Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

Ցե­ղաս­պա­նու­ թյու­նը՝ ներ­քա­ղա­քա­կան գոր­ծիք խմբագրական

էջ 2 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Պա­րարտ դի­զօ­պե­րա­ցիա

Gallup-ը չա­փել է տո­կոս­նե­րը

Ներկ­րող­նե­րը գյու­ղա­ցի­նե­րի հաշ­վին մոտ ֌2  մլրդ կաշ­խա­տեն

Ո՛չ այլևս Դեր-էյր-­Զոր, ո՛չ այլևս Սում­գա­յիթ Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ

էջ 2 ›››

Հա­ցա­դու­լին կա­րող են անկան­խա­տե­ սե­լի ել­քեր հա­ջոր­դել Հարցազրույց Ար­մե ն Գ­րի­գոր­յա­նի հետ էջ 3 ›››

Լող դե­պի ա­նո­րո­շու­թյուն ԱՄՀ-ն ա­ռա­ջի­կա տա­րի­ նե­րին դրա­մի սա­հուն ար­ժեզր­կում է սպա­սում էջ 4 ›››

Շի­նա­րա­րու­թյան ծա­վալ­ նե­րի կրճա­տու­մը չի ազ­ դել ո­լոր­տի ա­ճի վրա էջ 5 ›››

ԵՄ-ին ԽՍՀՄ է սպառ­նում Սո­րո­սին մտա­հո­գել է եվ­րաին­տեգր­ման ա­պա­գան էջ 6 ›››

«Օրակարգ»-ի արխիվից

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, երկ­րորդ տա­րին ա­նընդ­մեջ, գյու­ղա­ցի­նե­րին օ­ժան­դա­կե­լու հետ մեկ­տեղ նպաս­տում է եր­կու ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կի բա­րե­լավ­ մա­նը։ Ա­մե ­նա­հա­մեստ հաշ­վարկ­նե­րով՝ «է­ժան դիզ­վա­ռե­լիք» օ­պե­րա­ցիան «Ֆ­լեշ» ըն­կե­րու­թյա­նը ֌770  մլն կա­պա­հո­վի, իսկ «է­ժան պա­րար­տան­յու­թը» ««Բեր­րիու­ թյուն» ԱՄ-ի Մա­սի­սի շրջա­նա­յին միա­վոր­մա­նը» ֌1  մլրդ­-ի ե­կա­մուտ կբե­րի։ Կա­ռա­վա­րու­թյան ե­րեկ­վա նիս­տում ըն­դուն­ված ո­րո­ շու­մը, ըստ գյուղ­նա­խա­րա­ րու­թյան, ա­ջակ­ցե­լու է հո­ ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րին 2013թ. գար­նա­նա­ցա­նի հա­մար մատ­չե­լի գնե­րով ձեռք բե­րել ա­զո­տա­կան պա­րար­տան­յութ և դի­զե­լա­յին վա­ռե­լան­յութ։ Ինչ­պես և 2012թ., դիզ­վա­ ռե­լի­քի ներկ­րու­մը գոր­ծա­

դի­րը այս ան­գամ էլ վե­րա­ պա­հել է «Ֆ­լեշ» ըն­կե­րու­ թյա­նը։ Այն պետք է ներկ­րի 17  մլն լ դի­զե­լա­յին վա­ռե­ լիք և գ­յու­ղատն­տե­սու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան հա­մա­ կար­գում գոր­ծող կազ­մա­ կեր­պու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով գյու­ղա­ցի­նե­րին վա­ճա­ռի 1 լ­-ը ֌350-ով։ Սուբ­սի­դա­վոր­ ման հա­մար պետբ­յու­ջեից

հատ­կաց­վե­լու է ֌1,789  մլրդ կամ 1 լ­-ի հաշ­ վով՝ ֌105։ Ե­թե նույ­նիսկ հիմք ըն­դու­ նենք, որ «Ֆ­լե­շի» շա­հու­թա­ բե­րու­թյու­նը կազ­մում է ըն­ դա­մե­նը 10%, ա­պա միայն կա­ռա­վա­րու­թյան «փո­խան­ ցու­մով» ըն­կե­րու­թյու­նը կաշ­խա­տի ֌770  մլն։ «Ֆ­լե­շը» դիզ­վա­ռե­լի­քի շու­կա­յում խո­շոր խա­ղորդ

է (շու­կա­յում մաս­նա­բա­ ժի­նը՝ 47,3%), և կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը, ներկր­ման գոր­ ծըն­թա­ցը ա­ռանց մրցույ­ թի անց­կաց­ման վե­րա­պա­ հե­լով այս ըն­կե­րու­թյա­նը, խա­թա­րում է ա­ռանց այդ էլ բարձր կենտ­րո­նաց­վա­ ծու­թյուն ու­նե­ցող դիզ­վա­ ռե­լի­քի շու­կա­յի (մոտ 80%-ը կենտ­րո­նաց­ված է «Ֆ­լե­շի» և «Սի­ թի պետ­ րոլ գրուպի» ձեռ­քում) մրցա­կցու­թյու­նը։ Ան­հաս­կա­նա­լի է, թե գոր­ ծա­դիրն ին­չու ծրագ­րում չի

էջ 5 ›››

Gallup International ա­ սո­ ցիա­ցիա­յի հա­յաս­տան­ յան ներ­կա­յա­ցուց­չու­ թյան կող­մից ի­րա­կա­նաց­ ված հե­տա­զո­տու­թյան արդ­յունք­նե­րով՝ հարց­ ված ընտ­րող­նե­րի 68%ը քվեար­կե­լու է գոր­ծող նա­խա­գահ, նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու Սերժ Սարգս­ յա­նի օգ­տին։ «Ո՞ր թեկ­նա­ծո­ւի օգ­տին կքվեար­ կեք, ե­ թե ՀՀ նա­ խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­րը տե­ղի ու­նե­նա­յին ա­ռա­ջի­կա կի­րա­կի» հար­ցին, հարց­ ված­նե­րի 68%-ը նշել է Սերժ Սարգս­յա­նին, 24%-ը՝ Րաֆ­ ֆի Հով­հան­նիս­յա­նին, 5%-ը՝ Պա­րույր Հայ­րիկ­յա­նին, 2%ը՝ Հ­րանտ Բագ­րատ­յա­նին: Մ­յուս թեկ­նա­ծու­նե­րը չեն հաղ­թա­հա­րել 1%-ի շե­մը: Ներ­կա­յաց­նե­լով հե­տա­ զո­տու­թյան արդ­յունք­նե­րը՝ Gallup International ա­ սո­ ցիա­ցիա­յի հա­յաս­տան­յան ներ­կա­յա­ցուց­չու­թյան տնօ­ րեն Ա­րամ Նա­վա­սարդ­ յա­նը տե­ղե­կաց­րել է, որ հարց­ված­նե­րի 22%-ը նշել է, որ չէր քվեար­ կի Անդ­ րիաս Ղու­կաս­յա­նի օգ­տին, 21%-ը՝ Սերժ Սարգս­յա­նի, 20%-ը՝ Հ­րանտ Բագ­րատ­ յա­նի, 11%-ը՝ Վար­դան Սեդ­ րակ­յա­նի, 9%-ը՝ Ա­րամ Հա­ րու­թյուն­յա­նի, 4%-ը՝ Րաֆ­ ֆի Հով­հան­նիս­յա­նի, 7%-ը՝ Պա­րույր Հայ­րիկ­յա­նի: Հարց­ված­նե­րի 27%-ը ակն­կա­լում է, որ նոր նա­խա­ գա­հի ընտ­րու­թյամբ «երկ­րի վի­ճա­կը կփոխ­վի դե­պի լա­ վը», մինչ­դեռ 45%-ը վստահ է, որ «ո­չինչ չի փոխ­վի», 15%ը՝ «ի­րա­վի­ճա­կը կվա­տա­նա»։ Gallup International ա­ սո­ ցիա­ցիա­յի հե­տա­զո­տու­ թյունն ի­րա­կա­նաց­վել է փետր­վա­րի 2-5-ը: Ընտ­րան­ քի ծա­վա­լը կազ­մել է 1080: n

Կիզակետում

«Նաի­րի­տից» $25 մլն են պա­հան­ջում Մոս­կով­յան դա­տա­րա­նը կլսի ԱՊՀ Միջ­պե­տա­կան բան­կի հայ­ցը

ԱՊՀ Միջ­պե­տա­ կան բան­կը «Նաի­ րի­տից» վար­կի օգ­տա­գործ­ման Ֆոտոլուր

Վի­ճա­կագ­րու­ թյու­նը հա­րա­ բե­րա­կան է

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

13015 >

| № 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ., www.civilnet.am

հա­մար $16,764 մլն-ի տո­կոս և $8,419 մլն-ի տույժ է պա­հան­ջում:

Մոսկ­վա­յ ի ի­ր ա­վա­ր ար դա­տ ա­ր ա­ն ը մար­տ ի 18ին ԱՊՀ Միջ­պ ե­տ ա­կ ան բան­կ ի հայ­ց ով նախ­ն ա­ կան լսում ­ն եր կանց­կ աց­ նի Rhinoville Property Limited–ի՝ ԽՍՀՄ-ում սին­թ ե­տ իկ կաու­չ ու­կ ի միակ ար­տ ադ­ր ող հա­յ աս­ տան­յ ան «Նաի­ր իտ գոր­ ծա­ր ա­ն ի» սե­փ ա­կ ա­ն ա­տ ի­ րոջ դեմ՝ $25,1831 մլն-ի գանձ­մ ան վե­ր ա­բ եր­յ ալ: «Առ­կ ա» գոր­ծ ա­կ ա­լու­թ յան փո­խ անց­մ ամբ՝ Ի­ր ա­վա­

կան և դա­տ ա­կ ան տե­ղե­ կատ­վու­թ յան ռու­ս ա­կ ան գոր­ծ ա­կ ա­լու­թ յա­ն ը այս մա­ս ին հայտ­ն ել է դա­տ ա­ րա­ն ի ներ­կ ա­յ ա­ց ու­ց ի­չ ը։ Նա պար­զա­բ ա­ն ել է, որ հայց­ վո­ ր ը վար­ կի օգ­տ ա­գ ործ­մ ան հա­ մար $16,764 մլն-ի տո­ կոս և $8,419 մլն-ի տույժ է պա­հ ան­ջ ում: Բան­կ ը 2006թ. Rhinoville Property Limited ըն­կ ե­ր ու­ թյա­ն ը $70 մլն-ի վարկ էր տրա­մ ադ­ր ել։

Վ­նաս­ներ՝ նույ­նիսկ պա­րա­պուր­դում «Նաի­րի­տը» նույ­նիսկ պա­րա­պուր­դում է վնաս­ներ կրում: 2011թ. ֆի­նան­սա­կան տար­վա հաշ­վետ­վու­թյան հա­մա­ձայն՝ ան­ցած տա­րի ըն­կե­րու­թյան վնա­սը կազ­ մել է մոտ ֌20,5  մլրդ, վեր­ ջին եր­ կու տար­ վա արդ­

էջ 4 ›››


| № 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ.

2 | Տեսանկյուն

Ո՛չ այլևս Դեր-էյր-­Զոր, ո՛չ այլևս Սում­գա­յիթ

Խմբագրական

Ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը՝ ներ­քա­ղա­քա­կան գոր­ծիք ՀՀ գոր­ծող նա­խա­գահ, նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու Սերժ Սարգս­յա­նը Երևա­նի Մա­լա­թիա-­Սե­բաս­ տիա հա­մայն­քում փետր­վա­րի 5-ին ընտ­րող­նե­րի հետ հան­դիպ­մա­նը, խո­սե­լով Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­ թյան մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման կարևո­րու­թյան մա­ սին և գ­նա­հա­տե­լով ԱՄՆ-ի վե­րա­բեր­մուն­քը, ա­սել է. ««Ցե­ղաս­պա­նու­թյուն» և «ե­ղեռն» բա­ռե­րը նույնն են, և ան­գամ «ցե­ղաս­պա­նու­թյուն» բա­ռը չար­տա­ սա­նե­լով էլ ԱՄՆ-ի նա­խա­գահն ա­սել է ա­մե ն ինչ» (Ար­մե նպ­րես): Ճիշտ է, «ցե­ղաս­պա­նու­թյուն» եզ­րույ­թը շրջա­ նա­ռու­թյան մեջ է դրվել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­ նից հե­տո՝ 1945թ., բայց հենց եզ­րույ­թի հե­ղի­նա­կը՝ Ռա­ֆա­յել Լեմ ­կ ի­նը, «ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը» սահ­մա­ նե­լիս նշել է նաև Հա­յոց մեծ ե­ղեռ­նը: Հր. Ա­ճառ­յա­ նի բա­ռա­րա­նում «ե­ղեռն» բա­ռը բա­ցատր­վում է որ­ պես «ող­բեր­գու­թյուն», Ա.Սու­քիաս­յա­նի «Հա­յոց լեզ­ վի հո­մա­նիշ­նե­րի բա­ռա­րա­նում» «ե­ղեռն» նշա­նա­ կում է «ո­ճիր», «հան­ցանք», «ջարդ», «ա­ղետ», բայց ոչ «ցե­ղաս­պա­նու­թյուն»: Թերևս կա­րիք չկա Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հին ա­պա­ցու­ցել, որ «ե­ղեռն» բա­ռը ի­րա­վա­կան նշա­նա­ կու­թյուն և հետևանք չու­նի՝ ի տար­բե­րու­թյուն «ցե­ ղաս­պա­նու­թյուն» բա­ռի: Եվ հենց այդ պատ­ճա­ռով է, որ ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման խու­սա­փում է «ցե­ղաս­պա­նու­թյուն» եզ­րույ­թից: Իր հայ­տա­րա­րու­թյամբ Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գահն ան­ձամբ վտան­գի տակ է դնում Հա­յոց ցե­ղաս­պա­ նու­թյան մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման գոր­ծըն­թա­ցը: Ա­վե­ լին՝ վտան­գի տակ է դնում տա­րի­ներ ի վեր այդ ուղ­ ղու­թյամբ կա­տար­ված աշ­խա­տան­քը և խու­սա­նա­վե­ լու հիա­նա­լի ա­ռիթ տա­լիս Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան խնդրին ի­րա­վա­կան ո­րա­կում տալ խու­սա­փող այլ ա­ռաջ­նորդ­նե­րի ու գոր­ծիչ­նե­րի: 2009թ. հայ-թուր­քա­ կան կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թա­ցով Սերժ Սարգս­յա­ նը մեկ ան­գամ ար­դեն շատ լուրջ հար­ված հասց­րել էր ճա­նաչ­ման գոր­ծըն­թա­ցին: Ան­հաս­կա­նա­լի է ներ­ կա­յում նման հայ­տա­րա­րու­թյուն ա­նե­լու մո­տի­վա­ ցիան: Դժ­վար է ա­սել՝ այն նա­խա­պես մտած­վա՞ծ, թե՞ հան­պատ­րաս­տից հայ­տա­րա­րու­թյուն է: Ա­ռա­վել հա­վա­նա­կա­նը ա­ռա­ջին տար­բե­րակն է. Սերժ Սարգս­յանն ընտ­րող­նե­րին թերևս փոր­ձում է ցույց տալ, որ իր նա­խա­գա­հու­թյան օ­րոք Ցե­ղաս­պա­ նու­թյան ճա­նաչ­ման ուղ­ղու­թյամբ «ա­ռա­ջըն­թաց» է ե­ղել [քաջ գի­տակ­ցե­լով, որ լրիվ հա­կա­ռակն է ե­ղել], Օ­բա­ման ա­սել է՝ «Մեծ ե­ղեռն»: Ան­կախ հայ­տա­րա­րու­թյան դրդա­պատ­ճառ­նե­րից՝ Ցե­ղաս­պա­նու­թյան հար­ցի շա­հար­կու­մը անձ­ նա­կան, կու­սակ­ցա­կան և ներ­քա­ղա­քա­կան նպա­տակ­նե­րով ա­նըն­դու­նե­լի է: n

Հայկ Խա­նում­յան

1980

- ա­կ ա ն­ն ե­ր ի ց ա­մե­րիկ­յան քա­ ղ ա­ք ա­կ ա­ն ո ւ ­ թյան մեջ ու­ժե­ղա­ցել է նեո­պահ­պա­ նո­ղա­կան­նե­րի ազ­դե­ցու­թյու­նը, ո­րոնք սկզբում ա­ջակ­ցում էին Դե­մոկ­րա­ տա­կան, իսկ այժմ՝ Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյա­նը: Մե­ծա­պես ազդ­ված լի­նե­լով հրեա­կան ծա­գում ու­նե­ցող մտա­ծող­նե­րից և ս­տեղծ­ված լի­նե­լով նրանց կող­մից՝ նեո­պահ­պա­նո­ղա­ կան­նե­րի շար­ժու­մը ծնվել է «ոչ այլևս Օս­վեն­ցիմ» կար­գա­խո­սով: Օս­վեն­ցի­ մը հրեա­նե­րի հա­մա­կենտ­րո­նաց­ման ա­մե­նա­մեծ ճամ­բարն է ե­ղել Երկ­րորդ աշ­խար­հա­մար­տի ժա­մա­նակ, և նոր Հո­լո­քոստ­ներ կան­խե­լու այս կար­գա­ խո­սով ա­մե­րիկ­յան հրեա­նե­րը ձեռ­նա­ մուխ էին լի­նում Իս­րա­յե­լի թշնա­մի­նե­ րի թու­լաց­մանն ու հրեա­կան պե­տու­ թյան հզո­րաց­մա­նը՝ դրա հա­մար օգ­ տա­գոր­ծե­լով աշ­խար­հի հզո­րա­գույն տե­րու­թյուն­նե­րից մե­կին՝ ԱՄՆ-ին: Օ­րեր անց կլրա­նա Սում­գա­յի­ թյան ջար­դե­րի 25-րդ տա­րե­լի­ցը,

իսկ 2015թ.՝ Ցե­ղաս­պա­նու­թյան 100րդ տա­րե­լի­ցը: Արդ­յո՞ք ա­մե ն ինչ ար­ ված է նոր Դեյր-Էյր-­ Զոր ու Սում­ գա­ յիթ թույլ չտա­ լու հա­ մար: Ար­ դեն իսկ Սում­գա­յի­թի առ­կա­յու­թյու­ նը վկա­յում է, որ հա­յու­թյունն ի զո­րու չի ե­ղել կան­խել նոր ցե­ղաս­պա­նու­ թյուն­նե­րի վտան­գը: Ար­ցախ­յան պա­ տե­րազմն ու հայ­կա­կան տա­րածք­ նե­րի ա­զա­տագ­րու­մը հա­ջոր­դե­ցին Սում­գա­յի­թի և Բաք­վի ջար­դե­րին, սա­կայն ցե­ղաս­պա­նու­թյան կրկնու­ թյան վտան­գը դեռ չի վե­րա­ցել: Նույ­ նիսկ ՀՀ ԱԱԾ տնօ­րեն Գո­րիկ Հա­կոբ­ յանն է իր հար­ցազ­րույց­նե­րից մե­ կում, որ­պես ար­տա­քին սպառ­նա­լիք, նշել ցե­ղաս­պա­նու­թյան կրկնու­թյան հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը: Հ­րեա­կան փոր­ձը ցույց է տվել, որ «ոչ այլևս Օս­վեն­ցիմ» կար­գա­խոսն ի­րա­կա­նաց­վել է տար­բեր մա­կար­ դակ­նե­րում՝ այն դրսևոր­վել է թե՛ որ­ պես Իս­րա­յել տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տե­րու­թյան ստեղ­ծու­մով, թե՛ տար­ բեր երկր­նե­րի քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն­ նե­րի վրա ազ­դե­լու ըն­դու­նակ հրեա­ կան սփյուռ­քի կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րով, թե՛ մար­տու­նակ զին­ված ու­ ժե­րի ստեղծ­մամբ: ԽՍՀՄ փլու­զու­մից քա­ռորդ դար անց Հա­յաս­տա­նի 42  հազ. քա­ռա­ կու­սի կմ տա­րած­քի վրա հա­յու­թյու­ նը չի կա­րո­ղա­նում ստեղ­ծել գո­նե սե­փա­կան երկ­րի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­պա­հո­ վող եր­ կիր, էլ չեմ խո­ սում տա­ րա­ ծաշր­ջա­նա­յին տե­րու­թյան մա­սին: Հա­մայն հա­յու­թյան անգ­նա­հա­տե­ լի ռե­սուրս­նե­րը չնչին, խորհր­դան­

շա­կան չա­փով են ուղղ­վում Հայ­րե­ նիք, իսկ սփյուռ­քա­հայ­կա­կան տար­ բեր կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ դար­ձել են այդ երկր­նե­րի գոր­ծա­կա­լա­կան ցան­ցի մաս, Հա­յաս­տա­նի վրա ազ­ դե­լու գոր­ծիք­ներ՝ ա­նըն­դու­նակ լի­ նե­լով նույ­նիսկ Սո­չիում Զո­րա­վար Անդ­րա­նի­կի ար­ձա­նի ա­պա­մոն­տա­ ժումն ար­գե­լել: Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան հար­յու­ րամ­յա տա­րե­լի­ցին ըն­դա­ռաջ հար­ կա­վոր է «ո՛չ այլևս Դեր-էյր-­Զոր, ո՛չ այլևս Սում­գա­յիթ» կար­գա­խո­սի ներ­ քո հա­մախմ­բել հա­յու­թյան կա­րող ու­ժե­րին Հայ­րե­նի­քում և Սփ­յուռ­քում՝ կոոր­դի­նաց­նող մար­մի ն­նե­րից բա­ ցա­ռե­լով հոգ­նած ա­վան­դա­կան կու­ սակ­ցու­թյուն­նե­րին և օ­տա­րի գոր­ծի­ քը դար­ձած հա­յազ­գի գոր­ծա­րար­ նե­րին: Կար­ծում եմ, որ հա­յու­թյան նոր սե­ րունդ կա, որն ու­ նի հա­ մա­ պա­տաս­խան նե­րուժ՝ ղե­կա­վա­րե­ լու այս գոր­ծըն­թա­ցը: Գոր­ծըն­թաց, ո­րը տա­նե­լու է եր­կու կարևոր նպա­ տա­կի ի­րա­կա­նաց­ման՝ Հ­զոր Հա­յաս­ տա­նի ստեղծ­ման, ո­րը տնտե­սա­պես, ռազ­մա­կան, ժո­ղովր­դագ­րա­կան և այլ ա­ռում­ն ե­րով տա­րա­ծաշր­ջա­նում ծան­րակ­շիռ եր­կիր կդառ­նա, և հա­ րուստ, հզոր սփյուռք­յան կա­ռույց­նե­ րի (վե­րա)ձևա­վոր­ման, ո­րոնք ու­նակ կլի­նեն ի­րենց երկր­նե­րի քա­ղա­քա­ կա­նու­թյան վրա ազ­դել: Հա­յաս­տա­նում և Սփ­յուռ­քում կան գա­ղա­փա­րա­խոս­ներ, ո­րոնք ու­նակ են զար­գաց­նե­լու այս դիս­կուր­սը, մնում են կազ­մա­կեր­պիչ­ներ, ո­րոնք կարճ ժա­մա­նա­կում ի վի­ճա­կի կլի­ նեն ստեղ­ծել գոր­ծուն կա­ռույց­ներ:  n

Թույլ չտանք կրթու­թյան ո­լոր­տը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել Թույլ չենք տա կրթու­թյան ո­լոր­տը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել: Նույ­նիսկ ե­թե նա­ խընտ­րա­կան քա­րո­ զար­շա­վին կրթա­ կանգ­նեց­վում է, և

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

կո­լեկ­տիվն ու սա­նե­

օ ր ա թ ե ր թ

րը գնում են մեկ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից:

թեկ­նա­ծո­ւի քա­րո­

Հիմնադիր և հրատարակիչ՝

զար­շա­վին:

PanARMENIAN

կան պրո­ցե­սը

«Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1

Պետ­րոս Ղա­զար­յան, Ejournal.am

Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 3-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 07.02.2013թ. Տպաքանակը՝ 2000

Թ

ույլ չենք տա քա­ղա­քա­կա­նաց­ նել կրթու­թյան հա­մա­կար­գը: Ի­հար­կե, բա հո թույլ չենք տա­լու: Պար­զա­պես բու­հե­րի ռեկ­տոր­նե­րը, չնչին բա­ցա­ռու­թյամբ, հան­րա­պե­տա­ կան են: Բայց միև­նույն է, թույլ չենք տա կրթա­ կան հա­մա­կար­գը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել: Պար­զա­պ ես ուս­խ որ­հ ուրդ­ն ե­ րը, գիտ­խ որ­հ ուրդ­ն ե­ր ը և ու­ս ա­ն ո­ ղա­կ ան մնա­ց ած խոր­հ ուրդ­ն ե­ր ը, չնչին բա­ց ա­ռ ու­թ յամբ, հան­ր ա­պ ե­ տա­կ ան են:

Միև­նույն է, թույլ չենք տա կրթա­կան հա­մա­կար­գը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել: Նույ­նիսկ ե­թե ԿԳՆ աշ­խա­տա­կից­ նե­ րի մի մա­ սը պտտվում է հան­ րա­ պե­տա­կան զնա­չոկ­նե­րով, և հենց այդ մա­ սի մոտ է կա­ րիե­ րան դի­ նա­ միկ զար­գա­նում: Թույլ չենք տա կրթու­թյան ո­լոր­տը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել: Պար­զա­պես դպրո­ցի տնօ­րեն­նե­ րի մեծ մա­սը հան­րա­պե­տա­կան է, և ընտ­րու­թյուն­նե­րին ակ­տի­վո­րեն ներգ­րավ­վում է ձայն բե­րե­լու և ե­րե­ խա­նե­րին քա­րո­զար­շա­վի տա­նե­լու սուրբ գոր­ծի մեջ: Միև­նույն է, թույլ չենք տա կրթու­ թյան ո­լոր­տը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել:

Հե­ տո ինչ, որ կրթա­ կան կա­ ռույց­ նե­րի մար­զա­յին գրե­թե բո­լոր ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ­նե­րը հան­րա­պե­տա­կան են: Միև­նույն է, թույլ չենք տա կրթու­ թյան ո­լոր­տը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել: Նույ­նիսկ ե­թե նա­խընտ­րա­կան քա­րո­զար­շա­վին կրթա­կան պրո­ցե­ սը կանգ­նեց­վում է, և կո­լեկ­տիվն ու սա­նե­րը գնում են մեկ թեկ­նա­ծո­ւի քա­րո­զար­շա­վին: Հա­մա­ռո­րեն թույլ չենք տա կրթու­ թյան ո­լոր­տը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել: Հե­տո ինչ, որ ու­սա­նող­նե­րին է­ժան վար­կեր տա­լու ծրա­գի­րը կա­րե­լի էր ա­նել մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ: Ըն­կեր­նե՛ր, թույլ չտանք կրթու­թյան ո­լոր­տը քա­ղա­քա­կա­նաց­նել:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ. |

Օրակարգ | 3

Հա­ցա­դու­լին կա­րող են ա­նկան­խա­տե­սե­լի ել­քեր հա­ջոր­դել — Դուք հա­ղոր­դագ­րու­ թյուն էիք տա­րա­ծել, որ­ տեղ նշված էր, որ «ա­մեն ժամ, ա­մեն պահ կա­րող է ան­կան­խա­տե­սե­լի ի­րա­վի­ ճակ ստեղծ­վել»: Ի՞նչ նկա­ տի ու­նեք: — Քա­նի որ Անդ­րիաս Ղու­կաս­ յա­նը հա­ցա­դու­լի մեջ է, ու ե­ղա­ նա­կա­յին պայ­ման­նե­րը լա­վը չեն, նրա ա­ռող­ջա­կան վի­ճա­կին կա­ րող է վտանգ սպառ­ նալ: Չ­ նա­ յած նա հայ­ տա­ րա­ րել է, որ գի­ տակ­ցում է դա: Մենք հա­սա­րա­ կու­թյա­նը տե­ղե­կաց­րել ենք, որ հնա­րա­վոր է՝ ան­կան­խա­տե­սե­լի ել­քեր լի­նեն: — Այն պա­հանջ­նե­րը, ո­րոնց հա­մար Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­նը նստել է հա­ ցա­դու­լի, կար­ծես թե կյան­ քի չեն կոչ­վում, կամ որևէ մե­կը չի ար­ձա­գան­քում այդ պա­հանջ­նե­րին: Հա­ցա­ դու­լը դա­դա­րեց­նե­լու ֆոր­ մալ ա­ռիթ չկա: Ո՞ր դեպ­ քում Ղու­կաս­յա­նը կդա­դա­ րեց­նի հա­ցա­դու­լը: —  Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­նը նա­ խա­պես հայ­տա­րա­րել էր, որ պայ­ քա­ րե­ լու է մինչև վերջ, այ­ սինքն՝ հա­ցա­դու­լը շա­րու­նա­կե­ լու է մինչև ամ­ սի 18-ը: Ա­ ռող­ ջու­թյան վատ­թա­րաց­ման դեպ­ քում մենք չգի­տենք, թե ինչ կլի­ նի, ո­րով­հետև նման դեպ­քե­րում չենք կա­րող ա­սել, որ շա­րու­նա­ կե­լու է: Բայց նա հաս­տա­տա­կամ է և շա­րու­նա­կե­լու է հա­ցա­դու­լը: Պա­հան­ջը չկա­տար­վե­լը չի նշա­ նա­ կի, որ մենք չենք շա­ րու­ նա­ կե­լու, ո­րով­հետև երբ քա­ղա­քա­ կան խնդի­րը դնում ես, դրա հա­ մար սկսում ես պայ­քա­րը: Հա­ցա­ դու­լը ա­ռա­ջին քայ­լե­րից մեկն է, ո­ րի հա­ մար սկսում ես պայ­ քա­ րել: Մենք դրել ենք քա­ ղա­ քա­ կան խնդիր, քա­ նի որ գտնում ենք, որ Սերժ Սարգս­յա­նը չպետք է մաս­նակ­ցի ընտ­րու­թյուն­նե­ րին՝ Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ ցու­ թյան հետ միա­ սին, քա­ նի որ

նրանք ամ­բողջ քա­ղա­քա­կան ու­ժը կենտ­րո­նաց­րել են ի­րենց ձեռ­քում, քա­ղա­քա­կան ու­ժի մո­ նո­պո­լիա են ստեղ­ծել, ո­րը տա­ րած­վել է նաև տնտե­սա­կան ռե­ սուրս­նե­րի վրա: Երկ­րում այդ պայ­ման­նե­րում հնա­րա­վոր չէ ա­զատ և մր­ցակ­ցա­յին ընտ­րու­ թյուն­ներ կազ­մա­կեր­պել, իսկ դա ա­նե­լու հա­մար պետք է այս չա­ րի­քից ա­զատ­վել: Մենք տես­նում ենք հե­ռան­կա­րում, որ կա­րե­լի է քա­ղա­քա­կան այդ նպա­տա­կին հաս­նել: — Ձեր գա­ղա­փար­նե­րի շուրջ հան­րա­յին մո­բի­լի­զա­ ցիա նկա­տո՞ւմ եք: Ի վեր­ ջո, 18 օր հա­ցա­դուլ ա­նե­լը ար­դեն տպա­վո­րիչ է: Հան­ րա­յին կար­ծի­քի, հան­րա­յին վե­րա­բեր­մուն­քի մեջ փո­ փո­խու­թյուն զգո՞ւմ եք: — Միան­ շա­ նակ զգում ենք: Սկզ­բից փոր­ձեր ար­վե­ցին ար­ ժեզր­կել այդ հա­ցա­դու­լը, նույ­ նիսկ՝ մե­ դիա­ յով: Այժմ ան­ ցել է այդ պա­հը, ո­րով­հետև այս­պի­սի ֆոր­մու­լա կա՝ սկզբից քեզ ծաղ­ րում են, հե­տո…: Մենք այդ ա­ռա­ ջին փու­լը ան­ցանք, մենք ար­դեն լրջու­ թյուն ենք տես­ նում, նույ­ նիսկ կո­ չեր ենք տես­ նում տար­ բեր մարդ­կանց կող­մից, որ­պես­ զի Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­նը դա­ դա­րեց­նի հա­ցա­դու­լը: Մար­դիկ ար­ դեն հաս­ կա­ ցել են, որ սա զուտ մի քա­ նիօր­ յա քայլ չէ, սա հստակ քա­ղա­քա­կան նպա­տակ հե­ տապն­ դող քայլ է: Եվ մար­ դիկ, ով­քեր հա­մախմբ­վել են այս գա­ղա­փա­րի շուրջ, պատ­րաստ են մինչև վերջ տա­ նե­ լու: Հաս­ կա­նա­լի է, որ, այս­պես ա­սած, ֆրոնտ­ լայ­ նում շատ բան կախ­ ված է Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­նից, բայց նաև նրա կող­քին կանգ­նած մար­դիկ պատ­րաստ են շա­րու­ նա­կել նրա գոր­ծը և գա­ղա­փա­րը ա­ռաջ տա­նել: — Ն­շե­ցիք՝ մինչև վերջ: Վեր­ջը ի՞նչ է նշա­նա­կում:

— Վեր­ ջը մեզ հա­ մար նշա­ նա­կում է մրցակ­ցա­յին ընտ­րու­ թյուն­ներ, և այդ մրցակ­ցա­յին ընտ­րու­թյուն­նե­րում Հան­րա­պե­ տա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը՝ Սերժ Սարգս­յա­նի գլխա­վո­րու­թյամբ, չպի­տի մաս­նակ­ցի: — Ա­սում եք՝ հա­ցա­դու­լը ա­ռա­ջին քայ­լե­րից մեկն է: Հա­ջորդ քայ­լե­րի ռազ­մա­ վա­րու­թյուն կամ մար­տա­ վա­րու­թյուն ու­նե՞ք: — Ռազ­մա­վա­րու­թյու­նը քննարկ­ վում է այս պա­ հին՝ հա­ ցա­դու­լից հե­տո շարժ­ման տար­ բե­ րա­ կով գնալ ա­ ռաջ: Մեր հա­ մա­խոհ­նե­րին, ո­րոնք միա­նում են, թող­ նում են ի­ րենց կոն­ տակտ­նե­րը, փոր­ձում ենք հա­վա­ քագ­րել, այդ ամ­բող­ջը հա­մադ­ րել, որ­պես­զի հե­տա­գա­յում շա­ րու­նա­կենք գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րով ու աշ­խա­տենք հա­սա­րա­կու­թյան հետ՝ հաս­նե­լու քա­ղա­քա­կան նպա­տա­կին: —  Իշ­խա­նու­թյու­նը ինչ­պե՞ս է ար­ձա­գան­քում Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­նի այդ քայ­լին: Սկզ­բից, կար­ծես թե, վե­ րա­բեր­մունք չկար, գրե­ թե զրո­յա­կան էր: Հե­տո նկատ­վեց ինչ-որ հա­կա­քա­ րոզ­չու­թյուն՝ հե­ռուս­տա­տե­ սու­թյու­նում, տար­բեր կայ­ քե­րում: Հե­տո էլ Գա­լուստ Սա­հակ­յ անն այ­ցե­լեց: — Մեզ հա­ մար ար­ դեն պարզ է, որ իշ­խա­նու­թյու­նը սկսում է լուրջ վե­րա­բեր­վել: Գա­լուստ Սա­ հակ­յա­նը մի քա­նի օր ա­ռաջ է այ­ ցե­լել և պաշ­տո­նա­պես ճա­նա­ չել է պայ­ քա­ րը, որ սա պայ­ քար է: Ճիշտ է, այլ մի­ջոց­նե­րով փորձ է կա­տար­վում ներ­կա­յաց­նել, որ սա կարևոր չէ, կոնկ­ րետ նպա­ տակ­նե­րին չի հաս­նե­լու, բայց ի­րա­կա­նում մենք ար­դեն տես­ նում ենք, որ ի­րենց մոտ էլ ինչոր խու­ճապ կա: — Թեկ­նա­ծու­նե­րից մե­կը մյուս թեկ­նա­ծու­նե­րին կոչ է ա­նում հա­նել թեկ­նա­ծու­ թյուն­նե­րը և Սերժ Սարգս­ յա­նին թող­նել միայ­նակ: Կար­ծեմ Անդ­րիաս Ղու­

Ֆոտոլուր

ՀՀ նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­նը ար­դեն 18-րդ­ օրն է, ինչ հա­ցա­դուլ է ա­նում: Ն­րա շտա­բի ղե­կա­վար Ար­մե ն Գ­րի­ գոր­յա­նը Սի­վիլ­Նե­թի հետ զրույ­ցում չի բա­ցա­ռում ան­կան­խա­տե­ սե­լի զար­գա­ցում­ն ե­րը:

«Վեր­ջը մեզ հա­մար նշա­նա­կում է մրցակ­ցա­յին ընտ­րու­թյուն­ներ, և այդ մրցակ­ցա­յին ընտ­րու­թյուն­նե­րում Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը՝ Սերժ Սարգս­յա­նի գլխա­վո­ րու­թյամբ, չպի­տի մաս­նակ­ցի»,- ա­սում է Ար­մե ն Գ­րի­գոր­յա­նը:

կաս­յանն էլ նման կոչ ու­ ներ: Ե­թե թեկ­նա­ծու­նե­ րը հետևեն այդ կո­չին, հա­ նեն ի­րենց թեկ­նա­ծու­թյու­ նը, և Սերժ Սարգս­յա­նը մնա միայ­նակ, դա կա­րո՞ղ է ա­ռիթ լի­նել հա­ցա­դու­լի դա­դա­րեց­ման հա­մար: — Ա­յո՛, Անդ­րիաս Ղու­կաս­յա­նը մինչ այդ դի­մել էր, և իր պա­հան­ ջը՝ որ­պես դի­մում, մնում է օ­րա­ կար­գում: Նա պատ­րաստ է այդ քայ­լե­րը քննար­կել, ո­րով­հետև այդ դեպ­քում, ե­թե Սերժ Սարգս­ յա­նը մե­նակ մնա, ընտ­րու­թյուն­ ներն ի­րենց ի­րա­կան ի­մաստն էլ են կորց­նե­լու, ու ֆար­սը, որ կազ­ մա­կերպ­վում է, ար­դեն դժվար կլի­նի: Ար­դեն կա­րե­լի է ու­րիշ ձևով պայ­քա­րել, պայ­քա­րի նոր մե­թոդ­ներ ըն­դու­նել, բայց քա­ նի դեռ այդ պայ­քա­րի մե­թոդ­նե­ րի չեն ան­ցել, նա շա­րու­նա­կում է իր ընտ­րած մե­թոդ­նե­րը: —  Այդ ա­ռու­մով թեկ­նա­ծու­ նե­րից ար­ձա­գանք­ներ կա՞ն: — Պար­բե­րա­բար այ­ցե­լում են, բայց նման հար­ ցեր չեն քննար­ կում: Օ­րի­նակ՝ ե­րեկ Րաֆ­ֆի Հով­ հան­նիս­յանն է այ­ցե­լել՝ հոր­դո­ րով, որ նա դա­դա­րեց­նի հա­ցա­ դու­ լը: Բայց մեկ բան էլ պետք է հստակ հաս­կա­նան հոր­դոր ա­նող­նե­րը. Անդ­րիաս Ղու­կաս­ յա­նը շատ լավ գի­տակ­ցում է իր ա­ռող­ջու­թյա­նը հասց­վե­լիք վնա­ սը ու ման­րա­մասն ին­ֆոր­մա­ ցիա­յին նա տեղ­յակ է, բժիշկ­նե­

րի հետ ա­մե ն ինչ քննար­կել է: Իր ո­րո­շումն է, և մենք նրան չպետք է ա­սենք, թե ինչ ա­նի: — Ինք­նա­բա­ցար­կի վեր­ ջին օ­րը, ե­թե չեմ սխալ­ վում, փետր­վա­րի 8-ն է: Պրն Ղու­կաս­յա­նը ինք­նա­ բա­ցարկ հայ­տա­րա­րե­լո՞ւ է, թե՞ ոչ: —   Ինք­նա­բա­ցարկ չի հայտ­նե­ լու և շա­րու­նա­կե­լու է պայ­քա­րը: —  Ե­թե ինք­նա­բա­ցարկ հայտ­ նի ու շա­րու­նա­կի, ի՞նչ էա­կան տար­բե­րու­թյուն է լի­նե­լու: — Ընտ­րա­կան մե­խա­նիզ­մը նա տես­նում է որ­պես պայ­քա­րի օգ­ տա­գործ­ման մե­թոդ: Եվ առ­կա ընտ­րա­կան ինս­տի­տուտ­նե­րը նա տես­ նում է որ­ պես մի­ ջոց՝ նպա­ տա­կին հաս­նե­լու հա­մար: Այդ իսկ պատ­ ճա­ ռով նա պա­ հում է այդ ռե­սուրս­ներն ու մե­թոդ­նե­րը, որ­պես­զի հաս­նի իր քա­ղա­քա­ կան նպա­տա­կին: — Քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ ցու­թյուն­նե­րից կամ դա­ շինք­նե­րից որևէ ար­ձա­ գանք չկա՞: — Ար­ձա­գանք չկա, բայց այ­ցե­լում են, հա­մե­րաշ­խու­թյուն են հայտ­ նում, անձ­նա­կան զրույց­նե­րում տար­բեր հար­ցեր են քննար­կում: Դաշ­նակ­ցու­թյու­նից են այցե­լում, տար­բեր մար­դիկ այ­ցե­լում են:  n Զ­րու­ցել է Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յա­նը

Ին­չու է ՀԱԿ-ը տրանս­ֆոր­մաց­վում

Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յան

«Չ

ո­րրորդ ինք­նիշ­խա­նու­ թյուն» թեր­ թին տված հար­ցազ­րույ­ցում ՀՀ ա­ռա­ջին նա­խա­գահ, ՀԱԿ ա­ռաջ­նորդ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը Կոնգ­ րե­ս ի ա­պ ա­գա­յի հետ կապ­ված

հստա­կու­թյուն­ներ է մտցրել: «Ն­կա­տի ու­նե­նա­լով ա­ռ ա­ջ ի­ կա տա­րի­նե­րին քա­ղա­քա­կան զար­գա­ց ում ­նե­րի մի­տում ­նե­ րը՝ կար­ ծում եմ՝ ար­ դեն ժա­ մա­ նակն է, որ Կոնգ­ րե­ սը քա­ ղա­քա­կան զա­նա­զան ու­ժե­րի ու ան­կու­սակ­ցա­կան­նե­րի ա­զատ դա­շին­քից վե­րած­վի մեկ միաս­ նա­կան կու­սակ­ցու­թյան։ Ու­զում եմ նաև տե­ղե­կաց­նել, որ Կոնգ­ րե­սին հա­վա­տա­րիմ մնա­ցած ու­ժե­րի շրջա­նա­կում այդ գա­ ղա­փա­րի ի­րա­կա­նաց­ման շուրջ քննար­կում ­ներ ար­դեն իսկ ըն­ թա­նում են»: Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը փաս­ տա­ցի ազ­դա­րա­րում է նոր կու­ սակ­ցու­թյան ստեղծ­ման մա­սին: Վեր­ջին շրջա­նում Հայ ազ­գա­

յին կոնգ­րե­սում ըն­թա­ցող խմո­ րում ­ներն ու հա­կա­սու­թյուն­ նե­րը գրե­թե պա­րա­լ ի­զաց­րել են ընդ­դի­մա­դիր այդ միա­վոր­ ման գոր­ծու­նեու­թյու­նը: Ներ­քին խժդժու­թյուն­նե­րի պատ­ճա­ռ ով ՀԱԿ-ի վար­կա­նի­շ ը հետևո­ղա­ կա­ նո­ րեն ընկ­ նում էր և, բնա­ կա­նա­բար, ստեղծ­ված ի­րա­վի­ ճա­ կին լու­ ծում էր պետք տալ: Այդ լու­ծու­մը կա­րող էր լի­նել թե՛ ՀԱԿ-ը պահ­պա­նե­լու, թե՛ այն կու­սակ­ցու­թյան տրանս­ֆոր­ մաց­նե­լու տես­քով: Ա­ռ ա­ջ ին տար­բ ե­ր ա­կ ի դեպ­ քում չա­փ ա­զանց բարդ, ե­թ ե չա­ս ենք՝ անհ­ն ար էր հար­թ ել կճռոտ հար­ց ե­ր ը և կոն­ս են­ սու­ս ի գալ «այ­լա­խ ոհ» գոր­ծ իչ­ նե­ ր ի հետ: Քա­ ն ի որ նրան­ ց ից

ո­մ անք, օ­ր ի­ն ակ՝ Նի­կ ոլ Փա­ շին­յ ա­ն ը, Պետ­ր ոս Մա­կ ե­յ ա­ն ը, Կոնգ­ր ե­ս ը չհա­մ ա­ր ե­լով Լևոն Տեր-­Պետ­ր ոս­յ ա­ն ի «սե­փ ա­կ ա­ նու­թ յու­ն ը», ան­գամ լուրջ հա­ կա­ս ու­թ յուն­ն ե­ր ի պա­ր ա­գա­յ ում հրա­ժ ար­վում էին լքել այդ կա­ ռույ­ց ը: Ա­վե­լ ին՝ հենց ՀԱԿ-ի ներ­ ս ում փորձ էին ա­ ն ում գե­ նե­ր աց­ն ել բա­ր ե­փ ո­խ ում ­ն ե­ր ի մի գոր­ծ ըն­թ աց, ո­ր ի թի­ր ա­խ ում Տեր-­Պետ­ր ոս­յ ա­ն ի հա­վա­տ ա­ րիմ ան­ձ ինք էին: Ս­տեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կում ՀԱԿ-ը կու­սակ­ցու­թյան տրանս­ ֆոր­մաց­նե­լը ռա­ցիո­նալ ո­րո­ շում է առն­ վազն եր­ կու պատ­ ճա­ռով. նախ՝ հնա­րա­վոր կլի­ նի կրկին մի տա­նի­քի տակ հա­ մախ­ բել ՀԱԿ-ին և ան­ ձամբ

Տեր-­Պետ­րոս­յա­նին հա­վա­տա­ րիմ մարդ­կա­յին ցրված ռե­սուր­ սը, և երկ­րորդ՝ Կոնգ­րե­սում Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի ռազ­մա­վա­ րու­թյա­նը դեմ հան­դես ե­կող­ նե­րը հա­զիվ թե ընդգրկ­վեն նոր ստեղծ­վող կու­սակ­ցու­թյան կազ­մում: Ն­րանք մե­խա­նի­կո­ րեն կհայտն­վեն լու­սանց­քում, իսկ ա­ռա­ջին նա­խա­գա­հը լիար­ ժեք վե­րահս­կո­ղու­թյուն կու­նե­ նա այդ կա­ռույ­ցի ներ­սում: Ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­ թյամբ՝ նո­րաս­տեղծ կու­սակ­ ցու­թյան կո­րի­զը կկազ­մեն ՀՀՇ-ն և Ս­տե­փան Դե­միրճ­յա­ նի ՀԺԿ-ն: Սա­ կայն մյուս կող­ մից՝ նոր միա­վոր­ման ստեղ­ծու­ մով կլու­ծար­վի ՀԱԿ խորհր­դա­ րա­նա­կան խմբակ­ցու­թյու­նը:  n


| № 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ.

4 | Փողեր

Լող դե­պի ա­նո­րո­շու­թյուն ԱՄՀ-ն ա­ռա­ջի­կա տա­րի­նե­րին դրա­մի սա­հուն ար­ժեզր­կում է սպա­սում Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին ար­ժույ­թը՝ դրա­մը, այս և ա­ռա­ջի­կա եր­կու տա­րի­նե­րին «լո­ղա­լու է» ար­ժեզրկ­ման ուղ­ղու­թյամբ։ Ըստ սպա­ սում­ն ե­րի՝ ըն­թա­ցիկ տա­րում դրա­մը դո­լա­րի նկատ­մամբ կա­րող է ար­ժեզրկ­վել 5,9%-ով, 2014-2015  թթ.՝ հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար 5,5%-ով և 5,4%-ով։ 2012թ. դրա­մը դո­լա­րի նկատ­մամբ ար­ժեզրկ­ վել է 7,8%-ով։ մա­կան ան­վա­նա­կան ՀՆԱ-ն դո­ լա­րով փո­խա­կեր­պե­լու հա­մար ԱՄՀ մաս­նա­գետ­ներն օգ­տա­ գոր­ ծել են ֌407,8/$1 փո­ խար­ ժե­քը, 2013թ. հա­մար՝ ֌432/$1-ը, 2014թ. հա­մար՝ ֌456/$1-ը, 2015թ. հա­ մար վերց­ վել է ֌480,5/$1 փո­խար­ժե­քը։ 2012թ. հա­մար ա­մե ­նայն հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ վերց­վել է նո­ յեմ­բե­րի մի­ջին փո­խար­ժե­քը, իսկ հե­տա­գա տա­րի­նե­րի հա­մար են­ թադր­վել, որ դրա­մը տար­վա կտրված­քով կար­ժեզրկ­վի ֌24ով կամ ճիշտ այն­ քան, որ­ քան 2012թ. նո­յեմ­բե­րը 2011թ. նո­յեմ­բե­ րի հա­մե­մատ։ ԱՄՀ մաս­նա­գետ­նե­րը կան­ խա­ տե­ սել են նաև մինչև 2015թ. մակ­րոտն­տե­սա­կան այլ ցու­ ցա­նիշ­ներ, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ներկր­ման ծա­վալ­նե­րը և փո­փո­ խու­թյուն­նե­րը, ՀՆԱ/ներդ­րում­ ներ հա­րա­բե­րակ­ցու­թյու­նը, վճա­ րա­հաշ­վար­կա­յին բա­ցա­սա­կան հաշ­վեկ­շի­ռն ըստ տա­րի­նե­րի,

ԱՄՀ-ն ա­ռա­ջի­կա տա­րի­նե­րին դրա­ մի սա­հուն ար­ ժեզր­կում է սպա­ սում։

ո­րոն­ցից և մեծ մա­սամբ կախ­ված են դրա­մի փո­խար­ժե­քի սպա­ սում­նե­րը։ ԱՄՀ-ի կող­մից նշվող այս ցու­ցա­նիշ­նե­րը սպա­սու­մա­յին են և են­թա­կա փո­փո­խու­թյուն­նե­ րի, ինչ­պես ա­վե­լաց­ման, այն­պես էլ նվազ­ման ուղ­ղու­թյամբ։ Ն­ման պայ­ման­նե­րում ան­խու­սա­փե­լիո­ րեն փո­խե­լու է նաև դրա­մի փո­ խար­ ժե­ քը։ Բայց պետք է հաշ­ վի առ­նել, որ փո­խար­ժե­քի ձևա­վոր­ ման վրա, բա­ցի մակ­րոտն­տե­սա­ կան ցու­ցա­նիշ­նե­րից, ազ­դում են սպա­սում­ն ե­րը, քա­ղա­քա­ցի­նե­րի և ֆի­նան­սա­կան ինս­տի­տուտ­նե­ րի վար­քա­գի­ծը։ Ի դեպ՝ ԱՄՀ-ի նա­ խորդ տա­

«Նաի­րի­տից» $25 մլն են պա­հան­ջում

Խիստ շա­հագրգռ­ված ենք, որ Carrefour-ը ներ­կա­յաց­ված լի­նի Հա­յաս­տա­նում

Մոս­կով­յան դա­տա­րա­նը կլսի ԱՊՀ Միջ­պե­տա­կան բան­կի հայ­ցը ‹‹‹ էջ 1 յունք­նե­րով կու­տա­կա­յին վնա­սը հա­սել է ֌42,8  մլրդ-ի: 2008-2009  թթ. նույն­պես բա­ րեն­պաստ չեն ե­ղել «Նաի­րի­տի» հա­մար։ Այս ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծում գոր­ծա­րա­նի կու­տա­կա­ յին վնա­սը կազ­մել է ֌45,8  մլրդ։ Ս­ տաց­ վում է, որ վեր­ ջին չորս տար­վա ըն­թաց­քում (ո­րից մոտ եր­կու տա­րի գոր­ծա­րա­նը չի աշ­ խա­տել) ըն­կե­րու­թյու­նը կու­տա­ կել է ա­ վե­ լի քան ֌90   մլրդ-ի վնաս: Պա­րա­պուր­դի մատն­ված «Նաի­ րի­տը» պարտ­քեր է կու­տա­կել նաև աշ­խա­տա­կից­նե­րին, պետբ­յու­ջեին և գոր­ծըն­կեր­նե­րին։ Այս­պես՝ ե­թե 2010թ. վեր­ջին գոր­ծա­րա­նի առևտ­ րա­յին և կ­րե­դի­տո­րա­կան պարտ­քը

ՏԵՂԵԿԱՆՔ

«Նաի­րիտ» գի­տաար­տադ­րա­ կան միա­վո­րու­մը ԽՍՀՄ տա­րած­ քում քլո­րոպ­րե­նա­յին կաու­չու­կի մե­նաշ­նոր­հա­յին ար­տադ­րողն է ե­ղել։ 1989թ. «Նաի­րի­տը» փակ­ վել էր՝ բնա­պահ­պա­նա­կան նկա­ տա­ռում­ն ե­րով: Տա­րի­նե­րի պա­ րա­պուր­դից հե­տո ձեռ­նար­կու­ թյան աշ­խա­տան­քը մաս­նա­կիո­ րեն վերսկս­վել էր 1992-93  թթ.: 2006-ից գոր­ծա­րա­նի 90 տո­ կոս բաժ­նե­տոմ­սե­րի սե­փա­ կա­նա­տե­րը բրի­տա­նա­կան

«Նաի­րի­տը» նույ­ նիսկ պա­րա­պուր­ դում է վնաս­ներ կրում: 2011թ. այդ վնա­սը կազ­մել է մոտ ֌20,5  մլրդ:

կազ­մել է ֌17,6  մլրդ, ա­պա 2011թ. ըն­թաց­քում այն ա­վե­լա­ցել է մոտ ֌4  մլրդ-ով: Գու­մա­րից ֌2  մլրդ­-ը գո­յա­ցել է հար­կա­յին պար­տա­վո­ րու­թյուն­նե­րի գծով, ֌1,5   մլրդ­-ը՝ աշ­խա­տա­կից­նե­րի աշ­խա­տա­վար­ ձե­րի գծով։

Rhinoville Property Limited կոն­ սոր­ ցիումն է, մնա­ ցած 10 տո­ կոս բաժ­նե­տոմ­սե­րը պատ­կա­ նում են ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյա­նը՝ ի դեմս է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­ կան պա­շար­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյան։ Rhinоville Property Limited ըն­կե­րու­թյու­նը հիմն­վել է լե­հա­ կան Samex, ա­մե­րիկ­յան Intertex և ռու­սա­կան «Եվ­րո­գազ» ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից։ 2010թ. ապ­րի­լից գոր­ծա­րա­նում ար­ տադ­րու­թյու­նը դա­դա­րեց­վել է։

քը ֌372,5/$1 էր)։ 2012թ. ԱՄՀ-ի կող­մից վե­րա­հաշ­վարկ­ման հա­ մար օգ­տա­գործ­ված փո­խար­ժե­ քը փաս­տա­ցի տա­րե­կան մի­ջին ցու­ցա­նի­շից շեղ­վել է մոտ ֌6-ով (2012թ. մի­ջին փո­խար­ժե­քը կազ­ մել է֌401,76/$1)։ Հաշ­վի առ­նե­լով այս շե­ղում­ նե­ րը՝ չի բա­ ցառ­ վում, որ տա­ րե­կան մի­ջին փո­խար­ժեքն այս տա­րի կլի­նի ֌432/$1-ից ա­վե­ լի փոքր։ Սա­կայն ԱՄՀ զե­կույ­ցի ա­մե ­նա­կարևոր ազ­դակն այն է, որ ա­ռա­ջի­կա տա­րի­նե­րին դրա­ մը շա­րու­նա­կե­լու է սա­հուն ար­ ժեզր­կու­մը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

րի­նե­րի զե­կույց­նե­րում ան­վա­ նա­կան ՀՆԱ-ի ծա­վա­լի, ար­տա­ հան­ման և ներկր­ման, դրա­մա­յին ՀՆԱ-ն դո­լա­րա­յի­նի վե­րա­ծե­լու հա­մար օգ­տա­գործ­ված փո­խար­ ժեք­նե­րը ո­րո­շա­կիո­րեն շեղ­վել են փաս­տա­ցի ար­ձա­նագր­ված­նե­ րից։ Այս­պես՝ 2011թ. նո­յեմ­բե­րին պատ­րաստ­ված «Եր­կա­րաձգ­վող ֆի­նան­սա­վոր­ման» և «Եր­կա­ րաձգ­վող վար­կա­վոր­ման» ե­ռամ­ յա ծրագ­րի հեր­թա­կան ամ­փո­փիչ ստուգ­ման զե­կույ­ցում 2011թ. հա­ մար օգ­տա­գործ­վել է ֌382,3/$1 փո­խար­ժե­քը, ո­րը մի­ջին տա­ րե­կան փո­խար­ժե­քից շեղ­վել է ֌10-ով (2011թ. մի­ջին փո­խար­ժե­

2011թ. «Նաի­րի­տը» ֌2,5   մլրդ-ի չա­փով դո­լա­րա­յին և դ­րա­մա­ յին մի­ջոց­ներ է ներգ­րա­վել Երևա­նի ջէկից՝ տա­րե­կան 12% տո­կո­սադ­րույ­քով: «Նաի­ր ի­տ ը» չի կա­ր ո­ղա­ ցել կա­ տ ա­ ր ել նաև իր նախ­ կին պար­տ ա­վո­ր ու­թ յուն­ն ե­ րը «Հա­յ ին­վեստ­բ ան­կ ի» առջև՝ ներգ­ր ավ­ված ֌1   մլրդ ընդ­հ ա­ նուր ար­ժ ե­ք ով եր­կ ու վար­կ ե­ր ի գծով: Դո­լա­ր ա­յ ին եր­կ ու այս վար­կ ե­ր ը պետք է մար­վեին 2011թ.: Բայց քա­ն ի որ գոր­ծ ա­ րա­ն ը չի կա­ր ո­ղա­ց ել կա­տ ա­ րել պար­տ ա­վո­ր ու­թ յուն­ն ե­ր ը, վար­ կ ե­ ր ի նախ­ կ ին՝ 11% և 12% տա­ր ե­կ ան տո­կ ո­ս ադ­ր ույք­ն երն ա­ճ ել են մինչև 24% և 26% հա­ մա­պ ա­տ աս­խ ա­ն ա­բ ար։ 2011թ. վեր­ջ ին բան­կ ում վար­կ ի բա­ լան­ս ա­յ ին ար­ժ ե­ք ը ար­դեն կազ­մ ել է ֌1,9  մլրդ:  n Լի­լիթ Մի­քա­յել­յան

Ազ­գա­յին ժո­ղո­վում փետր­վա­ րի 6-ին լրագ­րող­նե­րի հետ հար­ ցու­պա­տաս­խա­նի ժա­մա­նակ վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­ յա­ նը կարևո­ րել է Carrefour հի­ պեր­մար­կետ­նե­րի ցան­ցի ներ­ կա­յաց­վա­ծու­թյու­նը հա­յաս­տան­ յան շու­կա­յում: «Ես հան­դի­պել եմ Carrefour-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ նե­ րի հետ և քն­ նար­ կել եմ բո­ լոր այն հար­ցե­րը, որ ի­րենց հե­ տաքրք­րում էին: Carrefour-ը մեր շու­կա­յում ներ­կա­յաց­ված կլի­ նի: Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­ տու­թյունն ու կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը խիստ շա­հագրգռ­ված են, որ Carrefour-ը ներ­կա­յաց­ված լի­նի Հա­յաս­տա­նում և մա­տու­ցի այն ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը, որ աշ­խար­ հով մեկ մա­տու­ցում է, քա­նի որ դա միայն պա­րու­նա­կում է բազ­ մա­թիվ դրա­կան երևույթ­ներ. դա կարևոր է մեր տնտե­ սու­ թյան հա­մար, դա մրցակ­ցա­յին հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ստեղծ­ման հա­ մար է կարևոր, դա նոր տի­ պի մշա­ կույ­ թի ներդ­ րում է, են­ թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի ձևա­վո­րում է՝ փա­թե­թա­վո­րում, ձևա­վո­րում, այդ թվում և մեր ապ­ րանք­ նե­ րի ար­տա­հա­նում»,– ա­սել է նա: Նո­յեմ­բե­րին Ա­րա­բա­կան Միաց­յալ Է­մի­րու­թյուն­ներ կա­ տա­րած այ­ցի ժա­մա­նակ Հա­յաս­ տա­նի փոխ­վար­չա­պետ, տա­րած­ քա­յին կա­ռա­վար­ման նա­խա­րար Ար­մե ն Գևորգ­յա­նը հան­դի­պում էր ու­նե­ցել տա­րա­ծաշր­ջա­նում Carrefour-ի ար­տո­նագ­րա­յին

gov.am

Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ­ն ադ­ րա­մի (ԱՄՀ) ա­ռա­քե­լու­թյան «Եր­ կա­րաձգ­վող ֆի­նան­սա­վոր­ման» և «Եր­կա­րաձգ­վող վար­կա­վոր­ ման» ե­ռամ­յա ծրագ­րի 4-րդ՝ հեր­թա­կան ամ­փո­փիչ ստուգ­ման (ԱՄՀ ա­ռա­քե­լու­թյու­նը Երևա­նում էր 2012թ. սեպ­տեմ­բե­րի 5-18ը) զե­կույ­ցում (հրա­պա­րակ­վել է փետր­վա­րի 6-ին) բա­վա­կան ու­շագ­րավ սպա­սում­ն եր կան, ո­րոնք Հա­յաս­տա­նի ար­տար­ժու­ թա­յին շու­կա­յի հա­մար կա­րող են ու­ղեն­շա­յին լի­նել։ Ան­ցած տար­վա նո­յեմ­բե­րի վեր­ջին (նո­յեմ­բե­րի 20-ին) վերջ­ նա­կան տես­քի բեր­ված փաս­ տաթղ­թում ԱՄՀ մաս­նա­գետ­նե­ րը ներ­կա­յաց­րել են մինչև 2015թ. Հա­յաս­տա­նի տնտե­սա­կան ա­ճի կան­խա­տե­սում­ն ե­րը, ազ­գա­յին ար­ժույ­թով ու դո­լա­րով ար­տա­ հայտ­ված ան­վա­նա­կան ՀՆԱ-ի ցու­ցա­նի­շը, մակ­րոտն­տե­սա­կան հիմ­ն ա­կան այլ ցու­ցա­նիշ­ներ։ 2012թ. կան­խա­տես­ված դրա­

գոր­ ծըն­ կեր Majid Al Futtaim ըն­ կե­րու­թյան ղե­կա­վար­նե­րի հետ: Հա­ղորդ­վել էր Հա­յաս­տա­նում շուրջ $150  մլն-ի ներդ­րու­մա­յին նա­խագ­ծի մա­սին: Carrefour S.A. ըն­կե­րու­թյու­ նը ման­րա­ծախ առևտ­րի ո­լոր­տի ֆրան­սիա­կան անդ­րազ­գա­յին կոր­պո­րա­ցիա է: Այն աշ­խար­հի ա­մե ­նա­խո­շոր հի­պեր­մար­կետ­նե­ րի ցան­ցե­րից մեկն է: Carrefour-ը ե­կա­մուտ­նե­րի ցու­ցա­նի­շով՝ երկ­ րորդ, իսկ շա­հույ­թի ցու­ցա­նի­ շով եր­րորդ խո­շո­րա­գույն ցանցն է աշ­խար­հում (եր­կու ցու­ցա­նիշ­ նե­րով ա­ռա­ջին տե­ղում ա­մե­ րիկ­յան Wal-Mart-ն է): Carrefour S.A.-ն ամ­բողջ աշ­խար­հում ու­ նի շուրջ 520 000 աշ­ խա­ տա­ կից: Ըն­կե­րու­թյան տա­րե­կան ե­կա­ մու­տը 2012թ. գե­րա­զան­ցել է $100 մլրդ-ը, իսկ զուտ շա­հույ­թը՝ $4,3 մլրդ-ը:  n


№ 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ. |

Փողեր | 5

Վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը հա­րա­բե­րա­կան է Շի­նա­րա­րու­թյան ծա­վալ­նե­րի կրճա­տու­մը չի ազ­դել ո­լոր­տի ա­ճի վրա

Ան­ցած տա­րի շի­նա­րա­րու­թյու­ նում աշ­խա­տանք­նե­րի ծա­վա­լը շու­կա­յա­կան գնե­րով նվա­զել է ֌35  մլրդ­-ով, ին­չը, սա­կայն, Ազ­ գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ռա­ յու­թյա­նը չի խան­գա­րել ո­լոր­ տում 0,2% աճ ար­ձա­նագ­րել։

0.02 q 0.00%

420

400 07.08

07.02

07.11

եվրո/դրամ

550.67

0.99 p 0.18%

560 540 520 500 07.08

07.11

07.02

Շի­նո­լոր­տում աշ­ խա­տանք­նե­րի ծա­վա­լը ան­ցած տա­րի շու­կա­յա­ կան գնե­րով նվա­ զել է ֌35 մլրդ­-ով։

ռուբլի/դրամ

զա­յի­նի հետ հա­մե­մա­տե­լիս ծա­ վա­լը հաշ­վարկ­վում է բա­զա­յին տար­վա գնե­րով։ Սա­կայն հաշ­վի առ­նե­լով ան­ գամ գնանկ­ման գոր­ծո­նը՝ շի­ նա­րա­րու­թյու­նում ան­ցած տա­րի տա­րի աճ լի­ներ չէր կա­րող։ Ուս­ տի չի բա­ցառ­վում, որ հաշ­վարկ­ ներն ի­րա­կա­նաց­նե­լիս վի­ճա­կա­ գիր­նե­րը գնանկ­ման ա­վե­լի մեծ ցու­ցա­նիշ են օգ­տա­գոր­ծել։ Ըստ ԱՎԾ-ի տվյալ­ նե­ րի՝ ան­ ցած տա­րի պետբ­յու­ջեի մի­ջոց­ նե­րի հաշ­վին ի­րա­կա­նաց­վել են ֌73,8  մլրդ­-ի շի­նաշ­խա­տանք­ներ՝ 2011թ. ֌87  մլրդ­-ի հա­մե­մատ։ Այ­ դու­հան­դերձ, պետբ­յու­ջեի հաշ­ վին ի­րա­կա­նաց­ված շի­նա­րա­րու­ թյան ծա­վա­լը գու­մա­րա­յին ար­ տա­հայ­տու­թյամբ ա­ճել է 0,2%-ով։ Ա­վե­լին՝ վի­ճա­կա­գիր­ներն ար­ ձա­նագ­րել են, որ ան­ցած տա­րի բնակ­չու­թյան մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին

13.52

0.01 q 0.07%

13,20

ի­րա­կա­նաց­վել է ֌96,7  մլրդ­-ի շի­նա­րա­րու­թյուն, այն դեպ­քում, երբ 2011թ. այդ ծա­վա­լը ֌77 մլրդ­ էր։ Ո­լոր­տի ա­ճը կազ­մել է 26,7%։ Բ­նակ­չու­թյան կող­մից կա­տար­ ված շի­նա­րա­րու­թյան ծա­վալ­նե­ րը հաշ­վար­կը դժվար է, այս­տեղ մեծ է թվե­ րի ուռ­ ճաց­ ման հնա­ րա­վո­րու­թյու­նը։ Խն­դիրն այն է, որ շի­նո­լոր­տում կա­տար­ված աշ­ խա­տանք­նե­րի ա­վե­լի քան 20%ը բա­ժին է ընկ­նում բնակ­չու­թյան ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րով կա­ տար­ված շի­նա­րա­րու­թյա­նը, և այս սեգ­մե ն­տում նույ­նիսկ անն­ շան «հա­վե­լագ­րում­ն ե­րի» մի­ ջո­ցով հնա­րա­վոր է ա­պա­հո­վել ընդ­հա­նուր ցու­ցա­նի­շի աճ։ Ա­վե­լի դժվար է հա­վե­լագ­ րում­ն եր կա­տա­րել կազ­մա­կեր­ պու­թյուն­նե­րի կող­մից կա­տար­ ված շի­նա­րա­րու­թյու­նում, քա­նի որ չհիմ­ն ա­վոր­ված և ուռ­ճաց­

ված տվյալ­ներ ներ­կա­յաց­նե­լու դեպ­քում կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­ րը կա­ րող են խնդիր­ ներ ու­ նե­նալ հար­կա­յին ծա­ռա­յու­թյան հետ։ Ան­ցած տա­րի կազ­մա­կեր­պու­ թյուն­նե­րի մի­ջոց­նե­րով ի­րա­կա­ նաց­վել են ֌231  մլրդ­-ի շի­նաշ­ խա­տանք­ներ՝ 2011թ. ֌252  մլրդ-ի դի­մաց (ըստ ԱՎԾ-ի՝ ծա­վա­լը կրճատ­ վել է 1,7%-ով)։ Կազ­ մա­ կեր­պու­թյուն­նե­րին ընդ­հա­նուր առ­մամբ բա­ժին է ընկ­նում շի­նա­ րա­րու­թյան մոտ կե­սը, և արդ­յու­ նա­բե­րու­թյան, ծա­ռա­յու­թյուն­նե­ րի ո­լորտ­նե­րում ա­ճի, ինչ­պես նաև բնակ­չու­թյան ե­կա­մուտ­նե­ րի ա­վե­լաց­ման պայ­ման­նե­րում պար­զա­պես ան­հաս­կա­նա­լի է ան­ցած տա­րի նրանց կող­մից շի­ նո­լոր­տում ներդ­րում­ն ե­րի սահ­ մա­նա­փա­կու­մը։  n Ա.Չ.

12,50 07.08 եվրո/դոլար

Ներկ­րող­նե­րը գյու­ղա­ցի­նե­րի հաշ­վին մոտ ֌2  մլրդ կաշ­խա­տեն ‹‹‹ էջ 1

07.11

1.357

07.02 0.01 p 0.38%

1,36

1,29

1,22 07.08

07.11

WTI Brent

նավթ

07.02

98.86 2.25 p 2.33% 117.61 0.88 p 0.75%

US$/bbl.

120

95

70 07.08

Պա­րարտ դի­զօ­պե­րա­ցիա ներգ­րա­վել շու­կա­յի մյուս խո­շոր խա­ղոր­դին՝ ե­կա­մուտ­նե­րը վե­ րա­պա­հե­լով միայն «Ֆ­լե­շին»։ Կա­ռա­վա­րու­թյան ե­րեկ ըն­ դուն­ած ո­րոշ­ման հա­մա­ձայն՝ պետբ­յու­ջեից ֌1  մլրդ կ­հատ­կաց­ վի 27167 տ ա­զո­տա­կան պա­րար­ տան­յութ ներկ­րե­լու և 50 կգ քա­ շով 1 պար­կը գյու­ղա­ցի­նե­րին ֌6  հազ-ով վա­ճա­ռե­լու գոր­ծըն­ թա­ցի սուբ­սի­դա­վոր­մա­նը։ Ըստ հաշ­վարկ­նե­րի՝ 1 կգ հաշ­վով կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը տրա­մադ­րում է ֌36,8։ Ի­րա­կա­նում, մատ­չե­լի գնե­ րով ա­զո­տա­կան պա­րար­տան­ յութ ծրագ­րից ա­մե ­նից շատ օգտ­ վե­ լու է հենց ներկ­ րող ըն­ կե­րու­թյու­նը։ Այս տա­րի, ինչ­ պես և 2012թ., գոր­ծա­դի­րը պա­ րար­տան­յու­թի ներ­կու­մը վե­րա­ պա­հել է ««Բեր­րիու­թյուն» ԱՄ-ի Մա­սի­սի շրջա­նա­յին միա­վո­ րում» ըն­կե­րու­թյա­նը։ Ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­ րա­րու­թյան ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձանց պե­տա­կան ռե­գիստ­ րում ««Բեր­րիու­թյուն» ԱՄ-ի Մա­սի­սի շրջա­նա­յին միա­վո­

406.01

410

PanARMENIAN

Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ ռա­յու­թյան (ԱՎԾ) տվյալ­նե­ րով՝ 2012թ. Հա­յաս­տա­նում շի­ նա­րա­րու­թյան ծա­վալ­նե­րը շու­ կա­յա­կան գնե­րով կազ­մել են ֌469,7  մլրդ։ 2011թ. շու­կա­յա­ կան գնե­րով ո­լոր­տի ծա­վա­լը ֌504,8 մլրդ­է ե­ղել։ Այս տվյալ­նե­ րից պարզ երևում է, որ ի­րա­կա­ նում տե­ղի է ու­նե­ցել ծա­վալ­նե­րի կրճա­տում։ Սա­կայն տնտե­սու­թյան բո­ լոր հատ­ված­նե­րում աճ ար­ձա­ նագ­րե­լու հա­մար ԱՎԾ-ին ան­ ցած տա­րի օգ­նու­թյան է ե­կել ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­ նը՝ տրա­մադ­րե­լով «Գ­նե­րի ին­ դեք­սը շի­նա­րա­րու­թյու­նում»։ Ու­ շագ­րավ է, որ 2011թ. շի­նա­րա­րու­ թյան գնե­րի վե­րա­բեր­յալ տվյալ­ նե­րը ԱՎԾ-ին տրա­մադ­րել էր ոչ թե քա­ղա­քա­շի­նու­թյան նա­խա­ րա­րու­թյու­նը (ինչ­պես 2010թ.), այլ է­կո­նո­մի­կա­յի։ 2012թ. այս գոր­ծա­ ռույ­թը ստանձ­նել է ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը։ Եր­կու այդ նա­խա­րա­րու­թյուն­նե­րն ան­ցած եր­կու տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում շի­նո­լոր­տում ար­ձա­նագ­րել են գնան­կում՝ 2011թ. 3,5%-ի, 2012թ.՝ 2,5%-ի։ Նա­խա­րա­րու­թյուն­նե­րի այս տվյալ­նե­րը վի­ճա­կա­գիր­նե­ րին հնա­րա­վո­րու­թյուն են ա­պա­ հո­վել 2012թ. շի­նա­րա­րու­թյան ծա­վալ­նե­րի կրճատ­ման պայ­ման­ նե­րում ո­լոր­տում ար­ձա­նագ­րել աճ։ Բանն այն է, որ ըստ մե­թո­դո­ լո­գիա­յի՝ հաշ­վե­տու տա­րին բա­

դոլար/դրամ

ոսկի

07.11

կբ 100 հհ comex

1674.3 1677.2

07.02 0.8 p 0.04% 1.6 q 0.10%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 07.08

Ինչ­պես և 2012թ., դիզ­վա­ռե­լի­քի ներկ­րու­մը այս ան­գամ էլ գոր­ծա­

(LME)

պղինձ

07.11

8267

07.02 7.7 p 0.09%

US$/tonne

8600

դի­րը վե­րա­պա­հել է «Ֆ­լեշ» ըն­կե­ րութ­յա­նը։

րում» ըն­կե­րու­թյան հիմ­ն ա­դիր­ նե­րի թվում նշվում է 7 ֆի­զի­կա­ կան ան­ձի ա­նուն։ Սի­վիլ­Նե­թի տվյալ­նե­րով՝ այս ըն­կե­րու­թյու­ նը փոխ­կա­պակց­ված է «Դ­վին կոն­ցեռ­նի» հետ։ Ա­զո­տա­կան պա­րար­տան­յու­թի ներկր­ման գոր­ծըն­թա­ցում ու­ շագ­րավ մեկ փաստ ևս կա։ Կա­ ռա­վա­րու­թյան ո­րոշ­ման հա­մա­ ձայն՝ 2013թ. մատ­չե­լի գնե­րով ա­զո­տա­կան պա­րար­տան­յու­թի ձեռք­բեր­ման նպա­տա­կով պե­ տա­կան ա­ջակ­ցու­թյան ծրագ­րի ի­րա­կա­նաց­ման հա­մար պետբ­ յու­ջեից ըն­թա­ցիկ տար­վա ա­ռա­

ջին ե­ռամս­յա­կում տրա­մադ­րվե­ լու է ֌3,26  մլրդ­-ի բյու­ջե­տա­յին վարկ՝ ե­րեք ա­միս ժամ ­կ ե­տով, ա­ռանց գրա­վի և տա­րե­կան 0,001% տո­կո­սադ­րույ­քով։ Ս­տաց­վում է, որ գոր­ծա­դի­ րը «Բեր­րիու­թյուն» ըն­կե­րու­ թյա­նը ոչ միայն ե­րաշ­խա­վո­րում է ներկր­ված պա­րար­տան­յու­թի 100% ի­րա­ցում, այլև ըն­կե­րու­ թյանն ա­պա­հո­վում է անհ­րա­ ժեշտ շրջա­նա­ռու մի­ջոց­նե­րով։ Հաշ­վի առ­նե­լով ներկր­վե­ լիք պա­րար­տան­յու­թի ծա­վալ­ նե­րը և բ­յու­ջե­տա­յին վար­կի չա­փը՝ «Բեր­րիու­թյուն» ըն­կե­

րու­թյու­նը 1 կգ պա­րար­տան­ յու­ թը ձեռք է բե­ րե­ լու ֌120-ով, այն դեպ­քում, երբ շու­կա­յա­կան գին է ըն­ դուն­ վել ֌157-ը։ 1 կգ­ -ի հաշ­վով ըն­կե­րու­թյան վե­ րա­դի­րը ֌37 է, և կա­ռա­վա­րու­ թյան «պա­րար­տան­յութ» օ­պե­ րա­ցիա­յի արդ­յուն­քում «Բեր­ րիու­թյու­նը» ֌1  մլրդ­-ի ե­կա­մուտ կստա­նա։ Ի դեպ՝ բյու­ջե­տա­յին վար­ կի տո­կոս­նե­րի մար­ման հա­մար ըն­կե­րու­թյու­նը կա­ռա­վա­րու­թյա­ նը ե­րեք ա­միս­նե­րի հա­մար վճա­ րե­լու է ըն­դա­մե ­նը ֌8,15  հազ.։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

7800

7000 07.08 ցորեն

(cbt)

07.11

278.88

07.02 0.83 q 0.30%

US$/tonne

370 330 290 250 210 07.08

07.11

07.02

Տվյալները վերցված են 07.02, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ.

6 | Մեծ փողեր

որ եվրոգոտում խիստ խնայողու­

n-tv.de

թյան իր քաղաքա­ կանությունը արդյունավետ չէ». Ջորջ Սորոս։

ԵՄ-ին ԽՍՀՄ է սպառ­նում Սո­րո­սին մտա­հո­գել է եվ­րաին­տեգր­ման ա­պա­գան Եվ­րա­միու­թյու­նը կա­րող է կրկնել Խորհր­դա­յին Միու­թյան ճա­կա­տա­գի­րը: Հենց տնտե­սա­ կան սխալ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­ նը հան­գեց­րեց գեր­տե­րու­թյան փլուզ­մա­նը, այս­պի­սի տե­սա­ կետ է հայտ­նել ա­մե­րի­կա­ցի հայտ­նի ներդ­րող, մի­լիար­դա­ տեր Ջորջ Սո­րո­սը։ «Ես խիստ մտա­հոգ­ված եմ հան­ գա­ման­քով, որ եվ­րոն կա­րող է փլու­զել ԵՄ-ն: Առ­կա է ի­րա­կան սպառ­նա­լիք, որ եվ­րո­գո­տու ֆի­ նան­սա­կան խնդիր­նե­րի ա­ռա­ ջարկ­վող լու­ծում­ն ե­րը քա­ղա­քա­ կան ճգնա­ժա­մի պատ­ճառ կդառ­ նան»,– ա­սել է Սո­րո­սը։ Միաս­նա­կան ար­ժույ­թի պահ­ պան­ման ԵՄ ղե­կա­վա­րու­թյան

փոր­ձե­րը բե­րում են տա­րա­ծաշր­ ջա­նում քա­ղա­քա­կան և սո­ցիա­ լա­կան խնդիր­նե­րի խո­րաց­ման, ո­ րոնք, ի վեր­ ջո, կա­ րող են ԵՄ փլուզ­ման պատ­ճառ դառ­նալ: «Գեր­մա­նիան պետք է հաս­կա­ նա, որ եվ­րո­գո­տում խիստ խնա­ յո­ղու­թյան իր քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նը արդ­յու­նա­վետ չէ»,– ա­սել է Սո­րո­սը։ ԵՄ-ի կազ­ մից դուրս գա­ լու հնա­րա­վո­րու­թյան մա­սին վեր­ջին շրջա­նում ան­դա­դար հայ­տա­րա­ րում է Մեծ Բ­րի­տա­նիան: Երկ­րի վար­չա­պետ Դեյ­վիդ Քե­մե­րո­նի խոս­քով՝ Լոն­դո­նը կա­րող է ԵՄ ան­դա­մակ­ցու­թյան հար­ցով հան­ րաք­վե անց­կաց­նել, ե­թե Բր­յու­սե­ լը չվե­րա­նա­յի ան­դա­մակ­ցու­թյան պայ­ման­նե­րը։  n

խո­շոր բանկն է, ո­րը մե­ղադր­վում է LIBOR տո­կո­ սադ­րույ­քի մա­նի­ պու­լաց­ման մեջ:

bloomberg.com

RBS-ը եր­րորդ

LIBOR-ը հա­սավ Շոտ­լան­դիա Royal Bank of Scotland-ը $610  մլն­-ի տու­գանք կվճա­րի Շոտ­լան­դա­կան Royal Bank of Scotland-ը Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի և ԱՄՆ-ի կար­գա­վո­րիչ­նե­րի կող­մից տու­գան­վել է $610  մլն­-ով՝ միջ­ բան­կա­յին վար­կա­վոր­ման LIBOR տո­կո­սադ­րույ­քը մա­նի­պու­լաց­նե­ լու հա­մար։ Կար­գա­վո­րիչ­նե­րը պար­զել են, որ տո­կո­սադ­րույ­քի մա­նի­պու­ լաց­մա­նը մաս­նակ­ցել է բան­կի 21 աշ­խա­տա­կից։ Ն­րանց մի մա­սը հե­ռաց­վել է բան­կից, մյուս­նե­րը կար­գա­պա­հա­կան խիստ նկա­ տո­ղու­թյուն են ստա­ցել: Ա­վե­լին՝ պաշ­տո­նից հե­ռաց­վել է բան­կի ներդ­րու­մա­յին ստո­րա­բա­ժան­ ման ղե­կա­վար Ջոն Հու­րի­քա­ նը։ Տու­գան­քը կվճար­վի աշ­խա­ տա­կից­նե­րին ար­դեն իսկ վճար­ ված բո­նուս­նե­րի վե­րա­դար­ձի ու ա­պա­գա պարգևավ­ճար­նե­րի կրճատ­ման հաշ­վին։ RBS-ի հա­ղոր­դագ­րու­թյան հա­ մա­ձայն՝ կար­գա­վո­րիչ­նե­րի հե­ տաքն­նու­թյու­նը բան­կի ռիս­կե­րի վե­րահսկ­ման և կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գում զգա­լի բաց­թո­ ղում­ն եր է ար­ձա­նագ­րել։ Այ­դու­ հան­դերձ, RBS-ը, որ­պես կա­ռույց,

«կան­խամ­տած­ված ներգ­րավ­ված չի ե­ղել գոր­ծըն­թաց­ում»։ Ըստ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի կար­գա­վոր­չի՝ բան­կում ի­րա­վա­խախ­տում­ն ե­րը շա­րու­նակ­վել են տա­րի­ներ։ RBS-ի տու­գան­քը կրճատ­վել է 30%-ով՝ հե­տաքն­նու­թյան նախ­ նա­ կան փու­ լե­ րում մի շարք վե­ ճե­րի շուրջ հա­մա­ձայ­նու­թյան արդ­յուն­քում։ Բա­ցի այդ՝ բան­ կը ԱՄՆ-ի ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան հետ հա­մա­ ձայ­նու­թյան է ե­կել մե­ղադ­րանք­ նե­րի մի մա­սով դա­տա­կան գոր­ ծըն­թա­ցը հե­տաձ­գե­լու շուրջ։ RBS-ը եր­ րորդ խո­ շոր բանկն է, ո­րը մե­ղադր­վում է LIBOR տո­ կո­սադ­րույ­քի մա­նի­պու­լաց­ման մեջ: 2012թ. նույն այս մե­ ղադ­ րան­քով տու­գան­վել են ա­մե­րիկ­ յան Barclays-ը և շ­վեյ­ցա­րա­կան UBS-ը։  n

MICEX-ն ընդ­լայ­նել է ար­տար­ժու­թա­յին գոր­ծարք­նե­րի աշ­խար­հագ­րու­թյու­նը Եվ­րաԱզԷՍ-ի ան­դամ երկր­նե­ րի՝ Բե­լա­ռու­սի, Ղա­զախս­տա­ նի, Տա­ջիկս­տա­նի և Ղր­ղըզս­ տա­նի բան­կե­րը Մոսկ­վա­յի միջ­ բան­կա­յին ար­տար­ժու­թա­յին բոր­սա­յում (MICEX) գոր­ծարք­ ներ ի­րա­կա­նաց­նե­լու հնա­րա­ վո­րու­թյուն են ստա­ցել։ Եվ­րաԱզԷՍ-ի երկր­նե­րի բան­ կե­րը այ­սու­հետ կա­րող են դառ­ նալ Մոսկ­վա­յի բոր­սա­յի ար­տար­ ժու­թա­յին շու­կա­յի լիի­րավ մաս­ նա­կից՝ ի­րենց հա­ճա­խորդ­նե­րին գրան­ցե­լով առևտ­րա­յին և ք­լի­ րին­գա­յին հա­մա­կար­գում, նրանց հա­մար ա­պա­հո­վե­լով գոր­ծարք­ նե­րին ան­մի­ջա­կան մաս­նակ­ցու­ թյան հնա­րա­վո­րու­թյուն։ Օ­տա­րերկր­յա ա­ռա­ջին բան­կը, ո­րը մատ­չում կստա­նա Մոսկ­վա­յի բոր­սա­յի գոր­ծարք­նե­րին, ռու­սա­ կան «Ս­բեր­բան­կի» բե­լա­ռու­սա­ կան դուստրն է՝ «ԲՊՍ ս­բեր­բան­ կը»: Բոր­սա­յի ղե­կա­վա­րու­թյան կար­ծի­քով՝ ար­տար­ժու­թա­յին առևտ­րաշր­ջան­նե­րին «ԲՊՍ ս­բեր­ բան­կի» ներ­կա­յու­թյու­նը կմե­ծաց­ նի բե­լա­ռու­սա­կան ռուբ­լով գոր­ ծարք­նե­րի ի­րաց­վե­լիու­թյու­նը։ Եվ­րա­սիա­կան տնտե­սա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի է­կո­նո­մի­կա­ յի և ֆի­նան­սա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան հար­ցե­րով նա­խա­րար Թի­մուր Սու­լեյ­մա­նո­վը սա Եվ­ րաԱզԷՍ-ի հա­մար չա­փա­զանց նշա­նա­կա­լից ի­րա­դա­ր­ձու­թյուն է հա­մա­րել։ «Այն հնա­վո­րու­թյուն է տա­լիս ար­տար­ժու­թա­յին շու­

Մոսկ­վա­յի միջ­ բան­կա­յին ար­ տար­ժու­թա­յին բոր­սան ին­տեգ­ gazeta.ru

պետք է հասկանա,

կա­յում հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րից ան­ցում կա­տա­րել գործ­նա­կան քայ­լե­րի»,– նշել է Սու­լեյ­մա­նո­վը։ Բա­ցի բե­լա­ռու­սա­կան բան­ կե­րից՝ Մոսկ­վա­յի բոր­սա­յի ար­ ժու­թա­յին շու­կա­յով հե­տաքրքր­ ված են վար­կա­յին կազ­մա­կեր­ պու­թյուն­ներ Ղա­զախս­տա­նից և Ղր­ղըզս­տա­նից։ Ին­տեգր­ված ար­ժու­թա­յին շու­ կա­յի ստեղծ­ման մա­սին հա­մա­

րում է Եվ­ րաԱզԷՍ-ի բան­ կե­րը։

ձայ­նա­գի­րը Ռու­սաս­տա­նը, Բե­լա­ ռու­սը, Ղա­զախս­տա­նը, Ղր­ղըզս­ տա­նը ստո­րագ­րել են 2006թ. հուն­վա­րին: 2006-2009  թթ. մշակ­ վել է ին­տեգր­ված շու­կա­յի նոր­ մա­տի­վա­յին-ի­րա­վա­կան բա­զան։ Եվ­րաԱզԷՍ-ի ան­դամ երկր­նե­րի վար­կա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րը Մոսկ­վա­յի բոր­սա­յի գոր­ ծարք­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու ի­րա­ վունք ստա­ցել են 2009թ.։  n

Գեր­մա­նա­կան բան­կե­րը կտակ կգրեն Բեռ­լի­նում ո­րո­շել են կան­խել նոր ճգնա­ժա­մե­րը Գեր­մա­նիա­յի կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը օ­րենսդ­րա­կան մի փա­ թեթ է հաս­ տա­ տել, որն ուղղ­ ված է ռիս­կա­յին գոր­ծարք­նե­ րի հետևան­քով ա­ռա­ջա­ցող ճգնա­ժա­մե­րի կանխ­մա­նը։ Վոլֆ­գանգ Շոյբ­

Փա­թե­թում ա­ռա­ջարկ­վում է տու­ գա­նել կամ մինչև 5 տա­րի ա­զա­ տազրկ­ման դա­տա­պար­տել ֆի­ նան­սա­կան հաս­տա­տու­թյուն­ նե­րի այն աշ­խա­տա­կից­նե­րին, ո­րոնց գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի արդ­ յուն­քում բան­կե­րը, ա­պա­հո­ վագ­րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը զգա­լի կո­րուստ­ներ կկրեն։ Բա­ ցի այդ՝ խո­ շոր բան­ կե­ րը պետք է պատ­րաստ լի­նեն ինչ-որ պա­ հի տա­րան­ջա­տել ներդ­րու­մա­ յին ռիս­կա­յին բան­կին­գի և բան­ կա­յին դա­սա­կան բիզ­նես­նե­րը։ Ա­վե­լին՝ նա­խա­տես­վում է, որ բան­կը ռիս­կա­յին ո­րո­շա­կի քա­ նա­կով գոր­ծարք­նե­րից հե­տո պետք է ամ­բող­ջո­վին ա­ռանձ­ նաց­նի այդ ուղ­ղու­թյու­նը հա­ ճա­խորդ­նե­րի սպա­սարկ­ման ստո­րա­բա­ժա­նում­ն ե­րից։ Օ­րենսդ­րա­կան փա­թե­թը են­ թադ­րում է, որ հա­մա­կար­գաս­ տեղծ բան­կե­րը սնան­կաց­ման

լեն գեր­մա­նա­կան բան­կե­րին հեր­ թա­կան ան­գամ սթափ­վե­լու կոչ է ա­րել։

telegraph.co.uk

«Գերմանիան

Մոսկ­վան ին­տեգ­րում է Եվ­րաԱզԷՍ-ի բան­կե­րը

դեպ­քում պետք է «կտակ» գրեն՝ հաս­տա­տու­թյան վե­րա­կա­ռուց­ ման կամ լիկ­վի­դա­ցիա­յի ծրա­ գիր: Գեր­մա­նիա­յի կա­ռա­վա­րու­ թյան այս քայ­լե­րը պայ­մա­նա­ վոր­ված են 2008-2009 թթ. ճգնա­ ժա­մի «դա­ռը փոր­ձով», երբ գոր­ծա­դի­րը հար­կադր­ված էր մի շարք բան­կեր սնան­կա­ցու­մից փրկել պե­տա­կան գան­ձա­րա­նի հաշ­վին։ Գեր­մա­նիա­յի ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար Վոլֆ­գանգ Շոյբ­լեն օ­րենսդ­րա­կան այս փա­թե­թը ֆի­ նան­սա­կան հա­մա­կար­գում հա­ կաճգ­նա­ժա­մա­յին մի­ջո­ցա­ռում­ նե­րի ճա­նա­պար­հին կարևոր քայլ է հա­ մա­ րում: «Մեր կա­ ռա­

վա­րու­թյու­նը իր գոր­ծու­նեու­թյան ա­մե ­նասկզ­բից նպա­տակ է սահ­ մա­նել, որ ֆի­նան­սա­կան որևէ շու­կա, մաս­նա­կից և ար­տադ­ րանք չպետք է խու­ սա­ փի պա­ տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից»,– ա­սել է Շոյբ­լեն։ Կա­ռա­վա­րու­թյան նա­խա­ձեռ­ նու­թյու­նը մտա­հո­գել է Գեր­մա­ նիա­յի բան­կա­յին միու­թյա­նը։ «Այն թու­լաց­նում է Գեր­մա­նիա­ յի ֆի­նան­սա­կան շու­կան՝ վնաս պատ­ճա­ռե­լով նաև վար­կա­վոր­ ման ո­լոր­տին ու հա­ճա­խորդ­նե­ րին»,– հայ­տա­րա­րել են միու­ թյու­նում։  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ. |

Աշխարհ | 7

«Ուկ­րաի­նան այս պա­հին ար­դեն ներգ­րավ­ված է ԱՊՀ երկր­նե­րի հետ ա­զատ առևտ­րի հա­մա­ձայ­ նագ­րե­րում։ Ն­րանք Ուկ­րաի­նա­ յի կարևոր գոր­ծըն­կեր­ներն են։ Եվ սա չի հա­կա­սում Ուկ­րաի­նա­յի մաս­նակ­ցու­թյան հնա­րա­վո­րու­ թյա­նը ա­զատ առևտ­րի գո­տուն այլ գոր­ծըն­կեր­նե­րի հետ, ինչ­պի­ սին ԵՄ-ն է։ Սա­կայն նման սխե­մա հնա­րա­ վոր չէ Մաք­սա­յին միու­թյանն ան­ դա­մակ­ցե­լու դեպ­քում, ո­րի ան­ դամ­ն երն են Ռու­սաս­տա­նը, Բե­ լա­ռու­սը և Ղա­զախս­տա­նը։ Ե­թե Ուկ­րաի­նան դառ­նա Մաք­սա­յին միու­թյան ան­դամ, կհրա­ժար­ վի իր տնտե­սա­կան սու­վե­րե­ նու­ թյու­ նից. չէ՞ որ այս միու­ թյու­ նը նա­խա­տե­սում է առևտ­րա­յին միան­ման տուր­քե­րի սահ­մա­նում եր­րորդ երկր­նե­րի նկատ­մամբ։ Ուկ­րաի­նա­յի՝ Մաք­սա­յին միու­ թյու­նում ան­գամ մաս­նա­կի մաս­ նակ­ցու­թյու­նը կազ­դի ուկ­րաի­ նա­կան մաք­սա­տուր­քե­րի կամ նրա ար­տա­քին առևտ­րա­յին քա­ ղա­քա­կա­նու­թյան վրա։ Մաք­սա­յին միու­թյանն ան­դա­ մակ­ցու­թյու­նը կնշա­նա­կի, որ Ուկ­րաի­նան այլևս չի կա­րո­ղա­

Ուկ­րաի­նա-Եվ­րա­միու­թյուն գա­գա­թա­ժո­ղո­վի նա­խա­շե­մի ն Կիև է ժա­մա­նել Ընդ­լայն­ ման և եվ­րո­պա­կան հարևա­նու­թյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հար­ցե­րով եվ­րա­հանձ­նա­ կա­տար Շ­տե­ֆան Ֆ­յու­լեն։

նա ինք­նու­րույն մաք­սա­տուր­քեր սահ­մա­նել, առևտ­րա­յին քա­ղա­ քա­կա­նու­թյուն վա­րել կամ կար­ գա­վո­րել ապ­րան­քա­յին չա­փո­րո­ շիչ­նե­րը։ Նա չի կա­րո­ղա­նա նաև կար­գա­վո­րել կամ մեղ­մել կոնկ­ րետ ապ­րան­քախմ­բե­րի մաք­սա­ տուր­քե­րը, ին­չը նա­խա­տես­ված է ԵՄ-ի հետ ա­զատ առևտ­րի գո­տու մա­սին պայ­մա­նագ­րով։ Նույ­նը վե­րա­բե­րում է Ուկ­րաի­նա­յի ան­ դա­մակ­ցու­թյա­նը ԵվրԱզԷՍ-ին»ա­սել է եվ­րա­հանձ­նա­կա­տա­րը թեր­թի հետ զրույ­ցում։ Փետր­վա­րի 25-ին Ուկ­րաի­ նա-ԵՄ գա­գա­թա­ժո­ղո­վի շրջա­ նա­ կում կող­ մե­ րը պետք է ստո­ րագ­րեն հա­մա­ձայ­նա­գիր ա­զատ առևտ­րի գո­տու վերաբերյալ։ Ուկ­րաի­նա­յի ղե­կա­վա­րու­թյու­ նը լիա­հույս է, որ գա­գա­թա­ժո­ ղո­վում կհա­ջող­վի հա­մա­ձայ­նու­ թյան գալ Ա­սո­ցաց­ման մա­սին հա­մա­ձայ­նագ­րի ստո­րագր­ման հստակ ժամ ­կ ետ­նե­րի շուրջ։ Կիևը

փաս­տաթղ­թի ստո­րագ­րումն ակն­կա­լում է 2013թ. նո­յեմ­բե­րին՝ Վիլն­յու­սում «Արևել­յ ան գոր­ծըն­ կե­րու­թյան» գա­գա­թա­ժո­ղո­վին։ Ուկ­րաի­նա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան ան­դամ­ն ե­րի հետ ե­րեկ­վա հան­ դիպ­մա­նը Ֆ­յու­լեն հայ­տա­րա­ րել է, որ այս տար­ վա նո­ յեմ­ բե­ րին Ուկ­րաի­նա­յի հետ Ա­սո­ցաց­ ման մա­սին հա­մա­ձայ­նագ­րի ստո­րագ­րու­մը կախ­ված է նրա­ նից, թե Կիևն ինչ­ պես կկա­ տա­ րի Եվ­րա­միու­թյան ա­ռա­ջադ­րած պայ­ման­նե­րը։ «Այժմ մեզ պետք է է՛լ ա­ վե­ լի վճռա­կան գոր­ծել Ուկ­րաի­նա­ յի՝ ԵՄ-ին ին­տեգր­ման հար­ցում։ Մենք չենք կա­րող սպա­սել, հնա­ րա­վո­րու­թյուն­նե­րի պա­տու­հա­նը հենց հի­մա է բաց։ Մենք չպետք է կորց­նենք նո­յեմ­բե­րի ժամ ­կ ե­ տը, ժա­մա­նա­կը մեծ նշա­նա­կու­ թյուն ու­նի քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­ նում, իսկ ժա­ մա­ նա­ կը չի սպա­ սում»,– ա­սել է Ֆ­յու­լեն։  n

Անց­յա­լը տե­ղի է տվել Բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի սե­ղա­նի շուրջ են նստել Սեր­բիա­յի և Կո­սո­վո­յի նա­խա­գահ­նե­րը

Բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րում որ­պես միջ­նորդ հան­դես է ե­կել Եվ­րա­ միու­թյան ար­տա­քին հա­րա­բե­ րու­թյուն­նե­րի և անվ­տան­գու­ թյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հար­ ցե­րով բարձր ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Քեթ­րին Էշ­թո­նը։ Բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րում խոս­վել է Սեր­բիա­ յի և Կո­սո­վո­յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մա­ սին։ Մաս­նա­վո­րա­պես՝ կող­մե­րը պայ­մա­նա­վոր­վել են հա­մա­տեղ ջան­քե­րով լու­ծել կոնֆ­լիկտ­նե­ րը Կո­սո­վո­յի հյու­սի­սում, որ­տեղ բնակ­չու­թյան մեծ մա­սը սեր­բեր են։ Քեթ­ րին Էշ­ թոնն ընդգ­ ծել է, որ եր­ կու կողմն էլ հար­ գում և

պաշտ­պա­նում է ԵՄ-ի՝ Կո­սո­վո­ յում ի­րադ­րու­թյան կար­գա­վոր­ մանն ուղղ­ված ջան­քե­րը։ Որ­պես կա­նոն, Սեր­բիա­յի և Կո­սո­վո­յի միջև բա­նակ­ցու­թյուն­ ներն անց­կաց­վում են վար­չա­ պետ­նե­րի մա­կար­դա­կով։ Եր­կու երկր­նե­րի կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի հեր­թա­կան հան­ դի­պու­մը կկա­յա­նա փետր­վա­րին։ Բր­յու­սե­լում Նի­կո­լի­չը կրկին վե­րա­հաս­տա­տել է Սեր­բիա­ յի դիր­քո­րո­շու­մը, ո­րը չի ճա­նա­ չում Կո­սո­վո­յի ան­կա­խու­թյու­ նը։ Յահ­յա­գա­յի հետ հան­դի­պու­ մից հե­տո նա հայ­տա­րա­րել է, որ ե­թե Պ­րիշ­տի­նա­յի դիր­քո­րո­շու­մը

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

zeit.de

2008թ. Կո­սո­վո­յի ան­կա­խու­թյան հռչա­կու­մից ի վեր ա­ռա­ջին ան­ գամ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի սե­ղա­նի շուրջ են նստել Սեր­բիա­յի նա­ խա­գահ Տո­միս­լավ Նի­կո­լի­չը և Կո­սո­վո­յի նա­խա­գահ Ա­տի­ֆե­տե Յահ­յա­գան։ Հան­դի­պու­մը տե­ղի է ու­նե­ցել Բր­յու­սե­լում։

Սեր­բիա­յի նա­խա­գահ Տո­միս­լավ Նի­կո­լի­չը:

չփոխ­վի, դժվար թե հնա­րա­վոր լի­նի հաս­նել փոխ­զիջ­ման։ Սեր­բիա­յի նախ­կին ինք­նա­վա­ րու­թյան ան­կա­խու­թյունն ար­դեն ճա­նա­չել է 90 պե­տու­թյուն, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ը և Եվ­րա­միու­թյան ան­դամ­ն ե­րի մեծ մա­սը։  n

Երկ­րում ո­րո­շել են ան­կու­սակ­ցա­կան տեխ­նոկ­րատ­նե­րի կա­ռա­վա­րու­թյուն ձևա­վո­րել Թու­նի­սի վար­չա­պետ Հա­մա­դի Ջե­բա­լին հայ­տա­րա­րել է նա­ խա­րար­նե­րի կա­բի­նե­տի լու­ ծար­ման մա­սին՝ խոս­տա­նա­լով ձևա­վո­րել «ան­կու­սակ­ցա­կան տեխ­նոկ­րատ­նե­րի» կա­ռա­վա­ րու­թյուն, ո­րը եր­կի­րը կղե­կա­վա­ րի մինչև նոր ընտ­րու­թյուն­ներ։ «Նոր կա­ռա­վա­րու­թյու­նը կու­նե­ նա սահ­մա­նա­փակ լիա­զո­րու­ թյուն­ներ և կազմ­ված կլի­նի ա­վե­ լի քիչ թվով նա­խա­րար­նե­րից»,– նշել է Ջե­բա­լին։ Վար­չա­պե­տի այս ո­րո­շու­մը կա­յաց­վել է ձախ ընդ­դի­մու­թյան ա­ռաջ­նորդ Շուք­ րի Բե­լաի­դի սպա­նու­թյու­նից հե­ տո՝ Թու­նի­սում ի­րադ­րու­թյան կտրուկ սրման ֆո­նին։ Թու­նի­սում իշ­խող իս­լա­միս­ տա­կան «Ան Նահ­դա» կու­սակ­ ցու­թյան ան­հաշտ քննա­դատ Շուք­րի Բե­լաի­դը, ո­րը Դե­մոկ­րատ հայ­րե­նա­սեր­նե­րի կու­սակ­ցու­ թյան հա­ մա­ կար­ գողն էր և ձախ ուղղ­վա­ծու­թյան կու­սակ­ցու­թյուն­ նե­րից կազմ­ված «Թու­նի­սի ազ­ գա­յին ճա­կա­տի» ղե­կա­վար­նե­ րից, սպան­վել էր փետր­վա­րի 6-ի ա­ռա­վոտ­յան, ան­հայտ անձ­անց կող­մից, իր տան մուտ­քի առջև։ «Ես կձևա­վո­րեմ տեխ­նոկ­րատ­ նե­րի կա­ռա­վա­րու­թյուն, ո­րի մեջ

Թու­նի­սի վար­չա­պետ Հա­մա­դի Ջե­բա­լին լու­ծա­րել է կա­ռա­վա­րու­թյու­նը։

կու­սակ­ցա­կան­նե­ր չեն լի­նի, և ո­րը եր­կի­րը կկա­ռա­վա­րի խիստ սահ­մա­նա­փակ ման­դա­տի շրջա­ նա­կում՝ մինչև ա­մե ­նա­սեղմ ժամ­ կետ­նե­րում նոր ընտ­րու­թյուն­նե­ րի անց­կա­ցու­մը»,– հե­ռուս­տաու­ ղեր­ձում հայ­տա­րա­րել է Հա­մա­դի Ջե­բա­լին։ Թու­նի­սի վար­չա­պե­տը չի նշել ո՛չ նոր նա­խա­րար­նե­րի ա­նուն­ներ, ո՛չ սպաս­վող ընտ­րու­թյուն­նե­րի անց­կաց­ման հստակ ամ­սա­թիվ։ Ընդ­դի­մու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ նե­րը Ջե­բա­լիի հայ­տա­րա­րու­թյա­ նը զուսպ լա­վա­տե­սու­թյամբ են ար­ձա­գան­քել՝ կա­ռա­վա­րու­թյան լու­ծար­ման ո­րո­շումն ան­վա­նե­լով «ու­շա­ցած, բայց կարևոր քայլ»։ n

azadiya.blogspot.com

Փետր­վա­րի 25-ին Բր­յու­սե­լում կա­յա­նա­լիք Ուկ­րաի­նա-Եվ­րա­ միու­թյուն գա­գա­թա­ժո­ղո­վի նա­խա­շե­մի ն պաշ­տո­նա­կան այ­ ցով Կիև է ժա­ մա­ նել Ընդ­ լայն­ ման և եվ­րո­պա­կան հարևա­ նու­թյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հար­ցե­րով եվ­րա­հանձ­նա­կա­ տար Շ­տե­ֆան Ֆ­յու­լեն։ Այ­ցի նա­խօ­րեին նա հար­ցազ­րույց է տվել ռու­սա­կան «Իզ­վես­տիա» պար­բե­րա­կա­նին, ո­րում պատ­ մել է, թե Կիևին ին­ չու պետք չէ ան­դա­մակ­ցել Մաք­սա­յին միու­թյա­նը։

euronest.blogspot.com

Ուկ­րաի­նան չի կա­րող միա­ժա­մա­նակ լի­նել ԵՄ-ում և Մաք­սա­յին միու­թյու­նում

Թու­նի­սում դեռ գա­րուն է

english.alarabiya.net

Ֆ­յու­լեն կամ-կամ է ա­ռա­ջար­կում

Քուրդ քա­ղա­քա­ կան գոր­ծիչ­ներն այ­սու­հետ կա­րող են ա­զա­տո­րեն ե­լույթ ու­նե­նալ մայ­րե­նի լեզ­վով։

Բո­ղո­քել քրդե­րեն Թուր­քիա­յում քրդե­րին թույլ է տրվել մայ­րե­նիով խո­սել Քուրդ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­ներն այ­սու­հետ կա­րող են ա­զա­տո­ րեն ե­լույթ ու­նե­նալ մայ­րե­նի լեզ­վով. փետր­վա­րի 6-ին Թուր­քիա­ յում ու­ժի մեջ է մտել Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը, որն ար­տո­նում է քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րին կու­սակ­ցու­թյան հա­ մա­գու­մար­նե­րում, ժո­ղով ­ն ե­րում խո­սել ցան­կա­ցած լեզ­վով և ցան­ կա­ցած լեզ­վով գրված պաս­տառ­ներ պար­զել։ 2011թ. հուն­վա­րին քրդա­կան «Խա­ղա­ղու­թյուն և ժո­ղովր­դա­ վա­րու­թյուն» կու­սակ­ցու­թյան գոր­ծիչ­նե­րը հա­մա­գու­մա­րում քրդե­րեն էին ե­լույթ ու­նե­ցել, ինչ­ պես նաև քրդե­ րեն գրու­ թյամբ պաս­տառ­ներ պար­զել, ին­չը հա­ կա­սում էր Թուր­քիա­յում գոր­ծող «Քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­ նե­րի մա­սին» օ­րեն­քին. այն ար­ գե­լում է թուր­քե­րե­նից բա­ցի այլ լեզ­վով ե­լույթ ու­նե­նալ։ Քր­դա­կան կու­սակ­ցու­թյան դեմ դա­տա­վա­րու­թյուն էր նա­խա­ ձեռն­վել. արդ­յուն­քում Թուր­քիա­ յի Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­ նը «Քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­ թյուն­նե­րի մա­սին» օ­րեն­քի այդ դրույ­թը ճա­նա­չել էր հա­կա­սահ­

մա­նադ­րա­կան։ Ո­րո­շումն ըն­ դուն­ վել է 2012թ. հու­ լի­ սի 5-ին. այն պետք է ու­ ժի մեջ մտներ հրա­պա­րա­կու­մից 6 ա­միս անց։ Թուր­քա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­ նե­րի հա­ղորդ­մամբ՝ այս ո­րո­շու­ մը դժգո­հու­թյուն է ա­ռա­ջաց­րել թուր­քա­կան հա­սա­րա­կու­թյան ո­րոշ շրջան­նե­րում։ Բարձ­րաս­տի­ճան թուրք պաշ­ տոն­յա­նե­րը ևս­ եր­բեմն քրդե­ րեն բա­ռեր կամ նա­խա­դա­սու­ թյուն­ներ են օգ­տա­գոր­ծում: Այս­ պես՝ Թուր­քիա­յի վար­չա­պետ Ռե­ջեփ Թա­յիփ Էր­դո­ղա­նը TRT 6 քրդե­րեն հե­ռար­ձակ­վող հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյա­նը հա­ջո­ղու­թյուն էր մաղ­թել քրդե­րե­նի կուր­ման­ջի բար­բա­ռով։  n


| № 15 (255), ուրբաթ, փետրվարի 8, 2013 թ.

8 | Մշակույթ

Գ­յում­րին՝ ԱՊՀ մշա­կու­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք Ան­ցած տար­վա դեկ­տեմ­բե­րի 5-ին Գ­յում­րին հռչակ­վեց 2013թ. ԱՊՀ մշա­կու­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք: Ժա­մա­նա­կին մշա­կու­թա­յին խո­շոր կենտ­րոն հան­դի­սա­ցող քա­ղա­քը պատ­րաստ­վում է արթ­նա­նալ եր­կա­րատև քնից և վե­րած­նել եր­բեմ­ն ի աշ­խու­ժու­թյու­նը։ քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­ րի բաժ­ նի պետ Ար­ տա­ շես Կա­ րա­պետ­յա­նը, այն շատ ծա­վա­ լուն է ստաց­ վել: «Իմ կար­ ծի­ քով՝ շատ հե­ տաքր­ քիր է լի­ նե­ լու նկա­րիչ­նե­րի սիմ­պո­զիու­մը, ո­րի շրջա­նակ­նե­րում տասն­յակ հայ և օ­տա­րերկր­յա նկա­րիչ­ ներ կժա­մա­նեն Գ­յում­րի և մոտ մեկ ամս­վա ըն­թաց­քում կաշ­խա­ տեն այս­ տեղ՝ կտա­ վին հանձ­ նե­լով մեր քա­ղա­քի տե­սա­րան­ նե­րը: Արդ­յուն­քում մենք կու­նե­ նանք քա­ղա­քին նվիր­ված ցու­ ցա­հան­դես, ո­րին կմաս­նակ­ցեն լա­վա­գույն նկա­րիչ­նե­րը: Նույ­նը կար­վի նաև քան­դա­կա­գործ­նե­ րի մաս­նակ­ցու­թյամբ՝ այս­տեղ ստեղծ­ված քան­դակ­նե­րը կզար­ դա­րեն Գ­յում­րիի փո­ղոց­նե­րը»,– ա­սում է Կա­րա­պետ­յա­նը։ Եվս մեկ հե­տաքր­քիր ծրա­գիր է հու­մո­րի փա­ռա­տո­նը: Գ­յում­րե­ցին հայտ­նի է իր հու­մո­րով, և քա­ղա­ քա­ցի­ներն ա­վե­լի քան տե­ղին են հա­մա­րում եր­գի­ծան­քը մշա­կույ­ թի հա­մա­տեքս­տում նե­րա­ռե­լը: Այս պա­հին ծրա­գիրն ամ­բող­ջու­ թյամբ հայտ­նի չէ, քա­նի որ այն ու­ղարկ­վել է մշա­կույ­թի նա­խա­ րա­րու­թյուն՝ հաս­տատ­ման: «ԱՊՀ մշա­կու­թա­յին մայ­րա­քա­ ղաք» նա­խագ­ծի ի­րա­կա­նա­ցու­մը են­թադ­րում է նաև են­թա­կա­ռուց­ վածք­նե­րի զար­գա­ցում: Գ­յում­րին պատ­րաստ­վում է բազ­մա­թիվ հյու­րեր ըն­դու­նել: Գ­յում­րե­ցի­նե­ րին հա­տուկ հյու­րըն­կա­լու­թյունն ա­պա­հո­վե­լու են ոչ միայն հյու­ րա­նոց­նե­րը, այլև քա­ղա­քի բնա­ կիչ­նե­րը՝ ի­րենց տնե­րում: Տար­ վա ըն­թաց­քում մշա­կու­թա­յին աշ­խու­ժա­ցումն ա­պա­հո­վե­լուց և քա­ղա­քը ԱՊՀ պե­տու­թյուն­նե­րին ներ­կա­յաց­նե­լուց բա­ցի՝ քա­ղա­

Գ­յում­րին պատ­ րաստ­վում է արթ­ gyumricity.am

2010թ. Բե­լա­ռու­սում մեկ­նար­ կեց «ԱՊՀ մշա­կու­թա­յին մայ­րա­ քա­ղաք­ներ» նա­խա­գի­ծը, ո­րում ընդգրկ­վեց յոթ եր­կիր՝ Ռու­սաս­ տա­նը, Ուկ­րաի­նան, Բե­լա­ռու­սը, Հա­յաս­տա­նը, Ադր­բե­ջա­նը, Ղա­ զախս­տա­նը և Ղր­ղըզս­տա­նը: Ըստ ըն­թա­ցա­կար­գի՝ յու­րա­քանչ­ յուր տա­րի ԱՊՀ ե­րեք պե­տու­թյու­ նե­րի նշա­նա­կու­թյամբ երկ­րորդ քա­ղաք­նե­րը հռչակ­վում են ԱՊՀ մշա­կու­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք։ Ծ­րագ­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը ա­ջակ­ցում են Հու­մա­նի­տար հա­ մա­գոր­ծակ­ցու­թյան խոր­հուր­դը, Մ­շա­կու­թա­յին հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյան խոր­հուր­դը և ԱՊՀ մաս­նա­ կից երկր­նե­րի հու­մա­նի­տար հա­ մա­գոր­ծակ­ցու­թյան միջ­պե­տա­ կան հիմ ­ն ադ­րա­մը։ Այն ուղղ­ված է ԱՊՀ երկր­ նե­ րի միջև մշա­ կու­ թա­յին նե­րու­ժի միա­վոր­ման հա­ մար բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­ րի ստեղծ­մա­նը և տն­տե­սա­կան ու քա­ղա­քա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյան խո­րաց­մա­նը։ Մ­շա­կու­թա­յին նա­խագ­ծի գա­ղա­փա­րի հիմ­քում նմա­նա­տիպ եվ­րո­պա­կան ծրագ­ րե­րի հա­ջող փորձն է։ 2013թ. ԱՊՀ մշա­կու­թա­յին մայ­ րա­քա­ղաք­նե­րի թվում է Գ­յում­ րին: Քա­ղաքն ար­դեն իսկ պատ­ րաստ­վում է։ Մ­շա­կույ­թի նա­խա­ րա­րու­թյու­նը և Գ­յում­րիի քա­ղա­ քա­պե­տա­րա­նը հայ­տա­րա­րել են «Գ­յում­րին ԱՊՀ մշա­կու­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք» ծրագ­րի խորհր­ դան­շա­նի ընտ­րու­թյան, ինչ­պես նաև կայ­քի ստեղծ­ման մրցույթ։ Ք ա­ղ ա­ք ա­պ ե­տ ա­ր ա­ն ո ւ մ Գ­յում­րիի 25 ար­վես­տա­գետ­նե­ րից բաղ­կա­ցած հա­տուկ աշ­ խա­տան­քա­յին խումբ է կազմ­ վել, որն ա­ռա­ջար­կել է նա­խա­ տես­վող մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րի ծրա­ գի­րը: Ինչ­պես ա­սում է Գ­յում­րիի

քում նա­խա­տես­վում է եր­կու կա­ ռույց վե­րա­կանգ­նել։ Ա­ռա­ջի­նը, ըստ Ար­տա­շես Կա­ րա­պետ­յա­նի, Սև բերդն է, ո­րը կա­ռուց­վել է 1937թ.: Քա­ղա­քա­ պե­տա­րա­նում հույս ու­նեն այն վե­րա­ծել մշա­կու­թա­յին կենտ­րո­ նի, որ­տեղ կլի­նեն ցու­ցաս­րահ­ ներ, ար­վես­տա­նոց­ներ և այլն: Այս ծրագ­րի ի­րա­կա­նա­ցու­մը, սա­կայն, խնդրա­հա­րույց է, քա­նի որ, պարզ­վում է, Սև բերդն ար­ դեն մի քա­նի տա­րի է, ինչ սե­փա­ կա­նաշ­նոր­հել է ռու­սաս­տա­նաբ­ նակ մի գոր­ծա­րար։ Ա­վե­լ ի ի­րա­տե­սա­կան է Ժո­ ղովր­դա­կան տան շեն­քի վե­րա­ կանգն­ման ծրա­գի­րը, որ­տեղ 1912թ. տեղի է ունեցել «Ա­նուշ» օ­պե­րա­յի պրե­միե­րան: Հե­տա­ գա­յում իբրև դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րոն ծա­ռ ա­յած շի­նու­թյու­նը հա­րուստ պատ­մու­թյուն ու­նի: Այս­ տեղ հան­ դես են ե­ կել հայ մե­ծա­գույն դե­րա­սան­ներ, իսկ Վահ­րամ Փա­փազ ­յանն ա­սում էր, որ մինչև նոր ներ­կա­յա­ցու­ մը չլի­ նի այս բե­ մում, և մինչև

նրա խա­ղը չգնա­հատ­վի գյում­ րե­ցի հան­դի­սա­տե­սի կող­մից, նա չի կա­րող վստահ լի­նել, թե այն հա­ջող­վել է։ Այս տա­րի «ԱՊՀ մշա­կու­թա­ յին մայ­րա­քա­ղա­քի» կար­գա­ վի­ ճակ են ստա­ ցել նաև բե­ լա­ ռու­սա­կան Մո­գիլ­յ ո­վը և ադր­բե­ ջա­նա­կան Գա­բա­լան (պատ­մա­ կան Կա­պա­ղա­կը): Մո­գիլ­յ ո­վի և

նա­նալ եր­կա­ րատև քնից և վե­րած­նել եր­բեմ­ նի աշ­խու­ժութ­յու­ նը։

Գ­յում­րիի քա­ղա­քա­պե­տա­րան­ նե­րը շնոր­հա­վո­րա­կան նա­մակ­ ներ են փո­խա­նա­կել, սա­կայն Գա­բա­լա­յի հետ դեռևս կապ չի հաս­տատ­վել: Գ­յում­րին 2013թ. մշա­կու­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք հռչա­կե­լու հան­դի­սա­վոր ա­րա­ րո­ղու­թյու­նը կկա­յա­նա մա­յի­սի 28-ին։  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Երբ պա­րում են բո­լո­րը Հայտ­նի գոր­ծիչ­ներ, ազն­վա­կան­ներ, գոր­ծա­րար­ներ, շքեղ զգեստ­ ներ ու զար­դեր, հիաս­քանչ ե­րաժշ­տու­թյուն. Ավստ­րիա­յի մայ­րա­ քա­ղա­քում բաց­վել է պա­րա­հան­դես­նե­րի գա­գաթ­նա­կետ հա­մար­ վող Վիեն­նա­յի օ­պե­րա­յին պա­րա­հան­դե­սը։ Աշ­խար­հի լա­վա­գույն սոպ­րա­նո Վա­լեն­տի­նա Նա­ֆոր­նի­ցեն Վիեն­ նա­յի սիմ­ֆո­նիկ նվա­գախմ­բի նվա­գակ­ցու­թյամբ մե­ներգ է կա­ տա­րել «Բո­հեմ» օ­պե­րա­յից: Պա­ րա­հան­դե­սը սկսվել է 160 դեբ­յու­ տանտ­նե­րի պո­լո­նե­զով, ո­րից հե­ տո շե­փոր­նե­րի հնչյուն­նե­րի ու­ ղեկ­ցու­թյամբ օ­թյա­կում իր տեղն է զբա­ղեց­րել Ավստ­րիա­յի նա­խա­ գա­հը: Հան­դի­սա­վոր՝ «Պա­րում են բո­լո­րը» կո­չը, ինչ­պես միշտ, ազ­դա­րա­րել է վալ­սի սկիզ­բը: 2013թ. մի­ջո­ցառ­ման տոմ­սե­ րը վա­ճառ­վել են սկսած 345 եվ­ րո­յից՝ սա միայն մուտ­քի հա­մար։ Սե­ղա­նի շուրջ տե­ղի հա­մար գի­ նը տա­ տան­ վում է 270-1500 եվ­ րո­յի սահ­ման­նե­րում:

Վիեն­նա­յի օ­պե­րա­յի­նը աշ­ խար­հի ա­մե ­նա­հայտ­նի պա­րա­ հան­դես­նե­րից է։ Զ­բո­սաշր­ջիկ­ նե­րի հա­մար սա իս­կա­պես մեծ ի­րա­դար­ձու­թյուն է, թեև ավստ­ րիա­ցի­նե­րը նա­խընտ­րում են Վիեն­նա­յի ֆիլ­հար­մո­նիա­յի պա­րա­հան­դե­սը: Մի­ջո­ցառ­ման «դրես կո­դի» հա­ մա­ ձայն՝ կա­ նայք պետք է կրեն եր­կար պա­րա­հան­դե­սա­յին կամ ե­րե­կո­յան զգեստ­ներ, տղա­մար­ դիկ՝ ֆրակ: «Զ­գեստ­նե­րը կա՛մ վար­ձա­կա­լում են, կա՛մ գնում: Սա­կայն յու­րա­քանչ­յուր ի­րեն հար­գող ավստ­րիա­ցի իր զգես­ տա­պա­հա­րա­նում ու­նի պա­րա­ հան­դե­սա­յին զգեստ և կոստ­յում. այս­տեղ պա­րել սո­վո­րում են վաղ

տա­րի­քից: Շա­տե­րը նույն զգեստն օգ­տա­գոր­ծում են եր­կար տա­րի­ ներ՝ մտա­ծե­լով, որ ե­թե այն լավն է, կա­րե­լի է նաև եր­կար օգ­տա­ գոր­ծել»,– ն­շում է գեր­մա­նա­կան Deutsche Welle-ի թղթա­կի­ցը։ Պա­րա­հան­դե­սի ժա­մա­նակ պար­տա­դիր չէ պա­րել, կա­րե­ լի է պար­ զա­ պես շրջել թատ­ րո­ նի սրահ­նե­րում, դուրս գալ տա­ նիք և վա­յե­լել գի­շե­րա­յին քա­ղա­ քը, հա­մեղ ու­տել և շփ­վել ըն­կեր­ նե­րի հետ ամ­բողջ գի­շեր՝ մինչև լույս։ Մի­ջո­ցառ­ման ա­վար­տին մաս­նա­կից­նե­րը կա­րող են ի­րենց հետ վերց­նել սրա­հը զար­դա­րող ծաղ­կեփն­ջե­րը։ Վիեն­նա­յի օ­պե­րա­յին պա­րա­ հան­դե­սին ա­վան­դա­բար հրա­ վիր­վում են պատ­վա­վոր հյու­րեր: Այս տա­ րի նրանց թվում էր հո­ լի­վուդ­յան աստղ Հի­լա­րի Սոուն­ քը և ի­տա­լա­ցի կի­նոաստղ Ջի­նա Լո­լոբ­րի­ջի­դան:  n

classique-wien.com

Վիեն­նա­յի օ­պե­րան տրվել է պա­րա­հան­դե­սի

Հան­դի­սա­վոր՝ «Պա­րում են բո­լո­րը» կո­չը, ինչ­պես միշտ, ազ­դա­րա­րել է վալ­սի սկիզ­բը։

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you