Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ., www.civilnet.am

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Ստ­վե­րա­յին կա­բի­նետ խմբագրական էջ 2 ›››

Աշ­խար­հը ո­րոշ չա­փով րաֆ­ֆիա­ցել է

օ ր ա թ ե ր թ

«Ար­մա­վիան» կախ­վում է օ­դից

Ծախ­սել հա­նուն մրցակ­ցու­թյան Տն­տե­սա­կան մրցակ­ցու­ թյան պաշտ­պա­նու­թյան պե­տա­կան հանձ­նա­ժո­ ղո­վը (ՏՄՊՊՀ) եվ­րո­պա­ ցի փոր­ձա­գետ­նե­րի հետ ան­ցած եր­կու տա­րի­նե­րին ծախ­ սել է €1,1  մլն՝ Հա­ յաս­տա­նում մրցակ­ցա­յին դաշ­տի բա­րե­լավ­ման հա­ մար։ Ծ­րագ­րի շրջա­նակ­ նե­րում սե­մի ­նար­ներ են կազ­մա­կերպ­վել թվով 106 լրագ­րո­ղի, պե­տա­կան և ոչ պե­տա­կան մար­մի ն­նե­ րի 156 աշ­խա­տակ­ցի, 28 դա­տա­վո­րի, ինչ­պես նաև մար­զա­յին պե­տա­կան կա­ ռույց­նե­րի 61 աշ­խա­տա­ կից­նե­րի հա­մար. հանձ­ նա­ժո­ղո­վի 31 աշ­խա­տա­ կիցներ գոր­ծուղ­վել են եվ­րո­պա­կան երկր­ներ։ ՏՄՊՊՀ նա­խա­գահ Ար­ տակ Շա­բո­յա­նի խոս­քով՝ Եվ­րա­միու­թյան «Թ­վի­ նինգ» ծրա­գիրն ակն­հայ­ տո­րեն նպաս­տել է հանձ­ նա­ժո­ղո­վի ինս­տի­տու­ցիո­ նալ կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի զար­գաց­մա­նը։

Լ­րա­նում է ա­վիա­փո­խադ­րո­ղի բա­ցա­ռիկ ի­րա­վուն­քի ժամ ­կ ե­տը

Մարատ Յավրում­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Մեզ ֆի­զի­կա­ պեսոչ ոք չի կա­ րող գո­ղա­նալ Հ­­արցազրույց Ար­շակ Զա­քար­յա­նի հետ էջ 3 ›››

Ի­դեա­լա­կան կլի­ներ ՀԱԿ-ի, ԲՀԿ-ի, «Ժա­ռան­ գու­թյան» և ՀՅԴ-ի միա­վո­ րու­մը

Մեծ քսան­յա­կը դան­դա­ղել է ՏՀԶԿ-ն մ­տա­հոգ է հատ­ կա­պես Եվ­րո­պա­յի հար­ ցում էջ 6 ›››

Հա­մաշ­խար­հա­ յի­նի ուր­վա­կա­նը Յուն­կե­րը Եվ­րո­պա­յում նոր սպառ­նա­լիք է տե­սել էջ 7 ›››

PanARMENIAN

Հարցազրույց Լևոն Զու­րաբ­յա­նի հետ էջ 4 ›››

«Օ­րա­կար­գին» հնա­րա­վոր չե­ ղավ պար­ զել դրա գոր­ ծո­ղու­թյան վերջ­նա­ժամ ­կ ե­ տը։ Մ­յուս կող­մից, հաշ­վի առ­նե­լով պրակ­տի­կան, այդ պայ­մա­նագ­րի վերջ­նա­ ժամ ­կ ե­տը ա­մե ­նայն հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ հենց մար­ տի 14-ն է։ Դա նշա­նա­կում է, որ կա՛մ կա­ռա­վա­րու­ թյանն ա­ռըն­թեր քա­ղա­քա­

Ե­րեկ ՏՄՊՊՀ-ն կազ­մա­ կեր­պել էր ԵՄ «Թ­վի­նինգ» ծրագ­րի ա­վար­տին նվիր­ ված ամ­փո­փիչ հա­մա­ժո­ղով: 2011թ. մեկ­նար­կած եր­կամ­ յա այս ծրա­գի­րը կոչ­ված էր նպաս­տե­լու ՏՄՊՊՀ-ի աշ­ խա­տան­քի արդ­յու­նա­վե­ տու­թյան բարձ­րաց­մանն ու Հա­յաս­տա­նում մրցակ­ցա­յին դաշ­տի բա­րե­փոխ­մա­նը։ Ըստ ծրագ­րի ղե­կա­վար Վոլֆ-­Դի­տեր Պ­լե­սին­գի՝ ԵՄ «Թ­վի­նինգ» ծրագ­րի փոր­ ձա­գետ­նե­րի և հայ գոր­ծըն­ կեր­նե­րի հա­մա­տեղ ջան­ քե­րը հա­ջող­վել են: «Մենք լավ հիմ­ քեր ենք դրել Հա­

էջ 5 ›››

էջ 5 ›››

Օ­դա­յին ուղևո­րա­փո­խադ­րում ­ն ե­րի շու­կա­յում ստեղծ­վել է ի­րա­վի­ճակ, երբ բա­ցա­ռի­կու­թյու­նը չեր­կա­րաձ­գե­լը ա­ռա­ջին հեր­թին բխում է «Ար­մա­վիա­ յի» շա­հե­րից։

Մար­տի 14-ին լրա­նում է ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից «Ար­մա­վիա­յին» մի շարք ուղ­ ղու­թյուն­նե­րով թռիչք­ներ ի­րա­կա­նաց­նե­լու բա­ցա­ռիկ ի­րա­վուն­քի ժամ ­կ ե­տը: Կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը, սա­կայն, դեռ չի կողմ ­ն ո­րոշ­վում՝ ա­զա­տա­կա­նաց­նե՞լ ա­վիա­փո­խադ­ րում ­ն ե­րի շու­կան, թե՞ եր­կա­րաձ­գել «Ար­մա­վիա­յի» մե­նաշ­նոր­հը։ Ա­վիա­փո­խադ­րում­ նե­րի «հույժ գաղտ­նիու­թյունն» այն­քան է խո­րա­ցել, որ հնա­րա­վոր չէ պար­զել, թե մար­տի 14-ից հե­տո մի շարք ուղ­ղու­թյուն­նե­րով ինչ­պես և որ ըն­կե­րու­թյուն­ներն են ի­րա­կա­նաց­նե­լու ուղևո­րա­փո­խադ­րում ­ն ե­րը: 2003թ. մար­ տի 14-ին «Ար­ մա­վիա­յի» հետ տա­սը տա­ րի ժամ ­կ ե­տով կնքած պայ­ մա­նագ­րով կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը նրան տրա­մադ­րել

էր մի շարք օ­դա­յին գծե­րով ուղևո­ր ա­փ ո­խ ադ­ր ում ­ն եր ի­րա­կա­նաց­նե­լու բա­ցա­ռիկ ի­րա­վունք: Կա­ռա­վա­րու­ թյան, «Սի­բի­րի ա­վիաու­ղի­

ներ» և «Ար­մա­վիա» ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի միջև կնքված ե­ռա­կողմ ներդ­րու­մա­ յին պայ­մա­նա­գի­րը «հույժ գաղտ­նի է» պահ­վում:

Կիզակետում

Ջան­քե­րը է­կո­նո­մի­կա­յում բա­վա­րար չեն ե­ղել Հա­յաս­տա­նի մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նի գրա­սեն­յա­կը հրա­պա­րա­կել է 2012թ. տա­րե­կան զե­ կույ­ցի՝ է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյան գոր­ծու­նեու­ թյան ո­լոր­տում մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի վի­ճա­կի մա­ սին հատ­վա­ծը։ ՄԻՊ գրա­սեն­յա­կում է­կո­ նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­ թյան գոր­ծու­նեու­թյու­նում բա­վա­րար չեն հա­մա­րել փոքր և մի­ջին ձեռ­նար­կա­ տի­րու­թյան զար­գաց­մանն ուղղ­ված արդ­յու­նա­վետ օ­րենսդ­րա­կան և այլ մե­ խա­նիզմ ­ն ե­րի ներդ­րու­մը։ «Բազ­մա­թիվ դեպ­քեր են ար­ձա­նագր­վել՝ կապ­ված լի­ցեն­զա­վոր­ման և թույլտ­

վու­թյուն­նե­րի գոր­ծա­կա­լու­ թյան կող­մից լի­ցեն­զիա­ նե­րի տրա­մադր­ման ըն­ թաց­քում ոչ միաս­նա­կան մո­տե­ցում ցու­ցա­բե­րե­լու դեպ­քե­րը կան­խե­լու ուղ­ ղու­թյամբ բա­վա­րար մի­ ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի կի­րառ­ման բա­ցա­կա­յու­թյան հետ»,– աս­վում է զե­կույ­ցում։ Բա­ցի այդ՝ նա­խա­րա­ րու­թյու­նը չի ի­րա­կա­նաց­

րել անհ­րա­ժեշտ մի­ջո­ցա­ ռում ­ն եր տնտե­սու­թյան ա­վան­դա­կան ո­լորտ­նե­րի զար­գա­ցումն ա­պա­հո­վե­ լու և դ­րանք վե­րա­ցու­մից պաշտ­պա­նե­լու հա­մար: Գ­րա­սեն­յա­կում նաև խախ­ տում ­ն եր են ար­ձա­նագ­րել ապ­րանք­նե­րի պար­տա­դիր մակնշ­մանն ա­ռա­ջադր­ վող պա­հանջ­նե­րի պահ­ պան­ման հար­ցում։ «Խիստ մտա­հո­գիչ է սպա­ռող­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րի ա­պա­հով­ ման և պաշտ­պա­նու­թյան բնա­գա­վա­ռում անհ­րա­ ժեշտ հա­մա­լիր մի­ջո­ցա­ ռում ­ն ե­րի ի­րա­կա­նաց­ման

արդ­յու­նա­վե­տու­թյան ցածր մա­կար­դա­կը: Մի շարք թե­ րու­թյուն­ներ են գրանց­ վել՝ տեխ­նի­կա­կան կա­նո­ նա­կար­գե­րի պա­հանջ­նե­րը և չա­փա­գի­տա­կան կա­նոն­ ներն ու նոր­մե­րը չպահ­պա­ նե­լու կա­պակ­ցու­թյամբ»,– նշվում է զե­կույ­ցում։ Գ­րա­սեն­յա­կում ար­ձա­ նագ­ րել են նաև դրա­ կան զար­գա­ցում ­ն եր, մաս­նա­ վո­րա­պես՝ զբո­սաշր­ջու­ թյան զար­գաց­ման ուղ­ ղու­թյամբ ի­րա­կա­նաց­ված մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի մա­սով։ Բա­ցի այդ՝ պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյան են են­թարկ­

վել տար­բեր ո­լորտ­նե­րում ի­րա­վա­խախ­տում թույլ տված մի շարք տնտե­ սա­ վա­րող սուբ­յեկտ­ներ։ «Նա­ խա­րա­րու­թյու­նը քա­ղա­քա­ ցի­նե­րի կող­մից ստա­ցել է 56 շնոր­հա­կա­լա­կան նա­ մակ­ ներ «Թեժ գիծ» ծա­ ռա­յու­թյան կող­մից հա­մա­ պա­տաս­խան ար­ձա­գանք ստա­նա­լու կա­պակ­ցու­ թյամբ»,– փաս­ տում է զե­ կույ­ցը ու ող­ջու­նում տե­ ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­ լո­գիա­նե­րի զար­գաց­ման ուղ­ղու­թյամբ որ­դեգ­րած պե­տա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը։  n

Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյու­նը, ըստ Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նի գրա­սեն­յա­կի, անհ­ րա­ժեշտ մի­ջո­ցա­ռում ­ն եր չի ի­րա­ կա­նաց­րել տնտե­սու­թյան ա­վան­ դա­կան ո­լորտ­նե­րի զար­գա­ցումն ա­պա­հո­վե­լու և դ­րանք վե­րա­ցու­ մից պաշտ­պա­նե­լու հա­մար:


| № 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ.

2 | Տեսանկյուն

Աշ­խար­հը ո­րոշ չա­փով րաֆ­ֆիա­ցել է

Խմբագրական

Ստ­վե­րա­յին կա­բի­նետ Վեստ­մինս­տեր­յան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կարգ ու­նե­ ցող երկր­նե­րում՝ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յում, Կա­նա­դա­յում, Ավստ­րա­լիա­յում և Նոր Զե­լան­դիա­յում, գո­յու­թյուն ու­նի ստվե­րա­յին կա­բի­նե­տի ինս­տի­տու­տը: Այն ընդ­դի­մու­ թյան ա­ռաջ­նոր­դի գլխա­վո­րու­թյամբ կա­ռա­վա­րու­թյան կազմ է, ո­րում ընդգրկ­ված են այ­լընտ­րան­քա­յին կա­ ռա­վա­րու­թյան ան­դամ ­ն ե­րը՝ ընդ­դի­մա­դիր գոր­ծիչ­ներ: Հա­ճախ հենց այս ստվե­րա­յին կա­ռա­վա­րու­թյան կոնկ­ րետ ան­դամ ­ն երն էլ զբա­ղեց­նում են հա­մա­պա­տաս­ խան պաշ­տոն­նե­րը, երբ նրանց կու­սակ­ցու­թյու­նը իշ­ խա­նու­թյան է անց­նում: Ստ­վե­րա­յին կա­ռա­վա­րու­թյան նպա­տակ­նե­րից է կա­ռա­վա­րու­թյան քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան քննա­դա­տու­թյու­նը և այ­լընտ­րան­քա­յին ծրագ­րի ա­ռա­ջար­կու­մը: Ի դեպ՝ ստվե­րա­յին կա­ռա­վա­րու­թյան ան­դամ-պատ­գա­մա­վոր­նե­րը հա­ճախ, ի­րենց հիմ ­ն ա­ կան աշ­խա­տա­վար­ձից բա­ցի, հա­վե­լավ­ճար են ստա­ նում պե­տու­թյու­նից: Այ­սինքն՝ անգ­լա­խոս այս երկր­նե­ րը շատ լավ հաս­կա­ցել են, որ ընդ­դի­մու­թյու­նը պետք է ոչ միայն քննա­դա­տի և այ­լընտ­րան­քա­յին ծրա­գիր ներ­կա­յաց­նի, այլև հնա­րա­վո­րինս կան­խա­տե­սե­լի լի­նի իշ­խա­նու­թյան գա­լու պա­րա­գա­յում… Ե­րեկ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րում տեղ էր գտել ինչ-որ մե­ կի կազ­մած՝ Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նի կա­ռա­վա­րու­թյան կազ­մը: Այդ ցան­կը, ի­հար­կե, ի­րա­կա­նու­թյան հետ կապ չու­ներ, բայց լուրջ հար­ցադ­րում ­ն եր է ա­ռաջ բե­րում: Նախ՝ ին­չո՞ւ մինչ այժմ Հա­յաս­տա­նի ոչ մի քա­ղա­ քա­կան ուժ չի հրա­պա­րա­կում իր ա­պա­գա կա­բի­նե­ տի կազ­մը: Սա լուրջ խնդիր է, ո­րով­հետև արդ­յուն­քում հան­գեց­նում է անդր­կու­լի­սա­յին առևտ­րի ու սա­կար­ կու­թյուն­նե­րի, որ­տեղ գե­րա­կա­յում են ոչ թե պե­տա­կան շա­հե­րը, այլ կու­սակ­ցա­կան-անձ­նա­կան մո­տիվ ­ն ե­րը: Երկ­րորդ՝ ընտ­րո­ղի ի­րա­վունքն է ի­մա­նալ ոչ միայն իր ա­պա­գա պատ­գա­մա­վոր­նե­րին, այլև նա­խա­րար­ նե­րին: Օ­րի­նակ՝ հնա­րա­վոր է՝ ընտ­րո­ղին ա­վե­լի շատ հե­տաքրք­րի, թե ով է լի­նե­լու հար­կա­յի­նի պե­տը կամ ոս­տի­կա­նա­պե­տը, քան վար­չա­պե­տը: Եր­րորդ՝ պե­տու­թյան շա­հից է բխում կան­խա­տե­սե­ լիու­թյու­նը, երբ իշ­խա­նա­փո­խու­թյան արդ­յուն­քում պե­ տա­կան ինս­տի­տուտ­նե­րի հե­տա­գա արդ­յու­նա­վետ գոր­ ծու­նեու­թյու­նը որևէ կերպ չի տու­ժում. կոնկ­րետ ո­լորտ­ ներ ղե­կա­վա­րե­լու կոչ­ված մար­դիկ ա­վե­լի պատ­րաստ են լի­նում նոր պաշ­տոն ստանձ­նե­լուն, քան այն դեպ­քում, երբ նրանց հա­մար այդ պաշ­տո­նը հան­կարծ է ի­ջեց­վում: Չոր­րորդ՝ ստվե­րա­յին կա­ռա­վա­րու­թյան ինս­տի­տու­ տը կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րին կստի­պի ա­վե­լի ազ­նիվ լի­ նել և՛ կու­սակ­ցու­թյան ներ­սում, և՛ ընտ­րող­նե­րի հետ: Ստ­վե­րա­յին կա­բի­նե­տի օգ­տին փաս­տարկ­նե­րը կա­րե­լի է շա­րու­նա­կել: Գլ­խա­վորն այն է, որ Հա­յաս­ տա­նի բարդ աշ­խար­հագ­րու­թյու­նը ներ­քին հրա­մա­ յա­կան է դարձ­նում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի և պե­տա­ կան հա­մա­կար­գի արդ­յու­նա­վե­տու­թյան ու կան­խա­տե­սե­լիու­թյան հար­ցը: n Կ.Հ.

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am, www.civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 3-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 13.03.2013թ. Տպաքանակը՝ 2000

Մարատ Յավրումյան

Հ

ա­ցա­դու­լի չոր­րորդ օրն է։ Ինչոր բան հստակ է։ Ի՞նչ, – կհարց­ նենք։- Չ­գի­տեմ։ Հույս ու­նեմ՝ Րաֆ­ֆին գի­տի։ Նա խո­սում, ա­սում է՝ հան­րա­հա­վաք­նե­րին, մա­մու­լի ա­սու­ լիս­նե­րին, բարևե­լիս։ Ա­սում է արևե­ լա­հա­յե­րե­նի ու արևմ­տա­հա­յե­րե­նի խառ­նուր­դով։ Ափ­սոս խառ­նուր­դից միայն արևե­լա­հա­յե­րե­նին եմ տի­րա­ պե­տում։ Տի­րա­պե­տում, ոչ թե հաս­ կա­նում ընդ­հա­նուր գծե­րով կամ են­թադ­րե­լով։ Խառ­նուր­դը, ան­շուշտ, հաս­կա­նա­ լի է, բայց կա­ռուց­ված­քը, միտ­քը, ո­րը կա­ղա­պար­ված է այդ խոս­քում, հաս­ կա­նա­լի չէ։ Հե­տա­գիծն էլ է հաս­կա­ նա­լի, բայց ինչ նկա­տի ու­նի նա, երբ ա­սում է՝ «Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­ տա­րանն ու­նի վեր­ջին հնա­րա­վո­րու­ թյունն իր հե­տա­գի­ծը մաք­րե­լու»։ Եր­ կար, շատ եր­ կար նա խո­ սում էր ինք­նա­բա­ցար­կի մա­սին։ Բառն ինձ ո­չինչ չէր ա­սում։ Բառ է, իր հա­ մար բառ։ Ն­շա­նա­կու­թյուն ու­նի, կի­ րառ­վում է, ա­սո­ցիա­տիվ կա­պեր ու­ նի, կոն­նո­տա­ցիա­ներ՝ հիմ ­ն ա­կա­նում ընտ­րու­թյուն­նե­րից ա­ռաջ (!) թեկ­նա­

ծու­նե­րից մե­կի ինք­նա­բա­ցար­կի, հետ։ Բայց այն հրա­ժա­րա­կան չէր, ա­ռա­վել ևս՝ «Սեր­ժիկ հե­ռա­ցիր» ա­սո­ցիա­տիվ կա­ պե­ րով։ Ու հի­ մա նոր եմ հաս­ կա­ նում, որ Րաֆ­ֆու ա­սած «ինք­նա­բա­ ցար­կը» իմ բա­ռա­պա­շա­րի «հրա­ժա­ րա­կանն» է, թեև ա­ռանց «Սեր­ժիկ հե­ ռա­ցիր»-ի ու «մոն­ղոլ-թա­թա­րի», ու դեռ պարզ էլ չէ, արդ­յոք մենք նույն սիգ­նի­ֆի­կա­տի մա­կար­դա­կում ենք։ Ի­հար­կե, նա եր­բեմն փոր­ձում է նաև ինձ հա­մար հաս­կա­նա­լի խո­ սել՝ «ա­սում ենք՝ էլ եր­բեք չի լի­նե­լու զադ­նա­յա սկո­րոստ»։ Դե ի­հար­կե, նա նկա­տի ու­նի՝ զադ­նի չի դնե­լու։ Բայց թե՝ հաս­կա­ցա։ «Պօեզդ նե ուշ­յոլն» էլ էր հաս­կա­նա­լի, չնա­յած է­լի ռու­սե­րե­ նով էր։ Ու երբ նա ա­սում է՝ «դա ի­րենք կա­ նեն իմ դիա­ կի վրա», ինձ հա­ մար պարզ չէ, արդ­յոք նա նկա­տի ու­նի «չե­ րեզ մօյ տրուպ»-ի հա­յե­րեն կալ­կան՝ «դա ի­ րենք կա­ նեն իմ դիա­ կի վրա­ յով»։ Չ­գի­տեմ, չեմ հաս­կա­նում։ Չեմ հաս­կա­նում «Աշ­խար­հի րաֆ­ֆիա­կան նաիվ պատ­կե­րի» մա­կար­դա­կում։ Մենք տար­բեր ենք (տար­բե­րու­թյու­նը եր­բեմն սփյուռք-ով կազմ­վող բա­ռա­ բար­դում ­ն երն են ար­տա­հայ­տում)։ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը պար­բե­րա­ բար խո­սում է 2008-ի քա­ղա­քա­կան հա­մալ­սա­րա­նի մա­սին։ Մե­զա­նից շա­ տե­րը քա­ղա­քա­կան կրթու­թյուն այդ հա­մալ­սա­րա­նում են ստա­ցել՝ իր մե­ թո­դով, աշ­խար­հի իր պատ­կե­րով ու իր բա­ռա­պա­շա­րով, մի­ֆա­կան իր շղար­շով, իր տրա­մա­բա­նու­թյամբ և այլն, և այլն։ Այ­սօր 2008-ը չէ։ Ու­զում ենք, չենք ու­զում, գնա­հա­տում ենք, չենք գնա­ հա­տում, «թռնում ենք 2008-ի վրով»

կամ «չենք թռնում»։ Րաֆ­ ֆին այլ կերպ է խո­ սում։ Գոր­ ծե­ լը դեռ մի կողմ։ Դա դեռ ժա­մա­նակ կու­նե­նանք տես­ նե­ լու։ Նա փոր­ ձում է նաև ինձ հետ ու ինձ հաս­կա­նա­լի լեզ­վով խո­ սել։ Ես էլ փոր­ ձում եմ հաս­ կա­ նալ։ Արդ­ յունքն ա­ ռայժմ այն է, ինչ նա­ խընտ­րում եմ ան­վա­նել «ի­ռա­ցիո­նալ իմպ­րո­վիզ»։ Ի՞նչ նկա­տի ու­նեմ։ Ժո­ղովր­դա­կան ի­մաս­տու­թյու­ նը (ա­ սել է թե՝ հայրս ու նրա հայ­ րը) ա­ սում է՝ դևին դժոխ­ քը պի­ տի ցույց տալ։ Մեկ այլ ի­մաս­տու­թյուն էլ ա­ սում է՝ «Ա­ սի­ մետ­ րիկ է պետք դևի հետ, մարդ ես, մեկ էլ տե­սար՝ ոչ բո­ լոր գլուխ­նե­րը հասց­րե­ցիր թռցնել»։ Հի­մա սի­մետ­րիկ է պետք, թե ոչ այն­ քան սի­մետ­րիկ, է­լի ժա­մա­նա­կը ցույց կտա։ Մու­հա­մեդն է ա­վե­լի ծանր (կշռով), թե սա­րը՝ է­լի ժա­մա­նա­կը ցույց կտա։ Ժա­մա­նակն ա­մե ն ինչ ցույց կտա։ Թ­վում է՝ ան­սահ­մա­նա­փակ ժա­ մա­նակ ու­նենք, ու մեր ե­րե­խա­նե­ րին հատ­կաց­ված ժա­մա­նակ­ն էլ է մե­րը։ Հի­մա չլի­նի, մի հինգ տա­րուց կլի­նի՝ Մոսկ­վան միան­գա­մից չի կա­ ռուց­վել (Երևանը եր­կու հա­զար յոթ­ հար­յուր չգի­տեմ քա­նի տա­րում այդ­ պես էլ քա­ ղաք չդար­ ձավ, սա, ի դեպ)։ Չ­գի­տեմ, ու­նենք ևս հինգ տա­ րի կամ դրա­նից հե­տո է­լի հինգ տա­ րի ու այս­պի­սի հինգ տա­րի­նե­րի ան­ վերջ շա­րան։ Ես չգի­ տեմ, ես Րաֆ­ ֆիի արևե­ լաարևմ­տա­հա­յե­րեն աշ­խար­հըն­կա­լու­ մը՝ բա­ռա­բարդ­ված «սփյուռք»-ով, չեմ հաս­կա­նում։ Մի­գու­ցե շա­տե­րը չեն հաս­կա­նում։ Բայց ես ժա­մա­նակ չու­նեմ։  n

Քիչ ցա­վոտ տար­բե­րակ­ներ Հայկ Խա­նում­յան

Ժ

ո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ա­մե­նա­ցայ­ տուն դրսևո­րու­մը ընտ­րու­թյուն­ նե­րի մի­ջո­ցով իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի փո­ փո­խու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյունն է: Այն հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րում, որ­տեղ դա հնա­րա­վոր չէ ա­նել, իսկ հա­սա­րա­կու­ թյունն էլ ա­նընդ­հատ կաս­կած­ներ ու­ նի ընտ­րու­թյուն­նե­րի լե­գի­տի­մու­թյան շուրջ, մենք գործ ու­ նենք ոչ ժո­ ղովր­ դա­վա­րա­կան ռե­ժի­մի հետ: Աշ­խար­հի շատ ժո­ղո­վուրդ­ներ են ապ­րում ոչ ժո­ ղովր­դա­վա­րա­կան ռե­ժիմ ­ն ե­րում: Մենք էլ եր­կու­սու­կես տաս­նամ­յակ ա­ռաջ կա­ռա­վար­վում էինք նման մի ռե­ժի­մի կող­մից: Այս դեպ­քում ին­չո՞ւ են դժգո­ հու­թյուն­ներն այս­քան մեծ: Բազ­մա­թիվ հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­ րում, որ­տեղ ռե­ժի­մը ժո­ղովր­դի մե­ ծա­մաս­նու­թյա­նը զրկում է քա­ղա­քա­ կան ո­րո­շում ­ն եր ըն­դու­նե­լուց կամ ո­րո­ շում ­ն եր ըն­դու­նող­նե­րին ընտ­րե­լուց, կան սո­ցիա­լա­կան մե­խա­նիզմ ­ն եր, ո­րոնք փոխ­հա­տու­ցում են քա­ղա­քա­ ցի­նե­րի քա­ղա­քա­կան մաս­նակ­ցու­թյու­ նը: Դի­ցուք, ԽՍՀՄ-ում քա­ղա­քա­ցի­նե­ րին տրվում էր անվ­ ճար բնա­ կա­ րան, կրթու­թյուն, բժշկա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­ ներ, նույ­ նիսկ անվ­ ճար որևէ հանգս­ տա­վայ­րում հանգս­տա­նա­լու հնա­ րա­վո­րու­թյուն, իսկ նրանց փո­խա­րեն

վճիռ­ներ կա­յաց­նում էր Կո­մու­նիս­տա­ կան կու­սակ­ցու­թյան սահ­մա­նա­փակ վեր­նա­խա­վը: Պար­սից ծո­ցի ո­րոշ երկր­նե­րում միա­պե­տը սա­հ­մա­նա­փա­կել է իր հպա­տակ­նե­րի քա­ղա­քա­կան ի­րա­ վունք­նե­րը՝ փո­խա­րե­նը նրանց բա­ժին հա­նե­լով երկ­րի հարս­տու­թյու­նից՝ իր հպա­տակ­նե­րին բա­րե­կե­ցու­թյան մա­ կար­դա­կով աշ­խար­հում ա­ռա­ջա­տար դիր­քեր ա­պա­հո­վե­լով: Քա­ղա­քա­կան ի­րա­վունք­նե­րի սահ­ մա­նա­փա­կու­մը փոխ­հա­տու­ցե­լով լայն սո­ցիա­լա­կան փա­թե­թով՝ նման ռե­ժիմ­ նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն են ու­նե­նում խու­սա­փել բո­ղո­քից և լայ­նա­մասշ­տաբ դժգո­հու­թյուն­նե­րից: Մ­յուս կող­մից՝ շատ երկր­ներ, չկա­րո­ղա­նա­լով սո­ցիա­ լա­կան բա­վա­րա­րու­թյուն ա­պա­հո­վել ի­րենց հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րի հա­մար, ժո­ղովր­դին հնա­րա­վո­րու­թյուն են տա­ լիս լայ­նո­րեն ներգ­րավ­վել քա­ղա­քա­ կա­նու­թյան մեջ, ընտ­րու­թյուն­նե­րի մի­ ջո­ցով փո­խել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին և ա­նընդ­հատ ձգտել բա­րօ­րու­թյան: Այլ է դրու­ թյու­ նը մեզ մոտ, երբ իշ­ խա­նու­թյա­նը տի­րա­ցած ռե­ժի­մը բա­ ցա­ռում է ընտ­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով իշ­խա­նա­փո­խու­թյու­նը, չի կա­րո­ղա­ նում նաև բա­րե­կե­ցու­թյուն ա­պա­հո­վել, ինչն էլ մե­ծա­ծա­վալ դժգո­հու­թյուն­նե­ րի պատ­ճառ է լի­նում: Դժ­վար թե Սերժ

Սարգս­յա­նի իշ­խա­նու­թյունն ի վի­ճա­ կի լի­նի Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար անվ­ճար կրթու­թյուն և բժշ­կու­ թյուն, ե­րաշ­խա­վոր­ված աշ­խա­տանք և բ­նա­կա­րան ա­պա­հո­վի ինչ­պես խորհր­ դա­յին տա­րի­նե­րին էր, կամ ա­սենք՝ ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­նե­րին բաժ­նե­տեր դարձ­ նի երկ­րի ըն­դեր­քին, ինչ­պես Պար­ սից ծո­ցի ո­րոշ միա­պե­տու­թյուն­նե­ րում է: Հետևա­ բար՝ Սերժ Սարգս­ յա­ նին, ինչ­պես նաև տար­բեր երկր­նե­րի նրա բախ­տա­կից­նե­րին մնում է միայն ու­ժով պա­հել իշ­խա­նու­թյու­նը, ա­վե­լի լավ է լե­գի­տիմ ու­ժով, ա­սենք՝ ոս­տի­ կա­նու­թյան կամ ի­րեն են­թա­կա ար­դա­ րա­դա­տու­թյան մի­ջո­ցով: Սա­կայն ինչ­պես ցույց է տա­լիս հա­ մաշ­խար­հա­յին փոր­ձը, դա այդ­քան էլ անվ­տանգ մի­ջոց չի: Կենտ­րո­նա­կան իշ­խա­նու­թյան փոքր-ինչ թու­լա­ցու­ մը բե­րում է ան­տար­բե­րու­թյան ու­ժա­ յին մար­մին­նե­րի ներ­սում, ինչն ա­ղե­ տով է ա­վարտ­վում ռե­ժի­մի հա­մար՝ լա­վա­գույն դեպ­քում ար­ժա­նաց­նե­լով Շևարդ­նա­ձեի ճա­կա­տագ­րին: Ա­մե­նա­ցան­կա­լին, հա­մա­ձայ­նե՛ք, ընտ­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով իշ­խա­նա­ փո­խու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյան ստեղ­ ծումն է: Այն քիչ ցա­վոտ է բո­լո­րի հա­ մար և ու­նի հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար զար­գա­ցում ա­պա­հո­վե­լու հատ­կութ­ յուն:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ. |

Օրակարգ | 3

Մեզ ֆի­զի­կա­պես ոչ ոք չի կա­րող գո­ղա­նալ Ռե­ժի­սոր Ար­շակ Զա­քար­յա­նը Ֆեյս­բու­քում հան­դես է ե­կել նա­ խա­ձեռ­նու­թյամբ՝ «Մի­լիո­նա­նոց երթ ապ­րի­լի 8-ին՝ դե­պի Բաղ­ րամ­յան 26»: Նա ժո­ղովր­դին կոչ է ա­նում կա՛մ դուրս գալ փո­ղոց և ան­հա­մա­ձայ­նու­թյուն հայտ­նել ընտ­րու­թյուն­նե­րի պաշ­տո­նա­կան արդ­յունք­նե­րի վե­րա­բեր­յալ, կա՛մ էլ շնոր­հա­վո­րել գոր­ծող նա­խա­ գա­հին: Սի­վիլ­Նե­թի հետ Զա­քար­յա­նի զրույ­ցից հատ­ված­ներ ներ­ կա­յաց­ված են ստորև: Նա­խա­ձեռ­նու­թյուն սկսե­ լու միտ­քը ա­ռա­ջա­ցավ մար­տի 5-ին, երբ ես գնա­ ցի Ա­ զա­ տու­ թյան հրա­պա­րակ և դ­րա­նից հե­ տո տար­ բեր տե­ ղե­ րում և սոց­ ցան­ցե­րում հետևե­ցի ժո­ղովր­ դի, այս­պես ա­սած, պա­հան­ջին: Ն­կա­տե­ցի, որ ժո­ղո­վուր­դը սպա­ սում է կոնկ­րետ քայ­լի՝ իր դիր­ քո­րո­շումն ար­տա­հայ­տե­լու այս հա­մա­կար­գի նկատ­մամբ: Ես հետևում եմ նաև պաշ­ տո­ նա­ կան տե­ղե­կատ­վու­թյա­նը: Այս­ պի­ սի կար­ ծիք կա, որ 500 հազ. հո­ գի ընտ­ րել է Րաֆ­ ֆի Հով­ հան­նիս­յա­նին, մի 500  հազ. հո­ գի էլ ա­սում են, որ բոյ­կո­տել է, և ա­սում են, որ մի 500 հազ. հո­ գու ձայնն էլ գո­ղաց­վել է: Հաշ­ վի առ­նենք նաև, որ կա մեկ մի­ լիո­նի չափ մարդ, որ այս 20 տա­ րում լքել է հայ­րե­նի­քը, բայց դեռ չի փո­խել քա­ղա­քա­ցիու­թյու­ նը: Ս­ տաց­ վում է, որ 2,5 մի­ լիոն մարդ, որ ա­սում ենք՝ այ­սօր կա Հա­յաս­տա­նում, դժգոհ է այ­սօր­ վա հա­մա­կար­գից: Եվ իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րը ի­րա­վունք ու­նեն ա­սե­ լու, որ ի­ րենք հա­ մա­ ձայն չեն, մենք տես­նում ենք հրա­պա­րա­ կում 2-3 հազ. հո­գի: Ես էլ մտա­ ծե­ցի՝ ժո­ղո­վո՛ւրդ, ե­կե՛ք՝ ինչ­պես Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յանն է կոչ ա­նում, մեկ ան­գամ մեր կյան­քում գնանք մեր ան­հա­մա­ձայ­նու­թյան քվեն ֆի­զի­կա­պես ներ­կա­յաց­ նենք իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին, գոր­ ծող հա­մա­կար­գին, ա­սենք՝ պա­ րոն Սարգս­ յան, այս­ քան մարդ ե­կել է Ձեզ հայտ­նե­լու, որ այլևս չեն վստա­հում Ձեր կա­ռա­վա­րու­ թյա­նը, Ձեր հա­մա­կար­գին: Սա, ես կար­ ծում եմ, կոնկ­ րետ քայլ

է, որ ժո­ղո­վուր­դը պա­հան­ջում է Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նից: —  Ուղ­ղա­կի քվեար­կու­թյուն Բաղ­րամ­յան պո­ղո­տա­յո՞ւմ: —  Ան­պայ­ման գնանք, մեր քվեն՝ մեզ ֆի­զի­կա­պես ոչ ոք չի կա­ րող գո­ ղա­ նալ, ոչ ոք չի կա­ րող ա­սել, որ մենք այն­տեղ չենք, չեն կա­րող մեզ ջնջել, չեն կա­րող մեզ մոն­տաժ ա­նել: Ֆի­զի­կա­պե՛ս ե­կեք: Ես գի­տեմ, որ ընտ­րե­լու ի­րա­վունք ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի­ նե­ րը 1,2 մի­ լիո­ նի չափ են: Բայց նկա­ տի ու­ նեմ նաև նրանց, ով­ քեր դեռ չու­նեն ընտ­րե­լու ի­րա­ վունք՝ 14, 15, 16, 17 տա­րե­կան­նե­ րին, որ ար­ դեն գի­ տակ­ ցում են՝ ինչ բան է պե­ տու­ թյու­ նը, մտա­ ծում են ի­րենց ա­պա­գա­յի մա­սին: Ե­կե՛ք, ֆի­զի­կա­պե՛ս գնանք, գոր­ ծող հա­մա­կար­գին ներ­կա­յաց­ նենք մեր պա­հան­ջը:

«Ան­հա­տա­փո­խու­ թյու­նը այլևս փրկու­թյուն չէ մեր ազ­գի հա­մար»,ա­սում է Ար­շակ Զա­քար­յա­նը:

հրա­պա­րա­կում և այլ քա­ ղաք­նե­րի հրա­պա­րակ­նե­ րում: Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­ յա­նը մարդ­կանց հա­վա­ քում է երդմ ­ն ա­կա­լու­թյան օ­րը՝ ապ­րի­լի 9-ին, Դուք՝ ապ­րի­լի 8-ին: Մի տե­սակ պա­ռակտ­ման տպա­վո­րու­ թյուն է ստեղծ­վում: —  Ես, ճիշտն ա­ սած, տեղ­յակ չեմ ե­ղել ապ­րի­լի 9-ի հա­վա­ քից: Հա­ցա­դու­լը ես հա­մա­րում եմ ծայ­րա­հե­ղա­կան քայլ, երբ բո­ լոր մնա­ցած մի­ջոց­նե­րը սպառ­ ված են… Երբ նա ա­սում է, որ ոչ մի հա­յի ար­յուն, ոչ մի հա­յի դիակ, ինքն էլ մտնում է այդ հա­յի մեջ, ինքն իր դիա­կի վրա­յով ի­րա­վունք չու­նի մեզ տա­նե­լու ինչ-որ հաղ­թա­նա­ կի, դա մեկ: Երկ­ րորդ՝ ես կար­ ծում եմ, որ պա­ռակ­տում սրա­նով հնա­րա­վոր չէ մտցնել: Չ­պետք է թող­նենք նա­վա­կը գա, խա­րիս­ խը գցի մեր ա­փե­րում, հե­տո այդ նա­վա­կը ճո­ճենք: Այ­սօր ինձ մե­կը

— Նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը Ձե՞րն է ան­ձամբ, թե՞ ինչ-որ կազ­մա­կեր­պու­թյան կամ նա­խա­ձեռ­նող խմբի: —  Ես դրե­ցի այս նա­խա­ձեռ­նու­ թյու­նը՝ մտա­ծե­լով, ե­թե կա այդ ժո­ղո­վուր­դը, թող միա­նա: Ոչ մի կազ­մա­կեր­պու­թյուն չեմ ներ­կա­ յաց­ նում, ոչ մի կոնկ­ րետ շարժ­ ման չեմ պատ­ կա­ նում: Իմ կու­ սակ­ցու­թյու­նը իմ ազգն է, սա իմ խոս­ քե­ րը չեն, շա­ տերն են ցի­ տում, բայց այս խոս­ քե­ րից վա­ ղուց մենք շեղ­վել ենք: — Մ­տա­վա­խու­թյուն չու­նե՞ք, որ Դուք մի­գու­ցե պա­ռակ­ տում եք այն շար­ժու­մը, որ ձևա­վոր­վել է Ա­զա­տու­թյան

Պատ­մու­թիւն մը 10 Հոկ­տեմ­բեր 1999-են

Քա­նի որ այս մի քա­նի օ­րը խօ­ սակ­ցու­թիւն կայ նա­խա­գա­հու­ թեան յա­ւակ­նորդ Րաֆ­ֆի Յով­ հան­նի­սեա­նի կող­մէ Ա­մե ­նայն Հա­յոց Կա­թո­ղի­կոս Գա­րե­գին Բ-ի հաս­ցէին ե­ղած հրա­պա­րա­կա­ յին քննա­դա­տու­թեան կա­պակ­ ցու­թեամբ, յի­շեմ պատ­մու­թիւն մը, որ ան­ձամբ լսած եմ մօ­տա­ ւո­րա­պէս 10 Հոկ­տեմ­բեր 1999ին, ար­տա­սահ­մա­նի Էջ­միած­նա­ կան թե­մե­րէն մէ­կուն ա­ռաջ­նոր­ դէն։ Ա­նու­նը պի­տի չտամ ո­րով­ հե­տեւ ան տա­կա­ւին ողջ-ա­ռողջ է, եւ այս պատ­մու­թիւ­նը բա­ցա­ յայ­տե­լէ ա­ռաջ իր­մէ թոյլ­տո­ւու­ թիւն չեմ վեր­ցու­ցած։ Էջ­միած­ նի յա­ջորդ կա­թո­ղի­կո­սի ընտ­րու­ թիւ­նը նշա­նա­կո­ւած էր Հոկ­տեմ­

Ashnag

Մի­չի­գա­նի հա­մալ­սա­րա­նի հա­ յա­գի­տու­թյան կենտ­րո­նի տնօ­ րեն, պրո­ֆե­սոր Ա­րա Սանջ­յա­ նը Ա­մե ­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­ սի վե­րա­բեր­յալ գրա­ռում է կա­ տա­րել Ֆեսյ­բու­քի իր է­ջում: Այն ներ­կա­յաց­ված է ստորև:

բեր 26-27-ին (այ­ սինքն՝ նո­ ւազ քան ե­ րեք շա­ բաթ ետք) եւ այդ օ­րե­րուն կա­յին եր­կու գլխա­ւոր թեկ­նա­ծու­ներ՝ Գա­րե­գին արք. Ներ­սի­սեանն ու Ներ­սէս արք. Պո­զա­պա­լեա­նը։ Ար­տա­սահ­մա­նեան թե­մա­ կալ ա­ռաջ­նոր­դը պատ­մեց թէ կարճ ժա­մա­նակ ա­ռաջ վար­չա­ պետ Վազ­գէն Սարգ­սեա­նը հան­

դի­պած էր Ս­փիւռ­քէն Էջ­միա­ծին ժա­մա­նած խումբ մը բարձ­րաս­ տի­ճան հո­գե­ւ ո­րա­կան­նե­րու հետ, նե­րա­ռեալ՝ ինք, եւ նա­խա­գահ Ռո­բերտ Քո­չա­րեա­նի ա­նու­նով ա­նոնց­մէ խնդրած, որ ընտ­րեն Գա­րե­գին ար­քե­պիս­կո­պո­սը: Ար­ տա­սահ­մա­նէն ժա­մա­նած հո­գե­ ւո­րա­կան­նե­րը վե­րա­պա­հու­թիւն­ ներ ու­նէին Գա­րե­գին սրբա­զա­նի յար­մար թեկ­նա­ծու ըլ­լա­լուն կա­ պակ­ցու­թեամբ ու վար­չա­պե­տին պա­տաս­խա­նած էին, թէ ի­րենք սի­րով կ­՛ըն­դա­ռա­ջէին նա­խա­գահ Քո­չա­րեա­նի ա­ռա­ջար­կին, ե­թէ նո­րըն­տիր կա­թո­ղի­կո­սի պաշ­տօ­ նա­վա­րու­թեան ժամ ­կ է­տը ա­ւար­ տէր նա­խա­գահ Քո­չա­րեա­նի պաշ­տօ­նա­վար­ման ժամ ­կ է­տին հետ։ Բայց, նա­խա­գա­հը պի­տի պաշ­տօ­նա­վա­րէ 5 կամ 10 տա­րի եւ ան­կէ ետք ցկեանս Հայ Ա­ռա­քե­ լա­կան Ե­կե­ղեց­ւոյն ժա­ռանգ պի­ տի թո­ղու իր ցան­կու­թեամբ ընտ­ րո­ւած կա­թո­ղի­կոս մը։ Պատ­մու­ թեան շա­րու­նա­կու­թիւ­նը բո­լորդ ալ գի­տէք։ Չեր­կա­րեմ…  n

դի­մել էր Նա­վակ ճո­ճող ա­նու­ նով և ա­ սում էր՝ մի՛ պա­ ռակ­ տեք: Ես նրան ա­սա­ցի, որ պետք է կան­խել, որ այդ նա­վը գա հինգ տա­րով, նո­րից խա­րիսխ գցի, այ­ սինքն՝ ամ­սի 8-ին պետք է գնալ կոնկ­րետ ծրա­գիր ներ­կա­յաց­նել հա­մա­կար­գին, ցույց տալ մեր անվս­տա­հու­թյու­նը և այդ հա­մա­ կար­ գին՝ նույն Սերժ Սարգս­ յա­ նին, հնա­րա­վո­րու­թյուն տալ ար­ ժա­նա­պատ­վո­րեն ժո­ղովր­դին հանձ­նել ղե­կա­վա­րու­թյու­նը: Ես չեմ ա­սում, որ Սերժ Սարգս­յա­նը դուրս կգա և կա­սի՝ դե ե­կե՛ք, ժո­ ղո­վո՛ւրդ, մտե՛ք Բաղ­րամ­յան 26 և կա­ռա­վա­րե՛ք: Ես կար­ ծում եմ, որ ան­ հա­ տա­փո­խու­թյու­նը այլևս փրկու­ թյուն չէ մեր ազ­գի հա­մար: Մենք ա­պա­ցու­ցե­ցինք, որ մեկ մար­ դը, նստե­լով այդ ա­թո­ռին, փոխ­ վում է: Մենք չենք կա­ րող մեզ այդ­քան ճո­խու­թյուն թույլ տալ՝ մեր կյան­քը, ա­պա­գան վստա­ հել մի մար­ դու: Այս եր­ կի­ րը

շատ փոքր է, սա մի քա­ ղաք է, և այս քա­ղա­քը պետք է հանձն­ վի մի խումբ մարդ­ կանց ղե­ կա­ վար­մա­նը: Այդ դեպ­քում կվե­րա­ նա նաև այն վտան­գը, ին­չը մեզ վա­խեց­նում է, ա­սենք՝ Ղա­րա­բա­ ղը հանձ­նե­լը: Մի հո­գի կա­րող է թղթով Ղա­րա­բաղ հանձ­նել, ֆի­ զի­ կա­ պես ոչ ոք դա չի կա­ րող՝ ով ու­զում է լի­նի: Բայց մի խումբ մար­ դիկ եր­ բեք չեն գնա այդ քայ­լին: — Նույն բա­նի մա­սին է խո­սում Րաֆ­ֆի Հով­հան­ նիս­յա­նը, երբ ա­ռա­ջար­կում է անց­նել խորհր­դա­րա­նա­ կան հան­րա­պե­տու­թյան: —  Ես պա­ ռակ­ տում չեմ տես­ նում, ամ­սի 8-ին ե­կե՛ք և մ ­ն ա­ցե՛ք մինչև ամ­սի 9-ը:  n Զ­րու­ցել է Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յա­նը Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջու­թյամբ դի­տեք Civilnet.am կայ­քում:


| № 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ.

4 | Օրակարգ

Ի­դեա­լա­կան կլի­ներ ՀԱԿ-ի, ԲՀԿ-ի, «Ժա­ռան­գու­թյան» և ՀՅԴ-ի միա­վո­րու­մը iLur.am կայ­քը զրու­ցել է Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի ՀԱԿ խմբակ­ցու­թյան ղե­կա­վար Լևոն Զու­րաբ­յա­նի հետ: Զ­րույ­ցից մի հատ­ված ներ­կա­ յաց­ված է ստորև: ծակ­ցեն հա­նուն այդ նպա­տա­ կի: Ի­հար­կե, ի­դեա­լա­կան կլի­ ներ չորս հիմ ­ն ա­կան ու­ժե­րի՝ ՀԱԿ-ի, ԲՀԿ-ի, «Ժա­ռան­գու­թյան» և ՀՅԴ-ի միա­վո­րու­մը միաս­նա­ կան ցու­ցա­կում: Եվ մենք ա­ռա­ ջինն ա­րե­ցինք նման ա­ռա­ջարկ: Մենք պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն ենք հայտ­նել գնա­լու ցան­կա­ ցած զիջ­ ման, միայն թե միաս­ նա­կա­նու­թյու­նը կա­յա­նա: Մենք որևէ խնդիր չու­ նենք, որ փորձ է ար­վել ե­ռա­կողմ հան­դիպ­ մամբ՝ ԲՀԿ, «Ժա­ռան­գու­թյուն» և ՀՅԴ, ա­ռա­ջըն­թաց կա­տա­րել այդ հար­ցում: Մեզ հա­մար նման հա­ մախմբ­ման մեջ կարևո­րը ոչ թե մեր դիր­քերն են, այլ հա­մախմբ­ ման կա­յա­ցու­մը: Մենք նաև հաս­ կա­ նում ենք, որ այդ խնդի­ րը մի­գու­ցե նաև ի­րա­տե­սա­կան չէ, և ան­կախ մեր պատ­րաս­տա­ կա­մու­թյու­նից՝ հնա­րա­վո­րու­ թյուն չլի­ նի հաս­ նել չորս ու­ ժե­ րի հա­մախմբ­մա­նը միաս­նա­կան ցու­ցա­կում: Բայց դա որևէ կերպ չպետք է անդ­րա­դառ­նա մեր հռչա­կած նպա­տա­կի վրա. քա­ ղա­քա­պե­տա­րա­նը, որ­պես ա­ռա­ ջին է­տապ, վե­րա­դարձ­նել ժո­ ղովր­դին: Դա կա­րե­լի է ի­րա­ կա­նաց­նել նաև հետև­յալ կերպ՝ բո­լոր չորս կու­սակ­ցու­թյուն­նե­ րը մաս­նակ­ցում են այս ընտ­րու­ թյուն­նե­րին թե­կուզ և՝ ա­ռան­ձին, բայց պայ­մա­նա­վոր­վում են ե­րեք կե­տի շուրջ: nn Քն­նա­դա­տու­թյան միակ թի­ րա­խը լի­նե­լու է գոր­ծող իշ­ խա­նու­թյու­նը, և բա­ցառ­վում է փո­խա­դարձ քննա­դա­տու­թյու­ նը ընդ­դի­մա­դիր ու­ժե­րի միջև: nn Պայ­մա­նա­վոր­վում ենք, որ հա­մա­տե­ղե­լով ջան­քե­րը՝ փոր­ձե­լու ենք ա­պա­հո­վել ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցի օ­րի­ նա­կա­նու­թյու­նը: Այդ ա­ռու­ մով մեծ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ կան՝ ա­մե ն տե­ղա­մա­սում կլի­ նի հանձ­նա­ժո­ղո­վի չորս ան­ դամ՝ գու­մա­րած վստահ­ված ան­ձինք: Կու­սակ­ցու­թյուն­նե­ րի ռե­սուրս­նե­րի կենտ­րո­նա­ ցու­ մը Երևա­ նում թույլ կտա

Լևոն Զու­րաբ­յան. «Ե­թե հա­ջող­վի քա­ղա­քա­պե­տա­ րա­նը խլել Սերժ Սարգս­յա­նից, ու­ րեմն ի­մա­ցե՛ք, որ այ­սօր­վա գեր­լար­ PanARMENIAN

—  ՀԱԿ հիմ ­ն ա­դիր հա­մա­ գու­մա­րը տե­ղի է ու­նե­նա­ լու ապ­րի­լին: Սա­կայն մինչ այդ քա­ղա­քա­կան ակ­տիվ գոր­ծըն­թաց­ներ են լի­նե­ լու, մաս­նա­վո­րա­պես՝ մար­ տի 11-25-ը Երևա­նի ա­վա­ գա­նու ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցել ցան­կա­ցող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը պետք է ԿԸՀ ներ­կա­յաց­նեն ի­րենց ընտ­րա­կան ցու­ցակ­նե­րը: Հի­մա, երբ ՀԱԿ-ը զբաղ­ված է լի­նե­լու ներ­քին, կազ­մա­ կերպ­չա­կան խնդիր­նե­րով, ի՞նչ դիր­քո­րո­շում է ցու­ցա­ բե­րե­լու այս գոր­ծըն­թաց­ նե­րի հան­դեպ, մաս­նա­ վո­րա­պես՝ Երևա­նի ա­վա­ գա­նու ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցե­լո՞ւ է, թե՞ ոչ: — Ե­թե հի­շում եք՝ 2009թ. մենք Երևա­նի ա­վա­գա­նու ընտ­րու­ թյուն­նե­րը վե­րա­ծե­ցինք իշ­խա­ նա­փո­խու­թյան պայ­քա­րի: Գա­ ղա­փա­րը հետև­յալն էր՝ ե­թե կա­ րո­ղա­նում ենք Սերժ Սարգս­յա­ նից խլել քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը, դրա­նով նա էա­պես թու­լա­նում է, և բաց­վում են ժո­ղովր­դա­վա­ րու­թյան հա­մար հե­ռան­կար­նե­րը, մե­ծա­նում են հնա­րա­վո­րու­թյուն­ նե­րը՝ ժո­ղովր­դի ճնշմամբ իշ­խա­ նա­փո­խու­թյուն ա­նե­լու հա­մար: Կոնկ­րետ այդ ա­ռու­մով ի­րա­վի­ ճա­կը ոչն­չով չի տար­բեր­վում 2009-ից, և Հա­յաս­տա­նի ռե­ժի­մի դեմ ընդվ­ զած կամ նրա քա­ ղա­ քա­կան մե­նաշ­նոր­հի վե­րաց­ման հա­մար պայ­քա­րող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը վստա­հա­բար կա­րող են դնել նույն նպա­տա­կը: Ե­թե հա­ջող­վի քա­ղա­քա­պե­ տա­րա­նը խլել Սերժ Սարգս­յա­ նից, ու­րեմն ի­մա­ցե՛ք, որ այ­սօր­ վա գեր­լար­ված ի­րա­վի­ճա­կում սա կլի­նի լրջա­գույն հաղ­թա­ նակ ռե­ժի­մի նկատ­մամբ: Դ­րա հա­մար անհ­րա­ժեշտ է, որ ա­ռա­ ջա­տար քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը, ո­րոնք շա­հագրգռ­ված են Սերժ Սարգս­յա­նի բռնա­պե­տա­կան մե­ նաշ­նոր­հա­յին իշ­խա­նու­թյան վե­ րաց­մամբ, պետք է հա­մա­գոր­

այն, ինչ ու­ նենք՝ այդ ժա­ մա­ նա­ կը մեզ տրված չէ, քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը թե­լադ­րում են ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյուն, և ու­ րեմն՝ մենք պետք է հա­ մա­ տե­ ղենք այս գոր­ծըն­թաց­նե­րը՝ ՀԱԿ կու­սակ­ցու­թյան ձևա­վո­րումն ու ընտ­րու­թյուն­նե­րում հաղ­թա­նա­ կի ակն­կա­լի­քով ընտ­րու­թյուն­ նե­րին մաս­նակ­ցե­լը: Մենք հի­մա զբաղ­ված ենք ընտ­րա­ցու­ցա­կի կազմ­մամբ:

է­ֆեկ­տիվ վե­րահս­կո­ղու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նել: nn Պայ­մա­նա­վոր­վում ենք ընտ­ րու­թյուն­նե­րից հե­տո ստեղ­ծել կոա­լի­ցիա, ո­րը թույլ կտա չորս ու­ժե­րին ձևա­վո­րել քա­ղա­քա­ պե­տա­կան իշ­խա­նու­թյուն: Ե­թե միաս­նա­կան ցու­ցա­կի կազ­մա­վո­րումն իս­կա­պես ա­նի­ րա­գոր­ծե­լի է, դրա­նից ող­բեր­գու­ թյուն չպի­ տի սար­ քել: Այս ե­ րեք նպա­տակ­նե­րի շուրջ միա­վո­րու­ մը ի­րա­տե­սա­կան եմ հա­մա­րում: Սա էա­կան բե­ կում կմտցնի Հա­ յաս­տա­նում լե­գի­տիմ իշ­խա­նու­ թյան ձևա­վոր­ման պայ­քա­րում:

— ՀԱԿ-ը, ԲՀԿ-ն ու ՀՅԴ-ն տար­բեր պատ­ճա­ռա­բա­նու­ թյուն­նե­րով չմաս­նակ­ցե­ցին նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­ նե­րին: ՀԱԿ-ի պատ­ճա­ռա­ բա­նու­թյուն­նե­րից մեկն էլ ընտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի մե­խա­ նիզ­մի առ­կա­յու­թյունն է, որն անհ­նա­րին է դարձ­ նում հաղ­թա­նակն այդ ընտ­րու­թյուն­նե­րում: Հի­ մա, սա­կայն, այս ե­րեք ու­ ժե­րը ցան­կա­նում են մաս­ նակ­ցել Երևա­նի ա­վա­գա­ նու ընտ­րու­թյուն­նե­րին: Ի՞նչ է փոխ­վել այս ըն­թաց­ քում. նա­խա­գա­հի ընտ­րու­ թյուն­նե­րի արդ­յունք­նե­րով Երևա­նի մի շարք ընտ­րա­ տե­ղա­մա­սե­րում իշ­խա­նա­ կան թեկ­նա­ծո­ւի պար­ տու­թյուն­նե՞րն են ստի­պել

— Իսկ ՀԱԿ-ը ինչպ­ե՞ս է մաս­նակ­ցե­լու ա­վա­գա­նու ընտ­րու­թյուն­նե­րին: — Կոնկ­ րետ ՀԱԿ-ի հա­ մար դժվար է լի­նել զու­գա­հե­ռա­բար և՛ այս տրանս­ֆոր­մա­ցիոն գոր­ ծըն­թաց­նե­րի մեջ, և՛ մաս­նակ­ ցել ա­վա­գա­նու ընտ­րու­թյուն­ նե­ րին: Բայց մենք պատ­ րաստ ենք ու­ժե­րի և կազ­մա­կեր­պա­ կան ռե­սուրս­նե­րի լա­րու­մով դա ա­նել, ո­րով­հետև տես­նում ենք այդ ընտ­րու­թյուն­նե­րում ճեղք­ ման լուրջ շանս: Ի­ հար­ կե, շատ լավ կլի­ներ, ե­թե մենք կա­րո­ղա­ նա­յինք ձևա­վո­րել կու­սակ­ցու­ թյու­նը, հե­տո նոր մաս­նակ­ցել ընտ­րու­թյուն­նե­րին, բայց ու­նենք

ված ի­րա­վի­ճա­ կում սա կլի­նի լրջա­գույն հաղ­ թա­նակ ռե­ժի­մի նկատ­մամբ»:

գնալ այդ քայ­լին, թե՞ կան այլ գոր­ծոն­ներ: — Փոխ­վել է շատ պարզ բան՝ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հնա­րա­ վո­րու­թյուն­նե­րը՝ կեղ­ծել ընտ­ րու­թյուն­նե­րը ՀՀ մասշ­տա­ բով մի քա­նի ան­գամ ա­վե­լի մեծ են, քան կեղ­ ծել ընտ­ րու­ թյուն­նե­րը Երևա­նի մասշ­տա­ բով: Այն վի­ ճա­ կում որևէ շանս չկար, և դեպ­քե­րի զար­գա­ցու­ մը ցույց տվեց դա: Այս ի­րա­վի­ ճա­կում տես­նում ենք շանս. ե­թե հնա­րա­վոր է Երևա­նում ար­ձա­ նագ­րել հա­ջո­ղու­թյուն և դա­դա­ րեց­նել ռե­ժի­մի իշ­խա­նու­թյու­ նը Երևա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­ նում, ու­ րեմն մեծ գործ ա­ րած կլի­ նենք: Սա նաև կապ­ ված է պարզ հաշ­վարկ­նե­րի հետ: Նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ նե­ րում կարևոր էր միաս­ նա­ կան թեկ­նա­ծո­ւի ա­ռա­ջադ­րու­մը, ո­րը կա­րող էր հա­մախմ­բել բո­ լոր քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ջան­ քե­րը, բայց նման թե­կնա­ծուի շուրջ դժվար էր գալ հա­ մա­ ձայ­նու­թյան: Երևա­նի ա­վա­գա­ նու ընտ­րու­թյուն­նե­րում, որ­տեղ մրցակ­ցու­թյու­նը հա­մա­մաս­նա­ կան սկզբուն­ քով է, միաս­ նա­ կան ցու­ցա­կի անհ­րա­ժեշ­տու­ թյունն ա­ վե­ լի քիչ է զգաց­ վում. այս­տեղ հնա­րա­վոր է մրցակ­ցե­ լով օգ­նել ի­րար:  n

Նա­խա­գա­հի նախ­կին թեկ­նա­ծու, «Ազ­գա­յին ինք­նո­րո­շում միա­վոր­ ման» ա­ռաջ­նորդ Պա­րույր Հայ­ րիկ­յ ա­նի կար­ծի­քով՝ նա­խա­գա­ հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի արդ­ յունք­նե­րը վի­ճար­կող թեկ­նա­ ծու Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նի այն հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, թե Սերժ Սարգս­յա­նը նա­խա­գահ կդառ­ նա և ա­վե­տա­րա­նի վրա կերդ­վի միայն իր դիա­կի վրա­յով, նո­րու­ թյուն չէ։ «Իմ դիա­կի վրա­յով ա­սե­լիս Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը, ի­հար­ կե, հի­ շում է, որ ի­ րենք բո­ լո­ րը միա­սին ո­րո­շե­ցին Հայ­րիկ­յ ա­նի դիա­կի վրա­յով շա­րու­նա­կել նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­ րը,– մեկ­նա­բա­նում է նա­խա­գա­

հի նախ­կին թեկ­նա­ծուն, ո­րի դեմ ընտ­րար­շա­վի ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծում՝ հուն­վա­րի 31-ին, մա­հա­ փորձ էր ի­րա­կա­նաց­վել։– Դիա­կի վրա­յով ա­ռաջ գնա­լով որևէ մե­ կին չես վա­խեց­նի։ Մեր ժո­ղովր­ դին ի­ րենք ար­ դեն, այդ թվում՝ Րաֆ­ֆին, սո­վո­րեց­րել են՝ դիա­կի վրա­ յով կա­ րող են գնալ ա­ ռաջ։ Դիա­կով ի­րար ո՛չ կու­րա­խաց­ նենք, ո՛չ էլ կվա­խեց­նենք»: Ինչ վե­րա­բե­րում է հա­ցա­դու­ լին, ա­պա, Հայ­րիկ­յ ա­նի կար­ծի­ քով, այդ­ պի­ սի փորձ մենք ար­ դեն ու­նե­ցել ենք. նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­ նը ոչ միայն հա­ցա­դու­լի ժամ ­կ ե­ տով, այլև պա­ հան­ ջով չէր զի­ ջում Հով­հան­նիս­յա­նին։ Այս դեպ­

քում տար­բե­րու­թյու­նը միայն այն է, որ հնա­րա­վոր են ո­րո­շա­կի փո­ փո­խու­թյուն­ներ, բայց դրա­կան, թե բա­ցա­սա­կան՝ չի կա­րող ա­սել։ Ն­րա կար­ծի­քով՝ Հով­հան­նիս­ յա­նը իր ա­մե ­նա­մեծ սխա­լը ար­ դեն ա­րել է։ «Մե­ծա­գույն սխա­լը, որ ին­քը թույլ տվեց, իմ՝ միաս­նա­կան ճա­ կա­տով հան­դես գա­լու ա­ռա­ջար­ կին ըն­ դա­ ռաջ չգալն էր, ո­ րով­ հետև ե­թե գար, այն, ին­չը որ կի­ սով չափ ստաց­ վեց, որ ձայ­ նե­ րը կենտ­ րո­ նա­ ցան իր վրա, դա թե­ քում կա­րող էր լի­նել իս­կա­պես միաս­նա­կան։ Ե­թե ա­մե­նա­կարևոր հար­ցում ին­քը ի­րեն ճիշտ պա­հեր, շատ հար­ցեր ար­դեն լուծ­ված կլի­ նեին»,– ա­սաց Հայ­րիկ­յ ա­նը։

Ֆոտոլուր

Դիա­կի վրա­յով ա­ռաջ գնա­լով որևէ մե­կին չես վա­խեց­նի

Թեև գա­ղա­փա­րա­կան տա­ րա­ձայ­նու­թյուն­ներ ու­նի Րաֆ­ ֆի Հով­հան­նիս­յա­նի հետ, բայց չի բա­ցա­ռում հան­րա­հա­վաք­նե­ րին իր մաս­նակ­ցու­թյու­նը։ Հ­նա­ րա­վոր է՝ ան­գամ ե­լույթ ու­նե­նա. «Ե­թե ա­ռողջ լի­նեմ, ե­թե կա­րո­ ղա­նամ ոչ թե մի կերպ ինձ ներ­ կա­յաց­նել խրոխտ տես­քով, այլ

իս­կա­պես լիար­ժեք կա­րո­ղա­ նամ մաս­նակ­ցել, ա­մե ն տեղ էլ կլի­նեմ։ Այս եր­կի­րը ա­մե ­նից ա­ ռաջ իմն է։ Իմ մար­ դիկ հա­ ճախ գնում են, հան­դի­պում նաև Րաֆ­ֆու հետ, խորհր­դակ­ցում, բայց ես միշտ միա­ցել եմ ծրագ­ րե­րին»:  n Azatutyun.am


№ 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ. |

Փողեր | 5

«Ար­մա­վիան» կախ­վում է օ­դից

դոլար/դրամ

Լ­րա­նում է ա­վիա­փո­խադ­րո­ղի բա­ցա­ռիկ ի­րա­վուն­քի ժամ ­կ ե­տը ցիա­կան ա­վիա­ցիա­յի գլխա­վոր վար­չու­թյու­նը (ՔԱԳՎ) կա­ռա­ վա­րու­թյա­նը պետք է ա­ռա­ջար­ կի «Ար­մա­վիա­յի» հար­ցում ո­րո­ շում ըն­դու­նել՝ եր­կա­րաց­նել նրա բա­ցա­ռիկ ի­րա­վուն­քի ժամ ­կ ե­տը, կա՛մ այդ ուղ­ղու­թյուն­նե­րի սպա­ սարկ­ման հա­մար հայ­տա­րար­ վի մրցույթ, շու­կան փաս­տա­ցի ա­զա­տա­կա­նաց­վի։ Զար­մա­նա­լիո­րեն կա­ռա­վա­րու­ թյան մար­ տի 14-ի նիս­ տի օ­ րա­ կար­ գում ՔԱԳՎ-ի կող­ մից ներ­ կա­յաց­ված ո­րոշ­ման որևէ նա­ խա­գիծ ընդգրկ­ված չէ։ ՔԱԳՎ-ի մա­մու­լի քար­տու­ղար Նել­լի Չեր­չին­յանն «Օ­րա­կար­գին» տե­ղե­կաց­րեց, որ «հար­ցի վե­ րա­բեր­յալ կա­ռա­վա­րու­թյու­նում անց­կաց­վում են քննար­կում ­ն եր, և վերջ­նա­կան ո­րոշ­ման մա­սին հան­րու­թյու­նը կի­րա­զեկ­վի»: Ներ­կա­յում օ­դա­յին ուղևո­ րա­փո­խադ­րում ­ն ե­րի շու­կա­յում ստեղծ­վել է այն­պի­սի ի­րա­վի­ ճակ, երբ բա­ցա­ռի­կու­թյու­նը չեր­ կա­րաձ­գե­լը ա­ռա­ջին հեր­թին բխում է «Ար­մա­վիա­յի» շա­հե­րից։ Խն­դիրն այն է, որ այս տա­րի­նե­ րին, հատ­կա­պես վեր­ջին եր­կու տար­վա ըն­թա­ցում, ա­վիա­փո­ խադ­րո­ղը լուրջ պարտ­քեր է կու­ տա­կել ինչ­պես Հա­յաս­տա­նում, այն­պես էլ երկ­րի սահ­ման­նե­րից

դուրս։ Մո­տա­վոր հաշ­վարկ­նե­ րով՝ ա­վիաըն­կե­րու­թյան պարտ­ քը գե­րա­զան­ցում է $30  մլն-ը, ո­ րից միայն մոտ $20  մլն­ -ը՝ ՀՀ առևտ­րա­յին բան­կե­րին։ «Ար­մա­ վիա­յի» բազ­մա­թիվ պար­տա­ պան­նե­րից մե­կը «ՎՏԲ Հա­յաս­ տան բանկն» է, ո­րը փետր­վա­րին ըն­կե­րու­թյան դեմ $10  մլն­-ի դա­ տա­կան հայց է ներ­կա­յաց­րել: Բա­ցա­ռի­կու­թյան ի­րա­վուն­քի կո­րուս­տը «Ար­մա­վիա­յի» սե­փա­ կա­նա­տի­րո­ջը՝ Մի­խա­յիլ Բաղ­ դա­սա­րո­վին, հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա սնանկ ճա­նա­չել ըն­կե­րու­ թյու­նը և լուրջ ֆի­նան­սա­կան կո­ րուստ­ներ չկրել։ Ըն­կե­րու­թյան միակ լուրջ ակ­տի­վը բա­ցա­ռի­կու­ թյան ի­րա­վունքն է։ Թեև ա­վիա­ փո­խադ­րո­ղի պաշ­տո­նա­կան կայ­քում նշվում է, որ ա­վիա­պար­ կում ութ օ­դա­նավ կա, ի­րա­կա­ նում դրանք բո­լո­րը վերց­ված են լի­զին­գով և չեն հան­դի­սա­նում ըն­կե­րու­թյան սե­փա­կա­նու­թյու­նը։ Մ­յուս կող­մից՝ չի բա­ցառ­ վում, որ բան­կա­յին հա­մա­կար­ գին վնաս­ներ չհասց­նե­լու հա­ մար կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ո­րո­շի «Ար­մա­վիա­յի» հետ նոր պայ­մա­ նա­գիր կնքել։ Սա­կայն այդ դեպ­ քում կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ոչ թե պաշտ­պա­նե­լու է քա­ղա­քա­ցիա­ կան ա­վիա­ցիա­յի զար­գա­ցու­մը, այլ ըն­դա­մե ­նը՝ բան­կե­րին, ո­րոնք ճիշտ չեն գնա­հա­տել ռիս­կե­րը։

420

400 13.09

13.03

13.12

եվրո/դրամ

537.44

2.46 p 0.46%

560 540 520 500 13.09

13.12

ռուբլի/դրամ

13.03

13.44

0.07 p 0.52%

Բա­ցա­ռի­կու­թյան ի­րա­վուն­քի կո­ րուս­տը «Ար­մա­ վիա­յի» սե­փա­կա­ նա­տի­րո­ջը՝ Մի­

13,20

խա­յիլ Բաղ­դա­սա­ րո­վին, հնա­րա­վո­ րու­թյուն կտա սնանկ ճա­նա­չել

12,50 13.09

13.03

13.12

ըն­կե­րու­թյու­նը և լուրջ ֆի­նան­սա­

եվրո/դոլար

1.300

0.00 q 0.21%

կան կո­րուստ­ներ չկրել։ 1,36

Նա­խորդ տա­սը տա­րի­նե­րի փոր­ ձը ցույց է տվել, որ «Ար­մա­վիան» մեծ ջան­քեր չի գոր­ծադ­րել զար­ գաց­նե­լու ա­վիաուղ­ղու­թյուն­նե­րի

աշ­խար­հագ­րու­թյու­նը և հիմ ­ն ա­ կա­նում շա­հա­գոր­ծել է միայն ե­կամ­տա­բեր ուղ­ղու­թյուն­նե­րը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

1,29

1,22 13.09

Ծախ­սել հա­նուն մրցակ­ցու­թյան

13.12

WTI Brent

նավթ

13.03

93.2 0.64 p 0.69% 109.6 0.07 q 0.06%

US$/bbl.

ՏՄՊՊՀ-ն ամ­փո­փել է «Թ­վի­նին­գի» արդ­յունք­նե­րը

120

‹‹‹ էջ 1

95

70 13.09 ոսկի

13.12

կբ 100 հհ comex

13.03

1594.0 15.0 p 0.95% 1594.8 4.1 p 0.26%

US$/t oz.

1800

1700

ՏՄՊՊՀ-ի՝ ԵՄ

1600

«Թվինինգ» ծրագրի Ֆոտոլուր

յաս­տա­նի մրցակ­ցու­թյան մարմ­ նի կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի հե­տա­ գա բա­րե­լավ­ման և զար­գաց­ ման հա­մար»,– ա­սաց Պ­լե­սին­գը՝ հա­վե­լե­լով, թե հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­թյան ըն­թաց­քում էա­կա­նո­ րեն բարձ­րա­ցել է մրցակ­ցու­թյան մա­սին հայ գոր­ծըն­կեր­նե­րի տե­ ղե­կաց­վա­ծու­թյան աս­տի­ճա­նը։ Ըստ հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­ գահ Ար­տակ Շա­բո­յա­նի՝ ԵՄ փոր­ ձա­գետ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ ի­րա­կա­նաց­ված օ­րենսդ­րա­կան բա­րե­փո­խում ­ն ե­րի, հա­մա­տեղ վա­րույթ­նե­րի, ինչ­պես նաև դա­ տա­րան­նե­րում առ­կա գոր­ծե­րի վե­րա­բեր­յալ խորհր­դատ­վու­թյան տրա­մադր­ման շնոր­հիվ ա­վե­ լա­ցել է հանձ­նա­ժո­ղո­վի աշ­խա­ տան­քի արդ­յու­նա­վե­տու­թյու­նը: Շա­բո­յա­նը նշեց նաև, որ «Թ­վի­ նինգ» ծրագ­ րի շնոր­ հիվ ՏՄՊՊՀ աշ­խա­տա­կազ­մը վե­րա­պատ­ րաստ­վել է Գեր­մա­նիա­յում, ին­չի արդ­յուն­քում էա­կա­նո­րեն բարձ­ րա­ցել են վեր­ջին­նե­րիս մաս­նա­ գի­տա­կան կա­րո­ղու­թյուն­նե­րը: «Հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ըն­թաց­ քում կա­տար­ված հա­մա­լիր մի­ ջո­ցա­ռում ­ն երն ընդ­հա­նուր առ­ մամբ դրա­կան են անդ­րա­դար­ձել հանձ­նա­ժո­ղո­վի աշ­խա­տան­քի վրա, ինչն ակն­հայտ է նաև ցու­ ցա­նիշ­նե­րով: 2010-ից մե­ծա­պես ակ­տի­վա­ցել են աշ­խա­տանք­նե­րը մրցակ­ցա­յին օ­րեն­քի խախ­տում­ նե­րի դեմ պայ­քա­րի ուղ­ղու­թյամբ: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ ե­թե 2008-

1.54 p 0.37%

410

PanARMENIAN

‹‹‹ էջ 1

412.75

2009  թթ. հանձ­նա­ժո­ղո­վը կա­ յաց­րել էր տնտես­ավա­րող­նե­րին պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան են­թար­ կե­լու 31 ո­րո­շում, 2010թ. այդ ցու­ ցա­նի­շը կազ­մել է 107, 2011թ.՝ 197, իսկ 2012թ.՝ 215 ո­ րո­ շում: Նշ­ ված ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում օ­րի­նա­ խախտ­նե­րի հան­դեպ կի­րառ­վել է ա­վե­լի քան ֌245  մլն­-ի չա­փով տու­գանք»,– ա­սաց Շա­բո­յա­նը: Հա­յաս­տա­նի օ­րենսդ­րու­թյու­ նը բա­ րե­ լա­ վե­ լու և այն ԵՄ չա­ փո­րո­շիչ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­ խա­նեց­նե­լու նպա­տա­կով եվ­ րո­պա­ցի փոր­ձա­գետ­նե­րը մշա­ կել են մրցակ­ցու­թյան օ­րեն­քում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­րե­ լու և պե­տա­կան օ­ժան­դա­կու­ թյան վե­րահսկ­ման մա­սին օ­րեն­ քի ա­ռա­ջարկ­ներ։

Թան­կա­ցում ­ն եր, այ­ նո­ւա­մե ­նայ­նիվ, կան Ե­րեկ Ար­տակ Շա­բո­յանն անդ­ րա­դար­ձավ նաև Զատ­կի տո­նե­ րին ըն­դա­ռաջ ձվի և ձկ­նամ­թեր­ քի շու­կա­յում նկատ­վող թան­կա­ ցում ­նե­րին: Ըստ նրա՝ բո­լոր ձու ար­տադ­րող­ներ թռչնա­ֆաբ­րի­ կա­նե­րի և խո­շոր սու­պեր­մար­ կետ­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը հրա­վիր­վել են հանձ­նա­ժո­ղով և զ­գու­շաց­վել, որ գնե­րի չհիմ­ նա­վոր­ված բարձ­րա­ցում ­ն ե­րը օ­րենսդ­րու­թյան կո­պիտ խախ­ տում են։ Ձ­վի ար­տադ­րու­թյան ո­լոր­տում կան խո­շոր ըն­կե­րու­ թյուն­ներ, և գ­նե­րի չհիմ ­ն ա­վոր­ ված բարձ­րա­ցու­մը կդի­տարկ­ վի որ­պես գե­րիշ­խող դիր­քի չա­

ավարտին

1500 13.09

նվիրված

պղինձ

ամփոփիչ համաժողովը։

(LME)

13.12

7834

13.03 6.6 p 0.08%

US$/tonne

8600

րա­շա­հում, նշեցին հանձ­նա­ժո­ ղո­վում։ Շա­բո­յա­նի խոս­քով՝ ձվի գնի ո­ րոշ բարձ­ րա­ ցում կա, ար­ տադ­րող­նե­րը ներ­կա­յաց­րել են հիմ ­ն ա­վոր­ման փաս­տաթղ­թեր, և դ­րանք ներ­կա­յում ու­սում ­ն ա­սիր­ վում են։ Ինչ վե­րա­բե­րում է ձկնամ­թեր­ քի շու­կա­յին, ա­պա ըստ Շա­բո­ յա­նի՝ վեր­ջերս են ա­վար­տել այս շու­կա­յի ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյուն­նե­ րը, և գ­րանց­վել է եր­կու գե­րիշ­ խող դիրք զբա­ղեց­նող ըն­կե­րու­ թյուն՝ «Յու­նի­ֆի­շը» և «Մա­սիս ձու­կը»: Հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­ գա­ հը նշեց, որ օ­ րերս սկսել են ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ար­տադ­րան­ քի գնա­գո­յաց­ման ու­սում ­ն ա­սի­ րու­թյու­նը։  n Ա.Չ.

7800

7000 13.09 ցորեն

(cbt)

13.12

258.30

13.03 0.18 q 0.07%

US$/tonne

370 330 290 250 210 13.09

13.12

13.03

Տվյալները վերցված են 13.03, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ.

6 | Մեծ փողեր

Մեծ քսան­յա­կը դան­դա­ղել է ՏՀԶԿ-ն մ­տա­հոգ է հատ­կա­պես Եվ­րո­պա­յի հար­ցում

բարձ­րաց­նել բա­ րե­կե­ցու­թյան մա­ կար­դա­կը Չի­նաս­ տա­նում։

Ոչ թե աճ, այլ ա­ճի ո­րակ Չի­նաս­տա­նի հա­մար թիվ մեկ մար­տահ­րա­վե­րը բա­րե­փո­խում ­ն երն են Հայտ­նի տնտե­սա­գետ, Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մի կա­ռա­ վա­րիչ-տնօ­րե­նի տե­ղա­կալ Չ­ժու Մի­նը խստո­րեն քննա­դա­տել է Չի­ նաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը։ Ն­րա կար­ծի­քով՝ Չի­նաս­տա­նում կա­պի­տա­լի և ռե­սուրս­նե­րի գնե­ րը ի­ջեց­ված են, ին­չը հան­գեց­րել է ներդ­րում ­ն ե­րի ար­տա­սո­վոր ա­ճի: Արդ­յուն­քում ծան­րա­բեռն­ ված է երկ­րի արդ­յու­նա­բե­րա­կան հզո­րու­թյուն­նե­րի միայն 60%-ը։ Չ­ժուն լու­ծու­մը տես­նում է մեկ շնչի բա­րե­կե­ցու­թյան մա­կար­դա­ կի բարձ­րաց­ման մեջ՝ ներ­քին պա­հան­ջար­կի և ս­պառ­ման ա­ճի ա­պա­հով­ման հա­մար: Դ­րա հա­մար անհ­րա­ժեշտ կլի­նի ա­վե­լաց­նել աշ­ խա­տա­տե­ղե­րի թի­վը: Երկ­րի իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րը պետք է հրա­ ժար­վեն արդ­յու­նա­բե­րու­թյան ա­ճի

ուղ­ղու­թյամբ ջան­քե­րի կենտ­րո­նա­ ցու­մից և դ­րանք ուղ­ղեն ծա­ռա­յու­ թյուն­նե­րի ո­լոր­տի զար­գաց­մա­նը։ «Չի­նաս­տա­նի հա­մար գլխա­ վոր մար­տահ­րա­վե­րը ա­ճը չէ, այլ ա­ճի ո­րա­կը և բա­րե­փո­խում ­ն ե­ րը,– ա­ սել է հայտ­ նի տնտե­ սա­ գե­տը:– Է­ժան վար­կե­րի և ցածր գնե­րի պայ­ման­նե­րում ար­տադ­ րու­թյու­նում ներդ­րում ­ն ե­րի ազ­ դե­ցու­թյու­նը ա­պա­գա­յում կշա­ րու­նա­կի ա­ճել: Գու­մար­նե­րը կուղղ­վեն խո­շոր ներդ­րու­մա­յին նա­խագ­ծեր, և չի­նա­ցի­նե­րը կշա­ րու­նա­կեն նախ­կի­նի պես խնա­յել սպառ­ման մեջ»։  n

Ս­լի­մը կզրկվի կար­գա­վի­ճա­կից Բա­րե­փո­խում ­ն ե­րը մե­դիա­մագ­նա­տին կհար­կադ­րեն վա­ճա­ռել ակ­տիվ ­ն ե­րը Մեք­սի­կա­ցի մե­դիա­մագ­նատ Կառ­լոս Ս­լի­մը, ո­րը $73  մլրդ կա­րո­ ղու­թյամբ չոր­րորդ տա­րին ա­նընդ­մեջ գլխա­վո­րում է ա­մե­րիկ­յան Forbes հան­դե­սի աշ­խար­հի ա­մե ­նա­հա­րուստ մարդ­կանց վար­կա­ նի­շը, կա­րող է զրկվել այս կար­գա­վի­ճա­կից։ Մեք­սի­կա­յի նա­խա­գահ Էն­րի­ կե Պե­նիա Նիե­տոն ներ­կա­յաց­ րել է երկ­րի հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­ թյան ո­լոր­տի բա­րե­փո­խում ­ն ե­ րի նա­խա­գիծ, որն ա­ռա­ջար­կում է վե­րա­նա­յել մե­նաշ­նորհ­նե­րը։ Ո­լոր­տում ա­ռա­ջա­տա­րի դիր­ քեր ու­նե­ցող ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րը կզրկվեն ի­րենց մի­լիարդ­նե­րի հաս­նող հա­սույթ­նե­րի մի մա­սից։ Բա­րե­փո­խում ­ն ե­րը, ա­ռա­ջին հեր­ թին, կառնչ­վեն Ս­լի­մի ն պատ­կա­ նող America Movil ըն­կե­րու­թյա­նը։ Նա­խա­գա­հի աշ­խա­տա­կազ­մի հրա­պա­րա­կած նա­խագ­ծի հիմ­ նա­ կան նպա­ տա­ կը ոչ մեծ ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նեու­ թյան հա­մար բա­րեն­պաստ պայ­ ման­ նե­ րի ստեղ­ ծումն է և երկ­ րի տնտե­սա­կան ա­ճի տեմ­պը տա­րե­կան 1-տո­կո­սա­յին կե­տով խթա­նու­մը։ Նա­խագ­ծի հա­մա­ձայն՝ հե­ ռուս­տա­տե­սա­յին խո­շոր ըն­կե­ րու­թյուն­ներն այ­սու­հետ չեն կա­ րո­ղա­նա մաս­նակ­ցել հե­ռա­հա­ ղոր­դակ­ցա­յին հա­ճա­խու­թյուն­նե­ րի մրցույթ­նե­րին, և մա­լու­խա­յին ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը բո­լոր հա­սա­ նե­լի հե­ռուս­տաա­լիք­նե­րը հե­

ռար­ձա­կե­լու պար­տա­վո­րու­թյուն կստանձ­նեն։ Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը օ­տա­րերկր­յա կա­պի­տա­լի՝ շու­ կա մուտք գոր­ծե­լու պայ­ման­ նե­րը դյու­րաց­նե­լու նպա­տա­կով նրանց թույլ կտան մեք­սի­կա­կան նա­խագ­ծե­րում կա­պի­տա­լի մաս­ նա­բա­ժի­նը հասց­նել 49%-ի: Շատ ա­վե­լի ծայ­րա­հե­ղա­կան է դրույ­ թը, որ կա­ռա­վա­րու­թյա­նը ի­րա­ վունք է վե­րա­պա­հում մե­նաշ­նոր­ հա­յին ըն­կե­րու­թյուն­նե­րին հար­ կադ­րել վա­ճա­ռե­լու «ա­վե­լորդ» ակ­տիվ ­ն ե­րը։ Նոր պա­հանջ­նե­րը կանդ­րա­ դառ­նան նաև Ս­լի­մի America Movil-ի վրա: Այն վե­ րահս­ կում է Մեք­սի­կա­յի բջջա­յին շու­կա­ յի 70%-ը և ֆիքս­ ված հե­ ռա­ խո­ սա­կա­պի շու­կա­յի 80%-ը, ինչն ա­պա­հո­վում է ըն­կե­րու­թյան հա­ սույ­թի 67%-ը։ Ակ­տիվ ­ն ե­րի հար­ կա­դիր վա­ճառ­քի դեպ­քում America Movil-ը ֆի­նան­սա­կան հոս­քե­րի զգա­լի մա­սը կորց­նե­լու սպառ­նա­լի­քի կա­ռե­րես­վի: Նա­ խա­գի­ծը մտա­հո­գել է ըն­կե­րու­ թյան բաժ­նե­տե­րե­րին, America Movil-ի բաժ­նե­տոմ­սերն է­ժա­նա­ ցել են 3%-ով։  n

2012թ. 4-րդ­ ե­ռամս­յա­կում այս երկր­նե­րում տնտե­սա­կան ա­ճը, ըստ ՏՀԶԿ-ի, կազ­ մել է 0,5%՝ 3-րդ­ ե­ռամս­յա­կի 0,6%-ի հա­ մե­մատ: Նշ­ված ժա­մա­նա­կա­ հատ­վա­ծում ա­ճի ա­մե ­նա­բարձր տեմպն ար­ձա­նագ­րել է Չի­նաս­ տա­նը՝ 2%, Ին­դո­նե­զիան՝ 1,5%, և Մեք­սի­կան՝ 0,8%: Ի­տա­լիա­ յի ՀՆԱ-ն մեկ ե­ռամս­յա­կում կրճատ­վել է 0,9%-ով։ 2012թ. 4-րդ­ ե­ռամս­յա­կում Մեծ քսան­յա­կի ՀՆԱ-ն տա­րե­ կան կտրված­ քով կրճատ­ վել է 2,4%-ով: Տա­րե­կան կտրված­քով ՀՆԱ-ի ա­մե ­նա­բարձր աճն ար­ձա­ նագր­վել է Չի­նաս­տա­նում՝ 7,9%:

Տն­տե­սա­կան ա­ճը դան­դա­ղել է Մեծ քսան­յա­կում։

Ան­ցած տ��­րի Մեծ յոթն­յա­ կի եվ­րո­պա­կան բո­լոր երկր­նե­րը ՀՆԱ-ի ան­կում են ար­ձա­նագ­րել, Ի­տա­լիան՝ 0,9%-ով, Գեր­մա­նիան՝ 0,6%-ով, Ֆ­րան­սիան և Մեծ Բ­րի­

տա­նիան՝ 0,3%-ով: Յոթն­յա­կի ան­ դամ մյուս երկր­նե­րը՝ Ճա­պո­նիան, ԱՄՆ-ը և Կա­նա­դան, ՀՆԱ-ի ա­ճի տեմ­պե­րը պահ­պա­նել են նախ­կին մա­կար­դակ­նե­րում:  n

Պու­տինն ան­ձամբ կվե­րահս­կի Էլ­վի­րա Նա­բիու­լի­նան գլխա­վո­րե­լու է Ռու­սաս­տա­նի Կենտ­րո­նա­կան բան­կը Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը, Կենտ­րո­ նա­կան բան­կի նա­խա­գահ նշա­ նա­կե­լով քա­ղա­քա­կան իր մեր­ ձա­վոր դաշ­նա­կից և տն­տե­ սա­կան գլխա­վոր խորհր­դա­ կան Էլ­վի­րա Նա­բիու­լի­նա­յին, ու­ժե­ղաց­նում է Ռու­սաս­տա­ նի տնտե­ սու­ թյան վրա անձ­ նա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը, գրում է ա­ մե­ րիկ­յան New York Times պար­բե­րա­կա­նը։ Այս նշա­նա­կու­մը են­թադ­րում է, որ ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րին բան­ կը կնվա­զեց­նի տո­կո­սադ­րույք­ նե­րը, ո­րի հիմ ­ն ա­կան կողմ ­ն ա­ կի­ցը հենց Պու­տինն է՝ ի հե­ճուկս ԿԲ ներ­կա­յիս ղե­կա­վա­րու­թյան խոր­հուրդ­նե­րի։ «Պու­տի­նը, հոգ տա­նե­լով ներդ­ րող­նե­րի մա­սին, նշա­նա­կել է իր կող­մից վստա­հե­լի ան­ձի՝ չնա­ յած տա­րած­ված տե­սա­կե­տի, որ կենտ­րո­նա­կան բան­կե­րի ան­կախ նա­խա­գահ­ներ ու­նե­ցող երկր­նե­րը շատ ա­վե­լի բա­րեն­պաստ տնտե­ սա­կան եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ հե­ռան­ կար­ներ ու­նեն»,– նշա­նա­կու­մը մեկ­նա­բա­նում է պար­բե­րա­կա­ նը։ Պու­տի­նը կողմ է նաև Կենտ­ րո­նա­կան բան­կի ղե­կա­վար­ման հար­ցում կա­ռա­վա­րու­թյան մաս­ նակ­ցու­թյան ընդ­լայն­մա­նը, ինչ­ պես նաև ֆի­նան­սա­կան կար­գա­ վոր­ման հե­տա­գա կենտ­րո­նաց­ մա­նը՝ ԿԲ-ին ֆոն­դա­յին շու­կա­յի կար­գա­վո­րի­չի գոր­ծա­ռույթ­նե­րի փո­խանց­ման մի­ջո­ցով։ Պու­տի­նի տնտե­սա­կան թի­մի ան­դամ ­ն ե­րը բա­ցա­հայտ հան­ դես էին գա­լիս տո­կո­սադ­րույք­ նե­րի ի­ջեց­ման օգ­տին՝ ի հա­կակ­ շիռ ԿԲ ներ­կա­յիս փոխ­նա­խա­գահ Ա­լեք­սեյ Ուլ­յու­կաևի, ո­րին շա­տե­ րը հա­ մա­ րում էին ԿԲ նոր նա­ խա­գա­հի հիմ ­ն ա­կան թեկ­նա­ծուն։ Պու­տի­նը, մյուս կող­մից, ինչ-որ տեղ զի­ջել է ԿԲ ղե­կա­վա­րու­ թյա­նը՝ հա­մա­ձայ­նե­լով Նա­բիու­ լի­նա­յի խորհր­դա­կան նշա­նա­կել

Է­կո­նո­մի­կա­յի նախ­կին նա­խա­ րար Էլ­վի­րա Նա­ բիու­լի­նա­յի թույլ կող­մը Պու­տի­նի ճնշման տակ տե­ սա­կե­տը փո­խե­լու հատ­կութ­յունն է։

ria.ru

հուրդ են տվել

ricksmith.me

handelsblatt.de

ԱՄՀ-ում խոր­

2012թ. Մեծ քսան­յա­կի երկր­նե­ րում տնտե­սա­կան ա­ճը դան­ դա­ ղել է մինչև 2,8%՝ 2011թ. 3,8%-ի հա­մե­մատ, աս­վում է Տն­տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյան և զար­գաց­ման կազ­մա­ կեր­պու­թյան (ՏՀԶԿ) հրա­պա­ րա­կած զե­կույ­ցում։

ներ­կա­յիս նա­խա­գահ Սեր­գեյ Իգ­նատևին։ Փոր­ձա­գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ ներդ­րող­նե­րը, ա­մե ­նայն հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ, բա­ցա­սա­բար կար­ձա­գան­քեն Նա­բիու­լի­նա­ յի նշա­նակ­մա­նը, քա­նի որ նրան Պու­տի­նի քա­ղա­քա­կան մեր­ձա­ վոր դաշ­նա­կից են հա­մա­րում: «Ն­շա­նա­կու­մը շու­կա­նե­րը ազ­ դակ կըն­ կա­ լեն, որ ԿԲ-ն այ­ սու­ հետ տե­ ղի կտա ճնշում ­նե­ րին։ Սա հար­ված է ԿԲ ան­կա­խու­թյա­ նը»,– նշում են փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Մոտ ա­պա­գա­յում նրանք գնա­ճի տեմ­պի ա­րա­գա­ցում ու ռուբ­լու ար­ժեզր­կում են սպա­սում։ Ըստ պար­բե­րա­կա­նի՝ սա այն է, ինչ ցան­կա­նում էր կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը: Թեև ցածր տո­կո­սադ­ րույք­նե­րի քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­

նը կա­ րող է նպաս­ տել տնտե­ սա­կան ա­ճի խթան­մա­նը խո­շոր և կա­յուն տնտե­սա­կան հա­մա­ կար­գե­րում, Ռու­սաս­տա­նում այլ օ­րի­նա­չա­փու­թյուն է գոր­ծում, և ա­ռա­վել ցածր տո­կո­սադ­րույք­ նե­րը կա­րող են վա­խեց­նել ար­ ժու­թա­յին թրեյ­դեր­նե­րին, ո­րոնք շա­հույթ­նե­րի նվազ­ման սպառ­ նա­լի­քի պայ­ման­նե­րում պար­ զա­պես կփլու­զեն ռուբ­լին։ Ի­րա­ վի­ճա­կը նույնն էր Բե­լա­ռու­սում, եր­կու տա­րի ա­ռաջ՝ վճա­րա­ յին հաշ­վեկշ­ռի ճգնա­ժա­մի ըն­ թաց­քում, երբ երկ­րի ԿԲ-ն, չնա­ յած Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ­ նադ­րա­մի խոր­հուրդ­նե­րին, տո­ կո­սադ­րույ­քը նվա­զեց­րեց 30%-ի մա­կար­դա­կից։  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ. |

Աշխարհ | 7

Յուն­կե­րը Եվ­րո­պա­յում նոր սպառ­նա­լիք է տե­սել

Ժան-Կ­լոդ Յուն­կե­րը միշտ տար­ բեր­վել է բա­վա­կան զգու­շա­վոր և նր­բան­կատ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ նե­րով, նրան դժվար է մե­ղադ­րել սեն­սա­ցիոն հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ ա­նե­լու մո­լուց­քի մեջ։ Սա­կայն Der Spiegel-ին տված հար­ցազ­րույ­ցում նա մի շարք «վա­խեց­նող» զու­գա­ հեռ­ներ է անց­կաց­րել Եվ­րո­պա­ յում այ­սօր կա­տար­վո­ղի և Ա­ռա­ ջին աշ­խար­հա­մար­տի նա­խօ­րեին ստեղծ­ված ի­րադ­րու­թյան միջև։ «1913թ. շա­տե­րը են­թադ­րում էին, որ Եվ­րո­պա­յում եր­բեք պա­ տե­րազմ ­ն եր չեն լի­նի։ Մայր­ցա­ մա­քի ա­ռա­ջա­տար տե­րու­թյուն­ նե­րը տնտե­սա­պես այն­քան սերտ էին փոխ­կա­պակց­ված, որ ի­րենց չէին կա­րող թույլ տալ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ։ Արդ­յուն­քում ստեղծ­վել էր ինք­նա­հանգս­տաց­ ման և վս­տա­հու­թյան հա­մընդ­հա­ նուր զգա­ցո­ղու­թյուն, թե պա­տե­ րազմ չի կա­ րող լի­ նել»,– ա­ սել է Յուն­կե­րը։ Ն­րա խոս­քով՝ բո­լոր նրանք, ովքեր են­թադ­րում են, թե «պա­ տե­րազ­մի ու խա­ղա­ղու­թյան» հար­ցը այ­սօր մե­կընդ­միշտ լուծ­

ված է Եվ­րո­պա­յում, կա­րող են խո­րա­պես սխալ­վել, ինչ­պես և այն մար­դիկ, ո­րոնք չէին հա­վա­ տում պա­տե­րազ­մի հնա­րա­վո­ րու­թյա­նը 100 տա­րի ա­ռաջ։ «Անց­յա­լի սա­տա­նա­նե­րը հա­ վերժ դուրս չեն մղվել, դրանք միայն թաքն­ վել են։ Ես ցնցված եմ, թե որ­ քան նման են հա­ կա­ սու­թյուն­նե­րը 2013թ. Եվ­րո­պա­ յի և այն ի­րադ­րու­թյան միջև, որ ստեղծ­վել էր Ա­ռա­ջին աշ­խար­ հա­մար­տից ա­ռաջ։ Ինձ ցնցել են Ա­թեն­քում ցու­ցա­րար­նե­րի պաս­ տառ­նե­րը, ո­րոնց վրա պատ­կեր­ ված էր Գեր­մա­նիա­յի կանց­լե­ րը՝ նա­ցիս­տա­կան հա­մազ­գես­ տով։ Ի­տա­լիա­յի ընտ­րու­թյուն­ նե­րը նույն­պես չա­փից դուրս հա­կա­գեր­մա­նա­կան էին և այդ ի­մաս­տով՝ հա­կաեվ­րո­պա­կան»,– ա­սել է Եվ­րախմ­բի նախ­կին ղե­կա­վա­րը։ Յուն­կե­րը հայ­տա­րա­րել է, որ գեր­մա­նա­ցի մի շարք քա­ղա­քա­ կան գոր­ծիչ­նե­րի կտրուկ հայ­ տա­րա­րու­թյուն­նե­րը՝ ուղղ­ված Հու­նաս­տա­նի հաս­ցեին ֆի­նան­ սա­կան ճգնա­ժա­մի թեժ պա­հին,

spiegel.de

Լ­յուք­սեմ­բուր­գի վար­չա­պետ և Եվ­րախմ­բի նախ­կին ղե­կա­վար Ժան-Կ­լոդ Յուն­կե­րը գեր­մա­նա­կան Der Spiegel պար­բե­րա­կա­նին տված հար­ցազ­րույ­ցում հայ­տա­րա­րել է, որ տես­նում է ազ­գայ­նա­ կա­նու­թյան աճ, խնդիր­ներ տնտե­սու­թյու­նում և այլ գոր­ծոն­ներ, ո­րոնք «հի­շեց­նում են ի­րադ­րու­թյու­նը Եվ­րո­պա­յում Ա­ռա­ջին աշ­ խար­հա­մար­տից ա­ռաջ»։

Այ­սօր­վա Եվ­րո­պան Լ­յուք­սեմ­բուր­գի վար­չա­պետ և Եվ­րախմ­բի նախ­կին ղե­ կա­վար Ժան-Կ­լոդ Յուն­կե­րին 1913-ն է հի­շեց­րել։

«խոր վեր­քեր» են թո­ղել և միայն վնա­սել են Գեր­մա­նիա­յի հե­ղի­ նա­կու­թյա­նը հույ­նե­րի շրջա­նում։ Լ­յուք­սեմ­բուր­գի վար­չա­պե­ տի հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը, այ­ դու­հան­դերձ, բա­ռա­ցի հաս­կա­ նալ պետք չէ. դրանք ա­վե­լի շուտ հարկ է ըն­կա­լել որ­պես նա­խազ­ գու­շա­ցում։  n

Պու­տին­յան ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան նրբե­րանգ­նե­րը «Ռու­սաս­տա­նը գլո­բալ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նում» ամ­սագ­րի գլխա­ վոր խմբա­գիր, քա­ղա­քա­գետ Ֆ­յո­դոր Լուկ­յա­նո­վը ավստ­րիա­կան Die Presse պար­բե­րա­կա­նին տված հար­ցազ­րույ­ցում ա­սել է, որ Պու­տի­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան օ­րա­կարգն այ­սօր էա­ կա­նո­րեն տար­բեր է նրա ա­ռա­ջին եր­կու ժամ ­կ ետ­նե­րի ու­ղեգ­ծից։ Քա­ղա­քա­գե­տի խոս­քով՝ պու­ տին­յան ա­ռա­ջին եր­կու ժամ ­կ ետ­ նե­րի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյու­նը Ռու­սաս­տա­նի՝ հա­մաշ­խար­հա­յին տե­րու­թյան կար­գա­վի­ճա­կի վե­ րա­ կանգ­ նումն էր, և այդ նպա­ տակն ի­րա­կա­նա­ցավ Վ­րաս­տա­ նի հետ պա­տե­րազ­մից հե­տո։ «Դա ջրբա­ժան էր։ Հենց այդ պա­ հին ար­տա­քին աշ­խար­հը, ա­ռա­ ջին հեր­թին՝ Արև­մուտ­քը, հաս­ կա­ցավ, որ Ռու­սաս­տա­նին հարկ է լուրջ ըն­դու­նել։ Ի­հար­կե, այդ պա­տե­րազ­մը Ռու­սաս­տա­նի հե­ ղի­նա­կու­թյու­նը չա­վե­լաց­րեց»,– նշել է Լուկ­յ ա­նո­վը։ Ընդ ո­րում, Լուկ­յ ա­նո­վի խոս­ քով, Մեդ­վեդևը գոր­ծում էր շատ ա­վե­լի ինք­նու­րույն, քան սպա­ սում էին նրա­նից, և վար­չա­պետ Պու­տի­նը, ո­րոշ բա­ցա­ռու­թյուն­նե­ րով հան­դերձ, գրե­թե չէր մի­ջամ­ տում ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյա­նը։ «Մեդ­վեդևի անձ­նա­կան ոճն» էր ԱՄՆ-ի հետ հա­ րա­ բե­ րու­թյուն­նե­րի «վե­րա­բեռն­ման» հիմ­քում։ «Պու­տի­նը դեմ չէր, սա­ կայն շնոր­ հիվ Մեդ­ վեդևի բնա­

վո­րու­թյան՝ ա­մե ն ինչ շատ ա­վե­ լի հեշտ էր ըն­թա­նում»,– ա­սել է Լուկ­յ ա­նո­վը։ Լուկ­յ ա­նո­վը հի­շեց­րել է, որ Մեդ­վեդևն ըն­դու­նել է Պու­տի­նի կամ­քին հա­կա­սող առն­վազն մեկ ո­րո­շում. նա չի կի­րա­ռել վե­տո­ յի ի­րա­վուն­քը ՄԱԿ-ի Անվ­տան­ գու­թյան խորհր­դում Լի­բիա­յում ռազ­մա­կան մի­ջամ­տու­թյան վե­ րա­բեր­յալ քվեար­կու­թյան ժա­մա­ նակ։ Լուկ­յ ա­նո­վի խոս­քով՝ Ռու­ սաս­տա­նը ա­ռա­ջին «և հ­նա­րա­ վոր է՝ վեր­ջին ան­գամ» է գոր­ծել այս կերպ։ Այն ժա­մա­նակ Պու­տի­ նի և Մեդ­վեդևի տա­րա­ձայ­նու­ թյուն­նե­րը շատ վեր­լու­ծա­բան­ներ ըն­կա­լե­ցին որ­պես «լավ ու վատ ոս­տի­կա­նի» խաղ, սա­կայն Լուկ­ յա­նո­վի գնա­հատ­մամբ՝ դա ի­րա­ կան առ­ճա­կա­տում էր։ Այ­սօր, Լուկ­յ ա­նո­վի խոս­քով, Պու­տի­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­ կա­նու­թյան հիմ­քում հա­մոզ­ մունքն է, որ աշ­խար­հը քաո­սա­ յին է, ան­կան­խա­տե­սե­լի և ան­ կա­ռա­վա­րե­լի, յու­րա­քանչ­յուր եր­ կիր պետք է ձգտի պաշտ­պան­վել գլո­բալ վե­ճե­րում ներ­քաշ­վե­լուց,

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

իսկ նրանք, ով­ քեր կար­ ծում են, թե կա­ րող են փո­ խել դեպ­ քե­ րի ըն­թաց­քը, օ­րի­նակ՝ ԱՄՆ-ը, ի­րենց գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րով միայն վատ­թա­րաց­նում են ի­րա­ վի­ճա­կը և ոչն­չաց­նում են կա­յու­ նու­թյան մնա­ցորդ­նե­րը։ «Խոս­քը հի­մա այն մա­սին չէ, թե ինչ­պես է ԱՄՆ-ը վե­րա­բեր­վում Ռու­սաս­ տա­նին, այլ այն մա­սին, թե ինչ­ պես է ԱՄՆ-ը վե­րա­բեր­վում աշ­ խար­հին, և Պու­տի­նի կար­ծի­քով՝ Վա­շինգ­տոնն ա­պա­կա­ռու­ցո­ղա­ կան դեր է խա­ ղում»,– հայ­ տա­ րա­րել է Լուկ­յ ա­նո­վը։ Սի­րիա­յի հար­ցում ռու­սա­կան դիր­քո­րո­շու­մը, Լուկ­յ ա­նո­վի կար­ ծի­ քով, ցույց է տա­ լիս, որ Ռու­ սաս­տանն այլևս չի պաշտ­պա­նի հա­կա­մար­տու­թյուն­նե­րի լուծ­ման այն­պի­սի մե­թոդ­ներ, ինչ­պի­սին Լի­բիա­յում ՆԱՏՕ-ի մի­ջամ­տու­ թյունն էր։ Ռու­սաս­տանն ու­զում է, որ հա­կա­մար­տու­թյու­նը լուծ­ վի երկ­րի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի, այլ ոչ թե օ­տա­րերկր­յա տե­րու­թյուն­նե­ րի ու­ժե­րով՝ ան­կախ նրա­նից, թե արդ­յուն­քում ով կլի­նի իշ­խա­նու­ թյան։ Քա­ղա­քա­գե­տը հի­շեց­րել է, որ Ռու­ սաս­ տանն ար­ դեն մեկ տա­րի է՝ Սի­րիա­յի հետ չի կնքում սպա­ռա­զի­նու­թյուն­նե­րի մա­տա­ կա­րար­ման նոր գոր­ծարք­ներ, միայն կա­տա­րում է հնե­րը, և որ Լի­բիա­յում մի­ջամ­տու­թյան ար­ տո­նումն այժմ դի­տարկ­վում է որ­ պես սխալ։  n

Թուր­քա­կան հրճվանք՝ հա­յին հայ է սպա­նել Վեր­ջին օ­րե­րին թուր­քա­կան մա­մու­լում «ա­մե ­նաու­րա­խա­լի» լուրն ան­կաս­կած Սա­մա­թիա­յում հայ տա­րեց կա­նանց վրա հար­ձա­կում­ նե­րի մե­ղա­վո­րի հայտ­նա­բե­րումն ու ձեր­բա­կա­լու­թյունն էր: Կաս­ կած­յա­լին ա­ռա­ջին իսկ պա­հից, ա­ռանց դա­տա­րա­նի ո­րոշ­ման, մե­ ղա­վոր ճա­նա­չելն ան­կաս­կած նրա ազ­գու­թյամբ հայ լի­նե­լով էր պայ­մա­նա­վոր­ված։ Թուր­քա­կան ոս­տի­կա­նու­թյու­ նը, մոտ ե­ րեք ա­ միս հան­ ցա­ գործ­նե­րի ցան­կում տքնա­ջա­ նո­րեն փնտրե­լով, կա­րո­ղա­ցավ գտնել նախ­կի­նում գո­ղու­թյան հա­մար դա­տա­պարտ­ված հա­յի: Կաս­կած­յալ Մու­րադ Նա­զար­յա­նը աղ­քատ, ան­տուն, մեր­ձա­վոր­նե­ րի կող­մից օ­տար­ված, հի­վանդ ու խեղ­ճուկ­րակ հայ մարդ է: Ն­ման հա­յի նաև հի­շո­ղու­թյան կո­րուստ և հո­գե­կան խնդիր­ներ ու­նե­նա­լը կամ այդ­պի­սիք ձևաց­նե­լը նրան դարձ­նում է միայ­նակ հան­ցա­ գոր­ծի ի­դեա­լա­կան թեկ­նա­ծու։ Ամ­բաս­տան­յալ Մու­րադ Նա­ զար­յա­նի հո­գե­կան վի­ճա­կը բա­ վա­կան ծանր է, նա բո­լոր հար­ ցե­րին պա­տաս­խա­նում է, թե ո­չինչ չի հի­շում և ա­վե­լաց­նում՝ ե­թե թուրք ոս­տի­կա­նու­թյունն ա­սում է, որ ինքն է ա­րել, ու­րեմն հաս­տատ ա­րած կլի­նի: Ըստ կա­ մա­վոր թուրք ի­րա­վա­պաշտ­ պան փաս­տա­բա­նի տե­ղե­կատ­ վու­թյան՝ Նա­զար­յա­նը բան­տում ա­նընդ­հատ լաց է լի­նում, չա­փա­ զանց վա­խե­ցած է և խնդ­րում է ի­րեն պա­հել մե­նախ­ցում, քա­նի որ վա­ խե­ նում է, որ հայ լի­ նե­ լու հա­մար կա­րող է սպան­վել։ Ե­թե թուր­քա­կան մա­մուլն այս աս­տի­ճա­նի միա­բե­րան հրճվանք չապ­րեր կաս­կած­յա­լի հայ լի­նե­ լուց և չ­մե­ղադ­րեր թուրք ի­րա­ վա­պաշտ­պան­նե­րին, թե ինչ մեծ սխալ են գոր­ծել՝ են­թադ­րե­լով, որ հար­ձա­կում ­ն ե­րը հայ ազ­գի դեմ ուղղ­ված ա­տե­լու­թյան հան­ ցա­գոր­ծու­թյուն էին, դրա­նով իսկ վի­րա­վո­րե­լով թուրք ինք­նու­թյու­ նը, գու­ ցե ոչ ոք չէր էլ կաս­ կա­ ծի, որ սա թուր­ քա­ կան մի քա­ նի պե­տա­կան կա­ռույց­նե­րի կող­ մից հար­ցը շու­տա­փույթ փա­կե­ լու հա­մար հա­մա­տեղ մշակ­ված սցե­նար է։ Թուր­քա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը, հա­ յե­ րի դեմ ուղղ­ ված հար­ ձա­կում ­ն ե­րի հա­մար հայ դա­տա­ պար­տե­լով, միան­գա­մից «եր­ կու նա­պաս­տակ են սպա­նում»։ Ա­ռա­ջին՝ հար­ցը փակ­վե­լու է հօ­ գուտ ոս­տի­կա­նու­թյան, քա­նի որ հան­ցա­գոր­ծը հայտ­նա­բեր­վեց: Երկ­րորդ՝ մե­ղա­վո­րի հայ լի­նե­լը «փա­կե­լու է բո­լոր նրանց բե­րան­ նե­րը», ովքեր պնդում էին, թե սա թուրք ազ­գայ­նա­կան­նե­րի ձեռ­քի գործն էր։

Սա­կայն թուր­քա­կան ոս­տի­ կա­նու­թյան և ն­րան օգ­նող այլ կա­ռույց­նե­րի «փայ­լուն» հան­ գու­ցա­լու­ծու­մը կար­ծես թե տե­ ղապ­տույտ է տա­լիս: Նախ՝ Նա­ զար­յա­նի ան­կա­յուն հո­գե­կան վի­ ճա­կը նրան թերևս թույլ չէր տա միայ­նակ կազ­մա­կեր­պել նման հար­ձա­կում ­ն եր: Ոս­տի­կա­նու­ թյունը, ա­ռաջ­նորդ­վե­լով «շի­լան յու­ղով չես փչաց­նի» տրա­մա­բա­ նու­թյամբ, նրա զո­հե­րի ցանկն ա­վե­լաց­րել է եր­կու ազ­գու­թյամբ թուրք կա­նան­ցով: Ան­գամ ե­թե ըն­դու­նենք հար­ձա­կում ­ն ե­րը Նա­ զար­յա­նի կող­մից միայ­նակ կա­ տար­ված լի­նե­լու հան­գա­ման­քը, կրկին չի բա­ցառ­վում նրան՝ որ­ պես հա­յի, թուր­քա­կան ազ­գայ­ նա­կան շրջա­նակ­նե­րի կող­մից օգ­տա­գոր­ծե­լու հնա­րա­վո­րու­ թյու­նը, քա­նի որ նա են­թա­կա էր հեշտ ներշնչ­ման և՛ ֆի­զի­կա­կան, և՛ հո­գե­բա­նա­կան ա­ռու­մով։ Ի վեր­ ջո, չպետք է մո­ ռա­ նալ, որ Թուր­քիա­յում ապ­րող յու­րա­ քանչ­յուր հայ չի ապ­րում և աշ­ խա­ տում միայն ի նպաստ հայ­ կա­կան հա­մայն­քի: Այ­սօր քա­ջա­ տեղ­յակ ենք թուր­քա­կան ոս­տի­ կա­նու­թյան, հե­տա­խու­զու­թյան հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցող բազ­մա­ թիվ հա­յե­րի, թուր­քա­կան ազ­ գայ­նա­կան կու­սակ­ցու­թյան (MHP) ակ­տիվ ան­դամ հա­յե­րից: Հայտ­նի է և շա­րու­նա­կում է ակ­ տի­վո­րեն գոր­ծել ցե­ղաս­պա­նու­ թյու­ նը հեր­ քող և նույ­ նիսկ դրա վե­ րա­ բեր­ յալ գրքեր գրող և իր գրքով բա­վա­կա­ն մեծ աղ­մուկ հա­նե­լուց հե­տո թուր­քա­կան կրթու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան կող­մից պար­տա­դիր ըն­թեր­ցա­ նու­թյան ցան­կում նե­րառ­ված «աշ­խա­տու­թյան» հե­ղի­նակ Լևոն Դա­բաղ­յա­նը։ 1982թ. ԱՍԱԼԱ-ի ի­րա­կա­նաց­րած գոր­ծո­ղու­թյուն­ նե­րից՝ որ­պես հայ, շատ վրդով­ ված Ար­թին Փե­նիկն իր վրդով­ մունքն ար­տա­հայ­տեց հրա­պա­ րա­կա­յին ինք­նահր­կիզ­մամբ։ Պետք չէ մո­ռա­նալ, որ հան­ցա­ գոր­ծի նույ­նիսկ հայ­կա­կան ծա­ գու­մը բա­վա­րար չէ, որ տե­ղի ու­ նե­ցա­ծը հա­մար­վի սո­վո­րա­կան քրեա­կան հան­ցա­գոր­ծու­թյուն, և չո­ րոն­ վեն դրա հետևում թաքն­ ված պե­տա­կան և այլ խոր­քա­յին կա­ռույց­նե­րի «ա­կանջ­նե­րը»։  n Ա­լին Օ­զին­յան

yenisafak.com.tr

Հա­մաշ­խար­հա­յի­նի ուր­վա­կա­նը

Սա­մա­թիա­յում հայ տա­րեց կա­նանց վրա հար­ձա­կում ­ն ե­րի հիմ ­ն ա­կան կաս­կած­յա­լը՝ Մու­րադ Նա­զար­յան։


| № 34 (274), հինգշաբթի, մարտի 14, 2013 թ.

8 | Մշակույթ

Մ­շա­կույ­թի ու պատ­մու­թյան ջրբա­ժա­նը ՆՓԱԿ-ում մեկ­նար­կել է Ա­լի Սալ­թա­նի «Գե­տի մյուս ա­փը» ցու­ցա­հան­դե­սը

Բա­գա­րա­նի և Հա­լը­քըշ­լա­քի բնա­կիչ­նե­րը ներ­կա­յաց­ված են միա­սին՝ սահ­ման­նե­րի, մշա­կույ­ թի, պատ­մու­թյան շրջա­նակ­նե­ րից դուրս՝ պար­ զա­ պես իբրև հարևան­ներ: Մար­դիկ, ո­րոնք կողք կող­քի ապ­րե­լով և ա­մե ն օր լսե­լով միմ­յանց ձայ­նե­րը, ե­րե­ խա­նե­րի ծի­ծաղն ու լա­ցը, եր­բեք չեն հան­դի­պում և նույ­նիսկ բարև չեն փո­խա­նա­կում։ Այս նա­խա­գիծն ինք­նա­բուխ է ստաց­վել: Ինչ­պես պատ­մեց հե­ ղի­նա­կը, մտահ­ղա­ցումն ա­ռա­ջա­ ցել է այն ժա­ մա­ նակ, երբ հան­ դի­պել և զ­րու­ցել է Հա­յաս­տա­նի սահ­մա­նա­մերձ գյու­ղե­րից մե­կի բնակ­չու­հու հետ: Հան­դի­պու­մը կա­յա­ցել է մեկ այլ նա­խագ­ծի ի­րա­կա­նաց­ման ժա­մա­նակ, ո­րի հե­ղի­նակ­նե­ րի թվում հայտ­նի վա­վե­րագ­ րող Ռու­բեն Ման­գա­սար­յանն էր: «2006թ. «Մեր­հա­բարև» նա­խագ­ ծի շրջա­նակ­նե­րում հասց­րել էինք Ռու­բեն Ման­գա­սար­յա­նի հետ լի­նել սահ­մա­նա­մերձ թուր­ քա­կան և հայ­կա­կան գյու­ղե­րում: Վեր­ջին գյու­ղը, որ այ­ցե­լե­ցինք, Բա­գա­րանն էր: Հայ­կա­կան կող­ մը մեզ շատ լավ ըն­դու­նեց: Այն­ տեղ մեզ մի տուն հրա­վի­րե­ցին,

ո­րի տան­տի­կի­նը պատ­մեց, թե ինչ­ պես են ա­ մե ն օր հետևում սահ­մա­նի մյուս կող­մի կեն­ցա­ ղին:– Այն­տե­ղի մարդ­կանց լավ տես­նել չեմ կա­րո­ղա­նում: Ե­րա­ զանքս է մի օր այդ գյուղ գնալ, սա­կայն այս­տե­ղից, ոչ թե Վ­րաս­ տա­նի տա­րած­քով,– ա­սել էր տան­տի­կի­նը:– Այս խո­սակ­ցու­ թյու­ նը հիմք դար­ ձավ մեր ցու­ ցա­հան­դե­սի նա­խա­ձեռ­նու­թյան հա­մար»,– պատ­մեց Ա­լին։ Ցու­ցա­հան­դե­սի բաց­ման ժա­ մա­նակ Ա­լի Սալ­թանն ա­սաց, որ Ռու­բեն Ման­գա­սար­յա­նը մեծ ոգևո­րու­թյամբ էր վե­րա­բեր­վում իր նա­խա­ձեռ­նու­թյա­նը: «Մենք հույս ու­նեինք, որ միա­սին կներ­ կա­յաց­նենք այս­տեղ «Գե­տի մյուս ա­փը»: Ցա­վոք՝, նա հե­ռա­ ցավ կյան­քից 2009թ.…», – ա­սաց Ա­լին: «Մենք ըն­ դա­ մե ­ նը 20 օր ենք միա­սին անց­կաց­րել: Նա չէր խո­ սում թուր­քե­րեն, ես՝ հա­յե­րեն, և եր­կուսս էլ վատ էինք տի­րա­պե­ տում անգ­լե­րե­նին, բայց ի­րար շատ լավ էինք հաս­ կա­ նում: Եր­ կուսս էլ զգում էինք, որ մեր հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րը շատ մարդ­ կա­յին են: Մենք շատ ընդ­հա­նուր բա­ներ ու­նեինք, բայց ա­մե ­նագլ­

Լու­սան­կար­նե­րը՝ Տա­րոն Թի­թիզ­յա­նի

Մար­տի 13-ին Նո­րա­րար փոր­ձա­ռա­կան ար­վես­տի կենտ­րո­նում թուրք լու­սան­կա­րիչ Ա­լի Սալ­թա­նը ներ­կա­յաց­րեց իր «Գե­տի մյուս ա­փը» նա­խա­գի­ծը։ Ցու­ցա­հան­դե­սում տեղ են գտել մի քա­նի տա­ րի ա­ռաջ սահ­մա­նա­մերձ հայ­կա­կան և թուր­քա­կան գյու­ղե­րում ար­ված լու­սան­կար­նե­րը։

խա­վորն այն էր, որ մենք ըն­կեր­ ներ էինք»,– հի­շեց Ա­լին։ Լու­սան­կար­նե­րում պատ­կեր­ ված են տար­ բեր տա­ րի­ քի մար­ դիկ՝ յու­րա­քանչ­յուրն իր ու­րույն կեր­պա­րով՝ լու­սան­կար­չի ընտ­ րած մի­ջա­վայ­րում, ո­րը վե­րաի­ մաս­տա­վոր­վում է նաև լու­սան­ կար­նե­րի դա­սա­վո­րու­թյամբ: Ա­լին պատ­մեց իր Վա­հե ա­նու­նով հե­ րո­սի մա­սին: Դե­ռա­հասն ա­սել է, որ իր նախ­նի­նե­րը Թուր­քիա­յում են ապ­րել՝ սահ­մա­նից այն կողմ: Նա շատ է ու­զում մի օր լի­նել այն­ տեղ և տես­նել նրանց գե­րեզ­ման­

նե­րը: Ա­լին Վա­հեի լու­սան­կա­րի կող­քին տե­ղադ­րել է Հա­լը­քըշ­լա­ քում նկա­րած մի տա­պա­նա­քար։ Բո­լոր լու­սան­կար­ներն ա­նա­ նուն են, սա­կայն սրա­հում կա­րե­ լի է տես­նել նաև ցու­ցա­հան­դե­ սի ձայ­նա­յին մեկ­նա­բա­նու­թյու­նը, նշում ­ն ե­րը, որ հե­ղի­նակն ա­րել է իր հե­րոս­նե­րի հետ զրու­ցե­լիս: Մի քա­ նի մետ­ ր երկարություն ունեցող թղթե­ րի վրա թուրք և հայ գյու­ղա­ցի­նե­րի խոս­քե­րը հա­ ջոր­դում են միմ­յանց և պատ­մում ա­մե ­նա­տար­բեր բա­նե­րի մա­սին՝ ժո­ղո­վուրդ­նե­րի դա­րա­վոր թշնա­

«Գե­տի մյուս ա­փը» նա­խագ­ծի հե­ղի­նա­կը՝ թուրք լու­սան­կա­րիչ Ա­լի Սալ­թա­նը։

մու­թյան թե­մա­յից մինչև ա­մե ­նա­ կեն­ցա­ղա­յին դի­տար­կում ­ն եր: Երևա­նում ցու­ցադ­րու­թյան ի­րա­կա­նաց­մանն ա­ջակ­ցում են մի շարք հա­սա­րա­կա­կան կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­ներ, այդ թվում՝ Global Dialogue-ը, թուր­քա­կան «Ա­նա­դո­լու կուլ­տու­րը», Հա­յաս­ տա­նում Շ­վեյ­ցա­րիա­յի դես­պա­ ��ու­թյունն ու Բաց հա­սա­րա­կու­ թյան հիմ ­ն ադ­րա­մը: Անց­յալ տա­ րի ֆո­տո­ցու­ցա­հան­դե­սը ներ­կա­ յաց­վել է նաև Ան­կա­րա­յում:  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Կայ­սե­րա­կան շքե­ղու­թյուն 21-րդ դա­րում Վիեն­նա­յում բաց­վել է լե­գեն­դար Կունստ­կա­մե­րը Տա­րի­ներ տևած վե­րա­նո­րո­գու­մից հե­տո Վիեն­նա­յում բաց­վել է լե­ գեն­դար Կունստ­կա­մե­րը՝ թան­կար­ժեք զար­դե­րի ու հազ­վագ­յուտ ի­րե­րի հա­վա­քա­ծուն, ո­րը դա­րեր շա­րու­նակ մեկ­տե­ղել են Հաբս­ բուրգ­նե­րը։ Ցու­ցադ­րու­թյու­նը բաց­վել է ավստ­րիա­կան մայ­րա­քա­ ղա­քի Ար­վեստ­նե­րի պատ­մու­թյան թան­գա­րա­նում: նում իր կայ­սե­րա­կան մասշ­ տաբ­նե­րով: Ք­սան մեծ սրահ, եր­կու հա­զար նմուշ՝ վաղ Միջ­ նա­ դա­ րից մինչև 19-րդ դա­ րի սկիզբ: Ո­րոշ ի­րեր ու­նեն կի­ րա­ռա­կան գոր­ծա­ռույթ­ներ՝ գա­ վաթ­ներ և ափ­սե­ներ, ժա­մա­ ցույց­ներ և զար­դա­տու­փեր, կնիք­ներ և աստ­ղա­դի­տա­կան գոր­ծիք­ներ։ Այ­դու­հան­դերձ, ա­ռար­կա­նե­րի մեծ մա­սի նշա­ նա­կու­թյու­նը մեկն է՝ զար­մաց­ նել, ընդ ո­ րում՝ ոչ միայն շար­ քա­յին մար­դուն, այլև բազ­մա­ փորձ գի­տա­կին: Այս­տեղ կա սե­փա­կան «Ջո­ կոն­դան», Բեն­վե­նու­տո Չե­լի­նիի ստեղ­ծած ոս­կե ա­ղա­մա­նը՝ ծո­վի և հո­ղի հրա­շա­լի այ­լա­բա­նա­կան կեր­պար­նե­րով: Կունստ­կա­մե­րի հա­վա­քա­ծուն կա­րե­լի է ըն­կա­լել որ­պես դե­կո­րա­տիվ-կի­րա­ռա­ կան ար­վես­տի պատ­մու­թյան յու­ րօ­րի­նակ ձեռ­նարկ։ Հա­մադ­րող­նե­րի օգ­նու­թյամբ կա­րե­լի է ա­ռան­ձին նմուշ­նե­րի հետևում տես­նել հա­վա­քա­ծուի հե­ղի­նակ­նե­րին՝ կայսր Մաք­սի­ մի­լիան 1-ին, Հաբս­բուրգ­ներ, ո­րոնք հա­ջող ա­մուս­նու­թյուն­նե­ րի շնոր­հիվ դար­ձել էին աշ­խար­ հի տի­րա­կալ­ներ, Ռու­դոլֆ 2-րդ,

Ցու­ցան­մուշ­ներ լե­գեն­դար կայ­սե­րա­կան Կունստ­կա­մե­րից։

ո­րի պա­լա­տում դա­րաշր­ջա­նի լա­վա­գույն նկա­րիչ­նե­րը կողք կող­քի աշ­խա­տում էին մո­գե­ րի և ալ­քի­մի­կոս­նե­րի հետ, կամ Լեո­պոլդ 1-ին, որն Ավստ­րիա­յին սո­վո­րեց­րեց սի­րել ի­տա­լա­կան բա­րո­կկոն։ Ս­րահ­նե­րում պար­բե­րա­բար լսվում են զրնգոց, շրխկոց և տա­րօ­րի­նակ այլ ձայ­ներ: Բ­նա­ կա­նա­բար, ցու­ցադր­ված հրաշք­ նե­ րը ոչ ոք չէր են­ թար­ կի նման վտան­գի. յու­րա­քանչ­յուր դահ­լի­ ճում տե­ղադր­ված են պլան­շետ­ ներ, ո­րոնք այ­ցե­լու­նե­րին ա­ռա­ ջար­կում են ման­րակր­կիտ ու­ սում ­ն ա­սի­րել ի­րե­րից ա­մե ­նա­հե­

տաքր­քիր­նե­րը և հո­լո­վակ­նե­րի մի­ջո­ցով հաս­կա­նալ, թե ինչ­ պես են գոր­ ծում նետ ու ա­ ղեղ բռնած և աչ­ քե­ րը պտտող կեն­ տավ­րը, սե­ղա­նի վրա­յով ըն­թա­ ցող կառ­ քերն ու նա­ վե­ րը կամ եր­գող ժա­մա­ցույ­ցը՝ շարժ­վող կեր­պար­նե­րով: Պ­լան­շետ­ները, ի­հար­կե, հար­ մար են, սա­կայն ցու­ցա­հան­դե­ սից հե­ տո զգա­ ցում է մնում, որ ար­ դի տեխ­ նի­ կան դժգույն է և ա­ռօ­րեա­կան՝ 400 տա­րի ա­ռաջ գո­յու­թյուն ու­նե­ցա­ծի հա­մե­ մատ։  n Պատ­րաս­տեց Ս­տել­լա Մեհ­րա­բեկ­յա­նը

kkhm.at

«Որ­քան հազ­վագ­յուտ՝ այն­քան լավ»,– ըստ լե­գեն­դի՝ այս­պի­սի կար­գադ­րու­թյուն է տվել կայսր Մաք­սի­մի­լիան 2-րդն իր է­մի­սար­ նե­րին, ո­րոնք պետք է Վիեն­նա­յի Կունստ­կա­մե­րը լցնեին ամ­բողջ աշ­խար­հից բեր­ված հազ­վագ­ յուտ նմուշ­նե­րով: 16-րդ դա­րից ի վեր կայ­սե­րա­ կան «ար­վեստ­նե­րի ու հրա­շա­ լիք­նե­րի պա­լա­տի» հա­վա­քա­ծուն ոչ միայն շռայ­ լո­ րեն լցրել են, այլև տե­ղա­փո­խել և նույ­նիսկ մի քա­նի ան­գամ թաքց­րել։ 2010թ. սկսվել են Ար­ վեստ­ նե­ րի պատ­մու­թյան թան­գա­րա­նի վե­րա­նո­րոգ­ման աշ­խա­տանք­ նե­րը: Մի­ջոց­նե­րի հա­վա­քագ­ րու­մը դար­ձել է թան­գա­րան­նե­ րի պատ­մու­թյան մեջ ա­մե ­նա­ հեգ­նա­կա­նը. վեր­ջին մեկուկես տա­րում Վիեն­նա­յի փո­ղոց­նե­ րում կա­րե­լի էր տես­նել բազ­մա­ թիվ պաս­տառ­ներ, ո­րոնք կոչ էին ա­նում գնել, ա­սենք, հե­ծա­նի­վի պլաս­տի­կե ոս­կե­զօծ սա­ղա­վարտ և սույ­նով նվի­րատ­վու­թյուն ա­նել թան­գա­րա­նին: Եվ­րո­պա­յում, ան­շուշտ, կան Կունստ­կա­մե­րի նման այլ հա­ վա­քա­ծու­ներ, սա­կայն Վիեն­նա­ յի ցու­ցադ­րու­թյունն աչք է շլաց­


Orakarg Business Daily