­վետ լի­ նի: Այս պա­հին կար­ծում եմ՝ քա­ ղա­քա­կան հա­մա­կար­գի փո­փո­ խու­ թյան խնդիր կա: Մի­ գու­ ցե այդ փո­փո­խու­թյու­նը step by step (քայլ առ քայլ) ստաց­վի կամ ինչ-ինչ ճգնա­ժա­մի կամ գի­տակ­ ցու­թյան բարձ­րաց­ման արդ­յուն­ քում, բայց դա ան­խու­սա­փե­լի է:

դոլար/դրամ

հո­վագ­րա­կան ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի ա­ռա­ջա­տար­նե­ րից է, օր օ­րի զար­գա­նում է inlobby ըն­կե­րու­թյու­նը: Ո՞րն է Ձեր ըն­տա­նե­կան բիզ­նե­սի հա­ջո­ղու­թյան գաղտ­նի­քը: — Ժա­մա­նա­կին, քա­նի որ հիմ­ նա­դի­րը ես եմ ե­ղել, երբ սկսում էի այդ բիզ­նես գոր­ծու­նեու­թյու­ նը դեռևս գոր­բա­չով­յան ժա­մա­ նա­կաշր­ջա­նում, իմ եղ­բայր­նե­ րը տա­րի­քով ա­վե­լի փոքր էին: Ն­րանք սկսե­ցին ինձ հետ աշ­խա­ տել ա­վե­լի ուշ: Ես հի­շում եմ, երբ փոքր եղ­բորս հա­մար ա­ռա­ջին ան­գամ մաս­նա­բա­ժին էինք ձեռք բե­ րել, և ինքն ար­ դեն դրամ ­ներ էր վաս­տա­կել, եղ­բայր­նե­րիցս մե­կը հարց­րեց, թե ինչ ա­նի այդ գու­մա­րը, ա­սա­ցի՝ պա­հեք, կմե­ ծա­ նա, կտաք ի­ րեն: Մեր տա­ նը բա­ժա­նումն այդ­պես էր, գու­մար վաս­տա­կենք, աշ­խա­տենք, ինչ-որ բան ստեղ­ծենք, գոր­ծու­նեու­թյուն ծա­վա­լենք բո­լո­րիս հա­մար, ոչ թե միայն ինձ հա­մար: Իմ եղ­բայր­նե­ րը հենց ա­ռա­ջին օր­վա­նից, ե­րի­ տա­սարդ տա­րի­քից իմ կող­քին են ե­ղել: Ես միշտ մտա­ծել եմ, որ իմ ամ­բողջ մեծ ըն­տա­նիքն ինձ հետ հա­վա­սար պետք է զար­գա­նա, ես էլ, որ­ պես ի­ րենց մեծ ա­ ռաջ­ նորդ, այ­ սինքն՝ սկզբում հայրս էր, նրա­ նից հե­ տո էլ ես եմ շա­ րու­նա­կում նրա գոր­ծը: Գաղտ­ նի­քը, կար­ծում եմ, այն է, որ դեռ սո­վե­տա­կան ժա­մա­նակ­նե­րում, երբ ես ար­ դեն բարձր պաշ­ տոն­ ներ էի զբա­ղեց­նում, ում վստա­ հում էի աշ­խա­տան­քը, գու­ցե վի­ ճեի, խոր­հուրդ­ներ տա­յի, չհա­մա­ ձայ­նեի, բայց վեր­ջում, միև­նույն է, միշտ ա­ սում էի՝ ո­ րո­ շում կա­ յաց­նո­ղը դու ես, ա­սում էի՝ ես իմ կար­ծիք­ներն ար­տա­հայ­տում եմ, դու ու­զում ես, գնա, գլուխդ տուր պա­տով, մտա­ծի, չար­չար­վի, բայց ո­րո­շում կա­յաց­րու: Նույ­նը կադ­րա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ա­ռու­մով. միշտ թույլ եմ տվել, որ ղե­ կա­ վարն ինքն ընտ­ րի, թե ում հետ է ու­զում աշ­խա­տել: — Միև­նույն ժա­մա­նակ, ա­նընդ­հատ շեշտ­վում է, որ Ձեր ըն­տա­նե­կան բիզ­նե­սը նախ­կին իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րի հո­վա­նա­վո­րու­թյունն է

13,50

վա­յե­լել, և դ­րա­նով է պայ­ մա­նա­վոր­ված Ձեր բիզ­նե­սի վե­րել­քը: — Դա բամ­բա­սանք­նե­րի շար­ քից է: Նույ­նիսկ ե­թե բամ­բա­սանք չհա­մա­րենք, ա­ռա­ջին հա­յաց­քից, ան­կախ Հա­յաս­տա­նի պատ­մու­ թյան ա­ռա­ջին տա­րի­նե­րին, քա­ նի որ ես ար­դեն բարձր պաշ­տոն­ ներ էի զբա­ղեց­րել միու­թե­նա­կան նշա­նա­կու­թյան գոր­ծա­րա­նում, մար­դիկ, որոնք ինձ ճա­նա­չում են, գի­տեն, թե ես ինչ հնա­րա­վո­րու­ թյուն­ներ ու­նեի, և երբ սե­փա­կա­ նաշ­նոր­հում ­ն ե­րը սկսվե­ցին, մենք ակ­տի­վու­թյուն ցու­ցա­բե­րե­ցինք, սկսե­ցին նման մտքեր: Ես ոչ մե­ կից չեմ նե­ղա­նում, ո­րով­հետև այդ­պես էլ պետք է լի­ներ: Նոր կա­ յա­ցող պե­տու­թյուն, նոր սե­փա­կա­ նաշ­նոր­հում ­ն եր, բայց ես շատ ու­ րախ կլի­նեի, և ա­մե­նա­լավ ա­պա­ ցույ­ցը կլի­ներ, ե­թե լրագ­րող­նե­րից մե­կը կա­րո­ղա­նա վե­րա­կանգ­ նել այդ ժա­ մա­ նակ­ վա մեր մաս­ նակ­ցու­թյու­նը՝ փաս­տաթղ­թա­յին հիմ ­ն ա­վո­րում ­ն եր, ա­պա­ցույց­ներ, ի վեր­ջո պար­զա­բա­նել, թե մենք ով ենք ե­ղել և ինչ ենք ա­րել, այ­ լա­պես մնա­ցա­ծը բամ­բա­սանք­ նե­րի մա­կար­դա­կում է: Ես ան­ կեղծ, հպարտ կխո­նարհ­վեի, ե­թե լրագ­րող հայտն­վեր, որ ար­խիվ­ նե­րի մի­ջից հա­ներ ա­պա­ցույց­նե­ րը և լու­սա­բա­ներ: Մենք կա­յա­ցած էինք: Դ­րա կա­րի­քը չկար, որ մեզ օգ­նեին կամ չօգ­նեին: Բ­նա­կա­նա­ բար, ինչ-որ հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ ե­ղել են: Այդ ժա­մա­նակ իշ­խա­նու­ թյու­նը գո­նե չնչին հնա­րա­վո­րու­ թյուն­նե­րով մարդ էր ման գա­լիս, որ մի բան ստեղ­ծեին, կա­յաց­նեին:

Ա­մեն ինչ փլուզ­ված էր: Նաև երկ­ րորդ և եր­րորդ իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը մար­ դիկ էին ման գա­ լիս, որ գա­յին ներդ­րում ա­նեին: Հի­մա, ե­թե ներդ­րում ա­նո­ղը մենք ենք ե­ղել մեր ու­նեց­ված­քի հաշ­վին, ի՞նչ վատ բան ենք ա­րել: — Հայտ­նի է Ձեր բա­րե­կա­ մու­թյու­նը Վա­նո Սի­րա­դեղ­ յա­նի հետ, վեր­ջին տա­րի­ նե­րին մի շարք ակ­ցիա­ներ ե­ղան Սի­րա­դեղ ­յ ա­նին վե­ րա­դարձ­նե­լու նպա­տա­կով: Դուք ինչ­պե՞ս եք պատ­կե­ րաց­նում Վա­նո Սի­րա­դեղ­ յա­նի խնդրի լու­ծու­մը: Չե՞ք փոր­ձել Ձեր անձ­նա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ լու­ծել այդ հար­ցը: — Այդ նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ նե­րը սի­րո­ղա­կան մա­կար­դա­ կի էին: Հարցն ա­վե­լի խոր­քա­յին է: Ի­ հար­ կե, ես ինքս իմ ան­ ձով ա­ մե ն ինչ կա­ նեմ, բայց, կար­ ծում եմ, մտա­վո­րա­կան­նե­րի մի մեծ հատ­ ված նույն­ պես պետք է մաս­նակ­ցու­թյուն ու­նե­նա, նրանք պետք է հայտ­ նեն ի­ րենց վե­ րա­ բեր­մուն­քը, կար­ծի­քը: Խն­դի­րը պետք է մի քիչ ա­վե­լի քա­ղա­քա­ ցիա­կան բնույթ կրի: Ես ինքս էլ եմ այդ քա­ղա­քա­ցիա­կան բնույ­ թի կողմ ­նա­ կից, և ինքս էլ կա­ րող եմ այդ մարդ­ կանց շար­ քը լրաց­նել, գու­ցե փոքր-ինչ ա­վե­լի պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րով: Պետք է սկսենք խո­սել մաս­նա­գետ­նե­ րի հետ՝ ի­րա­վա­կան դաշ­տում, քա­ղա­քա­ցիա­կան, քա­ղա­քա­կան, միա­ժա­մա­նակ մի քա­նի կոմ­պո­ նենտ է պետք:  n

12,80 26.12 եվրո/դոլար

26.03

1.302

26.06 0.01 q 0.50%

1,33

1,26 26.12

26.03 WTI Brent

նավթ

26.06

95.05 0.28 q 0.29% 101.29 0.03 p 0.03%

US$/bbl.

120

95

70 26.12 ոսկի

26.06

26.03

կբ 100 հհ comex

1279.0 7.8 q 0.60% 1239.9 35.2 q 2.76%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 1400 1300 26.12

26.03

(LME)

պղինձ

6740

26.06 13.2 q 0.20%

US$/tonne

8300

7500

6700 26.12 ցորեն

(cbt)

26.03

252.61

26.06 0.92 p 0.37%

US$/tonne

300 280 260 240 26.12

26.03

26.06

Տվյալները վերցված են 26.06, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ.

6 | Մեծ փողեր

Ա­ռա­ջին ան­գամ Հին­գե­րորդ հան­րա­պե­տու­թյու­նում

Խ­նա­յո­ղու­թյան մի­ջո­ցա­ռում ­ն երն ուղղ­ված են բյու­ջեի պա­կա­սուր­ դի նվա­զեց­մա­նը։ Այն գե­րա­զան­ ցում է ՀՆԱ-ի 3%-ը, ո­ րը, ըստ Մաաստ­րիխտ­յան հա­մա­ձայ­նագ­ րի, Եվ­րա­միու­թյան հիմ ­ն ա­րար փաս­տաթղ­թի, ա­ռա­վե­լա­գույն մա­կար­դակ է հա­մար­վում։ 2013թ. պա­կա­սուր­դը կկազ­մի ՀՆԱ-ի 3,9%-ը, 2014թ. կնվա­ զի մինչև ՀՆԱ-ի 3,6%, 2015թ.՝ ՀՆԱ-ի 2,8%։

Ծախ­սե­րի կրճատ­ման գրե­թե կե­սը բա­ժին կընկ­նի կենտ­րո­նա­ կան կա­ռա­վա­րու­թյու­նից տե­ղա­ կան բյու­ջե­նե­րին հատ­կաց­վող գու­մար­նե­րին։ Եվս €750  մլն­-ով կկրճատ­վեն նա­խա­րա­րու­թյուն­ նե­րի ծախ­սե­րը։ Տո­կո­սա­յին ար­ տա­հայ­տու­թյամբ կա­ռա­վա­րու­ թյունն իր ծախ­սե­րը (2013թ. պետք է կազ­մեին €395 մլրդ) կկրճա­տի ըն­դա­մե ­նը 0,4%-ով։

Ա­մե ­նավ­տան­գա­վոր հան­գիս­տը Բուլ­ղա­րիա­յում է Ն­րա­նից հետ չեն մնում Կիպ­րոսն ու Հու­նաս­տա­նը Բուլ­ղա­րիան և Կիպ­րո­սը գլխա­վո­րել են ռու­սա­կան ա­պա­հո­վագ­ րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի՝ հանգս­տի հա­մար ա­մե ­նավ­տան­գա­վոր երկր­նե­րի վար­կա­նի­շը։ Այն կազմ­վել է ա­պա­հո­վագ­րա­կան դեպ­ քե­ րի հի­ ման վրա, ո­ րոնք ա­ ռա­ վել տա­ րած­ ված են այս կամ այն երկր­նե­րում, հա­ղոր­դում է RBC գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը։ Բժշ­կին դի­մե­լու ա­մե ­նա­տա­րած­ ված պատ­ճա­ռը՝ դեպ­քե­րի 30%-ը, շնչու­ղի­նե­րի բոր­բո­քումն է։ Երկ­ րորդ տե­ղում ա­ղես­տա­մոք­սա­ յին տրակ­տի բոր­բո­քումն է՝ 8,6%: «Լա­վա­գույն եռ­յա­կը» եզ­րա­փա­ կում է ա­կանջ­նե­րի բոր­բո­քու­մը՝ դեպ­քե­րի 7,3% ցու­ցա­նի­շով։ Դեպ­քե­րի 6,6%-ը բա­ժին է ընկ­ նում ջարդ­վածք­նե­րին և հո­դա­ խա­խտում ­ն ե­րին: 5,9% դեպ­քե­ րում բժշկին դի­ մում են վնաս­ վածք­նե­րի հա­մար։ Վե­րոնշ­յալ հինգ պատ­ճառ­նե­ րի հի­ման վրա ա­պա­հո­վագ­րա­ կան ա­մե ­նա­մեծ թվով դի­մում ­ն ե­

րը հենց Բուլ­ղա­րիա­յին են բա­ժին ընկ­նում, երկ­րորդ տե­ղում Կիպ­ րոսն է, եր­րոր­դում՝ Ավստ­րիան, ո­րին հա­ջոր­դում է Հու­նաս­տա­նը։ Հին­գե­րոր­դը Ի­տա­լիան է, վե­ցե­ րորդ հո­րի­զո­նա­կա­նում Գեր­մա­ նիան է: Յոթն­յա­կը եզ­րա­փա­կում է Իս­պա­նիան։ Ե­թե Բուլ­ղա­րիան ա­ռա­վել վտան­գա­վոր է շնչու­ղի­նե­րի բոր­ բո­քում ­ն ե­րի հա­մար՝ դեպ­քե­րի 47%-ը, Ի­տա­լիան և Ավստ­րիան վնաս­վածք­նե­րի ա­ռա­ջա­տար­ներն են: Ա­ղես­տա­մոք­սա­յին հի­վան­դու­ թյուն­նե­րի դեպ­քե­րի թվով ա­ռա­ ջա­տա­րը Հու­նաս­տանն է։  n

ԱՄՆ-ում փոշ­մա­նել են Վա­շինգ­տո­նը վե­րա­նա­յել է ՀՆԱ-ի ա­ճի գնա­հա­տա­կա­նը ԱՄՆ-ի առևտ­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նն ի­ջեց­րել է 2013թ. 1-ին ե­ռամս­ յա­կի ՀՆԱ-ի ա­ճի գնա­հա­տա­կա­նը՝ տա­րե­կան կտրված­քով մինչև 1,8%՝ նախ­կին 2,4%-ի հա­մեմ ­ ատ, հա­ղոր­դում է Bloomberg-ը։ Ու­շագ­րավ է, որ գոր­ծա­կա­լու­ թյան հարց­մա­նը մաս­նակ­ցած փոր­ձա­գետ­նե­րը գնա­հա­տա­կա­ նի վե­րա­նա­յում չէին կան­խա­տե­ սել։ Նա­խա­րա­րու­թյու­նը գնա­ հա­տա­կա­նի վե­րա­նա­յու­մը պայ­ մա­նա­վո­րել է երկ­րում հար­կե­րի բարձ­րաց­մամբ և ս­պա­ռո­ղա­կան ծախ­սե­րի ա­ճի դան­դաղ­մամբ: Ա­վե­լին՝ ի­ջեց­վել է նաև սպա­ռո­ ղա­կան ծախ­սե­րի ա­ճի գնա­հա­ տա­կա­նը՝ մինչև 2,6%՝ նա­խորդ 3,4%-ի հա­մե­մատ։ Ան­ցած ե­ռամս­յա­կում PCE Core Core (Personal Consumption Expenditures, Excluding Food & Energy) ին­դեք­սը, ո­րը Դաշ­նա­յին պա­հուս­տա­յին հա­մա­կարգն օգ­ տա­գոր­ծում է գնա­ճի հաշ­վար­

կի հա­ մար, կազ­ մել է 1,3%՝ ան­ փո­փոխ մնա­լով նախ­կին գնա­հա­ տա­կա­նի ու փոր­ձա­գետ­նե­րի նա­ խորդ կան­խա­տես­ման հա­մե­մատ։ ԱՄՆ-ում աշ­խա­տա­վար­ձե­րից գանձ­վող հար­կե­րի բարձ­րա­ցու­ մը հան­գեց­րել է ճա­նա­պար­հոր­ դու­թյուն­նե­րի, ի­րա­վա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի, անձ­նա­կան հի­գիե­նա­յի և ա­ռող­ջա­պա­հա­ կան նպա­տակ­նե­րով կա­տար­վող ծախ­սե­րի կրճատ­մա­նը։ 2013թ. 1-ին ե­ռամս­յա­կում ա­մե­ րի­կա­ցի­նե­րի կող­մից տնօ­րին­վող ե­կա­մու­տը տա­րե­կան կտրված­ քով նվա­ զել է 8,6%-ով՝ ար­ ձա­ նագ­րե­լով 2008թ. 3-րդ­ ե­ռամս­ յա­կից հե­տո ար­ձա­նագր­ված նվա­զա­գույն ցու­ցա­նիշը։  n

Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի գնա­հա­ տա­կան­նե­րի հա­մա­ձայն՝ 2013թ. Ֆ­րան­սիա­յի ՀՆԱ-ն կկր­ճատ­վի 0,1%-ով՝ 2014թ. ար­ձա­նագ­րե­ լով 1,1% աճ։ Ըն­ թա­ ցիկ տա­ րում գոր­ծազր­կու­թյան մա­կար­դա­ կը կլի­ նի 10,6-10,9%-ի շրջա­ կայ­ քում՝ զի­ջե­լով մի­ջին եվ­րո­պա­ կան 12,2% ցու­ցա­նի­շը։ Վեր­ջին տա­րի­նե­րին Ֆ­րան­ սիան խնա­յո­ղու­թյան մի շարք ծրագ­րեր է նա­խա­ձեռ­նել։ Կա­ռա­ վա­րու­թյան քայ­լե­րը հիմ ­ն ա­կա­ նում ուղղ­ված են ե­ղել պետբ­յու­ ջեի պա­կա­սուր­դի կրճատ­մա­նը ե­կա­մուտ­նե­րի ա­ճի ճա­նա­պար­ հով։ Մաս­նա­վո­րա­պես՝ հաս­ տատ­վել է տա­րե­կան €1  մլն-ը

2014թ. Ֆ­րան­սիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ծախ­սե­րը կկրճա­տի €1,5  մլրդ­-ով։

գե­րա­զան­ցող ե­կա­մուտ­նե­րի 75%-ով հարկ­ման օ­րի­նա­գի­ծը,

ո­րը երկ­րում խիստ քննա­դա­տու­ թյան է ար­ժա­նա­ցել։  n

Բա­զե­լը խստա­ցում է պա­հան­ջում Դ­րա­գին մտա­դիր չէ հրա­ժար­վել է­ժան եվ­րո­յից Եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­նա­կան բան­կը մտա­դիր չէ հրա­ժար­ վել եվ­րո­գո­տու խնդրա­հա­ րույց երկր­նե­րի պետ­պար­տա­ տոմ­սե­րի հետգն­ման ծրագ­րից, հայ­տա­րա­րել է ԵԿԲ նա­խա­ գահ Մա­րիո Դ­րա­գին, հա­ղոր­ դում է Reuters-ը։ Բա­ զե­ լի մի­ ջազ­գա­յին հաշ­վարկ­նե­րի բան­ կի փոր­ձա­գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ եվ­րո­պա­կան խո­շոր կենտ­րո­ նա­կան բան­կե­րը պետք է անց­ նեն դրա­մա­վար­կա­յին քա­ղա­ քա­կա­նու­թյան խստաց­ման՝ աս­տի­ճա­նա­բար հրա­ժար­վե­ լով քա­նա­կա­կան մեղ­մաց­ման ծրագ­րե­րից։

Եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­նա­կան բան­կի նա­խա­գահ Մա­րիո Դ­րա­գին մտա­դիր չէ հրա­ ժար­վել է­ժան փո­ղե­րից, թեև

«Մենք մտա­ դիր չենք հրա­ ժար­ վել հետգն­ման ծրագ­րից՝ հաշ­վի առ­նե­լով ֆի­նան­սա­կան շու­կա­ նե­րի ներ­կա­յիս ան­կա­յու­նու­թյու­ նը»,– ա­սել է Դ­րա­գին: Եվ­րո­գո­ տու պարտ­քա­յին շու­կա ին­տեր­ վեն­ցիա­նե­րի մա­սին ո­րո­շումն ըն­ դուն­ վել է դեռ 2012թ. սեպ­ տեմ­բե­րին, ին­չը հնա­րա­վո­րու­ թյուն է տվել զգա­ լիո­ րեն նվա­ զեց­նել Ի­տա­լիա­յի և Իս­պա­նիա­ յի պար­տա­տոմ­սե­րի ե­կամ­տա­ բե­րու­թյու­նը։ Գործ­նա­կա­նում, սա­կայն, ԵԿԲ-ն այդ­պես էլ չի մի­ ջամ­տել այդ երկր­նե­րի պար­տա­ տոմ­սե­րի շու­կա­յին։ Բա­զե­լի մի­ջազ­գա­յին հաշ­ վարկ­նե­րի բան­կի փոր­ձա­գետ­ նե­րի կար­ծի­քով՝ եվ­րո­պա­կան խո­շոր կենտ­րո­նա­կան բան­կե­րը պետք է անց­նեն դրա­մա­վար­կա­ յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան խստաց­ ման՝ աս­տի­ճա­նա­բար հրա­ժար­ վե­լով քա­նա­կա­կան մեղ­մաց­ման քայ­լե­րից։ «Կենտ­րո­նա­կան բան­ կե­րը կա­րող են միայն հե­տաձ­գել տնտե­սու­թյուն­նե­րի կա­ռուց­ված­ քա­յին բա­րե­փո­խում ­ն ե­րի ո­րո­շու­ մը»,– աս­վում է բան­կի պատ­րաս­ տած զե­կույ­ցում: Ա­վե­լին՝ ռե­կոր­ դա­յին ցածր տո­կո­սադ­րույք­նե­րը և քա­նա­կա­կան մեղ­մաց­ման քա­ ղա­քա­կա­նու­թյան շրջա­նա­կում պետ­պար­տա­տոմ­սե­րի հետգ­նու­ մը ինչ­պես ԱՄՆ-ում, այն­պես էլ եվ­րո­գո­տում, ա­ճի ինք­նու­րույն վե­րա­կանգ­նում չեն ա­պա­հո­վի, հա­մոզ­ված են բան­կում։ Մ­յուս կող­մից՝ ներդ­րող­նե­րի վստա­հու­թյու­նը, թե պահ­պան­ վե­լու են ցածր տո­կո­սադ­րույք­նե­

faz.net

2014թ. Ֆ­րան­սիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան ծախ­սե­րը €1,5  մլրդ­-ով պա­ կաս կլի­նեն 2013թ. հա­մե­մատ: Այս մա­սին հայ­տա­րա­րել է Ֆ­րան­ սիա­յի վար­չա­պետ Ժան-­Մարկ Է­րոն, հա­ղոր­դում է AFP-ն: Ն­րա խոս­քով՝ նման ծա­վալ­նե­րի խնա­յո­ղու­թյան Ֆ­րան­սիա­յի կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը չի գնա­ցել 1958-ից՝ Հին­գե­րորդ հան­րա­պե­տու­թյան կազ­մա­վո­րու­մից ի վեր։

thehindu.com

Ֆ­րան­սիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը կրճա­տում է ծախ­սե­րը

րը, մաս­նա­վոր սեկ­տո­րը զրկում է կա­պի­տա­լի մե­ծաց­ման և պար­ տա­վո­րու­թյուն­նե­րի կրճատ­ման խթան­նե­րից։ «Է­ժան փո­ղի պայ­ ման­նե­րում ա­վե­լի շա­հա­վետ է փո­խա­ռե­լը, քան խնա­յե­լը, իսկ կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­րի հա­մար ա­վե­լի հեշտ է ծախ­սե­լը, քան հար­կեր հա­վա­քե­լը»,– աս­վում է զե­կույ­ցում։ Բան­կի հաշ­վարկ­նե­րի հա­մա­ ձայն՝ 2007-2012  թթ. մաս­ նա­ վոր սեկ­տո­րի, տնա­յին տնտե­ սու­թյուն­նե­րի և կա­ռա­վա­րու­ թյուն­նե­րի պարտ­քա­յին պար­ տա­վո­րու­թյուն­ներն ա­վե­լա­ցել են $33  տրլն­-ով՝ կազ­մե­լով հա­մաշ­ խար­հա­յին ՀՆԱ-ի 20%-ը։ Տ­նա­ յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի պար­տա­ վո­րու­թյուն­նե­րը կրճատ­վել են ԱՄՆ-ում, Իս­պա­նիա­յում և Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յում: Փո­խա­րե­նը մի քա­նի ան­գամ ա­ճել են Չի­նաս­ տա­նի կոր­պո­րա­տիվ սեկ­տո­րի պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րը, ԱՄՆում ա­ճել է պետ­պարտ­քը։ Ըստ բան­կի փոր­ձա­գետ­նե­րի՝ ռիս­կա­յին է նաև տո­կո­սադ­րույք­ նե­րի ա­րագ բարձ­րա­ցու­մը։ Այս­ պես՝ տո­կո­սադ­րույք­նե­րի 3-տո­ կո­սա­յին կե­տով ա­ճը ներդ­րող­ նե­րի հա­մար կա­րող է նշա­նա­ կել $1 տրլն­-ի (ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ի 8%) պետ­պար­տա­տոմ­սե­րի կո­րուստ: Տո­կո­սադ­րույ­քի անն­շան շտկում­ նե­րը Եվ­րո­պա­յի հա­մար կա­րող են մի­ ջի­ նը ՀՆԱ-ի 15-35%-ն ար­

Բա­զե­լում հա­կա­ ռակն են խոր­ հուրդ տա­լիս։

ժե­նալ։ Զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­նե­ րը նշում են, որ կար­ գա­ վո­ րիչ­ նե­րի գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը պետք է ա­ռա­վե­լա­գույնս կան­խա­տե­ սե­լի լի­նեն, քա­նի որ զար­գա­ ցած երկր­նե­րի մեծ մա­սում պետ­ պարտ­քի զգա­լի մա­սը պահ­ վում է առևտ­րա­յին բան­կե­րի բա­լանս­նե­րում։ Բա­զե­լի փոր­ձա­գետ­նե­րը հակ­ ված չեն գե­րագ­նա­հա­տե­լու ֆի­ նան­սա­կան հա­մա­կար­գե­րի ռիս­ կե­րի կար­գա­վոր­ման հար­ցում կենտ­րո­նա­կան բան­կե­րի հնա­ րա­վո­րու­թյուն­նե­րը։ Վեր­ջին­ներս որ­պես կար­գա­վոր­ման հիմ ­ն ա­ րար սկզբունք ա­ռա­ջար­կում են «հա­մա­կար­գա­յին ռիս­կե­րի ին­ տեր­նա­լի­զա­ցու­մը», քա­նի որ առևտ­րա­յին բան­կե­րի գոր­ծու­ նեու­թյան այս կամ այն տե­սա­կի ար­գե­լու­մը նվազ արդ­յու­նա­վետ է։ Ըստ զե­կույ­ցի՝ կենտ­րո­նա­կան բան­կե­րի հիմ ­ն ա­կան խնդի­րը պետք է լի­նի ա­ճի նոր­մալ տեմ­ պե­րի վե­րա­կանգ­նու­մը, ո­րը, իր հեր­թին, չի կա­րող ի­րա­կա­նաց­ վել ա­ռանց դրա­մա­վար­կա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան խստաց­ ման։ Բա­ ցի այդ՝ զե­ կույ­ ցը կոչ է ա­նում կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­ րին բա­րե­փո­խում ­ն եր ա­նել աշ­ խա­տա­շու­կա­յում՝ շա­րու­նա­կե­ լով բյու­ջե­տա­յին կոն­սո­լի­դա­ ցիան։  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ. |

Աշխարհ | 7

Էր­դո­ղա­նը հա­վա­նա­բար ա­վե­լի կհզո­րա­նա – Ի՞նչ է տե­ղի ու­նե­ցել Թուր­քիա­յում վեր­ջին ե­րեք շա­բաթ­նե­րի ըն­թաց­քում: – Այս խնդիրն ու­ նի մի քա­ նի կողմ, մի քա­ նի շերտ: Ն­ րան­ ցից մե­կը՝ թերևս ա­մե ­նա­կարևո­րը և Թուր­քիա­յի վրա ա­մե ­նաեր­կար ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­ցողը, այն է, որ երկ­րում սո­ցիա­լա­կան լուրջ անջր­պետ կա: Այ­սինքն՝ հա­սա­ րա­կու­թյան աշ­խար­հիկ և իս­լա­ մա­կան հատ­ված­նե­րի միջև հա­ ղոր­դակ­ցու­թյուն չկա։ Իս­լա­մա­ կան հատ­վա­ծը ներ­կա­յաց­նող «Ար­դա­րու­թյուն և զար­գա­ցում» կու­սակ­ցու­թյու­նը (ԱԶԿ) Թուր­ քիան կա­ռա­վա­րում է ամ­բող­ջո­ վին քա­ղա­քա­կան ճա­նա­պար­հով և տար­բեր քա­ղա­քա­կան դե­րա­ կա­տար­նե­րի հետ կա­պե­րի մի­ջո­ ցով: Հետևա­ բար՝ այն նաև կա­ պի մեջ է Ժո­ղովր­դա­հան­րա­պե­ տա­կան կու­սակ­ցու­թյան հետ (ԺՀԿ): Սա­ կայն ԺՀԿ-ին չի հա­ ջող­վում աշ­խար­հիկ հատ­վա­ ծում ներ­կա­յաց­նել նոր սե­րուն­ դը կամ աշ­խար­հիկ­նե­րի ա­վե­ լի բուր­ժո­ւա­կան թևը: Հետևա­ բար՝ չներ­կա­յաց­ված, սա­կայն լավ կրթու­թյուն ստա­ցած, բարձր ե­կա­մուտ­նե­րով, ար­տա­սահ­մա­նի հետ շփվող ե­րե­խա­ներ ու­նե­ցող ըն­տա­նիք­նե­րի լայն շերտ գո­յու­ թյուն ու­նի Թուր­քիա­յում։ Ն­րանք ոչ մի կերպ չեն կա­րո­ղա­նում ազ­ դել քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­ րի վրա […]: – Սա ա­վե­լի խոր­քա­յին պայ­քա՞ր է Էր­դո­ղա­նի կու­ սակ­ցու­թյան և ԺՀԿ-ի միջև: – ԺՀԿ-ի մա­սին խո­սե­լիս չպետք է են­թադ­րել, որ այդ կու­ սակ­ցու­թյան ներ­սում միաս­նա­ կա­նու­թյուն կա: Կու­սակ­ցու­թյան մեջ կա ազ­ գայ­ նա­ կան թև, որն ա­վե­լի ինք­նամ­փոփ է, մեր­ժում է Արև­մուտ­քը և քե­մա­լիզ­մի նոր ըն­կա­լում ու աշ­խար­հիկ աշ­խար­ հա­յացք ու­նի։ Մ­յուս թևն ա­վե­

լի դա­ սա­ կան է, ու­ զում է շատ ա­վե­լի սո­ցիալ-դե­մոկ­րա­տա­կան ուղ­ղու­թյամբ ա­ռաջ­նորդ­վել։ Այն կու­սակ­ցու­թյան ա­վե­լի նո­րա­րա­ րա­կան թևն է։ Այս վեր­ջին դեպ­ քե­րը պատ­ճառ դար­ձան, որ կու­ սակ­ցու­թյան ներ­սում ազ­գայ­ նա­կան­նե­րն ա­վե­լաց­նեն ի­րենց կշի­ռը, նո­րա­րարա­կան­նե­րը գրե­ թե ան­հե­տա­ցան հրա­պա­րա­ կից։ Այս­պի­սով՝ այն, ինչ երևում է որ­ պես ԺՀԿ-ի և ԱԶԿ-ի միջև պայ­քար, ի­րա­կա­նում ազ­դում է ա­ռա­ջին­նե­րի վրա, և կար­ծում եմ, որ կու­սակ­ցու­թյան զար­գաց­ ման վրա բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ ցու­թյուն կու­նե­նա։ Ե­թե խնդի­րը սո­ցիո­լո­գիա­ կան տե­սանկ­յ ու­նից դի­տար­ կենք, այն ա­ վե­ լի խորն է, քան ԺՀԿ-ն։ Իմ կար­ ծի­ քով՝ հիմ ­նա­ կան խնդիրն այն է, որ կու­սակ­ ցու­թյունն այլևս չի կա­րո­ղա­նում ներ­կա­յաց­նել հա­սա­րա­կու­թյան աշ­խար­հիկ հատ­վա­ծին։ Ե­թե կու­ սակ­ցու­թյու­նը կա­րո­ղա­նար ներ­ կա­յաց­նել աշ­խար­հիկ­նե­րի բո­լոր պա­հանջ­ներն ու նա­խընտ­րու­ թյուն­նե­րը, ա­պա այս եր­կու կու­ սակ­ցու­թյուն­նե­րը կկա­րո­ղա­նա­ յին լու­ծել խնդիր­նե­րը։ Քա­նի դեռ ԺՀԿ-ն չի կա­րո­ղա­նում ներ­կա­ յաց­նել աշ­խար­հիկ­նե­րի շա­հե­րը, վեր­ջին­ներս սո­ցիա­լա­կան հո­ղի վրա ա­ռե­րես­վում են ԱԶԿ-ի հետ, ո­րը չգի­տի՝ ինչ­պես վե­րա­բեր­վել նրանց։ Այդ իսկ պատ­ճա­ռով չենք կա­րող ա­սել՝ ԺՀԿ-ն ամ­բող­ջա­ կան դեր ու­նի այս­տեղ, դեպ­քե­րի ա­վար­տին նրանք ա­մե ­նից շատ ազդ­ված կողմն են լի­նե­լու։ – Այս ի­րա­դար­ձու­թյուն­ նե­րից հե­տո Էր­դո­ղանն ու նրա կու­սակ­ցու­թյունն ա­վե­լի՞ կհզո­րա­նան, թե՞ հա­կա­ռա­կը: – Վեր­ջերս պրն Էր­դո­ղա­նը Ան­ կա­րա­յում և Ս­տամ­բու­լում եր­կու հան­րա­հա­վաք կազ­մա­կեր­պեց: Ս­տամ­բու­լի հան­րա­հա­վա­քին մեկ

selinbabacan.files.wordpress.com

Ս­տամ­բու­լա­հայ գրող և քա­ղա­քա­կան վեր­լու­ծա­բան Է­թյեն Մահ­ չուպ ­յ ա­նը Սի­վիլ­Նե­թին պատ­մել է, թե ինչ­պես կա­րող է Ս­տամ­բու­ լում սկսված բո­ղո­քի շար­ժումն ազ­դել Թուր­քիա­յում քա­ղա­քա­կան երկ­խո­սու­թյան ա­պա­գա­յի վրա:

մի­լիո­նից ա­վե­լի մարդ մաս­նակ­ ցեց, և դեռ մեծ թվով մար­ դիկ չկա­րո­ղա­ցան մաս­նակ­ցել դրան։ Հե­տաքրք­րա­կան էր, որ «Ազ­գայ­ նա­կան շար­ժում» կու­սակ­ցու­ թյան, «Սաա­դէթ» կու­սակ­ցու­ թյան և «Մեծ միաս­նու­թյուն» կու­ սակ­ցու­թյան ընտ­րա­զանգ­վա­ծը ևս մաս­նակ­ցում էր հան­րա­հա­ վաք­նե­րին: Ն­րանք նաև միաս­ նա­կան պատ­գամ էին հղում այս քայ­ լով։ Այ­ սինքն՝ ԱԶԿ-ն դեռ պահ­պա­նում է իր հզո­րու­թյու­նը: Մ­յուս կող­մից՝ ե­թե ԱԶԿ-ն շա­ րու­նա­կի այս­պես վե­րա­բեր­վել ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րին, կխո­ չըն­դո­տի իր իսկ հա­ջո­ղու­թյու­ նը։ Ե­թե կու­սակ­ցու­թյունն ու­զում է ընտ­րող­նե­րի ա­ջակ­ցու­թյու­նը 50%-ից բարձ­ րաց­ նել 60%-ի, նա պետք է աշ­խար­հիկ­նե­րի հետ ևս կա­րո­ղա­նա լե­զու գտնել։ Պետք է նաև նշեմ, որ Էր­դո­ղա­ նի գոր­ծե­լաո­ճը հան­րու­թյան իս­ լա­մա­կան հատ­վա­ծում ևս միան­ շա­նակ չի ըն­դուն­վում։ Մար­դիկ սա­ տա­ րում են ԱԶԿ-ին և Էր­ դո­ ղա­նին, սա­կայն նրանք ցան­կա­ նում են, որ Էր­ դո­ ղանն ա­ վե­ լի հան­դուր­ժո­ղա­կան վե­րա­բեր­ մունք որ­դեգ­րի։ Սա­կայն ե­թե առ­ճա­կա­տու­մը շա­րու­նակ­վի և ա­վե­լի սրվի, ժո­ղո­վուր­դը, նույ­

նիսկ Թուր­քիա­յի աշ­խար­հիկ ժո­ ղովր­դա­վար­նե­րը մե­ծա­մաս­նու­ թյամբ կա­ջակ­ցեն ԱԶԿ-ին, քա­նի որ այդ կու­սակ­ցու­թյան ձա­խող­ ման դեպ­ քում հնա­ րա­ վոր չի լի­ նի կան­խա­տե­սել, թե ինչ ուղ­ղու­ թյամբ կզար­գա­նա Թուր­քիան, ինչ կլի­նի Քր­դա­կան հար­ցի հետ: Կա նաև զին­վո­րա­կան­նե­րի գե­ րիշ­խա­նու­թյան վե­րա­դար­ձի հա­ վա­նա­կա­նու­թյու­նը: Մի խոս­ քով՝ ոչ ոք չի ու­ զում բո­ լոր այս վտանգ­նե­րի ա­ռաջ կանգ­նել։ Էր­դո­ղա­նի մա­սին կա­րող եմ ա­սել հետև­յա­լը. դեպ­քե­րի ա­ռա­ ջին շա­բաթ­վա ըն­թաց­քում կոշտ վե­րա­բեր­մուն­քի պատ­ճա­ռով նրա ժո­ղովր­դա­կա­նու­թյու­նը 55%-ից նվա­զեց մինչև 35%։ Ժո­ ղո­վուր­դը հստակ ցույց տվեց, որ չի ար­դա­րաց­նում նրա գոր­ծե­ լաո­ճը։ Սա­կայն այս պա­հին նրա ժո­ղովր­դա­կա­նու­թյու­նը կրկին բարձ­ րա­ ցել է մինչև 45%։ Գե­ զիի հար­ցով հան­րաք­վեին Էր­ դո­ղա­նի ան­հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը նրա ի­մի­ջի վրա դրա­կան ազ­դե­ ցու­թյուն ու­նե­ցավ, ա­ռա­վել ևս, որ նրա «ես»-ի զգա­ ցու­ մը թույլ չի տա­լիս հեշ­տո­րեն հակ­վել ու­ րիշ­նե­րի ա­ռա­ջար­կն ըն­դու­նե­լու։ Սա­կայն Էր­դո­ղա­նը կա­րո­ղա­ցավ ա­նել դա։

«Էր­դո­ղա­նը շատ շուտ սո­վո­րող գոր­ծիչ է։ Կա­րե­լի է տես­նել, թե վեր­ ջին քսան տար­վա ըն­թաց­քում նա որ­տե­ղից ուր հա­ սավ»,- ա­սում է Էթ­յեն Մահ­չուպ­ յա­նը:

ԱԶԿ-ի մա­սին իմ տե­ղե­կու­ թյուն­նե­րի վրա հեն­վե­լով՝ կա­ րող եմ ա­սել, որ Էր­դո­ղա­նը շատ շուտ սո­վո­րող գոր­ծիչ է։ Կա­րե­լի է տես­նել, թե վեր­ջին քսան տար­ վա ըն­թաց­քում նա որ­տե­ղից ուր հա­սավ։ Այս դեպ­քե­րից էլ ա­մե­ նա­շատ սո­վո­րո­ղը ԱԶԿ-ն պի­տի լի­նի։ Միջ­նա­ժամ ­կ ետ հե­ռան­կա­ րում այս կու­սակ­ցու­թյան քվե­նե­րը պի­տի շա­րու­նա­կեն ա­ճել, պի­տի ա­վե­լա­նա տար­բեր խմբե­րի հետ կապ հաս­տա­տե­լու նրա նե­րու­ժը։ Սա­կայն այս գոր­ծըն­թա­ ցում կու­սակ­ցու­թյա­նը նե­ղու­ թյուն պատ­ճա­ռող և փոր­ձու­ թյան մատ­նող մի բան կա՝ ալևի­ նե­րի քվե­նե­րը։ Կու­սակ­ցու­թյու­նը խնդիր­ներ ու­նի ալևի­նե­րի հետ, քա­նի որ չա­փա­զանց սուն­նիա­ կան աշ­խար­հա­յացք ու­նի։ Ե­թե այս հար­ցում կու­սակ­ցու­թյու­ նը սխալ­վի, կթու­լա­նա։ Իսկ ե­թե հա­ջող­վի խու­սա­փել սխալ­նե­րից, կար­ ծում եմ, որ 2015թ. նա­ խա­ գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում ԱԶԿ-ի քվե­նե­րը կհա­տեն 55%-ի սահ­մա­նը։  n Զ­րու­ցել է Թա­թուլ Հա­կոբ­յա­նը Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջու­թյամբ դի­տեք և կար­դա­ցեք CivilNet.am կայ­քում։

Մինչև հզո­րու­թյունն ու բար­գա­վա­ճու­մը մնա­ցել է յոթ տա­րի Ռու­սաս­տան­ցի­նե­րը նկա­րագ­րել են 2020թ. Ռու­սաս­տա­նը

Ընդ ո­րում՝ հարց­ման մաս­նա­ կից­ նե­ րի 15%-ը վստահ է, որ հինգ-տա­սը տա­րուց շատ ա­վե­լի ակ­տո­ւալ է լի­նե­լու «Ռու­սաս­տա­ նը պետք է դառ­նա հզոր տե­րու­ թյուն, կայս­րու­թյուն» կար­գա­խո­ սը (նրանց թի­վը, որոնք վստահ են ա­պա­գա­յում հզոր տե­րու­

թյան գա­ղա­փա­րի ժո­ղովր­դա­ կա­նու­թյան հար­ցում, ան­փո­փոխ է 2005-ից)։ 28%-ը կար­ծում է, որ ա­պա­գա­ յում ակ­տո­ւալ է լի­նե­լու «իր քա­ ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար հոգ տա­ նող» ու­ժեղ պե­տու­թյան գա­ղա­ փա­րը, և բո­լոր ռու­սաս­տան­ցի­նե­

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

րը «պետք է աշ­ խա­ տեն հա­ նուն երկ­ րի» (2005թ. այս­ պես է կար­ ծել 17%-ը, 2010թ.՝ ար­ դեն 22%ը)։ Հարց­ված­նե­րի ևս 17%-ը հա­ վա­ տա­ ցած է, որ մինչ այդ շատ ա­վե­լի ակ­տո­ւալ է դառ­նա­ լու «ա­վան­դույթ­նե­րին և ժա­մա­ նա­կով ստուգ­ված բա­րո­յա­կան ար­ժեք­նե­րին վե­րա­դառ­նա­լու» գա­ղա­փա­րը։ Հարց­ված­նե­րի ըն­դա­մե ­նը 8%-ն է կար­ ծում, որ հինգ-տա­ սը տա­րուց ժո­ղովր­դա­կա­նու­ թյուն են վա­յե­լե­լու «Ա­զատ շու­ կա և պե­տու­թյան նվա­զա­գույն մի­ջամ­տու­թյուն տնտե­սու­թյա­նը» կար­գա­խոսն ու ժո­ղովր­դա­վա­ րու­թյան գա­ղա­փար­նե­րը։ Գ­րե­ թե նույն­քան մարդ էլ (7%) կար­

Ռու­սաս­տան­ցի­ նե­րի մոտ կե­սը՝ 43%-ը, կար­ծում է, որ մինչև 2020թ. Ռու­սաս­տա­նը պետք է դառ­նա «հզոր և բար­գա­ վա­ճող տե­րու­ թյուն»։

vesti.net

Ռու­սաս­տան­ցի­նե­րը, չնա­յած պո­տեն­ցիալ ար­տա­գաղ­թող­նե­րի թվի ա­ճին, լա­վա­տե­սու­թյամբ են նա­յում երկ­րի ա­պա­գա­յին։ Այս­ պես՝ քա­ ղա­ քա­ ցի­ նե­ րի մոտ կե­ սը՝ 43%-ը, կար­ ծում է, որ մինչև 2020թ. Ռու­սաս­տա­նը պետք է դառ­նա «հզոր և բար­գա­վա­ճող տե­ րու­թյուն», ցույց են տվել Հան­րա­յին կար­ծի­քի ու­սում­ն ա­սի­րու­ թյան հա­մա­ռու­սա­կան կենտ­րո­նի հարց­ման արդ­յունք­նե­րը։ Հարց­ ված­նե­րի 11%-ը կար­ծում է, որ Ռու­սաս­տա­նին հարկ է վե­րած­վել «բարձր կեն­սա­մա­կար­դակ ու­նե­ցող պե­տու­թյան»։

ծում է, որ մինչև 2020թ. ակ­ տուալ է լի­նե­լու «Ռու­սաս­տանն ա­ռա­ջին հեր­թին ռուս­նե­րի հա­ մար» կար­գա­խո­սը։ Ընդ ո­ րում՝ հարց­ ման մաս­ նա­կից­նե­րի մոտ մեկ քա­ռոր­

դը (24%) «եր­ բեք չի մտա­ ծել երկ­րի ա­պա­գա­յի շուրջ»։ Երկ­ րի ա­պա­գա­յի մա­սին մշտա­պես մտա­ծում է ռու­սաս­տան­ցի­նե­րի միայն 11%-ը, ժա­մա­նակ առ ժա­ մա­նակ՝ 36%-ը։  n


| № 89 (329), հինգշաբթի, հունիսի 27, 2013 թ.

8 | Մշակույթ

«Ա­րա­մե» պատ­կե­րաս­րա­հի տաս­նամ­յա հո­բել­յա­նը Լևոն Լա­ճիկ­յան, ար­վես­տա­բան Ա­սում են՝ Փա­րի­զում ա­վե­լի շատ պատ­կե­րաս­րահ կա, քան հա­ ցա­բուլ­կե­ղե­նի կրպակ։ Մի­գու­ցե չա­փա­զան­ցու­թյուն է, սա­կայն շատ մոտ իս­կու­թյա­նը։ Նույ­նը՝ Ն­յու Յոր­քում, որ­տեղ ամ­բող­ ջա­կան թա­ղա­մա­սեր կան (օ­րի­ նակ՝ Soho-ն)՝ լե­ ցուն տար­ բեր ո­ճի ու ուղ­ղու­թյան ար­վես­տի սրահ­նե­րով: Այդ­տեղ ե­լու­մուտ են ա­նում գե­ղար­վես­տի սի­րա­ հար­նե­րը, ծա­նո­թա­նում ա­մե­րիկ­ յան ու հա­մաշ­խար­հա­յին մշա­ կույ­թի զար­գաց­ման ըն­թաց­քին և այդ ըն­թաց­քը պայ­մա­նա­վո­ րող ար­վես­տա­գետ­նե­րի ստեղ­ ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րին, գնում­ ներ կա­տա­րում՝ հարս­տաց­նե­լով ի­րենց գե­ղար­վես­տա­կան հա­վա­ քա­ծուն։ Իսկ մեզ մո՞տ…

«Ա­րա­մե» պատ­կե­րաս­րահ

«Ա­րա­մե» պատ­կե­ րաս­րա­հի հիմ ­ն ա­ դիր-տնօ­րեն Ա­րամ Սարգս­յան:

ցա­հան­դես­ներ Սփյուռ­քի տար­ բեր գաղ­թօ­ջախ­նե­րում։ Այդ ժա­ մա­նակ էլ ու­սում ­ն ա­սի­րե­ցի ար­ տերկ­րի մաս­նա­վոր գա­լե­րեա­նե­ րի աշ­խա­տան­քի փոր­ձը»։ Վեր­ջինս, ան­շուշտ, շատ է օգ­ նել հիմ ­ն ա­դիր-տնօ­րե­նին այս նոր ո­լոր­տում քայ­լեր ձեռ­նար­կե­ լիս։ Սկզ­ բում նույ­ նիսկ մոտ ըն­ կեր­նե­րը չեն հա­վա­տա­ցել նրա մտադ­րու­թյա­նը, խեն­թու­թյուն են հա­մա­րել ա­րա­ծը: Սա­կայն ա­մուր սերն ու ա­նե­րեր հա­վա­տը սկսած գոր­ծի հան­դեպ, բա­րե­բախ­տա­ բար, պսակ­վել են հա­ջո­ղու­թյամբ։ 2003թ. Ա­միր­յան-13 հաս­ցեում հիմ ­ն ադ­րե­լով «Ա­րա­մե» պատ­ կե­րաս­րա­հը՝ Ա­րամ Սարգս­յանն իր գոր­ծու­նեու­թյան հիմ­քում մի քա­ նի սկզբունք էր դրել: Նախ՝ կազ­մա­վո­րել նկա­րիչ­նե­րի ու­ժեղ թիմ: «Գաղտ­ նիք չէ, որ մաս­ նա­ վոր պատ­կե­րաս­րա­հի կեն­սու­նա­ կու­թյան և արդ­յու­նա­վետ գոր­ծու­ նեու­թյան գլխա­վոր նա­խա­պայ­ մա­նը գե­ղան­կա­րիչ­նե­րի ու­ժեղ և մ ­նա­ յուն կազմ ձևա­ վո­ րելն է, նրանց հետ եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ ու փոխ­շա­հա­վետ հա­մա­գոր­ծակ­ցե­ լը»,– ա­սում է նա։ Ի­րոք, տպա­վո­րիչ է այն ար­վես­ տա­գետ­նե­րի ցան­կը, որոնք ցու­ ցադ­րում ու վա­ճա­ռում են ի­րենց ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը «Ա­րա­ մեում»։ Ն­ րանց մեջ են ա­ նուն ու ճա­նա­չում ու­նե­ցող այն­պի­սի նկա­րիչ­ներ ու քան­դա­կա­գործ­ ներ, որ­պի­սիք են Ժան­սե­մը, Ռո­ բերտ Է­լի­բեկ­յ ա­նը, Է­միլ Գա­զա­զը,

Ռու­բեն Ա­բով­յա­նը, մի­ջին սերն­դի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ Ռու­բեն Գ­րի­ գոր­յա­նը, Սար­գիս Հա­մալ­բաշ­ յա­նը, Տա­րոն Մու­րադ­յա­նը, Կայծ Վա­նիկ­յ ա­նը, Գա­գիկ Ղա­զանչ­ յա­նը, Շո­թա Ոս­կան­յա­նը, ա­վե­լի ե­րի­տա­սարդ­նե­րից՝ Լի­լիթ Սո­ղո­ մոն­յա­նը, Տիգ­րան Բար­խա­նաջ­ յա­նը, է­լի ու­րիշ­ներ: Գե­րակշ­ռող գե­ղար­վես­տա­կան ուղ­ղու­թյու­ նը ֆի­գու­րա­տիվ ար­վեստն է և աբստ­րակ­ցիո­նիզ­մը։ Ա­րամ Սարգս­յա­նը միա­ժա­մա­ նակ փոր­ձում է բա­ցա­հայ­տել նոր, ե­րի­տա­սարդ նկա­րիչ­նե­րի ա­նուն­ներ, կա­նաչ ճա­նա­պարհ հար­թել նրանց հա­մար (Ար­թուր Հով­հան­նիս­յան, Ա­շոտ Յան, Ռա­ ֆա­յել Մե­լիք­յան, Ա­վե­տիս Խա­ չատր­յան, Մար­գա­րի­տա Մա­տուլ­ յան և այլն)։ «Ա­րա­մեում» այս ար­ վես­տա­գետ­նե­րի ան­հա­տա­կան ու խմբա­կա­յին ցու­ցա­հան­դես­ներ կազ­մա­կեր­պե­լը ոչ միայն նպաս­ տում է նրանց հա­սա­րա­կա­կան ճա­նաչ­մա­նը, այլև ա­վե­լաց­նում հան­րա­յին հե­տաքրք­րու­թյու­նն ընդ­հան­րա­պես կեր­պար­վես­տի նկատմամբ։ Որ­ քան էլ վեր­ ջինս ար­դի հայ ար­վես­տի ա­ռա­ջա­տար տե­ սակն է, միև­ նույն է, այն քա­ րո­զել ու հան­րայ­նաց­նել է պետք։ Դ­րան է կոչ­ված խթա­նե­լու նաև ու­ղիղ մեկ տա­րի ա­ռաջ Մաշ­տո­ ցի 33/1 հաս­ցեում բաց­ված պատ­ կե­րաս­րա­հի նոր մաս­նաճ­յու­ ղը։ Լի­նե­լով այս­տեղ՝ կա­րող ես պար­զո­րոշ պատ­կե­րա­ցում կազ­ մել մե­րօր­յա հայ կեր­պար­վես­տի,

Բ­րի­տա­նա­կան ար­վես­տը՝ գո­վազ­դա­յին վա­հա­նակ­նե­րի վրա «Բ­ր ի­տ ա­ն ա­ց ի ե­ր ի­տ ա­ս արդ նկա­ր իչ­ն ե­ր ի» ան­դ ամ Թ­ր եյ­ս ի Է­մ ի­ն ի, նա­խ ա­ռ ա­ֆ ա­յ ել ­յ ան շրջա­ն ի նկա­ր իչ­ն եր Ջոն Է­վե­ րեթ Մի­լեի, Լու­ս իեն Ֆ­ր եյ­դ ի և Դե­մ իեն Հերս­թ ի աշ­խ ա­ տանք­ն ե­ր ը և շատ այլ գլուխ­գ որ­ծ ոց­ն եր այս ա­մ առ կա­ր ող են հայտն­վել Մեծ Բ­ր ի­տ ա­ն իա­յ ի գո­վազ­դ ա­յ ին վա­հ ա­ն ակ­ նե­ր ի վրա։ Հու­ նի­ սի 28-ից Art Everywhere կայ­քում բրի­տա­նա­ցի­նե­րը կսկսեն քվեար­կել ազ­գա­յին ար­ վես­տի գլուխ­գոր­ծոց­նե­րի օգ­ տին։ Հար­յուր ներ­կա­յաց­ված աշ­ խա­տան­քից կընտր­վի հի­սու­նը։

Օ­գոս­տո­սի 10-25-ը դրանք հնա­ րա­վոր կլի­նի տես­նել գո­վազ­դա­ յին վա­հա­նակ­նե­րի վրա։ «Սա տոն է ա­ռանց որևէ ա­ռի­ թի. պար­զա­պես փո­ղոց­նե­րը ար­ վես­տի գոր­ծե­րով լցնե­լու, տա­

ղանդ­նե­րին և երկ­րի ժա­ռան­ գու­թյա­նը հար­գան­քի տուրք մա­ տու­ցե­լու հա­մար»,– նա­խագ­ծի մա­սին Guardian պար­բե­րա­կա­նին ա­սել է հե­ղի­նա­կը՝ Ռի­չարդ Ռի­ դը: Ն­ րա և Art Everywhere նա­ խա­ձեռ­նու­թյան շնոր­հիվ բրի­տա­ նա­կան փո­ղոց­նե­րում հնա­րա­վոր կլի­նի տես­նել Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի ար­վես­տի գրե­թե ամ­բողջ պատ­ մու­թյու­նը։  n Պատրաստեց Ս­տել­լա Մեհ­րա­բեկ­յա­նը

Է­միլ Գա­զազ, Ա­դամ

Է­միլ Գա­զազ, Ե­վա

նրա զար­գաց­ման մի­տում ­ն ե­րի և հե­ռան­կար­նե­րի մա­սին։ «Ա­րա­մեն» ան­ցած տա­սը տա­ րի­նե­րին նաև հրա­տա­րակ­չա­կան լայն գոր­ծու­նեու­թյուն է ծա­վա­լել՝ տպագ­րե­լով պո­լիգ­րա­ֆիա­կան բարձր ո­րա­կի զա­նա­զան պատ­ կե­րագր­քեր ու ալ­բոմ ­ն եր։ Այդ ա­մե­նի արդ­յուն­քում հարկ է նշել, որ ար­դեն հա­ջող­վել է ար­դի հայ կեր­պար­վես­տի ո­լոր­տում գե­ղա­ գի­տա­կան պատ­շաճ ճա­շակ ձևա­ վո­րել, գնա­հատ­ման ու արժևոր­ ման նոր նշա­ձո­ղեր հաս­տա­տել։ Ան­չափ կարևոր եմ հա­մա­րում նաև Հա­յաս­տա­նում ծնված և հա­ յաս­տա­նաբ­նակ մեր տա­ղան­դա­ վոր նկա­րիչ­նե­րին մի­ջազ­գա­յին աս­պա­րեզ հա­նե­լու «Ա­րա­մեի» ա­ռա­քե­լու­թյու­նը։ Վ­կա­յու­թյու­նը ա­մե­նամ­յա մաս­նակ­ցու­թյուն­ներն են Ն­յու Յոր­քում և հա­մաշ­խար­ հա­յին ար­վես­տի այլ կենտ­րոն­նե­ րում կազ­մա­կերպ­վող հե­ղի­նա­ կա­վոր ArtExpo-նե­րին։ Ինչ խոսք, պատ­կե­րաս­րա­հի

ծա­վա­լած գոր­ծու­նեու­թյան ամ­ փոփ պատ­կե­րը թե­րի կլի­ներ, ե­թե չխո­սեինք այդ­տեղ պար­բե­րա­բար կազ­մա­կերպ­վող կեր­պար­վես­ տի թե­մա­տիկ ցու­ցա­հան­դես­նե­րի մա­սին։ Որ­պես օ­րի­նակ բե­րենք վեր­ջերս բաց­ված «Ֆ­րան­սա­հայ կեր­պար­վեստ» ցու­ցա­հան­դե­սը, ո­րը նե­րա­ռում էր Ֆ­րան­սիա­յում ապ­րած ու ստեղ­ծա­գոր­ծած դա­ սա­կան ու ժա­մա­նա­կա­կից վար­ պետ­նե­րի շուրջ 60 աշ­խա­տանք (Վար­դան Մա­խոխ­յան, Ար­սեն Շա­բան­յան, Էդ­գար Շա­հին, Պետ­ րոս Կոն­տու­րաջ­յան, Գառ­զու, Ռի­ շար Ժե­րան­յան և այլք)։ «Ա­րա­մե» պատ­կե­րաս­րա­ հի տաս­ նամ­ յա փոր­ ձի այս հա­ կիրճ նկա­րագ­րա­կա­նը գա­լիս է հաս­տա­տե­լու մի ի­րո­ղու­թյուն, որ մեծ ցան­կու­թյան և աշ­խա­տան­քի ճիշտ կազ­մա­կերպ­ման դեպ­քում հնա­րա­վոր է հաս­նել տպա­վո­ րիչ արդ­յունք­նե­րի նաև ար­վես­տի բարդ ու, ա­ռա­ջին հա­յաց­քից, ան­ կա­ռա­վա­րե­լի բնա­գա­վա­ռում։  n

Art Everywhere նա­խա­ձեռ­նու­թյան վա­հա­նակ­նե­րը։

arteverywhere.org.uk

Ան­կա­խու­թյա­նը հա­ջոր­դած ա­ռա­ ջին տա­րի­նե­րին՝ 90-ա­կան­նե­ րի կե­սե­րին, Երևա­նում մի քա­նի մաս­նա­վոր պատ­կե­րաս­րահ բաց­ վեց, ո­րոնք, չդի­մա­նա­լով ժա­մա­ նա­կի փոր­ձու­թյա­նը, փակ­վե­ցին։ Դ­րանց ա­վե­լի ուշ փո­խա­րի­նե­լու ե­կան նո­րե­րը՝ աշ­խա­տան­քի նոր սկզբունք­նե­րով և ա­վե­լի պրո­ֆե­ սիո­նալ մո­տեց­մամբ։ Բո­լոր դեպ­ քե­րում, այ­սօր Երևա­նում մատ­ նե­րի վրա կա­րե­լի է հաշ­վել ար­ վես­տի սրահ­նե­րի թի­վը։ Ա­վե­ լին՝ մե­զա­նում չկա մաս­նա­վոր ձեռ­նար­կա­տի­րու­թյան մեկ այլ ո­լորտ, ո­րը ներ­կա­յաց­ված լի­նի ըն­դա­մե ­նը 7-8 միա­վո­րով։ Ու այդ քչե­րի մեջ իր ծա­վա­լած գոր­ծու­նեու­թյամբ և երևան բե­ րած արդ­յունք­նե­րով ա­ռանձ­նա­ նում է «Ա­րա­մե» պատ­կե­րաս­րա­ հը, ո­րի ստեղծ­ման տասնամ­յա­կը նշվեց վեր­ջերս։ Հիմ ­ն ա­դի­րը Ա­րամ Սարգս­ յանն է, որն ա­ վար­ տել է Երևա­նի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­ նի արևե­լա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­ տե­տը, ա­պա աշ­խա­տել Գի­տու­ թյուն­նե­րի ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­ յում որ­ պես Պատ­ մու­ թյան և տն­ տե­սա­գի­տու­թյան բա­ժան­մուն­քի գիտ­քար­տու­ղար, Սփ­յուռ­քա­հա­ յու­թյան հետ մշա­կու­թա­յին կա­պի կո­մի­տեի նա­խա­գա­հի տե­ղա­կալ, «Հայ­կա­կան հան­րա­գի­տա­րա­նի» գլխա­վոր խմբագ­րի տե­ղա­կալ։ «Ար­վես­տի հան­դեպ սերս խո­ րա­ցավ Սփ­յուռ­քի կո­մի­տեում աշ­ խա­տե­լու տա­րի­նե­րին,– պատ­ մում է նա։- Ի պաշ­ տո­ նե կազ­ մա­կեր­պում էի մշա­կու­թա­յին մի­ ջո­ցա­ռում ­ն եր, հայ նկա­րիչ­նե­րի ան­հա­տա­կան ու խմբա­կա­յին ցու­

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you