Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

Քա­ղա­քա­կան դաշ­տի ա­մա­յա­ցում խմբագրական

էջ 2 ›››

Աշ­խար­հագ­րու­թյուն և կո­ռուպ­ցիա ԱՄՀ-ն մատ­նան­շում է Հա­յաս­տա­նում բիզ­նե­սին խո­չըն­դո­տող գոր­ծոն­նե­րը

Ար­տա­գաղ­թել են միայն ե­րե­խա­նե­րը

Մ­հեր Ար­շակ­յան, տե­սա­կետ

օ ր ա թ ե ր թ

էջ 2 ›››

Դի­նաս­տիա­կան պայ­քար «Թեր­ լե­մեզ­յա­նում»

Կր­թօ­ջա­խը տնօ­րեն է ո­րո­նում էջ 3 ›››

Ու­տել առ­ցանց

Menu.am նա­խա­գի­ծը ո­րո­ շել է դառ­նալ ռես­տո­րան­ նե­րի «սու­պեր­մար­կետ» էջ 4 ›››

ՄԱԳԱՏԷ-ն ս­տու­ գե­լու է հանձ­նա­ րա­րա­կան­նե­րը

Մի­ջազ­գա­յին փոր­ձա­գետ­նե­ րը Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­ յան կայ­ցե­լեն հա­ջորդ տա­րի էջ 6 ›››

Այ­լընտ­րան­քա­ յին աշ­խարհ­ներ Մինչև 2030թ. Չի­նաս­տա­ նը կդառ­նա խո­շո­րա­գույն տնտե­սու­թյուն, բայց ոչ գլո­բալ գեր­տե­րու­թյուն էջ 7 ›››

էջ 4 ›››

էջ 5 ›››

Ֆոտոլուր

ԱՄՀ-ն 2013թ. Հա­յաս­տա­ նում 4-4,5% տնտե­սա­կան աճ է ակն­ կա­ լում: Գիեր­ մո Տո­լո­սա­յի խոս­քով՝ չնա­ յած տնտե­սա­կան ա­ճին՝ Հա­յաս­տա­նում հար­կա­հա­ վաք­ման ցու­ցա­նի­շը շա­ րու­ նա­ կում է ցածր մնալ:

«Մենք գի­տակ­ցում ենք, որ դա նաև մեր սխալն է: Մենք չենք կա­րո­ղա­ցել Հա­ յաս­տա­նին օգ­նել հար­կա­ յին ե­կա­մուտ­նե­րի ա­վե­ լաց­ման հար­ցում, ին­չը էա­ կան կլի­ներ երկ­րի հա­մար: Սա­կայն ըն­թա­ցիկ ծրագ­րի

շրջա­նա­կում ար­ձա­նագր­ վել է ո­րո­շա­կի ա­ռա­ջըն­ թաց: Ակն­ կա­ լում ենք, որ հար­կեր/ՀՆԱ հա­րա­բե­րակ­ ցու­թյունը [ներ­կա­յիս մոտ 17%-ից] այս տա­ րի կա­ ճի 0,6-տո­կո­սա­յին կե­տով»,– ա­սաց Տո­լո­սան՝ ընդգ­ծե­

Կիզակետում

Հեր­թա­կան ան­փո­փո­խը Կենտ­րո­նա­կան բան­կի խոր­հուր­դը ե­րեկ­վա նիս­տում ան­փո­փոխ է թո­ղել վե­րա­ֆի­նան­սա­վոր­ման տո­կո­սադ­ րույ­քը՝ այն վե­րա­հաս­տա­տե­լով 8%-ի մա­կար­դա­կում։ 2012թ. նո­յեմ­բե­րին ար­ձա­նագր­վել է 1,4% գնաճ, ին­չի արդ­յուն­քում 12-ամս­յա գնա­ճը կազ­մել է 3,6%՝ մո­տե­ նա­լով նպա­տա­կա­յին ցու­ցա­նի­շին (4±1,5): ԿԲ խոր­հուրդն ար­ձա­ նագ­րել է, որ նո­յեմ­բե­րին մակ­րոտն­տե­սա­կան զար­ գա­ցում ­ն ե­րն ըն­թա­ցել են Դ­րա­մա­վար­կա­յին քա­ղա­ քա­կա­նու­թյան չոր­րորդ ե­ռամս­յա­կի ծրագ­րի բա­զա­ յին սցե­նա­րին հա­մա­հունչ: «Ար­տա­քին հատ­վա­ծում պահ­պան­վում են զար­գա­ ցած երկր­նե­րի պարտ­քա­յին

հիմ ­ն ախն­դիր­նե­րի քա­ղա­ քա­կան լու­ծում ­ն ե­րի վե­րա­ բեր­յալ ա­նո­րո­շու­թյուն­նե­ րը, ո­րի պա­րա­գա­յում կան­ խա­տես­վող հո­րի­զո­նում ակն­կալ­վում է հա­մաշ­խար­ հա­յին պա­հան­ջար­կի ցածր մա­կար­դակ, իսկ պա­րե­նա­ յին ապ­րանք­նե­րի մի­ջազ­ գա­յին շու­կա­յում կշա­րու­ նա­կի պահ­պան­վել հիմ ­ն ա­

րար լար­վա­ծու­թյու­նը: Այս պա­րա­գա­յում ներ­քին գնե­ րի վրա ար­ տա­ քին հատ­ վա­ծի ազ­դե­ցու­թյու­նը կլի­նի թույլ գնա­ճա­յին»,– նշված է ԿԲ հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում: Ըստ ԿԲ-ի՝ հոկ­տեմ­բերնո­յեմ­բե­րին պահ­պան­վել են մաս­նա­վոր ծախ­սում ­ն ե­րի բարձր ա­ճի տեմ­պե­րը, ընդ ո­րում՝ դիտ­վել է ֆի­զի­կա­ կան ան­ձանց ոչ առևտ­րա­յին բնույ­թի փո­խան­ցում ­ն ե­րի բարձր աճ և հար­կաբ­յու­ջե­ տա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ա­ռա­վել զսպող ազ­դե­ցու­ թյուն հա­մա­խառն պա­հան­ ջար­կի վրա: Արդ­յուն­քում

Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­ նից ակն­կալ­վող ազ­դե­ցու­ թյու­նը ներ­քին գնե­րի վրա ե­ղել է թույլ գնա­ճա­յին: Հաշ­վի առ­նե­լով 12-ամս­ յա գնա­ճի ցու­ցա­բե­րած փաս­տա­ցի վար­քա­գի­ծը և կան­խա­տես­վող հո­րի­զո­ նում ար­տա­քին ու Հա­յաս­ տա­նի տնտե­սու­թյուն­նե­րի զար­գաց­ման հե­ռան­կա­րում թույլ գնա­ճա­յին մի­ջա­վայ­ րի պահ­պա­նու­մը՝ ԿԲ խոր­ հուր­դը նպա­տա­կա­հար­մար է գտել դեկ­տեմ­բե­րին շա­ րու­նա­կել ձեռն­պահ մնալ դրա­մա­վար­կա­յին պայ­ման­ նե­րի փո­փո­խու­մից:  n

Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի կաթ­ սա­ յա­ տունն ու 3-րդ մաս­ նա­շեն­քի տա­նի­քը կվե­րա­ նո­րոգ­վեն ա­ռանց գնման հայ­տա­րա­րու­թյան։ Ա­վե­ լի քան ֌16  մլն­-ի աշ­ խա­ տանք­նե­րը նա­խա­տես­ վում է ձեռք բե­ րել բա­ նակ­ցա­յին ըն­թա­ցա­ կար­գով՝ ԱԺ բնա­կա­նոն գոր­ծու­նեու­թյու­նը չխա­ թա­րե­լու հա­մար։ Թեև Երևա­նում ար­դեն սկսվել են ձյան տե­ ղում ­նե­ րը և ջե­ռուց­ման սե­զո­նը, ֆի­ նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյու­ նում գտնում են, որ աշ­խա­տանք­նե­րը կա­ վարտ­վեն մինչև ջե­ռուց­ ման սե­զո­նի սկիզ­բը և անձրև­նե­րի սկսվե­լը։

լով, որ ի­րա­կա­նում հար­ կե­րի հա­վա­քագր­ման ա­ճի պո­տեն­ցիալն ա­վե­լի մեծ է՝ առն­ վազն ՀՆԱ-ի 4-5%ի չափ: Նա օ­ րի­ նակ բե­ րեց հարևան Վ­րաս­տա­նին, որ­ տեղ հար­կեր/ՀՆԱ հա­րա­ բե­րակ­ցու­թյան ցու­ցա­նի­շը մոտ 25% է: ԱՄՀ մշտա­կան ներ­կա­յա­ ցուց­չի խոս­քով՝ Հա­յաս­տա­ նի բյու­ջեի պա­կա­սուր­դը 2012թ. կլի­նի ՀՆԱ-ի 2,6%-ի սահ­ման­նե­րում, իսկ գնա­ճը

ԱՄՀ ներ­կա­յա­ցուց­չի կար­ծի­քով՝ Հա­յաս­տա­նում օ­տա­րերկր­յա ներդ­րում ­ն ե­րի ան­կումն ա­վե­լի է զգաց­վում, քա­նի որ «այս­տեղ գոր­ծա­րա­րու­թյամբ զբաղ­վելն ա­վե­լի դժվար է»:

Հա­յաս­տա­նում Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մի (ԱՄՀ) ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գիեր­մո Տո­լո­սան Հա­յաս­տա­նում բիզ­նե­սով զբաղ­վե­լու եր­կու հիմ ­ն ա­կան խո­չըն­դոտ է տես­ նում՝ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան բարդ ի­րա­վի­ճա­կը և կո­ռուպ­ցիան: Այ­սօր հրա­վիր­ ված ա­սու­լի­սին նա հայ­տա­րա­րեց, որ չնա­յած այս տա­րի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ծրագ­ րում է 0.6%-ով բարձ­րաց­նել հար­կա­հա­վաք­ման ցու­ցա­նի­շը, բայց այդ պո­տեն­ցիա­ լը առն­վազն 4-5% է: Տո­լո­սան օ­րի­նակ բե­րեց Վ­րաս­տա­նին, որ­տեղ այդ ցու­ցա­նի­շը մոտ 8%-ով բարձր է Հա­յաս­տա­նի ցու­ցա­նի­շից:

ԱԺ-ում հի­շել են ձմե­ռը

ԱԺ աշ­խա­տա­կազ­մի ղե­կա­ վա­րը Գուր­գեն Դու­ման­յա­ նը նո­յեմ­բե­րի սկզբին դի­ մել էր կա­ռա­վա­րու­թյուն՝ խնդրան­քով՝ թույ­լատ­րել ա­ռանց գնման հայ­տա­րա­ րու­ թյան ձեռք բե­ րել ԱԺ կաթ­սա­յա­տան և 3-րդ մաս­ նա­շեն­քի տա­նի­քի նո­րոգ­ ման ծա­ռա­յու­թյուն­ներ։ Ու­շագ­րավ է, որ ԱԺ աշ­ խա­տա­կազ­մի ղե­կա­վա­ րը նման ըն­թա­ցա­կար­գով ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ձեռք­ բե­րու­մը հիմ ­ն ա­վո­րել է, թե պար­զեց­ված ըն­թա­ցա­կար­ գով սահ­ման­վող, ինչ­պես նաև շի­նա­րա­րու­թյան հա­ մար պա­հանջ­վող ժամ ­կ ետ­ նե­րն օբ­յեկ­տի­վո­րեն թույլ չեն տա աշ­խա­տանք­նե­րը ա­վարտ­վել մինչև ջե­ռուց­ ման սե­զո­նի սկիզ­բը, ինչ կխա­թա­րի ԱԺ բնա­կա­նոն գոր­ծու­նեու­թյու­նը։ ԱԺ աշ­խա­տա­կազ­մի ղե­ կա­վա­րը կաթ­սա­յա­տան (֌12  մլն) և 3-րդ մաս­ նա­ շեն­քի տա­նի­քի նո­րոգ­ման

«Նաի­րի­տը» պարտ­քեր է փնտրում

Քի­միա­կան հսկան $100 մլն­-ի հայտ է ներ­ կա­յաց­րել Եվ­րա­սիա­կան զար­գաց­ման բան­կին էջ 5 ›››

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12230 >

| № 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ., www.civilnet.am


| № 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Քա­ղա­քա­կան դաշ­տի ա­մա­յա­ցում Հա­յաս­տա­նի պատ­մու­թյան վեր­ջին հինգ տա­րի­ներն ա­ռանձ­նա­նում են ոչ միայն սո­ցիալ-տնտե­սա­կան ի­րա­վի­ճա­կի կտրուկ վատ­թա­րաց­մամբ, այլև քա­ղա­ քա­կան դաշ­տի ա­մա­յաց­ման խո­րա­ցող մի­տում ­ն ե­րով: 2013թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի նա­խա­շե­ մին հա­սա­րա­կու­թյո­ւնը կար­ծես կանգ­նած է հատ­կա­ պես ընդ­դի­մա­դիր դաշ­տի հիմ ­ն ա­հա­տակ ա­մա­յաց­ման շե­մի ն: Բ­նա­կա­նա­բար, այդ վա­կո­ւու­մը եր­կար ժա­մա­ նակ չի կա­րող պահ­պան­վել, այն պետք է լրաց­վի: Սա­ կայն այս ի­րա­վի­ճա­կում Սերժ Սարգս­յանն ա­ռանց ար­ յու­նա­հե­ղու­թյան ու մեծ ջան­քե­րի վե­րընտր­վե­լու ան­ նա­խա­դեպ շանս է ստա­նում՝ չնա­յած Հա­յաս­տա­նի բնակ­չու­թյան ան­նա­խա­դեպ դժգո­հու­թյուն­նե­րին ու հիաս­թա­փու­թյա­նը: Նա­խա­գա­հա­կան այս ընտ­րու­թյուն­նե­րին Սերժ Սարգս­յա­նին ձեռ­նոց նե­տե­լու պո­տե­ն­ցիալ ու­նե­ցող միակ ու­ժը քա­ղա­քա­կան և հա­սա­րա­կա­կան շրջա­նակ­ նե­րում դի­տարկ­վում էր ԲՀԿ-ն: Մինչև ան­ցած շա­բաթ­ վա վեր­ջը ակն­կալ­վում էր, որ ԲՀԿ-ն հան­դես կգա սե­ փա­կան թեկ­նա­ծո­ւով, և ընտ­րու­թյուն­նե­րում առն­վազն մրցակ­ցու­թյուն կլի­նի: Սա­կայն մա­մու­լում ակ­տի­վո­րեն շրջա­նառ­վող Սարգս­յան-­Ծա­ռուկ­յ ան հան­դիպ­ման լու­ րից (ո­րը չի հերք­վել) հե­տո ըն­դա­մե­նը մեկ օ­րում ի­րա­ վի­ճակ փոխ­վեց: Ներ­կա­յում, կար­ծես, Ծա­ռուկ­յ ա­նը, տե­ղի տա­լով իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից իր թի­մա­կից­ նե­րի նկատ­մամբ ճնշում ­ն ե­րի սաստ­կաց­մա­նը և հիմ­ նա­վոր­ված զգու­շա­նա­լով, որ առ­ճա­կատ­ման ժա­մա­ նակ կա­րող է միայ­նակ մնալ Սերժ Սարգս­յա­նի դեմ, ո­րո­շել է այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ չմաս­նակ­ցել գա­լիք նա­խա­ գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին: Բ­նա­կա­նա­բար, այս քայ­ լից հե­տո Սերժ Սարգս­յա­նի հա­մար որևէ խո­չըն­դոտ չի լի­նե­լու ևս մեկ ան­գամ զբա­ղեց­նել նա­խա­գա­հի ա­թո­ռը, ե­թե ի­հար­կե ֆորս­մա­ժո­րա­յին ի­րա­վի­ճակ չստեղծ­վի: Քա­ղա­քա­կան դաշ­տում նման ան­հու­սա­լի ի­րա­վի­ ճակ ստեղծ­վել է Սերժ Սարգս­յա­նի և դաշ­տում գոր­ծող հիմ ­ն ա­կան ու­ժե­րի հետևո­ղա­կան ջան­քե­րի շնոր­հիվ: Գոր­ծող նա­խա­գա­հը պար­զա­պես փչաց­րել և դեգ­րա­ դաց­րել է քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գը: Բայց ՀՀԿ ա­ռաջ­ նոր­դը ցան­կա­լի արդ­յուն­քի չէր հաս­նի, ե­թե դի­մա­ցը կանգ­նած լի­նեին ա­ռողջ, սկզբուն­քա­յին և գա­ղա­փա­ րա­կան ու­ժեր, ո­րոնք ու­նակ են ամ­բի­ցիա­ներն ու մանր շա­հե­րը մի կողմ դնել՝ հա­նուն մեծ նպա­տա­կի: Սերժ Սարգս­յա­նի իշ­խա­նու­թյան տար­բեր ժա­մա­նա­ կա­հատ­ված­նե­րում նրա հետ «երկ­խո­սող», «խորհր­ դակ­ցող» և «հան­դի­պող» քա­ղա­քա­կան ու­ժերն ու գոր­ծիչ­նե­րը ո­րա­կա­պես ոչն­չով չեն տար­բեր­վում իշ­ խա­նու­թյու­նից և գտն­վում են բա­րո­յա­կան դեգ­րա­դա­ ցիա­յի նույն մա­կար­դա­կի վրա: Քա­ղա­քա­կան այն ու­ ժե­րը, ո­րոնք այս կամ այն կերպ նպաս­տել են, որ քա­ ղա­քա­կան հա­մա­կար­գը հաս­նի նե­խա­ծու­թյան այ­սօր­ վա կրի­տի­կա­կան կե­տին, թերևս նույն­պես պա­տաս­խա­նա­տու են Հա­յաս­տա­նում ստեղծ­ ված ի­րա­վի­ճա­կի հա­մար: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պ��ղոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 2-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 11.12.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

Ար­տա­գաղ­թել են միայն ե­րե­խա­նե­րը Մ­հեր Ար­շակ­յան

Հ

ան­րա­պե­տա­կա­նը պատ­րաստ­ վում է կեղ­ծել նա­խա­գա­ հի ընտ­րու­թյուն­նե­րը ար­դեն ա­վան­դա­կան ե­ղա­նա­կով: Տար­բե­ րու­ թյու­ նը թվե­ րի մեջ է: Ե­ թե 2008թ. 500-700  հազ. քվե «էն գլխից» ու­ ներ իր գրպա­նում ար­տա­գաղ­թող­ նե­ րի հաշ­ վին, ա­ պա 2013թ. փետր­ վա­ րի 18-ին մտա­ դիր է այդ թի­ վը հասց­նել 0,8-1 մի­լիո­նի: Չ­մո­ռա­նանք, որ ԵՄ ղե­կա­վա­րի հետ հան­դիպ­մա­ նը Սերժ Սարգս­յա­նը հա­վա­տաց­րել էր, որ 2013թ. ընտ­րու­թյուն­նե­րը լի­ նե­լու են ան­նա­խասդեպ ժո­ղովր­դա­ վա­րա­կան: Պարզ է, չէ՞, որ այդ հայ­ տա­րա­րու­թյու­նից ա­ռաջ նա տի­րա­ պե­տում էր ոս­տի­կա­նու­թյան անձ­ նագ­րա­յին և վի­զա­նե­րի վար­չու­թյան պետ Հով­հան­նես Քո­չար­յա­նի տվյալ­ նե­րին՝ Հա­յաս­տա­նում կա 2,485 մի­ լիո­նից ա­վե­լի ընտ­րող: Ես այս­պես եմ կար­ծում՝ մար­դը, հա­վա­նա­բար, չի խա­բում, այդ­քան ընտ­րող կա­րո՛ղ է լի­նել երկ­րում՝ նախ զբո­սաշր­ջիկ­ նե­րը, ո­րոնք ան­կաս­կած, մեր երկ­րից ան­պա­կաս են, երկ­րորդ՝ ար­տա­գաղ­ թող­նե­րը, ո­րոնք քա­ղա­քա­ցիու­թյու­ նից չեն հրա­ ժար­ վել, եր­ րորդ՝ բա­ ռե­րը, այ­սինքն՝ ան­պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյու­նը բա­ռե­րի հան­դեպ՝ մարդն ա­սում է մտքով ան­ցա­ծը: Ո՞վ կա­ րող է դա վի­ ճար­ կել, ե­ թե ար­դեն ա­նի­մաստ է վկա­յա­կո­չել Ազ­ գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ռա­յու­ թյան ա­մե ­նա­թարմ տվյա­լը՝ Հա­յաս­ տա­նի բնակ­չու­թյան թի­վը 2,870 մի­

լիոն է: Այ­սինքն՝ 0-ից մինչև 18 տա­ րե­կան­նե­րը մեր երկ­րում 400 հա­զար են: Այ­սինքն՝ ար­տա­գաղ­թում են հիմ ­ն ա­կա­նում քվեար­կե­լու ի­րա­վունք չու­նե­ցող­նե­րը: Այ­սինքն՝ ե­րե­խա­նե­րը: Այ­սինքն՝ պա­րոն Հով­հան­նես Քո­չար­ յա­նը ակ­նար­կում է, որ հայ ծնող­նե­ րի մոտ ան­պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան նոր ո­ րակ է ի հայտ ե­ կել: Ն­ րանք ի­ րենց ծծկեր կամ չա­ փա­ հաս, բայց դեռ քվեար­կե­լու ի­րա­վունք չու­նե­ցող ե­րե­խա­նե­րին երկ­րից դուրս են ու­ ղար­կում, բայց ի­րենք մնում են, որ­ պես­զի ի­րենց քվեն ան­տե­ղի չկո­րի: Ես հակ­ված եմ կար­ծե­լու, որ պա­րոն Քո­չար­յա­նի ե­րե­խա­նե­րը նույն­պես Հա­յաս­տա­նում չեն, քան­զի իս­կա­պես հարց է, ե­թե քվեար­կե­լու ի­րա­վունք չու­նես, քեզ ի՞նչն է պա­հում այս երկ­ րում: Ար­ժե ապ­րել այս կյան­քը Հայ­ րե­նի­քում, ե­թե դու 0 տա­րե­կա­նում քվեար­կե­լու ի­րա­վունք չու­նես: Ան­ ձամբ ես հա­մոզ­ված եմ՝ այդ­պի­սի երկ­րում ապ­րել չար­ժե, կյանքն այն­ տեղ զրո­յաց­ված է, կա­թը՝ հա­րամ­ ված: Ե­թե ես լի­նեի, ա­սենք, 0,5 տա­ րե­կան, եր­կու ձեռքս ա­ռաջ կպար­զեի և իմ հա­րա­զատ մայ­րի­կից կպա­հան­ ջեի ինձ դուրս հա­ նել այս երկ­ րից, տա­նել այն­պի­սի եր­կիր, որ­տեղ իմ ոչ հո­դա­բաշխ բա­ռե­րը, իմ ձեռ­քի շար­ ժում ­նե­ րը մի քիչ քվե կեն­ թադ­ րեն: Ես, կար­ծում եմ, մայրս, որ դեռ կար­ գին չի հաս­ կա­ նում՝ երբ եմ սո­ ված, երբ է քունս տա­ նում, և երբ եմ ու­ զում խա­ղալ, ան­կաս­կած կհաս­կա­ նա, թե երբ եմ ու­զում հե­ռա­նալ այս երկ­րից՝ երբ պարզ­վում է, որ քվեար­ կե­լու ի­րա­վունք չու­նեմ: Ես պատ­կե­

րաց­նում եմ, թե ի­րեն ինչ­պես է պա­ հում թո­թո­վա­խոս ման­կի­կը, երբ ծնող­նե­րի զրույ­ցից հաս­կա­նում է, որ ինքն այս երկ­րում քվեար­կե­լու ի­րա­ վունք չու­նի: Բայց ա­ հա թե որ­ տեղ է խնդի­ րը: Երկ­ րում կա 0-ից մինչև 18 տա­ րե­ կան 400 հա­զար քվեար­կե­լու ի­րա­ վունք չու­նե­ցող ե­րե­խա: Ի՞նչ են ա­ նում նրանք այս երկ­ րում, ին­ չի՞ մա­սին են մտա­ծում նրանց ծնող­նե­ րը, և ի՞նչ են մտա­ծում այդ ե­րե­խա­ նե­րը՝ հատ­կա­պես 0-ից 10 ամ­սա­ կան­նե­րը: Մ­նա­ցել են, որ ի՞նչ ա­նեն: Այս երկ­րի ին­չի՞ն են պետք այս ե­րե­ խա­նե­րը, ե­թե չեն քվեար­կե­լու: 400 հա­ զարն ան­ կաս­ կած քիչ է քվեար­ կե­լու ի­րա­վունք ու­նե­ցող­նե­րի թվի հան­դեպ, բայց շատ է, որ­պես­զի ՀՀԿ թեկ­նա­ծուն ջախ­ջա­խիչ հաղ­թա­նակ տա­նի մո­տա­կա 0,1 տո­կոս քվեի հա­ վակ­նող երկ­րորդ տե­ղի թեկ­նա­ծուի հա­մե­մատ: Ես ա­ռա­ջար­կում եմ, որ 400 հա­զար ե­րե­խա­նե­րի ծնող­նե­ րը շտապ մի բան մտա­ծեն և ի­րենց ե­րե­խա­նե­րի ներ­կա­յու­թյամբ չփչաց­ նեն նա­խա­գա­հի ա­ռա­ջի­կա ընտ­րու­ թյուն­նե­րի ան­նա­խա­դեպ ժո­ղովր­ դա­վա­րա­կան ըն­թաց­քը: Ինձ հե­ տաքր­ քիր չէ, թե ինչ կմտա­ ծի մի­ ջազ­գա­յին հան­րու­թյու­նը մի երկ­րի մա­սին, որ­տեղ բո­լո­րը քվեար­կե­ լու ի­րա­վունք ու­նեն: Ինձ հա­մար էա­կանն այն է, որ Սերժ Սարգս­յա­ նի հաղ­թա­նա­կի հա­մար երկ­րում չգտնվի գո­նե նրա օգ­տին քվեար­կե­ լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն չհայտ­ նած գո­նե կես ե­րե­խա, հատ­կա­պես 0-ից 10 ամ­սա­կան­նե­րը:  n

Ինք­նա­պահ­պա­նու­թյան բնազդ Հայկ Խանումյան

Ու

ր­բա­նի­զա­ցիան ՀՀ-ում և ԼՂՀում խնդիր է, որն ի­ րա­ պես առնչ­վում է ազ­գա­յին անվ­տան­գու­ թյա­նը։ Հայ­կա­կան պե­տու­թյուն­նե­ րի մայ­րա­քա­ղաք­նե­րում բնակ­չու­ թյան մեկ եր­ րոր­ դից ա­ վե­ լին է ապ­ րում։ Մ­յուս քա­ղաք­ներն ի­րենց բնակ­ չու­թյամբ էա­կա­նո­րեն զի­ջում են մայ­րա­քա­ղաք­նե­րին։ Այս­պես՝ Ար­ցա­ խի երկ­րորդ մեծ քա­ղա­քը՝ Մար­տու­ նին, Ս­տե­փա­նա­կեր­տից փոքր է ա­վե­ լի քան տասն ան­գամ։ Ար­ցա­խում Ս­տե­փա­նա­կեր­տի ա­նընդ­հատ մե­ծա­ցու­մը լուրջ տնտե­սա­ կան խնդիր­ներ է ա­ռա­ջաց­նում։ Չ­նա­ յած կա­ռա­վա­րու­թյան՝ Ս­տե­փա­նա­կեր­ տը զո­րա­մա­սե­րից և պե­տա­կան գե­րա­ տես­չու­թյուն­նե­րից թեթևաց­նե­լու ջան­ քե­րին՝ արդ­յունք­նե­րը դեռ շո­շա­փե­լի չեն։ Այս քայ­լի շա­րու­նա­կու­թյուն պետք է հա­մա­րել նաև բա­վա­կա­ն է­ժան վար­ կա­վոր­մամբ բնա­կա­րան­նե­րի կա­ռու­ ցու­մը ո­րոշ շրջկենտ­րոն­նե­րում։ Դե­պի Ս­տե­փա­նա­կերտ բնակ­չու­ թյան հոս­քին նպաս­տում են մի շարք հան­գա­մանք­ներ։ Դ­րան­ցից ա­ռա­ջի­ նը, բնա­կա­նա­բար, են­թա­կա­ռուց­ վածք­ներն են, մեծ քա­ղա­քի գոր­ծո­ նը, աշ­խա­տանք գտնե­լու հնա­րա­վո­ րու­թյու­նը, բարձ­րա­գույն կրթու­թյուն ստա­նա­լու ցան­կու­թյու­նը։ Այս գոր­ ծոն­նե­րը հա­զա­րա­վոր մարդ­կանց շրջան­նե­րից բե­րում են Ս­տե­փա­նա­ կերտ, ին­չի արդ­յուն­քում էա­կա­նո­ րեն թան­կա­նում է ան­շարժ գույ­քը և դ­րա վար­ձա­կա­լու­թյու­նը։

Գ­յու­ղե­րի քայ­քա­յու­մը այն հիմ­ նա­կան պատ­ճառ­նե­րի թվում է, ին­ չը ստի­պում է գյու­ղա­ցի­նե­րին առն­ վազն ի­րենց որ­դի­նե­րին քա­ղաք ու­ ղար­կել։ Ոչ մրցակ­ցա­յին պայ­ման­նե­ րը գյու­ղատն­տե­սու­թյան ո­լոր­տում, վեր­ջին տա­րի­նե­րին գյու­ղատն­տե­ սա­կան վար­կե­րի ոչ արդ­յու­նա­վետ ծախ­սու­մը, ին­չի հետևան­քով գյու­ ղա­ցիա­կան տնտնտե­սու­թյուն­ները է՛լ ա­վե­լի աղ­քա­տա­ցան, գյու­ղի թու­ լաց­ման հիմ ­ն ա­կան պատ­ճառ­նե­րի թվում են։ Այս ա­մե ­նի մեղքն ամ­բող­ ջո­վին ընկ­նում է Ար­ցա­խի իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րի վրա, ո­րոնք ան­մի­ջա­ կա­նո­րեն զբաղ­վում են գյու­ղատն­ տե­սա­կան բիզ­նե­սով, ինչ­պես նաև զգա­լի ազ­դե­ցու­թյուն ու­նեն գյու­ ղատն­տե­սա­կան ար­տադ­րան­քի գնի ո­րոշ­ման վրա։ Այս հար­ցը լու­ծում չի ու­նե­նա­լու, քա­նի դեռ երկ­րի գլխա­ վոր պաշ­տոն­նե­րը բիզ­նես­մե ն­ներն են զբա­ղեց­նում։ Ս­տե­փա­նա­կեր­տը կա­րե­լի է թեթևաց­նել նաև մայ­րա­քա­ղա­քից մինչև 50 կմ հե­ռա­վո­րու­թյամբ գյու­ ղե­րի և փոքր քա­ղաք­նե­րի հաշ­վին։ Սա մե­ծա­պես կօգ­նի բնա­կա­րա­նա­ յին խնդրի լուծ­ մա­ նը։ Սա­ կայն այս­ տեղ հան­դի­պում ենք Ար­ցա­խի հա­ մար կարևո­ րա­ գույն խնդրի՝ են­ թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի բա­ցա­կա­ յու­թյա­նը։ Նույ­նիսկ խորհր­դա­յին տա­րի­նե­րին Ար­ցա­խի շատ գյու­ղա­ կան բնա­կա­վայ­րեր աս­ֆալ­տա­պատ ճա­նա­պար­հով կապ­ված չեն ե­ղել գլխա­վոր մայ­րու­ղի­նե­րի հետ։ Սա իր հեր­ թին դժվա­ րաց­ նում է գյու­ ղա­ցի­նե­րի կող­մից պատ­րաս­տի ար­

տադ­րան­քը շու­կա հա­նե­լուն, ինչ­ պես նաև բնա­կիչ­նե­րի շար­ժու­նա­ կու­թյա­նը։ Նույ­նիսկ Ս­տե­փա­նա­կեր­ տին մեր­ձա­կա Աս­կե­րա­նի շրջա­նում մի շարք գյու­ ղեր տա­ նող ճա­ նա­ պարհ­ներ ծանր վի­ճա­կում են, չնա­ յած գյու­ղերն ըն­կած են 5-10 կմ հե­ ռա­վո­րու­թյան վրա հա­մայն հա­յու­ թյան ու­ժե­րով կա­ռուց­ված հյու­սիսհա­րավ մայ­րու­ղուց։ Ու ստաց­վում է այն­պես, որ, օ­րի­նակ, Պա­տա­ րա հաս­նե­լու հա­մար ծախս­վում է ոչ թե 25 րո­պե, այլ կրկնա­կի ա­վե­ լի։ Սա միայն ճա­նա­պար­հը, այ­նինչ գյու­ ղե­ րի մի մա­ սում կա նաև ջրի, իսկ գրե­թե բո­լո­րում՝ ջրա­հե­ռաց­ման հա­մա­կար­գե­րի խնդիր։ Ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ որևէ բա­րե­րա­րի գու­ մար­նե­րով նո­րոգ­վում է ճա­նա­պար­ հը կամ ջրա­գի­ծը, սա­կայն սա հար­ ցին ամ­բող­ջա­կան լու­ծում չի կա­րող տալ։ Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը պետք է ձեռ­ նա­մուխ լի­նի Ար­ցա­խի գյու­ղե­րի են­ թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի հիմ ­ն ա­նո­րոգ­ ման/ստեղծ­մա­նը՝ այս գոր­ծի վրա գու­մար­ներ և ջանք չխնա­յե­լով։ Սա նոր շունչ կհա­ղոր­դի քայ­քայ­վող գյու­ղե­րին՝ միա­ժա­մա­նակ թեթևաց­ նե­լով Ս­տե­փա­նա­կեր­տը և լու­ծե­ լով կեն­սա­կան հար­ցեր։ Ար­ցա­ խի կա­ռա­վա­րու­թյունն իր այժմ­յան ա­նարդ­յու­նա­վե­տու­թյամբ պատ­ րաստ է դեռ եր­կար ժա­մա­նակ հար­ ցը չլու­ծել։ Սա­կայն ե­կել է քա­ղա­քա­ կան, քա­ղա­քա­ցիա­կան մա­կար­դակ­ նե­րով նրանց ստի­պե­լու ժա­մա­նա­ կը՝ որ­պես ինք­նա­պահ­պա­նութ­յան բնազդ։  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

Դի­նաս­տիա­կան պայ­քար «Թեր­լե­մեզ­յա­նում» Կր­թօ­ջա­խը տնօ­րեն է ո­րո­նում

նա­խա­ձեռ­նել է այս աղ­մու­կը»,– Սի­վիլ­Նե­թին ա­սաց նա: Ալ­բերտ Գևորգ­յանն այժմ ար­ձա­կուր­դում է: Ի­րեն ուղղ­ ված մե­ղադ­րանք­նե­րը նա հա­ մա­րում է Ան­նա Մ­նա­ցա­կան­ յա­նի երևա­կա­յու­թյան արդ­յուն­ քը. «Հե­քիաթ է պատ­մում, ոչ մի բան էլ իմ նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ չի կա­տար­վում: Այն­տեղ լրիվ ու­ րիշ մար­ դիկ են, ին­ քը շատ լավ գի­տի՝ ով­քեր են, ին­չու են իմ ա­ նու­ նը խառ­ նում: Ես բա­ ցար­ձակ ոչ մի բա­նի չեմ խառն­ վում»,– ա­սաց նա: Թեր­լե­մեզ­յ ա­նի քո­լե­ջի տնօ­ րե­նի նախ­կին պաշ­տո­նա­կա­ տար Գևորգ Սո­ղո­մոն­յա­նը, որն ըն­դա­մե ­նը մեկ ա­միս է պաշ­ տո­նա­վա­րել և ա­զատ­վել է իր դի­մու­մի հա­մա­ձայն, աղ­մու­ կի բարձ­րաց­ման հիմ­քում այլ պատ­ճառ­ներ է տես­նում: «Աղ­ մուկ բարձ­րա­ցավ, ո­րով­հետև ար­վես­տա­գետ­նե­րը, ու­սա­նող­ նե­ րը, բո­ լորն էլ, ես դա միան­ շա­նակ գի­տեմ, բա­ցա­ռու­թյամբ մի քա­ նի հո­ գու, որ կա­ րող են սա­տա­րել Ան­նա Մ­նա­ցա­կան­յա­ նին, ցան­կա­նում են, որ տնօ­րե­ նը լի­նի նկա­րիչ, այլ ոչ թե ու­ րիշ մե­կը»,– ա­սաց նա՝ հա­վե­լե­ լով, որ իր պաշ­տո­նա­վար­ման ըն­թաց­քում բազ­մա­թիվ ա­նօ­րի­ նա­կա­նու­թյուն­ներ է հայտ­նա­ բե­րել: Քո­լե­ջի նկու­ղա­յին հար­ կում ե­ղել է կա­հույ­քի ար­տադ­ րա­մաս, իսկ նո­րա­կա­ռույց ֆիզ­ կուլ­տու­րա­յի դահ­լի­ճը տրվել էր վար­ձա­կա­լու­թյան: «Ե­թե տի­կին Մ­նա­ցա­կան­յա­ նը ա­ սում է, որ ին­ քը գա­ լիս է շա­րու­նա­կե­լու իր ա­մուս­նու կի­ սատ թո­ղած գոր­ծը, հե­տաքր­ քիր կլի­ ներ ի­ մա­ նալ՝ ո՞ր գոր­ ծը՝ ար­տադ­րա­մա­սի՞, ֆիզ­կուլտ դահ­լի­ճի՞, թե՞ որ»,– հար­ցադ­ րում ա­րեց Սո­ղո­մոն­յա­նը: Չ­նա­յած քո­լե­ջի շուրջ բարձ­ րաց­ված աղ­մու­կին՝ տնօ­րեն դառ­նալ ցան­կա­ցող­նե­րը քիչ չեն: «Թեր­լե­մեզ­յ ա­նի» տնօ­րե­նի պաշ­տո­նի հա­մար ԿԳՆ հայտ են ներ­կա­յաց­րել ե­րեք հո­գի՝ ներ­ կա­յիս պաշ­տո­նա­կա­տար Ան­նա Մ­նա­ցա­կան­յա­նը, քո­լե­ջի եր­ կա­րամ­յա դա­սա­խոս, «Թեր­լե­ մեզ­յ ան» նա­խա­ձեռ­նող խմբի կող­մից ա­ռա­ջադր­ված Դա­վիթ Դավ­թյա­նը և «Հայ­բու­սակ» հա­ մալ­սա­րա­նի դո­ցենտ Ար­մե ն Հա­րու­թյուն­յա­նը: Սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րում տե­ ղե­կատ­վու­թյուն էր տա­րած­վել,

Թեր­լե­մեզ­յա­նում ա­ռա­ջին ան­գամ չէ, որ ղե­կա­վա­րի թա­փուր պաշ­տո­նի հա­մար աղ­մուկ է բարձ­րա­նում: Այդ­պես ե­ղել է նաև 2007թ.:

Ֆոտոլուր

«Թեր­լե­մեզ­յ ան» նա­խա­ձեռ­նող խմբի ան­դամ ­ն ե­րին դժգո­հեց­ նում է այն, որ տնօ­ րե­ նի պաշ­ տո­նը, ինչ­պես ի­րենք են ա­սում, ժա­ռան­գա­բար է փո­խանց­վում: Ն­ րանք նա­ մակ են հղել կրթու­ թյան և գի­տու­թյան նա­խա­րար Ար­մե ն Ա­շոտ­յա­նին: Թեր­լե­մեզ­ յա­նա­կան­նե­րը նա­խա­րա­րին խնդրում են ան­մի­ջա­կան հսկո­ ղու­թյան տակ առ­նել տնօ­րե­ նի պաշ­ տո­ նի մրցույ­ թը: ԿԳ նա­ խա­րար Ար­մե ն Ա­շոտ­յա­նը Սի­ վիլ­Նե­թի հետ զրույ­ցում ա­սաց՝ մրցույթն անց­նե­լու է օ­րեն­ քի սահ­ ման­ նե­ րում: «Լավ է, որ ընտ­րու­թյու­նը լի­նե­լու է մրցակ­ ցա­յին, որ­քան ես գի­տեմ՝ մե­կից ա­վե­լի թեկ­նա­ծու­ներ են ի­րենց գոր­ծե­րը հանձ­նել, և խոր­հուր­ դը ում ընտ­րի, կո­լեկ­տի­վը և ու­ սա­նո­ղու­թյունն այդ մար­դու հետ էլ պետք է աշ­ խա­ տեն: Ա­ վան­ դույթ­ներ ու­նե­ցող ու­սում ­ն ա­կան հաս­տա­տու­թյուն է, չեմ կար­ ծում, որ ա­վե­լորդ լար­վա­ծու­թյու­ նը նպաս­տե­լու է աշ­խա­տան­քի արդ­յու­նա­վե­տու­թյա­նը, մա­նա­ վանդ որ ի­րա­կա­նում ա­նե­լիք­ներ շատ կան»,– նշեց նա­խա­րա­րը: Քո­լե­ջ ի տնօ­ր ե­ն ի պաշ­տ ո­ նա­կ ա­տ ար Ան­ն ա Մ­ն ա­ց ա­ կան­յ ա­ն ը, տնօ­ր ե­ն ի պաշ­տ ո­ նի ժա­ռ ան­գա­կ ան փո­խ անց­ ման մա­ս ին մե­ղադ­ր անք­ն ե­ր ին ի պա­տ աս­խ ան, ա­ս աց. «Չ­կ ա այն­պ ի­ս ի ո­լորտ, որ­տ եղ դի­ նաս­տ իա­ն եր չլի­ն են: Ե­թ ե չլի­ ներ ա­մ ուս­ն ուս՝ Նա­ր եկ Ա­ռ ու­ շան­յ ա­ն ի հան­գա­մ ան­ք ը, չէի դի­մ ի մրցույ­թ ին մաս­ն ակ­ց ե­լու հա­մ ար: Ես աշ­խ ա­տ ում էի սո­ ցիա­լա­կ ան ո­լոր­տ ում, աշ­խ ա­ տել էի ե­ր ե­խ ա­ն ե­ր ի պաշտ­պ ա­ նու­թ յան դաշ­տ ում և կար­ծ ում եմ՝ բա­վա­կ ա­ն ա­չ ափ կա­յ ա­ց ած էի: Ես պար­զա­պ ես բա­ր ո­յ ա­կ ան խնդիր ու­ն եմ ա­վար­տ ին հասց­ նե­լու առն­վազն այն ծրագ­ր ե­ր ը, ո­ր ոնք սկսել է իմ ա­մ ու­ս ի­ն ը, ո­ր ոնց լա­վա­տ եղ ­յ ակ եմ»: Քո­լե­ջում ստեղծ­ված լար­ված մթնո­լոր­տի հա­մար Մ­նա­ցա­ կան­յանն իր հեր­թին մե­ղադ­րում է փոխտ­նօ­րեն Ալ­բերտ Գևորգ­ յա­նին, որն ար­դեն ե­րե­սուն տա­րի է՝ աշ­խա­տում է քո­լե­ ջում: «Ե­թե ժա­ռան­գա­բար փո­ խանց­վե­լուց են խո­սում, այս­ տեղ ժա­ռա­նա­գա­բար փո­խանց­ վող բազ­մա­թիվ դի­նաս­տիա­ներ կան հենց ու­սում ­ն ա­րա­նի ներ­ սում. Ալ­բերտ Գևորգ­յա­նի մա­ սին է խոս­քը, ո­րը, կար­ծում եմ,

www.terlemezyan.com

Փա­նոս Թեր­լե­մեզ ­յ ա­նի ան­վան՝ 91 տար­վա պատ­մու­թյուն ու­ նե­ցող գե­ղար­վես­տի քո­լե­ջի տնօ­րե­նի պաշ­տո­նի շուրջ կրքե­րը շա­րու­նա­կում են թե­ժա­նալ: Օ­գոս­տո­սին քո­լե­ջի նախ­կին տնօ­ րեն Նա­րեկ Ա­ռու­շան­յա­նի մա­հից հե­տո եր­կու ամս­վա ըն­թաց­ քում եր­կու պաշ­տո­նա­կա­տար­ներ նշա­նակ­վե­ցին՝ Գևորգ Սո­ղո­ մոն­յանն ու Ան­նա Մ­նա­ցա­կան­յա­նը, ո­րը հան­գուց­յալ Նա­րեկ Ա­ռու­շան­յա­նի այ­րին է: Մաս­նա­գի­տու­թյամբ մա­թե­մա­տի­կոս Ան­ նա Մ­նա­ցա­կան­յա­նին տնօ­րե­նի պաշ­տո­նա­կա­տար նշա­նա­կե­լու փաստն ա­ռա­ջաց­րել է «Թեր­լե­մեզ ­յ ա­նի» մի խումբ ու­սա­նող­նե­ րի և դա­սա­խոս­նե­րի զայ­րույ­թը, ո­րոնք ստեղ­ծել են «Թեր­լե­մեզ­ յան» նա­խա­ձեռ­նող խում­բը և բո­ղո­քում են, որ ի­րենց նոր ղե­ կա­վա­րը մաս­նա­գի­տա­կան կրթու­թյուն չու­նի: Ներ­կա­յում դա­ սա­խոս­նե­րի և ու­սա­նո­ղու­թյան շրջա­նում լար­ված մթնո­լորտ է: Դեկ­տեմ­բե­րի 14-ին կկա­յա­նա քո­լե­ջի տնօ­րե­նի պաշ­տո­նի հա­ մար մրցույ­թը:

«Չ­կա այն­պի­սի ո­լորտ, որ­տեղ դի­նաս­տիա­ներ չլի­նեն»,– ա­սում

Ար­մե ն Ա­շոտ­յանն ա­սում է, որ տնօ­րե­նի պաշ­տո­նի հա­մար չա­

է «Թեր­լե­մեզ­յա­նի» տնօ­րե­նի պաշ­տո­նա­կա­տար Ան­նա Մ­նա­ցա­

փո­րո­շիչ­նե­րը փոխ­վել են անց­յալ տա­րի, որ­պես­զի ա­վե­լի շատ

կան­յա­նը:

մար­դիկ հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­նան մաս­նակ­ցել մրցույ­թին:

որ «Թեր­լե­մեզ­յ ան» նա­խա­ձեռ­ նու­թյան թի­կունք­նում ԿԳ նա­ խա­րար Ար­մե ն Ա­շոտ­յանն ու ԱԺ պատ­գա­մա­վոր, երգ­չու­հի Շու­ շան Պետ­րոս­յանն են կանգ­նած: ԿԳ նա­խա­րա­րը հեր­քեց այդ լու­րե­րը. «Ես չու­նեմ ան­ձի երկ­ փեղկ­վա­ծու­թյուն, որ մի ձեռ­քով ստո­րագ­րեմ ժա­մա­նա­կա­վոր պաշ­տո­նա­կա­տար նշա­նա­կե­ լու հրա­մա­նը, իսկ մյուս ձեռ­քով փոր­ձեմ խառ­նել կամ պղտո­րել ջրե­րը: Բա­ցար­ձա­կա­պես որևէ առն­ չու­ թյուն չու­ նեմ և չեմ էլ կա­րող ու­նե­նալ, գու­ցե գե­ղար­ վես­տա­կան վառ երևա­կա­յու­ թյան արդ­յունք են նման տե­սա­ կի քննար­կում ­ն ե­րը: Իմ գոր­ծերն ա­վե­լի շատ են, քան եր­կու-ե­րեք զու­գա­հեռ խաղ վա­րե­լը ու­սում­ նա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րից մե­կում»: Սի­վիլ­Նե­թը փոր­ձեց մեկ­նա­ բա­նու­թյուն ստա­նալ նաև երգ­ չո­ւի Շու­շան Պետ­րոս­յա­նից, ո­րի հայ­րը եր­կար տա­րի­ներ ղե­կա­ վա­րել է «Թեր­լե­մեզ­յ ա­նը»: Սկզ­ բում հա­մա­ձայ­նեց, սա­կայն հան­դիպ­ման օ­րը հրա­ժար­վեց՝ ա­սե­լով, որ շատ զբաղ­ված է: Ան­նա Մ­նա­ցա­կան­յա­նի պաշ­ տո­նա­կա­տար նշա­նակ­վե­լու օ­րը՝ հոկ­տեմ­բե­րի 10-ին, ԿԳՆ-ն թա­ փուր պաշ­տո­նի հայ­տա­րա­րու­

թյան տեքս­տից հա­նել էր կրթու­ թյան ո­լոր­տում աշ­խա­տած լի­նե­ լու պա­հան­ջը: «Թեր­լե­մեզ­յ ան» նա­խա­ձեռ­նող խմբի ան­դամ ­ն ե­ րը կաս­կա­ծում են, որ դա կապ ու­նի Մ­նա­ցա­կան­յա­նի՝ պաշտ­ նա­կա­տար նշա­նակ­վե­լու, հե­ տա­գա­յում տնօ­րե­նի մրցույ­թին մասնա­կ­ցե­լու հետ: Ար­մե ն Ա­շոտ­յանն ա­սաց, որ չա­փո­րո­շիչ­նե­րը փոխ­վել են անց­յալ տա­րի, որ­պես­զի ա­վե­ լի շատ մար­դիկ հնա­րա­վո­րու­ թյուն ու­նե­նան մաս­նակ­ցե­լու մրցույ­ թին: «Որևէ ան­ ձի տակ փո­փոխ­ված չա­փո­րո­շիչ­ներ չեն: Մեզ հա­մար կարևոր է, որ կա­

ռա­վար­չա­կան հմտու­թյուն­նե­ րով օժտ­ված մար­դիկ ա­վե­լի շատ աշ­խա­տեն մեր հա­մա­կար­ գում»,– ա­սաց նա: Թեր­լե­մեզ­յ ա­նում ա­ռա­ջին ան­գամ չէ, որ ղե­կա­վա­րի թա­ փուր պաշ­տո­նի հա­մար այս­պի­ սի աղ­մուկ է բարձ­րա­նում: Այդ­ պես ե­ղել է նաև 2007թ.: Տ­նօ­րե­նի պաշ­տո­նի հա­մար մրցույ­թը կկա­յա­նա դեկ­տեմ­բե­րի 14-ին:  n Ն­վարդ Հով­հան­նիս­յան Այս թե­մա­յով տե­սան­յու­թը կա­ րող եք դի­տել Civilnet.am կայ­քում:


| № 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ.

4 | Փողեր

Աշ­խար­հագ­րու­թյուն և կո­ռուպ­ցիա

ԱՄՀ-ն մատ­նան­շում է Հա­յաս­տա­նում բիզ­նե­սին խո­չըն­դո­տող գոր­ծոն­նե­րը այս և հա­ջորդ տա­րի կմնա նույ­ նը՝ 4%: Տո­լո­սա­յի խոս­քով՝ քա­նի որ այս տա­րի տնտե­սա­կան ա­ճը զգա­լիո­րեն բարձր է, աղ­քա­տու­ թյան ցու­ցա­նի­շը կնվա­զի: ԱՄՀ ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը Հա­յաս­ տա­նում օ­տա­րերկր­յա ներդ­րում­ նե­րի կրճա­տու­մը պայ­մա­նա­վո­ րում է տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին և հա­մաշ­խար­հա­յին ներդ­րում ­ն ե­րի կրճատ­ման մի­տում ­ն ե­րով: Ըստ նրա՝ Հա­յաս­տա­նում այդ ան­ կումն ա­վե­լի է զգաց­վում, քա­նի որ այս­տեղ գոր­ծա­րա­րու­թյամբ զբաղ­վելն ա­վե­լի դժվար է: «Հա­յաս­տա­նում դեռ ա­վե­ լի դժվար է գոր­ծա­րա­րու­թյամբ զբաղ­վել, քան տա­րա­ծաշր­ջա­ նի այլ Հա­յաս­տա­նի հետ հա­մե­ մա­տե­լի երկր­նե­րում: Չ­նա­յած ի­րա­վի­ճա­կը բա­րե­լավ­վում է, և, ի­հար­կե, Հա­յաս­տա­նը սկսել է աճ ար­ձա­նագ­րել Doing Business-ի զե­կույց­նե­րում, որն ար­տա­ցո­լում է այն զգա­լի ջան­քե­րը, ո­րոնք այս ուղ­ղու­թյամբ ի­րա­կա­նաց­վել են, սա­ կայն դեռ դժվար է գոր­ ծա­ րա­րու­թյամբ զբաղ­վե­լը, ներդ­ րում ­ն եր ա­պա­հո­վե­լը, հատ­կա­ պես երբ դժվար ժա­մա­նակ­ներ են գա­լիս»,– ա­սաց նա՝ հա­վե­լե­ լով, որ Հա­յաս­տա­նում գոր­ծա­ րա­րու­թյամբ զբաղ­վե­լու դժվա­ րու­թյուն­նե­րից մե­կը երկ­րի աշ­ խար­հա­քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ ճակն է: Երկ­ րորդ խնդի­ րը, ըստ նրա, կո­ռուպ­ցիոն ռիս­կերն են, երբ տնտես­ավա­րող­ներն ի­րենց գոր­ծու­նեու­թյունն ի­րա­կա­նաց­ նե­լիս ստիպ­ված են կա­շառք տալ կա­ռա­վա­րա­կան չի­նով­ն իկ­նե­րին: Տո­լո­սան հույս հայտ­նեց, որ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը կկա­րո­ղա­նա լիո­վին կա­տա­ րել ԱՄՀ պարտ­քի սպա­սար­կու­ մը: «Մենք սկսե­լու ենք ԱՄՀ նոր ծրագ­րի քննար­կում ­ն ե­րը, և ե­թե ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րին հա­մա­ ձայ­նու­թյուն ձեռք բեր­վի, ա­պա ա­վե­լի կհեշ­տաց­նենք Հա­յաս­տա­

նի հա­մար մա­րում ­ն ե­րի կա­տա­ րում ­ն ե­րը»,– ա­սաց նա:

ԱՄՀ-ն Հա­յաս­տա­նին ևս $51,4 մլն է հատ­կաց­նում Գիեր­մո Տո­լո­սան տե­ղե­կաց­ րեց, որ ԱՄՀ գոր­ ծա­ դիր խոր­ հուր­դը հաս­տա­տել է Հա­յաս­տա­ նին $51,4  մլն վարկ հատ­կաց­նե­լու ո­րո­շու­մը: ԱՄՀ ե­րեկ տա­րա­ծած հա­ղոր­ դագ­րու­թյան հա­մա­ձայն՝ ԱՄՀ գոր­ծա­դիր խոր­հուրդն ա­վար­տել է «Եր­կա­րաձգ­վող ֆի­նան­սա­վոր­ ման» (EFF) և «Եր­կա­րաձգ­վող վար­կա­վոր­ման» (ECF) ծրագ­րե­րի շրջա­նա­կում Հա­յաս­տա­նի տնտե­ սա­կան կա­տա­րո­ղա­կա­նի հին­գե­ րորդ ամ­փո­փիչ ստու­գու­մը, ո­րի եզ­րա­փա­կու­մը իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րին տա­լիս է լրա­ցու­ցիչ 33,5 մլն SDR (մո­տա­վո­րա­պես $51,43  մլն) փո­խա­ռե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն՝ ծրագ­րե­րի շրջա­նա­կում տե­ղա­ բաշխ­ված ընդ­հա­նուր գու­մա­րը հասց­ նե­ լով 211,8  մլն SDR-ի (մո­ տա­վո­րա­պես $324,4  մլն): Հա­ յաս­ տա­ նի հետ 266,8  մլն SDR ($408,7 մլն) գու­մա­րով EFF և ECF ե­ռամ­յա ծրագ­րե­րը ԱՄՀ Գոր­ծա­ դիր խոր­հուր­դը հաս­տա­տել է 2010թ. հու­նի­սի 28-ին: ԱՄՀ գոր­ծա­դիր խոր­հուր­դը հա­վա­նու­թյուն է տվել նաև Հա­ յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի դի­մու­մի ն՝ շու­կա­յում անս­պա­ սե­լի ճնշում ­ն ե­րի հետևան­քով զուտ պաշ­տո­նա­կան մի­ջազ­գա­ յին պա­հուստ­նե­րի նվա­զա­գույն սահ­մա­նա­չա­փի 2012թ. հու­նի­սի վեր­ջի հա­մար սահ­ման­ված կա­ տա­րո­ղա­կան չա­փո­րոշ­չի չպահ­ պան­ման հա­մար բա­ցա­ռու­թյուն ա­նե­լու և 2012թ. դեկ­տեմ­բե­րի վեր­ջի հա­մար կա­տա­րո­ղա­կա­ նի նույն չա­փո­րո­շի­չը փո­փո­խե­ լու մա­սին: «Գոր­ծա­դիր խոր­հուրդն այ­ սօր ա­ վար­ տել է նաև Հա­ յաս­տա­նի հետ 4-րդ հոդ­վա­

ծի շրջա­նա­կում ի­րա­կա­նաց­ վող խորհր­դակ­ցու­թյուն­նե­րը, ո­րոնց ժա­մա­նակ քննարկ­վում են միջ­նա­ժամ ­կ ետ տե­սանկ­յ ու­ նից տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը և քն­նու­թյան է ա­ռել Հա­յաս­տա­նի հետ հիմ ­ն ադ­րա­մի փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի վե­ րա­բեր­յալ փաս­տա­ցի գնա­հատ­ ման վե­րա­նայ­ված զե­կույ­ցը (Ex Post Assessment Update Report on Fund Relations with Armenia): Գոր­ծա­դիր խորհր­դի քննար­ կու­մից հե­տո կա­ռա­վա­րիչ տնօ­ րե­նի տե­ղա­կալ և նա­խա­գա­հո­ ղի պաշ­տո­նա­կա­տար Նե­մաթ Շա­ֆի­կը նշել է. «Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը շա­րու­նա­կել է վե­րա­կանգն­վել հա­մաշ­խար­հա­ յին ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ժա­մի հա­մա­տեքս­տում 2008-2009  թթ. ար­ձա­նագր­ված խոր ան­կու­ մից: 2012թ. տնտե­սու­թյան ա­ճը ա­րա­գա­ցել է, և ս­պաս­վում է, որ 2013թ. այն կգտնվի պո­տեն­ցիալ մա­կար­դա­կի շուր­ջը: Այ­նո­ւա­մե­ նայ­նիվ, դեռևս պահ­պան­վում են խո­ցե­լիու­թյուն­ներ, ո­րոնք պայ­ մա­նա­վոր­ված են ըն­թա­ցիկ հաշ­ վի մեծ պա­ կա­ սուր­ դով և բան­ կա­յին հատ­վա­ծի դո­լա­րայ­նաց­ ման բարձր աս­տի­ճա­նով: Ծ­րագ­րի շրջա­նա­կում ի­րա­կա­ նաց­վող քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը հիմ ­ն ա­կա­նում ըն­թա­նում է հու­ նով, սա­կայն զուտ մի­ջազ­գա­ յին պա­հուստ­նե­րը մա­յիս-հու­նիս ա­միս­նե­րին հայտն­վե­ցին անս­ պա­սե­լի ճնշում ­ն ե­րի ներ­քո, երբ Կենտ­րո­նա­կան բան­կը քայ­լեր ձեռ­նար­կեց շու­կա­յի ա­պա­կա­յու­ նա­ցու­մից խու­սա­փե­լու հա­մար: Այ­նու­հետև Կենտ­րո­նա­կան բան­ կը կա­րո­ղա­ցել է հետ գնել կորց­ րած պա­հուստ­նե­րի մի մա­սը: Այ­ նո­ւա­մե ­նայ­նիվ, պա­հուստ­նե­րի ամ­բող­ջա­կան վե­րա­կանգ­նու­մը կեն­թադ­րեր շու­կա­յի վրա ան­ հար­կի ճնշում ­ն եր: Հար­կաբ­յու­ջե­տա­յին կոն­սո­լի­ դա­ցու­մը շա­րու­նա­կել է ա­ռանց­ քա­յին դեր կա­տա­րել տնտե­սու­

Գիեր­մո Տո­լո­սա­յի խոս­քով՝ չնա­յած տնտե­սա­կան PanARMENIAN

‹‹‹ էջ 1

թյան վե­րա­կանգն­ման գոր­ծում, և ող­ջու­նե­լի է հար­կաբ­յու­ջե­տա­ յին այդ ռազ­մա­վա­րու­թյան ի­րա­ կա­նա­ցու­մը շա­րու­նա­կե­լու իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի հանձ­նա­ռու­ թյու­նը: Ա­ռա­ջի­կա­յում հար­կաբ­ յու­ջե­տա­յին կոն­սո­լի­դա­ցումն ա­վե­լի շատ պետք է ա­պա­վի­ նի ե­կա­մուտ­նե­րի ա­վե­լաց­մա­ նը, ո­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա ի­րա­կա­նաց­նե­լու սո­ցիա­լա­կան և ներդ­րու­մա­յին ա­վե­լի մեծ ծախ­ սեր՝ միա­ժա­մա­նակ կրճա­տե­լով պա­կա­սուր­դը և պարտ­քը: Ֆի­նան­սա­կան հատ­վա­ծը շա­ րու­նա­կում է կա­յուն մնալ. վեր­ ջերս քայ­լեր են ձեռ­նարկ­վել հա­մա­կար­գում վե­րահս­կո­ղու­ թյու­նը կա­տա­րե­լա­գոր­ծե­լու և ի­րաց­վե­լիու­թյու­նը բարձ­րաց­ նե­լու ուղ­ղու­թյամբ: Ընդ­հա­նուր առ­մամբ գոր­ծա­րար մի­ջա­վայ­ րի հա­մար շա­րու­նակ­վել են կա­ ռուց­ված­քա­յին բա­րե­փո­խում ­ն ե­ րը, սա­կայն լրա­ցու­ցիչ մի­ջո­ցա­ ռում ­ն եր են անհ­րա­ժեշտ ի­րա­ վա­կան դաշ­տի ամ­րապնդ­ման,

ա­ճին՝ Հա­յաս­տա­ նում հար­կա­հա­ վաք­ման ցու­ցա­ նի­շը շա­րու­նա­ կում է ցածր մնալ:

կա­ռա­վար­ման բա­րե­լավ­ման և մր­ցու­նա­կու­թյան բարձ­րաց­ ման հա­ մար»,– նշված է ԱՄՀ հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում: 2010թ. հու­նի­սի վեր­ջին ԱՄՀ տնօ­րեն­նե­րի խորհր­դի կող­մից հաս­ տատ­ ված EFF և ECF ծրագ­ րե­րի շրջա­նա­կում Հա­յաս­տա­ նը մինչև 2013թ. ԱՄՀ-ից պետք է ստա­նա ընդ­հա­նուր առ­մամբ 266,8  մլն SDR-ի ($403,8  մլն) վար­կա­յին մի­ջոց­ներ։ Հու­նի­ սի 15-ի տրան­ շի հետ միա­ սին Հա­յաս­տանն ար­դեն ստա­ցել է $178,3  մլն SDR ($269,8  մլն): Ծ­րագ­րե­րի շրջա­նա­կում Հա­ յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը պար­տա­վոր­վել են ի­րա­կա­նաց­ նել վար­չա­րա­րու­թյան բա­րե­ փո­խում ­ն ե­րի ընդգր­կուն ծրա­ գիր՝ ուղղ­ված հար­կաբ­յու­ջե­տա­ յին ճշգրտմանն օ­ժան­դա­կե­լուն և միջ­նա­ժամ ­կ ետ կտրված­քում հար­կեր/ՀՆԱ հա­րա­բե­րակ­ցու­ թյան ցու­ցա­նի­շի բա­րե­լավ­մա­ նը:  n Ն­վարդ Հով­հան­նիս­յան

Ու­տել առ­ցանց Menu.am նա­խա­գի­ծը ո­րո­շել է դառ­նալ ռես­տո­րան­նե­րի «սու­պեր­մար­կետ» Menu.am նա­խա­գիծն ան­ցած շա­բա­թվա ­վեր­ջին կա­յա­ցած ArmNet Awards 2012 հա­ մա­ հայ­ կա­ կան վեբ մրցույ­ թում հաղ­ թել է «Տար­ վա ա­ռա­ջըն­թաց» ան­վա­նա­կար­գում: Ըն­կե­րու­թյան տնօ­րեն Վա­ հան Քե­րոբ­յա­նը Tert.am-ի հետ զրույ­ցում ա­սել է, որ նա­խա­գի­ծը նպա­տակ ու­նի դառ­նալ ռես­տո­րան­նե­րի է­լեկտ­րո­նա­յին «սու­պեր­ մար­կետ»: Мenu.am կայ­քը միաս­նա­կան պատ­վեր­նե­րի հա­մա­կար­ գում հա­ մախմ­ բում է երևան­ յան մոտ չորս տասն­ յակ ռես­ տո­ րան­ ներ և սր­ճա­րան­ներ: Խո­սե­լով մրցույ­թի մա­սին՝ Քե­ րոբ­ յանն ա­ սել է, որ թեև ի­ րենք մրցույ­ թից այդ­ քան էլ տեղ­ յակ չեն ե­ղել ու չեն մաս­նակ­ցել մրցա­նա­կա­բաշ­խու­թյա­նը, բայց ար­ժա­նի են «Տար­վա ա­ռա­ջըն­ թաց» անվանակարգին, քա­ նի որ Հա­յաս­տա­նում ներ­կա­յաց­րել են է­լեկտ­րո­նա­յին առևտ­րի և ին­ տեր­նե­տա­յին կայ­քի պատ­րաստ­ ման բո­լո­րո­վին նոր մո­տե­ցում: «Ես լավ չեմ ու­սում ­ն ա­սի­րել այս տար­վա վեբ պրո­յեկտ­նե­րը, որ­պես­զի կա­րո­ղա­նամ վստահ ա­սել, որ մերն ի­րոք ա­վե­լի լավն է, քան մյուս­ նե­ րի­ նը: Բայց հաշ­

վի առ­նե­լով այն ջան­քե­րը և այն մո­տե­ցում ­ն ե­րը, որ մենք կի­րա­ռել ենք մեր կայ­քը պատ­րաս­տե­լիս, և ներ­կա­յաց­րել բո­լո­րո­վին նոր մո­տե­ցում՝ այդ ա­ռու­մով մենք կա­րող ենք հա­մար­վել տար­վա լա­վա­գույն ա­ռա­ջըն­թաց ու­նե­ցող կայ­քը»,– ա­սել է նա: Վա­հան Քե­րոբ­յա­նը նշել է, որ այդ ան­վա­նա­կար­գը շնոր­հե­լիս հաշ­վի են առն­վել կայ­քի աշ­խա­ տու­նա­կու­թյու­նը, պար­զու­թյու­ նը և մատ­չե­լիու­թյու­նը, ակ­տի­ վու­ թյու­ նը՝ թե՛ բուն կայ­ քում, թե՛ սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րում: «Այդ ա­ռու­մով մենք շատ ակ­տիվ ենք,

ին­ չը վկա­ յում է, որ այն դար­ ձել է աշ­խա­տող, և մար­դիկ հեշ­տու­ թյամբ կա­րո­ղա­նում են ու­տե­լիք պատ­վի­րել: Ե­ղել են նմա­նա­տիպ մի քա­նի պրո­յեկտ­ներ, բայց այս պա­հին կոնկ­րետ մրցա­կից, ո­րը բազ­մա­ռես­տո­րա­նա­յին ա­ռաք­ մամբ զբաղ­վի, չու­նենք»,– ա­սել է նա: Հար­ցին, թե ինչ դի­նա­մի­կա­յով է զար­գա­նում ար­դեն եր­կու ա­միս կյան­քի կոչ­ված նա­խա­գի­ծը, Քե­ րոբ­յանն ա­սել է, որ ո­լոր­տը Հա­ յաս­տա­նում նոր է զար­գա­նում, նույ­նիսկ նա­խա­գի­ծը գոր­ծի դնե­ լիս չեն ու­ նե­ ցել ճիշտ հաշ­ վար­ կած սպա­սե­լիք­ներ: «Բայց ու­նենք տես­լա­կան, և հաս­ կա­ ցել էինք, որ այս կար­ գի է­լեկտ­րո­նա­յին նա­խագ­ծերն ար­ դեն կա­րող են աշ­խա­տել Հա­յաս­ տա­նում: Այ­սօր մենք բա­վա­րար­ ված ենք ա­ճի տեմ­պե­րով և նույ­ նիսկ դրանք զսպում ենք, քա­ նի որ ու­զում ենք ո­րակ­յ ալ ծա­ռա­յու­

«Մար­դիկ պետք է կա­րո­ղա­նան պատ­վի­րել այն բո­լոր ռես­տո­րան­ նե­րից, ո­րոնք ու­ նի­կալ են Հա­յաս­ տա­նում և ընդգր­ կում են տար­բեր մշա­կույթ­նե­րի ու­տե­լիք­նե­րը»,– կար­ծում է նա­ խագ­ծի հե­ղի­նակ Վա­հան Քե­րոբ­յա­ նը:

թյուն մա­տու­ցել մեր հա­ճա­խորդ­ նե­րին: Կայ­քում ներ­կա­յաց­ված են ա­վե­լի քան 40 ռես­տո­րան­ ներ, սա­ կայն մենք չենք պատ­ րաստ­վում բա­վա­րար­վել այս­քա­ նով: Մար­դիկ պետք է կա­րո­ղա­

նան պատ­վի­րել այն բո­լոր ռես­ տո­րան­նե­րից, ո­րոնք ու­նի­կալ են Հա­յաս­տա­նում և ընդգր­կում են տար­բեր մշա­կույթ­նե­րի ու­տե­լիք­ նե­րը»,– ա­սել է Վա­հան Քե­րոբ­ յա­նը:  n


№ 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ. |

Փողեր | 5

«Նաի­րի­տը» պարտ­քեր է փնտրում Քի­միա­կան հսկան $100  մլն­-ի հայտ է ներ­կա­յաց­րել Եվ­րա­սիա­կան զար­գաց­ման բան­կին

385 11.06

11.12

11.09

եվրո/դրամ

527.61

2.49 p 0.47%

530

510

490 11.06

11.12

11.09

ռուբլի/դրամ

13.27

0.10 p 0.76%

13,20

12,50

«Նաի­րի­տի» ար­

11,80 11.06

11.09

11.12

դիա­կա­նաց­ման

Ֆոտոլուր

ծրա­գի­րը կա­րող

ուղղ­վե­լու գոր­ծա­րա­նի ար­դիա­ կա­նաց­մա­նը։ $146  մլն­-ը պետք է ուղղ­վի գոր­ծա­րա­նի պարտ­ քե­րի մար­մա­նը ($100  մլն­-ը՝ ԱՊՀ Միջ­պե­տա­կան բան­կի պար­տա­ վո­րու­թյուն­նե­րի վե­րա­ֆի­նան­ սա­վոր­մա­նը, $46  մլն­-ը՝ գոր­ ծա­րա­նի ըն­թա­ցիկ պարտ­քի վե­րա­ֆի­նան­սա­վոր­մա­նը)։ Ծ­րագ­րի ի­րա­կա­նաց­ման հա­ մար ֆի­նան­սա­վոր­ման աղբ­յուր էր դի­տարկ­վում ԵվրԱզԷՍ-ի հա­կաճգ­նա­ժա­մա­յին հիմ ­ն ադ­ րա­մից $400 մլն վար­կը, որն այդ­ պես էլ չհաս­տատ­վեց։ Ու­շագ­ րավ է, որ «Նաի­ րի­ տի» նկատ­ մամբ «Ի­տե­ռա­յի» հե­տաքրք­ րու­թյան պայ­ման­նե­րում ու «Գազպ­րոմ­բան­կի» վար­չու­թյան նա­խա­գա­հի տե­ղա­կա­լի հետ օ­գոս­տոս­յան հան­դի­պու­մից հե­ տո կա­ռա­վա­րու­թյու­նը քննար­ կում է այլ աղբ­ յուր­ նե­ րից ֆի­

եվրո/դոլար

1.296

0.00 p 0.13%

է ֆի­նան­սա­վո­րել Եվ­րա­սիա­կան զար­գաց­ման

1,34

բան­կը։

նան­սա­վո­րում ներգ­րա­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Հի­շեց­նենք՝ 2006թ. կա­ռա­վա­ րու­թյան ո­րո­շում ­ն ե­րով «Նաի­րի­ տի» բաժ­նե­տոմ­սե­րի 90%-ը վա­ ճառ­վել է Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յում գրանց­ված օֆ­շո­րա­յին Rhinoville Property Limited ըն­կե­րու­թյա­նը։ Վեր­ջինս գոր­ծա­րա­նի բաժ­նե­ տոմ­սե­րի գնման և ըն­թա­ցիկ ֆի­ նան­սա­կան խնդիր­նե­րի լուծ­ման հա­մար ԱՊՀ Միջ­պե­տա­կան բան­ կից ներգ­ րա­ վել է $70 մլն վար­ կա­յին մի­ջոց­ներ, ո­րոնք պետք է մա­րեր մինչև 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րի 27-ը։ Վար­կա­յին պար­տա­վո­րու­ թյուն­նե­րը չկա­տա­րե­լու հետևան­ քով գոր­ծա­րա­նի բաժ­նե­տոմ­սե­րի 90%-ը ան­ցել է ԱՊՀ Միջ­պե­տա­ կան բան­կին, 10%-ը պատ­կա­նում է է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­ շար­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյա­նը։  n Լի­լիթ Մի­քա­յել­յան

Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի կաթ­սա­յա­տունն ու 3-րդ մաս­նա­շեն­քի տա­նի­քը կվե­րա­նո­րոգ­վեն ա­ռանց գնման հայ­տա­րա­րու­թյան

1,27

1,20 11.06

11.09

WTI Brent

նավթ

11.12

86.14 0.58 p 0.68% 108.18 0.85 p 0.79%

US$/bbl.

120

95

70 11.06 ոսկի

11.12

11.09

կբ 100 հհ comex

1712.5 18.5 p 1.09% 1713.4 1.0 q 0.06%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 11.06

11.09

(LME)

պղինձ

8151

11.12 16.5 q 0.20%

US$/tonne

8600

7800

7000 11.06 ցորեն

(cbt)

11.09

309.84

11.12 2.01 q 0.65%

US$/tonne

370 330 290 250

Ֆոտոլուր

(֌4,76  մլն) աշ­խա­տանք­նե­րը նա­ խա­ տե­ սում է ձեռք բե­ րել «ՌԵՄ գրուպից»։ Կա­ռա­վա­րու­թյան դեկ­տեմ­ բե­րի 13-ի նիս­տի օ­րա­կար­գում ընդգրկ­ված հա­մա­պա­տաս­խան ո­րոշ­ման նա­խագ­ծի հիմ ­ն ա­վոր­ ման մեջ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­ րա­րու­թյու­նը «Կար­գա­վոր­ման նպա­տա­կը և բ­նույ­թը» բաժ­նում նշել է. «Նա­խագ­ծի ըն­դուն­մամբ հնա­րա­վո­րու­թյուն կըն­ձեռ­վի մինչև ջե­ռուց­ման սե­զո­նի սկիզ­ բը և անձրև­ նե­ րի սկսվե­ լը ՀՀ ԱԺ կա­րիք­նե­րի հա­մար ջե­ռուց­ ման հա­մար կաթ­սա­յա­տան և ՀՀ Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի 3-րդ մաս­

425

395

վա­կան ըն­կե­րու­թյու­նը ան­ցած տար­վա հոկ­տեմ­բե­րից գոր­ծա­ րա­նում ի­րա­կա­նաց­րել է աու­ դիտ, ո­րի արդ­յունք­նե­րը ներ­կա­ յաց­րել է «Ի­տե­ռա­յին»։ «Նաի­րի­տի» կա­ռա­վա­րու­մը «Ի­տե­ռա­յին» հանձ­նե­լը բխում է գոր­ծա­րա­նի շա­հե­րից։ Այն թույլ կտար ոչ միայն վե­րա­գոր­ծար­ կել մոտ 2,5 տա­րի պա­րա­պուր­ դի մատն­ված ըն­կե­րու­թյու­նը, այլև խու­սա­փել ԵվրԱզԷՍ-ի հա­ կաճգ­նա­ժա­մա­յին հիմ ­ն ադ­րա­ մից «Նաի­րի­տի» հա­մար $400  մլն վարկ վերց­նե­լուց։ Սա­կայն «Ի­տե­ռա­յի» կող­ մից «Նաի­րի­տի» կա­ռա­վար­ման և ար­դիա­կա­նաց­ման ծրագ­րի ի­րա­կա­նաց­ման հար­ցում հիմ­ նա­կան խնդի­րը ֆի­նան­սա­կան է։ Ար­դիա­կա­նաց­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ մի­ջոց­ներ ներգ­ րա­վե­լու խնդիր­նե­րը «Ի­տե­ռան» քննար­կել է Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­ վա­րու­թյան հետ, նաև բա­նակ­ ցել ռու­սա­կան «Գազպ­րոմ­բան­ կի» հետ։ «Նաի­րի­տի» ֆի­նան­ սա­վոր­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­ նը Երևա­նում օ­գոս­տո­սի վեր­ջին քննար­կել են նաև վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նը և «Գազպ­ րոմ­բան­կի» վար­չու­թյան նա­ խա­գա­հի տե­ղա­կալ Նի­կո­լայ Կո­րենևը։ Ան­ցած տա­րի «Նաի­րի­տի» և ԱՊՀ միջ­պե­տա­կան բան­կի կող­ մից պատ­ րաստ­ վել է «20112019  թթ. «Նաի­րի­տի» զար­գաց­ ման և վե­րա­կա­ռուց­ման» ծրա­ գի­րը, ո­րում քի­միա­կան հսկա­յի ար­դիա­կա­նա­ցումն ընդ­հա­նուր առ­մամբ գնա­հատ­վել է $512  մլն։ Ու­շագ­րավ է, որ զար­գաց­ման ծրագ­րի ներդ­րու­մա­յին գու­ մա­րից ըն­դա­մե ­նը $367  մլն-ն է

նա­շեն­քի տա­նի­քի նո­րոգ­ման ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը ձեռք բե­րել «Գ­նում ­ն ե­րի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­ քով նա­խա­տես­ված բա­նակ­ցա­ յին ըն­թա­ցա­կար­գով՝ ա­ռանց գնման հայ­տա­րա­րու­թյու­նը նա­ խա­պես հայ­տա­րա­րե­լու»: Երևա­նում դեկ­տեմ­բե­րին տե­ ղում ­ն ե­րը որ­պես կա­նոն լի­նում են ձյան տես­քով, իսկ «անձրև­ նե­րի սկիզ­բը» ար­դեն ան­ցել է։ Ան­հաս­կա­նա­լի է նաև, թե ին­ չու է ԱԺ աշ­խա­տա­կազ­մի ղե­ կա­վա­րը միայն նո­յեմ­բե­րին՝ ջե­ ռուց­ման սե­զո­նի սկզբին հի­ շել կաթ­սա­յա­տան և տա­նի­քի նո­րոգ­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյան մա­սին։  n Ա.Չ.

0.37 q 0.09%

405

ԱԺ-ում հի­շել են ձմե­ռը ‹‹‹ էջ 1

406.76

415

Եվ­րա­սիա­կան զար­գաց­ման բան­կը «Նաի­րիտ» գոր­ծա­րա­նի ար­ դիա­կա­նաց­ման $100  մլն­-ի նախ­նա­կան հայտ է ստա­ցել: Մինչ այս քի­միա­կան հսկա­յի զար­գաց­ման ու վե­րա­կա­ռուց­ման ծրագ­ րի ֆի­նան­սա­վոր­ման աղբ­յուր էր դի­տարկ­վում ԵվրԱզԷՍ-ի հա­ կաճգ­նա­ժա­մա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մից $400  մլն վար­կը, որն այդ­պես էլ չհաս­տատ­վեց։ Այս տար­վա մա­յի­սից գոր­ծա­րա­նի կա­ռա­վա­րու­ մը սկզբուն­քո­րեն դեմ չէր ստանձ­նել ռու­սա­կան նավ­թա­գա­զա­յին «Ի­տե­ռա գրու­պը»՝ ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րի ներգ­րավ­ման խնդի­ րը քննար­կե­լով կա­ռա­վա­րու­թյան ու ռու­սա­կան «Գազպ­րոմ­բան­ կի» հետ։ Ե­րեկ լրագ­րող­նե­րի հետ հան­ դիպ­մա­նը Եվ­րա­սիա­կան զար­ գաց­ման բան­կի կա­ռա­վար­ման խորհր­դի նա­խա­գահ Ի­գոր Ֆի­ նո­գե­նո­վը հայ­տա­րա­րել է, թե բան­կը «Նաի­րիտ» գոր­ծա­րա­ նի ար­դիա­կա­նաց­ման $100  մլն-ի նախ­նա­կան հայտ է ստա­ցել։ Ըստ Ֆի­նո­գե­նո­վի՝ սա մի քա­նի մի­լիոն դո­լա­րա­նոց լուրջ նա­խա­ գիծ է, ո­րը դեռ պի­տի ու­սում ­ն ա­ սի­րել։ «Հաշ­վի առ­նե­լով նա­խագ­ ծի բար­դու­թյու­նը՝ անհ­րա­ժեշտ է հստա­կեց­նել դրա ծա­վալ­ներն ու հիմ ­ն ա­կան պա­րա­մետ­րե­րը»,– նշել է նա (news.am)։ Ընդ ո­րում՝ ռու­սա­կան կող­ մի հա­մար հայ­տում ա­ռաջ­նա­յին է ֆի­նան­սա­կան կա­յու­նու­թյան մա­սին հատ­վա­ծը։ «Նախ­նա­կան փաս­տա­թուղ­թը կար­ծես պատ­ րաստ է, բայց դեռ չենք հասց­ րել ծա­նո­թա­նալ: Ֆի­նան­սա­կան ըն­կե­րու­թյուն լի­նե­լով՝ ա­ռա­ջին հեր­թին կենտ­րո­նա­նում ենք մեր ա­ռա­ջադ­րան­քի՝ հայ­տի ֆի­նան­ սա­կան կա­յու­նու­թյան վրա»,– հստա­կեց­րել է Ֆի­նո­գե­նո­վը։ Ըստ նրա՝ բան­կի պատ­վի­րա­կու­ թյուն­նե­րը պար­բե­րա­բար այ­ցե­ լել են «Նաի­րիտ» և ծա­նո­թա­ցել գոր­ծա­րա­նի վի­ճա­կին: Հա­մա­ձայն «2011-2019  թթ. «Նաի­րի­տի» զար­գաց­ման և վե­ րա­կա­ռուց­ման» ծրագ­րի՝ քի­ միա­կան հսկա­յի ար­դիա­կա­ նա­ցումն ընդ­հա­նուր առ­մամբ գնա­հատ­վում է $512,26 մլն։ Ընդ ո­րում՝ այս գար­նա­նը պարզ­ վեց, որ «Նաի­րի­տի» կա­ռա­վար­ մամբ հե­տաքրքր­ված է ռու­սա­ կան նավ­թա­գա­զա­յին «Ի­տե­ ռա գրու­պը»: «Ի­տե­ռա­յի» պատ­ վե­րով՝ բրի­տա­նա­կան Jacobs Consultancy Limited խորհր­դատ­

դոլար/դրամ

210 11.06

11.09

11.12

Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի կաթ­սա­յա­տան (֌12  մլն) և 3-րդ մաս­նա­շեն­քի տա­նի­քի նո­րոգ­ման

Տվյալները վերցված են 11.12, Երևան, ժ. 16:00

(֌4,76  մլն) աշ­խա­տանք­նե­րը նա­խա­տե­սվում է ձեռք բե­րել «ՌԵՄ գրուպից»։

Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

ՄԱԳԱՏԷ-ն ս­տու­գե­լու է հանձ­նա­րա­րա­կան­նե­րը

Կան­խա­տե­սում է Անգ­լիա­յի բան­կի նա­խա­գա­հը

Մի­ջազ­գա­յին փոր­ձա­գետ­նե­րը Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յան կայ­ցե­լեն հա­ջորդ տա­րի

«Կար­ ծում եմ՝ 2013-ը կա­ րող է բարդ լի­ նել: Մի շարք երկր­ ներ կձգտեն նվա­զեց­նել ի­րենց փո­խար­ժեք­նե­րը, ո­րը ո­րո­շա­կի խնդիր­նե­րի աղբ­յուր կդառ­նա: Մ­յուս երկր­նե­րը կպա­տաս­խա­ նեն նո՞ւյն կերպ: Ի՞նչ տե­ղի կու­ նե­նա: Երկր­նե­րի՝ սե­փա­կան շու­ կա­յի պաշտ­պա­նու­թյանն ուղղ­ ված քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նն ընդ­ հա­նուր լար­վա­ծու­թյան պատ­ճառ կդառ­նա»,– ա­սել է Քին­գը: Ըստ պար­բե­րա­կա­նի՝ Անգ­ լիա­յի բան­կի նա­խա­գա­հը կենտ­ րո­նա­կան բան­կե­րի շրջա­նում հայտ­նի է իր նո­րա­րա­րական գա­ղա­փար­նե­րով, հետևա­պես նրա մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը մշտա­պես հայտն­վում են ու­շադ­ րու­թյան կենտ­րո­նում: Ս­րա­նով է պայ­ման­ավոր­ված փոր­ձա­գետ­ նե­րի կան­խա­տե­սու­մը, որ Քին­ գի՝ «ար­ժու­թա­յին պա­տե­րազմ­ նե­րի» մա­սին հայ­տա­րա­րու­թյու­ նը կհե­տաքրք­րի ներդ­րող­նե­րին և բան­կիր­նե­րին: Քին­գը հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյան չբա­լան­սա­վոր­ ված լի­նե­լու ևս մեկ պատ­ճառ է ներ­կա­յաց­րել: Ն­րա կար­ծի­քով՝

Wall street Journal. Քին­գը կենտ­րո­նա­կան բան­կե­րի շրջա­նում հայտ­նի է իր նո­րա­ րա­րական գա­ղա­փար­նե­րով:

խնդիրն այն է, որ մի շարք երկր­ ներ, օ­րի­նակ՝ Գեր­մա­նիան, Նի­ դեռ­լանդ­նե­րը և Չի­նաս­տա­նը, պետք է խթա­ նեն նե­ քին պա­ հան­ջար­կը, սա­կայն նրանք չեն ձգտում դա ա­ րագ ա­ նել: Մ­ յուս կող­մից՝ ար­տա­քին առևտ­րի բա­ լան­սում զգա­լի դե­ֆի­ցիտ ու­նե­ ցող երկր­նե­րին անհ­րա­ժեշտ է խթա­նել տնտե­սա­կան ա­ճը, սա­ կայն նրանց հնա­րա­վո­րու­թյուն­ նե­րը սահ­մա­նա­փակ են: Քին­գի խոս­քով՝ ներ­կա­յում աշ­խար­հը առևտ­րա­յին բա­լան­ սի մեծ սալ­դո ու­նե­ցող երկր­նե­ րի անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն ու­նի՝ գլո­ բալ տնտե­սա­կան ա­ճը հա­վա­սա­ րակշ­ռե­լու հա­մար: Առ­կա խնդիր­ նե­րն ա­վե­լի են խո­րա­նում այն պատ­ճա­ռով, որ կենտ­րո­նա­կան բան­կե­րի կող­մից տո­կո­սադ­րույք­ նե­րի նվա­զեց­ման և տն­տե­սա­կան ա­ճի խթան­ման ա­վան­դա­կան գոր­ծիք­նե­րը սպա­ռել են ի­րենց:  n

$20  մլրդ՝ հար­կե­րից խու­սա­փե­լու հա­մար Ա­մե­րիկ­յան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ռե­կոր­ դա­յին շա­հու­թա­բա­ժին­ներ կվճա­րեն 2012թ. վեր­ջին շա­բաթ­նե­րին հա­ րուստ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը զգա­լիո­ րեն կա­վե­լաց­նեն ի­րենց ե­կա­ մուտ­նե­րը: Bloomberg-ի հա­ղորդ­ մամբ՝ դա պայ­մա­նա­վոր­ված կլի­նի խո­շոր ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից անն­ախա­դեպ մեծ շա­ հու­թա­բա­ժին­նե­րի վճար­մամբ: Ա­մե­րիկ­յ ան 150 ըն­կե­րու­թյուն­ ներ, այդ թվում՝ Costco խո­շոր ռի­ թեյ­լե­րը և Las Vegas Sand խա­ղա­ տան օ­պե­րա­տո­րը, հայ­տա­րա­րել են $20  մլրդ­-ի հա­տուկ շա­հու­թա­ բա­ժին­նե­րի վճար­ման մա­սին: Այս­պի­սով՝ նրանք կկա­րո­ղա­նան խու­սա­փել 2013թ. հա­րուստ­նե­րի հա­մար հար­կե­րի բարձ­րա­ցու­մից: Սա ԱՄՆ-ի տնա­ յին տնտե­ սու­ թյուն­նե­րին հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա 2012թ. վեր­ջին ե­ռամս­յա­կում ե­կա­��ուտ­նե­րի զգա­լի աճ ա­ր­ ձանագ­ րել: Bloomberg-ի հարց­ մա­նը մաս­նակ­ցած փոր­ձա­գետ­ նե­րի կար­ծի­քով՝ ընդ­հա­նուր ա­ճը կա­րող է կազ­մել $50 մլրդ: Մ­յուս կող­մից՝ ա­մե­րի­կա­ցի­ նե­րի մեծ մա­սը այս գոր­ծըն­թա­

ցից դուրս կլի­նի: Այս­պես՝ ըն­թա­ ցիկ տար­վա նո­յեմ­բե­րին ԱՄՆ-ում մեկ­ժամ­յա մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ ձը տա­րե­կան կտրվա­ծով ա­ճել է 1,3%-ով, ին­ չը ցածր է գնա­ ճի մա­կար­դա­կից: Որ­պես շա­հու­թա­բա­ժին վճար­ ված գու­մար­նե­րը, ա­մե­նայն հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ, զգա­լիո­ րեն չեն ազ­դի տնտե­սա­կան ա­ճի վրա: Այդ գու­մար­նե­րը ստա­ցած­ նե­րի մեծ մա­սը ծախ­սե­լու փո­խա­ րեն կնա­խընտ­րի խնա­յել դրանք: 2013թ. հուն­վա­րին ԱՄՆ-ին «հար­կաբ­յու­ջե­տա­յին ճեղք­վածք» է սպառ­նում՝ պայ­մա­նա­վոր­ված հար­կա­յին ար­տո­նու­թյուն­նե­րի ժամ ­կ ե­տի ա­վար­տով և բ­յու­ջե­ տա­յին ծախ­սե­րի կրճատ­մամբ, ին­չը, իր հեր­թին, կա­րող է հան­ գեց­նել կրկնա­կի ռե­ցե­սիա­յի: Այս պայ­ման­նե­րում ա­ռա­վել զգա­լի կլի­նեն հա­րուստ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­ րի վնաս­նե­րը, քա­նի որ ար­տո­ նու­թյուն­նե­րի մեծ մա­սը բա­ժին է ըն­կել ամ­սա­կան $250-500  հազ. ե­կա­մուտ ու­նե­ցող­նե­րին:  n

Ա­տո­մա­յին է­ներ­գիա­յի մի­ ջազ­գա­յին գոր­ծա­կա­լու­թյան (ՄԱԳԱՏԷ) OSART ա­ռա­քե­լու­ թյան այ­ցը Հա­յաս­տան նա­խա­ տես­ված է 2013թ. հու­նի­սի 3-7ը, «Մե­դիա­մաքս» գոր­ծա­կա­լու­ թյանն ա­ սել է 2011թ. Հա­ յաս­ տա­նում OSART ա­ռա­քե­լու­թյան ղե­կա­վա­րը Գա­բոր Վա­մո­սը։

կա­յա­նի ռիս­կե­րն «ըն­դու­նե­լի սահ­մա­նում» էր գնա­հա­տել։

2011թ. մա­յի­սին Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյան խնդրան­քով՝ ՄԱԳԱՏԷ-ն կազ­ մել էր փոր­ ձա­ գետ­նե­րի մի­ջազ­գա­յին խումբ՝ ՀԱԷԿ-ի շա­հա­գործ­ման անվ­ տան­գու­թյու­նը ստու­գե­լու նպա­ տա­կով (OSART ա­ռա­քե­լու­թյան)։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ դրա­կան գնա­հա­տա­կան տա­լով ԱԷԿ-ին՝ ա­ռա­քե­լու­թյունն ան­ցած տա­րի ա­րել էր 14 հանձ­նա­րա­րա­կան և

12 ա­ռա­ջարկ՝ կա­յա­նի օ­պե­րա­ ցիոն անվ­տան­գու­թյու­նը բա­րե­ լա­վե­լու ուղ­ղու­թյամբ։ OSART-ի զե­կույ­ցում նշվում էր, որ հանձ­ նա­րա­րա­կան­նե­րի կա­տա­րու­մը ստու­գե­լու նպա­տա­կով մո­տա­ վո­ րա­ պես 18 ա­ միս անց կրկին ա­ռա­քե­լու­թյուն կկազ­մա­կերպ­վի։ ՀԱԷԿ-ի գլխա­վոր ին­ժե­ներ Մով­սես Վար­դան­յա­նի խոս­քով՝ հայ­կա­կան կող­մը 2011թ. OSART-ի

2011թ. մա­յի­սի ստու­գում ­ն ե­րի արդ­յուն­քում OSART ա­ռա­քե­լու­թյու­նը Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­

ա­ռա­քե­լու­թյան աշ­խա­տան­քի ա­վար­տից հե­տո կազ­մել է մի­ ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ցանկ և աշ­խա­ տում է ըստ դրա։ «Մենք աշ­խա­ տում ենք OSART-ի կող­ մից ար­ ված ա­ռա­ջար­կու­թյուն­նե­րի բո­լոր կե­տե­րով: Աշ­խա­տանք­նե­րի մի մասն ար­դեն ա­վարտ­ված է, մյու­ սը կա­տար­ման ըն­թաց­քում է»,– «Մե­դիա­մաք­սին» ա­սել է Մով­սես Վար­դան­յա­նը։  n

ԱՊՀ գյու­ղատն­տե­սու­թյան ա­պա­գան կո­րոշ­վի Եվ­րո­պա­յում Զար­գաց­ման ու­ղե­նիշ­նե­րը կսահ­ման­վեն ԵՄ բյու­ջեով Եվ­րա­միու­թյան բյու­ջեի գյու­ ղատն­տե­սա­կան միաս­նա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հե­ռան­ կար­նե­րի շուրջ բա­նա­վե­ճե­րը, ո­րոնք տե­ղի կու­նե­նան 2013թ. սկզբին, կու­ղեն­շեն 2013թ. գյու­ղատն­տե­սա­կան բիզ­նե­ սի զար­գա­ցու­մը Եվ­րո­պա­յում և ԱՊՀ-ում: Այս­պի­սի եզ­րա­կա­ ցու­թյուն է պա­րու­նա­կում մի­ ջազ­գա­յին վար­կան­շա­յին Fitch գոր­ծա­կա­լու­թյան զե­կույ­ցը: Fitch-ի փոր­ձա­գետ­նե­րի կար­ծի­ քով՝ գյու­ղատն­տե­սա­կան բա­րե­ փո­խում ­ն ե­րը ո­րո­շիչ կլի­նեն 20142020  թթ. բյու­ջեի հա­մար, ինչ­պես նաև հան­գու­ցա­յին դե­րա­կա­ տա­րում կու­նե­նան եվ­րո­պա­կան ֆեր­մե­րա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի մրցու­նա­կու­թյան գնա­հատ­ման հար­ցում՝ մյուս տա­րա­ծաշր­ջան­ նե­րի կող­մից մրցակ­ցու­թյան ա­ճի պայ­ման­նե­րում։ Ներ­կա­յում գլո­բալ մասշ­տա­ բով կա­րող են մրցակ­ցել միայն խո­ շոր, ինչ­ պես նաև այն ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք գոր­ ծու­նեու­թյուն են ծա­վա­լում այն

Գ­յու­ղատն­տե­սա­ կան բա­րե­փո­ խում ­ն ե­րը ո­րո­շիչ կլի­նեն ԵՄ 20142020  թթ. բյու­ջեի հա­մար:

guardian.co.uk

Հա­մաշ­խար­հա­յին խո­շո­րա­գույն տնտե­սու­թյուն­նե­րի՝ ի­րենց ազ­ գա­յին ար­ժույ­թի փո­խար­ժե­քը ցածր պա­հե­լու ձգտու­մը կա­ րող է 2013թ. հան­գեց­նել «ար­ ժու­թա­յին նոր պա­տե­րազմ­ նե­րի»: Այս­պի­սի տե­սա­կետ է հայտ­նել Անգ­լիա­յի բան­կի նա­ խա­գահ Մեր­վին Քին­գը ա­մե­ րիկ­յ ան Wall street Journal-ի հետ հար­ցազ­րույ­ցում:

wordpress.com

2013թ.՝ ար­ժու­թա­յին նոր պա­տե­րազմ ­ն եր

ո­լորտ­նե­րում, որ­տեղ Եվ­րո­պան պահ­պա­նում է իր մրցակ­ցա­յին ա­ռա­վե­լու­թյուն­նե­րը (օ­րի­նակ՝ հա­ցա­հա­տի­կի շու­կա­յում)։ «2015-ից շա­քա­րի քվո­տա­նե­րի եվ­րո­պա­կան հա­մա­կար­գի չեղ­ յալ հայ­տա­րար­ման շուրջ վեր­ ջերս վերսկս­ված քննար­կում ­ն ե­ րը վկա­յում են մի­ջազ­գա­յին շու­ կա­նե­րի և գ­նե­րի նկատ­մամբ մի շարք ո­լորտ­նե­րի խո­ցե­լիու­թյան մա­սին»,– աս­ված է զե­կույ­ցում: Ըստ Fitch-ի՝ գյու­ղատն­տե­սու­ թյան ո­լոր­տը կար­գա­վո­րիչ­նե­րի ար­տա­քին մի­ջամ­տու­թյան պատ­ ճա­ռով, ո­րը հիմ ­ն ա­կա­նում կա­ տար­վում է քվո­տա­նե­րի և մաք­ սա­տուր­քե­րի փո­փոխ­ման ճա­ նա­պար­հով, զգա­լի ռիս­կե­րի է պա­րու­նա­կում։ «Սա բնո­րոշ է Ուկ­

րաի­նա­յին, որ­տեղ գյու­ղատն­տե­ սա­կան մշա­կա­բույ­սե­րի ար­տադ­ րու­թյան դե­ֆի­ցի­տի և ըն­դուն­վող քա­ղա­քա­կան ո­րո­շում ­ն ե­րի պայ­ ման­նե­րում սպա­ռո­ղա­կան ապ­ րանք­նե­րի բա­զա­յին ար­ժե­քում գյու­ղատն­տե­սա­կան ար­տադ­ րան­քի գնի մաս­նա­բա­ժի­նը զգա­ լի է»,– նշված է փաս­տաթղ­թում: Գոր­ծա­կա­լու­թյան փոր­ձա­գետ­ նե­րի կար­ծի­քով՝ պա­հան­ջար­ կի հար­ցում ուկ­րաի­նա­կան մսի մի շարք ար­տադ­րող­նե­րի հա­ մար հե­ռան­կար­նե­րը բա­վա­կան դրա­կան են ինչ­պես ներ­քին շու­ կա­յում, այն­պես էլ ար­տա­քին: Սա պայ­մա­նա­վոր­ված է նաև Եվ­ րա­միու­թյան կող­մից ուկ­րաի­նա­ կան թռչնամ­սի հա­մար շու­կա­նե­ րը բա­ցե­լու հան­գա­ման­քով։  n

Անձ­նա­կազ­մը գնում է կրճատ­ման 2013-ը բարդ տա­րի է լի­նե­լու գլո­բալ աշ­խա­տա­շու­կա­յի հա­մար 2013թ. ա­ռա­ջին կի­սամ­յա­կում 49 երկ­րից 29-ում բիզ­նե­սը մտա­ դիր է ա­վե­լի փոքր թվով աշ­խա­տա­կից­ներ ներգ­րա­վել՝ հա­մե­մատ 2012թ. վեր­ջին կի­սամ­յա­կի: Այս­պի­սի տվյալ­ներ է հրա­պա­րա­կել ա­մե­րիկ­յան ռեկ­րու­տին­գա­յին Manpower ըն­կե­րու­թյու­նը: Հո­ռե­տե­սա­կան տրա­մադ­րու­ թյուն­նե­րը գե­րիշ­խում են ամ­բողջ եվ­րո­գո­տում՝ բա­ցի Գեր­մա­նիա­ յից, որ­տեղ բիզ­նե­սը ըն­թա­ցիկ տար­վա միայն եր­րորդ ե­ռամս­յա­ կում է ա­վե­լի զուսպ ցու­ցա­նիշ­ ներ ար­ձա­նագ­րել՝ չնա­յած խո­

րա­ցող ռե­ցե­սիա­յին: Եվ­րո­գո­տու մյուս երկր­նե­րում տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րն ա­վե­լի զգա­լի են, ին­չի մա­սին վկա­յում է նաև գոր­ ծազր­կու­թյան բարձր մա­կար­դա­ կը՝ ռե­կոր­դա­յին 11,7%։ Չի­նաս­տա­նում ևս­ ի­րադ­րու­

թյու­նը բա­վա­կան ա­նո­րոշ է։ Այս­ պես՝ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի 38%-ը վստահ չէ՝ կընդ­լայ­նի անձ­նա­ կազ­ մը հա­ ջորդ տա­ րի, թե ոչ: Ո­րո­շա­կի բա­րե­լա­վում է ար­ձա­ նագր­ վել ԱՄՆ-ում և Մեծ Բ­ րի­ տա­նիա­յում: Այս երկր­նե­րում բիզ­նե­սը մտա­դիր է սա­հ­մա­նա­ փակ թվով նոր աշ­խա­տա­կից­ներ ըն­դու­նել:  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Այ­լընտ­րան­քա­յին աշ­խարհ­ներ սին վերց­րած։ «Ընդ­հա­նուր ազ­ դե­ցու­թյան» տակ NIC-ի փոր­ձա­ գետ­նե­րը հաս­կա­նում են բնակ­ չու­թյան թվա­քա­կա­նը, ՀՆԱ-ի ծա­վա­լը, սպա­ռա­զի­նու­թյուն­նե­ րի ծախ­սերն ու ներդ­րում ­ն ե­րը տեխ­նո­լո­գիա­նե­րում։ «Եվ­րո­պա­ յի, Ռու­սաս­տա­նի ու Ճա­պո­նիա­յի տնտե­սու­թյուն­նե­րը կշա­րու­նա­ կեն դան­դաղ ան­կում ապ­րել»,– նշված է զե­կույ­ցում։ Զե­կույ­ցում նաև հա­ղորդ­վում է, որ Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րին մինչև 2030թ. կ­հա­ջող­վի հաս­ նել է­ներ­գե­տիկ ան­կա­խու­թյան։ ԱՄՆ-ը կվե­րա­դարձ­նի գա­ զի արդ­յու­նա­հան­մամբ աշ­խար­ հում ա­ռա­ջին տե­ղը, կար­ծում են NIC-ի փոր­ձա­գետ­նե­րը, և ա­վե­լի քան ե­րեք ան­գամ կմե­ծաց­նի այս օգ­տա­կար հա­նա­ծո­յի արդ­յու­նա­ հան­վող պա­շար­նե­րը՝ շնոր­հիվ թեր­թա­քա­րա­յին գա­զի արդ­յու­ նա­հան­ման տեխ­նո­լո­գիա­յի։ Աշ­ խար­ հում գա­ զի ու նավ­ թի խո­ շո­րա­գույն ներ­մու­ծող ԱՄՆ-ի

Մինչև 2030թ. Ա­սիա­յի երկր­նե­րի «ընդ­հա­նուր ազ­դե­ցու­թյու­նը» կլի­նի ա­վե­լի մեծ, քան ԱՄՆ-ինն ու Եվ­րո­պա­յի­նը միա­սին վերց­րած։

է­ներ­գե­տիկ ան­կա­խու­թյու­նը Մեր­ձա­վոր Արևել­քի երկր­նե­րին կստի­պի ի­րա­կա­նաց­նել ի­րենց տնտե­սու­թյուն­նե­րի դի­վեր­սի­ֆի­ կա­ցում, կան­խա­տե­սում են զե­ կույ­ցի հե­ղի­նակ­նե­րը։ Անդ­րա­դառ­նա­լով գլո­բալ այլ

Ռու­սաս­տա­նը դա­դա­րեց­րեց Գա­բա­լա­յի շա­հա­գոր­ծու­մը Մոսկ­վան ու Բա­քուն հա­մա­ձայ­նու­թյան չեն ե­կել վար­ձա­կալ­ման գնի՞ շուրջ Ռու­սաս­տա­նը դա­դա­րեց­րել է Գա­բա­լա­յի ռա­դիո­տե­ղո­րո­ շիչ կա­յա­նի շա­հա­գոր­ծու­մը: Սա պայ­մա­նա­վոր­ված է Ադր­բե­ջա­ նի և Ռու­սաս­տա­նի միջև կա­յա­ նի շա­հա­գործ­ման մա­սին պայ­ մանագ­րի՝ դեկ­տեմ­բե­րի 9-ին ու­ ժը կորց­նե­լով, ին­չի կա­պակ­ցու­ թյամբ Ռու­սաս­տա­նը նո­տա է ներ­կա­յաց­րել Ադր­բե­ջա­նին՝ տե­ ղե­կաց­նե­լով, որ դեկ­տեմ­բե­րի 10-ից դա­դա­րեց­նում է կա­յա­նի շա­հա­գոր­ծու­մը: Ադր­բե­ջա­նի արտ­գործ­նա­ խա­րու­թյան տա­րա­ծած հա­ղոր­ դագ­ րու­ թյան մեջ նշվում է, որ Բա­քուն Մոսկ­վա­յի հետ կա­յա­

նի վար­ձա­կալ­ման գնա­յին պայ­ ման­նե­րի շուրջ ին­տեն­սիվ բա­ նակ­ցու­թյուն­ներ է վա­րել, ո­րոնց արդ­յուն­քում չի հա­ջող­վել հա­ մա­ձայ­նու­թյան գալ: Ըստ պաշ­ տո­նա­կան Բաք­վի՝ Մոսկ­վան ա­ռա­ջար­կում էր պահ­պա­նել վար­ձա­կալ­ման նախ­կին պայ­ ման­նե­րը, ո­րը Ադր­բե­ջա­նի հա­ մար ա­նըն­դու­նե­լի էր: Ա­վե­լի վաղ Ռու­սաս­տա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րու­ թյու­նը հա­ղոր­դագ­րու­թյուն էր տարա­ծել, որ Ադր­բե­ջա­նի հետ բանակ­ցու­թյուն­ներ են ըն­թա­նում կա­յա­նի շա­հա­գործ­ման ժամ ­կ ե­ տը մինչև 2025թ. եր­կա­րաց­նե­

լու շուրջ: Մի շարք զանգ­վա­ծա­ յին լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի հա­ղորդ­ մամբ՝ Բա­քուն վարձա­կալ­ման հա­մար Մոսկ­վա­յից տա­րե­կան $300  մլն է պա­հան­ջում՝ նախ­կին $7  մլն­-ի փո­խա­րեն: Գա­բա­լա­յի ռա­դիո­տե­ղո­րո­ շիչ կա­յա­նը դեռևս Խորհ­րդա­ յին Միու­թյան հա­կահր­թի­ռ ա­յին պաշտ­պա­նու­թյան կարևոր բա­ ղադ­րիչ­նե­րից է, և Ադր­բե­ջ ա­ նի ան­կա­խ ա­նա­լուց հե­տո Ռու­ սաս­տա­նը շա­րու­նա­կել է օգ­ տա­գոր­ծել այն: Վար­ձա­կալ­ման մա­սին պայ­մա­նա­գի­րը եր­կու երկր­նե­րի միջև ստո­րագր­վել է 2002թ.:  n

ՕՊԵԿ-ում հնա­րա­վոր է՝ փոխ­վի գլխա­վոր քար­տու­ղա­րը Ի­րանն ու Սաուդ­յան Ա­րա­բիան ան­հաշտ դիր­քո­րոշ­ումներ ու­նեն Նավթ ար­տա­հա­նող երկր­նե­րի կազ­մա­կեր­պու­թյան (ՕՊԵԿ) գլխա­ վոր քար­տու­ղա­րը հնա­րա­վոր է՝ փոխ­վի, հա­ղոր­դում է Reuters-ը։ Սաուդ­յան Ա­րա­բիա­յի նավ­թի նա­խա­րար Ա­լի ան Նաի­մի ն հայ­ տա­րա­րել է, որ այ­սօր Վիեն­նա­ յում կա­յա­նա­լիք հան­դիպ­ման շրջա­նա­կում կազ­մա­կեր­պու­թյու­ նը հնա­ րա­ վոր է՝ նոր գլխա­ վոր քար­տու­ղար ընտ­րի։ Նա­խորդ նիս­տի ժա­մա­նակ ՕՊԵԿ-ի երկր­ներն այդ­պես էլ չէին կա­րո­ղա­ցել կողմ ­ն ո­րոշ­վել կար­ տե­լի նոր գլխա­վոր քար­տու­ղա­ րի թեկ­նա­ծու­թյան հար­ցում։ Այժմ

այդ պաշ­տո­նը զբա­ղեց­նում է Լի­ բիա­յի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Աբ­դալ­լահ Սա­լեմ ալ Բադ­րին, ո­րի լիա­զո­րու­ թյուն­նե­րի ժամ ­կ ետն այս պաշ­տո­ նում լրա­նում է այս տա­րի։ Խն­ դիրն այն է, որ Ի­ րանն ու Սաուդ­յան Ա­րա­բիան ան­հաշտ դիր­քո­րոշ­ումներ են որ­դեգ­րել։ Այս երկր­նե­րից յու­րա­քանչ­յու­ րը ցան­կա­նում է ՕՊԵԿ-ի գլխա­ վոր քար­տու­ղար տես­նել իր ներ­ կա­յա­ցուց­չին. այս նպա­տա­կով Թեհ­րանն ա­ռա­ջադ­րել է երկ­րի նավ­թի նախ­կին նա­խա­րար Ղո­ լամ Հո­ սեյն Նո­ զա­ րիին, իսկ Էռ Ռիա­դը՝ ՕՊԵԿ-ում նախ­կին ներ­

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

կա­յա­ցու­ցիչ Մա­ջիդ ալ Մու­նի­ֆին։ Ի­րա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը Սաուդ­յան Ա­րա­բիա­յին մե­ղադ­ րում են արդ­յու­նա­հան­ման քվո­ տա­նե­րի խախտ­ման մեջ, ին­ չը հան­գեց­րել է նավ­թի գնե­րի նվա­զեց­ման։ Ի­րա­նի նկատ­մամբ պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րը հան­գեց­րել են այս երկ­րից ած­խաջ­րա­ծին­նե­րի ար­տա­հան­ման նվա­զեց­ման 50%ով։ Սաուդ­յան Ա­րա­բիան արդ­յու­ նա­հան­ման մա­կար­դա­կը բարձ­ րաց­րել է վեր­ջին 30 տա­րի­նե­րի ա­ռա­վե­լա­գույն ցու­ցա­նի­շին, որ­ պես­ զի թույլ չտա նավ­ թի դե­ ֆի­ ցիտ, ո­րը կա­րող է բա­ցա­սա­բար անդ­րա­դառ­նալ ԱՄՆ-ի և Եվ­րո­ պա­յի տնտե­սու­թյուն­նե­րի վրա։  n

մի­տում ­ն ե­րի՝ NIC-ի փոր­ձա­գետ­ նե­րը կան­խա­տե­սում են, որ մինչև 2030թ. կ­վե­րա­նա «իս­լա­մա­կան ա­հա­բեկ­չու­թյու­նը»։ Ընդ ո­րում՝ ա­հա­բեկ­չու­թյու­նը որ­պես այդ­պի­ սին կպահ­պան­վի, և հավա­նա­ բար «այդ­պի­սի մե­թոդ­նե­րի ա­վե­

լի հա­ճախ կդի­մեն տնտե­սա­կան ան­կա­յու­նու­թյան ստեղծ­ման հա­ մար», այդ թվում՝ ա­ ռան­ ձին պե­ տու­թյուն­ներ, աս­ված է զե­կույ­ցում։ NIC-ի փոր­ձա­գետ­նե­րը նաև կան­խա­տե­սում են մի­ջու­կա­ յին ու կեն­սա­բա­նա­կան զեն­ քի կի­րա­ռում ռազ­մա­կան կոնֆ­ լիկտ­նե­րում Ա­սիա­յի ու Մեր­ձա­ վոր Արևել­քի տա­րած­քում։ Ընդ ո­րում՝ մի­ջու­կա­յին զեն­քը, կար­ ծում են նրանք, կուղղ­վի ոչ թե հա­կա­ռա­կոր­դի կեն­դա­նի ու­ ժի ոչն­չաց­մա­նը, այլ ա­ռա­ջին հեր­թին՝ ճա­ռա­գայթ­ման հաշ­ վին նրա հրա­մա­նա­տա­րա­կան կենտ­րոն­ներն ու հա­ղոր­դակց­ ման հա­մա­կար­գե­րը շար­քից հա­նե­լուն։ «Գ­լո­բալ մի­տում ­ն եր-2030. այ­ լընտ­րան­քա­յին աշ­խարհ­ներ»-ը Ազ­գա­յին հե­տա­խու­զա­կան խորհր­դի հին­գե­րորդ զե­կույցն է։ Գ­լո­բալ մի­տում ­ն ե­րի նա­խորդ հե­տա­զո­տու­թյու­նը NIC-ը ներ­կա­ յաց­րել էր 2008թ.։  n

Ըստ Տ­րիեր­վեյ­լե­ րի շա­հե­րի ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի՝ Օ­լան­դը գոր­ծել է որ­պես քա­ղա­քա­ ցիա­կան կնոջն ա­ջակ­ցել ցան­կա­ ցող ան­հատ։

jezebel.com

Մինչև 2030թ. Չի­նաս­տա­նը ԱՄՆից կխլի աշ­խար­հի խո­շո­րա­գույն տնտե­սու­թյան կո­չու­մը։ Այս­պի­սի կան­խա­տե­սում է ար­վում «Գ­լո­բալ մի­տում ­ն եր-2030. այ­լընտ­րան­քա­ յին աշ­խարհ­ներ» զե­կույ­ցում, ո­րը պատ­րաս­տել է ա­մե­րիկ­յ ան կա­ ռա­վա­րա­կան հե­տա­զո­տա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը՝ Ազ­գա­ յին հե­տա­խու­զա­կան խոր­հուր­դը (National Intelligence Council, NIC), հա­ղոր­դում է Reuters-ը։ ԱՄՆ-ը, զրկվե­լով աշ­խար­հի խո­շո­րա­գույն տնտե­սու­թյան կո­ չու­մից, կպահ­պա­նի «մի­ջազ­գա­ յին կոա­լի­ցիա­ներ ձևա­վո­րե­լու և գ­լո­բալ մար­տահ­րա­վեր­նե­րին պա­տաս­խա­նե­լու ու­նակ» միակ գեր­տե­րու­թյան կար­գա­վի­ճա­կը, աս­ված է զե­կույ­ցում։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, կար­ ծում են հե­տա­զո­տու­թյան հե­ղի­ նակ­նե­րը, մինչև 2030թ. Ա­սիա­յի երկր­նե­րի «ընդ­հա­նուր ազ­դե­ցու­ թյու­նը» կլի­նի ա­վե­լի մեծ, քան ԱՄՆ-ինն ու Եվ­րո­պա­յի­նը միա­

focus.de

Մինչև 2030թ. Չի­նաս­տա­նը կդառ­նա խո­շո­րա­գույն տնտե­սու­թյուն, բայց ոչ գլո­բալ գեր­տե­րու­թյուն

Սե­փա­կան կնոջն ա­ջակ­ցե­լու հա­մար Օ­լան­դին մե­ղադ­րում են դա­տա­րա­նի վրա ճնշում գոր­ծադ­րե­լու մեջ Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գահ Ֆ­րան­ սո­ւա Օ­լան­դը նա­մակ է ու­ ղար­կել դա­տա­րան՝ ի ա­ջակ­ ցու­թյուն իր քա­ղա­քա­ցիա­ կան կնոջ՝ լրագ­րող Վա­լե­րի Տ­րիեր­վեյ­լե­րի, ին­չը նրա հա­ կա­ռա­կորդ­նե­րը դա­տա­վոր­նե­ րի վրա ճնշման գոր­ ծադ­ րում են ո­րա­կել։ Այս մա­սին հա­ղոր­ դում է բրի­տա­նա­կան Guardian պար­բե­րա­կա­նը։ Դա­տա­վոր­նե­րին ուղղ­ված նա­ մա­կում Օ­լան­դը հեր­քել է Տ­րիեր­ վեյ­լե­րի կեն­սագ­րու­թյան մա­սին պատ­մող սկան­դա­լա­յին գրքից (ո­րի հե­ղի­նակ­նե­րի դեմ Տ­րիեր­ վեյ­լե­րը հայց է ներ­կա­յաց­րել) մի տե­ղե­կատ­վու­թյուն։ Մաս­նա­վո­ րա­պես՝ Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գա­ հը հո­րին­վածք է ան­վա­նել իբրև 1990-ա­կան թթ. գրված նա­մա­կը, ո­րի մա­սին խոս­վում է գրքում։ Բա­ցի Օ­լան­դից՝ Տ­րիեր­վեյ­լե­րի ա­ջակ­ցու­թյամբ նա­մակ է գրել նաև Ֆ­րան­սիա­յի ներ­քին գոր­ծե­ րի նա­խա­րար Մա­նո­ւել Վալ­սը, գրում է ֆրան­ սիա­ կան L’Express պար­բե­րա­կա­նը։ Գր­քի հե­ղի­նակ­նե­րի փաս­ տա­բան­նե­րի կար­ծի­քով՝ Ֆ­րան­ սիա­յի նա­խա­գա­հի նա­մակն իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի տա­րան­ջատ­

ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյան կո­ պիտ խախ­ տում է և ուղղ­ ված է դա­տա­րա­նի վրա ճնշում գոր­ ծադ­րե­լուն։ Տ­րիեր­վեյ­լե­րի շա­հե­ րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը, հա­կա­ ռա­կը, ընդգ­ծել են, որ Օ­լան­դը գոր­ծել է որ­պես քա­ղա­քա­ցիա­ կան կնոջն ա­ջակ­ցել ցան­կա­ցող ան­հատ։ Տ­րիեր­վեյ­լե­րը դա­տա­րա­նում պա­ հան­ ջում է €80 հազ-ի փոխ­ հա­տու­ցում զրպար­տու­թյան և անձ­նա­կան կյան­քին մի­ջամ­տե­ լու հա­մար՝ €5 հազ. գրքի հե­ղի­ նակ­ նե­ րից և €70  հազ.՝ նրանց հետ հար­ցազ­րույց հրա­պա­րա­ կած ֆրան­սիա­կան Point de Vue ամ­սագ­րից։ Կե­նսագ­րա­կա­նում, մաս­նա­վո­րա­պես, աս­վում է, որ մոտ տա­ սը տա­ րի ա­ ռաջ լրագ­ րողն ար­դեն հա­րա­բե­րու­թյուն­ ներ է ու­նե­ցել Օ­լան­դի հետ, թեև վեր­ջինս այդ ժա­մա­նակ ապ­րել է Սե­գո­լեն Ռո­ւա­յա­լի հետ, ո­րը նրա­նից չորս ե­րե­խա է ու­նե­ցել։ Սա Ֆ­րան­սիա­յի ա­ռա­ջին կնոջ շուրջ ստեղծ­ված ա­ռա­ջին սկան­ դա­ լը չէ, որ ա­ վարտ­ վում է դա­ տա­վա­րու­թյամբ։ 2012թ. հոկ­ տեմ­բե­րին ե­րեք ամ­սա­գիր տու­ գան­վե­ցին նրա լո­ղազ­գես­տով լու­սան­կար­նե­րը հրա­պա­րա­կե­լու հա­մար։  n


| № 161 (230), չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 12, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Հետ­մա­հու ու ան­հայտ նկար­նե­րով Ժա­մա­նա­կա­կից ար­վես­տի թան­գա­րա­նում բաց­վեց Կա­մո Նի­գար­յա­նի ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դե­սը Կա­մո Նի­գար­յա­նի մահ­վան ա­ռա­ջին տա­րե­լի­ցին՝ դեկ­տեմ­բե­րի 23ին ըն­դա­ռաջ Ժա­մա­նա­կա­կից ար­վես­տի թան­գա­րա­նը ա­ռա­ջար­կել է կազ­մա­կեր­պել նկար­չի ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դե­սը: Նա­խա­ ձեռ­նու­թյա­նը միա­ցել է «Մ­շա­կույթ­նե­րի երկ­խո­սու­թյուն» հիմ ­ն ադ­ րա­մը, և ն­կար­չի այ­րու՝ Մա­րի­նե Հա­րո­յա­նի օգ­նու­թյամբ մեկ­տեղ­ վել են նկար­չի՝ նախ­կի­նում երբևէ չցու­ցադր­ված աշ­խա­տանք­նե­ րը: Ցու­ցադ­րու­թյունն ա­ռա­ջին ան­գամ ներ­կա­յաց­նում է Կա­մո Նի­ գար­յան աբստ­րակ­ցիո­նիս­տին: Կա­մո Նի­գար­յա­նը ար­վես­տա­ սեր հան­րու­թյա­նը ծա­նոթ է իբրև նեո-էքսպ­րե­սիո­նիստ: Ծն­վել է 1950թ. Ադր­բե­ջա­նի Հե­լեն­դորֆ քա­ղա­քում։ 1973թ. ա­վար­տե­լով Երևա­նի պե­տա­կան գե­ղար­վես­ տաթա­տե­րա­կան ինս­տի­տու­տը՝ Նի­գար­յա­նը խորհր­դա­յին շատ ար­վես­տա­գետ­նե­րի պես աշ­խա­ տել է որ­պես դի­զայ­ներ՝ զու­գա­ հեռ շա­րու­նա­կե­լով ստեղ­ծա­գոր­ ծել որ­պես նկա­րիչ և լու­սան­կա­ րիչ: Նա տա­սը տա­րի սե­փա­կան տիե­զերքն է ստեղ­ծել՝ չա­պա­վի­ նե­լով ար­վես­տի որևէ տե­սա­կի կամ ո­ճի: Ե­րաժշ­տու­թյու­նը նրա ինք­նար­տա­հայտ­ման և ո­րոն­ման ևս մեկ ձևն էր. 1970-ա­կան­նե­րին Նի­գար­յա­նը հիմ ­ն ել է «Սար­դեր» ռոք խում­բը, որն այն տա­րի­նե­րի ա­մե ­նա­հայտ­նի խմբե­րից էր։ Նա նաև թա­տե­րա­կան ներ­կա­ յա­ցում ­ն ե­րի, թան­գա­րան­նե­րի և ֆիլ­մե­րի ազ­դագ­րե­րի հե­ղի­նակ է: Ար­վես­տա­գե­տի ստեղ­ծած Հե­ ղա­փո­խու­թյան, Ե­ղի­շե Չա­րեն­ցի և Սեր­գեյ Մեր­կու­րո­վի թան­գա­ րան­նե­րի ցու­ցադ­րու­թյուն­նե­րը ցու­ցա­հան­դե­սա­յին ձևա­վոր­ման լա­վա­գույն օ­րի­նակ­ներ են։ Չ­նա­յած Նի­գար­յա­նի զգա­ լի նվա­ճում ­ն ե­րին որ­պես նկա­ րիչ, լու­սան­կա­րիչ և դի­զայ­ներ՝ խորհր­դա­յին մշա­կու­թա­յին կա­ ռույց­նե­րը հիմ ­ն ա­կա­նում ան­տե­ սում էին նրա աշ­խա­տանք­նե­րը։ «Ար­վես­տը պի­տի վրդով­մունք ա­ռա­ջաց­նի, դա է սկզբե­րի սկիզ­ բը»,– սի­րում էր կրկնել Նի­գար­ յա­նը: Ն­րան մշտա­պես ա­ջակ­ ցում էր ար­վես­տա­բան Հեն­րիկ Ի­գի­թյա­նը, ո­րը հաս­կա­ցել էր, թե ինչ նե­րուժ ու­նի ե­րի­տա­սար­դը:

Կա­մո Նի­գար­յանն ըն­դա­մե ­նը ե­րեք ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­ դես է ու­նե­ցել, ընդ ո­րում՝ ա­ռա­ ջի­նը 17 տա­րե­կա­նում, Պուշ­կի­նի ան­վան դպրո­ցում, որ­տեղ սո­վո­ րում էր: 130 աշ­խա­տան­քից բաղ­ կա­ցած էքս­պո­զի­ցիան լայն ար­ ձա­գան­քի ար­ժա­նա­ցավ թեր­թե­ րում, և Կա­մոն ո­րո­շեց՝ հե­տա­գա տա­րի­նե­րին մեր­ժե­լու է ան­հա­ տա­կան ցու­ցա­հան­դես կազ­մա­ կեր­պե­լու ա­ռա­ջարկ­նե­րը: Երկ­ րորդ ցու­ցա­հան­դե­սը 2001թ. էր՝ Հա­յաս­տա­նի նկա­րիչ­նե­րի միու­ թյան տա­նը: Իսկ 2010թ. Երևա­նի ժա­մա­նա­կա­կից ար­վես­տի թան­ գա­րա­նում բաց­վեց Նի­գար­յա­նի լու­սան­կար­չա­կան աշ­խա­տանք­ նե­րի ցու­ցա­հան­դե­սը՝ հան­րու­ թյան հա­մար նո­րո­վի բա­ցա­հայ­ տե­լով տա­ղան­դա­շատ ար­վես­ տա­գե­տի բազ­մա­կող­մա­նի ար­ վես­տը: Ցու­ցա­հան­դե­սը նվիր­ված էր Հեն­րիկ Ի­գի­թյա­նի հի­շա­տա­ կին: 2011թ. Կա­մո Նի­գար­յանն ան­ժա­մա­նակ հե­ռա­ցավ կյան­քից: Հետ­մա­հու կազ­մա­կերպ­ված «Նա­խա­կեր­պեր» ցու­ցա­հան­դե­ սի հա­մադ­րող Վի­գեն Գալստ­յա­ նը կար­ ծում է, որ նկա­ րիչն այս ցու­ցա­հան­դե­սին էլ դեմ կլի­ներ: Կ­տավ­ն ե­րի զգա­լի մա­սը վնաս­ վել է ար­վես­տա­նո­ցում։ «Մենք դրանք շրջա­նակ­նե­րի մեջ ենք դրել, սա­կայն հե­տա­գա­յում եր­ կա­րատև վե­րա­կանգ­նո­ղա­կան աշ­խա­տանք է սպաս­վում»,– ա­սաց Վի­գեն Գալստ­յա­նը: Հիմ­ նա­վո­րե­լով կտավ­ն ե­րը ցու­ցադ­ րե­լու ո­րո­շու­մը՝ նա ա­սաց, որ Նի­գար­յա­նի վե­րա­ցա­կան ո­ճում ստեղ­ծած աշ­խա­տանք­նե­րը չա­ փա­զանց կարևոր են հայ աբստ­

«Ար­վես­տը պի­տի վրդով­մունք ա­ռա­ջաց­նի, դա է սկզբե­րի սկիզ­բը». Կա­մո Նի­գար­յան։

րակ­ցիո­նիզ­մի զար­գաց­ման ընդ­ հա­նուր պատ­կե­րը ձևա­վո­րե­ լու հա­մար: «Հա­յաս­տա­նում վե­րա­ցա­կան ար­վեստն ու­սում­ նա­սիր­ված չէ: Մենք պատ­կե­րա­ ցում չու­ նենք՝ ինչ է հայ աբստ­ րակ­ցիո­նիզ­մը: Կան նկա­րիչ­ներ, ո­րոնք ստեղ­ծա­գոր­ծել են այդ ո­ճում, բայց պատ­մա­կան շա­ռա­ վի­ղը ներ­կա­յաց­ված չէ: Այս ցու­ ցադ­րու­թյու­նը մեծ ներդ­րում է այդ ա­ռու­մով»,– ա­սաց նա: Կա­մո Նի­գար­յա­նը սկսել է հե­ տաքրքր­վել վե­րա­ցա­կան ար­ վես­ տով 1980-ա­ կան թթ., երբ լայն տա­րա­ծում ստա­ցավ ֆի­ գու­րա­տիվ ար­վես­տը կամ տրանս-ա­վան­գար­դը, ո­րը նե­ րա­ռում է ար­վես­տի բո­լոր այն գոր­ծե­րը, ո­րոնք պահ­պա­նում են ի­րա­կա­նու­թյան հետ նմա­ նու­թյու­նը: «Նա­խա­կեր­պե­րում» տեղ է գտել մոտ հի­սուն աշ­խա­ տանք, ո­րոնք բա­ցա­հայ­տում են Նի­գար­յա­նի՝ փի­լի­սո­փա­յա­կա­ նո­րեն հա­գեց­ված փնտրտու­ քի արդ­յունք­նե­րը: Ն­րա կտավ­ նե­րը, չնա­յած վե­րա­ցա­կա­նու­ թյա­նը, կոնկ­րետ ի­րա­դար­ձու­ թյուն­նե­րով և ժա­մա­նա­կի ո­գով են ներշնչ­ված և, այդ իսկ պատ­ ճա­ռով, ըն­թեռ­նե­լի են: Վի­գեն Գալստ­յա­նի խոս­քով՝ դրանք

Նոյյան Տապան, 1993

հա­մա­կար­գե­րի և հա­մա­կար­գե­ րի փլուզ­ման մա­սին են: Նի­գար­ յա­նի վե­րա­ցա­կան աշ­խա­տանք­ նե­րը կերտ­վել են ընդ­հատ­վող պար­բե­րա­կա­նու­թյամբ՝ նրա ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ու­ղու վճռո­ րոշ պա­հե­րին՝ ազ­դա­րա­րե­լով ստեղ­ծա­գոր­ծո­ղի գա­ղա­փար­նե­ րի և գե­ղա­գի­տա­կան մո­տեց­ման փո­փո­խու­թյուն­նե­րը:

Ցու­ցա­հան­դե­սի բաց­ման օ­րը՝ դեկ­տեմ­բե­րի 11-ին, կա­յա­ցավ նաև Կա­մո Նի­գար­յա­նի վե­րա­ցա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի պատ­կե­րագր­քի շնոր­ հան­ դե­ սը: Այն 83 նկար է նե­ րա­ռել, նկար­չին նվիր­ված հոդ­վա­ ծի հե­ղի­նա­կը Վի­գեն Գալստ­յանն է: Ցու­ցա­հան­դե­սը կգոր­ծի մինչև դեկ­տեմ­բե­րի 25-ը:  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Ֆե­մի ­նիզմն ընդ­դեմ հե­քիաթ­նե­րի Եվ­րո­պա­յի ման­կա­պար­տեզ­նե­րում կա­րող են ար­գե­լել ա­վան­դա­կան ըն­տա­նիք պատ­կե­րող գրքե­րը Եվ­րո­պա­կան ման­կա­պար­տեզ­նե­րում և դպ­րոց­նե­րում հնա­րա­վոր է՝ ար­գել­վեն ման­կա­կան գրքերն ու հե­քիաթ­նե­րը, ո­րոն­ցում պատ­ կեր­ված է ա­վան­դա­կան ըն­տա­նիք: Ն­ման պա­հան­ջով է հան­դես ե­կել Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նի կա­նանց ի­րա­վունք­նե­րի հանձ­նա­ժո­ղո­ վը, ո­րի կար­ծի­քով՝ հե­քիաթ­նե­րը պետք է պատ­մե ն հա­սա­րա­կու­ թյան սե­ռա­կան բազ­մա­զա­նու­թյան մա­սին: Նոր­վե­գա­ցի փոր­ձա­ գետ­ներն էլ հա­մոզ­ված են, որ ե­րե­խա­նե­րին օգ­տա­կար է պոռ­նո­ ֆիլ­մեր դի­տել:

Այ­լընտ­րան­քա­յին գրա­կա­նու­թյան

Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նի կա­նանց ի­րա­վունք­նե­րի և գեն­դե­րա­յին հա­վա­սա­րու­թյան հանձ­նա­ժո­ղո­ վը պատ­րաս­տել է զե­կույց, ո­րով պա­հան­ջում է Եվ­րո­պա­յի ման­կա­ պար­տեզ­նե­րում ար­գե­լել ա­վան­ դա­կան ըն­տա­նիք պատ­կե­րող գրքե­րը, ո­րոն­ցում հայ­րը հո­գում է ըն­տա­նի­քի ապ­րուս­տը, իսկ մայ­ րը խնա­մում է ե­րե­խա­նե­րին: Զե­ կույ­ցի հե­ղի­նակ­նե­րի կար­ծի­քով՝ նման գրքե­րը բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ ցու­թյուն են ու­նե­նում ե­րե­խա­նե­րի, հատ­կա­պես աղ­ջիկ­նե­րի կյան­քի վրա՝ ձևա­վո­րե­լով սխալ կարծ­րա­

տի­պեր, ինչն ա­պա­գա­յում կա­րող է խո­չըն­դո­տել նրանց կա­րիե­րան: Ընդ­հան­րա­պես, ֆե­մի­նիս­տու­ հի­նե­րին ան­հանգս­տաց­նում է այն փաս­տը, որ ե­րե­խա­ներն ա­մե­նա­ վաղ տա­րի­քից հե­ռուս­տա­շոու­ նե­րում և գո­վազ­դում բախ­վում են «գեն­դե­րա­յին բա­ցա­սա­կան կարծ­րա­տի­պե­րի»: Զե­կույ­ցում «բա­ցա­սա­կան» եզ­րը «ա­վան­դա­ կա­նի» հո­մա­նիշն է: Այս ա­մե­նից հետևում է, որ կգա նաև հե­ռուս­ տա­տե­սու­թյան և գո­վազ­դի ժա­ մա­նա­կը, սա­կայն գոր­ծըն­թացն սկսվել է գրքե­րից:

օ­րի­նա­կը՝ «Թա­ գա­վորն ու թա­ գա­վո­րը»։

Զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­ներն ան­հա­ պաղ օ­րենսդ­րա­կան փո­փո­խու­ թյուն­ներ են պա­հան­ջում ման­կա­ կան գրա­կա­նու­թյան ո­լոր­տում: Ն­րանք կոչ են ա­նում ներ­մու­ծել «բո­լոր սո­ցիա­լա­կան սեկ­տոր­ նե­րի հա­վա­սա­րու­թյան քա­ղա­ քա­կա­նու­թյուն»: Որ­պես ե­րե­խա­ նե­րի հա­մար այ­լընտ­րան­քա­ յին գրա­կա­նու­թյան օ­րի­նակ է բեր­վում «Թա­գա­վորն ու թա­

գա­վո­րը» գիր­քը, ո­րի շա­պի­կին պատ­կեր­ված են համ­բուր­վող տղա­մար­դիկ: Դ­րա շնոր­հիվ, հե­ ղի­նակ­նե­րի հա­մոզ­մամբ, «ե­րե­ խա­նե­րը կծա­նո­թա­նան հա­սա­ րա­կու­թյան ի­րա­կան սե­ռա­կան բազ­մա­զա­նու­թյա­նը»: Ն­ման մի­ջոց­ներ ար­դեն ձեռ­ նարկ­վում են արևմտ­յան ժո­ղովր­ դա­վա­րու­թյան ա­ռա­ջա­մար­տիկ հա­մար­վող սկան­դի­նավ­յ ան պե­

տու­թյուն­նե­րում: Խա­ղա­լիք­ներ ար­տադ­րող շվե­դա­կան ըն­կե­րու­ թյու­նը Սուրբ ծննդի նա­խա­շե­մին թո­ղար­կել է կա­տա­լոգ, որ­տեղ աղ­ջիկ­նե­րը սպա­նում են երևա­կա­ յա­կան թշնա­մի­նե­րին, իսկ տղա­նե­ րը խա­ղում են տիկ­նիկ­նե­րով: Ըն­ կե­րու­թյան ա­ռաջ նման պա­հանջ է դրել շվե­դա­կան գո­վազ­դա­յին կար­գա­վո­րի­չը, ո­րը խա­ղա­լիք­նե­րի ար­տադ­րո­ղին մե­ղադ­րել է «սեք­ սիզ­մի և գեն­դե­րա­յին բա­ցա­սա­կան կարծ­րա­տի­պե­րի պար­տադր­ման մեջ»: Իսկ ա­հա նոր­վե­գա­կան ման­ կա­պար­տեզ­նե­րի կրթա­կան ծրագ­ րում 2010-ից ընդգրկ­ված է սե­ռա­ կան պար­տա­դիր կրթու­թյու­նը, ո­րը պատ­մում է սե­ռա­կան փոք­րա­մաս­ նու­թյուն­նե­րի մա­սին: Եվ­րա­խորհր­ դա­րա­նի զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­նե­ րը պնդում են, որ հա­մա­սե­ռա­մո­ լու­թյու­նը պետք է դա­սա­վանդ­ վի ման­կա­պար­տեզ­նե­րում որ­պես «փոր­ձի և գի­տե­լիք­նե­րի ձև»:  n


Orakarg Business Daily