Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ., www.civilnet.am

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Քա­ղա­քա­կան, թե քա­ղա­քա­յին խմբագրական էջ 2 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Երևա­նից Վան՝ Բաք­վի վրա­յով

Գու­ցե — հուշ է միայն Մարատ Յավրումյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Մենք գնում ենք քա­ղա­քա­կան փո­փո­խու­թյուն­ նե­րի

Հարցազրույց Վա­հե Հով­հան­նիս­յա­նի հետ էջ 3 ›››

Աճ բան­կե­րի ու­սե­րին Ե­րեք տա­րում ՀՆԱ-ն ա­վե­լա­ցել է այն­քան, որ­քան վարկ ուղղ­վել է տնտե­սու­թյուն էջ 4 ›››

«Գազպ­րո­մը» հիաս­թա­փեց­րել է ներդ­րող­նե­ րին Գա­զա­յին հսկա­յի կա­պի­ տա­լի­զա­ցան $100  մլրդ­-ի էլ չի հաս­նում էջ 6 ›››

Հ­նա­րա­վո­րու­ թյուն տալ աֆ­ ղան­ցի­նե­րին Քար­զա­յը տա­լիբ­նե­րի ա­ռաջ­նոր­դին կոչ է ա­րել նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու ա­ռա­ջադր­վել էջ 7 ›››

2.bp.blogspot.com

«Երևան-Վան չվեր­թը չեղ­յալ հայ­տա­րար­վեց Ադր­բե­ջա­ նի կա­տա­ղի դի­մադ­րու­թյու­ նից հե­ տո»,– Azatutyun.am կայ­քի փո­խանց­մամբ՝ գրել է Reuters-ը: Reuters-ի թղթա­կից Ջո­նա­ թան Բըր­չը ման­րա­մաս­նո­ րեն պատ­ մել է Երևան-­ Վան չվեր­թի տա­պա­լումն ու­ղեկ­ ցող սկան­դա­լի մա­սին՝ գրե­ լով. «Ըն­դա­մե­նը 45 րո­պե տևող այս չվերթ­նե­րը պետք է ի­րա­կա­նաց­վեին ապ­րի­ լի 3-ից՝ շա­բա­թա­կան եր­կու ան­գամ: Այդ քայ­լը հա­մա­ հունչ էր Միաց­յալ Նա­հանգ­ նե­րի գոր­ծադ­րած ջան­քե­րին, ո­ րոնց նպա­ տակն է խթա­ նել հաշ­տեց­ման գոր­ծըն­թա­ ցը, ինչ­ պես նաև նպաս­ տել տա­րա­ծաշր­ջա­նում տնտե­ սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­

թյան ու զբո­սաշր­ջու­թյան զար­գաց­մա­նը»: Հի­շեց­նե­լով, որ Թուր­քիա­ յի քա­ղա­քա­ցիա­կան ա­վիա­ ցիա­յի վար­չու­թյու­նը Երևան-­ Վան թռիչք­նե­րի ի­րա­կա­նա­ ցու­մը ա­նո­րոշ ժամ ­կ ե­տով հե­տաձ­գեց ա­ռա­ջին չվեր­ թից հաշվ­ված օ­րեր ա­ռաջ՝ Reuters-ի թղթա­կի­ցը գրել է. «Թուր­քիա­յի տրանս­պոր­տի նա­խա­րա­րու­թյու­նում հաս­ տա­տե­ցին, որ չվեր­թի ի­րա­ կա­նա­ցու­մը սա­ռեց­վել է, սա­ կայն որևէ պատ­ճառ այդ­պես էլ չնշե­ցին: Չ­վեր­թի ան­մի­ջա­ կան ի­րա­կա­նաց­նող BoraJet ա­վիաըն­կե­րու­թյան ղե­կա­ վար­նե­րից մեկն էլ եր­կու ան­ գամ հեր­ քեց, թե ի­ րենց ըն­ կե­րու­թյու­նն ընդ­հան­րա­պես դե­պի Երևան չվերթ­ներ ի­րա­ կա­նաց­նե­լու մտադ­րու­թյուն է

ու­նե­ցել»: Reuters-ի թղթակ­ ցի խոս­ քով, սա­ կայն, ան­ գամ եր­կու­շաբ­թի օ­րը՝ ապ­ րի­ լի 1-ին, BoraJet-ի պաշ­ տո­ նա­կան կայ­քում հնա­րա­վոր էր պատ­վի­րել Երևան-­Վան չվեր­թի տոմ­սե­րը: Մեկ այլ հե­ղի­նա­կա­վոր արևմտ­յան գոր­ծա­կա­լու­ թյուն՝ France-Presse-ը, մեջ­բե­ րել է թուր­քա­կան ա­վիաըն­ կե­րու­թյան ղե­կա­վար Քա­դիր Պե­քե­րի պար­զա­բա­նու­մը, որն ա­ սել է. «Դե­ պի Երևան չվեր­թը չեղ­յալ հայ­տա­րար­ վեց, քա­ նի որ հարկ ե­ ղավ BoraJet-ի տրա­մադ­րու­թյան տակ ե­ղած օ­դա­նա­վերն օգ­ տա­գոր­ծել դե­պի այլ ուղ­ղու­ թյուն­ներ թռիչք­ներ ի­րա­կա­ նաց­նե­լու հա­մար»: France-Presse-ի թղթա­կի­ցը ևս­ որ­պես չվեր­թի սա­ռեց­ման

պատ­ճառ մատ­նան­շել է Ադր­ բե­ջա­նի կող­մից գոր­ծադր­ ված ճնշում ­նե­ րը: «Այս մա­ սին մաս­նա­վո­րա­բար գրում է թուր­քա­կան մա­մու­լը»,– նշել է ֆրան­ սիա­ կան լրատ­ վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը: Երևան-­Վան չվեր­թի տա­ պալ­ման ադր­բե­ջա­նա­կան վար­կա­ծին են հակ­ված նաև նա­խագ­ծի ի­րա­գործ­ման հայ­կա­կան կող­մի պա­տաս­ խա­նա­տու­նե­րը: Reuters-ի թղթակ­ցի հետ զրույ­ցում «Նա­րե­կա­վանք տուր» ըն­ կե­րու­թյուն ղե­կա­վար­նե­ րից Ար­մեն Հով­հան­նիս­յանն ա­սել է. «[Ադր­բե­ջա­նի ներգ­ րավ­վա­ծու­թյունն] ի­հար­կե, ողջ բա­ նաձևի մի մասն էր, և չի բա­ցառ­վում, որ նրանք ո­րո­շա­կի կու­լի­սա­յին աշ­խա­ տանք են տա­րել»:  n

Կով­կաս­յան $2 մլն՝ «Ն­յու ֆոր­սին» Կով­կա­սի զար­գաց­ման հիմ­ նադ­րա­մը (СGF) ե­րեկ ստո­ րագ­րել է Հա­յաս­տա­նում ներդ­րու­մա­յին ա­ռա­ջին հա­ մա­ձայ­նա­գի­րը՝ $2 մլն­-ով ձեռք բե­րե­լով ներկր­ման և ապ­րանք­նե­րի մա­տա­կա­ րա­րում ­ն ե­րի ո­լոր­տում մաս­ նա­գի­տա­ցող «Ն­յու ֆորս» ըն­կե­րու­թյան բաժ­նե­տոմ­ սե­րի 40%-ը։ Սա Հա­յաս­տա­նում Կով­կա­ սի զար­գաց­ման հիմ ­ն ադ­ րա­մի բաժ­նե­մա­սա­յին մաս­ նակ­ցու­թյան ա­ռա­ջին ներդ­ րու­մա­յին հա­մա­ձայ­նա­գիրն է, որն ի­րա­գործ­վում է USAID ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի զար­ գաց­ման և շու­կա­յի մրցու­ նա­կու­թյան ծրագ­րի (EDMC) ա­ջակ­ցու­թյամբ՝ Փոքր ձեռ­ նար­կու­թյուն­նե­րի օ­ժան­դա­ կու­թյան հիմ ­ն ադ­րա­մի (SEAF) հետ հա­մա­տեղ։ Բաժ­նե­մա­սա­յին ներդ­ րում ­ն եր ($500 հազ-ից մինչև $5  մլն) կա­տա­րե­լով ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րում՝ հիմ ­ն ադ­րա­մը ձեռք է բե­րում դրանց բաժ­ նե­տոմ­սե­րի 30-40%-ը՝ 5 տա­ րի ժամ ­կ ե­տով, հե­տա­գա վե­ րա­վա­ճառ­քի ի­րա­վուն­քով։ «Ըն­կե­րու­թյան կա­պի­տա­ լում ներդ­րում ­ն ե­րը թույլ կտան «Ն­յու ֆորս» ըն­կե­րու­ թյանն ա­ռա­ջի­կա հինգ տա­ րի­նե­րին ընդ­լայ­նել իր գոր­ ծու­նեու­թյու­նը Հա­յաս­տա­ նում, ինչ­պես նաև դուրս գալ վրա­ցա­կան շու­կա»,– հա­մա­ ձայ­նագ­րի ստո­րագ­րու­մից հե­տո հայ­տա­րա­րել է հիմ­ նադ­րա­մի գլխա­վոր գոր­ծա­ դիր տնօ­րեն Էբ­սեն Էմ­բոր­գը։ 2012-2013  թթ. ներդ­րում­ ներ ստա­ նա­ լու հայտ է ներ­կա­յաց­րել 93 ըն­կե­րու­ թյուն, ո­րոն­ցից SEAF-ի հայ­ կա­կան գրա­սեն­յա­կը վեր­ լու­ծել է 29-ը։  n

Կիզակետում

­Գոր­ծազր­կու­թյու­նը նվա­զում է աշ­խա­տա­տե­ղե­րի հետ միա­սին Ան­ցած տա­րի գոր­ծազր­կու­թյան մա­կար­դա­կի 1,1-տո­կո­ սա­յին կե­տով նվա­զու­մը և զ­բաղ­վա­ծու­թյան մա­կար­դա­ կի 0,5-տո­կո­սա­յին կե­տով ա­վե­լա­ցու­մը արդ­յունք է ոչ թե 7,2% տնտե­սա­կան ա­ճի, այլ ար­տա­գաղ­թի։ 2012թ. Հա­յաս­տա­նի աշ­խա­տան­քա­յին ռե­սուրս­նե­րը կրճատ­վել են 25,8 հազ-ով, ընդ ո­րում՝ 23,7 հազ-ը՝ քա­ղաք­նե­րում։ Հա­յաս­տա­նում տե­ղի է ու­ նե­նում աշ­խա­տան­քա­յին ռե­սուրս­նե­րի և տն­տե­սա­ պես ակ­տիվ բնակ­չու­թյան ու զբաղ­ված­նե­րի թվի կրճա­ տում։ Ըստ Ազ­գա­յին վի­ճա­ կագ­րա­կան ծա­ռա­յու­թյան (ԱՎԾ) տվյալ­նե­րի՝ Հա­յաս­ տա­նի աշ­խա­տան­քա­յին ռե­ սուրս­ներն ան­ցած տա­րի կազ­մել են 2,26 մլն (կրճատ­

վել են 25,8 հազ-ով), տնտե­ սա­պես ակ­տիվ բնակ­չու­թյան թի­վը 2011թ. հա­մե­մատ նվա­ զել է 22,6  հազ-ով, զբաղ­ ված­նե­րի­նը՝ 2,3  հազ-ով։ Այս ա­ մե­ նը հու­ շում է, որ պետք է ար­ձա­նագր­վեր գոր­ ծա­զուրկ­նե­րի թվի աճ, այ­ նինչ ԱՎԾ-ն ար­ձա­նագ­րել է գոր­ծա­զուրկ­նե­րի թվի կրճա­ տում՝ 20,2  հազ-ով։ Ե­ թե

հաշ­ վի առ­ նենք, որ տե­ ղի է ու­նե­ցել տնտե­սա­պես ոչ ակ­ տիվ բնակ­չու­թյան նվա­զում 3  հազ-ով, ա­պա ան­հաս­կա­ նա­լի է, թե ինչ­պես է զբաղ­ ված­նե­րի թվի կրճատ­ման պայ­ման­նե­րում նվա­զել նաև գոր­ծա­զուրկ­նե­րի թի­վը։ Պա­տաս­խա­նը ար­տա­ գաղթն է։ Ան­ ցած տա­ րի Հա­ յաս­տան ժա­մա­նած­նե­րի և երկ­րից մեկ­նած­նե­րի հաշ­ վեկ­շի­ռը բա­ցա­սա­կան է ե­ղել՝ 44,8  հազ-ով։ Այ­ սինքն՝ այդ­ քան մարդ լքել է Հա­յաս­տա­նը։ Ար­տա­գաղ­թը ԱՎԾ-ին հնա­րա­վո­րու­թյուն է տվել ար­ձա­նագ­րել նաև գոր­

ծազր­կու­թյան մա­կար­դա­կի 1,1-տո­կո­սա­յին կե­տով նվա­ զում՝ մինչև 17,3%, ու զբաղ­ վա­ծու­թյան մա­կար­դա­ կի աճ՝ 0,5-տո­կո­սա­յին կե­ տով՝ մինչև 51,9%։ Ն­ ման ցու­ցա­նիշ­ներ ա­պա­հո­վել է աշ­խա­տան­քա­յին ռե­սուրս­ նե­րի կրճա­տու­մը։ Ըստ ԱՎԾում կի­րառ­վող մե­թո­դա­բա­ նու­թյան՝ գոր­ծազր­կու­թյան, ինչ­պես նաև զբաղ­վա­ծու­ թյան մա­կար­դա­կը ո­րոշ­վում է գոր­ծա­զուրկ­նե­րի և զ­բաղ­ ված­նե­րի թի­վը հա­րա­բե­ րե­լով աշ­խա­տան­քա­յին ռե­ սուրս­նե­րի վրա։ Ու­ շագ­ րավ է, որ վեր­

ջին ե­րեք տա­րի­նե­րին՝ 2010-2012  թթ., Հա­յաս­տա­ նի աշ­խա­տան­քա­յին ռե­ սուրս­նե­րը կրճատ­վել են 136,5  հազ-ով, ընդ ո­ րում՝ սա, ըստ ԱՎԾ-ի, տե­ղի է ու­ նե­ցել տնտե­սա­պես ոչ ակ­ տիվ բնակ­չու­թյան հաշ­վին։ Տն­տե­սա­պես ակ­տիվ բնակ­ չու­թյան թիվն այս տա­րի­նե­ րին մնա­ցել է ան­փո­փոխ։ Հա­մա­ձայն ԱՎԾ-ի սահ­ ման­ման՝ տնտե­սա­պես ոչ ակ­տիվ են հա­մար­վում աշ­ խա­տու­նակ տա­րի­քի այն ան­ձինք, ո­րոնք հե­տա­զոտ­ վող ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում չեն աշ­խա­տել և աշ­խա­

տանք չեն փնտրել՝ չեն ե­ղել զբաղ­ված։ Տն­տե­սա­պես ոչ ակ­տիվ­ն ե­րի թվին են պատ­ կա­նում նաև ու­սա­նող­նե­րը, տնա­յին տնտե­սու­թյու­նում զբաղ­ված­նե­րը։ Ս­տաց­վում է, որ վեր­ջին ե­րեք տա­րի­նե­րին Հա­յաս­ տա­նը հիմ ­ն ա­կա­նում լքել են ե­րի­տա­սարդ կադ­րե­րը։ Ն­ման մի­տում ­ն ե­րի պահ­ պան­ման դեպ­քում միջ­նա­ ժամ ­կ ետ հե­ռան­կա­րում Հա­ յաս­տա­նը կկանգ­նի ոչ միայն կադ­րա­յին խնդրի առջև, այլև կխա­թար­վի սերն­դա­ փո­խու­թյան շղթան։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


| № 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ.

2 | Տեսանկյուն Երբ ո­րո­շում ես գոր­ծոն դառ­նալ, նույ­նիսկ ՄԱԿ-ի ԱԽ բա­նաձևերն են դա­տարկ թղթեր

Խմբագրական

Քա­ղա­քա­կան, թե քա­ղա­քա­յին Քա­ղա­քա­յին ընտ­րու­թյուն­նե­րը, դա­սա­կան ըն­կալ­մամբ քա­ղա­քա­կան լի­նե­լով հան­դերձ, ա­վե­լի շատ տե­ղա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ցող և կոնկ­րետ քա­ղա­քա­յին տնտե­ սու­թյու­նը արդյունավետ կա­ռա­վա­րող մե­նե­ջե­րի ընտ­ րու­թյուն­ներ պետք է լի­նեն: Դա­սա­կան ըն­կա­լու­մը աշ­ խա­տում է այն երկր­նե­րում, որ­տեղ ար­մա­տա­վոր­ված ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան մշա­կույթ կա, և ընտ­րու­թյուն­ներն ար­տա­հայ­տում են ժո­ղովր­դի կամ­քը: Սա­կայն Հա­յաս­տա­նում յու­րա­քանչ­յուր ընտ­րու­թյուն՝ գյու­ղա­պե­տա­կա­նից մինչև նա­խա­գա­հա­կան, գեր­քա­ղա­ քա­կա­նաց­ված է: Ե­թե նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­ րի դեպ­քում այդ ի­րա­վի­ճա­կը տրա­մա­բա­նա­կան է, ա­պա ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րի դեպ­քում գեր­քա­ղա­քա­կա­նաց­վա­ ծու­թյու­նը հու­շում է այն մա­սին, որ տվյալ եր­կի­րը ժո­ ղովր­դա­վա­րա­կան սկզբունք­նե­րի պահ­պան­ման հետ լուրջ խնդիր­ներ ու­նի: Նախ քա­ղա­քա­յին և ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րը գեր­քա­ղա­ քա­կա­նաց­վում են այն պատ­ճա­ռով, որ ընտ­րա­կան ինս­ տի­տու­տը հան­րա­պե­տու­թյու­նում խեղ­ված է: Քա­ղա­քա­ կան կուսա­կ­ցու­թյուն­նե­րի և ա­ռան­ձին գոր­ծիչ­նե­րի հա­մար գերն­պա­տակ է դառ­նում ոչ թե ծրագ­րա­յին քա­րո­զար­շա­ վը, այլ ընտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի դեմ պայ­քա­րը: Այս ի­րա­վի­ճա­ կում ա­ռաջ քաշ­ված ծրագ­րերն ու ա­ռա­ջար­կու­թյուն­նե­րը երկ­րոր­դա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նեն, քա­նի դեռ հան­րու­ ��յու­նը չի ստա­ցել այն հար­ցի պա­տաս­խա­նը, թե ինչ­պես են կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը կան­խե­լու ընտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րը: Երկ­րորդ հիմ ­ն ա­կան պա­տա­ճառ­նե­րից մեկն այն է, որ Հա­յաս­տա­նում ընտ­րու­թյուն­նե­րը դիտ­վում են ոչ թե նպա­տա­կա­յին խնդիր­նե­րի լուծ­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ մարդ­կանց սե­լեկ­ցիա, այլ պե­տա­կան ա­պա­րա­տի հա­ մալ­րում՝ իշ­խա­նու­թյան պահ­պան­ման և վե­րար­տադր­ ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ մարդ­կան­ցով: Օ­րի­նակ՝ օ­րենս­ դիր մարմ ­ն ում հիմ ­ն ա­կա­նում իշ­խող կու­սակ­ցու­թյան կող­մից հայտն­վում են մար­դիկ, որոնք ոչ թե ներ­կա­յաց­ նում են քա­ղա­քա­ցի­նե­րի շա­հե­րը և զ­բաղ­վում պրո­ֆե­ սիո­նալ օ­րենս­դիր աշ­խա­տան­քով, այլ հայ­րե­նի խորհր­ դա­րա­նում են, ո­րով­հետև ըն­դու­նակ են տար­բեր մե­թոդ­ նե­րով քվե­ներ հայ­թայ­թել կենտ­րո­նա­կան իշ­խա­նու­թյան հա­մար: ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րի պա­րա­գա­յում ևս հա­ մայնք­նե­րի ղե­կա­վար­ներ են ընտր­վում ոչ թե պրո­ֆե­սիո­ նալ մե­նե­ջեր­ներ, ո­րոնք ի վի­ճակի են արդ­յու­նա­վետ կա­ ռա­վա­րել հա­մայն­քա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րը, այլ հա­մայն­ քա­պետ են դառ­նում մար­դիկ, որոնք պրո­ֆե­սիո­նալ կեր­ պով ծա­ռա­յում և հ­պա­տակ­վում են իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին: Այս պատ­ճա­ռով է, որ ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րը գե­րքա­ ղա­քա­կա­նաց­վում են, ա­ռա­վել ևս՝ մայ­րա­քա­ղաք Երևա­ նում, որն իր մարդ­կա­յին և տն­տե­սա­կան նե­րու­ժով պե­ տու­թյուն է պե­տու­թյան մեջ: Հետևա­բար՝ Երևա­նի քա­ ղա­քա­պե­տի ընտ­րու­թյուն­նե­րը ա­ռա­վել քան որևէ այլ հա­մայն­քում վե­րած­վում են իշ­խա­նու­թյու­նը պա­հե­լուն միտ­ված կարևոր գոր­ծըն­թա­ցի, իսկ մայ­րա­քա­ղա­քի հա­ մար արդ­յու­նա­վետ կա­ռա­վա­րող մե­նե­ջեր ընտ­ րե­լու նպա­տա­կը մղվում է երկ­րորդ պլան: n Դ.Մ.

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am, www.civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 3-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 03.04.2013թ. Տպաքանակը՝ 2000

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան

Հայկ Խա­նում­յան

Մ

ի­ջազ­գա­յին մի շարք լրատ­ վա­մի­ջոց­ներ հա­ղոր­դում են, որ բա­նակ­ցու­թյուն­ներ են վար­վում ա­րա­գըն­թաց եր­կա­թու­ղի­ նե­րի ան­նա­խա­դեպ ցան­ցի կա­ռուց­ ման վե­րա­բեր­յալ: Ար­դեն 2022թ. ճե­ պըն­թաց­նե­րը ի­րար կկա­պեն Չի­նաս­ տանն ու Մեծ Բ­րի­տա­նիան՝ անց­նե­ լով տասն­յոթ երկր­նե­րի մի­ջով: Այս եր­կա­թու­ղի­նե­րի մի մասն ար­դեն իսկ կա­ռուց­ված է: Ա­րա­գըն­թաց եր­ կա­թու­ղի­նե­րի ցանցն աշ­խար­հում ա­նընդ­հատ ա­ճում է և ցա­մա­քա­ յին տա­րած­քում լրջո­րեն մրցակ­ցում օ­դա­յին փո­խա­նա­կում ­ն ե­րի հետ: Եր­կա­թու­ղա­յին ցան­ցը ՀՀ-ում ան­ կա­խու­թյան հռչա­կու­մից ի վեր ա­նընդ­ հատ կրճատ­վել է, իսկ Ար­ցա­խում՝ վե­ րա­ցել: Թեև հայ­կա­կան եր­կա­թու­ղու ռել­սերն արևել­քում վեր­ջա­նում են ՀՀ և ԼՂՀ սահ­մա­նի մոտ՝ Զո­դում, եր­կա­ թու­ղա­յին կապ եր­կու հայ­կա­կան հան­ րա­պե­տու­թյուն­նե­րի միջև գո­յու­թյուն չու­նի: Փո­խա­րե­նը վե­րա­կա­ռուց­վել է խորհր­դա­յին տա­րի­նե­րին աշ­խա­տած օ­դա­նա­վա­կա­յա­նը: Մաս­նա­գետ­նե­րը բարձր են գնա­հա­տում օ­դա­նա­վա­կա­ յա­նի վրա կա­տար­ված աշ­խա­տան­քը, տեխ­նի­կա­կան զին­վա­ծու­թյու­նը, ար­ ցախ­յան բյու­րոկ­րա­տա­կան ա­վան­ դույ­թի հա­մա­ձայն՝ այն նույ­նիսկ հա­ գե­ցած է աշ­խա­տա­կից­նե­րով, ո­րոնք էլ բա­րե­խիղճ ներ­կա­յա­նում են աշ­խա­ տան­քի: Ափ­սոս, ինք­նա­թիռ չի թռչում՝

հա­կա­ռակ ար­ցախ­յան և հա­յաս­տան­ յան պաշ­տոն­յա­նե­րի տար­բեր պնդում­ նե­րի: Իսկ օ­դա­նա­վա­կա­յանն էլ կար­ ծես թե հենց ինք­նա­թիռ­նե­րի հա­մար է նա­խա­տես­ված, հենց այն­պես աշ­խա­ տող անձ­նա­կազմ տասն­յա­կից ա­վե­լի շատ նա­խա­րա­րու­թյուն­նե­րում էլ կա­ րե­լի էր տե­ղա­վո­րել: ՀՀ և ԼՂՀ միջև եր­կա­թու­ղա­յին կա­ պը օ­ րախն­ դիր հարց է, ին­ չը Ար­ ցա­ խի տնտե­սու­թյան զար­գաց­ման հա­ մար խթա­նիչ կա­րող է հան­դի­սա­նալ՝ կրճա­տե­լով տրանս­պոր­տա­յին ծախ­ սերն ու ա­վե­լաց­նե­լով զբո­սաշր­ջա­յին հե­տաքրք­րու­թյու­նը: Նոր Շա­հում­յա­ նի (Քար­վա­ճա­ռի) շրջա­նով Ար­ցա­խի սիրտ ձգվե­լիք եր­կա­թու­ղին նոր աշ­ խու­ժու­թյուն կհա­ղոր­դի թերբ­նա­կեց­ ված բնա­կա­վայ­րե­րին՝ դրանք տնտե­ սա­կան ա­ռու­մով դարձ­նե­լով հրա­պու­ րիչ: Ն­ման հե­ռան­կա­րը կա­րող է ոգևո­ րել նաև Ար­ցա­խի ոս­կին, քա­րա­ծու­խը և այլ հան­քան­յու­թեր արդ­յու­նա­հա­ նող ըն­կե­րու­թյուն­նե­րին, ե­թե, ի­հար­կե, նրանք ի վի­ճա­կի են ռազ­մա­վա­րա­կան զար­գաց­ման ծրագ­րեր մշա­կել: ՀՀ-ԼՂՀ եր­կա­թու­ղա­յին կա­պի ստեղծ­ ման կամ դրա մա­ սին կա­ ռա­ վա­րա­կան մա­կար­դա­կով մտա­ծե­լու հիմ ­ն ա­կան խո­չըն­դո­տը, սա­կայն, քա­ ղա­քա­կան է, ինչ­պես օ­դա­նա­վա­կա­ յա­նի դեպ­քում: Ե­թե Ս­տե­փա­նա­կեր­տի օ­դա­նա­վա­կա­յա­նում ինք­նա­թիռ­նե­ րը վայ­րէջք չեն կա­տա­րում Ադր­բե­ջա­ նի ագ­րե­սիվ կեց­ված­քի պատ­ճա­ռով, ին­չը խնդիր է ա­ռա­ջաց­նում քա­ղա­ քա­ցիա­կան ա­վիա­ցիա­յի մի­ջազ­գա­

յին կազ­մա­կեր­պու­թյու­նում, ա­պա եր­ կա­թու­ղու մա­սին չի խոս­վում հայ­կա­ կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի՝ զի­ջում ­ն ե­րին պատ­րաս­տա­կա­մու­թյան պատ­ճա­ռով: Խ­րո­նիկ պարտ­վո­ղա­կան քա­ղա­քա­ կա­նու­թյու­նը, որ Հա­յաս­տա­նը վա­րում է վեր­ջին հինգ տա­րի­նե­րին, կաթ­վա­ ծա­հար է ա­նում Ար­ցա­խի զար­գաց­ման հե­ռան­կար­նե­րը, ար­գե­լա­կում ներդ­ րում ­ն երն ու բա­րե­գոր­ծա­կան ո­րոշ ծրագ­րեր: Ս­րա վառ ա­պա­ցույ­ցը շուրջ վեց տասն­յակ ըն­տա­նիք­նե­րի՝ Քար­ վա­ճա­ռում հաս­տատ­վե­լու դի­մում ­ն երն են և դ­րանք ան­պա­տաս­խան թող­նե­լը: Իսկ դի­մում ­ն ե­րը բա­վա­րա­րել կնշա­ նա­կի վե­րաբ­նա­կեց­ման ծրագ­րով հա­ սա­նե­լիք տնե­րի և այլ օ­ժան­դա­կու­ թյան տրա­ մադ­ րում, ինչն էլ Քար­ վա­ ճա­ռի բնակ­չու­թյու­նը կկրկնա­պատ­կի: Աշ­խար­հի մեծ մա­սը շու­տով ի­րար կկապ­վի ա­րա­գըն­թաց եր­կա­թու­ղա­յին ցան­ցով: Զար­գաց­ման նոր սխե­մա­ ներ են մշակ­վում ա­մեն օր: Իսկ մենք ՀՀ-ն և ԼՂՀ-ն ի­րար կա­պող մի քա­նի տասն­յակ կի­լո­մետր եր­կա­թու­ղու մա­ սին մտա­ ծել էլ չենք կա­ րող մի­ ջազ­ գա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին կարծ­րա­տի­պե­րի և կա­ղա­պար­նե­րի մեջ կու­րա­ցած քա­ղա­քա­կան ղե­կա­ վա­րու­թյան պատ­ճա­ռով: Գո­նե Քար­ վա­ճա­ռի խոր­հուր­դը պետք է ցույց տար, որ երբ ո­րո­շում ես գոր­ծոն դառ­ նալ, նույ­նիսկ ՄԱԿ-ի ԱԽ բա­նաձևերն են դա­տարկ թղթե­րի վե­րած­վում: Իսկ այ­սօր մեզ հա­մա­ռո­րեն զրկում են գոր­ծոն դառ­նա­լուց: Հենց մե­րոնք: Մեր իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը:  n

Գու­ցե — հուշ է միայն Մարատ Յավրումյան

Ա

բ­սուր­դը ձգտում է կա­տա­րե­լու­ թյան։ Չ­ նա­ յած ա­ սում են՝ աբ­ սուր­դը միշտ էլ կա­տար­յալ է լի­նում։ Չեմ բա­ցա­ռում, բայց հա­զիվ թե սա մեր դեպքն է։ Միշտ էլ կգտնվի մե­ կը, ո­րը աբ­սուր­դում նոր նրբե­րանգ­ ներ կբա­ցա­հայ­տի։ Ա­նընդ­հատ, ան­ դա­դար, ա­նընդ­մեջ։ Ու չգի­տես ին­չու թվում է, թե անց­յա­լում աբ­սուր­դա­յին չեն ե­ղել Ա­րա­րատ­յան դաշ­տի լու­սա­ պայ­ծառ ա­ռա­վոտ­նե­րը։ Հա­զիվ թե։ Ու երևի թե հենց աբ­սուրդն էլ կեն­ սու­նակ է։ Այ­սօր կանք, չէ՞։ Մ­յուս­նե­րը չկան, շա­տե­րը չկան, բայց մենք կանք։ Ո­ չինչ, որ մի քիչ ջարդ­ ված, կո­ տոր­ ված, այս­կողմ-այն­կողմ ծվա­րած, միշտ ինչ-որ բա­նից զգու­շա­ցող, եր­բեմն հո­ խոր­տա­ցող, ան­թիվ ան­հա­մար բա­րո­ յա­կան հաղ­թա­նակ­նե­րով, բայց կանք։ Ա­սում են՝ կլի­նենք։ Կա­րե­լի է վի­ճել, բայց թե մի բան կլի­նի, այս­պես չի մնա։ Թ­վում է՝ խնդի­րը հենց այն­պես լի­ նե­լը, մնա­լը չէ, նպա­տա­կով գո­յու­ թյունն է։ Բայց թե ինչ նպա­տակ։ Կ­յանք է, ապ­րում ենք։ Ա­հա միակ նպա­տա­կը։ Մ­յուս­ներն ան­ցո­ղիկ են։ Հի­մա ապ­րել ենք։ Է­լի կապ­րենք։ Ա­հա միա­կը, ին­չով այ­սօր են բաց­վում Ա­րա­րատ­յան լու­սա­ պայ­ծառ ա­ռա­վոտ­նե­րը։ Ն­ման ա­ռա­վոտ­նե­րից եր­բեմն փախ­ չում են։ Մի բա­րի ա­ռա­վո­տով բո­լո­րը վեր են կե­նում ու ո­րո­շում են Մի­ջերկ­ րա­կա­նի ա­փա­մերձ հատ­վա­ծում ու­րիշ ա­ռա­վոտ­ներ փնտրել։ Մի ան­գամ ար­ դեն փնտրել են։ Մ­յուս­նե­րի միտքն է փախ­չում։ Ա­պաս­

«Նաիր­ցի­նե­րի փա­ խուս­տը», 1933թ., Մար­տի­րոս Սար­յան:

տա­նում ինքն իր մեջ, ապ­րում ի­րե­նով։ Մինչև մտքի թե­լը չկտրվի։ Ու ե­թե հան­ կարծ հա­ջող­վում է խու­սա­փել թե­լը կտրվե­լուց, ու Մի­ջերկ­րա­կա­նի ա­փերն էլ հե­ռու են, «Եր­կիր Նաի­րի» է գրում։ Չ­հաս­կա­ցա՝ ին­չի մա­սին էր (ստու­գարք էր, պետք էր հանձ­ նել)։ Հե­ տո Հ­ րանտ Մաթևոս­յանն էր ա­սում՝ ե­թե ա­ռա­վոտ­նե­ րը հաս­կա­նալ ես ու­զում, «Եր­կիր Նաի­ րի» պի­տի կար­դալ (ի­հար­կե այդ­պես չէր ա­սում, բայց)։ Հի­մա էլ հա­մոզ­ված չեմ, որ հաս­կա­ցել եմ՝ ինչ նկա­տի ու­ներ Հ­րան­ տը, ինչ նկա­տի ու­ներ Չա­րեն­ցը։ Եր­ կիր էր, ի­ րա­ կան, ապ­ րում էր իր հա­մար, սո­խե­րով, Մազութի Հա­մոն մտքում ինչ-որ բան էր մտմտում։ Բայց ապ­րում էին (եր­կիրն ու Հա­մոն, ու Հա­ մո­ յի միտքն էլ երևի պա­ կաս աբ­ սուրդ չէր)։ Հե­տո չգի­տես ին­չու, ինչ-որ հե­ռա­ վոր մի տե­ղում, ինչ-որ մի բան է պա­ տա­հում։ Եր­կիրն իր աբ­սուր­դի մեջ շա­ րու­նա­կում է տա­պակ­վել։ Ինչ-որ բա­նը շատ հե­ռու էր թվում։ Եր­կի­րը ա­պա­հով կղզյակ էր թվում։ Հե­ տո Հա­ մո­ յենք ոչ միայն մտքում էին մտմտում։ Հե­տո բո­

տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:

լո­րը փախ­չում էին։ Եր­կիրն էլ կարևոր չէր։ Ապ­ րել էր պետք՝ կյանք է, պի­ տի ապր­վեր։ Հա­մոն էլ չկար, հե­տո ե­կավ, բայց ար­ դեն ուշ էր, հե­ տո Հա­ մոն էլ չկար։ Ու է­լի ա­րա­րատ­յան ա­ռա­վոտ­ներ, հնուց, շատ հնուց ե­կած ա­ռա­վոտ­ներ, ո­րոնք չես էլ հաս­կա­նում՝ ինչ են կան­ խա­գու­շա­կում։ Բա­ցի այդ էլ՝ կու­զի­կի (թող ներ­վի՝ աբ­սուր­դի) մեջ­քը գե­րեզ­ մա­նը միայն կշտկի, չնա­յած «Գե­րեզ­մա­ նից հե­տո — էլ ի՞նչ շտկում… հաս­կա­ցո­ ղը կհաս­կա­նա»։ Ա­ սում էի, չէ՞, դժվար է հաս­ կա­ նալ, ե­թե հաս­կա­նալ հնա­րա­վոր է ընդ­հան­ րա­ պես Նաի­ րին։ Այն ճոճք էր թվում, մտքում, ի­ րա­ կան, բայց ճոճք։ Ա­ պա­ հով էլ էր։ Սո­ խերն էին, ոչ սո­ խե­ րը, բայց ա­ պա­ հով էր։ Ու վեր­ ջում, հո՛պ. «Գու­ ցե սուտ է Նաի­ րին, Նաի­ րին — չ­կա… Գու­ ցե — հուշ է միայն,— ֆիկ­ ցիա, միֆ:— Ու­ղե­ղա­յին մոր­մոք. սրտի հի­վան­դու­թյուն…»: Դե ա­րի ու բան հաս­կա­ցիր, դե ա­րի ու բան հաս­կաց­րու, դե ա­րի ու ապ­րիր… Չ­նա­յած կյանք է, ապ­րում ենք է­լի…  n


№ 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ. |

Օրակարգ | 3

Մենք գնում ենք քա­ղա­քա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րի Մա­յի­սի 5-ին կա­յա­նա­լիք Երևա­նի ա­վա­գա­նու ընտ­րու­թյուն­նե­րի շուրջ Սի­վիլ­Նե­թը զրու­ցել է Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի «Բար­գա­վաճ Հա­ յաս­տան» խմբակ­ցու­թյան պատ­գա­մա­վոր Վա­հե Հով­հան­նիս­յա­նի հետ: Զ­րույ­ցը կրճա­տում ­ն ե­րով ներ­կա­յաց­ված է ստորև: — Պա­րոն Հով­հան­նիս­յան, ըստ Ձեզ՝ Երևա­նի ա­վա­ գա­նու ընտ­րու­թյուն­նե­րի հան­րա­յին ըն­կա­լումն ինչ­ պի­սի՞ն է՝ քա­ղա­քա­կա՞ն, թե՞ ա­վե­լի շատ կեն­ցա­ղա­յին: —  Ես կար­ ծում եմ, որ բա­ ժա­ նու­մը մի տե­սակ ար­հես­տա­կան է՝ քա­ղա­քա­կան ընտ­րու­թյուն, թե քա­ղա­քա­յին-կեն­ցա­ղա­յին: Իսկ ո՞վ է ա­ սել, որ դրանք պետք է ի­րա­րից տար­բեր­վեն: Ի­հար­կե, ընտ­րու­թյու­նը քա­ղա­քա­կան մի­ ջո­ցա­ռում է, բայց ի՞նչ նկա­տի ու­ նենք, օ­րի­նակ, ԲՀԿ-ի «Փո­խե­լու ենք» կար­գա­խո­սով: Մենք փո­ խե­լու ենք ին­չը՝ մար­դու կյան­քը, տվյալ դեպ­քում՝ Երևա­նի բնակ­ չի կյան­քը: Սա շատ քա­ղա­քա­կան խնդիր է: Ո՞վ է ա­սել, որ Երևա­ նի բնա­ կի­ չը ա­ մե ն օր՝ տրանս­ պորտ նստե­ լուց մինչև տուն հաս­նե­լը, չպետք է ար­ժա­նա­պա­ տիվ կյան­քով ապ­րի: Սա և՛ կեն­ ցա­ղա­յին, և՛ քա­ղա­քա­կան հարց է: Ո՞վ է ա­սել, որ Երևա­նի բնա­ կի­չը պետք է վա­խե­նա քա­ղա­ քա­պե­տա­րան, թա­ղա­պե­տա­րան մտնել, ա­մե ն ստից տե­ղե­կան­քի հա­մար կա­րող է շա­բաթ­նե­րով գնալ-գալ: Կո­ռուպ­ցիոն ռիս­կե­ րը մի կողմ, այդ վե­ րա­ բեր­ մուն­ քը, որ ցան­կա­ցած կա­լիբ­րի պե­ տա­կան պաշ­տոն­յա ի­րեն թույլ է տա­լիս հա­սա­րակ քա­ղա­քա­ցու նկատ­մամբ: Հի­մա սրա փո­խե­լը քա­ղա­քա­կա՞ն խնդիր է, թե՞ կեն­ ցա­ղա­յին: Թ­վում է՝ դրանք կեն­ ցա­ ղա­ յին հար­ ցեր են: Իմ կար­ ծի­քով՝ ա­վե­լի կոշտ քա­ղա­քա­ կան ձևա­կեր­պում, երևի, դժվար է գտնել: Ա­յո՛, պետք է փո­խել քա­ ղա­քա­կան մո­տե­ցում ­ն ե­րը: Դու չես կա­ րող ա­ սել՝ ես վաղ­ վա­ նից փո­խում եմ եր­թու­ղա­յի­նը, և ա­ մե ն ինչ տե­ ղին է: Ո՛չ, դրանք լուրջ խնդիր­ներ են: Սկ­սած նրա­ նից, թե քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի պաշ­տոն­յան ինչ­պես է նշա­նակ­ վում, ով ում բա­րե­կամն է, և ին­ չու է նա ի­րեն թույլ տա­լիս քա­ ղա­քա­ցու հետ վար­վել այն­պես, ինչ­պես վար­վում են վեր­ջին եր­ կար տա­րի­նե­րին, դա քա­ղա­քա­ կան փո­փո­խու­թյան հարց է: Այս ա­ռու­մով մենք գնում ենք քա­ղա­ քա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րի: — Խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րը գնա­ հատ­վե­ցին իբրև ա­մե­նա­ լավ ընտ­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք երբևէ տե­ղի էին ու­ նե­ցել, նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րը՝ ա­վե­ լի լավ, մինչ­դեռ հան­րու­ թյու­նը շատ լավ գի­տի, թե ինչ­պես են անց­կաց­վել այդ ընտ­րու­թյուն­նե­րը: Այդ ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո որևէ բան չի փոխ­վել, ին­չը ԲՀԿ-ին հույս կտար մաս­ նակ­ցել նոր ընտ­րու­թյուն­ նե­րի և ինչ-որ արդ­յուն­ քի հաս­նել: Ին­չո՞ւ է ԲՀԿ-ն մաս­նակ­ցում: —  Որ ա­սեմ՝ ես լիա­հույս գնում եմ ա­զատ, ար­դար ընտ­րու­թյուն­ նե­րի, ես սուտ կա­սեմ ձեզ և մեզ նա­յող քա­ղա­քա­ցի­նե­րին: Ո՛չ, ես այդ­ պես չեմ կար­ ծում։ Ես չեմ

կար­ծում, որ ան­կախ մի­ջազ­գա­ յին դի­տորդ­նե­րից՝ մեր ընտ­րու­ թյուն­նե­րը ե­ղել են մե­կը մյու­սից լա­վը, և հի­մա էլ գնում ենք հա­ մաշ­խար­հա­յին ռե­կոր­դի: Ես չեմ կար­ ծում, ինձ ոչ ոք չի կա­ րող հա­մո­զել, որ Հա­յաս­տա­նում 1 մի­ լիոն 250 հազ. մարդ մաս­նակ­ցել է ընտ­րու­թյուն­նե­րին… —  Ընտ­րու­թյուն­նե­րի վե­ րահս­կո­ղու­թյունն է հիմ­ նա­կան խնդի­րը: Ինչ­պե՞ս եք դա պատ­կե­րաց­նում: — Շատ դժվար: Հար­ցը տե­սա­ կան և պ­րակ­տիկ հար­թու­թյուն ու­նի: Ե­թե կան ընտ­րա­կեղ­ծիք­ նե­րի մե­խա­նիզմ ­ն եր, և մենք մո­ տա­վո­րա­պես պատ­կե­րաց­նում ենք՝ ո­րոնք են դրանք, ես վստահ եմ, որ կան դրանց հա­կա­խա­ղերն ու տար­բե­րակ­նե­րը: Այս կողմն էլ հի­ մար մար­ դիկ չեն, պետք է մտա­ծել, թե ինչ­պես են կեղ­ծում, և ինչ­պես դե­մը առ­նել: Ե­թե դե­մը առ­նե­լը թող­նենք մի ու­ժի վրա, ո­չինչ չի ստաց­վե­լու: Ցան­կա­ցած կու­սակ­ցու­թյան ռե­սուրս­ներ շատ ա­վե­լի քիչ են, քան պե­տա­կանիշ­խա­նա­կան մե­քե­նա­յի­նը: Դա՝ միան­շա­նակ: Ե­թե ոչ իշ­խա­նա­ կան ճամ­բա­րում գտնվող քա­ղա­ քա­կան ու­ժե­րը խնդիր դնեն, բո­ լո­րը միա­սին պայ­քա­րել ընտ­րա­ կեղ­ծիք­նե­րի դեմ, ա­պա կեղ­ծե­լը շատ դժվար է լի­ նե­ լու: Գի­ տե՞ք, հարևան Վ­րաս­տա­նում Սաա­ կաշ­վի­լիի ռե­ժի­մը շատ ա­վե­լի ու­ժեղ էր, և ա­մե նևին հրեշ­տակ­ նե­րի իշ­խա­նու­թյուն չէր: —  Եվ ա­վե­լի լե­գի­տի՞մ, քան Սերժ Սարգս­յա­նի իշ­խա­նու­թյու­նը: — Կար­ծում եմ, ո­րով­հետև շատ ա­վե­լի մեծ ա­ջակ­ցու­թյուն ու­ներ դրսից և շատ կոշտ իշ­խա­ նու­թյուն էր: Այն, ինչ կա­տար­վում էր նրանց մոտ խորհր­դա­րա­նա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին, շատ քիչ է տար­ բեր­ վում նրա­ նից, ինչ մեզ մոտ կա­տար­վեց՝ ա­հա­բե­ կում ­ն եր, կա­շառք­ներ և այլն: Իսկ Վ­րաս­տա­նի հա­յաբ­նակ շրջան­ նե­րում ընդ­հան­րա­պես չէր տար­ բեր­ վում, լրիվ խա­ ղի նույն կա­ նո­ններն էին: Բայց փաս­տո­րեն Ի­վա­նիշ­վի­լիի գլխա­վո­րած ու­ ժը կա­րո­ղա­ցավ՝ լայն կոն­սո­ լի­դա­ցիա­յի արդ­յուն­քում ա­նել։ Ա­մե ­նա­կարևո­րը՝ նա քա­ղա­քա­ կան լուրջ օ­րա­կարգ դրեց: Ի­վա­ նիշ­վի­լին չգնաց հա­ցա­դուլ­նե­րի, այլ դրեց հստակ օ­րա­կարգ՝ «սա, սա, սա սրա հա­ մար է, ա­ զատ­ վե­ լու ենք սրա­ նից, սրա­ նից այս նպա­տակ­նե­րի հա­մար», և մար­ դիկ հա­վա­տա­ցին: Ընտ­րա­կեղ­ ծիք­նե­րի մեջ զգա­լի տո­կո­սը կազ­մում է ընտ­րա­կա­շառ­քը, այն եր­կու մա­սից է՝ կա­շառք տվող և կա­շառք վերց­նող: Ե­թե մենք կա­ րո­ղա­նանք կա­շառք վերց­նող­նե­ րի թի­վը էա­պես փոք­րաց­նել, մեծ հար­ված կհասց­նենք ընտ­րա­կեղ­ ծի­քի մե­քե­նա­յին: — Կար­ծես թե կա­շառքն ար­դեն սկսել է իր ֆունկ­ ցիո­նալ նշա­նա­կու­թյու­նը կորց­նել՝ նա­խա­գա­հա­կան

Վա­հե Հով­հան­ նիս­յան. «Ս­տա­լի­ նինգ­րա­դի ճա­կա­ տա­մար­տի բա­ռա­ պա­շար է՝ «քա­ ղա­քը չենք հանձ­ նե­լու»: Տան­կե՞ր են մտցնե­լու»:

ընտ­րու­թյուն­նե­րի արդ­ յունք­նե­րից դա­տե­լով: —  Չ­գի­տեմ, մեր տե­ղե­կատ­վու­ թյու­նը այդ հար­ցում մի փոքր այլ է: Կար­ծում եմ, որ ընտ­րա­կա­շառ­ քը շատ լավ էլ կա և այս ընտ­րու­ թյուն­նե­րում լավ էլ աշ­խա­տե­լու է: Պետք է ստեղ­ ծել մթնո­ լորտ, որ ընտ­րա­կա­շառք վերց­նե­լը լի­ նի ա­մոթ: — Դուք խո­սե­ցիք կոն­սո­ լի­դա­ցիա­յի մա­սին: ԲՀԿ-ն հ­րա­ժար­վեց մաս­նակ­ցել նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րին, քա­նի որ այդ­ պի­սի կոն­սո­լի­դա­ցիա չե­ ղավ, որ հնա­րա­վոր լի­ներ վե­րահս­կել ընտ­րու­թյուն­ նե­րը: Հի­մա կա՞ այդ­պի­սի կոն­սո­լի­դա­ցիա՝ վե­րահս­ կո­ղու­թյան հետ կապ­ված: — Նա­խա­գա­հա­կա­նի մա­սով՝ կոն­սո­լի­դա­ցիա­յի բա­ցա­կա­յու­թյու­ նը պատ­ճառ­նե­րից մեկն էր: Մ­նա­ ցած պատ­ճառ­նե­րը, ես կար­ծում եմ, կգա օ­րը, և Ծա­ռուկ­յա­նը ան­ ձամբ կպա­տաս­խա­նի բո­լոր հար­ ցե­րին: Խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րի միաս­նա­կան շտա­բի մա­սին ա­սեմ, որ ես չեմ կար­ծում, որ դա ե­ղել է կոն­սո­լի­դա­ցիա, դա ա­վե­լի շուտ դեկ­լա­րա­տիվ շտաբ էր, ո­րը զբաղ­վում էր ա­սու­լիս­ նե­րով: Այդ մար­դիկ ա­րել են լավ գործ, կարևոր գործ, ո­չինչ չու­նեմ ա­սե­լու, բայց այդ է­տա­պը ցույց տվեց, որ դա շատ քիչ է: Դա ա­վե­ լի շատ փիառ ար­ շավ էր, քան ռեալ գործ: Հի­մա նո­րից այդ բա­նը կա, թե ի՞նչ ա­ նենք՝ միաս­ նա­ կան շտաբ և այլն: Ես ինքս դեմ եմ, ոչ այն ի­մաս­տով, որ դա վատ բան է, ես դեմ եմ, ո­րով­հետև դա չի լի­նե­ լու արդ­յու­նա­վետ: Հի­ մա կա­ տար­ վում է այլ բան, ե­րեք կու­սակ­ցու­թյուն­ներ՝ ԲՀԿ-ն, ՀԱԿ-ը և ՀՅԴ-ն (մի պահ միա­նում է «Ժա­ռան­գու­թյու­նը», բայց ինձ հա­սած տե­ղե­կու­թյամբ՝ մի օր միա­նում, մի օր հետ է քաշ­վում), ե­րիտթևե­րով շատ լուրջ կոն­սուլ­ տա­ցիա­նե­րի մեջ են և շատ լուրջ մե­խա­նիզմ ­ն եր են մշա­կում ընտ­ րա­կեղ­ծիք­նե­րի դեմ պայ­քա­րե­լու հա­մար: Ոչ թե հու­շագ­րեր, ա­սու­ լիս­ներ, լա­ցու­կոծ, այլ հստակ մե­խա­նիզմ ­ն եր…. Դա ա­մե ­նա­լավ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյունն է: Մ­նա­ ցա­ծը դեկ­լա­րա­տիվ է և բե­րում է

հե­տընտ­րա­կան լա­ցու­կո­ծի և ու­ րիշ ոչն­չի: — Ն­շե­ցիք այդ կոն­սուլ­ տա­ցիա­նե­րին «Ժա­ռան­ գու­թյան» չմիա­նա­լու մա­ սին: Ն­րանք հա­ճախ ա­սում են, որ ԲՀԿ-ն ևս ընտ­րա­ կա­շառք է բա­ժա­նում, ևս­ ընտ­րա­խախ­տում­ն եր է կա­ տա­րում, հետևա­բար այդ կու­սակ­ցու­թյան հետ պայ­ քա­րելն ընտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի դեմ ա­նի­մաստ է: —  Ես մինչև այ­ սօր չեմ հաս­ կա­նում՝ «Ժա­ռան­գու­թյու­նը» ինչ է ներ­կա­յաց­նում, ինչ է ու­զում: Նոր­մալ, պար­կեշտ մար­դիկ են, թվում է՝ ա­ ռողջ բա­ նաձևե­ րով խո­ սող: Ես չեմ հաս­ կա­ նում նրանց նպա­տա­կը, օ­րա­կար­ գը, ո­րով­հետև օր­վա կտրված­ քով կամ ե­կե­ղե­ցա­կան տո­նե­րից կախ­ված՝ փոխ­վում է քա­ղա­քա­ կան օ­րա­կար­գը: Ե­թե ԲՀԿ-ի հաս­ ցեին մե­ղադ­րանք­ներ են հնչեց­ վում, ա­ պա ին­ չո՞ւ Րաֆ­ ֆի Հով­ հան­նիս­յա­նը ա­մե ­նա­թեժ պա­հին հան­դի­պում խնդրեց՝ ա­սե­լով՝ «ա­մե ­նաան­կեղ­ծը և ազ­նի­վը իմ հան­դեպ դուք էիք»: Դ­րանք նրա բա­ ռերն են, ես ներ­ կա եմ ե­ ղել հան­դիպ­մա­նը: Ես չեմ հաս­կա­ նում. «Ժա­ռան­գու­թյան» ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ իմ գոր­ծըն­ կեր­նե­րը բա­նակ­ցում են, քննար­ կում են, ինչ-որ մի կոն­ սեն­ սու­ սի են գա­լիս, վեր­ջում հարց­նում ենք. «Տեղ­յա՞կ է Րաֆ­ֆին՝ ձեր ղե­ կա­վա­րը: Ն­րանք ա­սում են՝ ոչ»: Քա­նի ան­գամ ե­ղել է այդ­պես: Հաս­կա­նո՞ւմ եք, դա մի քիչ անլր­ ջաց­նում է: Միայն հա­ջո­ղու­թյուն եմ մաղ­ թում Րաֆ­ ֆիին և ն­ րա շարժ­մա­նը երկ­րում փո­փո­խու­ թյուն­ներ բե­րե­լու հա­մար: Բայց իմ սուբ­յեկ­տիվ կար­ծի­քը՝ ես չեմ հաս­կա­նում նրանց: — Հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը ա­սում են, որ քա­ղա­քը չեն հանձ­նե­լու: — Դա Ս­տա­լի­նինգ­րա­դի ճա­ կա­տա­մար­տի բա­ռա­պա­շար է՝ «քա­ղա­քը չենք հանձ­նե­լու»: Տան­ կե՞ր են մտցնե­լու: —  Չ­գի­տեմ: —  Ես էլ չգի­ տեմ, ե­ թե ի­ մա­ նանք, կխո­սենք: Ե­թե ի­րենց

ա­զատ, ար­դար պայ­քա­րով, ի­րենց կա­տա­րած գոր­ծը ներ­կա­ յաց­նե­լով կհա­վա­քեն շատ ա­վե­լի ձայն, քան մենք, ՀԱԿ-ը, ՀՅԴ-ն, «Ժա­ռան­գու­թյու­նը», խնդրե՛մ՝ կա­ռա­վա­րեք այն­քան, ինչ­քան ձեզ ժո­ղո­վուր­դը վստա­հում է: Ե­ թե պետք է գնան՝ աշ­ խա­ տեց­ նե­լով կեղ­ծիք­նե­րի մե­քե­նան՝ ոս­ տի­կա­նա­կան, անվ­տան­գու­թյան, մարդ բռնեն ու ծե­ծեն, կա­շա­ռեն, դա ար­դեն լրիվ ու­րիշ ի­րա­կա­ նու­թյուն է, ո­րը կապ չու­նի ընտ­ րու­թյուն­նե­րի հետ: Այս պա­հին մենք մեկ քայլ ար­դեն ա­րել ենք, որ ե­թե լի­նեն ընտ­րա­կեղ­ծիք­ներ, ԲՀԿ-ն չի վերց­ նի իր ման­ դատ­ նե­րը ա­վա­գա­նիում: Ես կար­ծում եմ, որ դա շատ ճիշտ է, ո­ րով­ հետև վերց­նե­լով՝ դու մաս­նա­կից ես դառ­նում, լե­գի­տի­մաց­նում ես այն, ինչ ար­վում է: —  Այ­սինքն՝ մյուս ու­ժերն է՞լ չեն վերց­նե­լու: — Ես չգի­տեմ, չեմ կա­րող ա­սել: — Դա միայն ԲՀԿ-ի՞ դիր­քո­ րո­շումն է: —  Ա­ յո՛, մենք ա­ սում ենք, որ մենք գնա­ լու ենք հաղ­ թե­ լու և ոչ թե քա­ղա­քը գրա­վե­լու: Քա­ ղա­քա­կիրթ ընտ­րու­թյուն­նե­րում հաղ­թե­լու, դա է մեր խնդի­րը: —  Ո՞ր դեպ­քում ընտ­րու­ թյուն­նե­րը կգնա­հատ­վեն կեղծ­ված, ո­րով­հետև ընտ­ րու­թյուն­ներ կեղ­ծե­լը լայն հաս­կա­ցու­թյուն է՝ մեծ չա­ փով կեղ­ծել, քիչ չա­փով կեղ­ծել: Այ­սինքն՝ ին­չի՞ հի­ ման վրա պետք է հայ­տա­ րա­րեք, որ կեղծ­ված են: —  Երևա­նը այն­քան փոքր է, որ բո­լոր կեղ­ծիք­նե­րն ար­վում են բո­լո­րի աչ­քի ա­ռաջ: Հ­նա­րա­վոր չէ Երևա­նում ա­նել մի բան, և դա թա­քուն մնա: Հ­նա­րա­վոր չէ ավ­ տո­բուս­նե­րով շրջան­նե­րից մարդ բե­ րել Երևան ու տա­ նել շրջան­ ներ, և դա մնա թա­քուն: Եվ վեր­ ջա­պես՝ հնա­րա­վոր չէ Երևա­նում ա­սել՝ քվեար­կու­թյան ե­կել է մեկ մի­լիոն մարդ:  n Զ­րու­ցել է Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յա­նը Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջու­թյամբ դի­տե՛ք Civilnet.am կայ­քում:


| № 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ.

4 | Փողեր

Աճ բան­կե­րի ու­սե­րին

Ե­րեք տա­րում ՀՆԱ-ն ա­վե­լա­ցել է այն­քան, որ­քան վարկ ուղղ­վել է տնտե­սու­թյուն Վեր­ջին ե­րեք տա­րի­նե­րին Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյան շար­ժի­չ ու­ ժը վար­կա­յին մի­ջոց­ներն են ե­ղել. 2010-2012  թթ. բան­կա­յին հա­ մա­կար­գում վար­կա­յին պորտ­ֆելն ա­ճել է ֌850  մլրդ­-ով, այն դեպ­ քում, երբ ՀՆԱ-ն ա­ վե­ լա­ ցել է ֌840 մլրդ­-ով։ Բա­ ցի այդ՝ ան­ ցած տա­րի 2009թ. հա­մե­մատ գրե­թե կրկնա­պատկ­վել է վար­կեր/ ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը (2009թ. այն 23,7% էր)։ է այն­քան, որ­քան վարկ է ուղղ­ վել տնտե­սու­թյուն։ Հան­գա­ման­ քը մտա­հո­գիչ է, ե­թե հաշ­վի առ­ նենք, որ վար­կա­վոր­ման պորտ­ ֆե­լի ա­ճին զու­գա­հեռ բան­կա­յին հա­մա­կար­գում վատ­թա­րա­ցել են այլ ցու­ցա­նիշ­ներ։ Այս­պես՝ տնտեսա­վա­րող­նե­ րը հիմ ­ն ա­կա­նում նա­խընտ­րել են փո­խա­ռու մի­ջոց­նե­րը, ո­րոնց մաս­նա­բա­ժի­նը նրանց կա­պի­ տա­լում շուրջ 40% է։ Սա ոչ միայն բա­ցա­սա­բար է ազ­դում բիզ­նե­սի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կի վրա, քա­ նի որ փո­խա­ռու մի­ջոց­նե­րը են­ թադ­րում են լրա­ցու­ցիչ ֆի­նան­ սա­ կան ծախ­ սեր, այլև ոչ բա­ րեն­պաստ տնտե­սա­կան մի­ջա­ վայ­րում վար­կե­րի սպա­սարկ­ման խնդիր­ներ են ստեղ­ծում։ Բա­ ցի այդ՝ վեր­ ջին ե­ րեք տա­ րի­նե­րին տնտե­սու­թյան ագ­րե­սիվ վար­կա­վո­րու­մից բան­կերն ի­րա­կա­ նում չեն էլ շա­հել։ Ե­թե 2010թ. բան­ կե­րի ROE-ն (կա­պի­տա­լի ե­կամ­տա­ բե­րու­թյան մա­կար­դա­կը) կազ­մել է 11,36%, իսկ ROA-ն (ակ­ տիվ­նե­ րի շա­հու­թա­բե­րու­թյան մա­կար­դա­կը)՝ 2,37%, ա­ պա ան­ ցած տա­ րի ROE-ն ե­ ղել է 11,22%, իսկ ROA-ն՝ 1,92%։ Ս­տաց­վում է, որ վար­կա­յին պորտ­ ֆե­լի ու ակ­տիվ­ն ե­րի ա­ճը ի­րա­կա­ նում չի բխել բան­կե­րի բաժ­նե­տե­

Վեր­ջին ե­րեք տա­ PanARMENIAN

Ան­ցած տա­րի Հա­յաս­տա­նում վար­կեր/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը կազ­ մել է 40,3%, այս հա­ րա­ բե­ րակ­ ցու­թյամբ հան­րա­պե­տու­թյու­նը դեռ զի­ ջում է մեկ շնչի հաշ­ վով ՀՆԱ-ի նույ­նա­կան ցու­ցա­նիշ ու­ նե­ցող երկր­նե­րին։ Սեր­բիա­յում, օ­րի­նակ, վար­կեր/ՀՆԱ ցու­ցա­ նի­շը 2012թ. կազ­մել է մոտ 55%, Ուկ­րաի­նա­յում՝ ա­վե­լի քան 50%, Ալ­բա­նիա­յում՝ 70%։ Վար­կեր/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շի ա­վե­ լա­ցու­մը խո­սում է ֆի­նան­սա­կան միջ­նոր­դու­թյան, ի­րա­կան տնտե­ սու­թյու­նում բան­կե­րի դե­րի ա­ճի մա­սին։ Մ­յուս կող­մից՝ բան­կա­յին հա­մա­կար­գի հիմ ­ն ա­կան ցու­ցա­ նիշ­նե­րը վկա­յում են, որ ռիս­կա­ յին է նաև բան­կե­րի որ­դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը։ Վեր­ջին ե­րեք տա­րի­նե­րին բան­ կե­րի վար­կա­յին պորտ­ֆե­լի մի­ջին տա­րե­կան ա­ճը կազ­մել է 25%, ընդ­հա­նուր վար­կա­յին պորտ­ ֆելն ա­վե­լա­ցել է մոտ ֌850 մլրդ­ -ով, այն դեպ­ քում, երբ 20102012  թթ. Հա­յաս­տա­նի ՀՆԱ-ի ա­ճը կազ­մել է հա­մա­պա­տաս­խա­ նա­ բար 2,2%, 4,7% և 7,2%, իսկ 2012թ. ՀՆԱ-ն շու­կա­յա­կան գնե­ րով, 2009թ. հա­մե­մատ ա­վե­լա­ցել է ֌840 մլրդ­-ով։ Ս­տաց­վում է, որ այս ըն­թաց­քում ՀՆԱ-ն ա­վե­լա­ցել

րե­րի շա­հե­րից, քա­նի որ տե­ղի է ու­նե­ցել շա­հու­թա­բե­րու­թյան մա­ կար­դա­կի նվա­զում։ Ե­ թե հաշ­ վի առ­ նենք նաև այս ըն­թաց­քում բան­կա­յին և պե­տա­ կան պար­տա­տոմ­սե­րի շու­կա­ յում տո­կո­սադ­րույք­նե­րի փո­փո­ խու­թյու­նը, ա­պա բան­կե­րի բաժ­ նե­տե­րե­րը նույ­նիսկ կորց­րել են մի­ջոց­նե­րը։ 2012թ. պե­տա­կան պար­տա­տոմ­սե­րի մի­ջին ե­կամ­ տա­բե­րու­թյու­նը կազ­մել է 13,58%՝ 2010թ. 11,67%-ի դի­մաց։ Այս պայ­ ման­նե­րում բան­կի բաժ­նե­տե­րե­ րը մի­ջոց­նե­րը պե­տա­կան պար­ տա­տոմ­սե­րում ներդ­նե­լու դեպ­ քում 21%-ով ա­ վե­ լի շատ ե­ կա­ մուտ կստա­նա­յին։

Բան­կե­րի շա­հու­թա­բե­րու­թյան մա­կար­դա­կի նվա­զու­մը պայ­մա­ նա­վոր­ված է ինչ­պես ներգ­րավ­ վող մի­ջոց­նե­րի թան­կաց­մամբ, այն­պես էլ մրցակ­ցու­թյան արդ­ յուն­քում վար­կե­րի տո­կո­սադ­ րույք­նե­րի ար­ձա­նագր­վող նվազ­ մամբ ու ռիս­կե­րի գնա­հատ­ման մեղ­մա­ցում ­ն ե­րով։ Այս­պես, ե­թե 2010թ. ֆի­զի­կա­կան ան­ձան­ ցից մեկ տա­ րուց ա­ վե­ լի ժամ­ կե­տով ներգ­րավ­վող դրա­մա­ յին ա­վանդ­նե­րի մի­ջին տո­կո­ սադ­ րույ­ քը կազ­ մել է 11,5%, դո­ լա­րա­յին ա­վանդ­նե­րի­նը՝ 8%, ա­պա ան­ցած տա­րի դրա­մա­ յին ա­վանդ­նե­րի մի­ջին տո­կո­ սադ­րույ­քը 12,4% է ե­ղել, դո­լա­

րի­նե­րին Հա­յաս­ տա­նի տնտե­սու­ թյան շար­ժի­չ ու­ժը վար­կա­յին մի­ջոց­ ներն են ե­ղել։

րա­յին ա­վանդ­նե­րի­նը՝ 8%։ Բա­ցի այդ՝ 17%-ից մինչև 15% են նվա­ զել վար­կե­րի մի­ջին տո­կո­սադ­ րույք­նե­րը։ Արդ­յուն­քում ստաց­ վել է, որ ե­ թե 2010թ. վար­ կե­ րի տո­կո­սադ­րույ­քում ռիս­կի պրե­ միան (բան­ կի շա­ հույ­ թը) 2,8% է կազ­մել, ա­պա 2012թ. այն ար­դեն 2,5% էր։ Ե­թ ե հաշ­վ ի առ­ն ենք, որ Հա­ յաս­տ ա­ն ի բան­կ ե­ր ի 80%-ը օ­տ ա­ր երկր­յ ա կա­պ ի­տ ա­լով է, ա­պ ա ե­կ ամ­տ ա­բ ե­ր ու­թ յան մա­ կար­դա­կ ի հե­տ ա­գա նվա­զու­մ ը կա­ր ող է հան­գեց­ն ել բան­կ ա­յ ին հա­մ ա­կ ար­գ ից կա­պ ի­տ ա­լ ի ար­ տա­հ ոս­ք ի։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Շա­հա­գոր­ծել ա­վե­լի ին­տեն­սիվ Մե­տաղ­նե­րի գնե­րի նվա­զու­մը արդ­յու­նա­հան­վող ծա­վալ­նե­րի ա­ճի պատ­ճառ է դար­ձել Հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­յում մե­տաղ­նե­րի գնե­րի ան­կու­մը հան­ գեց­րել է Հա­յաս­տա­նում հան­քե­րի ա­վե­լի ին­տեն­սիվ շա­հա­գործ­ ման։ Ե­թե այս տար­վա հուն­վար-փետր­վա­րին հան­քարդ­յու­նա­բե­ րու­թյան ո­լոր­տում գու­մա­րա­յին ար­տա­հայ­տու­թյամբ ա­ճը կազ­մել է 15,2%, իսկ հիմ ­ն ա­յին մե­տաղ­նե­րի ար­տադ­րու­թյան ո­լոր­տում՝ 16,6%, ա­պա ֆի­զի­կա­կան ծա­վալ­նե­րով մե­տաղ­նե­րի ար­տադ­րու­ թյունն ա­վե­լա­ցել է 20-30%-ով։ Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ ռա­յու­թյան տվյալ­նե­րով՝ այս տար­վա եր­կու ա­միս­նե­րին պղնձի խտան­յու­թի ար­տադ­րու­ թյունն ա­վե­լա­ցել է 20,8%-ով՝ կազ­մե­լով 21,8  հազ. տոն­նա, մո­ լիբ­դե­նի խտան­յու­թի­նը՝ 21,7%-ով (ար­ տադր­ վել է 1,56  հազ. տոն­ նա), ֆե­րո­մո­լիբ­դե­նի ար­տադ­ րու­թյունն ա­վե­լա­ցել է 34,6%-ով (մինչև 789 տոն­նա), կոն­վեր­տո­ րա­յին պղնձի ար­տադ­րու­թյու­նը

կազ­մել 1,55  հազ. տոն­նա (ա­ճը՝ 30,3%)։ Ֆի­զի­կա­կան ծա­վալ­նե­րի ա­ճը պայ­մա­նա­վոր­ված է նաև հան­ քարդ­յու­նա­բե­րա­կան ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի կող­մից վեր­ջին տա­ րի­նե­րին ար­տադ­րա­կան հզո­ րու­թյուն­նե­րի ընդ­լայ­նու­մով, սա­կայն հիմ ­ն ա­կան պատ­ճա­ռը մե­տաղ­նե­րի գնե­րի նվա­զումն է։ Այս­ պես՝ ե­ թե ան­ ցած տար­ վա եր­կու ա­միս­նե­րին 1 տոն­

նա պղնձի մի­ջին գի­նը հա­մաշ­ խար­հա­յին շու­կա­յում $8,4  հազ. էր, մո­լիբ­դե­նի­նը՝ 32  հազ., ա­ պա այս տար­ վա նույն ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծում 1 տոն­ նա պղնձի մի­ ջին գի­ նը կազ­ մել է 8  հազ., մո­լիբ­դե­նի­նը՝ 25,5 հազ.։ Պ­ղինձն այս ըն­թաց­ քում է­ժա­նա­ցել է 4,8%-ով, մո­ լիբ­դե­նը՝ 20,3%-ով։ Ե­ թե հաշ­ վի առ­ նենք, որ ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րը ներդ­րում ­ն եր են կա­տա­րել նաև ար­տադ­րա­ կան հզո­րու­թյուն­նե­րում, և առ­ կա է դրանց վե­րա­դար­ձե­լիու­ թյան խնդիր, ա­պա մե­տաղ­նե­ րի գնանկ­ման դեպ­քում նրանք ստիպ­ված են լի­նե­լու ֆի­զի­կա­ կան ծա­վալ­ներն ա­վե­լաց­նել ոչ թե գնե­րի նվազ­մա­նը հա­մա­ չափ, այլ ա­ռա­ջան­ցիկ տեմ­պով։ Հ ա ն­ք ա ր դ­յ ո ւ­ն ա­բ ե­ր ո ւ­թ յ ա ն ո­լոր­տում գու­մա­րա­յին ա­ճը ֆի­ զի­կա­կա­նին զի­ջել է նաև ան­ ցած տա­րի, ին­չը նույն­պես պայ­ մա­նա­վոր­ված է ե­ղել հա­մաշ­ խար­հա­յին շու­կա­յում մե­տաղ­ նե­րի գնե­րի ան­կու­մով։ Այս­ պես՝ 2012թ. պղնձի ֆի­ զի­ կա­կան ծա­վալ­նե­րով ար­տադ­ րու­թյան 21,8%, կոն­վեր­տո­րա­յին պղնձի՝ 13,5%, մո­լիբ­դե­նի խտան­ յու­թի 12,9% ա­ճի պայ­ման­նե­րում հան­քա­գոր­ծա­կան արդ­յու­նա­բե­ րու­թյան և բա­ցա­հան­քե­րի շա­հա­ գործ­ման ո­լոր­տում ար­ձա­նագր­ վել է 14,7%, իսկ հիմ ­նա­ յին մե­

Մե­տաղ­նե­րի գնե­րի գլո­բալ ան­կու­մը Հա­յաս­տա­նում հան­քե­րի ա­վե­լի ին­տեն­սիվ շա­ հա­գործ­ման պատ­ճառ է դար­ձել։

տաղ­նե­րի ար­տադ­րու­թյան ո­լոր­ տում՝ 9,1% աճ։ Ֆի­զի­կա­կան ծա­վալ­նե­րի կտրուկ ա­վե­լա­ցու­մը կար­ճա­ ժամ ­կետ խնդիր է լու­ ծում՝ ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րին և բ­յու­ջեին

«

ա­պա­հո­վե­լով լրա­ցու­ցիչ ե­կա­ մուտ­նե­րով, սա­կայն խնդրա­ հա­րույց է եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ կտրված­քում, քա­նի որ տե­ղի է ու­նե­նում պա­շար­նե­րի կտրուկ նվա­զում։  n

Հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տում գու­մա­րա­յին ա­ճը ֆի­զի­կա­կա­նին զի­ջել է նաև ան­ցած տա­րի, ին­չը նույն­պես պայ­մա­նա­վոր­ ված է ե­ղել հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­յում մե­ տաղ­նե­րի գնե­րի ան­կու­մով

»


№ 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ. |

Փողեր | 5

Հա­յաս­տա­նում այդ­քան հեշտ չեն ռիս­կի դի­մում Թե ինչ­պես կա­րե­լի է Հա­յաս­ տա­նում կյան­քի կո­չել «գեր­մա­ նա­կան բան­կի» գա­ղա­փա­րը, «Մե­դիա­մաքս» գոր­ծա­կա­լու­ թյան հետ զրույ­ ցում պատ­ մել է «Պ­րոԿ­րե­դիտ» բան­կի գլխա­ վոր տնօ­րեն Աս­մուս Ռոտ­նեն։ Ն­րա խոս­քով՝ ցան­կա­ցած բան­ կից հա­ճա­խոր­դի սպա­սում ­ն ե­ րը նույնն են՝ լի­նել կան­խա­տե­ սե­լի, թա­փան­ցիկ ու ար­ժա­նա­ հա­վա­տու­թյուն ներշն­չող։

— Նախ­քան Հա­յաս­տան տե­ղա­փոխ­վե­լը աշ­խա­տել եք «Պ­րոԿ­րե­դիտ» խմբի Վ­րաս­տա­նի, Ռու­մի­նիա­յի և Մոլ­դո­վա­յի մաս­նաճ­յու­ ղե­րում։ Ինչ­պե՞ս հաս­տատ­ վե­ցիք Երևա­նում, նշված երկր­նե­րում Ձեր աշ­խա­ տան­քի հա­մե­մա­տու­թյամբ այս­տեղ ի՞նչ դրա­կան կամ բա­ցա­սա­կան կող­մեր եք տես­նում։ — Այդ աշ­խա­տան­քը լավ հիմք է Հա­յաս­տա­նում իմ փոր­ձի հետ հա­մե­մա­տե­լու հա­մար։ Ա­ռա­ ջին հեր­ թին պետք է հա­ մե­ մա­ տել երևի Վ­րաս­տա­նի բան­կի հետ. այն­տեղ աշ­խա­տե­լը շատ հե­տաքր­քիր էր, այն զար­գա­ ցող եր­կիր է, լի­բե­րալ, բայց նաև ռիս­կա­յին։ Ինչ­պես գի­տեք, այն­տեղ պա­ տե­րազմ ե­ղավ և հե­ղա­փո­խու­ թյուն, ե­ղան նաև խար­դա­խու­ թյան ո­րոշ դեպ­քեր։ Հա­յաս­տա­ նը, Վ­րաս­տա­նի հա­մե­մատ, ա­վե­ լի կա­ յուն է, մար­ դիկ այդ­ քան հեշտ ռիս­կի չեն դի­մում։ 2007թ. աշ­խա­տան­քի ան­ցա Ռու­մի ­նիա­յում, դա այն ըն­թացքն էր, երբ Ռու­մի ­նիան ան­դա­մակ­ ցեց Եվ­րա­միու­թյա­նը և տն­տե­սա­ կան կտրուկ վե­րելք ապ­րեց։ Ինձ հա­մար դա չա­փա­զանց ակ­տիվ զար­գա­ցում էր։ Եվ­րաին­տեգ­րու­ մը չա­փա­զանց ակ­տիվ ըն­թա­

417.84

0.21 p 0.05%

420

410

400 03.10

03.04

03.01

եվրո/դրամ

535.96

0.40 q 0.07%

560 540 520 500 03.10

03.01

ռուբլի/դրամ

բան­կի գլխա­վոր տնօ­րեն Աս­մուս Ռոտ­նեն` որ­դու հետ:

03.04

13.29

0.12 q 0.89%

13,20

«Պ­րոԿ­րե­դիտ» banks.am

— Պա­րոն Ռոտ­նե, գեր­ մա­նա­կան կա­պի­տա­լով բանկը են­թադ­րում է գեր­ մա­նա­կան ճշտա­պա­հու­ թյամբ կար­գա­պա­հու­թյուն։ Որ­քա­նո՞վ է այն հա­մադ­րե­ լի հայ­կա­կան բիզ­նես մի­ ջա­վայ­րի հետ։ — Կար­ծում եմ՝ հա­մադ­րե­լի է: Հա­ճա­խորդ­նե­րի սպա­սում ­ն ե­րը ցան­կա­ցած բան­կից նույնն են. ցան­կա­ցած հա­ճա­խորդ ու­զում է, որ բանկն ի­րեն դրսևո­րի գեր­մա­ նա­կան բան­կի նման, այ­սինքն՝ լի­նի հնա­րա­վո­րինս կան­խա­տե­ սե­լի, թա­փան­ցիկ և ար­ժա­նա­հա­ վա­տու­թյուն ներշն­չող։ Հիմ ­նա­ կան հար­ ցը մեր պա­ հանջ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­ խան աշ­խա­տա­կից­ներ գտնելն է, ո­րոնք պատ­րաստ կլի­նեն մեզ հետ միա­սին ներ­կա­յաց­նել և ի­րա­կա­նաց­նել գեր­մա­նա­կան բան­կի գա­ղա­փա­րը: Դա­տե­լով կադ­րե­րի ընտ­րու­թյան մեր ըն­ թա­ցա­կար­գից, ին­չը բա­վա­կան խիստ պա­հանջ­նե­րով է ի­րա­կա­ նաց­ վում, կա­ րող ենք ա­ սել, որ կան բազ­մա­թիվ ան­ձինք, ո­րոնք ցան­կա­նում են աշ­խա­տել գեր­ մա­նա­կան բան­կում՝ ըն­դու­նե­լով և կի­սե­լով մեր սկզբունք­նե­րը։

դոլար/դրամ

ցավ, ստեղծ­վել էր շատ մեծ շու­ կա, որ­տեղ ներ­կա­յաց­ված էին մի­ջազ­գա­յին հայտ­նի բան­կեր, ո­լոր­տում մեծ մրցակ­ցու­թյուն կար։ — Դուք նաև ապ­րում եք Երևա­նում։ Ինչ­պի­սի՞ն է այն Ձեզ հա­մար որ­պես բնա­կա­վայր։ — Կար­ծ ում եմ՝ Երևա­ն ը շատ լավ քա­ղաք է ապ­ր ե­լու հա­մ ար, այն բա­վա­կ ա­ն մեծ է, բայց ոչ այն­ք ան մեծ, որ եր­կ ար ժա­մ ա­ նակ ծախ­ս ես մի ծայ­ր ից մյու­ս ը հաս­ ն ե­ լու հա­ մ ար, ոչ էլ ճնշե­ լու աս­տ ի­ճ ան փոքր։ Ինձ դուր է գա­ լ իս տե­ ղ ի կլի­ մ ան, բնու­ թյու­ն ը, կե­ր ակ­ր ա­տ ե­ս ակ­ն ե­ րը, շատ ա­ պ ա­ հ ով քա­ ղաք է, ին­ չ ը շատ կարևոր է, երբ դու բնակ­վում ես ըն­տ ա­ն ի­ք իդ հետ միա­ս ին։ Հա­ ճ ախ տա­ ն ից դուրս չեմ գա­լ իս, ե­թ ե աշ­խ ա­տ ան­ք ի չեմ, ժա­մ ա­ն ակն անց­կ աց­ն ում եմ ըն­տ ա­ն ի­ք իս հետ, աշ­խ ա­տ ում եմ իմ տան այ­գ ում, եր­կ ու որ­դ ի ու­ն եմ, մե­կ ը՝ հինգ, մյու­ս ը՝ եր­ կու տա­ր ե­կ ան, նրանք բա­վա­ կան շատ ժա­մ ա­ն ակ և ու­շ ադ­ րու­թ յուն են պա­հ ան­ջ ում։ — Պա­րոն Ռոտ­նե, Դուք նաև դա­հու­կորդ եք. Ծաղ­ կա­ձո­րում ե­ղե՞լ եք։ Առ­հա­ սա­րակ, Հա­յաս­տա­նը գրա­ վիչ հա­մա­րո՞ւմ եք զբո­ սաշր­ջու­թյան ա­ռու­մով։ — Ա­յո՛, եր­կու ան­գամ ե­ղել եմ Ծաղ­կա­ձո­րում: Այն հա­գե­ ցած է հանգս­ տի հա­ մար անհ­ րա­ժեշտ ժա­մա­նա­կա­կից տեխ­ նի­ կա­ յով, սա­ կայն վատ է, որ շատ քիչ մարդ կա­րող ես տես­ նել դա­հուկ­նե­րով սա­հե­լիս, ին­ չը նշա­նա­կում է, որ այն ե­րի­տա­ սարդ մար­զաձև է Հա­յաս­տա­ նում: Ա­մե ­նա­մեծ գրավ­չու­թյունն այն է, որ Երևա­ նից Ծաղ­ կա­ ձոր կա­րող ես հաս­նել 45 րո­պեում: Զ­բո­սաշր­ջու­թյան ա­ռու­մով պետք է նշեմ, որ Հա­ յաս­ տանն ինձ հա­ մար հե­ տաքր­ քիր է: Այն հին եր­ կիր է, ու­ նի խո­ ր մշա­ կույթ, հին հու­շար­ձան­ներ, քա­

12,50 03.10

ղա­ քից դուրս ա­ մե ն ինչ տար­ բեր է և շատ հե­ տաքրք­ րա­ կան, բայց ես կար­ ծում եմ, որ մինչ օրս Հա­յաս­տան գա­լիս են հիմ­ նա­կա­նում ար­կած­ներ փնտրող զբո­սաշր­ջիկ­նե­րը: Զ­բո­սաշր­ջու­թյունն այս­տեղ ա­վե­լի զանգ­վա­ծա­յին դարձ­ նե­լու հա­մար բա­վա­կան շատ գործ պետք է ար­վի, ներդ­րում­ ներ կա­տար­վեն, հյու­րա­նոց­ներ կա­ռուց­վեն, ճա­նա­պարհ­նե­րը բա­րե­կարգ­վեն, մրցակ­ցու­թյուն ստեղծ­վի ա­վիա­փո­խադ­րում­ նե­րի ո­լոր­տում, ինչն էլ կի­ջեց­ նի ա­վիա­տոմ­սե­րի գնե­րը՝ զբո­ սաշր­ջիկ­նե­րի հա­մար եր­կի­րը դարձ­նե­լով ա­վե­լի գրա­վիչ: Հա­յաս­տա­նի ա­մե ­նա­մեծ ար­ ժե­քը հայ ժո­ղո­վուրդն է՝ ըն­կե­ րա­սեր և շատ հյու­րըն­կալ: — Ի՞նչ կե­րակ­րա­տե­սակ­ ներ եք նա­խընտ­րում հայ­ կա­կան խո­հա­նո­ցում։ — Չ­գի­տեմ, թե ինչ­պես պատ­ րաս­տել, սա­կայն գի­տեմ՝ ինչ­ պես ու­տեմ հայ­կա­կան ու­տեստ­ նե­րը: Դ­րան­ցից երևի խա­ղո­ղի թփով տոլ­ման ա­ռանձ­նաց­նեմ։ — Ա­սում են՝ տղա­մար­դիկ լա­վա­գույն խո­հա­րար­ներն են: Դուք ինք­ներդ պատ­ րաս­տո՞ւմ եք, որ­քա՞ն հա­ ճախ, ի՞նչ ու­տեստ­ներ։ — Ա­յո՛, բա­վա­կան հա­ճախ եմ պատ­րաս­տում։ Թ­խում եմ իմ սե­ փա­կան հա­ցը, ին­չը տա­րած­ված երևույթ է Դա­նիա­յում, որ­տե­ղից ես ծննդով եմ: Երբ ապ­ րում էի ու­սա­նո­ղա­կան հան­րա­կա­ցա­րա­ նում, շատ ու­սա­նող­նե­րի նման թխում էի իմ հա­ ցը: Այն շատ է տար­բեր­վում հայ­կա­կան հա­ցից, պատ­րաստ­վում է գա­րուց՝ հա­ տուկ խմո­ րի­ չով, և ու­ նի թթու համ, ա­սում են՝ ա­ռող­ջա­րար է։ — Եր­կու որ­դի ու­նեք, ինչ­ պե՞ս եք անց­կաց­նում ժա­ մա­նա­կը նրանց հետ։ — Մեր տան պար­տե­զում ենք հիմ ­ն ա­կան ժա­մա­նակն անց­ կաց­նում, զբոս­նե­լուց բա­ցի՝ այն­տեղ աշ­խա­տում ենք։

— Ն­րանք սի­րո՞ւմ են Երևա­նը։ — Կար­ ծ ում եմ՝ նրանք հա­ վա­ն ում են Երևա­ն ը, սա­կ այն դեռ շատ փոքր են քա­ ղաք­ ն ե­ րի միջև ե­ղած տար­բ ե­ր ու­թ յու­ նը հաս­կ ա­ն ա­լու հա­մ ար։ Եր­կ ու որ­ դ ի­ ն երս էլ ծնվել են Մ­ յ ուն­ խե­ն ում, բայց այն­տ եղ չեն ապ­ րել։ Ն­ ր անք ու­ ն են հայ ըն­ կ եր­ ներ, խա­ղում եմ հարևան ե­ր ե­ խա­ն ե­ր ի հետ, կար­ծ ում եմ՝ այս­տ եղ բա­վա­կ ան հե­տ աքրք­ իր է նրանց հա­մ ար։

եվրո/դոլար

03.01

1.282

03.04 0.00 q 0.03%

1,36

1,29

1,22 03.10

03.01

WTI Brent

նավթ

03.04

96.62 0.57 q 0.59% 109.69 0.92 q 0.83%

US$/bbl.

120

— Կ­ցան­կա­նա­յի՞ք ա­պա­ գա­յում ևս Ձեր աշ­խա­ տան­քա­յին ու­ղին շա­րու­ նա­կել Հա­յաս­տա­նում։ — Ա­յո՛, այս­տեղ հրա­շա­լի տեղ է, կա­րե­լի է շա­րու­նա­կել աշ­խա­տել։

95

70 03.10 ոսկի

— Ձեր ըն­կեր­նե­րին ու մտե­րիմ­ն ե­րին ինչ­պե՞ս եք ներ­կա­յաց­նում Հա­յաս­ տանն ու հա­յե­րին։ — Եր­կար ժա­մա­նակ ստիպ­ ված եմ լի­ նում բա­ ցատ­ րել, որ­ տեղ է գտնվում Հա­յաս­տա­նը։ Հիմ ­ն ա­կան սխալն այն է, որ եր­ կի­ րը նրանք կա­ պում են Ռու­ սաս­տա­նի հետ, չեն հաս­կա­ նում՝ ինչ է ե­ ղել Խորհր­ դա­ յին Միու­թյան փլու­զու­մից հե­տո և նախ­քան այդ։ Հա­ճախ հան­դես եմ գա­լիս որ­պես Հա­յաս­տա­նի «դես­պան»։

03.01

կբ 100 հհ comex

03.04

1583.5 15.8 q 0.98% 1574.3 3.0 q 0.19%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 03.10

(LME)

պղինձ

03.01

7408

03.04 25.4 q 0.34%

US$/tonne

8600

7800

— Դուք ի՞նչ գի­տեիք հա­յե­ րի և Հա­յաս­տա­նի մա­սին նախ­քան այս­տեղ գա­լը։ — Բա­վա­կան շատ գի­տեի Հա­յաս­տա­նի մա­սին, հա­մալ­ սա­րա­նում սո­վո­րում էի ռու­ սե­րեն, ան­ցել էի «Քա­ղա­քա­ գի­տու­թյուն» ա­ռար­կան, գի­ տեի, որ կա Հա­ յաս­ տան ան­ վամբ պե­տու­թյուն, հա­յե­րեն լե­զու, բա­ցի այդ՝ աշ­խա­տան­քի բե­րու­մով ապ­րել էի հարևան Վ­րաս­տա­նում։ — Հա­յե­րեն ո՞ր բառն է հեշտ հիշ­վող Ձեզ հա­մար։ — Ա­րի (ծի­ծա­ղում է – խմբ.)։  n

7000 03.10 ցորեն

(cbt)

03.01

259.03

03.04 12.57 p 5.10%

US$/tonne

370 330 290 250 210 03.10

03.01

03.04

Տվյալները վերցված են 03.04, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ.

6 | Մեծ փողեր

«Գազպ­րո­մը» հիաս­թա­փեց­րել է ներդ­րող­նե­րին Գա­զա­յին հսկա­յի կա­պի­տա­լի­զա­ցան $100  մլրդ­-ի էլ չի հաս­նում

«Գազպ­րո­մի» ա­մե­րիկ­յ ան դե­պո­զի­տար ստա­ցա­կան­ներն ար­ ժեզրկ­վել են շուրջ 3%-ով, և ըն­կե­րու­թյան շու­կա­յա­կան կա­պի­տա­ լի­զա­ցիան 2009-ից ի վեր ա­ռա­ջին ան­գամ նվա­զել է $100 մլրդ-ից, գրում է ռու­սա­կան «Վե­դո­մոս­տի» պար­բե­րա­կա­նը։

Թեր­թա­քա­րը մրցա­կից չէ «Գազպ­րո­մը» հո­ռե­տե­սո­րեն է նա­յում ԱՄՆ-ում թեր­թա­քա­րա­յին գա­զի արդ­յու­նա­հան­ման հե­ռան­ կա­րին՝ այն հա­մա­րե­լով «օ­ճա­ռե

­Սոց­ցան­ցե­րը ներդ­րող­նե­րի

zeit.de

հետ շփման լիո­ վին ըն­դու­նե­լի մի­ջոց են ճա­նաչ­ վել ԱՄՆ-ում։

Բոր­սա­նե­րը տե­ղա­փոխ­վում են Facebook ու Twitter ԱՄՆ-ում ըն­կե­րութ­յուն­նե­րը նե��դ­րող­նե­րի հետ կշփվեն սոց­ցան­ցե­րով ԱՄՆ-ի Ար­ժեթղ­թե­րի և ­բոր­սա­նե­րի հանձ­նա­ժո­ղո­վը (SEC) ֆոն­ դա­յին բոր­սա­նե­րում ցու­ցակ­ված ըն­կե­րութ­յուն­նե­րին թույլ է տվել պաշ­տո­նա­կան հա­ղոր­դագ­րութ­յուն­նե­րը հրա­պա­րա­կել Facebook սոց­ցան­ցի և Twitter միկ­րոբ­լոգ­նե­րի ի­րենց է­ջե­րում, հա­ղոր­դում է Bloomberg-ը։ SEC-ի տնօ­րեն ­Ջորջ ­Կա­նե­լո­սա­յի խոս­քով՝ սոց­ցան­ցե­րը ներդ­րող­ նե­րի հետ շփման լիո­վին ըն­դու­ նե­ լի մի­ ջոց են, ե­ թե միայն վեր­ ջին­ ներս տեղ­յակ են, որ ըն­ կե­ րութ­յուն­նե­րի է­ջե­րում կա­րող են գտնել ի­րենց հե­տաքրք­րող տե­ղե­կութ­յուն­նե­րը։ SEC-ը ո­րո­շու­մը հրա­պա­րա­կել է օն­լայն տե­սա­վար­ձույ­թի Netfliх ծա­ռա­յութ­յան դա­տա­կան գոր­ծի վե­րա­նայ­ման առն­չութ­յամբ։ Այս­պես՝ 2012թ. հու­լի­սի 2-ին Netfliх-ի գլխա­վոր տնօ­րեն ­Ռիդ ­Հաս­թինգ­սը ըն­կե­րութ­յան ֆեյս­ բուք­յան պաշ­տո­նա­կան է­ջում գրել էր, որ հու­ նի­ սին դի­ տում­ նե­րի ընդ­հա­նուր տևո­ղութ­յու­նը ա­ռա­ջին ան­գամ գե­րա­զան­ցել է 1 մլրդ ­ժա­մը: ­Հա­ղոր­դագ­րութ­յու­նը ստա­ցել էր ըն­կե­րութ­յան ֆեյս­ բուք­ յան է­ ջի 200 հազ. բա­ ժա­ նորդ, այն հա­վա­նել էր սոց­ցան­ ցի 250 օգ­տա­տեր, վե­րահ­րա­պա­

րակ­վել էր 30 ան­գամ: Ըն­կե­րութ­յու­նը, ի դեպ, այս տե­ղե­կութ­յան վե­րա­բեր­յալ պաշ­ տո­նա­կան հա­ղոր­դագ­րութ­յուն չէր տա­ րա­ ծել: SEC-ը այս քայ­ լը Netfliх-ի կող­մից խախ­տում էր ո­րա­կել: Ըստ հանձ­նա­ժո­ղո­վի՝ ըն­կե­րութ­յու­նը այս տե­ղե­կութ­ յու­նը ար­տոն­յալ կեր­պով տրա­ մադ­րել է իր բա­ժա­նորդ­նե­րի միայն մի մա­սին՝ նրանց, ովքեր Facebook-ում հա­վա­նել են ըն­կե­ րութ­յան է­ջը։ SEC-ը հե­տաքն­նութ­յուն սկսե­ լու մա­սին ըն­կե­րութ­յա­նը ծա­ նու­ցել էր 2012թ. դեկ­տեմ­բե­րին: ­Սա­կայն ինչ­պես Netfliх-ը, այն­ պես էլ ­Հաս­թինգ­սը կխու­սա­փեն պա­տ աս­խ ա­ն ա­տ ա­վութ­յ ու­ն ից, քա­նի որ ըստ SEC-ի՝ սոց­ցան­ցե­ րից օգտ­վե­լու կա­նոն­նե­րը բոր­ սա­նե­րում ցու­ցակ­ված ըն­կե­րութ­ յուն­ նե­ րի հա­ մար մինչ այս այդ­ քան էլ հստակ չեն ե­ղել:  n

«Գազպ­րո­մի» շու­ կա­յա­կան կա­պի­ տա­լի­զա­ցիան 2009-ից ի վեր ա­ռա­ջին ան­գամ նվա­զել է $100  մլրդ­-ից։

պղպջակ», ո­րը պայ­թե­լու է մոտ ա­պա­գա­յում։ «ԱՄՆ-ում թեր­թա­քա­րա­յին գա­զի արդ­յու­նա­հա­նու­մը շա­ հու­ թա­ բեր չի լի­ նի։ Մինչ այժմ մեզ հայտ­նի չէ որևէ նա­խա­գիծ, երբ թեր­թա­քա­րա­յին գա­զի հո­

րա­տանց­քե­րում արդ­յու­նա­հա­ նու­մը շա­հու­թա­բեր ե­ղած լի­նի: ԱՄՆ-ը մեր մրցա­կի­ցը չէ, և ռիս­ կեր չկան։ Ա­վե­լին՝ Միաց­յալ Նա­ հանգ­նե­րը շա­րու­նա­կում է մնալ գա­զի դե­ֆի­ցիտ ու­նե­ցող եր­ կիր»,– ա­սել է Մի­լե­րը: Նա ԱՄՆ-

ում թեր­թա­քա­րա­յին գա­զի արդ­ յու­նա­հան­ման ծա­վալ­նե­րի ա­վե­ լա­ցու­մը ոչ թե գա­զի ա­ճող պա­ հան­ջար­կով է պայ­մա­նա­վո­րել, այլ ԱՄՆ-ի է­ներ­գե­տիկ անվ­ տան­գու­թյան ա­պա­հով­ման նկա­ տա­ռում ­ն ե­րով։  n

Ֆի­նանս­նե­րը Լոն­դո­նի վրա թանկ կնստեն Բոր­սա­յա­կան գոր­ծառ­նու­թյուն­նե­րի հար­կու­մը Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յին $6  մլրդ կար­ժե­նա Ֆի­նան­սա­կան գոր­ծարք­նե­ րի հարկ­ման մա­սին Եվ­րա­ միու­թյան ո­րո­շու­մը Մեծ Բ­րի­ տա­նիա­յի պետ­պար­տա­տոմ­ սե­րի թո­ղար­կու­մը կթան­ կաց­նի $6  մլրդ­-ով, աս­վում է բրի­տա­նա­կան City of London Corporation ըն­կե­րու­թյան զե­կույ­ցում։ Հա­մա­ձայն զե­կույ­ցի՝ հար­կա­տե­ սա­կի ներդ­րու­մը բարձ­րաց­նում է ար­ժեթղ­թե­րով գոր­ծարք­նե­րի ար­ժե­քը, հետևա­պես ներդ­րող­ նե­րը պար­տա­տոմ­սե­րի ձեռք­բեր­ ման ժա­մա­նակ հա­վել­յալ ե­կամ­ տա­բե­րու­թյուն են պա­հան­ջե­ լու։ «Ֆի­նան­սա­կան գոր­ծարք­նե­ րի հար­կու­մը լավ գա­ղա­փար չէ և կա­րող է Եվ­րո­պա­յում ա­ղե­տա­ լի հետևանք­ներ ու­նե­նալ: Բա­ցի այդ՝ այն բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ցու­ թյուն կու­նե­նա սու­վե­րեն պարտ­ քե­րի շու­կա­յի վրա՝ բար­դաց­ նե­լով մի­ջոց­նե­րի ներգ­րա­վու­ մը բիզ­նե­սի հա­մար»,– աս­վում է զե­կույ­ցում։ Հուն­վա­րի 22-ին Եվ­րա­միու­ թյան ան­դամ 11 երկ­րի ֆի­նանս­ նե­րի նա­խա­րար­նե­րը ֆի­նան­ սա­կան տրան­զակ­ցիա­նե­րի նկատ­մամբ միաս­նա­կան հար­ կա­տե­սա­կի սահ­ման­ման մա­ սին ո­րո­շում են ըն­դու­նել: Են­ թադր­վում է, որ բոր­սա­յա­ կան գոր­ծարք­նե­րը հարկ­վե­լու են տրան­զակ­ցիա­յի 0,1%-ի չա­ փով, ա­ծանց­յալ ֆի­նան­սա­կան գոր­ծիք­նե­րի շու­կա­յում դրույ­ քա­չա­փը կազ­մե­լու է 0,01%։ Եվ­ րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի հաշ­վարկ­ նե­րով՝ հար­կա­տե­սա­կը կա­րող է տա­րե­կան €35  մլրդ­-ի մուտ­

2012թ. Մեծ Բ­րի­ տա­նիա­յի հար­կա­ յին մուտ­քե­րի 12%-ն ա­պա­հո­վել են ֆի­նան­սա­կան guardian.co.uk

«Գազպ­րո­մի» բաժ­նե­տոմ­սե­րի գնան­շում ­ն ե­րը 2,5 ան­գամ գե­ րա­զան­ցում են ակն­կալ­վող շա­ հույ­թը, ին­չը բոր­սա­յում ցու­ցակ­ ված ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի շրջա­ նում վատ­թա­րա­գույն ցու­ցա­նիշն է։ Ներդ­րող­նե­րին հիաս­թա­փեց­ րել են նաև «Գազպ­ րո­ մի» շա­ հա­բա­ժին­նե­րը: Բա­ցի այդ՝ մեծ է ռիս­կը, որ ըն­կե­րու­թյան պայ­մա­ նագ­րե­րում դե­պի նվա­զում կվե­ րա­նայ­վեն գա­զի մա­տա­կա­րար­ ման գնե­ րը, ին­ չը, իր հեր­ թին, կկրճա­տի ե­կա­մուտ­նե­րը։ Այս պայ­ման­նե­րում բաժ­նե­տոմ­սե­րի հե­տա­գա ար­ժեզր­կու­մը ան­խու­ սա­փե­լի է։

ria.ru

Մոսկ­վա­յի և Լոն­դո­նի ֆոն­դա­յին բոր­սա­նե­րում ըն­կե­րու­թյան բաժ­ նե­տոմ­սերն է­ժա­նա­ցել են հա­ մա­պա­տաս­խա­նա­բար 1,5%-ով և 2,7%-ով՝ ար­ձա­նագ­րե­լով վեր­ ջին չորս տա­րի­նե­րի նվա­զա­գույն ցու­ցա­նի­շը: Վեր­ջին մեկ տա­րում ըն­կե­րու­թյան շու­կա­յա­կան կա­ պի­տա­լի­զա­ցիան նվա­զել է մեկ եր­րոր­դով, և այժմ Ռու­սաս­տա­ նում էլ ըն­կե­րու­թյուն չկա, ո­րի շու­կա­յա­կան ար­ժե­քը գե­րա­զան­ ցում է $100 մլրդ­-ը։ 2008թ. հու­նի­սին, երբ «Գազպ­ րո­մի» կա­պի­տա­լի­զա­ցիան $360  մլրդ­ էր, գա­զա­յին մո­նո­ պո­լիս­տի ղե­կա­վար Ա­լեք­սեյ Մի­ լե­րը հայ­տա­րա­րում էր, թե հա­ ջոր­դող 7-8 տա­րի­նե­րին այն կդառ­նա աշ­խար­հի խո­շո­րա­ գույն բաժ­նե­տի­րա­կան ըն­կե­ րու­թյու­նը՝ $1  տրլն շու­կա­յա­կան կա­պի­տա­լի­զա­ցիա­յով: Ներ­կա­յում Մոսկ­վա­յի միջ­բան­ կա­յին ար­ժու­թա­յին բոր­սա­յում

քեր ա­պա­հո­վել: Ո­րո­շումն օ­րեն­ քի ուժ ստա­ նա­ լու հա­ մար անհ­ րա­ ժեշտ է, որ այն հաս­ տատ­ վի ԵՄ ան­դամ բո­լոր պե­տու­թյուն­նե­ րի կող­մից։ Զե­կույ­ցի հա­մա­ձայն՝ պար­տա­ տոմ­սե­րի դեպ­քում արդ­յու­նա­ վետ դրույ­քա­չափն ի­րա­կա­նում տա­սը ան­գամ ա­վե­լի բարձր կլի­ նի, քա­ նի որ այն կգանձ­ վի յու­ րա­քանչ­յուր առևտ­րաշր­ջա­նում, ին­չը ֆի­նան­սա­կան այս շու­կա­ յում ար­գե­լա­կող է­ֆեկտ կու­նե­ նա։ Հար­կա­տե­սա­կի ներդ­րու­մը, բա­ցի այդ, բա­ցա­սա­բար կանդ­ րա­դառ­նա կեն­սա­թո­շա­կա­յին հիմ ­ն ադ­րամ ­ն ե­րի վրա, քա­նի որ

ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րը, ո­րոնց գոր­ ծառ­նու­թյուն­նե­րը փոր­ձում է հար­կել Եվ­րա­միու­թյու­նը։

նրանց ե­կա­մուտ­նե­րը էա­կա­նո­ րեն կկրճատ­վեն ներդ­րող­նե­րի վար­քագ­ծի փո­փո­խու­թյուն­նե­րի պատ­ճա­ռով։ Զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­ներն ա­ռա­ ջար­կել են վե­րա­նա­յել ֆի­նան­սա­ կան գոր­ծարք­նե­րի հարկ­ման այս նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը: Ներ­կա­յում հա­մաեվ­րո­պա­կան ներդ­րու­մա­ յին-բան­կա­յին գոր­ծու­նեու­թյան գրե­թե կե­սը բա­ժին է ընկ­նում Լոն­դո­նին: Ա­վե­լին՝ 2012թ. Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի հար­կա­յին մուտ­քե­ րի 12%-ն ա­պա­հո­վել են ֆի­նան­ սա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը։  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ. |

Աշխարհ | 7

Քար­զա­յը տա­լիբ­նե­րի ա­ռաջ­նոր­դին կոչ է ա­րել նա­խա­գա­ հի թեկ­նա­ծու ա­ռա­ջադր­վել

Քար­զա­յը խոս­տա­ցել է չմաս­ նակ­ցել այդ ընտ­րու­թյուն­նե­րին, քա­նի որ պե­տու­թյան ղե­կա­վա­ րի պաշ­տո­նը զբա­ղեց­նում է երկ­ րորդ ժամ ­կ ե­տը շա­րու­նակ, իսկ եր­րորդ ժամ ­կ ե­տի հա­մար ա­ռա­ ջադր­վել աֆ­ղա­նա­կան Սահ­մա­ նադ­րու­թյու­նը թույլ չի տա­լիս։ Քար­զա­յը հա­վե­լել է, որ Սահ­ մա­նադ­րու­թյու­նը գոր­ծում է բո­ լոր աֆ­ղան­ցի­նե­րի հա­մար, և «Տա­լի­բա­նը» «նույն­պես պետք է դրա­նից օ­գուտ քա­ղի»։ Ն­րա խոս­քով՝ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը տա­լիբ­նե­րի հետ ար­դեն «հա­ տու­կենտ շփում ­ն ե­րի» հնա­րա­վո­ րու­թյուն ու­նե­ցել են։ Հար­ ցին, թե կա­ րող է մուլ­ լա Օ­մա­րը հա­վակ­նել նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նին, Քար­զա­յը պա­տաս­ խա­ նել է. «Նա կա­ րող է ա­ ռա­ ջադր­վել նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ ծու և աֆ­ղան­ցի­նե­րին իր օգ­տին

topics.time.com

Աֆ­ղանս­տա­նի նա­խա­գահ Հա­ միդ Քար­զա­յը գեր­մա­նա­կան Sueddeutsche Zeitung պար­ բե­ րա­կա­նի հետ զրույ­ցում հայ­ տա­րա­րել է, որ տա­լիբ­նե­ րի ա­ռաջ­նորդ մուլ­լա Օ­մա­ րը կա­րող է ա­ռա­ջադ­րել իր թեկ­նա­ծու­թյու­նը 2014թ. կա­ յա­նա­լիք նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում։

Հա­միդ Քար­զա­յը մուլ­լա Օ­մա­րին ա­ռա­ջար­կել է «նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու դառ­նալ և աֆ­ղան­ցի­նե­րին իր օգ­տին կամ իր դեմ քվեար­կե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն տալ»։

կամ իր դեմ քվեար­կե­լու հնա­րա­ վո­րու­թյուն տալ»։ Մուլ­լա Օ­մարն ա­ռա­ջին տաս­ նամ­յա­կը չէ, որ հա­մար­վում է «Տա­լի­բա­նի» հոգևոր ա­ռաջ­նոր­ դը։ 1996-2001  թթ. նա վե­ րահս­ կում էր երկ­րի մեծ մա­սը՝ գլխա­ վո­րե­լով այս­պես կոչ­ված Աֆ­ ղանս­տա­նի իս­լա­մա­կան է­մի­րու­ թյու­նը։ 2001թ. սեպ­տեմ­բե­րի 11-ի ա­հա­բեկ­չու­թյու­նից հե­տո Օ­մա­ րը հե­տա­խուզ­ման մեջ է։ Ն­րա գտնվե­լու վայ­րի մա­սին տե­ ղե­կու­թյան հա­մար $25  մլն է խոս­տաց­ված։

2011թ. մա­յի­սին թիվ մեկ ա­հա­ բե­կիչ Ու­սա­մա բեն Լա­դե­նի սպա­նու­թյու­նից հե­տո հա­ղորդ­ վեց, որ Օ­մա­րը նույն­պես սպան­ ված է, սա­կայն տա­լիբ­նե­րը հեր­ քե­ցին այդ լու­րը։ Են­թադ­րա­բար նա թաքն­վում է Պա­կիս­տա­նում։ Ինչևէ, փոր­ձա­գետ­նե­րը կաս­ կա­ծում են, թե Քար­զա­յի գա­ղա­ փա­րը ի­րա­կա­նու­թյուն կդառ­նա, քա­նի որ Օ­մա­րը դժվար գնա ժո­ ղովր­դա­վա­րա­կան ընտ­րու­թյուն­ նե­րի, երբ ու­նի իշ­խա­նու­թյու­նը ռազ­մա­կան ճա­նա­պար­հով վե­ րա­դարձ­նե­լու բո­լոր շան­սե­րը։  n

Սաա­կաշ­վի­լին վճռա­կան մար­տի է պատ­րաստ­վում

Նավ­թը կար­տա­հո­սի Չի­նաս­տան ԱՄՆ-ը կորց­նում է սև­ոս­կու հիմ ­ն ա­կան ներկ­րո­ղի կար­գա­վի­ճա­կը Մինչև 2014թ. Չի­նաս­տա­ նը ա­ ռաջ կանց­ նի ԱՄՆ-ից և կ­դառ­նա նավ­թի խո­շո­րա­գույն ներկ­րողն աշ­խար­հում: Այս­ պի­սի կան­խա­տե­սում է ա­րել Նավթ ար­տա­հա­նող երկր­նե­րի կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը՝ ՕՊԵԿ-ը։ Մինչև այս տա­ րե­ վերջ նավ­ թի ներկ­րու­մը Չի­նաս­տան, ըստ ՕՊԵԿ-ի, հա­մե­մատ ան­ցած տար­ վա կա­վե­լա­նա 10%-ով՝ հաս­նե­ լով 6 մլն բա­րել/օր-ի։ Նույն ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ԱՄՆ նավ­ թի ներկ­րում ­ն ե­րը կնվա­զեն 6  մլն բա­րել/օր-ով։ ԱՄՆ է­ներ­գե­տիկ տե­ղե­կատ­ վու­թյան վար­չու­թյան տվյալ­նե­րի հա­մա­ձայն՝ դեռ 2012թ. Միաց­յալ Նա­հանգ­ներ նավ­թի և նավ­թամ­ թերք­նե­րի ներկ­րու­մը կրճատ­վել է մինչև 5,98 մլն բա­ րել/օր, ո­ րը 1992-ից ար­ձա­նագր­ված նվա­զա­ գույն ցու­ցա­նիշն է։ Մի­ջազ­գա­յին է­ներ­գե­տիկ գոր­ ծա­կա­լու­թյան տվյալ­նե­րի հա­մա­ ձայն՝ 2012թ. ԱՄՆ-ը շա­րու­նա­կել է մնալ նավ­ թի թիվ մեկ ներկ­ րողն աշ­խար­հում՝ չնա­յած ծա­ վալ­նե­րի 21%-ով կրճատ­մա­նը: Կր­ճա­տու­մը հնա­րա­վոր է ե­ղել ա­պա­հո­վել թեր­թա­քա­րա­յին գա­ զի արդ­յու­նա­հան­ման ա­վե­լաց­ ման շնոր­հիվ։ Այս­պես՝ 2012թ. ԱՄՆ-ում արդ­ յու­նա­հան­ված նավ­թի և գա­զի 84%-ը բա­ժին է ըն­կել հենց թեր­ թա­քա­րա­յին հան­քա­վայ­րե­րին։ Ըստ ՕՊԵԿ-ի՝ մար­ տին ԱՄՆ-ը նավ­թի ար­տադ­րու­թյան ռե­կորդ է սահ­մա­նել՝ 7,16  մլն­/օր, ո­րը

setyoufreenews.com

Հ­նա­րա­վո­րու­թյուն տալ աֆ­ղան­ցի­նե­րին

Մինչև տա­րե­վերջ Չի­նաս­տան նավ­թի ներկ­րու­մե­րը կհաս­նեն 6  մլն բա­րել/օր-ի։

1992թ. հու­լի­սից հե­տո ար­ձա­ նագր­ված ա­ռա­վե­լա­գույն ցու­ցա­ նիշն է։ ՕՊԵԿ-ի կան­խա­տե­սում ­ն ե­րի հա­մա­ձայն՝ 2013թ. Չի­նաս­տա­նը կտրուկ կա­վե­լաց­նի նաև գա­զի ներկ­րում ­ն ե­րը՝ 24%-ով՝ տա­րե­ կան մինչև 53 մլրդ խմ։ Փոր­ ձա­ գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ այս ա­մե ­նը վկա­յում է, որ մոտ ա­պա­գա­յում ած­խաջ­րա­ծին­նե­րի ներկ­րու­մից Չի­նաս­տա­նի կախ­վա­ծու­թյու­նը կմե­ծա­նա՝ չնա­յած երկ­րի իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րի՝ կախ­վա­ծու­թյու­նը նվա­զեց­նե­լու ջան­քե­րին։  n

Վ­րաս­տա­նի նա­խա­գահ Մի­խեիլ Սաա­կաշ­վի­լիի «Ազ­գա­յին միաս­ նա­կան շար­ժում» կու­սակ­ցու­թյունն ակ­տիվ նա­խա­պատ­րաստ­ վում է Թ­բի­լի­սիի Ռուս­թա­վե­լի պո­ղո­տա­յում ապ­րի­լի 19-ին կա­ յա­նա­լիք հան­րա­հա­վա­քին, ո­րը պետք է դառ­նա նրա ու­ժի յու­րօ­ րի­նակ ստու­գա­տես և հս­տա­կեց­նի՝ հնա­րա­վոր է արդ­յոք քա­ղա­ քա­կան ռևանշ, գրում է ռու­սա­կան «Իզ­վես­տիա» պար­բե­րա­կա­նը։ Հան­րա­հա­վա­քի նպա­տա­կը «Վ­րա­ցա­կան ե­րա­զան­քի» ռու­ սա­ մետ ու­ ղեգ­ ծին վերջ դնելն է, այս մա­սին հայ­տա­րա­րել է «Ազ­ գա­յին միաս­նա­կան շարժ­ման» գլխա­վոր քար­տու­ղար Վա­նո Մե­ րա­բիշ­վի­լին։ Այժմ կու­սակ­ցու­ թյան հա­մա­խոհ­նե­րը, հա­մա­ձայն նրա ցու­ցում ­ն ե­րի, հան­րա­հա­վա­ քին մաս­նակ­ցե­լու քա­րոզ­չու­թյուն են ի­րա­կա­նաց­նում սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րում։ Վ­րաս­տա­նի շրջան­ ներ են ու­ղարկ­վել «Ազ­գա­յին միաս­նա­կան շարժ­ման» հա­տուկ խմբեր՝ բարձր մաս­նակ­ցու­թյուն ա­պա­հո­վե­լու հա­մար։ Թ­բի­լի­ սիում նա­խա­տես­վում է հա­վա­քել 60-80 հազ. մարդ։ Վ­րաս­տա­նը, ինչ­պես կար­ ծում է Մե­րա­բիշ­վի­լին, «թեք­ վում է դե­պի Ռու­սաս­տան», այդ իսկ պատ­ճա­ռով էլ հար­կա­վոր է մարդ­կանց փո­ղոց դուրս բե­րել՝ թույլ չտա­լու «ե­րա­զող­նե­րին» փո­խել արևմ­տա­մետ ու­ղե­գի­ծը։

«Վ­րա­ցա­կան ե­րա­զան­քի» պատ­գա­մա­վոր Լևան Բեր­ձե­նիշ­ վի­լին «Իզ­վես­տիա­յի» հետ զրույ­ ցում հայ­տա­րա­րել է, որ այս ակ­ ցիա­յով «ազ­գա­յին­նե­րը» «պար­ զա­պես ի­րենց նկատ­մամբ հե­ տաքրք­րու­թյուն են ա­ռա­ջաց­նում, քա­նի որ այլևս քա­ղա­քա­կան լուրջ ուժ չեն»։ Սա­ կայն նա չի բա­ցա­ռում, որ «Ազ­գա­յին միաս­ նա­կան շար­ժու­մը», այ­նո­ւա­մե­ նայ­նիվ, կկա­րո­ղա­նա պո­ղո­տա դուրս բե­ րել մի քա­ նի հա­ զար հա­մա­խոհ։ «Մենք չենք խան­գա­րի։ Ե­թե շատ մարդ հա­ վաք­ վի՝ ի ա­ ջակ­ ցու­թյուն արևմ­տա­մետ ու­ղեգ­ծի, դա լավ է։ Բայց ե­թե հե­տո պարզ­ վի, որ «ազ­գա­յին­նե­րը» աչ­քա­կա­ պու­ թյուն են ա­ րել և ակ­ ցիա են հրա­վի­րել մի պատր­վա­կով, բայց ի­րա­կա­նաց­նում են այլ պատր­ վա­կով, կա­րող են հան­դի­պել հենց մաս­նա­կից­նե­րի ընդ­դի­մու­ թյա­նը,– ա­սել է Բեր­ձե­նիշ­վի­լին։-

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

Ես վստահ եմ, որ Մե­ րա­ բիշ­ վի­ լին բլեֆ է ա­նում։ Նա­խա­գա­հի կողմ ­ն ա­կից­նե­րը հաղ­թա­թուղթ չու­նեն։ «Ազ­գա­յին միաս­նա­կան շարժ­ման» վար­կա­նի­շը չորս ան­ գամ ան­կում է ապ­րել»։ Վ­րաս­տա­նի վար­չա­պետ Բի­ձի­ նա Ի­վա­նիշ­վի­լին չի կար­ծում, թե Սաա­կաշ­վի­լիի կու­սակ­ցու­թյու­ նը հան­րա­հա­վա­քով ինչ-որ բա­ նի կհաս­նի։ Վ­րա­ցի փոր­ձա­գետ­նե­րը չեն բա­ցա­ռում, որ հան­րա­հա­վա­քի ըն­թաց­քում «ազ­գա­յին­նե­րը» կա­ րող են գի­տակ­ցա­բար հրահ­րել ընդ­հա­րում ­ն եր «ե­րա­զող­նե­րի» հետ, ին­ չը սպառ­ նում է վե­ րա­ ճել լուրջ բա­ խում ­նե­ րի։ Ե­ թե դա տե­ղի ու­նե­նա, ա­պա հա­մա­ձայն Հիմ ­ն ա­կան օ­րեն­քի՝ նա­խա­գա­ հը կա­րող է սահ­մա­նել ար­տա­ կարգ դրու­ թյան ռե­ ժիմ։ Այն 48 ժամ­վա ըն­թաց­քում պարզ մե­ծա­ մաս­նու­թյամբ պետք է հաս­տա­ տի խորհր­դա­րա­նը։ Ակն­հայտ է, որ խորհր­դա­րա­նում մե­ծա­մաս­ նու­թյուն ու­նե­ցող «Վ­րա­ցա­կան ե­րա­զան­քը» այդ ո­րոշ­մա­նը հա­ վա­նու­թյուն չի տա։ Սա­կայն սահ­ մա­նա­փա­կում ­ն ե­րը, այ­նո­ւա­մե­ նայ­ նիվ, կգոր­ ծեն եր­ կու օր։ Այդ ըն­թաց­քում Սաա­կաշ­վի­լին տե­ սա­կա­նո­րեն կա­րող է փո­խել ու­ ժա­յին նա­խա­րար­նե­րին։  n

ՄԱԿ-ը փոր­ձե­լու է վե­րահս­կել սպա­ ռա­զի­նու­թյուն­նե­ րի վա­ճառ­քը։

news.yahoo.com

«Ռու­սա­մետ ու­ղե­գի­ծը» լուրջ է մտա­հո­գել Վ­րաս­տա­նի նա­խա­գա­հին

Վե­րահս­կել զեն­քի վա­ճառ­քը ՄԱԿ-ի Գլ­խա­վոր ա­սամ­բե­լան ապ­րի­լի 2-ին ըն­դու­նել է սպա­ռա­ զի­նու­թյուն­նե­րի վա­ճառ­քի մա­սին պատ­մու­թյան մեջ ա­ռա­ջին մի­ ջազ­գա­յին պայ­մա­նա­գի­րը, հա­ղոր­դում է Euronews-ը։ Փաս­տաթղ­թին կողմ է ար­տա­ հայտ­վել ՄԱԿ-ի ան­դամ երկր­նե­ րից 154-ը։ Պայ­մա­նագ­րին դեմ են հան­դես ե­կել ե­րեք պե­տու­թյուն՝ Ի­րա­նը, Սի­րիան և Կո­րեա­յի Ժո­ ղովր­դա­դե­մոկ­րա­տա­կան Հան­ րա­պե­տու­թյու­նը՝ հա­մա­րե­լով այն չհա­վա­սա­րակշռ­ված և ազ­ գա­յին շա­հե­րին սպառ­նա­ցող։ Եվս 23 պե­տու­թյուն, այդ թվում՝ Ռու­սաս­տա­նը, քվեար­կու­թյա­ նը ձեռն­պահ է մնա­ցել։ Պայ­մա­ նագ­րի ըն­դուն­ման հա­մար պա­ հանջ­վում էր ձայ­նե­րի պարզ մե­ծա­մաս­նու­թյուն։ Հա­ջորդ փու­լում յու­րա­քանչ­ յուր եր­կիր ին­քը կո­րո­շի՝ վա­վե­ րաց­նել փաս­տա­թուղ­թը, թե ոչ։ Այն ու­ժի մեջ կմտնի, երբ ստա­նա

50 երկ­րի խորհր­դա­րա­նի հա­վա­ նու­թյու­նը։ Գոր­ծըն­թա­ցը կա­րող է տևել մոտ եր­կու տա­րի։ Զեն­քի վա­ճառ­քի մա­սին մի­ ջազ­գա­յին պայ­մա­նա­գի­րը սահ­ մա­նում է ամ­բողջ աշ­խար­հում սպա­ռա­զի­նու­թյուն­նե­րի վա­ճառ­ քի վե­րահսկ­ման հստակ և միաս­ նա­կան կա­նոն­ներ՝ պե­տու­թյուն­ նե­րին պար­տա­վո­րեց­նե­լով ա­վե­ լի խիստ հետևել ար­ տա­ հան­ մա­ նը՝ թույլ չտա­ լով, որ զեն­ քը հայտն­վի ա­հա­բեկ­չա­կան ճա­նաչ­ ված խմբա­վո­րում ­ն ե­րի ձեռ­քում։ Զեն­քի վա­ճառ­քի մա­սին մի­ ջազ­գա­յին պայ­մա­նագ­րի ըն­ դուն­ման մա­սին բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րը սկսվել էին անց­յալ տար­վա հու­լի­սին։  n


| № 46 (286), հինգշաբթի, ապրիլի 4, 2013 թ.

8 | Մշակույթ

Եր­կու մե­նա­հա­մերգ՝ մեկ բե­մում Այս օ­րե­րին «Դո­րիանս» խում­ բը պատ­ րաստ­ վում է մեծ բե­ մե­ լի: Տ­ղա­նե­րը մինչ այս բազ­մա­ հա­զար լսա­րա­նի հա­մար մե­ նա­հա­մեր­գի հնա­րա­վո­րու­թյուն չեն ու­նե­ցել: Ապ­րի­լի 6-ին խում­ բը կհան­դի­պի իր երկր­պա­գու­նե­ րին Մար­զա­հա­մեր­գա­յին հա­մա­ լի­ րում: Եր­ կու ժամ տևող շոուն հա­մակց­ված կլի­նի՝ ա­ռան­ձին ծրագ­րով հան­դես կգա նաև Սի­ րու­շոն: Նա­խագ­ծի նա­խա­ձեռ­նո­ ղը Deem communications ըն­ կե­ րու­թյունն է։ Խմ­բի վո­կա­լիստ Գոռ Սուջ­յանն ա­սում է, որ ըն­կե­րու­թյան ա­ռա­ ջարկն անս­պա­սե­լի էր և տա­րօ­ րի­նակ է թվա­ցել ե­րա­ժիշտ­նե­ րին: «Հե­տո հաս­կա­ցանք, որ կա­ րե­լի է այդ էքս­պե­րի­մե նտն ա­նել: Ժան­րա­յին տար­բե­րու­թյու­նը հե­ տաքր­քիր կա­րող է ստաց­վել: Ինչ կլի­նի՝ չգի­տեմ, բայց վստահ եմ, որ Սի­րու­շոն և մենք ո­րա­կը կա­ պա­հո­վենք»,– ա­սաց նա։ Թեև Սի­րու­շոն ու «Դո­րիան­սը» միա­ժա­մա­նակ չեն լի­նի բե­մում, հա­վա­նա­բար մեկ երգ նրանք կկա­տա­րեն միա­սին: Տ­ղա­ներն այլ ման­րա­մաս­ներ չեն հայտ­նում՝ ցան­կա­նա­լով «ա­նակն­կալ» ա­նել։ «Դո­րիան­սը» կներ­կա­յա­նա Fly ալ­բո­մի եր­գե­րով: Կհն­չի նաև մի

քա­նի նոր երգ: Վեր­ջա­պես ա­ռա­ ջին ան­գամ կեն­դա­նի կա­տար­ մամբ հան­դի­սա­տե­սը կլսի Lonely planet եր­ գը, ո­ րով հաշ­ ված շա­ բաթ­ներ անց խում­բը կներ­կա­յա­ նա «Եվ­րա­տե­սի­լում»։ Վեր­ջերս «Դո­րիան­սին» քիչ են տես­նում ա­կումբ­նե­րում, ինչն ա­ռա­ջին հեր­թին պայ­մա­նա­վոր­ ված է խմբի զբաղ­ ված լի­ նե­ լով: Սա­կայն կա ևս մեկ հան­գա­մանք՝ «Դո­րիան­սը» նոր մե­նե­ջեր ու­նի: Այս պաշ­տո­նը ստանձ­նել է Ա­րա Թադևոս­յա­նը, ո­րը պատ­րաստ­ վում է նոր ու­ ղով տա­ նել տղա­ նե­րին: Մե­նե­ջե­րից բա­ցի՝ «Դո­ րիան­սի» հա­մար աշ­խա­տում է չորս հո­գուց բաղ­կա­ցած թիմ, այդ թվում՝ Վար­դան Զա­դո­յա­նը՝ որ­պես կրեա­տիվ պրոդ­յու­սեր։ Բաս կի­թա­ռա­հար Գա­գիկ Խո­ դա­վիր­դին և Գոռ Սուջ­յանն ա­սա­ցին, որ նոր թի­մի հետ աշ­ խա­տելը ա­զա­տել է ի­րենց շատ դժվա­րու­թյուն­նե­րից: «Մենք ա­ռանձ­նա­ցած ենք հոգ­սե­րից: Ինձ թվում է՝ Հա­յաս­տա­նում նման թիմ չկա, շատ շնոր­հա­կալ ենք, որ ա­ մե ն ինչ պրո­ ֆե­ սիո­ նալ մա­կար­դա­կով է ար­վում»,– ա­սաց Գա­գի­կը, իսկ Գոռն ա­վե­ լաց­րեց. «Ե­թե մենք զբաղ­վենք բիզ­նե­սով, կա­րող ենք տեն­

Ֆոտոլուր

Ապ­րի­լի 6-ին «Դո­րիանս» ռոք խում­բը և Սի­րու­շոն հան­դես կգան մեկ բե­մում՝ եր­կու տար­բեր ծրագ­րե­րով։

«Դո­րիանս» ռոք խում­բը և Սի­րու­շոն հան­դես կգան մեկ բե­մում՝ եր­կու տար­բեր ծրագ­ րե­րով:

են, որ շա­րու­նա­կում են աշ­խա­ տել արևմտ­յան շու­կա դուրս գա­ լու ուղ­ ղու­ թյամբ: Հայտ­ նի է, որ մոտ ա­պա­գա­յում նրանք կրկին կհա­մա­գոր­ծակ­ցեն բրի­տա­նա­ կան լե­ գեն­ դար Black Sabbath խմբի կի­թա­ռա­հար Թո­նի Ա­յո­մի հետ, նաև կի­րա­կա­նաց­նեն վա­ ղուց խոս­տա­ցած ��­լույ­թը Գ­լեն Հ­յու­զի հետ։ Զ­րույ­ցի ա­վար­ տին Գա­գիկն ու Գո­ռը խո­սե­ցին ա­ռա­ջի­կա ե­լույ­թի և դ­րա շուրջ ստեղծ­ված մթնո­լոր­տի մա­սին։ Գա­գի­կը սկսեց ֆուտ­բո­լա­ յին հա­մե­մա­տու­թյու­նից: «Ե­թե ես սի­րում եմ «Բար­սե­լո­նա» թի­մը, և «Բար­սե­լո­նան» մի օր խա­ղա հա­ յաս­տան­յան թի­մի հետ, ես պի­տի երկր­պա­գեմ Հա­յաս­տա­նին, բնա­ կա­նա­բար: Խոս­քը «Եվ­րա­տե­սի­

դի մեջ ընկ­նել և մ­տա­ծել ա­վե­լի շատ գու­մար վաս­տա­կե­լու մա­ սին: Դա մեզ կկտրի ար­վես­տից, բնու­թյու­նից ու աշ­խար­հից, ո­րը մենք ստեղ­ծել ենք»: «Դո­ րիանսն» ինքն ի­ րեն շատ ե­րի­տա­սարդ խումբ է հա­մա­րում: «Կա­ րե­ լի է ա­ սել, որ մենք գտել ենք մեզ, մեր ե­րաժշ­տու­թյու­ նը: Մ­նում է միայն ինչ-որ բա­ներ ա­վե­լաց­նել, թար­մաց­նել, նոր գույն ու համ հա­ ղոր­ դել հնչո­ ղու­թյա­նը: Ի­հար­կե, դեռ կփոխ­ վենք»,– ա­սաց Գո­ռը: «Դո­րիան­սը» նոր ալ­բո­մի ձայ­ նագ­րու­թյան է պատ­րաստ­վում, հե­տա­գա ծրագ­րե­րի մա­սին փոր­ ձում է շատ չխո­սել: Այ­նո­ւա­մե­ նայ­նիվ, տղա­նե­րը հաս­տա­տում

լի» մա­սին է: Պետք չէ վատ վե­ րա­բեր­վել Բաք­վում մեր ե­լույ­ թի գա­ղա­փա­րին, մեկ­նա­բա­նու­ թյուն­ներ գրել Youtube-ում և այլ տե­ղե­րում: Կարևոր է, որ թև-թի­ կունք կանգ­նենք գո­նե մեկս մյու­ սին: Գո­ ռը, որ եր­ գե­ լու է այն­ տեղ, մեզ է ներ­կա­յաց­նե­լու։ Դա դժվար բան է, նա մեծ պա­տաս­ խա­նատ­վու­թյուն է ստանձ­նել: Ինձ թվում է՝ ճիշտ կլի­նի, որ մեր ազգն էլ մեզ ա­ ջակ­ ցի»,– ա­ սաց Գա­գիկ Խո­դա­վիր­դին: Ար­ դեն մի քա­ նի օ­ րից «Դո­ րիան­սը» կհան­դի­պի իր երկր­ պա­գու­նե­րի հետ երկ­րի ա­մե­ նա­մեծ դահ­լի­ճում: Իսկ առջևում «Եվ­րա­տե­սիլն» է՝ Ադր­բե­ջա­ նում։  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Աշ­խար­հը փո­խել երևա­կա­յու­թյան ու­ժով

— Հե­տաքր­քիր է՝ ի՞նչ են մար­դիկ ակն­կա­լում աշ­ խար­հի ա­մե­նագլ­խա­վոր բիե­նա­լեի հա­մադ­րո­ղից։ Դուք զգո՞ւմ եք օ­տար ակն­ կա­լիք­նե­րի ճնշու­մը։ — Սո­վո­րա­բար այս­պես են դա­տում. ցու­ցա­հան­դե­սը պետք է ներ­կա­յաց­նի այն, ինչ ի­րա­կա­ նում կա­տար­վում է ար­վես­տի աշ­խար­հում։ Հա­մադ­րո­ղից ակն­ կա­լում են, որ նա պետք է ի­րա­ զեկ լի­ նի ա­ մե ն ին­ չից: Ես փոր­ ձել եմ և՛ հա­մա­պա­տաս­խա­նել այդ ակն­կա­լիք­նե­րին, և՛ դրանց հետ հա­կա­սու­թյան մեջ մտնել: Ես չեմ փոր­ ձում ցու­ ցադ­ րել մի­ տում ­ն ե­րը. ո­րո­շել եմ վե­րա­դառ­ նալ Վե­նե­տի­կի բիե­նա­լեի ա­վե­ լի վաղ մո­դե­լին և ցույց տալ ոչ միայն ե­րի­տա­սարդ ու ժա­մա­նա­ կա­կից, այլև ա­վե­լի վաղ տա­րի­ նե­րի հե­ղի­նակ­նե­րին: — Ձեր նա­խա­գի­ծը կոչ­վում է «Հան­րա­գի­տա­րա­նա­յին պա­լատ»։ Խոսքն ի­րա­կա­ նում գո­յու­թյուն ու­նե­ցած շեն­քի՞ մա­սին է։ — Ան­վա­նու­մը կա­րե­լի է տար­ բեր կերպ ըն­ կա­ լել: Մի կող­ մից այն ար­տա­ցո­լում է ա­մե ն ինչ ի­մա­նա­լու մեզ բնո­րոշ ձգտու­մը, մյուս կող­ մից՝ հիմն­ ված է նկա­ րիչ Մա­րի­նո Աու­րի­տիի նա­խագ­ ծի վրա: Նա ինձ պես ծնվել է

Ի­տա­լիա­յում, սա­կայն գաղ­թել ԱՄՆ, այն­պես որ՝ ա­մե ն ինչ հա­ մընկ­նում է: Աու­րի­տին մաս­նա­գի­տու­ թյամբ ավ­տո­մե­խա­նիկ էր, որն աշ­խա­տան­քից ա­զատ ժա­մա­ նակ ստեղ­ծել է «Հան­րա­գի­տա­ րա­նա­յին պա­լատ» նա­խա­գիծն ու ստա­ցել դրա ար­տո­նա­գի­ րը: Մո­դե­լը պահ­վում է Ն­յու Յոր­ քի Ժո­ղովր­դա­կան ար­վես­տի թան­գա­րա­նում: Աու­րի­տիի ե­րա­զանքն էր կա­ ռու­ցել մի թան­գա­րան, ո­րում կպահ­վեին մարդ­կու­թյան կու­ տա­կած գի­տե­լիք­նե­րը: Նա Փեն­ սիլ­վա­նիա­յից էր, սա­կայն նա­ խա­գի­ծը պատ­րաս­տում էր Վա­ շինգ­տո­նի հա­մար. տրա­մա­ բա­նա­կան էր, որ աշ­խար­հի ա­մե ­նա­մեծ գրա­դա­րա­նը պետք է լի­ներ Ս­պի­տակ տնից ոչ հե­ռու: Գոր­ծը մնա­ցել է մա­կե­տի մա­ կար­դա­կում, սա­կայն հենց դրա­ նում եմ ես տես­նում ի­մաս­տը։ Ես վա­ղուց եմ իմ ցու­ցադ­րու­ թյուն­նե­րում ընդգր­կում միա­միտ նկա­րիչ­նե­րի: Աու­րի­տիի դեպ­քը ցույց է տա­լիս, որ մենք ձգտում ենք ա­մե ն ինչ ի­մա­նալ, սա­կայն չենք կա­րո­ղա­նում դրան հաս­ նել: Ն­կար­չի գա­ղա­փա­րը գի­ տե­լիք­նե­րը պատ­կեր­նե­րի մի­ջո­ ցով ցու­ցադ­րելն էր՝ ստեղ­ծե­ լով յու­րօ­րի­նակ «հի­շո­ղու­թյան թատ­րոն»:

— Դուք ար­դեն ու­նեք Գուանչ­ժոո­ւի բիե­նա­ լեի փոր­ձը, այն­տեղ նույն­ պես հա­մա­տե­ղել եք պրո­ ֆե­սիո­նալ նկա­րիչ­նե­րի, ինք­նուս­նե­րի։ Վե­նե­տի­ կը կդառ­նա Գո­ւանչ­ժոո­ւի շա­րու­նա­կու­թյո՞ւ­նը։ — Այն­տեղ նույն­պես գլխա­վոր թե­ման դի­ման­կարն էր և այն, թե ինչ­ պես ենք հի­ շում կամ սի­ րում մարդ­կանց: Հաս­կա­նում եմ, որ դա կա­րող է պար­զու­նակ թվալ, բայց հենց այս­պի­սի հա­սա­րակ բա­ներն ինձ ա­մե ­նա­շատն են տպա­վո­րում: Դի­ման­կա­րը որ­պես ժանր գո­ յու­թյուն ու­նի մի քա­նի հա­զա­ րամ­յակ, բայց մենք շա­րու­նա­ կում ենք զգալ դրա անհ­րա­ժեշ­ տու­թյու­նը: Այ­սօր մենք հե­ռա­ խո­սով լու­սան­կա­րում ենք մեր մտե­րիմ ­ն ե­րին, ու­րեմն հա­վա­ տում ենք նրանց պատ­կեր­նե­րի մո­գա­կան հատ­կու­թյա­նը: Վե­նե­տիկ­յ ան նա­խագ­ծի հիմ­ քում նման գա­ղա­փար­ներ են ըն­ կած, ո­ րոնք առնչ­ վում են առ­ հա­սա­րակ մեր՝ պատ­կե­րե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյանը։ — «Հան­րա­գի­տա­րա­ նա­յին պա­լա­տում» մեզ սպաս­վում են բազ­մա­թիվ ա­նակն­կալ­ներ, օ­րի­նակ՝ անտ­րո­պո­սո­ֆիա­յի հիմ­ն ա­

theartnewspaper.com

Այս տար­վա հու­նի­սի 1-ին Վե­նե­տի­կում կբաց­վի 55-րդ­ արտբիե­նա­լեն՝ «Հան­րա­գի­տա­րա­նա­յին պա­ լատ» թե­մա­յով, ին­չը հղում է ի­տա­լա­ցի ինք­նուս նկա­րիչ Մա­րի­նո Աու­րի­տիի հա­մա­նուն նա­խագ­ ծին: Հիմ ­ն ա­կան ցու­ցադ­րու­թյան մեջ կընդգրկ­վի 37 եր­կիր ներ­կա­յաց­նող 150 նկար­չի աշ­խա­տանք, ընդ ո­րում՝ մեկ եր­րոր­դը՝ հետ­մա­հու. սա բիե­նա­լեի հա­մար բա­վա­կան ար­տա­սո­վոր է: Ընդ ո­րում՝ գե­րակշ­ռում են աութ­սայ­դեր­նե­րը, խեն­թե­րը, միս­տիկ­նե­րը, խորհր­դա­պաշտ­նե­րը և կի­սա­մո­ռաց­ված ա­վան­գար­դիստ­նե­րը։ Վե­նե­տի­կի բիե­նա­լեի հա­մադ­րող, նյու­յորք­յան New Museum-ի գե­ղար­վես­տա­ կան ղե­կա­վար, քննա­դատ Մա­սի­մի­լիա­նո Ջո­նին բիե­նա­լեի, նրա ա­ռա­քե­լու­թյան և մաս­նա­կից­նե­րի մա­սին զրու­ցել է «Կո­մեր­սանտ» պար­բե­րա­կա­նի հետ։

Վե­նե­տի­կի 55-րդ բիե­նա­լեի հա­մադ­րող, քննա­դատ Մա­սի­մի­լիա­նո Ջո­նի։

դիր Ռու­դոլֆ Շ­տայ­նե­րի աշ­խա­տանք­նե­րը: — Ինձ հա­ մար շատ կարևոր է զերծ մնալ ար­ վես­ տը լա­ վի ու վա­տի բա­ժա­նե­լուց: Բազ­ մա­թիվ նկա­րիչ­ներ ո­գեշնչ­ վում են բարձր մշա­կույ­թի տե­ սանկ­յ ու­նից ան­պի­տան նյու­ թից: Հիաս­ քանչ ար­ վեստն առ­ հա­սա­րակ ա­րար­վում է վատ ու լավ ճա­շա­կի սահ­մա­նագ­ ծին կամ ընդ­հան­րա­պես ճա­ շա­կի կա­տե­գո­րիա­նե­րից վեր է: Շ­տայ­նե­րի դեպ­քում կարևոր է նաև նրա փի­լի­սո­փա­յու­թյու­նը և Վալ­դոր­ֆի դպրոց­նե­րի պես նա­խագ­ծե­րը: — Ձեր նա­խագ­ծին մաս­ նակ­ցում է նաև անց­յալ տար­վա Բեռ­լի­նի բիե­նա­ լեի հա­մադ­րող Ար­թուր Ժ­միևս­կին՝ նկա­րիչ, որն ու­նի վառ ար­տա­հայտ­ված քա­ղա­քա­կան դիր­քո­րո­

շում։ «Հան­րա­գի­տա­րա­նա­ յին պա­լատը» քա­ղա­քա­ կան ա­ռա­քե­լու­թյուն ու­նի՞։ — Ես ա­ ռաջ­ նորդ­ վում եմ փի­ լի­սո­փա Է­լիո Վի­տո­րի­նիի խոս­ քով՝ «Ար­ վես­ տը չպետք է նվա­ գակ­ցի հե­ղա­փո­խու­թյա­նը»: Քա­ ղա­քա­կան ի­մաստն ա­վե­լի լավ է հայտ­նա­բե­րել նոր լեզ­վի, ոչ թե գա­ղա­փար­նե­րի պատ­կեր­ման մի­ջո­ցով։ Կարևոր է նաև սյուր­ ռեա­ լիստ­նե­րի փոր­ձը, ո­րոնք հա­վա­ տում էին զգա­յա­խա­բու­թյուն­նե­ րի և ա­նուրջ­նե­րի նշա­նա­կու­թյա­ նը և ն­րան, որ աշ­խար­հը կա­րե­լի է փո­խել երևա­կա­յու­թյան ու­ժով: Ես ձգտում եմ տե­ղի ու­նե­ցո­ղի հան­դեպ իմ վե­րա­բեր­մունքն ար­ տա­հայ­տել անս­պա­սե­լի ար­վես­ տի նմուշ­ներ ընդգր­կե­լով, ո­րոնք հե­ռու են ար­վես­տի շու­կա­յից կամ լավ վա­ճառ­վող լի­նե­լուց։  n Պատ­րաս­տեց Ս­տել­լա Մեհ­րա­բեկ­յ ա­նը


Orakarg Business Daily