Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ

Հա­յաս­տա­նի կա­լի­նինգ­րա­դա­ցում

էջ 2 ›››

Ազ­գա­յին ժո­ղո­վը 70 կողմ, 6 դեմ ձայ­ նե­ րով ե­ րեկ ըն­ դու­նեց ՀՀԿ-ա­կան պատ­ գա­մա­վոր­ներ Դա­վիթ Հա­ րու­թյուն­յա­նի և Ար­փի­նե Հով­հան­նիս­յա­նի՝ ԱԺ կա­նո­ նա­կարգ-օ­րեն­քում փո­փո­ խու­թյուն­ներ և լ­րա­ցում ­ն եր կա­տա­րե­լու նա­խա­գի­ծը։

Պետք է անց­ նենք լե­գի­տիմ խորհր­դա­րա­նի ստեղծ­մա­նը

Հարցազրույց Տիգ­րան Խզ­մալ­յա­նի հետ էջ 3 ›››

ՊԵԿ-ը պարգևատ­րել է ի­րեն

Կա­ռա­վա­րու­թյան պա­հուս­ տա­յին ֆոն­դի հաշ­վին էջ 5 ›››

Ղր­ղըզս­տա­նը վա­ճա­ռում է պարտ­քե­րը

«Գազպ­րո­մի ն» ա­ռա­ ջարկ­վել է գնել «Ղր­ղըզ­ գա­զի» 75%-ը՝ $1-ով էջ 6 ›››

Օ­բա­ման՝ «Տար­վա մարդ» ԱՄՆ-ի նա­խա­գա­հը Time-ի հա­մար խորհր­ դան­շել է պատ­մա­կան փո­փո­խու­ թյուն­նե­րի սահ­մա­նա­գի­ծը էջ 7 ›››

Wikipedia.org

Լար­ված մթնո­լորտ Բաք­վի և Լոն­դո­նի միջև

BP-ն ս­տիպ­ված է ա­վե­լին արդ­յու­նա­հա­նել Ադր­բե­ ջա­նի՝ նա­խա­տես­վա­ծից շուտ դա­տարկ­վող նավ­ թա­հո­րե­րից էջ 4 ›››

Հա­յաս­տա­նը Կա­լի­նինգ­րա­դի հետ հա­մե­մա­տե­լու ռուս պաշ­տոն­յա­յի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը զար­մա­նա­լիո­րեն հա­մըն­կել է Սերժ Սարգս­յա­նի մոս­կով­ յան այ­ցին:

Չ­նա­յած ընդ­հա­նուր սահ­ մա­նի բա­ցա­կա­յու­թյա­նը՝ Հա­յաս­տա­նը կա­րող է ան­ դա­մակ­ցել Մաք­սա­յին միու­ թյա­նը: Ռու­սա­կան «Վե­ դո­մոս­տի» թեր­թին տված հար­ցազ­րույ­ցում այս­պի­ սի տե­սա­կետ է հայտ­նել Եվ­րա­սիա­կան տնտե­սա­ կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի կո­լե­ գիա­յի նա­խա­գահ Վիկ­տոր Խ­րիս­տեն­կոն: «Շա­տերն են ընդ­հա­ նուր սահ­մա­նի բա­ցա­կա­ յու­թյու­նը հա­մա­րում ան­ հաղ­թա­հա­րե­լի խո­չըն­դոտ, բայց ըստ իս՝ դա այդ­ պես չէ,– ա­սել է Խ­րիս­տեն­կոն՝ ընդգ­ծե­լով, որ Հա­յաս­տա­նը շատ զգա­յուն են­թա­կա­ռուց­ ված­քա­յին սահ­մա­նա­փա­ կում ­ն եր ու­նի, և ն­րա միակ տրանս­պոր­տա­յին մի­ջանց­ քը Մաք­սա­յին միու­թյան հետ անց­նում է Վ­րաս­տա­նով:

«Ձեզ չի՞ հու­զում այն հար­ ցը, որ Հա­յաս­տա­նը Մաք­ սա­ յին միու­ թյան հետ ընդ­ հա­նուր սահ­ման չու­նի», հար­ցին Խ­րիս­տեն­կոն պա­ տաս­խա­նել է. «Շա­տե­րին դա ան­հաղ­թա­հա­րե­լի խո­ չըն­ դոտ է թվում: Սա­ կայն իմ տե­սանկ­յու­նից՝ ոչ: Չէ՞ որ Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյան կազ­մում կա էքսկ­լավ՝ Կա­ լի­նինգ­րա­դի մար­զը»: Խ­րիս­տեն­կոն նշել է, թե Հա­յաս­տա­նի ռազ­մա­վա­ րա­կան հե­տաքրք­րու­թյու­ նը հստակ ձևա­կերպ­ված է, «ին­չը հան­գեց­նում է նրան, որ այն եվ­րա­սիա­կան եր­ կիր է»: «Պետք է դի­տար­կել բո­լոր հե­տաքր­քիր ձևա­չա­ փե­րը: Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, աշ­խար­հը փոխ­վում է, և մեր զի­նա­նո­ցում կա­րող են հայտն­վել հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­ թյան՝ մինչ այժմ գո­ յու­

թյուն չու­նե­ցող նոր մո­դել­ ներ»,– ա­սել է նա: Խ­րիս­տեն­կոն նշել է, որ վեր­ջերս Մաք­սա­յին միու­ թյան ան­դամ ­ն երն Ուկ­րաի­ նա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան հետ առևտ­րի և տեխ­նի­կա­կան կար­գա­վոր­ման ո­լոր­տում հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան հու­ շագ­րեր են ստո­րագ­րել, ո­րոնք հիմ­քեր են երկ­խո­ սու­ թյան հա­ մար: Նա հա­ վե­ լել է, որ վեր­ ջերս հա­ ման­ման հու­շագ­րե­րի ստո­ րագր­ման վե­րա­բեր­յալ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն է ձեռք բեր­ վել նաև Հա­ յաս­ տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյան հետ: «Կար­ծում եմ, որ Հա­յաս­ տա­նի հետ գոր­ծակ­ցու­թյու­ նը կա­րող է նույ­նիսկ ա­վե­ լի ին­տեն­սիվ լի­նել, քան Ուկ­րաի­նա­յի հետ»,– նշել է Խ­րիս­տեն­կոն:

Կիզակետում Ս­պա­ռող­նե­րի վստա­հու­թյու­նը 2012թ. չոր­րորդ ե­ռամս­ յա­կում ցու­ցա­բե­րել է ա­ճի մի­տում՝ նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ ա­ճե­լով 0,2%ով։ Ըն­թա­ցիկ տար­վա եր­րորդ ե­ռամս­յա­կի նկատ­մամբ այն նվա­զել է 4,6%-ով։ Ս­պա­ռո­ղա­կան վստա­հու­թյան ին­դեք­սը կազ­մել է 44,3՝ հայտն­վե­լով «նվազ­ման» մի­ջա­կայ­քում։ մամբ սպա­ռող­նե­րի սպա­ սում ­ն ե­րի 1,3% ա­ճով։ Ըն­թա­ ցիկ պայ­ման­նե­րի են­թաին­ դեք­սը նվա­զել է 1,1%-ով։ Ըստ ԿԲ հա­ղոր­դագ­րու­ թյան՝ եր­րորդ ե­ռամս­յա­ կի հա­մե­մատ սպա­ռող­նե­րի վստա­հու­թյան նվա­զու­մը պայ­մա­նա­վոր­ված է Ըն­թա­ ցիկ պայ­ման­նե­րի ին­դեք­սի

3% և Ա­պա­գա պայ­ման­նե­ րի ին­դեք­սի 5,9% նվա­զում­ նե­րով։ Չո­րրորդ ե­ռամս­ յա­կի հա­մար Ս­պա­ռող­նե­ րի վստա­հու­թյան ին­դեք­սը կազ­մել է 44,3։ Ին­դեքսն ի­րե­նից ներ­կա­ յաց­նում է սպա­ռող­նե­րին տրված վեց հար­ցե­րի հի­ման վրա հաշ­վարկ­վող հաշ­վեկ­ շիռ­նե­րի մի­ջին թվա­բա­նա­ կա­նի փո­փո­խու­թյուն: Ըստ ԿԲ մե­թո­դո­լո­գիա­յի՝ ին­դեք­ սը տա­ տան­ վում է 0-ից 100 մի­ջա­կայ­քում: Հաշ­վեկշ­ռի 0 ար­ ժե­ քը խո­ սում է այն մա­ սին, որ բո­լոր ռես­պոն­դենտ­ նե­ րը նշել են նվա­ զում, 100

Հի­շեց­նենք, որ այս ա­միս՝ ա­վե­լի վաղ, Խ­րիս­տեն­ կոն հան­դի­պել էր ՀՀ վար­ չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­ յա­նի հետ, ո­րի ըն­թաց­ քում անդ­րա­դարձ էր կա­տար­վել նաև տա­րա­ ծաշր­ջա­նա­յին ին­տեգ­րա­ ցիոն գոր­ծըն­թաց­նե­րին: Հայտ­նի է, որ Մոսկ­վա­յի շուրջ ին­տեգ­րա­ցիոն գոր­ ծըն­թաց­նե­րի ջա­տա­գո­ վը Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­ գահ Վ­լա­դի­միր Պու­տինն է: Խ­րիս­տեն­կոն ըն­դա­մե­ նը փոր­ձում է միս ու ար­յուն տալ շե­ֆի գա­ղա­փա­րին: Անց­յալ տար­վա հոկ­տեմ­ բե­րի 5-ին «Օ­րա­կար­գի» խմբագ­րա­կա­նում անդ­ րա­դար­ձել էինք Պու­տի­նի եվ­րա­սիա­կան հա­վակ­նու­ թյուն­նե­րին: Այդ խմբագ­ րա­կա­նը ակ­տո­ւալ է մնում: Տե՛ս էջ 2:  n

T I M I N G

Ս­պա­ռող­նե­րը նվա­զեց­րել են վստա­հու­թյու­նը

Ե­րեկ Կենտ­րո­նա­կան բան­ կը հրա­պա­րա­կել է այս տար­վա չոր­րորդ ե­ռամս­ յա­կի Ս­պա­ռող­նե­րի վստա­ հու­թյան ին­դեք­սը, ո­րը տա­ րե­կան կտրված­քով ա­ճել է 0,2%-ով։ Ս­պա­ռող­նե­րի վստա­հու­թյան ա­վե­լա­ցու­մը պայ­մա­նա­վոր­ված է ա­պա­ գա պայ­ման­նե­րի նկատ­

Իշ­խա­նու­թյունն ընդ­լայ­նեց ներ­կա­յու­թյու­նը է­թի­կա­յի հանձ­ նա­ժո­ղո­վում

ար­ժե­քը՝ աճ, 50 ար­ժե­քը՝ կա­ յուն վի­ ճակ (աճ և ն­ վա­ զում ակն­կա­լող հարց­վող­ նե­րի քա­նա­կը հա­վա­սար է): Որ­պես կա­յուն մա­կար­դակ ըն­դուն­վում է հաշ­վեկշ­ ռի տա­տա­նու­մը 45-55 կետ մի­ջա­կայ­քում։ 2012թ. չոր­րորդ ե­ռամս­ յա­կի հարց­մա­նը մաս­նակ­ ցել է 1850 տնա­ յին տնտե­ սու­թյուն՝ Երևան քա­ղա­քի վար­չա­կան բո­լոր շրջան­ նե­րից և Հա­յաս­տա­նի բո­ լոր մար­զե­րի քա­ղաք­նե­րից (հա­մ ա­պ ա­տ աս­խ ա­ն ա­բ ար՝ 994 և 856 տնա­ յին տնտե­ սութ­յուն)։  n

F O R

The new Royal Lady Chronograph brings a breath of fresh air and clear blue water. The Royal Lady Chronograph is a timepiece dedicated to all ladies, elegant or spor ty, fighters or businesswomen, and to all of those who simply enjoy

Նա­խագ­ծի հա­մա­հե­ղի­նակ Ար­փի­նե Հով­հան­նիս­յա­նը մինչ քվեար­կու­թյու­նը ներ­ կա­յաց­րել էր նա­խագ­ծի նոր տար­բե­րա­կը, ըստ ո­րի՝ է­թի­ կա­յի հանձ­նա­ժո­ղո­վը պետք է գոր­ ծի «3+3+1» սկզբուն­ քով: Այն են­ թադ­ րում է, որ հանձ­նա­ժո­ղո­վում ՀՀԿ-ից և ՕԵԿ-ից կլի­ նեն ե­ րեք, ընդ­ դի­մու­թյան խմբակ­ցու­թյուն­ նե­րից՝ մե­կա­կան պատ­գա­ մա­վոր­ներ։ Եվս մեկ ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ կու­նե­նա ԲՀԿ-ն։ Ք­վեար­կու­թյան դրված նա­խա­գի­ծը տար­բեր­վում էր նախ­նա­կան ա­ռա­ջար­կից։ Ըստ հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­ գահ Նի­կոլ Փա­շին­յա­նի՝ 90%ով փոխ­վել են ա­ռա­ջար­կու­ թյուն­նե­րը, հան­վել է վե­տո­յի ի­րա­վուն­քը, կոա­լի­ցիա­յի ան­ դամ ­ն ե­րի թի­վը հանձ­նա­ժո­ ղո­վում եր­կու պատ­գա­մա­վո­ րով ա­վե­լաց­նե­լու փո­խա­րեն այն դար­ձել է մե­կը: Արդ­յուն­ քում ընդ­դի­մու­թյու­նը և այ­ լընտ­րանք հա­մար­վող ԲՀԿ-ն հայ­տա­րա­րել են, որ մաս­ նակ­ցե­լու են հանձ­նա­ժո­ղո­վի նիս­տե­րին։ Մինչև քվեար­կու­թյու­նը Նի­ կոլ Փա­շին­յա­նը հայ­տա­րա­րել է, որ ըն­դու­նում է նա­խագ­ծի հա­մա­հե­ղի­նակ րու­թյուն­յա­նի՝ հար­ցի շուրջ հե­ռուս­տա­տե­ սա­յին բա­նա­վե­ճի մաս­նակ­ցե­ լու ա­ռա­ջար­կը։  n

C H A M P I O N S fine objec t s . The new Roy al L ad y Chronogr aph invites you on a new, adventure-packed journey. Edox is the official timekeeping partner of Class-1 and the FIA World Rally Championship. Edox – Timing for Champions.

Information & Shops › www.edox.ch

Օ­դա­նա­վա­կա­ յա­նի փո­խա­րեն՝ Քար­վա­ճա­ռի ճա­նա­պարհ

օ ր ա թ ե ր թ

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12235 >

| № 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ., www.civilnet.am


| № 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն

Օ­դա­նա­վա­կա­յա­նի փո­խա­րեն՝ Քար­վա­ճա­ռի ճա­նա­պարհ

Խմբագրական

Հա­յաս­տա­նի կա­լի­նինգ­րա­դա­ցում Ռու­սաս­տա­նի վար­չա­պետ Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը ե­րեկ [2011թ. հոկտեմբե­րի 4] «Իզ­վես­տիա» թեր­ թում հոդ­ված է հրա­պա­րա­կել՝ գրե­լով, որ Մաք­ սա­յին միու­թյունն ու Միաս­նա­կան տնտե­սա­կան տա­րա­ծու­թյու­նը, որն այժմ ստեղ­ծում են Ռու­ սաս­տա­նը, Բե­լա­ռուսն ու Ղա­զախս­տա­նը, և ո­րին կմիա­նան Ղր­ղըզս­տանն ու Տա­ջիկս­տա­նը, հե­ռան­ կա­րում հիմք կդառ­նան Եվ­րա­սիա­կան միու­թյան հա­մար։ Ներ­կա­յում, երբ ար­դեն հայտ­նի է, թե ով է նա­ խա­գա­հե­լու Ռու­սաս­տա­նը գա­լիք 12 տա­րի­նե­ րին, պարզ է, որ այդ ժամ ­կ ե­տը լրիվ բա­վա­րար է գլո­բալ նա­խագ­ծեր ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար: Հի­ շենք, որ հենց Պու­տինն է հե­ղի­նա­կը այն մտքի, որ Խորհր­դա­յին Միու­թյան փլու­զու­մը 20-րդ դա­ րի մե­ծա­գույն ող­բեր­գու­թյունն էր, և ն­րա հայ­ տա­րա­րու­թյու­նը պետք է դի­տար­կել նաև այդ հա­մա­տեքս­տում: Ռու­սաս­տա­նը, ինչ­պես ոչ մի այլ կայս­րու­թյուն, քանդ­վե­լու և վե­րա­կանգն­վե­լու պատ­մա­կան յու­ րա­հա­տուկ փորձ ու­նի. Կիև­յան Ռու­սիան քանդ­ վեց 1200-ա­կան­նե­րին, վե­րա­կեն­դա­նա­ցավ և կր­կին փլուզ­վեց 1600-ա­կան­նե­րին: Ռո­մա­նով ­ն ե­րը վե­րա­ կանգ­նե­ցին կայս­րու­թյու­նը, և այն գո­յատևեց մինչև 1917թ.: Կարճ ժա­մա­նակ անց կայս­րու­թյու­նը վե­րա­ կանգն­վեց որ­պես Խորհր­դա­յին Միու­թյուն և գո­ յատևեց մինչև 1991թ.: Մ­յուս կող­մից՝ Ռու­սաս­տա­նի կայ­սե­րա­պաշ­տա­ կան մղում ­ն ե­րը պայ­մա­նա­վոր­ված են օ­րե­ցօր  հ­զո­ րա­ցող Չի­նաս­տա­նի գոր­ծո­նով, որն իր տնտե­սա­ կան, ռազ­մա­կան, աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան և նույ­ նիսկ տիե­զե­րա­կան հա­վակ­նու­թյուն­նե­րով դառ­նում է նոր աշ­խար­հի երկ­րորդ բևե­ռը: Ռու­սաս­տա­նին բան չի մնում, քան ընդ­լայ­նել սե­փա­կան ռե­սուրս­ նե­րը՝ նաև դե­մոգ­րա­ֆիկ ա­ռու­մով: Կաս­կա­ծից վեր է, որ ին­տեգ­րա­ցիոն գոր­ծըն­ թաց­նե­րում Ռո��­սաս­տանն ան­պայ­ման նե­րա­ռե­լու է նաև Հա­յաս­տա­նին, մա­նա­վանդ որ այս­տեղ այդ գոր­ծի կեսն ար­դեն ար­ված է՝ Ռու­սաս­տա­նը ռազ­ մա­պես և տն­տե­սա­պես եր­կար ներ­կա­յու­թյուն է ու­ նե­նա­լու Հա­յաս­տա­նում: Դ­րան գու­մար­վում են Հա­ յաս­տա­նի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան խնդիր­նե­րը՝ փակ սահ­ման­ներ, Ղա­րա­բա­ղի հարց, պա­տե­րազ­ մի վտանգ, ո­րոնք փոք­րիկ հան­րա­պե­տու­թյա­նը գրե­թե այ­լընտ­րանք չեն թող­նում՝ չնա­յած ընդ­հա­ նուր սահ­մա­նի բա­ցա­կա­յու­թյա­նը ար­ժա­նա­պատ­ վո­րեն գո­նե քննար­կե­լու այդ միու­թյա­նը միա­նա­ լու հար­ցը: Հա­յաս­տա­նին այս պայ­ման­նե­րում «կա­լի­նինգ­րա­ դաց­ման» վտանգ է սպառ­նում: Դ­րան դի­մագ­րա­վել կա­րե­լի է մի­միայն ներ­քին հա­մա­կար­գա­յին խնդիր­նե­րը լու­ծե­լու դեպ­քում, այ­լա­պես ին­ տեգ­րա­ցիան կվե­րած­վի կլան­ման… n

Հայկ Խա­նում­յան

Ա

ր­ցա­խի ճա­նա­պա­րհա­շի­ նու­թյան ո­լոր­տում 1995-ից ի­րա­կա­նաց­վել են մի շարք կարևո­րա­գույն քայ­լեր, ո­րոնք կեն­ սու­նա­կու­թյուն են հա­ղոր­դել պա­տե­ րազ­մից ա­վեր­ված երկ­րին: Դ­րան­ցից ա­ռա­ջի­նը, բնա­կա­նա­բար, կյան­քի ճա­նա­պարհն էր՝ ՀՀ-ն և ԼՂՀ-ն կա­ պող Գո­րիս-Ս­տե­փա­նա­կերտ ու­ղին՝ «Հա­յաս­տան» հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­ նադ­րա­մի կող­մից ի­րա­կա­նաց­ված: Երկ­րորդ ճա­նա­պար­հը՝ Ար­ցա­խի ող­ նա­շա­րի համ­բավ ձեռք բե­րած «Հ­յու­ սիս-հա­րա­վը», նույն­պես կա­ռուց­վել է հա­մայն հա­յու­թյան մի­ջոց­նե­րով: Հա­յու­թյու­նը միշտ էլ զգա­յուն է ե­ղել Ար­ցա­խի հա­մար են­թա­կա­ռուց­վածք­ ներ ստեղ­ծե­լու գոր­ծի նկատ­մամբ: Չ­նա­յած այս կարևոր ձեռ­նարկ­նե­ րին՝ կան այլ տար­բե­րակ­ներ, ո­րոնք ա­ռա­վել արդ­յու­նա­վետ կդարձ­նեն ՀՀ-ի հետ ցա­մա­քա­յին կա­պը: Երևա­

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 2-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 19.12.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

ժամ ­կ ետ­ներն այդ­պես էլ ա­նո­րոշ են մնում: ՀՀ-ի հետ կա­ պող այս երկ­ րորդ ցա­մա­քա­յին ու­ղու վե­րա­կա­ռու­ ցու­մը էա­պես կա­վե­լաց­նի զբո­սաշր­ ջիկ­նե­րի թի­վը, կխթա­նի Քար­վա­ճա­ ռի շրջա­նի գյու­ղե­րի զար­գաց­մանն ու շրջա­նի վե­րաբ­նա­կեց­մա­նը, պա­տե­ րազ­մից զգա­լիո­րեն տու­ժած Մար­ տա­կեր­տի շրջա­նի զար­գաց­մա­նը: Այս­տե­ղի գյու­ղա­ցի­նե­րը եր­կու­սու­ կես-ե­րեք ժա­մում՝ Երևան, մինչև մեկ ժա­մում Վար­դե­նիս կա­րող են հասց­ նել ի­րենց ար­տադ­րան­քը: Նոր հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ կբաց­ վեն զբո­սաշր­ջու­թյան հա­մար: Ար­ ցա­խի ա­մե ­նա­գե­ղե­ցիկ շրջա­նի, բնա­ պատ­կեր­նե­րով հա­րուստ Քար­վա­ ճա­ռի հիմ ­ն ա­կան մա­սը դուրս է մնում զբո­սաշր­ջա­յին ու­ղուց: Նոր ճա­նա­ պար­հի կա­ռու­ցու­մը թույլ կտա Ար­ ցախ մուտք գոր­ծել հենց այս շրջա­ նով, իսկ ճա­նա­պար­հի ա­վե­լի կարճ և ոչ հոգ­նե­ցու­ցիչ լի­նելն ա­վե­լի կձգի զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին: Ժա­մա­նակն է, որ Ար­ցա­խի կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­ րի ստեղծ­ման ուղ­ղու­թյամբ հան­դես գա արդ­յու­նա­վետ քայ­լե­րով: Են­թա­ կա­ռուց­վածք կոչ­վա­ծը բո­լո­րո­վին էլ օ­դա­նա­վա­կա­յա­նի գե­ղե­ցիկ շեն­քը չէ, նրա վրա ծախս­ված մի­լիոն­նե­րը չեն և ոչ էլ դեռևս ոչ մի ինք­նա­թիռ չըն­ դու­նող անձ­նա­կազ­մը: Այն նախևա­ ռաջ երկ­րի տնտե­սու­թյան զար­գա­ ցու­մը ե­րաշ­խա­վո­րող քայլ է, շատ հա­մայնք­նե­րի ու մարդ­կանց հա­մար կյան­քի ու­ղի՝ բա­ռի բուն ի­մաս­տով:  n

Ա­մե ­նա­թո­ղու­թյան հա­ցը

Մ­հեր Ար­շակ­յան

Հ տ ն տ ե ս ա կ ա ն

նից Ար­ցախ բե­րող ներ­կա­յիս աս­ ֆալ­տա­պատ ճա­նա­պար­հը բա­վա­ կան եր­կար ու ան­հար­մար է, տևում է 5 ժամ: Քար­վա­ճա­ռի (Նոր Շա­հում­յա­ նի) շրջա­նով անց­նող ճա­նա­պար­ հը, որն Ար­ցա­խը Երևա­նին է կա­պում Գե­ղար­քու­նի­քի և Կո­տայ­քի մար­զե­ րի մի­ջո­ցով, ա­վե­լի հար­մա­րա­վետ է, զուրկ է Գո­րիս-Ս­տե­փա­նա­կերտ ավ­ տո­ճա­նա­պար­հի հոգ­նեց­նող ո­լո­րան­ նե­րից և թույլ կտա Երևան-Ս­տե­փա­ նա­կերտ ճա­նա­պար­հը կրճա­տել մե­ կու­կես ժա­մով՝ զար­գաց­ման նոր հե­ռան­կար­ներ բա­ցե­լով Մար­տա­կեր­ տի և Քար­վա­ճա­ռի շրջան­նե­րի գյու­ ղե­րի հա­մար: Այս ճա­նա­պարհն այ­ սօր էլ կա, սա­կայն աս­ֆալ­տա­պատ չէ: Մա­ղա­վու­զի քա­րած­խի արդ­յու­ նա­հան­ման նպա­տա­կով ճա­նա­պար­ հի եր­կայն­քով հո­ղա­յին աշ­խա­տանք­ ներ են կա­տար­վել՝ ո­րո­շա­կիո­րեն բա­րե­լա­վե­լով վի­ճա­կը: Ե­թե տա­րի­ ներ ա­ռաջ հա­յու­թյու­նը կա­ռու­ցում էր «կյան­քի ճա­նա­պարհ» կամ «Ար­ցա­ խի ող­նա­շար», ա­պա այ­սօր ա­ռաջ­ նա­հեր­թու­թյու­նը հան­քի ճա­նա­պարհ բա­ցե­լուն է տրված: Այ­նինչ ժա­մա­նակն է վե­րոնշ­ յալ ճա­նա­պար­հը ա­ռաջ­վա էն­տու­ զիազ­մով կա­ռու­ցե­լու հա­մար՝ լի­նի դա հա­մայն հա­յու­թյան մաս­նակ­ցու­ թյամբ, թե պե­ տա­ կան բյու­ ջեի փո­ ղե­րով: Այս ճա­նա­պար­հը ա­վե­լի մեծ տնտե­սա­կան դի­վի­դենտ­ներ կա­րող է ա­պա­հո­վել, քան Ս­տե­փա­նա­կեր­տի օ­դա­նա­վա­կա­յա­նը, ո­րի գոր­ծարկ­ման

ան­րա­պե­տա­կան հեր­թա­կան պատ­գա­մա­վորն աչ­քի ըն­կավ «ռու­բեն­հայ­րա­պետ­յա­նու­թյամբ»։ ԱԺ ՀՀԿ-ա­կան պատ­գա­մա­վոր Մ­հեր Սեդ­րակ­յա­նը ԱԺ մի­ջանց­քում ի­րեն հարց տա­ լու փորձ ա­ նող լրագ­ րո­ ղին ա­սում է. «Դա­վայ, դա­վայ, թռար, կտամ ծնոտդ կպո­կեմ»։ Պատ­գա­մա­ վորն ա­վե­լի ուշ ա­սել է, որ չի ցան­կա­ ցել վի­րա­վո­րել լրագ­րո­ղին, հետևա­ բար չի պատ­րաստ­վում նե­րո­ղու­թյուն խնդրել։ Նա ա­վե­լաց­րել է, որ լրագ­ րո­ղին ին­քը եր­կու-ե­րեք ան­գամ ա­սել է, թե մի նկա­րա­հա­նեք իր մաս­նա­վոր զրույ­ցը։ Իսկ նկա­րա­հան­վում էր ոչ թե մաս­նա­վոր զրույ­ցը, այլ ԱԺ նիս­տե­րի դահ­լի­ճի մի­ջանց­քում Մ­հեր Սեդ­րակ­ յա­նի շփու­մը ԱԺ անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յող­նե­րի հետ։ Հե­տաքր­քիր ի­րա­վի­ճակ է։ Նախ լրագ­րո­ղը նրա­նից փոր­ձում էր տե­ղե­ կա­նալ, թե ՀՀԿ-ի ին­չի՞ն է պետք է­թի­ կա­յի հանձ­նա­ժո­ղո­վում մե­ծա­մաս­նու­ թյուն լի­նել։ Լ­րագ­րո­ղը հարցն ուղ­ղում

էր հենց այն պա­ հին, երբ դահ­ լի­ ճում քննարկ­վում էր է­թի­կա­յի հանձ­նա­ժո­ ղո­վի ձևա­վոր­ման փո­փո­խու­թյան մա­ սին հար­ցը։ Այ­սինքն՝ պատ­գա­մա­վո­ րը լրագ­րո­ղին կոպ­տեց հենց այն պա­ հին, երբ նիս­տե­րի դահ­լի­ճում է­թի­կա­ յի հանձ­նա­ժո­ղո­վի մա­սին հարց էր քննարկ­վում։ Երկ­րորդ՝ պատ­գա­մա­ վո­րը լրագ­րո­ղին կես բառ ան­գամ չի ա­սել իր մաս­նա­վոր զրույ­ցը չնկա­րա­ հա­նե­լու մա­սին մի պարզ պատ­ճա­ ռով՝ նախ՝ չի ա­սել, երկ­րորդ՝ հան­րա­ յին տա­րած­քում մաս­նա­վոր զրույ­ցը փոքր-ինչ հա­րա­բե­րա­կան հաս­կա­ցու­ թյուն է, ին­քը իր աշ­խա­տա­սեն­յա­կում չէր զրու­ցում, ա­ռա­վելևս՝ իր տա­նը։ Եր­րորդ՝ նախ­կի­նում Մ­հեր Սեդ­րակ­ յա­նը ա­ռանց խնդիր­նե­րի պա­տաս­ խա­նել է նույն լրագ­րո­ղի հար­ցե­րին։ Եվ պա­ տաս­ խա­ նել է սի­ րով։ Այս ան­ գամ մար­դը հար­ցը չլսեց։ Միան­գա­մից ան­ցավ «կտամ, ծնոտդ կպո­կեմ»-ին։ Ին­չո՞ւ է պատ­գա­մա­վորն ի­րեն այս­ պես պա­հում։ Այս հար­ցը քննարկ­վում է սոց­ցան­ցե­րում։ Ըստ իս՝ հար­ցադր­ ման մեջ փոք­ րիկ խնդիր կա։ Պատ­ գա­մա­վո­րը բառ է, ոչ թե մար­դու բնա­ կան կար­գա­վի­ճակ։ Այն նույ­նիսկ ծի­ րա­նի չէ, որ գցես մար­դու վրա, ու դա նրան պար­տա­վո­րեց­նի։ Մ­հեր Սեդ­ րակ­յանն ի­ րեն պա­ հել է իր բնույ­ թին հա­մա­պա­տաս­խան։ Այ­սինքն՝ այն ի­մաս­տով, որ կու­զեր՝ կպա­տաս­խա­ ներ հար­ցին, չէր ու­զի՝ չէր պա­տաս­ խա­նի։ Նա դրսևոր­վել է եր­կու տար­ բե­րա­կով էլ։ Մար­դը մի ան­գամ նույն լրագ­րո­ղի տված ֆեո­դալ­նե­րի մա­ սին հար­ցին սի­րա­լիր պա­տաս­խա­

նել է այս­պես. «Որ ընտ­րա­տա­րած­ քում ու­զե­նամ, էն­տե­ղից կընտր­վեմ»։ Այ­սինքն՝ հո­գե­վի­ճա­կի ար­տա­հայտ­ ման ի­մաս­տով մար­դը շե­ղում թույլ չի տվել, բա­ռերն են տար­բեր։ Հիմ ­ն ա­ կան հար­ցը Մ­հեր Սեդ­րակ­յա­նի պատ­ գա­մա­վո­րին ան­հա­րիր պահ­ված­քը չէ, այլ հենց պատ­գա­մա­վոր լի­նե­լը։ Մար­ դն այդ­պես է ար­ձա­գան­քում իր կու­ սակ­ցու­թյան ա­ռաջ­նոր­դի՝ ըն­դա­ մե­նը չորս օր ա­ռաջ ու­նե­ցած ե­լույ­ թի այն հատ­վա­ծին, որ ա­մե­նա­թո­ ղու­թյան մա­սին հի­շե­լու են ծնող­նե­րի պատ­մա­ծից։ Ու ինձ Մ­հեր Սեդ­րակ­յա­ նի պահ­վածքն ա­վե­լի տրա­մա­բա­նա­ կան է թվում ոչ այն պատ­ճա­ռով, որ դրա­նով Սերժ Սարգս­յա­նին «տեղն է դրել»։ Այլ որ դու չես կա­րող մի ամ­ բողջ երկ­րում ե­րաշ­խա­վո­րել ա­մե­նա­ թո­ղու­թյան հի­շա­տա­կը, ե­թե կես բառ ան­գամ չես խո­սում ա­մե ­նա­թո­ղու­ թյան հե­րոս­նե­րից։ Հետևա­բար՝ Մ­հեր Սեդ­րակ­յա­նը կա­րող է լի­նել ոչ միայն պատ­գա­մա­վոր, այլև նա­խա­րար և նույ­նիսկ ՍԴ նա­խա­գահ։ Ն­րա մտե­ րիմ ըն­կեր Գա­գիկ Բեգ­լար­յա­նը հի­մա նա­խա­րար է, չէ՞։ Ի՞նչն է խան­գա­րում նրան ա­մե­նա­թո­ղու­թյու­նը հի­շո­ղու­ թյուն դարձ­նե­լու ճա­նա­պար­հին դառ­ նալ, ա­սենք, ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­րար։ Կամ քրեա­կա­տարո­ղա­ կան հիմ ­ն արկ­նե­րի վար­չու­թյան պետ։ Ո­չինչ։ Ո­րով­հետև ա­մե­նա­թո­ղու­թյան հա­ցը պե­տա­կան կա­ռա­վար­ման սե­ ղա­նի լա­վա­գույն հա­մա­դամն է։ Ին­չո՞ւ պի­տի այդ մար­դիկ հա­վաք­վեն սե­ղա­ նի շուրջ ու չտրվեն հաց ու­տե­լու գայ­ թակ­ղութ­յա­նը։  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

Պետք է անց­նենք լե­գի­տիմ խորհր­դա­րա­նի ստեղծ­մա­նը — Պա­րոն Խզ­մալ­յան, ի՞նչ է ի­րե­նից ներ­կա­յաց­նում նա­խա­խորհր­դա­րա­նը: — Պա­տաս­խա­նի եր­կու ձև կա: Ա­ռա­ջի­նը՝ զուտ ֆոր­մալ բա­ցատ­ րելն է, թե ինչ է ի­ րե­ նից ներ­ կա­յաց­նում նա­խա­խորհր­դա­րա­ նը, երկ­րոր­դը՝ բա­ցատ­րել այն, թե ին­ չի հա­ մար է դա ստեղծ­ ված: Տվ­յալ դեպ­ քում ես կգե­ րա­դա­սեմ երկ­րոր­դը: Մենք՝ որ­ պես ազգ, որ­պես հա­սա­րա­կու­ թյուն, շատ բա­նե­րի անհ­րա­ժեշ­ տու­թյուն ու­նենք: Սա­կայն նախ և ա­ ռաջ, ինձ թվում է՝ դա ինք­ նա­կազ­մա­կեր­պումն է, ինք­նա­ պաշտ­պա­նու­թյու­նը, ի վեր­ջո՝ ինք­նո­րո­շու­մը: Այս դեպ­քում՝ ես չգի­տեմ սրան­ցից ո­րը կարևո­ րել: Այս պա­ հին, ինձ թվում է, ա­վե­լի կարևոր է ինք­նա­պաշտ­ պա­նու­թյու­նը, ո­րով­հետև որ­պես ազգ, որ­պես հա­սա­րա­կու­թյուն, որ­պես ժո­ղո­վուրդ և որ­պես եր­ կիր-պե­տու­թյուն՝ մենք ան­չափ վտանգ­ված ենք վեր­ջին եր­կու տաս­նամ­յակ­նե­րի խայ­տա­ռակ վատ կա­ռա­վար­ման պատ­ճա­ ռով: Մենք ար­ դեն կորց­ րել ենք ազ­գաբ­նակ­չու­թյան կե­սը և մե­ կը մե­ կի հետևից կորց­ նում ենք պե­տա­կա­նու­թյան խա­րիսխ­նե­ րը, սո­ցիա­լա­կան ինս­տի­տուտ­նե­ րը, սո­ցիա­լա­կան պաշտ­պան­վա­ ծու­թյու­նը, հար­գան­քը սե­փա­կան պե­տու­թյան նկատ­մամբ և բազ­ մա­թիվ այլ բա­ներ, ո­րոնք ես չէ, որ պետք է ա­սեմ: Այդ մա­սին այ­ սօր խո­սում են բո­լո­րը: Սա­կայն ի՞նչ է հար­կա­վոր ա­նել այս դեպ­ քում: Պետք է կազ­մա­կերպ­վել և ինք­նա­պաշտ­պան­վել: — Կոնկ­րետ ի­րա­վի­ճա­ կում ի՞նչ է նշա­նա­կում ինք­նա­կազ­մա­կերպ­վել եւ ինք­նա­պաշտ­պան­վել: — Ին­չո՞ւ մենք հաղ­թե­ցինք պա­տե­րազ­մում: Մենք չու­նեինք պե­տու­թյուն: Այ­սօր ինչ-որ գոր­ ծիչ­ներ կամ ղե­կա­վար մար­մի ն­ ներ կուրծք ծե­ծե­լով փոր­ձում են ե­րի­տա­սարդ­նե­րին հա­մո­զել, որ փա­ռա­պանծ հա­յոց բա­նա­կը հաղ­թեց: Ինչ-որ գե­նե­րալ­ներ են հայտն­վել, ո­րոնք այն ժա­մա­նակ լա­վա­գույն դեպ­քում տանկ էին քշում: Իսկ մենք բո­լորս, նախ և ա­ռաջ՝ կա­մա­վոր­ներս՝ Ար­ցա­խի գյու­ղա­ցի­նե­րը, Բեյ­րու­թից ե­կած կա­մա­վոր­նե­րը, աշ­խար­հա­զո­րը, մենք՝ ազ­գի փոքր, բայց կարևո­ րա­գույն, ի­րա­կան վեր­նա­խա­վը գնա­ցինք պա­տե­րազմ, ո­րի ժա­ մա­նակ մոտ 5000 լա­վա­գույն­ նե­րը զոհ­վե­ցին: Մենք կա­րո­ղա­ ցանք պաշտ­պա­նել եր­կի­րը, քա­ նի որ մենք ինք­նա­պաշտ­պան­ ված էինք: Ինք­նա­պաշտ­պան­վում էինք, ո­րով­հետև կա­րո­ղա­ցանք ինք­նա­կազ­մա­կերպ­վել: Հե­տո մենք այս կարևո­ րա­ գույն գոր­ ծա­ռույ­թը հանձ­նե­ցինք-վստա­հե­ ցինք քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­ թյուն­նե­րին, ո­րոնք ի­րենց հռչա­

կե­ցին պե­տու­թյուն: Այս­տեղ մի շատ կարևոր շփոթ­ մունք ա­ ռաջ ե­կավ: Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ի­րեն շփո­թեց պե­տու­թյան հետ: Պե­ տու­թյու­նը կա­ռա­վա­րու­թյու­նը չէ, պե­ տու­ թյու­ նը մենք ենք: Իսկ կա­ռա­վա­րու­թյու­նը մեր կող­մից ընտր­ ված մի խումբ չի­ նով ­նիկ­ ներ են, ո­րոնք սպա­սար­կե­լու են քա­ղա­քա­ցի­նե­րին և ո­րոնք վեր­ ջին քսան տա­րի­նե­րի ըն­թաց­ քում այն­քան սի­րե­ցին ի­րենց ար­ տո­նու­թյուն­նե­րը, որ ա­մե ն ինչ ա­րե­ցին, որ­պես­զի ի­րենց այլևս չզրկեն այդ կե­րակ­րա­տաշտա­ կից, քա­նի որ պե­տա­կան ծա­ռա­ յու­թյու­նը դար­ձավ բիզ­նես, քա­ ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը դար­ձան բիզ­նես կենտ­րոն­ներ, և այս ա­մե ­նը հան­գեց­րեց հա­սա­ րա­կու­թյան և պե­տու­թյան միջև կա­պի ոչն­չաց­մա­նը: Ուս­տի հի­մա սա կա­ռա­վար­ման խնդիր է: Իսկ վե­րա­կանգ­նե­լու հա­մար մենք պետք է ինք­նա­կազ­մա­կեր­պենք և ինք­ներս ստեղ­ծենք նոր կա­ռա­ վա­րու­թյուն, նոր խորհր­դա­րան և նոր պե­տու­թյուն: Սա է մո­տա­կա նա­խա­խորհր­դա­րա­նի հիմ ­ն ա­ կան և ա­ռաջ­նա­յին նպա­տա­կը:

«

«Մենք ան­չափ վտանգ­ված ենք վեր­ջին եր­կու տաս­նամ­յակ­նե­րի խայ­տա­ռակ վատ կա­ռա­վար­ման պատ­ճա­ռով»,– ա­սում է Խզ­մալ­յա­ նը:

Սեդա Գրիգորյան/«Օրակարգ»

«Սար­դա­րա­պատ» շար­ժու­մը տևա­կան ժա­մա­նակ խո­սում էր նա­ խա­խորհր­դա­րա­նի կամ այ­լընտ­րան­քա­յին խորհր­դա­րա­նի մա­սին: Այժմ ար­դեն ստեղ­ծել է նա­խա­խորհր­դա­րան, ո­րի ան­դամ է Տիգ­ րան Խզ­մալ­յա­նը: Սի­վիլ­Նե­թի հետ զրույ­ցում նա ա­սում է, որ վեր­ ջին քսան տա­րի­նե­րին պե­տա­կան ծա­ռա­յու­թյու­նը դար­ձել է բիզ­ նես, քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը՝ բիզ­նես կենտ­րոն­ներ:

կու­թյուն է ու­նե­նա­լու նա­խա­խորհր­դա­րա­նը: — Նա­խա­խորհր­դա­րա­նը 33 հո­գուց բաղ­կա­ցած քա­ղա­քա­կան մար­մի ն է, ո­րը կու­սակ­ցու­թյուն չի դառ­նա եր­բեք: Սա վեր­կու­սակ­ ցա­կան շար­ժում է, ո­րը, կար­ծում եմ, ա­մե ­նա­կարևորն է: «Սար­դա­ րա­պատ» շարժ­ման միայն ե­րեք ան­դամ ­ն երն են այս­տեղ նե­րառ­ ված, և մենք այն­ տեղ բո­ լո­ րո­ վին չենք փոր­ձում մե­ծա­մաս­նու­ թյուն կազ­մել: Դա սկզբուն­քո­րեն կարևոր է, ո­ րով­ հետև մենք եր­ բեք չպետք է կրկնենք այդ սխա­ լը՝ ինչ-որ ա­ղանդ կու­սակ­ցու­ թյուն դարձ­նել և կո­չել դա դո­մի­

Կառավարությունը իրեն շփոթեց պետության հետ: Պետությունը կառավա­ րու­թյունը չէ, պետությունը մենք ենք

— Գա­ղա­փա­րը հաս­կա­նա­ լի է: Սա­կայն գործ­նա­կա­ նում ինչ­պե՞ս է կի­րառ­վե­ լու նա­խա­խորհր­դա­րա­նը և արդ­յո՞ք դա այն օպ­տի­մալ տար­բե­րակն է, ո­րով կա­ րե­լի է խնդիր­նե­րի լու­ծու­ մը գտնել: —  Ես եր­ կու ան­ ձանց կնշեի, ո­րոնք մեզ դրդել են այդ ճա­նա­ պար­հով գնալ: Ա­ռա­ջի­նը Թո­ մաս Լոքն է, ո­րը 17-18-րդ դա­րե­ րի անգ­լիա­ցի փի­լի­սո­փա և հա­ սա­րա­կա­գետ է: Նա ա­ռաջ քա­շեց սո­ց իա­լա­կ ան-հա­ս ա­ր ա­կ ա­կ ան կոնտ­րակ­տի գա­ղա­փա­րը: Այ­ սինքն՝ հա­սա­րա­կու­թյու­նը և ն­րա ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը կնքում են սո­ցիա­լա­կան կոնտ­րակտ: Մեր մո­տի­վա­ցիա­յի հետ կապ­ված երկ­ րորդ մար­ դը Սերժ Սարգս­ յանն է, ո­ րը դեռ Տեր-­ Պետ­ րոս­ յա­նի ժա­մա­նակ ստանձ­նեց շատ կարևոր կա­ռա­վար­ման լծակ­ներ՝ որ­պես ներ­քին գոր­ծե­րի, ազ­գա­ յին անվ­տան­գու­թյան ղե­կա­վար: Գտ­ նում եմ, որ նա ա­ մե ­ նահ­ մուտն է այն մարդ­ կան­ ցից, որ ե­ղել են եր­րորդ հան­րա­պե­տու­ թյու­նում և ա­մե ն գնով փոր­ձում են պաշտ­պա­նել այդ իշ­խա­նու­ թյու­նը և չ­տալ դա ժո­ղովր­դին: — Ինչ­պե՞ս եք ինք­նա­կազ­ մա­կերպ­վե­լու, ֆունկ­ ցիո­նալ ի՞նչ նշա­նա­

»

նանտ ու հեր­ թա­ կան ան­ գամ մի վի­շա­պին փո­խա­րի­նել մյու­սով: Մեր շար­քե­րում կան մար­դիկ թե՛ ՀԱԿ-ից, թե՛ Դաշ­նակ­ցու­թյու­նից, և ոչ մի կու­ սակ­ ցու­ թյան չպատ­ կա­ նող մար­ դիկ: Մեզ հետ են, օ­րի­նակ, Հ­րա­նուշ Խա­ռատ­յա­նը, Լա­րի­սա Ա­լա­վերդ­յա­նը, Լ­յուդ­մի­ լա Հա­րու­թյուն­յա­նը: Մի խոս­քով՝ սա ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան մար­մի ն է, որ­ տեղ մի կարևոր բան կա: Մենք չու­նենք լե­գի­տի­մու­թյուն: ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան մեջ կա մի գոր­ծա­ռույթ՝ ինք­նաա­ռա­ջադ­ րում: Նա­խա­գա­հը նույն­պես կա­ րող է ինք­նաա­ռա­ջադր­վել: Նա­ խա­խորհր­դա­րա­նի 33 ան­դամ­ նե­րը կա­մա­վոր­ներ են, ո­րոնք ինք­նաա­ռա­ջադր­վել են և ք­սան շա­ բաթ ժամ ­կետ են վեր­ ցրել, ո­րից վեց շա­բաթն ար­դեն ան­ցել է, ո­րի ա­վար­տը կնշա­նա­կի նա­ խա­խորհր­դա­րա­նի գոր­ծու­նեու­ թյան ա­վար­տը նույն­պես: Դ­րա­ նից հե­ տո մենք պետք է անց­ նենք ար­դեն լե­գի­տիմ խորհր­դա­ րա­նի ստեղծ­ման գոր­ծըն­թա­ցին: Այս­ տեղ մենք հան­ գում են Լո­ քի գա­ղա­փա­րին՝ սո­ցիա­լա­կան կոնտ­րակ­տին: Իսկ այդ կոնտ­րակ­տը կնքվե­լու է հետև­յալ կերպ: Չ­նա­յած Հա­յաս­տա­նում ընտ­ րու­թյուն­նե­րի գա­ղա­փա­րը չի գոր­ ծում, և ան­ գամ դրա ան­ վա­ նումն է վար­կա­բեկ­ված, միև­նույն

է, ընտ­րու­թյուն­նե­րը խորհր­դա­ րա­նի կազ­մա­վոր­ման միակ ե­ղա­ նակն են: Կա­րե­լի է ա­սել, որ սա քա­ղա­քա­ցիա­կան ստեղ­ծա­գոր­ ծու­ թյուն է, որն ըստ երևույ­ թին մեր ինք­նա­կա­ռա­վար­ման, ինք­ նա­պաշտ­պան­ման և ինք­նա­կազ­ մա­կերպ­ման հա­մար շատ անհ­ րա­ ժեշտ է: Այ­ սինքն՝ ե­ ղած տե­ ղե­կատ­վա­կան մի­ջոց­նե­րով մենք հայտ­նում ենք հա­սա­րա­կու­թյա­ նը, որ թվով 65 հո­գի ա­ռա­ջադր­ վում են, նրանք ի­ րենց հեր­ թին պետք է ցույց տան, թե ինչ­ պես են ներ­կա­յաց­նե­լու հա­սա­րա­կու­ թյան շա­հե­րը, ի­րենց ինք­նա­կեն­ սագ­րու­թյուն­նե­րը, ի­րենց ա­ռա­ ջարկ­ներն ու կոն­ցեպ­ցիա­նե­ րը, որ դրվե­լու են սե­ղա­նին: Ե­թե հա­սա­րա­կու­թյու­նը այս մարդ­ կանց ա­վե­լի շատ վստա­հի, քան Սերժ Սարգս­յա­նին, Տիգ­րան Սարգս­յա­նին, Լ­ֆիկ Սա­մո­յին, Դո­դի Գա­գո­յին կամ այլ մա­կա­ նուն­նե­րով ան­ձանց, ա­պա այս դեպ­քում կկնքվեն սո­ցիա­լա­կան կոնտ­րակտ­նե­րը: —  Իսկ նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի մեջ Դուք որևէ հնա­րա­վո­րու­թյուն տես­նո՞ւմ եք: — Ես ընտ­րու­թյուն կոչ­ված մի­ ջո­ցա­ռու­մը կան­վա­նեի չընտ­րու­ թյուն­ներ, ո­րոնք ստեղ­ծում են ըն­դա­մե ­նը ֆոր­մալ մի ի­րա­վի­ ճակ, երբ վի­շա­պը խոս­տա­նում է աշ­խար­հին, որ մեկ-եր­կու ա­միս մարդ չի ու­ տի, այ­ սինքն՝ վի­ շա­ պա­կան ծոմ է պա­հում, ո­րի ժա­ մա­ նակ մենք միայն մի փոքր լրատ­վա­կ ան-տե­ղե­կ ատ­վա­կ ան հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ ենք ու­նե­ նա­լու: Այ­սինքն՝ միև­նույն է, ամ­ բող­ ջա­ պես չի գրվե­ լու կամ հե­

ռուս­տա­տե­սու­թյամբ ցու­ցադր­ վե­լու, սա­կայն մենք ու­նենք շարժ­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն: Մենք պետք է գնանք քա­ ղաք­ նե­րով, մենք պետք է մարդ­կանց բա­ցատ­րենք և ներ­կա­յաց­նենք ա­մե ն ինչ: Վեր­ջերս մեր գոր­ծըն­ կեր­նե­րը ե­ղան Գ­յում­րիում: Գ­նա­ լու ենք նաև այլ տե­ղեր՝ Ս­յու­նիք, Լո­ ռի: Սա մենք հա­ մա­ րում ենք հնա­րա­վո­րու­թյուն: — Ձեր ընտ­րած ճա­նա­ պար­հը է­վոլ­յու­ցիո՞ն է, թե՞ ռևոլ­յու­ցիոն: — Հե­ղա­փո­խու­թյուն է սա, թե ոչ՝ միայն տե­ սա­ կե­ տից է կախ­ ված: Ներ­կա իշ­խա­նու­թյան տե­ սա­կե­տից, մի­գու­ցե, սա հե­ղա­փո­ խու­թյուն է, սա­կայն մենք ու­զում ենք վե­րա­դարձ­նել Հա­յաս­տա­նը Կո­մի­տա­սի, Ա­րամ Խա­չատր­յա­ նի, Ա­լեք­սանդր Թա­ման­յա­նի ար­ ժեք­նե­րին, քա­նի որ այն, ինչ կա­ տար­վեց քսան տար­վա մեջ, հե­ ղա­փո­խու­թյուն կամ հա­կա­հե­ղա­ փո­խու­թյուն էր: Ընդ­հան­րա­պես է­վոլ­յու­ցիան կամ ռևոլ­յու­ցիան կախ­ված է այն տա­րա­ծու­թյու­ նից, ո­րից դուք դա ��ն­կա­լում եք: Ե­թե դուք նա­յում եք հեռ­վից, ձեզ թվում է, որ սա մի գե­ղե­ցիկ գիծ է, որն իջ­ նում և բարձ­ րա­ նում է: Սա­ կայն երբ դուք մո­ տե­ նաք, կտես­ նեք, որ այդ գի­ ծը կազմ­ ված է կե­տագ­ծե­րից, պայ­թյուն­ նե­րից, ո­րոնք ընդ­հա­նուր աղ­մու­ կի մասն են կազ­մում: Մենք այդ ընդ­հա­նուր աղ­մու­կի մի կետն ենք: Ի­հար­կե, սա հե­ղա­փո­խու­ թյուն է, ո­ րը ոչ թե կոր­ ծա­ նե­ լու է եր­կի­րը, այլ բե­րե­լու է մեզ մեր ի­րա­կան վի­ճա­կին:  n Զ­րու­ցել է Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յա­նը


| № 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ.

4 | Փողեր

Լար­ված մթնո­լորտ Բաք­վի և Լոն­դո­նի միջև BP-ն ս­տիպ­ված է ա­վե­լին արդ­յու­նա­հա­նել Ադր­բե­ջա­նի՝ նա­խա­տես­վա­ծից շուտ դա­տարկ­վող նավ­թա­հո­րե­րից

Զե­ կույցն սկսվում է նրա­ նից, որ 2012-ը ա­վարտ­վում է գա­լիք տա­ րում հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­ սու­թյան ա­ճի հան­դեպ լա­վա­տե­ սու­ թյամբ՝ 2013թ. նավ­ թի պա­ հան­ջար­կի ա­վե­լաց­ման կան­խա­ տես­ մամբ և հում նավ­ թի գնե­ րի՝ վեր­ջին ա­միս­նե­րին ար­ձա­նագր­ ված նվազ ան­կա­յու­նու­թյամբ: 2013թ. ակն­կալ­վում է հա­մաշ­խար­ հա­յին տնտե­սու­թյան 3,2% աճ, այն դեպ­քում, երբ 2012թ. այն կազ­մում էր 3%՝ 2011թ. 3,6%-ի հա­մե­մատ: «Ադր­բե­ջա­նը և ACG կոն­սոր­ ցիու­մի շրջա­նա­կում BP-ի գոր­ ծըն­կեր­նե­րը, ան­կաս­կած, ու­շա­ դիր հետևել են վեր­ ջերս [BP-ի գլխա­վոր տնօ­րեն] Բոբ Դադ­լիի և ն­րա գոր­ծըն­կեր­նե­րի պրե­զեն­ տա­ցիա­յին, ո­րում BP-ն Ադր­բե­ ջա­նի հան­քա­վայ­րե­րը դա­սա­կար­ գել է բարձր շա­հու­թա­բե­րու­թյան ակ­տիվ ­ն ե­րի շար­քում՝ Մեք­սի­կա­ կան ծո­ցի և Ան­գո­լա­յի հան­քա­ վայ­րե­րից ան­մի­ջա­պես հե­տո»,– նշում են Petrostrategies-ի փոր­ ձա­գետ­նե­րը և շա­րու­նա­կում, որ BP-ի դիր­քե­րը ներ­կա­յում բա­վա­ կան թույլ են ինչ­պես մի­ջազ­գա­յին ո­լոր­տում (պայ­մա­նա­վոր­ված Մա­ կոն­դո­յի ա­ղե­տի հետևանք­նե­րով), այն­պես էլ բուն Ադր­բե­ջա­նում, որ­ տեղ հոկ­տեմ­բե­րի 12-ին նա­խա­ գահ Իլ­համ Ա­լիևը ըն­կե­րու­թյա­նը հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն մե­ղադ­րեց արդ­յու­նա­հան­ման մա­կար­դա­կի հար­ցում խոս­տում ­ն ե­րը չկա­տա­ րե­լու մեջ, «ին­չը մո­լո­րու­թյան մեջ է գցել նրա կա­ռա­վա­րու­թյա­նը»: «Բարձր շա­հու­թա­բե­րու­թյան» մա­սին հայ­տա­րա­րու­թյան հետ գրե­թե միա­ժա­մա­նակ BP-ն և ACG-ի նրա գոր­ծըն­կեր­նե­րը դի­ մել են Բաք­ վին՝ խնդրե­ լով եր­ կա­րաձ­գել ի­րենց պայ­մա­նա­գի­ րը, որն ու­ժի մեջ է մինչև 2024թ.: Ի պա­տաս­խան՝ նրանք պար­տա­ վոր­վել են ի­րենց հան­քա­վայ­րե­ րում արդ­յու­նա­հա­նումն ա­վե­լաց­ նել 3-4  մլրդ բա­րե­լով՝ նախ­կի­նում ակն­կալ­ված 5  մլրդ­-ի փո­խա­րեն, և այս նպա­տա­կով նոր ներդ­րում­ ներ կա­տա­րել: Պայ­մա­նագ­րի եր­ կա­րաձ­գու­մը անհ­րա­ժեշտ է նավ­ թի լրա­ցու­ցիչ ծա­վալ­նե­րի արդ­ յու­նա­հան­ման հա­մար ար­վող ներդ­րում ­ն ե­րը «պաշտ­պա­նե­լու» նպա­տա­կով. ծախ­սե­րը հա­տու­ցե­ լու և ներդ­րում ­ն ե­րը հետ բե­րե­լու հա­մար ժա­մա­նակ է հար­կա­վոր: Զե­կույ­ցում նշվում է, որ Ա­լիևի՝ մա­մու­լում լայ­նո­րեն լու­սա­բան­ ված պոռթկ­մա­նը հետևել է Բաք­ վում BP-ի ղե­կա­վար անձ­նա­կազ­ մի փո­փո­խու­թյու­նը: BP-ն Բա­քու է ու­ղար­կել իր լա­վա­գույն մաս­նա­ գետ­նե­րին: Բա­ցի այդ՝ Լոն­դո­նում հան­դի­պում ­ն եր են տե­ղի ու­նե­ցել ադր­բե­ջա­նա­կան SOCAR նավ­թա­ յին պե­տա­կան ըն­կե­րու­թյան ղե­

կա­վա­րու­թյան հետ, ո­րի ըն­թաց­ քում գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ծրա­գիր է մշակ­վել: Հե­տա­գա մի քա­նի շա­բաթ­ նե­րի ըն­թաց­քում ադր­բե­ջա­նա­ կան մա­ մու­ լը գրեց, որ Ա­ լիևի զայ­րույ­թի պատ­ճառ հան­դի­սա­ ցած ցածր ցու­ցա­նիշ­նե­րը սկսել են աճ գրան­ ցել: Petrostrategies-ի փոր­ձա­գետ­նե­րը, սա­կայն, նշում են, որ ադր­բե­ջա­նա­կան հան­րու­ թյանն ուղղ­ված վճռա­կա­նու­թյան այս ցու­ցադ­րա­կան դրսևո­րում ­ն ե­ րի հետևում ի­րա­կան ցու­ցա­նիշ­ ներն այլ բա­նի մա­սին են վկա­յում: ACG կոն­սոր­ցիու­մը ա­ռա­ջին՝ «Չի­րագ» հան­քա­վայ­րում արդ­ յու­նա­հան­ման աշ­խա­տանք­նե­րը սկսել է 1997թ. նո­ յեմ­ բե­ րին՝ վաղ նավ­թի ա­րա­գաց­ված արդ­յու­ նա­հան­մամբ, ինչն ըն­կե­րու­թյա­ նը թույլ կտար շա­ հույթ ստա­ նալ ե­կամ­տա­յին ակ­տիվ ­ն ե­րում իր մեծ բաժ­նե­մա­սից՝ 1994թ. սեպ­տեմ­բե­ րի հա­մա­տեղ արդ­յու­նա­հան­ման մա­սին պայ­մա­նագ­րի դրույթ­նե­ րի հա­մա­ձայն: Ըստ այդմ՝ 16,76%ից ցածր շա­հու­թա­բե­րու­թյան մա­ կար­դա­կի դեպ­քում կոն­սոր­ցիու­ մի՝ ե­կամ­տա­յին նավ­թից ստաց­ ված բաժ­նե­մա­սը կազ­մում է 70%; 16,75-22,75% շա­հու­թա­բե­րու­ թյան մա­կար­դա­կի դեպ­քում՝ 45%; 22,75%-ից բարձր շա­հու­թա­բե­րու­ թյան մա­կար­դա­կի դեպ­քում՝ 20%:

«

daylife.com

Ած­խաջ­րած­նա­յին պա­շար­նե­րի և խն­դիր­նե­րի հե­տա­զո­տու­թյամբ զբաղ­վող ֆրան­սիա­կան Petrostrategies ըն­կե­րու­թյու­նը իր World Energy Weekly հան­դե­սի դեկ­տեմ­բե­րի 17-ի հա­մա­րում զե­կույց է հրա­պա­րա­կել, ո­րում անդ­րա­դարձ կա Ադր­բե­ջա­նի ած­խաջ­րած­նա­յին պա­շար­նե­րի՝ նա­խա­տես­վա­ծից շուտ սպառ­ման խնդրին: Հոկ­տեմ­բե­ րին Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ Իլ­համ Ա­լիևը հրա­պա­րա­կա­յին քննա­ դա­տու­թյան էր են­թար­կել «Ա­զե­րի», «Չի­րագ» և «Գ­յու­նեշ­լի» (ե­րե­ քը միա­սին՝ ACG) հան­քա­վայ­րե­րի շա­հա­գործ­ման օ­պե­րա­տոր British Petroleum (BP) ըն­կե­րու­թյա­նը: Ա­լիևի պոռթ­կու­մից հե­տո BP-ն փո­ խել է Բաք­վի իր ղե­կա­վար անձ­նա­կազ­մին և փոր­ձում է եր­կա­րաձ­ գել պայ­մա­նա­գի­րը Ադր­բե­ջա­նի հետ: Ըստ զե­կույ­ցի՝ Բաք­վի և Լոն­ դո­նի միջև մթնո­լոր­տը ներ­կա­յում լար­ված է:

Ա­լիևի՝ մա­մու­լում լայ­նո­րեն լու­սա­բան­ված պոռթկ­մա­նը հետևել է Բաք­վում BP-ի ղե­կա­վար անձ­նա­կազ­մի փո­փո­խու­թյու­նը:

ACG-ում ակն­կալ­վում էր արդ­յու­ նա­հան­ման ծա­վալ­նե­րը հասց­ նել օ­րա­կան շուրջ 1  մլն բա­րե­լի՝ տա­րե­կան 46,8 մլն տ-ի, ին­չը տե­ ղի չի ու­նե­ցել: 2008թ. գա­զի ո­րոշ «լուրջ» կո­րուստ­ներ են հայտ­նա­ բեր­վել: 2010թ. ստաց­ված 40,6 մլն տ-ից հե­տո նավ­թի արդ­յու­նա­ հա­նու­մը սկսել է նվա­զել և 2011թ. հա­սել է 36 մլն տ-ի: 2012թ. ա­ռա­ ջին 9 ա­միս­նե­րի ըն­թաց­քում արդ­ յու­նա­հան­ման ծա­վալ­նե­րը նվա­ զել են 11%-ով՝ հաս­ նե­ լով օ­ րա­ կան 684  հազ. բա­րե­լի (տա­րե­կան 32 մլն տ): Լոն­դո­նում BP-ի և SOCAR-ի ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի միջև կա­յա­ցած հան­դիպ­ման ըն­թաց­քում ադր­բե­

նա­կի գրե­թե քա­մել գնա­հատ­ված պա­շար­նե­րը: 2012թ. ակն­կալ­վում են շուրջ $708 մլն­-ի գոր­ծառ­նա­ կան ծախ­ սեր և մոտ $2,513 մլրդ-ի ներդ­րում ­ն եր: Զե­ կույ­ ցում նշվում է, որ Ադր­ բե­ջա­նը, հետևե­լով բազ­մա­թիվ երկր­նե­րի՝ միան­գա­մից մեծ ե­կա­ մուտ­ներ ստա­նա­լու դա­սա­կան օ­րի­նա­կին, իր բյու­ջեի ֆի­նան­սա­ վոր­ման հար­ցում մե­ծա­պես կախ­ ված է նավ­թա­յին ե­կա­մուտ­նե­րից: Այս­պես՝ 2012թ. նո­յեմ­բե­րի 30-ին երկ­րի խորհր­դա­րա­նի կող­մից ըն­ դուն­ված 2013թ. պետբ­յու­ջեն նա­ խա­տե­սում է $23,9  մլրդ­-ի ընդ­ հա­նուր ե­կա­մուտ և $24,75  մլրդ­-ի ծախս: Այս բյու­ջեն ֆի­նան­սա­վո­

BP-ն Ադր­բե­ջա­նում մե­ղադր­վեց «տար­բեր երկր­նե­րի պե­տա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը մի­ջամ­տե­լու փոր­ձե­րի և զանգ­ված­նե­րին քա­ղա­քա­ կան մա­նի­պուլ­յա­ցիա­նե­րի են­թար­կե­լու նպա­տա­կով մա­մուլն օգ­տա­գոր­ ծե­լու մեջ»: Բ­րի­տա­նա­կան Daily Mail և Independent թեր­թե­րը մե­ղադր­վե­ ցին «փաս­տերն ա­ղա­վա­ղե­լու» և Ադր­բե­ջա­նին «սպառ­նա­լու» մեջ Սա բա­վա­կան մեծ բաժ­նե­ մաս է, և զար­մա­նա­լի չէ, որ BP-ն ACG-ն դա­սա­կար­գել է «բարձր շա­հու­թա­բե­րու­թյան» ակ­տիվ ­ն ե­ րի շար­քում:

BP-ն տեղի է տվել Ադրբեջանի ճնշմա՞նը Արդ­յոք BP-ն շ­տա­պե՞լ է՝ փոր­ձե­ լով վաղ նավ­թի արդ­յու­նա­հան­ ման մի­ջո­ցով իր բաժ­նե­մա­սից ստա­նալ ա­ռա­վե­լա­գույն շա­հույթ, թե՞ տե­ղի է տվել Ադր­բե­ջա­նի կա­ ռա­վա­րու­թյան ճնշմա­նը, ո­րը ցան­ կա­նում էր՝ որ­քան հնա­րա­վոր է ա­րագ հարս­տա­նալ նավ­թա­ յին ե­կամու­տի հաշ­վին: Պա­տաս­ խա­նը ան­հայտ է մնում: Պաշ­տո­ նա­պես «Գ­յու­նեշ­լիում» (որ­տեղ 2008թ. են­թադր­վում էր օ­րա­կան 320  հազ. բա­ րել նավթ ստա­ նալ) արդ­յու­նա­հան­ման աշ­խա­տանք­ նե­րի մեկ­նար­կից հե­տո 2009թ.

ջա­նա­կան ըն­կե­րու­թյու­նը նշել է, որ իր նպա­տակն է 2014-2024 թթ. արդ­յու­նա­հա­նու­մը կա­յու­նաց­ նել տա­ րե­ կան 33-34  մլն տ-ի սահ­ման­նե­րում: «Մեր փոր­ձա­գետ­նե­րի տվյալ­ նե­ րով՝ սա բա­ վա­ կան լավ արդ­ յունք է»,– հոկ­տեմ­բե­րի 24-ին Բաք­վում հայ­տա­րա­րել է SOCAR-ի նա­խա­գահ Ռով ­ն ագ Աբ­դուլ­աևը: Petrostrategies-ի մաս­նա­գետ­նե­ րը նշում են, որ հում նավ­թի գներն այլևս չեն ա­ճում, և արդ­յու­նա­հան­ ման մա­կար­դա­կը պահ­պա­նե­լու հա­մար լրա­ցու­ցիչ ներդ­րում ­ն եր են հար­կա­վոր: Այս­պի­սով՝ 2011թ. ա­վար­տին արդ­յու­նա­հան­վել էր 2,4 մլրդ բա­րել: Ե­թե այ­սօր­վա­նից մինչև 2024թ. տա­րե­կան 33-34 մլն տ ծա­վալ ստա­նա­լու նպա­տակն ի­րա­ կա­նաց­վի, նավ­թի արդ­յու­նա­հան­ ման ընդ­հա­նուր ծա­վա­լը կոն­սոր­ ցիու­մի պայ­մա­նագ­րի ա­վար­տին կկազ­մի 5,3 մլրդ բա­րել, ին­չը կնշա­

»

րե­լու հա­մար պե­տու­թյու­նը մտա­ դիր է $14,17  մլրդ­-ի փո­խան­ցում ա­նել իր Նավ­թա­յին հիմ ­ն ադ­րա­ մից՝ $2,2 մլրդ­-ով շատ, քան 2013թ. ակն­կալ­վող նավ­թա­յին ե­կա­մուտ­ նե­րը: Այս նոր և անս­պա­սե­լի զար­ գա­ցում ­ն ե­րը ցնցել են ադր­բե­ջա­ նա­կան քա­ղա­քա­կան շրջա­նակ­ նե­րին՝ նա­խա­գա­հի գլխա­վո­րու­ թյամբ, ինչն էլ թերևս բա­ցատ­րում է հոկ­ տեմ­ բե­ րի 12-ի նրա դժգոհ ե­լույ­թը՝ հա­վա­նա­բար այն բա­նից հե­տո, երբ նա ծա­նո­թա­ցել էր գա­ լիք տար­վա բյու­ջեի նա­խագ­ծին: Ն­ման լար­ված և բարդ ի­րա­վի­ ճա­կում, ըստ Petrostrategies-ի վեր­ լու­ծա­բան­նե­րի, BP-ն մի կող­մից ստիպ­ված է կա­յու­նաց­նել արդ­ յու­նա­հա­նու­մը ACG-ում, մյուս կող­ մից՝ այս հան­քա­վայ­րե­րում նավ­ թի ա­վե­լի մեծ ծա­վալ­ներ արդ­ յու­նա­հա­նե­լու նպա­տա­կով Ադր­ բե­ջա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հետ բա­նակ­ցել այն­տեղ վե­րա­զար­

գաց­ման ծրագ­րե­րի ի­րա­կա­նաց­ ման շուրջ:

Բաքվի և Լոնդոնի միջև՝ լարված մթնոլորտ Բաք­վի և Լոն­դո­նի միջև մթնո­ լոր­ տը լար­ ված է: Այս լար­ վա­ ծու­թյու­նը ցու­ցադ­րել է AZ.News լրատ­վա­կա­նը, ո­րը նո­յեմ­բե­րի 29ին խիստ «վեր­լու­ծու­թյուն» հրա­ պա­րա­կեց՝ քննա­դա­տե­լով ինչ­ պես BP-ին, այն­ պես էլ բրի­ տա­ նա­կան մա­մու­լին: BP-ն, մաս­նա­ վո­րա­պես, մե­ղադր­վեց «տար­բեր երկր­նե­րի պե­տա­կան քա­ղա­քա­ կա­նու­թյա­նը մի­ջամ­տե­լու փոր­ ձե­րի և զանգ­ված­նե­րին քա­ղա­ քա­կան մա­նի­պուլ­յա­ցիա­նե­րի են­ թար­կե­լու նպա­տա­կով մա­մուլն օգ­տա­գոր­ծե­լու մեջ»: Բ­րի­տա­նա­ կան Daily Mail և Independent թեր­ թե­րը մե­ղադր­վե­ցին «փաս­տերն ա­ղա­վա­ղե­լու» և Ադր­բե­ջա­նին «սպառ­նա­լու» մեջ: «Ին­չո՞ւ են բրի­տա­նա­ցի կեղ­ տոտ լրագ­րող­նե­րը ի­րենց հա­յաց­ քը հա­ռել Կաս­պից ծո­վի ա­փին»,– հար­ցադ­րում էր ա­նում AZ.News-ը՝ հա­վե­լե­լով, որ դա զար­մա­նա­ լի չէ վեր­ջին ի­րա­դար­ձու­թյուն­ նե­րի ֆո­նին՝ կապ­ված բրի­տա­ նա­կան նավ­թա­յին հսկա­յի հետ, որն «իր պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­ րը Ադր­բե­ջա­նում ան­փու­թո­րեն է կա­տա­րում»: Լ­րատ­վա­կա­նի գոր­ ծա­ծած կոշտ ձևա­կեր­պում ­ն ե­րը և ոչ այն­ քան թվե­ րը վկա­ յում էին BP-ի նկատմամբ Բաք­ վի զայ­ րույ­ թի մա­սին: Եզ­րա­փա­կե­լով զե­կույ­ցի՝ Ադր­ բե­ջա­նին վե­րա­բե­րող հատ­վա­ծը՝ Petrostrategies-ի վեր­լու­ծա­բան­նե­ րը նշում են, որ բրի­տա­նա­ցի­ներն այլ ելք չու­նեն, քան վե­րա­շա­հել հյու­րըն­կա­լող ադր­բե­ջան­ցի­նե­ րի սրտե­րը, քա­նի որ հա­կա­ռակ դեպ­ քում նրանք դուրս կմղվեն «բարձր շա­հու­թա­բե­րու­թյամբ» ակ­տիվ ­ն ե­րից:  n Պատ­րաս­տել է Ս­տել­լա Մեհ­րա­բեկ­յա­նը


№ 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ. |

Փողեր | 5

ՊԵԿ-ը պարգևատ­րել է ի­րեն Կա­ռա­վա­րու­թյան պա­հուս­տա­յին ֆոն­դի հաշ­վին Դի­լի­ջա­նի ու­սում ­ն ա­կան կենտ­ րո­նի վե­րա­կա­ռուց­ման աշ­խա­ տանք­նե­րը Պե­տե­կա­մուտ­նե­ րի կո­մի­տեում ո­րո­շել են ի­րա­ կա­նաց­նել ար­տաբ­յու­ջե­տա­ յին մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին, իսկ աշ­խա­տա­կից­նե­րին, ա­հա, պարգևատ­րել կա­ռա­վա­րու­ թյան պա­հուս­տա­յին ֆոն­ դից։ ՊԵԿ-ի աշ­խա­տա­կից­նե­ րը այս տա­ րի կստա­ նան ընդ­ հա­նուր առ­մամբ ֌920  մլն­-ի պարգևատ­րում ­ն եր։

0.92 q 0.23%

425

405 395 385 19.06

19.09

եվրո/դրամ

19.12

539.38

2.60 p 0.48%

530

510

ՊԵԿ-ի աշ­խա­տա­ կից­նե­րը այս տա­

մամբ ֌920  մլն­-ի պարգ­ևատ­րում­ ներ։

490 19.06

customs.am

ընդ­հա­նուր առ­

ռուց­ման աշ­խա­տանք­նե­րի կա­ պա­լա­ռու՝ ԶԱԱՐՏ և «Սա­հակ­յան­ շին» ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը (վեր­ջինս փոխ­կա­պակց­ված է ՀՀԿ խմբակ­ ցու­թյան ղե­կա­վար Գա­լուստ Սա­ հակ­յա­նի հետ) խախ­տել են ժա­ մա­նա­կա­ցույ­ցը, և ՊԵԿ-ը ցան­ կա­նում է պայ­մա­նագ­րե­րով ամ­ րագր­ված աշ­խա­տանք­նե­րի կա­տար­ման վերջ­նա­ժամ ­կ ե­տը եր­կա­րաձ­գել մինչև 2013թ. մա­ յի­սի 20-ը։ Թե այս ըն­կե­րու­թյուն­

«

է վե­րա­կա­ռու­ցեր ննջա­րա­նա­յին մաս­նա­շեն­քը, կա­տա­րեր 5-հար­ կա­նի հյու­րա­նո­ցի հար­դար­ման աշ­խա­տանք­նե­րը, վե­րա­նո­րո­գեր հիմ ­ն ա­կան մաս­նա­շեն­քի տա­նի­ քը, կա­ռու­ցեր 3,5 հա տա­րած­քի սե­լա­վա­տար և սո­ղան­քա­յին լան­ ջի պաշտ­պա­նիչ կա­ռույց­ներ։ Պարզ­վում է՝ «Սա­հակ­յան­շի­ նը» բազ­մապ­րո­ֆիլ շի­նա­րա­րա­ կան ըն­ կե­ րու­ թյուն է. հենց այս ըն­կե­րու­թյունն է այս տա­րի կա­

ՊԵԿ-ի ու­սում ­ն ա­կան կենտ­րո­նի է վե­ րած­վել Հա­յաս­տա­նի կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիստ­նե­ րի միու­թյան «Դի­լի­ջա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան տու­նը»

նե­րը ինչ ժամ ­կ ետ­նե­րում պետք է «տե­ղա­վոր­վեին», չի երևում ան­ գամ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյան պե­տա­կան գնում ­ն ե­րի պաշ­ տո­նա­կան ին­տեր­նե­տա­յին կայ­ քում տե­ղադր­վող պայ­մա­նագ­րե­ րի հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րից։ ՊԵԿ-ի հետ կնքած ե­րեք պայ­ մա­նագ­րե­րով «Սա­հակ­յան­շի­ նը» Դի­լի­ջա­նում պետք է ի­րա­ կա­նաց­նի ֌1  մլրդ­-ի աշ­խա­ տանք­ներ։ Ըն­կե­րու­թյու­նը պետք

»

տա­րել Երևա­նի մի շարք պո­ ղո­ տա­նե­րի աս­ֆալ­տա­պատ­ման աշ­խա­տանք­նե­րը։ ՊԵԿ-ի ու­սում ­ն ա­կան կենտ­րո­ նի է վե­րած­վել Հա­յաս­տա­նի կի­ նե­մա­տոգ­րա­ֆիստ­նե­րի միու­թյան «Դի­լի­ջա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան տու­նը» (2010թ.)։ Ե­թե հաշ­վի առ­ նենք, որ միայն այս տա­րի ՊԵԿ-ը Դի­լի­ջա­նում ծրագ­րում էր ծախ­ սել ֌2,1  մլրդ, ա­ պա ստաց­ վում է, որ ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան տու­նը

բա­ վա­ կան «է­ ժան» է ձեռք բեր­ վել՝ ըն­դա­մե­նը ֌505  մլն­-ով։ Ձեռք ­բեր­ված տա­րած­քը կազ­մում է 3,5 հա, ո­րի վրա 8 հազ. քմ­ընդ­ հա­նուր մա­կե­րե­սով շի­նու­թյուն­ ներ կան (5-հար­կա­նի ննջա­րա­ նա­յին մաս­նա­շենք, երկ­հար­կա­նի 8 քո­թեջ­ներ, ե­ռա­հարկ գլխա­վոր մաս­նա­շենք)։ Ու­սում ­ն ա­կան կենտ­րո­նում կա­ տար­վող աշ­խա­տանք­նե­րի ար­ ժե­քից երևում է, որ ՊԵԿ-ում այն ո­րո­շել են վե­րա­նո­րո­գել «վեր­ջին ճի­չով». «Դի­լի­ջա­նի ստեղ­ծա­գոր­ ծա­կան տու­նը» գնե­լիս նրա վի­ ճա­կը «բար­վոք» էր գնա­հատ­վել։ Պե­տա­կան մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին ճո­խու­թյուն­նե­րի մա­սին է խո­սում թերևս այն, որ հա­մա­լի­րի շի­նա­ րա­րա­կան ա­ռան­ձին տար­րե­րի գե­ղար­վես­տ ա-կոնստ­ր ուկ­տ ո­ րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը ճար­ տա­րա­պե­տա­կան ար­վես­տա­նոց ԶԱԱՐՏ ըն­կե­րու­թյու­նից ձեռք բե­ րե­լու հա­մար ծախս­վել է ֌84 մլն։ Մ­նում է պար­զել, թե ինչ դե­րա­ կա­տա­րու­թյուն է ու­նե­նա­լու Դի­ լի­ջա­նի ու­սում ­ն ա­կան կենտ­րո­նը ՊԵԿ-ի գոր­ծու­նեու­թյան, մաս­նա­ վո­րա­պես հար­կա­յին և մաք­սա­ յին վար­չա­րա­րու­թյան գոր­ծըն­ թա­ցում արդ­յու­նա­վե­տու­թյան բարձ­րաց­ման գոր­ծում։ Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

19.12

13.24

0.05 p 0.38%

13,20

12,50

11,80 19.06 եվրո/դոլար

19.09

1.327

19.12 0.00 p 0.36%

1,34

1,27

1,20 19.06

19.09

WTI Brent

նավթ

19.12

88.4 0.47 p 0.53% 109.82 0.99 p 0.91%

US$/bbl.

120

95

70 19.06 ոսկի

19.09

կբ 100 հհ comex

1694.0 1669.9

19.12 1.7 q 0.10% 0.6 q 0.04%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 19.06

ՀԷՑ-ը ներ­կա­յաց­րել է 2013-2015  թթ. ներդ­րու­մա­յին ծրա­գի­րը

19.09

(LME)

պղինձ

«Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան ցան­ցեր» (ՀԵՑ) ըն­կե­րու­թյունն ա­ռա­ ջի­կա ե­րեք տա­րում նա­խա­տե­սում է ֌26,4  մլրդ­-ի ներդ­րում ­ն եր կա­տա­րել. Հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը կար­գա­վո­րող հանձ­նա­ ժո­ղո­վը (ՀԾԿՀ) հա­վա­նու­թյուն է տվել միայն ֌24,7 մլրդ­-ին։ ՀԷՑում գտնում են, որ ե­թե չա­վե­լա­նա է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի ձեռք­բեր­ ման և ի­րաց­ման միջև մար­ժան, ըն­կե­րու­թյու­նը ստիպ­ված կլի­նի կրճա­տել ներդ­րու­մա­յին ծրա­գի­րը։

8016

19.12 25.3 q 0.32%

US$/tonne

8600

«Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան

7800

ցան­ցե­րը» ա­ռա­ Ֆոտոլուր

֌1,86  մլրդ, թույ­լատ­րե­լի սահ­ ման­նե­րից է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­ յի լար­ ման շեղ­ ման մի­ ջին տա­ րե­կան հա­ճա­խա­կա­նու­թյան և տևո­ղու­թյան կրճատ­մա­նը ուղ­ ղել ֌468,3 մլն, նոր սպա­ռող­նե­ րի միաց­մա­նը և հա­տուկ ծրագ­ րե­րի ի­րա­կա­նաց­մանն ուղղ­ ված ներդ­րում ­ն ե­րին հատ­կաց­ նել ֌4,7  մլրդ։ 2012թ. հա­ մար ըն­կե­րու­թյու­նը նա­խա­տե­սել էր ֌8,4  մլրդ­-ի ներդ­րում ­ն եր։ Ըն­կե­րու­թյան ներդ­րու­մա­ յին ծրագ­րում նշվում է, որ հաշ­ վի առ­նե­լով 2012թ. ըն­թաց­

19.09

ռուբլի/դրամ

Ներդ­րում ­ն եր մար­ժա­յի հույ­սով

Ե­րեկ ՀԾԿՀ-ն հա­վա­նու­թյուն է տվել ՀԷՑ-ի 2013-2015 թթ. ներդ­ րու­մա­յին ծրագ­րին (֌24,7  մլրդ ծա­վա­լով՝ ա­ռանց ԱԱՀ-ի)։ Գա­ լիք տա­րի ըն­կե­րու­թյու­նը ներդ­ րու­մա­յին ծրագ­րով կի­րա­ կա­նաց­նի ֌8  մլրդ­-ի աշ­խա­ տանք­ներ։ Մաս­նա­վո­րա­պես՝ հո­սան­քազր­կում ­ն ե­րի մի­ջին տևո­ղու­թյան և հա­ճա­խա­կա­նու­ թյան ցու­ցա­նիշ­նե­րի պահ­պան­ ման, անվ­տան­գու­թյան ա­պա­ հով­ման և մաշ­ված սար­քա­վո­ րում ­ն ե­րի փո­խա­րին­ման հա­ մար նա­խա­տես­վում է ծախ­սել

406.50

415

րի կստա­նան

Կա­ռա­վա­րու­թյան այս տար­վա ապ­րի­լին ըն­դուն­ված ո­րոշ­ման հա­մա­ձայն՝ Դի­լի­ջա­նի ու­սում ­ն ա­ կան կենտ­րո­նի վե­րա­նո­րոգ­ման հա­մար ՊԵԿ-ը իր ար­տաբ­յու­ջե­ տա­յին մի­ջոց­նե­րից պետք է ուղ­ ղեր ֌2,1 մլրդ. այս նպա­ տա­ կով գոր­ծա­դի­րը պա­հուս­տա­յին ֆոն­ դից ՊԵԿ-ին հատ­կաց­նե­լու էր ֌1  մլրդ՝ գու­ մա­ րը մինչև 2012թ. դեկ­տեմ­բե­րի 1-ը վե­րա­կանգ­նե­ լու պայ­մա­նով։ 2012թ. ՊԵԿ-ը կնքել է Դի­լի­ջա­ նի ու­սում ­ն ա­կան կենտ­րո­նի վե­ րա­կա­ռուց­ման աշ­խա­տանք­նե­ րի շուրջ ֌2,1  մլրդ­-ի պայ­մա­նագ­ րեր, ո­ րից ֌1,1  մլրդ­-ը՝ իր ար­ տաբ­յու­ջե­տա­յին, իսկ ֌1  մլրդ­-ը՝ բյու­ջեի պա­հուս­տա­յին ֆոն­դի մի­ջոց­նե­րից։ Ու­շագ­րավ է, որ Կո­մի­տեն կա­ ռա­վա­րու­թյան այ­սօր­վա նիս­ տի հաս­տատ­մանն է ներ­կա­յաց­ րել ո­րոշ­ման մի նա­խա­գիծ, ո­րով ա­ռա­ջար­կում է այդ ֌2,1  մլրդ­ից ֌920  մլն­-ը ուղ­ղել աշ­խա­տա­ կից­նե­րի պարգևատր­մա­նը, իսկ ֌80  մլն­-ը՝ սոցվ­ճար­նե­րի վճար­ մա­նը։ Ս­տաց­վում է, որ կա­ռա­վա­ րու­թյան պա­հուս­տա­յին ֆոն­դին ֌1  մլրդ­-ը վե­րա­դարձ­նե­լու փո­ խա­րեն Պե­տե­կա­մուտ­նե­րի կո­մի­ տեում նա­խընտ­րել են գու­մա­րը ուղ­ղել պարգևատ­րում ­ն ե­րին։ Ընդ ո­րում՝ ՊԵԿ-ի ա­ռա­ջար­ կու­թյուն­նե­րն այս­քա­նով չեն սահ­մա­նա­փակ­վում։ Պարզ­վում է՝ Դի­լի­ջա­նի ու­ սում ­ն ա­կան կենտ­րո­նի վե­րա­կա­

դոլար/դրամ

ջի­կա ե­րեք տա­ րում ֌26,4  մլրդ­-ի ներդ­րում ­ն եր է նա­խա­տե­սում։

7000 19.06 ցորեն

(cbt)

19.09

300.83

19.12 2.76 p 0.92%

US$/tonne

քում ձևա­վոր­ված սա­կագ­նա­ յին մար­ժա­յի նա­խա­տես­վա­ ծից ցածր մա­կար­դա­կը՝ ՀԷՑ-ը հայտն­վել է բա­վա­կան դժվար ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կում, ին­չը կա­րող է հան­գեց­նել ըն­կե­րու­ թյան ներդ­րում ­ն ե­րի և ծախ­սե­րի կրճատ­ման: 2013-2015  թթ. ներդ­րու­մա­ յին ծրա­գի­րը հնա­րա­վոր կլի­ նի ի­րա­կա­նաց­նել ֆի­նան­սա­

կան ակ­տիվ ­ն ե­րի տե­սանկ­յու­նից, ե­թե ըն­կե­րու­թյու­նը ստա­նա նա­ խա­տես­ված սա­կագ­նա­յին մար­ ժան 2012թ. կամ էլ նոր­ մա­ տիվ և փաս­տա­ցի սա­կագ­նա­յին մար­ ժա­յի ձևա­վոր­ված տար­բե­րու­ թյու­նը 2013թ. ըն­թաց­քում: Հա­ կա­ ռակ դեպ­ քում ՀԷՑ-ը ստիպ­ ված կլի­նի կրճա­տել ներդ­րու­մա­ յին ծրա­գի­րը։ Ա.Չ.

370 330 290 250 210 19.06

19.09

19.12

Տվյալները վերցված են 19.12, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

Տա­սը տա­րում՝ $5,9  տրլն Ռու­սաս­տա­նը զար­գա­ցող երկր­նե­րի ա­ռա­ջին հնգյա­կում է՝ ըստ վեր­ջին տաս­նամ­յա­կում երկ­րից կա­պի­տա­լի ա­նօ­րի­նա­կան ար­տա­ հոս­քի ցու­ցա­նի­շի։ Այս­պի­սի տվյալ­ներ է հրա­պա­րա­կել ա­մե­րիկ­յան Global Financial Integrity (GFI) ըն­կե­րու­թյու­նը: GFI-ի գնա­հատ­մամբ՝ 2000-2010  թթ. ըն­թաց­քում Ռու­սաս­տա­նից դուրս է բեր­վել $152  մլրդ։ Ցու­ցա­նի­շով ա­ռա­ջա­տա­րը Չի­նաս­տանն է, գու­մար­նե­րի ա­մե­նա­մեծ ար��տա­հոսքն այս­տեղ ար­ձա­նագր­վել է 2010թ.՝ $420  մլրդ։ GFI-ը ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյուն է ի­րա­կա­նաց­րել 150 զար­գա­ցող երկր­նե­րում՝ հեն­վե­լով նրանց ար­տա­քին վճա­րա­յին հաշ­վեկշ­ ռի տվյալ­նե­րի վրա, ո­րոնք տրա­ մադ­րում է Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­ յին հիմ ­ն ադ­րա­մը։ Գ­նա­հա­տա­ կան­նե­րի հա­մար հիմք է ծա­ռա­յել նաև ար­տա­հան­ման և ներկր­ման մաք­սա­յին ար­ժեք­նե­րի մա­սին տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը։ 2010թ. զար­գա­ցող երկր­նե­րից ա­նօ­րի­նա­կան կեր­պով դուրս բեր­ված գու­մար­նե­րի ծա­վա­ լը ա­ ճել է 13,6%-ով՝ հաս­ նե­ լով

$858,8  մլրդ­-ի։ Ցու­ցա­նի­շը անն­ շան է զի­ ջում 2008թ. ռե­ կոր­ դա­ յին՝ $871,3  մլրդ­-ին։ Ըստ կազ­մա­կեր­պու­թյան փոր­ ձա­գետ­նե­րի՝ «կեղ­տոտ փո­ղե­ րը» շա­րու­նա­կում են զար­գա­ ցող երկր­նե­րից ար­տա­հո­սել դե­ պի օֆ­շո­րա­յին հանգր­վան­ներ և զար­գա­ցած երկր­նե­րի բան­կա­յին հաշ­վե­հա­մար­ներ: GFI-ի տվյալ­ նե­րի հա­մա­ձայն՝ 2001-2010  թթ. ա­նօ­րի­նա­կան գու­մար­նե­րի ար­ տա­հոս­քը կազ­մել է $5,9  տրլն։ 2010թ. Ռու­սաս­տա­նից ա­նօ­ րի­նա­կան կեր­պով դուրս է բեր­

վել $43,6 մլրդ։ Ըստ GFI-ի՝ զար­ գա­ցող երկր­նե­րի մեծ մա­սում գու­մար­նե­րի ա­նօ­րի­նա­կան ար­ տա­հոս­քը կա­տար­վում է ապ­ րանք­նե­րի և ծա­ռա­յու­թյուն­նե­ րի հայ­տա­րա­րագր­ված ար­ժե­քի աղ­ճատ­ման մի­ջո­ցով, մինչ­դեռ Ռու­սաս­տա­նում նա­խընտ­րում են ֆի­նան­սա­կան գոր­ծարք­նե­րը։ Ռու­սաս­տա­նի մա­սով GFI-ի տվյալ­նե­րը բա­վա­կան մոտ են այս երկ­րի Կենտ­րո­նա­կան բան­ կի՝ մաս­նա­վոր սեկ­տո­րից կա­պի­ տա­լի ար­տա­հոս­քի 2000-2010  թթ. ցու­ցա­նի­շին՝ $134,7  մլրդ (միայն 2010թ.՝ $34,4 մլրդ)։ Չի­նաս­տա­նից կա­պի­տա­լի ար­ տա­ հոս­ քը շուրջ 20 ան­ գամ գե­ րա­զան­ցում է Ռու­սաս­տա­նի ցու­ ցա­նի­շը՝ 2000-2010  թթ. կազ­մե­լով $2,74 տրլն: Միայն 2010թ. Չի­նաս­ տա­նից դուրս է բեր­վել $420 մլրդ-ի ստվե­րա­յին կա­պի­տալ։

gazeta.ru

Կեղ­տոտ փո­ղե­րը ար­տա­հո­սել են օֆ­շոր­ներ

Չի­նաս­տա­նից կա­պի­տա­լի ար­տա­հոս­քը շուրջ 20 ան­գամ գե­րա­զան­ցում է Ռու­սաս­տա­ նի ցու­ցա­նի­շը։

Բ­րի­տա­նա­կան Tax Justice Network-ի ըն­թա­ցիկ տար­վա հու­ լիս­յան գնա­հա­տա­կան­նե­րի հա­ մա­ձայն՝ չհայ­տա­րա­րագր­ված օֆ­շո­րա­յին հաշ­վե­հա­մար­նե­րում

ստվե­րա­յին կա­պի­տա­լի ծա­վա­ լը $21 տրլն­է: Վեր­ջին 40 տար­վա ըն­թաց­քում Չի­նաս­տա­նից կա­ պի­տա­լի ար­տա­հոս­քը կազ­մել է $1,2 տրլն։  n

Չի­նաս­տա­նը կխթա­նի Արևել­յան Ա­սիան 2013թ. Չի­նաս­տա­նի տնտե­սա­ կան ա­ճը կկազ­մի 8,4%, աս­վում է Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի հրա­ պա­ րա­ կած East Asia and Pacific Economic Update զե­կույ­ցում։ Մինչ այս բան­կի փոր­ձա­գետ­նե­ րը Չի­նաս­տա­նում 8,1% տնտե­ սա­կան աճ էին ակն­կա­լում։

Չի­նաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը թևա­կո­խում է վե­րա­կանգն­ման փուլ, աս­վում է Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի զե­կույ­

vb.kg

ցում։

«Ղր­ղըզ­գա­զի» գլխա­վոր տնօ­րեն Տուր­գուն­բեկ Կուլ­մուր­զաև։

Ղր­ղըզս­տա­նը վա­ճա­ռում է պարտ­քե­րը «Գազպ­րո­մին» ա­ռա­ջարկ­վել է գնել «Ղր­ղըզ­գա­զի» 75%-ը՝ $1-ով Ղր­ղըզս­տա­նը ռու­սա­կան «Գազպ­րո­մի ն» ա­ռա­ջար­կել է $1-ով գնել «Ղր­ղըզ­գա­զի» 75% բաժ­նե­մա­սը, խորհր­դա­րա­նում հայ­տա­ րա­րել է վար­չա­պետ Ժան­տո­րո Սա­տի­բալ­դիևը: Ղր­ղը­զա­կան կող­մը, վար­չա­պե­ տի խոս­քով, «Գազպ­րո­մից» պա­ հան­ջե­լու է չեղ­յալ հայ­տա­րա­րել «Ղր­ղըզ­գա­զի» նախ­կին պարտ­ քե­րը՝ այդ­պես էլ չհստա­կեց­նե­ լով դրանց ծա­ վա­ լը։ Հայտ­ նի չէ նաև ա­ռա­ջար­կի նկատ­մամբ ռու­ սա­կան կող­մի ար­ձա­գան­քը։ Ա­վե­լի վաղ «Ղր­ղըզ­գա­ զի» գլխա­վոր տնօ­րե­նի տե­ ղա­կալ Եվ­գե­նի Օռ­լեն­կոն հայ­ տա­րա­րել էր, թե մաս­նա­վո­ րեց­ման գոր­ծըն­թա­ցի շրջա­նա­ կում «Գազպ­րո­մը» պետք է շուրջ $500  մլն­-ի ներդ­րում ­ն եր կա­տա­ րի ըն­կե­րու­թյու­նում։ «Գազպ­րո­մի» կող­մից «Ղր­ ղըզ­գա­զի» վե­րահս­կիչ փա­թե­թի ձեռք­բեր­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը քննարկ­վում է 2003-ից։ Բա­նակ­ ցու­թյուն­նե­րը պետք է ա­վարտ­ վեին 2012թ. սեպ­տեմ­բե­րին։ Ըստ Ղր­ղըզս­տա­նի վար­չա­պե­ տի՝ դեկ­ տեմ­ բե­ րի 19-ին և 20-ին այս հար­ցի շուրջ խորհր­դակ­ցու­ թյուն­ներ են ըն­թա­նա­լու Մոսկ­ վա­ յում։ Ակն­ կալ­ վում է, որ հենց այս ըն­թաց­քում էլ խնդի­րը վերջ­

նա­կան լու­ծում կստա­նա։ Ղր­ղըզս­տա­նը մտա­դիր է գոր­ ծար­քի մի­ջո­ցով դի­վեր­սի­ֆի­ կաց­նել գա­զի ներկր­ման աղբ­ յուր­նե­րը։ Ներ­կա­յում այն գրե­թե ամ­բող­ջու­թյամբ կա­տար­վում է Ուզ­բեկս­տա­նից և Ղա­զախս­տա­ նից: Ընդ ո­րում՝ «Ղր­ղըզ­գա­զի» պարտ­քը Ղա­զախս­տա­նին գե­ րա­զան­ցում է $3  մլն­-ը: Ան­ցած շա­բաթ Ղա­զախս­տա­ նը դա­դա­րեց­րել է բնա­կան գա­ զի մա­տա­կա­րա­րում ­ն ե­րը Ղր­ ղըզս­տա­նի հյու­սիս: «Ղր­ղըզ­ գա­զում» դա պայ­մա­նա­վո­րել են պարտ­քե­րով: Ղր­ղըզս­տան գա­զի մա­տա­կա­ րա­րում ­ն ե­րը նվա­զել են շուրջ եր­կու ան­գամ: Արդ­յուն­քում դա­ դա­րեց­վել է վա­ռե­լի­քի մա­տա­ կա­րա­րու­մը Բիշ­քե­կի ջեր­մաէ­ լեկտ­րա­կա­յան, ինչ­պես նաև երկ­րի հյու­սի­սա­յին շրջան­նե­րի ձեռ­նար­կու­թյուն­ներ: Է­լեկտ­րա­ կա­յան­նե­րում վթար­նե­րից խու­ սա­փե­լու հա­մար Ղր­ղըզս­տա­նը վե­րա­դար­ձել է հով­հա­րա­յին ան­ ջա­տում ­ն ե­րի պրակ­տի­կա­յին։  n

Հա­մա­ձայն թար­մաց­ված տվյալ­ նե­րի՝ 2012թ. Չի­նաս­տա­նի տնտե­ սա­կան ա­ճը կկազ­մի 7,9%, ո­րը 1999-ից ի վեր ար­ձա­նագր­ված ա­մե ­նա­ցածր ցու­ցա­նիշն է։ 2011թ. ՀՆԱ-ն ա­ճել է 9,3%-ով։ 2013թ. Չի­նաս­տա­նի տնտե­սա­ կան ա­ճի տեմ­պի վե­րա­կանգ­նու­ մը բան­կում պայ­մա­նա­վո­րել են դրա­մա­վար­կա­յին խթա­նում ­ն ե­ րով և ներդ­րու­մա­յին մե­ծա­ծա­վալ նա­խագ­ծե­րի ի­րա­կա­նաց­մամբ։ «Չի­նաս­տա­նում վեր­ջին ա­միս­ նե­րին կա­պի­տալ ներդ­րում ­ն ե­ րի ծա­վա­լի և արդ­յու­նա­բե­րա­ կան ար­տադ­րան­քի ա­ճը վկա­ յում են, որ երկ­րի տնտե­սու­թյու­նը թևա­կո­խում է վե­րա­կանգն­ման փուլ»,– աս­ված է զե­կույ­ցում։ ՀԲ-ն Արևել­յան Ա­սիա­յի և Խա­ ղա­ղօվ­կիա­նոս­յան տա­րա­ծաշր­

economy.money.cnn.com

ՀԲ-ն թար­մաց­րել է կան­խա­տե­սու­մները

ջա­նի հա­մար (նե­րա­ռում է ընդ­ հա­նուր առ­մամբ 20 եր­կիր) 2013թ. ա­ճի տեմ­պի ա­րա­գա­ցում է ակն­կա­լում՝ պայ­մա­նա­վոր­ված Չի­նաս­տա­նի տնտե­սու­թյան վե­ րա­կանգն­մամբ, ո­րը, սա­կայն, կու­ղեկց­վի պա­հան­ջար­կի և տո­ կո­սադ­րույք­նե­րի նվազ­մամբ։ Հա­մա­ձայն բան­կի կան­խա­ տես­ման՝ ըն­թա­ցիկ տա­րում տա­ րա­ծաշր­ջա­նի տնտե­սա­կան ա­ճը կկազ­մի 7,5%, 2013թ.՝ 7,9%: Նա­ խորդ զե­ կույ­ ցում ՀԲ-ն 2013թ. հա­ մար 7,2% աճ էր կան­ խա­ տե­ սել։ Ըստ ՀԲ փոր­ձա­գետ­նե­րի՝ 2012թ. այս տա­րա­ծաշր­ջա­նին բա­ժին կընկ­նի գլո­բալ տնտե­սու­ թյան ա­ճի 40%-ը։ Զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­նե­րի կար­ ծի­ քով՝ մի շարք ռիս­ կեր, այդ

թվում՝ եվ­րո­գո­տում կա­ռուց­ ված­քա­յին բա­րե­փո­խում ­նե­ րի դան­դա­ղու­մը, ԱՄՆ-ի հնա­ րա­վոր «բյու­ջե­տա­յին ճեղք­ ված­ քը», ինչ­ պես նաև Չի­ նաս­տա­նում ներդ­րում ­նե­րի ան­կու­մը, կա­րող են ստվե­րել տա­րա­ծաշր­ջա­նի տնտե­սա­կան հե­ռան­կար­նե­րը։ ՀԲ-ն տա­րա­ծաշր­ջա­նի տնտե­ սա­կան քար­տե­զի վրա «լու­սա­ վոր կետ» է հա­ մա­ րում Մ­ յան­ մա­րը, ո­րը եր­կա­րատև մե­կու­ սա­ցու­մից հե­տո վճռա­կա­նո­րեն թևա­կո­խել է մի­ջազ­գա­յին հա­ մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ընդ­լայն­ման փուլ: Տն­տե­սու­թյան ա­ճը 2012թ. այս­ տեղ կկազ­ մի 6,3%՝ ան­ ցած տար­վա 5,5%-ի հա­մե­մատ՝ 2013թ. հաս­նե­լով 6,5%-ի։  n

Սուզ­վե­լով վատ պարտ­քե­րի մեջ Իս­պա­նիան ա­վե­լաց­նում է պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի ծա­վա­լը Ան­հու­սա­լի վար­կե­րը Իս­պա­նիա­յում հա­սել են ռե­կոր­դա­յին՝ €190  մլրդ­-ի, փո­խա­րե­նը նվա­զա­գույն ծա­վա­լի են նոր վար­կե­րը։ Երկ­րում շա­րու­նա­կում է ա­վե­լա­նալ գոր­ծա­զուրկ­նե­րի թի­վը։ Իս­պա­նիա­յի Կենտ­րո­նա­ կան բան­կի տվյալ­նե­րի հա­մա­ ձայն՝ ըն­թա­ցիկ տար­վա եր­րորդ ե­ռամս­յա­կում բան­կա­յին հա­մա­ կար­գում «վատ» պարտ­քե­րի ծա­ վալն ա­ ճել է 4%-ով՝ կազ­ մե­ լով €190  մլրդ։ Սա վար­կա­յին ընդ­հա­ նուր պորտ­ֆե­լի 11,2%-ն է՝ սեպ­ տեմ­բե­րի 10,7%-ի հա­մե­մատ։ Բ­րի­տա­նա­կան Barclays Capital-ի փոր­ձա­գետ­նե­րի գնա­ հատ­մամբ՝ խնդրա­հա­րույց վար­ կե­րում ա­մե ­նա­մեծ մաս­նա­բա­ժի­

նը շի­նա­րա­րու­թյան ո­լոր­տինն է (ընդ­հա­նուր պորտ­ֆե­լի 29,4%-ը)։ «Վատ» պարտ­քե­րում կոր­պո­րա­ տիվ և փոքր ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­ րի մաս­նա­բա­ժի­նը 7,5% է, հի­փո­ թե­քա­յին սեկ­տո­րի­նը՝ 3,6%, սպա­ ռո­ղա­կան վար­կե­րի­նը՝ 8,5%: Ընդ ո­րում՝ ի­րադ­րու­թյու­նը վատ­թա­ րա­նում է ման­րա­ծախ առևտ­ րի ո­լոր­տում, գոր­ծազր­կու­թյան բարձր մա­կար­դա­կի պատ­ճա­ռով։ Գոր­ծազր­կու­թյան ցու­ցա­նի­շը Իս­ պա­նիա­յում 25% է, ե­րի­տա­սարդ­

նե­րի շրջա­նում՝ 50%։ Ըն­թա­ ցիկ տար­վա նո­յեմ­բե­րին Իս­պա­ նիա­յում աշ­խա­տան­քից զրկվել է ա­վե­լի քան 74 հազ. մարդ։ «Վատ» պարտ­քե­րի ծա­վա­ լի ա­ճին զու­գա­հեռ՝ իս­պա­նա­ կան բան­կե­րը հար­կադր­ված են խստաց­նել նաև վար­կա­վոր­ման պայ­ման­նե­րը՝ կրճա­տե­լով տրա­ մադր­վող վար­կե­րի ընդ­հա­նուր ծա­վա­լը։ Հոկ­տեմ­բե­րին ցու­ցա­նի­ շը նվա­ զել է €10  մլրդ­-ով՝ մինչև €1,69 տրլն։ Վար­կա­յին բու­մը Իս­պա­ նիա­յում 2008թ. սկզբին էր՝ €1,8 տրլն­ ընդ­հա­նուր պորտ­ֆե­լով։  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Օ­բա­ման՝ «Տար­վա մարդ» ԱՄՆ-ի նա­խա­գա­հը Time-ի հա­մար խորհր­դան­շել է պատ­մա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րի սահ­մա­նա­գի­ծը

time.com

Ա­մե­րիկ­յան Time ամ­սա­գի­րը 2012թ. «Տար­վա մարդ» է ճա­նա­չել ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­մա­յին. նրա լու­սան­կա­րը կհայտն­ վի պար­բե­րա­կա­նի այս տար­վա վեր­ջին հա­մա­րի շա­պի­կին։

«Նոր Ա­մե­րի­կա­յի ճար­տա­րա­պե­տը» ու Time ամ­սագ­րի 2012թ. «Տար­վա մար­դը»։

«Մենք բո­լորս մշա­կու­թա­յին ու ժո­ղովր­դագ­րա­կան պատ­մա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րի սահ­մա­ նագ­ծին ենք, և Օ­բա­ման դրանց խորհր­դա­նիշն է ու ո­րոշ ի­մաս­ տով՝ նոր Ա­մե­րի­կա­յի ճար­տա­ րա­պե­տը»,– նշել է Time-ի գլխա­ վոր խմբա­գի­րը։ Օ­բա­ման Time-ի «Տար­վա մարդ» է դառ­ նում ար­ դեն երկ­ րորդ ան­գամ. ամ­սագ­րի խմբագ­

րու­թյունն ԱՄՆ-ի նա­խա­գա­հին այս տիտ­ղոսն ա­ռա­ջին ան­գամ շնոր­հել է 2008թ.։ Ամ­սագ­րի ըն­թեր­ցող­ներն անց­ յալ շա­բաթ օն­լայն հարց­ման ըն­ թաց­ քում «Տար­ վա մարդ» էին ընտ­րել Հ­յու­սի­սա­յին Կո­րեա­յի ա­ռաջ­նորդ Կիմ Չեն Ի­նին։ Հատ­ կան­շա­կան է, որ խմբագ­րու­թյան և ըն­թեր­ցող­նե­րի ընտ­րու­թյու­նը եր­բեք չի հա­մըն­կել։

ից. այս տիտ­ ղոսն ա­ ռա­ ջին ան­ գամ ստա­ցել է ա­մե­րի­կա­ցի օ­դա­ չու Չառլզ Լինդ­բեր­գը։ Ամ­սագ­րի տար­վա ամ­փո­փիչ հա­մա­րի շա­ պի­կին այս ըն­թաց­քում հայտն­վել են Մա­հաթ­մա Գան­դին, Ա­դոլֆ Հիտ­լե­րը, Իո­սիֆ Ս­տա­լի­նը (եր­ կու ան­գամ), Ո­ւինս­թոն Չեր­չի­ լը, Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը։ 2011թ. «Տար­վա մարդ» է ճա­նաչ­վել «ցու­ցա­րա­րի» հա­վա­քա­կան կեր­ պա­րը. պար­բե­րա­կանն այդ­պես ընդգ­ ծել էր 2011թ. ամ­ բողջ աշ­ խար­հում տե­ղի ու­նե­ցած բո­ղո­քի ցույ­ցե­րի կարևո­րու­թյու­նը։  n

2012թ. «Տար­ վա մար­ դու» 38 հա­վակ­նորդ­նե­րի թվում էին նաև ԱՄՆ-ի պետ­քար­տու­ղար Հի­լա­րի Ք­լին­թո­նը, Սի­րիա­յի նա­խա­գահ Բա­շար ալ Ա­սա­դը, Ե­գիպ­տո­ սի նա­խա­գահ Մու­հա­մադ Մուր­ սին, պա­կիս­տան­ցի 15-ամ­յա ակ­ տի­վիստ Մա­լա­լա Յու­սուֆ­զա­ յին, ռու­ սա­ կան Pussy Riot պանկ խում­բը, հա­րավ­կո­րեա­ցի ռե­փեր Psy-ը, Curiosity մար­սագ­նա­ցը, ա­նօ­րի­նա­կան ներ­գաղ­թյա­լի հա­ վա­քա­կան կեր­պա­րը և այլն։ Time-ի խմբագ­րու­թյու­նը «Տար­վա մարդ» ընտ­րում է 1927-

Աշ­խար­հը կախ­ված էր Դ­րա­գիից

Ան­ջա­տո­ղա­կան­ներն ա­վար­տել են բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը հան­րաք­վեի շուրջ

Financial Times-ը ներ­կա­յաց­րել է անց­նող տար­վա հինգ խո­շոր ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը

Ազ­գայ­նա­կան «Մեր­ձե­ցում և դա­շինք» ու «Կա­տա­լո­նիա­ յի ձախ հան­րա­պե­տա­կան­ ներ» կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը հա­ մա­ձայ­նու­թյան են ե­կել 2014թ. Իս­պա­նիա­յից Կա­տա­լո­նիա­ յի ան­կա­խու­թյան հան­րաք­վե անց­կաց­նե­լու շուրջ։ նե­րի ցույ­ցը Բար­ սե­լո­նում, 8 հոկ­ տեմ­բե­րի, 2012թ.։

zeit.de

Ան­ջա­տո­ղա­կան­

Ազ­գայ­նա­կան եր­կու այս կու­ սակ­ցու­թյուն­նե­րի բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րի արդ­յունք­նե­րի մա­սին պաշ­տո­նա­պես հայ­տա­րար­վել է ե­րեկ։ Կա­տա­լո­նիա­յի շրջա­նա­ յին խորհր­դա­րա­նի՝ այս տար­ վա նո­յեմ­բե­րին կա­յա­ցած վա­ղա­ ժամ ընտ­րու­թյուն­նե­րում ազ­գայ­ նա­կան­նե­րը ստա­ցել էին ձայ­նե­ րի մե­ծա­մաս­նու­թյու­նը։ Տն­տե­սա­կան ճգնա­ժամն Իս­ պա­նիա­յում սրել է ան­ջա­տո­ղա­

կան տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը։ Ազ­ գայ­նա­կան­նե­րը վստա­հեց­նում են՝ 7,6  մլն կա­տա­լո­նա­ցի­նե­րը կհաղ­թա­հա­րեին դժվա­րու­թյուն­ նե­ րը, ե­ թե «նրանց վզից կախ­ ված չլի­նեին» երկ­րի ա­վե­լի աղ­ քատ շրջան­նե­րը, ո­րոնց Կա­տա­ լո­նիան փո­խան­ցում է ե­կա­մուտ­

նե­րի մի մա­սը։ Իս­պա­նիա­յի վար­չա­պետ Մա­ րիա­նո Ռա­խոյն ար­դեն հայ­տա­ րա­րել է, որ Մադ­րի­դը ընդ­դի­ մա­նա­լու է հան­րաք­վեին և ար­ գե­լա­փա­կե­լու նրա անց­կա­ցու­մը Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի մի­ջո­ցով:  n

Տաշ­քեն­դը պաշ­տո­նա­պես լքեց ՀԱՊԿ-ն Լու­կա­շե­նոն այ­րել է կա­մուրջ­նե­րը Ուզ­բեկս­տա­նի հա­մար Ուզ­բեկս­տա­նը պաշ­տո­նա­պես դա­դա­րեց­րել է ան­դա­մակ­ ցու­թյու­նը Հա­վա­քա­կան անվ­ տան­գու­թյան պայ­մա­նագ­րի կազ­մա­կեր­պու­թյա­նը (ՀԱՊԿ)։ Կազ­մա­կեր­պու­թյանն ան­դա­ մագր­վե­լու հա­մար ար­տո­նու­ թյուն­ներ Տաշ­քեն­դը այլևս չի ու­նե­նա, հայ­տա­րա­րել է Բե­լա­ ռու­սի նա­խա­գահ Ա­լեք­սանդր Լու­կա­շեն­կոն Մոսկ­վա­յում։ «Մենք բա­վա­րա­րել ենք նրանց խնդրան­քը և դա­դա­րեց­րել Ուզ­ բեկս­տա­նի ան­դա­մակ­ցու­թյու­ նը ՀԱՊԿ-ին», – ա­ սել է Լու­ կա­ շեն­կոն Մոսկ­վա­յում ըն­թա­ցող Հա­վա­քա­կան անվ­տան­գու­թյան խորհր­դի ընդ­լայն­ված նիս­տին։ Ն­րա խոս­քով՝ ՀԱՊԿ ան­դամ երկր­նե­րը պայ­մա­նա­վոր­վել են, որ «կազ­մա­կեր­պու­թյանն ան­դա­ մագր­վե­լու որևէ ար­տո­նու­թյուն,

Հա­վա­քա­կան azattyk.org

անվ­տան­գու­թյան

այդ թվում՝ այս պե­տու­թյան հա­ մար, այլևս չի լի­նե­լու»։ Հու­նի­սի վեր­ջին Ուզ­բեկս­տա­ նը ՀԱՊԿ քար­տու­ղա­րու­թյա­նը նո­տա էր հղել՝ կազ­մա­կեր­պու­ թյա­նը իր մաս­նակ­ցու­թյու­նը դա­ դա­րեց­նե­լու մա­սին։ Ուզ­բեկս­ տա­նը նախ­կի­նում ար­դեն դուրս ե­ կել է ՀԱՊԿ-ից՝ 1999թ.՝ 2006թ. օ­գոս­տո­սին վե­րա­կանգ­նե­լով

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

խորհր­դի ընդ­ լայն­ված նիս­տը, Մոսկ­վա, 19 դեկ­ տեմ­բերի, 2012թ.։

ան­դա­մակ­ցու­թյու­նը։ Այս­պի­սով՝ այժմ ՀԱՊԿ ան­դամ են Հա­յաս­տա­նը, Ռու­սաս­տա­ նը, Բե­լա­ռու­սը, Ղա­զախս­տա­նը, Ղր­ղըզս­տա­նը և Տա­ջիկս­տա­նը։ Հա­վա­քա­կան անվ­տան­գու­թյան պայ­մա­նագ­րի կազ­մա­կեր­պու­ թյու­նը ստեղծ­վել է 1992թ. մա­յի­ սի 15-ին՝ ԱՊՀ ան­դամ երկր­նե­րի ստո­րագ­րած Հա­վա­քա­կան անվ­ տան­գու­թյան մա­սին պայ­մա­ նագ­րի հի­ման վրա։  n

Զար­մա­նա­լի է, որ մինչև հի­մա ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում Եվ­ րո­պա­յում ու Մեր­ձա­վոր Արևել­ քում տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­ թյուն­ ներն են։ «Չէ՞ որ հա­ մընդ­ հա­ նուր կար­ ծիք կա, թե տնտե­ սա­կան ու քա­ղա­քա­կան ու­ժի կենտ­րո­նը Արև­մուտ­քից տե­ղա­ փոխ­ վում է Արևելք։ ԱՄՆ-ի նա­ խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման ան­գամ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան մի ամ­ բողջ դոկտ­ րին է կա­ ռու­ ցել այս հիմ­քով»- գրում է բրի­տա­նա­կան Financial Times պար­բե­րա­կա­նի վեր­լու­ծա­բան Գի­դեոն Ռահ­մա­նը՝ ա­ռա­ջար­կե­լով «տար­վա ի­րա­ դար­ձու­թյուն­նե­րի» իր հնգյա­կը։

ft.co

Կա­տա­լո­նիան հա­մա­ձայ­նեց­րել է ան­կա­խու­թյու­նը

2012թ. «Հին Եվ­րո­պա­յից» կախ­ված էր հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյան ճա­կա­ տա­գի­րը, իսկ «Դ­րա­գին մեղ­մեց ճգնա­ ժա­մի սրութ­յու­նը»։

Տար­վա ըն­թաց­քում ա­մե ­նագլ­ խա­վո­րը Եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­ նա­կան բան­կի ղե­կա­վար Մա­րիո Դ­րա­գիի ջան­քերն էին՝ ուղղ­ված եվ­րո­գո­տու ճգնա­ժա­մի կար­գա­ վոր­մա­նը։ 2012թ. «Հին Եվ­րո­պա­ յից» էր կախ­ված հա­մաշ­խար­հա­ յին տնտե­սու­թյան ճա­կա­տա­գի­ րը, իսկ «Դ­րա­գին մեղ­մեց ճգնա­ ժա­մի սրու­թյու­նը»։ Ա­պա հա­ջոր­դում են պա­տե­ րազ­մը Սի­րիա­յում և «Մու­սուլ­ ման եղ­բայր­նե­րի» հաղ­թա­նա­ կը Ե­գիպ­տո­սում՝ ա­հա թե ին­չու է Մեր­ձա­վոր Արևել­քը շա­րու­նա­ կում ան­հանգս­տաց­նել հա­մաշ­ խար­հա­յին ա­ռաջ­նորդ­նե­րին։ Թե ինչ կլի­նի Սի­րիա­յում նա­խա­գահ Բա­շար ալ Ա­սա­դի տա­պա­լու­ մից հե­տո, հայտ­նի չէ։ Փո­խա­րե­ նը Ե­գիպ­տո­սի նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում Մու­հա­մադ Մուր­սիի հաղ­թա­նա­կը «քա­ղա­քա­ կան իս­լա­մի» հզո­րու­թյան հստակ ցու­ցիչ է։ «Գա­լիք տա­րում ե­գիպ­ տա­կան և ա­րա­բա­կան լի­բե­րա­ լիզմը է՛լ ա­վե­լի կզի­ջի դիր­քե­րը»,– կան­խա­տե­սում է վեր­լու­ծա­բա­նը։ 2012թ. չոր­րորդ գլխա­վոր ի­րա­ դար­ձու­թյան հա­վակ­նոր­դը Սի Ց­զին­պի­նի նշա­նա­կումն է Չի­ նաս­տա­նի կո­մու­նիս­տա­կան կու­ սակ­ցու­թյան կենտ­րո­նա­կան կո­ մի­տեի գլխա­վոր քար­տու­ղա­րի պաշ­տո­նում՝ պայ­մա­նով, որ Սին բա­րե­փո­խում ­ն եր կի­րա­կա­նաց­

նի։ Սա­կայն արդ­յունք­նե­րի մա­ սին դեռ վաղ է դա­ տել, ուս­ տի հո­րի­զո­նա­կա­նը փո­խանց­վե­լու է Բա­րաք Օ­բա­մա­յի վե­րընտր­մա­նը։ «Ե­ թե մենք այժմ սպա­ սե­ լիս լի­ նեինք Միթ Ռոմ ­ն իի երդմ ­ն ա­կա­ լու­թյան ա­րա­րո­ղու­թյա­նը, տրա­ մադ­րու­թյուն­նե­րը բո­լո­րո­վին այլ կլի­նեին»,– գրում է Ռահ­մա­նը։ Հնգ­յա­կը եզ­րա­փա­կում է Չի­ նաս­տա­նի ու Ճա­պո­նիա­յի առ­ճա­ կա­տու­մը Արևե­լա­չի­նա­կան ծո­վի ան­մար­դաբ­նակ կղզի­նե­րի հա­ մար։ Սա չա­րա­գու­շակ նա­խան­ շան է. «Չի­նաս­տա­նի հա­րա­բե­ րու­թյուն­ներն ար­տա­քին աշ­խար­ հի հետ եր­կար տա­րի­ներ չեն ե­ղել այդ­չափ քաո­սա­յին, որ­քան այ­սօր են»,– նշում է վեր­լու­ծա­բա­նը։ Ռահ­մա­նը հի­շա­տա­կում է ևս մի քա­նի կարևոր ի­րա­դար­ձու­ թյուն՝ «Սեն­դի» փո­թո­րի­կը ա­մե­ րի­կա­ցի քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­ նե­րին ստի­պել է հի­շել գլո­բալ տա­քաց­ման մա­սին, իսկ Ն­յու Թաու­նի սպան­դը հնա­րա­վոր է՝ ստի­պի վե­րա­դառ­նալ զենք կրե­ լու ի­րա­վուն­քի խնդրին։ Ռահ­մա­նին, սա­կայն, ա­մե ­նից շատ տպա­վո­րել է չի­նա­ցի մտա­ վո­րա­կան­նե­րի վե­ճը՝ լի­բե­րալ ու ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան Չի­նաս­տան ու­նե­նա­լու հե­ռան­կա­րի շուրջ, ու հա­կա­պու­տին­յան զանգ­վա­ծա­յին եր­թը Մոսկ­վա­յում։  n


| № 166 (235), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Դա­սա­կան ար­վես­տը եր­բեք չի մեռ­նում Պե­տա­կան ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­կան երգ­չա­խում­բը այս տա­րի նշում է իր 75-ամ­յա­կը։ Այն ար­դեն կես դար է, ինչ ղե­կա­վա­րում է «խմբեր­ գա­յին ար­վես­տի մար­շալ» Հով­հան­նես Չե­քիջ­յա­նը. այդ­պես է նրան բնո­րո­շել մեկ այլ մեծ հայ՝ Հով­հան­նես Բաղ­րամ­յա­նը: Մաեստ­րո­յի հա­մար երգ­չախմ­բի գլխա­վոր ա­ռա­քե­լու­թյու­նը հայ ազ­գա­յին ե­րաժշ­ տու­թյան տա­րա­ծումն ու զար­գա­ցումն է, և խմ­բեր­գա­յին ար­վես­տի մի­ջո­ցով աշ­խար­հին հայ ժո­ղովր­դին ներ­կա­յաց­նե­լը: «Այ­սօր կա­րող եմ ա­սել, որ կյան­քիս նպա­տա­կին հա­սել եմ»,  – ա­սում է Չե­քիջ­յա­նը: — Դուք ար­դեն կես դար է, ինչ ղե­կա­վա­րում եք Պե­ տա­կան ա­կա­դե­միա­կան երգ­չա­խում­բը ու, կա­րե­լի է ա­սել, այն Դուք եք «հուն­ ցել։ Ի՞նչ սկզբուն­քով եք ա­ռաջ­նորդ­վում։ — Խմ­բեր­գա­յին ար­վես­տը միաս­նա­կան եր­գե­լու ար­վեստ է։ Մենք՝ հա­ յերս, սի­ րում ենք ան­ հա­տա­կան եր­գեր և ընդ­հան­րա­ պես, բո­լոր հար­ցե­րում կար­ծես թե ան­հա­տա­կան մո­տե­ցում ու­նենք: Ես բո­լո­րի ան­հա­տա­կա­նու­թյու­ նը հար­գում եմ, բայց քա­նի որ սա խմբեր­գա­յին ար­վեստ է, ամ­բողջ խում­ բը պետք է հաս­ կա­ նա, որ կարևո­րը իր ան­հա­տա­կան ձայ­նը չէ, կարևո­րը ամ­բող­ջու­թյունն է: Այս ի­մաս­տով աշ­խա­տան­քը բա­ վա­ կան եր­ կար էր խմբի հետ, և փառք Աստ­ծո, այ­սօր ար­վես­տի սահ­ման­նե­րից դուրս էլ կա­րող եմ հպար­տա­նալ, որ ա­պա­ցու­ցել եմ՝ հայ ժո­ղո­վուր­դը միաս­նա­բար և խմ­բա­կա­յին փա­ռա­հեղ գոր­ծեր կա­րող է ա­նել։ — Ձեր ա­ռա­ջին մաս­նա­գի­ տա­կան կրթու­թյու­նը բո­լո­ րո­վին այլ է, ի՞ն­չը Ձեզ բե­ րեց ե­րաժշ­տու­թյուն։ — Հինգ տա­րե­կա­նից հա­ճա­ խել եմ դաշ­նա­մու­րի դա­սե­րի, բայց հորս հոր­դո­րով սո­վո­րե­ցի և ա­վար­տե­ցի Փա­րի­զի քի­միա­ կան ինս­տի­տու­տը՝ ստա­նա­լով ին­ժե­ներ-քի­մի­կո­սի ո­րա­կա­վո­

ե­ղել է գյու­ղա­կան եր­գե­րով։ Այդ պարզ, հա­սա­ր��կ մար­դու եր­ գա­ ծը նա դարձ­ րել է գո­ հար­ ներ՝ պահ­պա­նե­լով խիստ ազ­ գա­յին ո­ճը՝ ստեղ­ծել է հա­մաշ­ խար­հա­յին ար­ժեք ու­նե­ցող գոր­ ծեր: Ի­ հար­ կե, նա ու­ նե­ ցել է իր նա­խորդ­նե­րը՝ Կա­րա-­Մուր­զա և Մա­կար Եկ­մալ­յան։ Աշ­խար­հում ոչ մի բան միան­ գա­ մից չի լի­ նում, միշտ նա­խորդ­նե­րի հի­ման վրա է ա­ճում ա­մե ն ինչ։

րում։ Այդ ըն­թաց­քում մաս­նակ­ցել եմ ե­րաժշ­տա­կան մրցույ­թի, որ­ տեղ հինգ հո­գի հաղ­թե­ցին՝ մե­կը ես էի։ Զու­գա­հե­ռա­բար, հո­րիցս ծա­ծուկ, սկսե­ցի սո­վո­րել նաև կոն­սեր­վա­տո­րիա­յում։ — Ա­մեն դեպ­քում, ե­րաժշ­ տու­թյունն էր Ձե­րը։ — Ես եր­ բեք էլ ինձ կա­ շե­ գործ չզգա­ցի՝ չնա­յած հայրս ստի­պում էր։ Նա կա­ շե­ գործ էր և ու­ զում էր, որ իր տղան էլ այդ բնա­գա­ վա­ռում լավ մաս­նա­գետ դառ­նա, տի­րա­պե­տի բո­լոր գաղտ­նիք­նե­ րին։ Ես այդ բո­ լո­ րը ա­ րե­ ցի, այդ քրտին­քը թա­փե­ցի՝ ի սեր ու հար­ գանք հորս, ու­սու­մը ստա­ցա, բայց այդ գոր­ծը չսի­րե­ցի ու չսի­րե­ցի… — Իսկ նա ա­կա­նա­տես ե­ղա՞վ Ձեր ե­րաժշ­տա­կան հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րին։ — Ի­ հար­ կե, ե­ ղավ, բայց քա­ նի որ իր սրտով չէր, այն­քան էլ գոհ չէր։ — Այ­սօր աշ­խար­հում էլ կար­ծեք դա­սա­կան ե­րաժշ­ տու­թյու­նը երկ­րորդ պլան է մղվել: Ին­չո՞ւ, ին­չո՞վ կբա­ ցատ­րեք սա։ — Դա նո­ րու­ թյուն չէ, միշտ էլ այդ­պես է ե­ղել: Դա­սա­կան ե­րաժշ­ տու­թյուն սի­րող­նե­րի տո­կո­սա­յին հա­րա­բե­րու­թյու­նը միշտ ցածր է ե­ղել։ Դա­սա­կան ե­րաժշ­տու­թյու­նը գու­ցե այս վեր­ջին ժա­մա­նա­կաշր­

«Մենք չենք կա­ րող զար­մաց­նել մեր զենք ու զրա­ հով, գու­ցե ար­ վես­տով…». Հով­ հան­նես Չե­քիջ­յան։

ջա­ նում զի­ ջել է իր տե­ ղը, բայց կա մի ճշմար­տու­թյուն և ի­րո­ղու­ թյուն՝ դա­սա­կան ար­վես­տը եր­բեք չի մեռ­ նում: Եվ այդ ար­ վես­ տի ու ե­րաժշ­տու­թյան սի­րա­հար­ներն էլ հա­վա­տա­րիմ ու ան­դա­վա­ճան են։ — «Ե­րաժշ­տու­թյու­նը ա­մե­ նէն մա­քուր հա­յե­լին է ցե­ ղին»,  – ա­սել է Կո­մի­տա­ սը։ Դուք ինչ­պե՞ս եք վե­ րա­բեր­վում «խառ­նա­ծին» ե­րաժշ­տու­թյա­նը։ — Մեր խմբով շատ հա­ մերգ­ ներ ենք ու­նե­ցել աշ­խար­հով մեկ՝ ևս մեկ ան­գամ ա­պա­ցու­ցե­ լով, որ Կո­մի­տա­սը հա­մաշ­խար­ հա­յին ար­ժեք է։ Հա­մե ­նայն­դեպս, իմ նվա­ճած դահ­լիճ­նե­րի օ­տար հան­դի­սա­տե­սը միշտ սի­րել ու ըն­դու­նել է Կո­մի­տա­սի ե­րաժշ­ տու­ թյու­ նը. զգա­ ցել է նրա հզո­ րու­թյունն ու վե­հու­թյու­նը: Ման­կու­թյանս տա­րի­նե­րին

Ս­տամ­բու­լի հայ­կա­կան մեր տան պա­տե­րի ներ­սում անլ­ռե­լի ապ­րում էր կո­մի­տաս­յան, հայ­կա­կան եր­գը։ Գու­ ցե դա էր պատ­ ճա­ ռը, որ հե­ տա­գա­յում որ­տեղ էլ որ հա­ղորդ­ վե­ցի ե­րաժշ­տու­թյա­նը, կրթա­կան ինչ օ­ջա­խում էլ սո­վո­րե­ցի, միև­ նույն է, Կո­մի­տա­սը ե­ղավ և մ ­ն աց այն հեն­քը, ո­րի վրա հյուս­վե­ցին հե­տա­գա ձայ­ներն ու գույ­նե­րը։ Այն, ինչ ըն­դու­նում և ըն­կա­լում ես մա­նուկ հա­սա­կում, եր­բեք չի ջնջվում հե­տա­գա տա­րի­քում։ Բայց այ­ սօր հայ գյու­ ղա­ ցին Կո­ մի­տա­սի ե­րաժշ­տու­թյու­նը չգի­ տի, հե­ռա­ցել է դրա­նից։ — Ե­րա­ժիշտ­նե­րը, մաս­նա­ գետ­նե­րը շատ ա­վե­լի հե­ ռու են, քան պարզ, հա­սա­ րակ հայ մար­դը։ — Ին­չո՞ւ գյու­ղի մար­դուն օ­րի­ նակ բե­րե­ցի. Կո­մի­տա­սի գոր­ ծու­նեու­թյու­նը հիմ ­ն ա­կա­նում

— Ըստ Ձեզ՝ ո՞րն է հա­յի ֆե­նո­մե­նը։ — Հա­յի ֆե­նո­մե ­նը բա­ցա­ռիկ է բո­լոր ի­մաստ­նե­րով՝ և՛ լավ, և՛ վատ կող­մե­րով։ Լա­վը այն է, որ, ինչ­ պես ա­ սում են, քա­ րից հաց հա­ նո­ ղը հայն է։ Իսկ վա­ տը՝ մենք դար­ ձել ենք օ­ տա­ րա­ մոլ։ Ե­թե ե­րաժշ­տու­թյան ա­ռու­ մով նա­յենք (չնա­յած բո­լոր կող­ մե­ րով էլ նույն պատ­ կե­ րը կու­ նե­նանք), մենք մե­րը մո­ռա­նում ենք և ա­ վե­ լի շատ սի­ րում ենք օ­տա­րի­նը։ — Ի՞նչն է զայ­րաց­նում Ձեզ մե­րօր­յա քա­ղա­քա­կան ի­րա­կա­նու­թյու­նում։ — Ես քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ չեմ զբաղ­վում, բայց զայ­րաց­նող շատ բան կա։ Ընդ­հան­րա­պես կռիվ և կոնֆ­լիկտ չսի­րող մարդ եմ ու կար­ծում եմ, որ աշ­խար­հի բո­լոր կռիվ ­ն ե­րի պատ­ճա­ռը տհաս դի­ վա­նա­գի­տու­թյան արդ­յունք է: Քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը ու­ժեղ­ նե­րի ձեռ­քում է, և Հա­յաս­տանն էլ, ցա­վոք, ու­ժեղ­նե­րի են­թա­կան է։ Մենք ինք­նու­րույն ո­չինչ չենք կա­ րող ա­նել, չենք կա­րող զար­մաց­ նել մեր զենք ու զրա­ հով։ Գու­ ցե ար­վես­տով, բայց դա քա­ղա­քա­ կա­նու­թյան շատ քիչ մասն է։  n Զ­րու­ցեց Սա­թե­նիկ Ա­զատ­յա­նը։

Ծի­ծա­ղի ու ար­ցունք­նե­րի գե­րող հա­րա­բե­րակ­ցու­թյամբ Դեկ­տեմ­բե­րի 18-ին Երևա­նում կա­յա­ցավ ռու­սա­կան «Շ­նոր­հա­ վոր Ա­մա­նոր, մայ­րեր» կա­տա­կեր­գա­կան ֆիլ­մի հա­մաշ­խար­հա­յին պրե­միե­րան։ Ֆիլ­մում «հար­սա­նե­կան գե­նե­րա­լի» դե­րում հան­դես է ե­կել Ա­լեն Դե­լո­նը։ Ն­կա­րա­հա­նող խում­բը ֆրան­սիա­ցի հայտ­ նի դե­րա­սա­նի հետ միա­սին մեկ օր անց­կաց­րել է Հա­յաս­տա­նում։

«Շ­նոր­հա­վոր Ա­մա­նոր, մայ­րեր»

«Շ­նոր­հա­վոր Ա­մա­նոր, մայ­րեր» ֆիլ­մի սցե­նա­րի հա­մա­հե­ղի­նա­կը և պ­րոդ­յու­սե­րը Սա­րիկ Անդ­րեաս­ յանն է։ Ն­րա վեր­ջին աշ­խա­տանք­ նե­րը՝ «Ծա­ռա­յո­ղա­կան սի­րա­վեպ. մեր օ­րեր», «Հ­ղի տղա­մար­դը», «Կառլ­սոն», ռու­սաս­տան­յան կի­ նո­վար­ձույ­թի ա­մե­նա­շա­հու­թա­ բեր ֆիլ­մե­րի թվում են։ Թեև կի­ նոքն­նա­դատ­նե­րի ար­ձա­գան­քը միան­շա­նակ չէ, լա­վա­գույն դեպ­ քում՝ սառն, սա­կայն ցու­ցադ­րու­ թյուն­ներն անց­նում են լեփ-լե­ցուն դահ­լիճ­նե­րում: Սա­րի­կը հա­վա­ տա­րիմ ծա­ռա­յում է մեյնսթ­րի­մին և շա­րու­նա­կում բա­ցիկ-ֆիլ­մեր ստեղ­ծել: Երևա­նում ներ­կա­յաց­ ված պրե­միե­րան անց­յալ տա­րի մար­տի 8-ին էկ­րան­ներ բարձ­րա­ ցած «Մայ­րեր» լի­րի­կա­կան կա­ տա­կեր­գու­թյան սիք­վելն է: Այն վար­ձույ­թի ա­ռա­ջին տա­սը օ­րե­րի ըն­թաց­քում $7  մլն է հա­վա­քել։ Սա­րիկ Անդ­րեաս­յա­նը Մոսկ­ վա­յում տե­ղա­կայ­ված Enjoy mov­ ies կի­նոըն­կե­րու­թյան հա­մա­հիմ­

նա­ դիրն է: Ինչ­ պես վկա­ յում է ան­վա­նու­մը, ստու­դիան մաս­նա­ գի­տա­նում է ժա­ման­ցա­յին կի­նո­ յի ո­լոր­տում: «Շ­նոր­հա­վոր Ա­մա­ նոր, մայ­րեր» ֆիլ­մի փրո­մոու­ շե­ նին մաս­ նակ­ ցում է նաև Ap Cinema պրոդ­յու­սե­րա­կան ըն­կե­ րու­թյու­նը՝ Վա­լե­րի Սա­հար­յա­նի գլխա­վո­րու­թյամբ: Մեկ­նա­բա­նե­ լով ըն­դա­մե ­նը մեկ կի­նո­թատ­րոն ու­նե­ցող Հա­յաս­տա­նում ֆիլ­մի պրե­միե­րան անց­կաց­նե­լու անհ­ րա­ժեշ­տու­թյու­նը՝ պրոդ­յու­սեր­ ներն ա­սա­ցին, որ պար­զա­պես հայ­րե­նա­սեր են։ Ֆիլ­մում պրոդ­յու­սեր­նե­րը դի­ մել են փորձ­ված հնարք­նե­րի՝ դե­րա­սա­նա­կան աստ­ղա­բույլ, ըն­թեռ­նե­լի սյու­ժե ու զգաց­մունք­ ներ, ո­րոնք հա­րա­զատ են բո­լո­ րին: Հինգ միահ­յուս­վող նո­վել­ նե­րում նկա­րա­հան­վել են ռու­ սա­կան կի­նո­յի ե­րի­տա­սարդ և փոր­ձա­ռու դե­րա­սան­ներ Ի­րի­նա Ռո­զա­նո­վան, Ե­կա­տե­րի­նա Վա­ սիլևան, Ե­լի­զա­վե­տա Բո­յարս­կա­

կա­տա­կեր­գա­կան ֆիլ­մի հա­մաշ­ խար­հա­յին պրե­ միե­րան՝ Ա­լեն Դե­լո­նի մաս­նակ­ ցութ­յամբ. Եր­ևան, 18 դեկ­տեմ­բե­րի։

Սարգիս Բուլղադարյան/«Օրակարգ»

Երևա­նում ֆիլ­մի պրե­միե­րա էր՝ Ա­լեն Դե­լո­նի մաս­նակ­ցու­թյամբ

յան, Պա­ վել Վոլ­յան, Կոնս­ տան­ տին Կր­յու­կո­վը, Գա­րիկ Խար­լա­ մո­վը և այլք: Նո­վել­նե­րը տար­բեր ռե­ժի­սոր­ներ են նկա­րա­հա­նել: Ա­լեն Դե­լո­նի «էկ­րա­նա­յին բե­ մե­ լը» մի քա­ նի րո­ պե է տևում՝ «Տես­նել Փա­րի­զը և…» նո­վե­լում, ո­րի ռե­ժի­սո­րը Սա­րիկ Անդ­րեաս­ յանն է: Փա­րի­զում նկա­րա­հան­ ված նո­վե­լի հե­րոս­նե­րը մայր և որ­դի են՝ Պա­վել Վոլ­յա­յի և Ի­րի­ նա Ռո­զա­նո­վա­յի դե­րա­կա­տար­ մամբ, ո­րոնք հայտն­վել են ե­րա­ զանք­նե­րի «սի­րո քա­ղա­քում»: Պատ­մու­թյունն անս­պա­սե­լի ամ­ բող­ջա­նում է, երբ հե­րոս­նե­րը ռես­տո­րա­նում հան­դի­պում են Ա­լեն Դե­լո­նին։

Դե­լո­նը հա­մա­ձայ­նել է մաս­նակ­ ցել ֆիլ­մին, քա­նի որ հա­վա­նել է պատ­մու­թյու­նը: «Ես ա­ռա­ջին ան­ գամ էի ինքս ինձ խա­ղում: Պար­ զա­պես ինձ դուր ե­կավ այդ կնոջ կեր­պա­րը, ո­րը ամ­բողջ կյան­քում ե­րա­զել է հան­դի­պել Ա­լեն Դե­լո­ նին»,– ա­սաց դե­րա­սա­նը: Ռո­զա­նո­վա­յի հա­մար նկա­րա­ հա­նում ­ն ե­րը ե­րա­զի են նման­ վել։ «Նույ­նիսկ խա­ղա­լու կա­ րիք չկար: Դժ­վար էր միայն այն ա­ռու­մով, որ եր­բեմն չէի կա­րո­ ղա­նում զսպել զգաց­մունք­ներս։ Մ­տա­ծում էի մայ­րի­կիս մա­սին, ո­ րը հի­ մա շատ հի­ վանդ է: Դա նրա ե­րա­զանքն էր՝ տես­նել Փա­ րի­զը և Ա­լեն Դե­լո­նին: Երբ վե­րա­

դար­ ձա, մի քա­ նի ան­ գամ համ­ բու­րե­ցի նրան և ա­սա­ցի, որ Դե­ լո­նի համ­բույր­ներն եմ փո­խան­ ցում»,– պատ­մեց դե­րա­սա­նու­հին։ Ի դեպ՝ Դե­լո­նը հրա­ժար­վել է հո­նո­րա­րից։ Նա կա­րիե­րա­յի վեր­ջում ո­րո­շել է խա­ղալ միայն այն ֆիլ­մե­րում, ո­րոնք հու­զում են ի­րեն։ Այժմ Դե­լո­նը պատ­րաստ­ վում է նոր դե­րի՝ թա­տե­րա­կան մի ներ­կա­յաց­ման մեջ, որ­տեղ պի­ տի հան­ դես գա իր 22-ամ­ յա դստեր՝ Ան­նուշ­կա­յի հետ: «Մոսկ­վա» կի­նո­թատ­րո­նում «Շ­նոր­հա­վոր Ա­մա­նոր, մայ­րեր» Ֆիլ­մը հնա­րա­վոր կլի­նի դի­տել դեկ­տեմ­բե­րի 27-ից։  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան


Orakarg Business Daily