Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

Այս­պես ա­վե­լի անվ­տանգ է խմբագրական

էջ 2 ›››

Ար­ցախ­յան պա­ տե­րազ­մը գա­լիս է Հո­լի­վուդ՝ շնոր­հիվ Ադր­բե­ջա­նի

օ ր ա թ ե ր թ

Բ­յու­ջեն ըն­դուն­վեց մե­ծա­մաս­նու­թյամբ Տն­տե­սա­կան գլխա­վոր փաս­տաթղ­թի օգ­տին քվեար­կե­ցին ՀՀԿ-ն և «Օ­րի­նաց եր­կի­րը»

Հա­րութ Սա­սուն­յա­ն, տեսակետ էջ 2 ›››

Գ­յու­լը պատ­ րաստ է օգ­նել հա­լե­պա­հա­յե­րին Թուր­քա­կան հե­ռուս­տա­ տե­սու­թյու­նը՝ Թուր­քիա­յի նա­խա­գա­հի մտադ­րու­ թյուն­նե­րի մա­սին էջ 3 ›››

Քո բյու­ջեն իմ բյու­ջեն է Երևա­նը շա­րու­նա­կում է բեռ մնալ հար­կա­տու­նե­րի ու­սե­րին էջ 4 ›››

Ռու­սաս­տա­նի եվ­րո­պա­կան հե­ռան­կար­նե­րը Ի­գոր Ի­վա­նո­վը՝ Պու­տի­ նի՝ Եվ­րա­սիա­կան միու­ թյան գա­ղա­փա­րի մա­սին էջ 5 ›››

Fitch-ը չի հա­վա­տում հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյա­նը

Գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը նվա­զեց­րել է գլո­բալ ա­ճի կան­խա­տե­սում­ն ե­րը էջ 6 ›››

Ազգային Ժողով

Ազ­գա­յին ժո­ղո­վը, ինչ­պես և ս­պաս­վում էր, ե­րեկ ըն­ դու­նեց 2013թ. պե­տա­կան բյու­ջեն։ «ՀՀ 2013թ. պե­տա­ կան բյու­ ջեի մա­ սին» ՀՀ օ­ րեն­ քի նա­ խագ­ ծին կողմ է քվեար­կել 71 պատ­գա­մա­վոր, դեմ՝ 37։ Նո­յեմ­բե­րին ԱԺ մշտա­կան հանձ­նա­ժո­ղով ­ն ե­րում բյու­ ջեի նա­խագ­ծի քննար­կում­ նե­րից հե­տո պատ­գա­մա­ վոր­նե­րը ներ­կա­յաց­րել էին 406 ա­ռա­ջար­կու­թյուն։ Կա­ ռա­վա­րու­թյու­նն ըն­դու­նել է 67 ա­ ռա­ ջարկ, 207 ա­ ռա­ ջարկ­նե­րի լու­ծու­մը հնա­ րա­վոր է հա­մար­վել հա­ ջորդ տար­վա բյու­ջեով կամ միջ­նա­ժամ ­կ ետ ծրագ­րով։ Հաշ­վի առ­նե­լով ա­ռա­ջար­ կու­թյուն­նե­րը, ինչ­պես նաև այն, որ բյու­ ջեի նա­ խագ­ ծի հիմ­քում դրված է սեպ­

տեմ­բե­րի փո­խար­ժե­քը՝ կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը կա­տա­ րել է վե­րա­հաշ­վարկ­ներ և վերջ­նա­կան տար­բե­րա­կում ծախ­սե­րը և ե­կա­մուտ­նե­րը ա­վե­լաց­րել ֌1,2  մլրդ­-ով։ Ե­կա­մուտ­նե­րի ա­վե­լաց­ման հիմ ­ն ա­կան աղբ­յու­րը (մոտ ֌1  մլրդ) լի­նե­լու են պաշ­տո­ նա­կան դրա­մաշ­նորհ­նե­րը։ ԱԺ-ի կող­ մից ե­ րեկ ըն­ դուն­ված բյու­ջեում ե­կա­ մուտ­նե­րը սահ­ման­վել են ֌1,032  տրլն, ծախ­ սե­ րը՝ ֌1,152  տրլն մա­ կար­ դա­կում։ Ու­շագ­րավ է, որ

ծախ­սե­րը և ե­կա­մուտ­նե­րը ֌1,2  մլրդ­-ով ա­վե­լաց­նե­լուց հե­տո բյու­ջեի նա­խա­գի­ծը ստա­ ցել է նույն այն տես­ քը, ո­րին կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը հա­վա­նու­թյուն էր տվել սեպ­տեմ­բե­րի 27-ին։ ԱԺ ու­ղար­կած տար­բե­րա­կում գոր­ծա­դի­րը ֌1,2  մլրդ­-ով կրճա­տել էր թե՛ ե­կա­մուտ­ նե­րը, թե՛ ծախ­սե­րը։ Բ­յու­ջեի ե­կա­մուտ­նե­ րի ֌992,9  մլրդ­-ը պետք է ա­պա­հով­վի հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի և պե­տա­ կան տուր­քե­րի հաշ­վին։ Գա­ լիք տա­ րի 2012թ. հա­ մե­մատ հա­վա­քագր­վե­լու է լրա­ցու­ցիչ ֌118,6  մլրդ­-ի հար­կա­յին ե­կա­մուտ, ո­րից ֌31  մլրդ­-ը՝ զին­ծա­ռա­յող­

Կիզակետում

«Ար­ցախ ՀԷԿ»-ը $6  մլն­-ի պար­տա­տոմս է թո­ղար­կել «Ար­ ցախ ՀԷԿ»-ը ե­ րեկ սկսել է $6  մլն ծա­ վա­ լով պար­ տա­ տոմ­սե­րի տե­ղա­բա­շխու­մը, ո­րը կտևի մինչև դեկ­տեմ­բե­ րի 18-ը։ Պար­տա­տոմ­սե­րի ան­վա­նա­կան ար­ժե­քը $10 հազ. է, տա­րե­կան ե­կամ­տա­բե­րու­թյու­նը՝ 10%, մար­ման ժամ ­կ ե­ տը՝ 36 ա­միս։ Պար­տա­տոմ­սե­րը տե­ղա­բաշ­խում է «Արմս­ վիս­բան­կը», տե­ղա­բաշ­խու­մից հե­տո դրանք ցու­ցակ­վե­լու են «ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԷՔՍ Ար­մե­նիա» ֆոն­դա­յին բոր­սա­յում: Ըստ ազ­դագ­րի՝ պար­տա­տոմ­ սե­րի տե­ղա­բաշխ­ման արդ­ յուն­քում հա­վա­քագր­ված մի­ ջոց­նե­րն օգ­տա­գործ­վե­լու են պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի վե­ րա­ֆի­նան­սա­վոր­ման, շրջա­ նա­ռու մի­ջոց­նե­րի ձեռքբեր­ ման և հա­մալր­ման, ինչ­պես

նաև կա­պի­տալ շի­նա­րա­րա­ կան աշ­խա­տանք­նե­րի ֆի­նան­ սա­վոր­ման նպա­տա­կով: Նա­ խա­տես­վում է Թր­ղե-3 հէկի կա­ռուց­մա­նն ուղ­ղել $1,15 մլն, ըն­կե­րու­թյան կող­մից օգ­տա­ գործ­ված մի­ջոց­նե­րի վե­րա­ֆի­ նան­սա­վոր­մա­նը՝ $4,79 մլն։

«Օ­րա­կար­գին» Լեռ­նա­ յին Ղա­րա­բա­ղի վար­չա­պետ Ա­րա Հա­րու­թյուն­յա­նը հոկ­ տեմ­բե­րի սկզբին ա­սել էր, թե «Ար­ցախ ՀԷԿ»-ը ո­րո­շում է կա­յաց­րել բա­վա­րա­րել ներդ­րող­նե­րի կող­մից ներ­ կա­յաց­ված պա­հան­ջար­կը և թո­ղար­կել ար­տար­ժու­թա­յին պար­տա­տոմ­սեր։ «Սփ­յուռ­ քա­հայ ներդ­րող­նե­րը, պայ­ մա­նա­վոր­ված փո­խար­ժե­ քի տա­տա­նում ­ն ե­րով, խու­ սա­փում են դրա­մա­յին ներդ­ րում ­ներ կա­ տա­ րել և ձեռք բե­րել դրա­մա­յին ար­ժեթղ­

թեր»,– ն­ շել էր նա։ Հաշ­ վի առ­նե­լով այս հան­գա­ման­քը՝ ո­րո­շում է կա­յաց­վել թո­ղար­ կել ար­տար­ժու­թա­յին պար­ տա­տոմ­սեր, ո­րոնք ներդ­ րող­նե­րին կա­պա­հո­վեն կա­ յուն ե­կա­մուտ­ներ և կախ­ված չեն լի­նի փո­խար­ժե­քից։ «Ար­ ցախ ՀԷԿ»-ի (կա­ նո­նադ­րա­կան կա­պի­տա­ լը՝ ֌10,65  մլրդ) բաժ­նե­տոմ­ սե­րի 47,89%-ը պատ­կա­ նում է ԼՂՀ կա­ռա­վա­րու­թյա­ նը, 35%-ը՝ թվով չորս խո­շոր բաժ­նե­տե­րե­րի, 17,11%-ը՝ 1261 փոքր բաժ­նե­տե­րե­րի:  n

նե­րին ե­կամ­տա­յին հար­կի դաշտ տե­ղա­փո­խե­լու, իսկ ֌27,7  մլրդ­-ը՝ հար­կա­յին վար­չա­րա­րու­թյան հաշ­վին։ Գա­լիք տա­րին ծանր է լի­ նե­լու պետ­պարտ­քի սպա­ սարկ­ման տե­սա­կե­տից։ 2013թ. ար­տա­քին պարտ­ քի սպա­սարկ­մա­նը պետք է ուղղ­ վի $418,6  մլն, ո­ րից $354,2  մլն­-ը՝ հիմ ­ն ա­կան գու­մա­րի մար­մա­նը։ Հա­մե­ մա­տու­թյան հա­մար՝ 2010թ. ար­տա­քին պե­տա­կան պարտ­քի սպա­սարկ­մանն ուղղ­ վել է $94  մլն, 2011թ.՝ $118 մլն, այս տա­րի ուղղ­վե­ լու է $245 մլն։ Գա­ լիք տա­ րի ծրագր­վում է ներգ­րա­վել $479  մլն­-ի վար­կա­յին մի­ ջոց­ներ։  n

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12227 >

| № 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ., www.civilnet.am

Կո­ռուպ­ցիա­յի ըն­կա­լումն աշ­խար­հում 2012թ. Transparency International Transparency International մի­ջազ­գա­յին հա­կա­կո­ռուպ­ ցիոն կազ­մա­կեր­պու­թյու­ նը ե­րեկ հրա­պա­րա­կել է 2012թ. Կո­ռուպ­ցիա­յի ըն­ կալ­ման հա­մա­թի­վը: Զե­կույ­ցում նե­րառ­ված 176 երկր­նե­րի շար­քում Հա­ յաս­տա­նը 105-112-րդ տե­ ղերն է կի­սում Ալ­ժի­րի, Բո­ լի­վիա­յի, Գամ­բիա­յի, Կո­ սո­վո­յի, Մա­լիի, Մեք­սի­կա­ յի և Ֆի­լի­պին­նե­րի հետ: Այս երկր­նե­րում կո­ռուպ­ցիա­յի ըն­կալ­ման ցու­ցա­նի­շը 34 է: Ն­շենք, որ կազ­մա­կեր­ պու­ թյունն այս տա­ րի փո­ խել է Կո­ռուպ­ցիա­յի ըն­կալ­ ման հա­մաթ­վի կազմ­ման մե­թո­դո­լո­գիան: Ին­դեքսն այս տա­րի ներ­կա­յաց­ված է 0-ից 100-միա­վո­րա­նոց գնա­հատ­ման սանդ­ղա­կով, որ­տեղ 0-ն բա­ցար­ձակ կո­ ռում­պաց­վա­ծու­թյունն է, իսկ 100-ը՝ կո­ռուպ­ցիա­յի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը։ 2011թ. օգ­տա­գործ­վել էր 0-ից 10-միա­վո­րա­նոց գնա­հատ­ ման սանդ­ղա­կը, ո­րի արդ­ յունք­նե­րով՝ Հա­յաս­տա­նում 2010 և 2011  թթ. կո­ ռուպ­ ցիա­յի ըն­կալ­ման ցու­ցա­նի­ շը ե­ղել է 2,6: 2011թ. Հա­յաս­ տա­նը 183 երկր­նե­րի շար­ քում զբա­ ղեց­ րել է 129-րդ տե­ղը: Հա­յաս­տա­նի հարևան երկր­նե­րից ա­մե ­նա­քիչ կո­ ռում­պաց­վա­ծը Վ­րաս­տանն է. այն 52 միա­ վո­ րով աղ­ յու­սա­կի 51-րդ տե­ղը կի­ սում է Սեյ­շել­յան կղզի­նե­րի հետ: Թուր­քիան 49 ցու­ցա­ նի­շով Չե­խիա­յի, Լատ­վիա­

էջ 3 ›››


| № 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ.

2 | Օրակարգ Խմբագրական

Այս­պես ա­վե­լի անվ­տանգ է Երբ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նի աշ­խա­տա­կից­նե­րը «Հարս­նա­քա­րում» ծե­ծե­լով սպա­նե­ցին բժիշկ Վա­հե Ա­վետ­յանին, և որ­պես պա­տիժ Հայ­րա­պետ­յա­նը Սերժ Սարգս­յա­նի հոր­դո­րով միայն պատ­գա­մա­վո­րա­կան ման­դա­տը վայր դրեց, շատ էր խոս­վում այն մա­սին, որ այս կերպ ան­պատ­ժե­լիու­թյան մթնո­լոր­տը Հա­յաս­ տա­նում ա­մենևին էլ չի վե­րա­նա­լու, քա­նի որ սպա­նու­ թյուն­ներն ու խոշ­տան­գում ­ն ե­րը պար­զա­պես իշ­խա­նու­ թյան ա­րա­տա­վոր գոր­ծե­լաո­ճի արդ­յունքն են: Քա­ղա­ քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներն ու լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը պար­զա­պես ի վի­ճա­կի չեն պայ­քա­ րել իշ­խա­նու­թյան տար­բեր հատ­ված­նե­րում բույն դրած օ­դիոզ դեմ­քե­րի և ն­րանց մեր­ձա­վոր­նե­րի հան­ցա­գոր­ ծու­թյուն­նե­րի դեմ և կան­խել դրանք: Հետևանք­նե­րը կան­խե­լու պայ­քա­րը ա­մենևին էլ չի նշա­նա­կում, որ իշ­խա­նու­թյան տար­բեր տրա­մա­չա­փի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ կդա­դա­րեն վեր կանգ­նել օ­րենք­նե­ րից ու Սահ­մա­նադ­րու­թյու­նից: Այ­սօր ար­դեն լրատ­վա­ մի­ջոց­նե­րում տե­ղե­կու­թյուն է շրջա­նառ­վում, որ ՀՀԿ-ն ներ­կա­յաց­նող հեր­թա­կան օ­դիոզ պատ­գա­մա­վոր Մ­հեր Սեդ­րակ­յա­նի (Թոխ­մա­խի Մ­հեր) բեն­զալ­ցա­կա­յա­նի անվ­տան­գու­թյան աշ­խա­տա­կից­նե­րը դա­ժան ծե­ծի են են­թար­կել Ս­տա­նիս­լավս­կու ան­վան ռու­սա­կան դրա­մա­ տի­կա­կան թատ­րո­նի դե­րա­սան Սեր­գեյ Գ­րի­գոր­յա­նին և ն­րա եղ­բո­րը: Սա ցույց է տա­լիս, որ Վա­հե Ա­վետ­յա­նի սպա­նու­թյու­նից հե­տո Հա­յաս­տա­նում ո­չինչ չի փոխ­վել: Հան­ցա­գոր­ծու­թյուն ծնող բուն պատ­ճառ­նե­րի դեմ պայ­քա­րե­լու հա­մար շա­տե­րի մոտ բա­ցա­կա­յում է վճռա­ կա­նու­թյունը, և գե­րա­կա­յում է իշ­խա­նու­թյա­նը սպա­սար­ կե­լու հակ­վա­ծու­թյու­նը: Այս դեպ­քից ըն­դա­մե­նը մի քա­նի օր ա­ռաջ մա­մու­լում կրկին տե­ղե­կատ­վու­թյուն տա­րած­ վեց, որ քա­ղա­քի կենտ­րո­նում Սերժ Սարգս­յա­նի եղ­բայր Սա­շիկ Սարգս­յա­նի որ­դին վի­ճա­բա­նու­թյան մեջ է մտել Խա­չա­տուր Սու­քիաս­յա­նի եղ­բայր Է­դո­ւարդ Սու­քիաս­յա­ նի հետ և հ­րա­զե­նով կրա­կել նրա ոտ­քին: Սա­կայն ա­մեն ինչ ար­վեց, որ այս տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը խլաց­վի և հա­ սու չդառ­նա հան­րու­թյան լայն զանգ­ված­նե­րին: Իսկ ի­րեն սրի­կա­նե­րի դեմ պայ­քա­րող հա­մա­րող ոս­տի­կա­նա­ պետն այդ դեպ­քի կա­պակ­ցու­թյամբ նա­խընտ­րեց լռու­ թյան ուխտ կնքել: Քա­նի՞ գլխա­նի է, որ հե­տաքն­նի Սերժ Սարգս­յա­նի եղ­բոր որ­դու մաս­նակ­ցու­թյամբ կա­տար­ված մի­ջա­դե­պը: Հատ­կան­շա­կան է, որ դե­րա­սա­նի ծե­ծի թե­մա­յով աղմ ­կ ող­նե­րից շատ-շա­տե­րը ոչ մի ձայն չհա­նե­ցին Սա­շիկ Սարգս­յա­նի որ­դու մաս­նակ­ցու­թյամբ տե­ղի ու­ նե­ցած մի­ջա­դե­պի կա­պակ­ցու­թյամբ: Ինչ­պես Սերժ Սարգս­յանն է ընտ­րո­վի ար­դա­րա­դա­ տու­թյուն կի­րա­ռում Հա­յաս­տա­նում, այն­պես էլ քա­ղա­ քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյան «ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի» մի ստվար հատ­ված ընտ­րո­ղա­բար պայ­քա­րում է ա­րա­տա­ վոր երևույթ­նե­րի դեմ՝ նա­խընտ­րե­լով շրջան­ցել պատ­ճառ­նե­րը և կենտ­րո­նա­նա­��ով հետևանք­նե­ րի վրա: Այս­պես ա­վե­լի անվ­տանգ է: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 2-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 05.12.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

Ար­ցախ­յան պա­տե­րազ­մը գա­լիս է Հո­լի­վուդ՝ շնոր­հիվ Ադր­բե­ջա­նի Հա­րութ Սա­սուն­յա­ն

Ա

ր­ցա­խի շուրջ Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի միջև առ­կա հա­ կա­մար­տու­թյու­նը որևէ մե­կին ի­րա­վունք չի տա­լիս ռա­սիս­տա­կան և վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­ թյուն­ներ ա­նել սահ­մա­նից այն կողմ գտնվող մարդ­կանց հաս­ցեին: Նույ­ նիսկ պա­տե­րազ­մա­կան պայ­ման­ նե­րում գո­յու­թյուն ու­նեն վար­քագ­ծի քա­ղա­քա­կիրթ նոր­մեր: Քա­նի որ այս եր­կու հարևան երկր­ նե­րը գտնվում են բարդ բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րի մեջ՝ ի­րենց դժվա­րին հա­ կա­մար­տու­թյու­նը լու­ծե­լու հա­մար, ան­պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն է կրա­ կի վրա յուղ լցնել՝ հրահ­ րե­ լով ազ­ գա­միջ­յան և միջկ­րո­նա­կան ա­տե­ լու­թյուն և բոր­բո­քե­լով կու­տակ­ված զգաց­մունք­նե­րը: Մինչ ո­րոշ հա­յեր կա­րող են ներգ­րավ­վել պար­բե­րա­ կան զգաց­մուն­քա­յին պոռթ­կում ­ն ե­ րում, Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վար­նե­րը ռա­սիս­տա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­ ներն ու հա­կա­հայ­կա­կան սպառ­ նա­լիք­նե­րը դարձ­րել են պե­տա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն:

«

«Եթե բոլորը…» ֆիլմի ամերիկյան պրեմիերան կայացավ անցյալ շաբաթ Հոլիվուդում` «Արփա» միջազգային կինոփառատոնում:

Հե­տո ի­մա­նա­լով, որ աղջ­կա հայ­րը թաղ­ված է այն­տեղ՝ ադր­բե­ջան­ցին թույլ է տա­լիս նրանց անվ ­ն աս հե­ռա­ նալ՝ ցա­ վը սրտում նրանց պատ­ մե­ լով, որ իր 10-ամ­յա որ­դին ևս զոհ­վել է պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ՝ կանգ­նե­ լով ա­կա­նի վրա: Ադր­բե­ջան­ցի հո­վի­

Ադրբեջանցի լրագրողները խստորեն քննադատել են ֆիլմը՝ առանց մի կադր իսկ դիտելու

Ն­ման ա­մո­թա­լի վար­քա­գի­ծը պատ­ ճառ դար­ձավ, որ Ար­ցախ­յան հա­կա­ մար­տու­թյու­նը տա­րած­վի Հուն­գա­ րիա­յում (օգ­տա­գոր­ծե­լով կա­ցի­նը), Մե­խի­կո­յում (հինգ մի­լիոն դո­լար ար­ ժո­ղու­թյամբ շռայլ նվեր խոս­տա­նա­ լով պու­րա­կում Ա­լիևի ար­ձա­նի տե­ ղադր­ման հա­մար՝ հա­կա­հայ­կա­կան հու­շա­տախ­տա­կով) և այլ երկր­նե­ րում, ո­րոնք հա­զա­րա­վոր կի­լո­մետ­ րեր հե­ ռու են գտնվում հա­ կա­ մար­ տու­թյան իս­կա­կան թա­տե­րա­բե­մից: Այժմ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը ո­րո­շել են Ար­ցախ­յան պա­տե­րազ­մը փո­խադ­րել Հո­լի­վուդ այն բա­նից հե­տո, երբ Հա­ յաս­տա­նը «Օս­կա­րի» հա­մար պաշ­ տո­նա­պես ներ­կա­յաց­րեց «Ե­թե բո­ լո­րը…» խո­րա­գի­րը կրող մի ան­մեղ ֆիլմ՝ «Լա­վա­գույն ար­տա­սահ­ման­յան ֆիլմ» ան­վա­նա­կար­գում: Ֆիլ­մի ա­մե­ րիկ­յան պրե­միե­րան կա­յա­ցավ անց­ յալ շա­բաթ Հո­լի­վու­դում՝ «Ար­փա» մի­ջազ­գա­յին կի­նո­փա­ռա­տո­նում: Հայ­կա­կան ֆիլ­մում ներ­կա­յաց­ված է ե­րի­տա­սարդ ռուս աղջ­կա պատ­ մու­թյու­նը, ո­րի հայ­րը զոհ­վել է Ար­ ցախ­յան պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ: Ք­ սան տա­ րի անց նա գա­ լիս է Հա­ յաս­տան՝ հու­սա­լով հոր զո­րա­մա­սի հրա­մա­նա­տա­րի օգ­նու­թյամբ գտնել իր հոր ա­նա­նուն գե­րեզ­մա­նը: Եր­կար փնտրե­լուց հե­տո ե­րի­տա­սարդ աղ­ ջի­կը բա­ցա­հայ­տում է, որ հոր գե­րեզ­ մա­նը գտնվում է սահ­մա­նի մյուս կող­ մում՝ Ադր­բե­ջա­նի տա­րած­քում: Նա և հայ հրա­մա­նա­տա­րը գի­շեր­վա քո­ղի տակ գաղտ­ նի անց­ նում են շփման գի­ծը և մինչ կե­չու ծառ էին տնկում աղջ­կա հոր գե­րեզ­մա­նին, բախ­վում են զին­ված ադր­բե­ջան­ցի հով­վին, որն սպառ­նում է կրա­կել նրանց վրա:

»

վը պատ­մում է, որ նա չի կա­րող այ­ ցե­լել իր որ­դու գե­րեզ­մա­նին, քա­նի որ այն գտնվում է Ար­ցա­խում: Ֆիլմն ա­վարտ­վում է բարձր նո­տա­յի վրա՝ հրա­շա­լի ժես­տով, երբ ռուս աղ­ջի­կը և ն­րա հայ ու­ղե­կի­ցը մեկ այլ ծառ են տնկում՝ այս ան­գամ ար­դեն ադր­բե­ ջան­ցի տղա­յի գե­րեզ­մա­նին: Թեև ֆիլ­մը չի պա­րու­նա­կում հա­ կաադր­բե­ջա­նա­կան հռե­տո­րու­թյուն և չի ցու­ցադ­րում որևէ տե­սա­րան Ղա­րա­բա­ղի պա­տե­րազ­մից, այ­նո­ւա­ մե­նայ­նիվ ադր­բե­ջան­ցի լրագ­րող­նե­ րը խստո­րեն քննա­դա­տել են ֆիլ­մը՝ ա­ռանց մի կադր իսկ դի­տե­լու: Ակն­ հայտ է, որ հայ­ կա­ կան ֆիլմ լի­ նե­ լու հան­գա­մանքն ար­դեն բա­վա­րար պատ­ ճառ է նրանց հա­ մար՝ փոր­ ձե­ լու խո­չըն­դո­տել ֆիլ­մի ներ­կա­յաց­ ումը Ա­կա­դե­միա­յի մրցա­նա­կա­բաշ­ խու­թյա­նը: Ադր­բե­ջա­նա­կան լրատ­ վա­մի­ջոց­նե­րը ֆիլ­մը կեղ­ծո­րեն ո­րա­ կել են որ­պես «քա­րոզ­չա­կան ֆիլմ» և «Ադր­բե­ջա­նի դեմ Հա­յաս­տա­նի սան­ ձա­զեր­ծած տե­ղե­կատ­վա­կան պա­տե­ րազ­մի» օ­րի­նակ: Հար­ցերը է՛լ ա­վե­լի վա­տաց­նե­լով՝ ադր­բե­ջան­ցի լրագ­րող Ա­լի Հա­ջի­զա­ դեն հար­ձակ­վեց Կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­ կան ար­վես­տի և գի­տու­թյան ա­կա­դե­ միա­յի խոս­նակ Թե­նի Մե­լի­տոն­յա­նի վրա միայն այն բա­նի հա­մար, որ նա ծա­գու­մով հայ է: Որ­պես իր պաշ­տո­ նա­կան պար­տա­կա­նու­թյան մաս՝ նա մամ­լո հա­ղոր­դագ­րու­թյուն էր հրա­ պա­ րա­ կել՝ նշե­ լով բո­ լոր այն 71 ար­ տա­սահ­ման­յան երկր­նե­րի ա­նուն­նե­րը, ո­րոնք ֆիլ­մեր էին ներ­կա­յաց­րել «Օ­ տար լեզ­վով լա­վա­գույն ֆիլմ» ան­վա­ նա­կար­գում, նե­րառ­յալ՝ Հա­յաս­տա­նը, Ադր­բե­ջա­նը և Թուր­քիան:

Ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հա­մար կարևոր է հաս­կա­նալ, որ նման ռա­սիս­տա­ կան ե­լույթ­նե­րը տեղ չու­նեն քա­ղա­ քա­կիրթ հա­սա­րա­կու­թյու­նում: Հա­ յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի միջև առ­ կա հա­կա­մար­տու­թյու­նը պետք է լուծ­վի խա­ղաղ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­ րի մի­ջո­ցով և ոչ թե այ­լատ­յա­ցու­ թյան վի­րա­վո­րանք­ներ շպրտե­լով: Մի օր, երբ խա­ղա­ղու­թյու­նը վե­ րա­հաս­տատ­վի տա­րա­ծաշր­ջա­նում, հա­յերն ու ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը պետք է կողք կող­քի ապ­րեն ոչ թե որ­պես թշնա­մի ­ներ, այլ որ­պես հարևան­ներ և ըն­կեր­ներ: Ա­տե­լու­թյուն և ռա­սիզմ սեր­մա­նող ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը ոչ միայն ցեխ են շպրտում ի­րենց սե­ փա­կան հե­ղի­նա­կու­թյան վրա, այլև ան­տե­ղի խո­րաց­նում և եր­կա­րաձ­ գում են եր­կու ժո­ղո­վուրդ­նե­րի միջև առ­կա հա­կա­մար­տու­թյու­նը: Բա­րե­բախ­տա­բար, հա­յե­րը զերծ մնա­ցին «Օս­կա­րի» հա­մար Ադր­ բե­ջա­նի ներ­կա­յաց­րած ֆիլ­մի դեմ պա­տաս­խան քայ­լե­րից: Քա­ղա­քա­ կան պայ­ քա­ րը չպետք է փո­ խա­ կերպ­վի մշա­կու­թա­յին պա­տե­րազ­ մի կամ անձ­նա­կան վրեժխնդ­րու­ թյան: Թող հաղ­թի լա­վա­գույն ֆիլ­ մը՝ ան­կախ նրա­նից՝ ար­տադր­վել է հա­յի, ադր­բե­ջան­ցու կամ թուր­ քի կող­մից: Ս.թ. դեկ­տեմ­բե­րի 20-ին Ա­կա­դե­միան կհայ­տա­րա­րի «Օ­տար լեզ­վով լա­վա­գույն ֆիլմ» ան­վա­նա­ կար­գի ի­նը ֆիլ­մե­րի, 2013թ. հուն­ վա­րի 10-ին՝ հինգ ֆի­նա­լիստ­նե­րի կարճ ցան­կը, իսկ 2013թ. փետր­վա­ րի 24-ին՝ «Օս­կա­րի» հաղ­թո­ղին: «Ե­թ ե բո­լո­ր ը…» ֆիլ­մ ը հա­մ ա­տ եղ նկա­ր ա­հ ա­ն ել են Թե­ր ե­զա Վար­ժ ա­ պետ­յ ա­ն ը և մր­ց ա­ն ա­կ ա­կ իր դե­ր ա­ սան ու ռե­ժ ի­ս որ Մի­ք ա­յ ել Պո­ղոս­ յա­ ն ը, ո­ ր ը ֆիլ­ մ ում խա­ ղում է հայ հրա­մ ա­ն ա­տ ա­ր ի դե­ր ը: Ֆիլ­մ ի ռե­ ժի­ս որն է Նա­տ ալ ­յ ա Բել ­յ աուս­կ ե­ նեն, իսկ ե­ ր ի­ տ ա­ ս արդ ռուս աղջ­ կա դե­ր ա­կ ա­տ ա­ր ը՝ Ե­կ ա­տ ե­ր ի­ նա Շի­տ ո­վան: Ֆիլ­մ ը ցու­ց ադր­վել է Երևա­ն ում, Մոսկ­վա­յ ում, Փա­ր ի­ զում, Բու­խ ա­ր ես­տ ում, Հո­լ ի­վու­դ ում և ար­ժ ա­ն ա­ց ել մի շարք մրցա­ն ակ­ նե­ր ի մի­ջ ազ­գա­յ ին կի­ն ո­փ ա­ռ ա­տ ո­ նե­ր ում:  n «Կա­լի­ֆոռնիա կու­րիեր» թեր­թի հրա­տա­րա­կիչ և խմ­բա­գիր Հա­րութ Սա­սուն­յա­նի հոդ­վա­ծը: Թարգ­մա­նու­թյու­նը՝ Ռու­զան­նա Ա­վագ­յա­նի:

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

Գ­յու­լը պատ­րաստ է օգ­նել հա­լե­պա­հա­յե­րին

Թուր­քա­կան հե­ռուս­տա­տե­սու­թյու­նը՝ Թուր­քիա­յի նա­խա­գա­հի մտադ­րու­թյուն­նե­րի մա­սին

Ըստ թուրք լրագրողի՝ Գյուլն ասել է, թե խնդիրը մարդկանց (հալեպահայերի) կյանքը փրկելն է, և ինքը պետք է անի ամեն հնարավորը: Թուրքիայի նախագահը նաև ասել է, թե դա չի կարող դառնալ քաղաքական շահարկման առարկա:

կլի­նի այն, որ ի­րենք հա­լե­պա­ հա­յե­րին ա­մե ն կերպ ա­ջակ­ցեն, որ նրանք հաս­ տատ­ վեն Թուր­ քիա­յում, հենց՝ Պոլ­սում, նրանց քա­ղա­քա­ցիու­թյուն շնորհ­վի, կամ հնա­րա­վո­րու­թյուն տրվի ցան­կու­թյան դեպ­քում Թուր­ քիան որ­պես տա­րան­ցիկ եր­ կիր օգ­տա­գոր­ծե­լով՝ այլ երկր­ ներ մեկ­նել: Պոլ­ս ա­հ այ լրագ­ր ող Ա­ր իս Նալ­ջ ըն Սի­վ իլ­Ն ե­թ ի հետ զրույ­ ցում ա­ս աց, որ հա­լե­պ ա­հ ա­յ ու­ թյան օ­ժ ան­դա­կ ու­թ յանն ուղղ­ ված քայ­ լե­ ր ը մի կող­ մ ից Դա­ վու­թ օղ­լո­ւ ի վեր­ջ երս ա­ռ ա­ջ ար­ կած «Թուր­ք իա­յ ի սփյուռ­ք ի» մա­ս ին նոր պատ­կ ե­ր աց­մ ան հետ են կապ­ ված, մյուս կող­ մից՝ 2015թ. Հա­յ ոց ցե­ղաս­պ ա­ նու­ թ յան 100-րդ տարելիցից ա­ռ աջ Թուր­ք իա­յ ի դիր­ք ե­ր ը ա­վե­լ ի զո­ր ա­վոր ներ­կ ա­յ աց­ն ե­ լու ջան­ք ե­ր ի: Դա­վու­թօղ­լուն ա­ռա­ջար­կել էր «Թուր­քիա­յի սփյուռ­քում» նե­րա­ռել բո­լոր այն հա­վա­քա­ կա­նու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք Օս­մա­ նյան կայս­րու­թյան սահ­ման­նե­ րում են ապ­րել և այժմ դուրս են մնա­ցել Թուր­քիա­յի տա­րած­քից: Ըստ Ա­ րիս Նալ­ ջըի՝ այս քայ­ լով քա­ղա­քա­ցիու­թյուն է շնորհ­ վե­լու բո­լոր նրանց, ով­քեր կա­ րող են փաս­ տել, որ ե­ րեք սե­ րունդ ա­ռաջ ի­րենց նա­խա­ հայ­րե­րը Թուր­քիա­յից են ե­ղել: Պոլ­սա­հայ լրագ­րո­ղի կար­ծի­

turkeytribune.com

են տե­ղի ու­նե­ցել Թուր­քիա­ յում, ո­րոնց նպա­տա­կը ե­ղել է հա­լե­պա­հա­յե­րի՝ Թուր­քիա տե­ ղա­փո­խե­լու հար­ցի քննար­կու­ մը՝ ա­ ռանց այդ հար­ ցը քա­ ղա­ քա­կան շա­հարկ­ման ա­ռար­կա դարձ­նե­լու: Ա­ռա­ջին հան­դի­պու­ մը ե­ղել է պոլ­սա­հայ հա­մայն­քի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի և Թուր­ քիա­յի նա­խա­գա­հի խորհր­դա­ կան Ահ­ մեդ Սե­ վե­ րի հետ, իսկ երկ­րոր­դը՝ հենց դրա հա­ջորդ օ­րը՝ Թուր­քիա­յի նա­խա­գահ Աբ­ դուլ­լահ Գ­յու­լի հետ: Մոտ ե­րեք ա­միս ա­ռաջ Պոլ­սի «Ա­կոս» թեր­թի խմբա­գիր Ռո­ պեր Քոփ­թա­շը Հա­լեպ այ­ցե­ լու­ թյու­ նից հե­ տո գրել էր, թե բազ­մա­թիվ հա­լե­պա­հա­յեր շա­ րու­նա­կում են մնալ Հա­լե­պում և վեր­ ջին պա­ հին կա­ րող են ստիպ­ված լի­նել հե­ռա­նալ դե­ պի ա­մե ­նա­մոտ վայ­րե­րը: «Թուր­քիա­յի արտ­գործ­նա­ խա­րար Ահ­մեդ Դա­վու­թօղ­լուն հայ փախս­տա­կան­նե­րին ըն­դու­ նե­լու կոչ է ա­րել, սա­կայն հա­յե­ րը դա ա­ռանձ­նա­պես չեն ցան­ կա­նում: Հա­յե­րի մեծ մա­սը չի մտա­ծում Թուր­քիա գնա­լու մա­ սին: Մի մասն էլ, ե­ թե ստիպ­ ված լի­ նի գնալ, խոր վշտով է ըն­դու­նե­լու դա: Ըստ երևույ­թին հրա­տապ ի­րա­վի­ճա­կում նրանց հա­մար կար­ծես այ­լընտ­րանք չի մնա­լու»,– գրել էր Քոփ­թա­շը: Սա­ կայն ըստ Ահ­ մեդ Սա­ բուն­ջո­ւի՝ Թուր­քիա­յի նա­խա­ գահ Գ­յու­լը ա­նե­լու է հնա­րա­ վո­րը՝ հա­յե­րին օգ­նե­լու հա­մար: Ըստ Սա­բուն­ջո­ւի՝ Գ­յուլն ա­սել է, թե խնդի­րը մարդ­կանց կյան­քը փրկե­լն է, և ին­քը պետք է ա­նի ա­մե ն հնա­րա­վո­րը: Թուր­քիա­ յի նա­ խա­ գա­ հի խոսքով՝ դա չի կա­րող դառ­նալ քա­ղա­քա­կան շա­հարկ­ման ա­ռար­կա: Անց­յալ շա­բաթ Պոլ­սի հա­յոց պատ­րիար­քա­րա­նը հայ­տա­րա­ րել էր, որ մար­դա­սի­րա­կան օգ­ նու­թյուն է ու­ղար­կե­լու հա­լե­ պա­հա­յու­թյա­նը, և որ այդ օգ­ նու­թյու­նը տեղ հասց­նե­լու հա­ մար պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն է ձեռք բեր­վել թուր­քա­կան «Կար­ միր մա­հի­կ» կազ­մա­կեր­պու­ թյան հետ: Սա­բուն­ջուն հայտ­նել է, որ օգ­նու­թյան մյուս տար­բե­րա­կը

turkeytribune.com

Թուր­քա­կան Sky Turk հե­ռուս­ տա­տե­սու­թյու­նը նա­խօ­րեին հա­ղոր­դել է, որ Թուր­քիա­յի նա­ խա­գահ Աբ­դուլ­լահ Գ­յու­լը քայ­ լեր է ձեռ­նար­կում Սի­րիա­յում ապ­րող փոք­րա­մաս­նու­թյուն­նե­ րին, այդ թվում՝ հա­լե­պա­հա­ յե­րին Թուր­քիա տե­ղա­փո­խե­լու ուղ­ղու­թյամբ: Sky Turk-ի ե­ թե­ րում թուրք լրագ­րող և վեր­լու­ծա­բան Մու­ րատ Սա­ բուն­ ջուն ա­ սել է, թե Հա­լե­պը պատ­մա­կան քա­ղաք է, որ­տեղ դա­րեր շա­րու­նակ կողք կող­ քի ապ­ րել են տար­ բեր ազ­գե­րի ու կրոն­նե­րի ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ­ներ՝ ա­րաբ­ներ, հա­յեր, թուրք­մե ն­ներ, քրդեր, ա­սո­րի­ներ: «Այ­սօր այդ քա­ղա­քի մեծ մա­ սը երկ­րում տի­րող պա­տե­րազ­ մա­կան ի­րա­վի­ճա­կի արդ­յուն­ քում քա­րու­քանդ է ե­ղել: Ա­ռօր­ յա պա­տա­հար­նե­րը այս­տեղ ապ­րող­նե­րի հա­մար սար­սափ ֆիլ­ մի նման մի բան են դար­ ձել: Ի­րա­վի­ճա­կն այն­տեղ բո­ լո­րի հա­մար էլ վտան­գա­վոր է, սա­կայն հատ­կա­պես նեղ վի­ ճա­ կում է հայտն­ վել հայ փոք­ րա­մաս­նու­թյու­նը, ո­րը հա­տուկ դեպք է: Այն­տեղ ապ­րող հա­յե­ րը ա­ռա­ջին իսկ օր­վա­նից հայ­ տա­րա­րե­ցին, որ որևէ կող­ մի դեմ չեն զին­ վե­ լու: Ն­ րանք մեր­ժե­ցին պե­տու­թյան ներ­կա­ յաց­րած զին­ման ա­ռա­ջար­կը: Սա­կայն այ­սօր մար­տե­րը հա­ սել են Հա­լե­պի հա­յե­րով բնա­ կեց­ված Ալ Մի­դան [­Նոր գ­յուղ] թա­ղա­մա­սը, և կ­ռիվ ­ն ե­րը գնա­ լով սաստ­կա­նում են: Ի­րա­կա­ նում հա­յե­րը եր­կու կրա­կի մեջ­ տե­ղում են հայտն­վել»,– ասել է Սա­բուն­ջուն՝ շա­րու­նա­կե­լով, որ հա­լե­պա­հա­յե­րը Մա­լա­թիա­յից մինչև Այն­թապ և Ա­նա­տո­լիա­յի տար­բեր շրջան­նե­րի սե­րունդ­ ներն են, ո­ րոնք 1915թ. հայ­ կա­ կան կո­տո­րած­նե­րի հետևան­ քով Հա­լե­պում են հայտն­վել, իսկ Թուր­քիան մինչև այ­սօր չի ա­ռե­րես­վել իր այդ պատ­մու­ թյա­նը: Ըստ Սա­բուն­ջո­ւի՝ հենց այդ պատ­ճա­ռով էլ հա­յե­րը Հա­ լե­պը կո­չում են «մայր գա­ղութ»: Թուրք լրագ­րո­ղը հայտ­նել է, որ վեր­ ջերս եր­ կու կարևոր պաշ­տո­նա­կան հան­դի­պում ­ն եր

Պոլ­սա­հայ լրագ­րող Ա­րիս Նալ­ջըի կար­ծի­քով՝ հա­լե­պա­հա­յու­թյան օ­ժան­դա­կու­թյանն ուղղ­ված քայ­լե­րը կապ­ված են նաև Ցե­ղաս­պա­նու­թյան 100-րդ տարե­լի­ցից ա­ռաջ Թուր­քիա­յի դիր­քե­րը ա­վե­լի զո­րա­վոր ներ­կա­յաց­նե­լու ջան­քե­րի հետ:

քով՝ ե­թե հա­յե­րն օգ­տա­գոր­ծեն այս հնա­րա­վո­րու­թյու­նը, հե­ տա­գա­յում կկա­րո­ղա­նան ան­ գամ հայ պատ­գա­մա­վոր­ներ ու այլ պաշ­տոն­յա­ներ ու­նե­նալ Թուր­քիա­յում: «Սա­կայն ի­րա­ կա­նում խնդիրն այլ ե­րանգ ու­ նի: Այս քայ­ լով Թուր­ քիա­ յի իշ­ խող «Ար­դա­րու­թյուն և զար­ գա­ցում» չա­փա­վոր կրո­նա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը մե­ծաց­նե­լու է իր ընտ­րա­զանգ­վա­ծը, մա­նա­ վանդ որ թուր­ քա­ կան սփյուռ­ քի լայն հատ­ված­ներ ա­վե­ լի շատ կրո­նա­կան պատ­ճառ­ նե­րով են հե­ռա­ցել, մաս­նա­վո­ րա­պես՝ 60-ա­կան­նե­րի սկզբին և 80-ա­կան­նե­րին Թուր­քիա­

յից հե­ռա­ցած զանգ­ված­նե­րը»,– ա­սաց Նալ­ջըն: Մինչ­ դեռ Sky Turk-ի ե­ թե­ րում լրագ­րող Ահ­մեդ Սա­բուն­ ջուն ա­սել է, որ Թուր­քիա­յի այս քայ­լը նման է Իս­պա­նիա­յի՝ ծա­ գու­մով Իս­պա­նիա­յից սե­ֆարդ­ յան հրեա­նե­րին քա­ղա­քա­ցիու­ թյուն շնոր­ հե­ լուն: Ըստ թուրք լրագ­րո­ղի՝ պատ­մու­թյան վեր­ քե­րից տա­ռա­պող հայ ժո­ղովր­ դի և սե­փա­կան պատ­մու­թյան հետ դեռևս չա­ռե­րես­վող թուրք ժո­ղովր­դի միջև սա­րե­րը հա­լեց­ նե­լու հա­մար սա կարևոր քայլ է, որն ա­պա­գա­յի նկատ­մամբ հույս կա­րող է ներշն­չել:  n Հա­րութ Էք­ման­յան

Կո­ռուպ­ցիա­յի ըն­կա­լումն աշ­խար­հում 2012թ. Transparency International ‹‹‹ էջ 1 յի և Մա­ լայ­ զիա­ յի հետ կի­ սում է 54-57-րդ տե­ղե­րը: Ի­րա­նը կո­ ռուպ­ցիա­յի ըն­կալ­ման 28 միա­ վո­րով կի­սում է աղ­յու­սա­կի 133138-րդ տե­ղե­րը Կո­մոր­յան կղզի­ նե­րի, Գա­յա­նա­յի, Հոն­դու­րա­սի, Ղա­զախս­տա­նի և Ռու­սաս­տա­նի հետ: Ադր­բե­ջա­նում կո­ռուպ­ցիա­ յի ցու­ ցա­ նի­ շը 27 է: Այն Քե­ նիա­ յի, Նե­պա­լի, Նի­գե­րիա­յի և Պա­ կիս­տա­նի հետ կի­սում է 139-143րդ տե­ղե­րը: Կո­ռուպ­ցիա­յի ըն­կալ­ման վար­ կա­նի­շի ա­ռա­ջին հո­րի­զո­նա­կան­ նե­րում են Դա­նիան, Ֆին­լան­

դիան և Նոր Զե­լան­դիան, ո­րոնք հա­վա­քել են 90 միա­վոր: Բա­ցար­ձակ չկո­ռում­պաց­ված եր­կիր վար­կա­նի­շում չկա: Ա­մե­ նա­կո­ռում­պաց­ված երկր­նե­րը, Transparency International տվյալ­ նե­րի հա­մա­ձայն, կրկին Աֆ­ ղանս­տանը, Հ­յու­սի­սա­յին Կո­ րեան և Սո­մա­լին են՝ 8 միա­վոր:

«

Transparency International-ում նշում են, որ ան­ցած տար­վա ըն­ թաց­քում պե­տա­կան մար­մի ն­նե­ րի կո­ռո­ւպցիա­յից հա­սա­րա­կա­ կան դժգո­հու­թյուն­նե­րը հան­գեց­ րին մի շարք երկր­ նե­ րի ա­ ռաջ­ նորդ­նե­րի պաշ­տո­նան­կու­թյա­նը: Ա­մե ն դեպ­քում, այս տա­րի ևս­աշ­ խար­հի մի շարք երկր­նե­րում կա­

Հա­յաս­տա­նը 105112-րդ տե­ղերն է կի­սում Ալ­ժի­րի, Բո­լի­վիա­յի, Գամ­ բիա­յի, Կո­սո­վո­յի, Մա­լիի, Մեք­սի­կա­

Հա­յաս­տա­նի հարևան երկր­նե­րից ա­մե ­նա­քիչ կո­ռում­պաց­վա­ծը Վ­րաս­տանն է. այն 52 միա­վո­րով աղ ­յ ու­սա­կի 51-րդ տե­ղը կի­սում է Սեյ­շել­յան կղզի­նե­րի հետ

»

յի և Ֆի­լի­պին­նե­րի հետ:

շա­ռա­կե­րու­թյան, պաշ­տո­նա­կան լիա­զո­րու­թյուն­նե­րի չա­րա­շահ­ ման ծա­վալ­նե­րը շա­րու­նա­կում են մնալ բարձր: 2012թ. զե­կույ­ցը

վկա­ յում է, որ կո­ ռուպ­ ցիան շա­ րու­նա­կում է կոր­ծա­նա­րար ազ­ դե­ցու­թյուն ու­նե­նալ հա­սա­րա­ կու­թյան վրա:  n


| № 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ.

4 | Փողեր

Քո բյու­ջեն իմ բյու­ջեն է Երևա­նը շա­րու­նա­կում է բեռ մնալ հար­կա­տու­նե­րի ու­սե­րին Մայ­րա­քա­ղա­քի ե­կա­մուտ­նե­րի 70%-ի աղբ­յու­րը շա­րու­նա­կում է մնալ պետբ­յու­ջեն։ Այս պայ­ման­նե­րում քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը վար­ չա­կան ա­պա­րա­տի պահ­պան­ման ծախ­սերն ա­վե­լաց­նում է 4,5%ով, դրոշ­նե­րի տե­ղադր­ման ծախ­սե­րը` 15%-ով, կա­մար­նե­րի զար­ դար­ման ծախ­սե­րը` 27%-ով։ (6,5%-ով) պա­կաս։ 2013թ. ծրագր­ ված հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի նվա­զու­մը, ըստ քա­ղա­քա­պե­տա­ րա­նի, պայ­մա­նա­վոր­ված է «Գույ­ քի և հո­ղի հար­կի ա­պառք­նե­րի մա­սին» օ­րեն­քի կի­րառ­մամբ, ին­չի արդ­յուն­քում զրո­յաց­վել են 20082010  թթ. ա­պառք­նե­րը։ Ս­տաց­վում է, որ օ­րեն­քի կի­րառ­ման արդ­յուն­ քում նո­յեմ­բե­րի 1-ի դրու­թյամբ Երևա­նում զրո­յաց­ված ֌2,2  մլրդ­ -ից քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը գա­լիք տա­րի ակն­կա­լում էր հա­վա­քել 30%-ը։ Թե որ­քա­նով դա կհա­ջող­ վեր քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նին, ան­ հայտ է։ Ու­ղեր­ձից պարզ չէ նաև, թե ինչն էր, օ­րի­նակ, քա­ղա­քա­պե­ տա­րա­նին խան­գա­րել մինչ այս հա­վա­քագ­րել 2008-2010  թթ. հո­ ղի հար­կի գծով ֌183 մլն պարտ­ քե­ րն ու ևս ֌109 մլն տույ­ ժե­ րը և գույ­քա­հար­կի գծով ֌1,41  մլրդ­-ը ու ֌0,91  մլրդ տույ­ժե­րը։ Քա­ղա­ քա­պե­տա­րա­նն այս ըն­թաց­քում, նույն տրա­մա­բա­նու­թյամբ, քա­ ղա­քա­յին բյու­ջե կա­րող էր ա­պա­ հո­վել ա­վե­լի քան ֌2,6  մլրդ, ո­րը չի ա­րել։

Ա­պա­րա­տը թան­կա­նում է Մայ­րա­քա­ղա­քի կա­ռա­վար­ ման ծախ­սե­րը գա­լիք տա­րի, այս տար­վա հա­մե­մատ, կա­վե­լա­նան ֌0,3 մլրդ­-ով կամ 4,5%-ով՝ հաս­նե­ լով ֌6,9 մլրդ­-ի։ Օ­րենս­դիր և գոր­ ծա­դիր, ինչ­պես նաև պե­տա­կան կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի վրա կա­տար­վե­լիք ծախ­սե­րը կկազ­մեն ֌6,9 մլրդ, ին­չը այս տար­վա հա­մե­

2013թ. քա­ղա­քա­ պե­տա­րա­նը կա­ մա­րան­ցում ­ն ե­րի և այլ շի­նու­թյուն­ Ֆոտոլուր

Երևա­նի 2013թ. բյու­ջեի նա­խագ­ ծում ե­կա­մուտ­նե­րի ընդ­հա­նուր գու­մա­րը ծրագր­վել է ֌65,6  մլրդ մա­կար­դա­կում, ին­չը այս տար­ վա հա­մե­մատ ա­վե­լի է մոտ ֌1,9 մլրդ­-ով կամ 3%-ով։ Գա­լիք տա­րի նա­խա­տես­ված է կա­տա­ րել ֌66 մլրդ­-ի ծախ­սեր, ո­րը նա­ խորդ տար­վա ցու­ցա­նի­շը գե­րա­ զան­ ցում է ֌2,2  մլրդ­-ով (3,4%ով)։ Ծախ­սե­րի ա­վե­լա­ցու­մը, սա­կայն, սե­փա­կան մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին չէ։ Ե­կա­մուտ­նե­րի ընդ­ հա­նուր ծա­վա­լում քա­ղա­քա­պե­ տա­րա­նի սե­փա­կան ե­կա­մուտ­նե­ րը կազ­մում են ֌19,4 մլրդ (ընդ­ հա­նուր ե­կա­մուտ­նե­րի ըն­դա­մե­ նը 30%-ը), ին­չը ան­ցած տար­վա հա­մե­մատ պա­կաս է ��0,3  մլրդ­ով կամ 1,5%-ով։ Մայ­րա­քա­ղա­ քը, ըստ էու­թյան, շա­րու­նա­կում է բեռ մնալ պետբ­յու­ջեի վրա։ Գա­լիք տա­րի քա­ղա­քա­յին բյու­ջեն պետբ­յու­ջեից կստա­ նա ֌16,48  մլրդ­-ի պաշ­տո­նա­կան դրա­մաշ­նորհ­ներ. այն 2012թ. հա­ մե­ մատ քիչ է ֌0,3 մլրդ­-ով կամ 1,9%-ով։ Մ­յուս կող­մից՝ տե­ղա­ կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­ մին­նե­րին պատ­վի­րակ­ված լիա­ զո­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման ծախ­սե­րը ֆի­նան­սա­վո­րե­լու հա­ մար պետբ­յու­ջեից այս տար­վա հա­մե­մատ քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նին ֌2,5  մլրդ­ ա­վե­լի գու­մար կփո­ խանց­վի (֌29,7  մլրդ)։ Քա­ղա­քա­յին բյու­ջեի նա­խագ­ծի ու­ ղեր­ ձում նշվում է, որ հար­ կա­ յին ե­կա­մուտ­նե­րը ծրագր­վել են ֌9,36  մլրդ­-ի մա­կար­դա­կում կամ 2012թ. ցու­ցա­նի­շից ֌645,8  մլն-ով

մատ ա­վե­լի է ֌0,1  մլրդ­-ով։ Ս­տաց­ վում է, որ մայ­ րա­ քա­ ղա­ քի և պե­ տա­կան ա­պա­րա­տի պահ­պան­ ման ծախ­սե­րը կազ­մում են Երևա­ նի բյու­ջեի 21%-ը։ Ու­շագ­րավ է, որ մայ­րա­քա­ղա­ քի կա­ռա­վար­ման ծախ­սե­րը կազ­ մում են սե­փա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի 41,8%-ը։ Աշ­խա­տա­կազ­մի վար­ ձատ­րու­թյան, հա­վե­լավ­ճար­նե­ րի և պարգևավ­ճար­նե­րի հա­ մար գա­լիք տա­րի նա­խա­տես­ վում է ծախ­սել ֌5 մլրդ կամ սե­ փա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի 30%-ը։ Ան­ցած տար­վա հա­մե­մատ վար­ չա­կան ա­պա­րա­տի վար­ձատ­րու­ թյանն ուղղ­վող մի­ջոց­նե­րի ծա­ վա­լը կա­վե­լա­նա ֌0,8  մլրդ­-ով կամ 19%-ով, ին­չը պայ­մա­նա­վոր­ ված է հիմ ­ն ա­կա­նում ե­կամ­տա­ յին հար­կի ներդր­մամբ (միա­վոր­ վում են աշ­խա­տա­կից­նե­րի ե­կամ­ տա­հար­կը և գոր­ծա­տո­ւի կող­մից վճար­վող սոցվ­ճար­նե­րը)։ Թեև այս տա­ րի Երևա­ նում ընդ­հա­նուր առ­մամբ ի­րա­կա­ նաց­ վել են մոտ ֌9 մլրդ­-ի աս­

ֆալ­տա­պատ­ման աշ­խա­տանք­ ներ, ո­րից ֌4,5  մլրդ­-ը՝ կա­ռա­վա­ րու­թյան պա­հուս­տա­յին ֆոն­դից մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին, քա­ղա­քա­ պե­տա­րա­նը 2013թ. աս­ֆալտբե­ տոն­յա ծած­կի վե­րա­նո­րոգ­ման և պահ­պան­ման հա­մար նա­խա­տե­ սում է ծախ­սել ևս ֌3,85 մլրդ։ Գա­լիք տա­րի կա­վե­լա­նան նաև դրոշ­նե­րի տե­ղադր­ման ծախ­ սե­րը։ Ե­թե այս տա­րի քա­ղա­ քա­յին բյու­ջեով դրոշ­նե­րի տե­ ղադր­ման վրա նա­խա­տես­ված էր ծախ­ սել ֌73  մլն, ա­ պա գա­ լիք տա­րի դրա հա­մար կծախս­վի ֌84 մլն կամ 15%-ով ա­վե­լի։ Քա­ ղա­քա­պե­տա­րա­նը դրոշ­նե­րի տե­ ղադր­ման և դ­րանք հա­նե­լու վրա կծախ­սի նույն­քան գու­մար, որ­ քան թեք տա­նիք­նե­րի նո­րոգ­ման կամ վե­րե­լակ­նե­րի հիմ ­ն ա­նո­րոգ­ ման հա­մար։ Գա­լիք տա­րի վե­րե­լակ­նե­րի հիմ ­ն ա­նո­րոգ­մա­նը քա­ղա­քա­պե­ տա­րա­նը նա­խա­տե­սում է ուղ­ղել ֌89 մլն՝ 2012թ. ֌75 մլն­-ի դի­մաց։ Ի դեպ՝ Երևա­ նում 4400 վե­ րե­

նե­րի գու­նա­ զարդ­ման վրա նա­խա­տե­սում է ծախ­սել ֌110 մլն։

լակ­նե­րից հիմ ­ն ա­նո­րոգ­ման կա­ րիք ու­ նի շուրջ 1500-ը։ Վե­ րե­ լակ­նե­րը, ի­հար­կե, հա­մա­տի­րու­ թյուն­նե­րի սե­փա­կա­նու­թյունն են, և դ­րանց անվ­տանգ շա­հա­գոր­ ծու­մը, հիմ ­ն ա­նո­րո­գու­մը և փո­ խա­րի­նու­մը ան­մի­ջա­պես քա­ ղա­քա­պե­տա­րա­նի պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյան տի­րույ­թում չէ, սա­կայն հաշ­վի առ­նե­լով հա­մա­ տի­րու­թյուն­նե­րի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը՝ քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը դրանց փո­խա­րին­մա­նը կա­րող էր մի փոքր ա­վե­լի ու­շադ­րու­ թյուն դարձ­նել։ Քա­ղա­քա­պե­տա­ րանն ու­նի նաև այդ մի­ջոց­նե­րը, սա­կայն գե­րա­դա­սում է դրանք հատ­կաց­նել ա­վե­լի ա­ռաջ­նա­յին մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րին, ա­սենք՝ սի­ զա­մար­գե­րի ստեղծ­մանն ու ծաղ­ կա­պատ­մա­նը (2013թ. նա­խա­ տես­ ված է ծախ­ սել ֌327,4  մլն), կա­մա­րան­ցում ­ն ե­րի և այլ շի­ նու­թյուն­նե­րի գու­նա­զարդ­մա­ նը (֌110 մլն կամ ան­ցած տար­վա հա­մե­մատ 27%-ով ա­վե­լի)։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Փո­ղը փո­խանց­վում է տնտես­ման Կա­ռա­վա­րու­թյան հրա­հան­գով գե­րա­տես­չու­թյուն­նե­րը սահ­մա­նա­փա­կել են ծախ­սե­րը Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը մի կող­մից ճշգրտում է այս տար­վա պետբ­յու­ ջեի դե­ֆի­ցի­տը՝ այն ա­վե­լաց­նե­լով ֌2,6  մլրդ­-ով, իսկ մյուս կող­ մից՝ ներ­քին կար­գով պե­տա­կան գե­րա­տես­չու­թյուն­նե­րին հրա­ հան­գում սահ­մա­նա­փա­կել ծախ­սե­րը։ Ար­տա­քին աղբ­յուր­նե­րից ստաց­վող մի­ջոց­նե­րի ու ար­տա­քին պարտ­քի սպա­սարկ­ման, ինչ­ պես նաև դե­ֆի­ցի­տի ֆի­նան­սա­վոր­ման միջև ճեղք­ված­քը գոր­ծա­ դի­րը փոր­ձում է փա­կել ծախ­սե­րի սահ­մա­նա­փակ­ման մի­ջո­ցով։ Ըն­թա­ցիկ տար­վա տա­սը ա­միս­ նե­րին պետբ­յու­ջեի ե­կա­մուտ­ նե­ րը կազ­ մել են ֌752,6  մլրդ, ծախ­սե­րը՝ ֌751,1  մլրդ, ո­րոնք 80,9%-ով և 76,9%-ով, հա­մա­պա­ տաս­խա­նա­բար, ա­պա­հո­վել են տա­րե­կան ծրագ­րի կա­տա­րու­ մը: Ծախ­սե­րի թե­րա­կա­տար­ման հետևան­քով հուն­վար-հոկ­տեմ­ բե­րին պետբ­յու­ջեն կա­տար­վել է ա­վե­լի քան ֌1,5  մլրդ հա­վե­լուր­ դով՝ ծրագ­րով նա­խա­տես­ված ֌46,6  մլրդ պա­կա­սուր­դի դի­մաց։ Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյու­նը բյու­ջեի կա­տար­ման օ­պե­ րա­տիվ հաշ­վետ­վու­թյու­նում նշել է, որ չնա­յած բյու­ջե­տա­յին ծախ­ սե­րի ար­ձա­նագր­ված կա­տա­րո­ ղա­կա­նի՝ ա­պա­հով­վել է պե­տա­ կան բյու­ջեի ծախ­սա­յին ծրագ­

րե­րի շրջա­նակ­նե­րում պե­տա­ կան մար­մի ն­նե­րի՝ սահ­ման­ված կար­գով ստանձ­նած պար­տա­ վո­րու­թյուն­նե­րի ամ­բող­ջա­կան կա­տա­րու­մը։ Ու թեև ֆին­նա­խը վստա­հեց­նում է, որ գու­մար­նե­ րը փո­խան­ցել է պե­տա­կան մար­ մին­նե­րին, վեր­ջին­ներս չեն շտա­ պել ծախ­ սել դրանք։ Ըստ նա­ խա­րա­րու­թյան՝ հա­վե­լուրդն ա­ռա­ջա­ցել է պե­տա­կան հիմ­ նարկ­նե­րի ար­տաբ­յու­ջե­տա­յին մի­ջոց­նե­րի օգ­տա­գործ­ման արդ­ յուն­քում, ո­րոնց գծով հա­վե­լուր­ դը կազ­ մել է ֌4,5 մլրդ։ Ա­ ռանց ար­տաբ­յու­ջե­տա­յին մի­ջոց­նե­րի՝ պե­տա­կան բյու­ջեն կա­տար­վել է շուրջ ֌3  մլրդ պա­կա­սուր­դով։ Պե­տա­կան մար­մի ն­նե­րի կող­ մից ծախ­սե­րի թե­րա­կա­տա­րու­մը

կա­րող է պայ­մա­նա­վոր­ված լի­նի եր­կու հան­գա­ման­քով։ Ա­ռա­ջի­ նը՝ բյու­ջեով կա­տար­վե­լիք ծախ­ սե­րի նա­խա­հա­շիվ ­ն ե­րում դրվել են ուռ­ ճաց­ ված թվեր, և պե­ տա­ կան գնում ­ն ե­րի հա­մա­կար­գում բա­ցա­հայտ­ված չա­րա­շա­հում ­ն ե­ րի ֆո­նին գե­րա­տես­չու­թյուն­նե­ րը զգո­նաց­ել են, ին­չի արդ­յուն­ քում մի­ջոց­ներ են տնտես­վել։ Մ­յուս հան­գա­ման­քը, ո­րը հիմ ­ն ա­ վոր­վում է նաև թվե­րով, կա­րող է լի­նել այն, որ կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը խնդիր­ներ ու­նի նոր վար­կա­ յին մի­ջոց­նե­րի ներգ­րավ­ման և ըստ այդմ՝ դե­ֆի­ցի­տի ֆի­նան­ սա­վոր­ման հետ։ Այս տար­վա ըն­թաց­քում ար­ տա­քին աղբ­յուր­նե­րից ծրագր­ ված է ներգ­րա­վել ընդ­հա­նուր առ­մամբ $509  մլն­-ի վար­կա­յին մի­ջոց­ներ՝ ար­տա­քին պե­տա­կան պարտ­քի գծի սպա­սարկ­մանն ուղ­ղե­լով $265,3  մլն ($193,7  մլն՝ հիմ ­ն ա­կան գու­մա­րի մար­մա­նը, մոտ $71,6  մլն՝ տո­կո­սավ­ճար­նե­ րին)։ Տա­սը ա­միս­նե­րի կտրված­ քով ար­տա­քին աղբ­յուր­նե­

Թեև ֆին­նա­խը վստա­հեց­նում է, որ գու­մար­նե­րը փո­խան­ցել է պե­ տա­կան մար­մի ն­ նե­րին, վեր­ջին­ ներս չեն շտա­պել ծախ­սել դրանք։

րից ներգ­ րավ­ վել է $297,4  մլն, ո­րից ֌249,4  մլն­-ը՝ կա­ռա­վա­րու­ թյան գծով։ Միև­նույն ժա­մա­նակ, պետ­պարտ­քի մար­մա­նն ուղղ­վել է $120,6  մլն, ո­րից կա­ռա­վա­րու­ թյան պարտ­քի գծով՝ $74,1 մլն։ Այս ըն­թաց­քում ար­տա­քին աղբ­յուր­նե­րից ներգ­րավ­ված մի­ ջոց­նե­րից ֌80,86  մլրդ­-ն ուղղ­վել է դե­ֆի­ցի­տի ֆի­նան­սա­վոր­մա­նը՝ տար­վա կտրված­քով նա­խա­տես­ ված է ֌92,6 մլրդ։ Ս­ տաց­ վում է, որ վեր­ջին եր­կու ա­միս­նե­րին կա­ ռա­վա­րու­թյա­նը անհ­րա­ժեշտ է լի­նե­լու ևս Դ12  մլրդ՝ դե­ֆի­ցի­տի ֆի­նան­սա­վոր­ման և $54  մլն՝ ար­ տա­քին պարտ­քի սպա­սարկ­ման ($27,8  մլն՝ մայր գու­ մա­ րի մար­ մա­նը, $26,2  մլն՝ տո­կո­սավ­ճար­

նե­րին) հա­մար։ Այլ կերպ ա­սած՝ նո­յեմ­բե­րին և դեկ­տեմ­բե­րին գոր­ծա­դի­րը ստիպ­ված է լի­նե­լու ար­տա­քին աղբ­յուր­նե­րից ներգ­ րավ­ել $84  մլն։ Ե­թե նույ­նիսկ հաշ­վի առ­նենք դեկ­տեմ­բե­րին Ար­ժույ­թի մի­ջազ­ գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մի կող­մից Հա­ յաս­տա­նին հատ­կաց­վե­լիք հեր­թա­ կան $52  մլն­-ի տրան­շը (գու­մա­րը հատ­կաց­վում է կա­ռա­վա­րու­թյա­ նը և ԿԲ-ին), միև­ նույն է, կա­ ռա­ վա­րու­թյու­նը ճեղք­ված է ու­նե­նում, ո­րը փա­կե­լու լա­վա­գույն ճա­նա­ պար­հը ծախ­սե­րի սահ­մա­նա­փակ­ ման ճա­նա­պար­հով դե­ֆի­ցի­տի կրճա­ տումն է։ Իսկ սա «չհայ­ տա­ րար­ված» սեկ­վեստր է։  n Ա.Չ.


№ 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ. |

Փողեր | 5

Ռու­սաս­տա­նի եվ­րո­պա­կան հե­ռան­կար­նե­րը Ի­գոր Ի­վա­նո­վը՝ Պու­տի­նի՝ Եվ­րա­սիա­կան միու­թյան գա­ղա­փա­րի մա­սին

Ռու­սաս­տա­նի նախ­կին արտ­գործ­նա­խա­րար, Ռու­սաս­տա­նի մի­ ջազ­գա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի խորհր­դի նա­խա­գահ Ի­գոր Ի­վա­ նո­վը Project-syndicate.org կայ­քում անդ­րա­դար­ձել է Ռու­սաս­տա­ նի նա­խա­գահ Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նի ա­ռաջ քա­շած Եվ­րա­սիա­կան միու­թյան գա­ղա­փա­րին՝ այդ ծի­րում վեր­լու­ծե­լով Ռու­սաս­տան– Եվ­րո­պա­կան Միու­թյուն հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հե­ռան­կար­նե­րը: ղա­քա­կա­նու­թյան հա­մար: Ե­թե Եվ­րո­պան ցան­կա­նում է ա­ռաջ­ նոր­դել և բար­գա­վա­ճել, ըստ այս կար­ ծի­ քի՝ այն պետք է հնա­ րա­ վո­րինս սահ­մա­նա­փա­կի իր կա­ պե­րը Ռու­սաս­տա­նի հետ: Ռու­սաս­տա­նի և Եվ­րո­պա­ կան Միու­թյան միջև շա­րու­նակ­ վող վե­ճերն ար­տա­հայտ­վում են փո­խա­դարձ այդ անվս­տա­հու­ թյամբ: Ռուս­նե­րը եվ­րո­պա­ցի­ նե­րին մե­ղադ­րում են վի­զա­նե­ րի տրա­մադր­ման գոր­ծըն­թա­ցի ա­զա­տա­կա­նա­ցու­մը եր­կա­րաձ­ գե­լու, եվ­րո­պա­կան գոր­ծըն­կեր շու­կա­նե­րում ռու­սա­կան է­ներ­ գե­տիկ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի հնա­ րա­վո­րու­թյուն­ներն ար­գե­լա­փա­ կե­լու, հետ­խորհր­դա­յին տա­ րած­քում հա­կա­ռու­սա­կան տրա­ մադ­րու­թյուն­ներ հրահ­րե­լու և Ռու­սաս­տա­նի ներ­քին գոր­ծե­րին խառն­վե­լու փոր­ձե­րի մեջ: Եվ­րո­պա­ցի­ներն ի­րենց հեր­ թին լուրջ վե­րա­պա­հում ­ն եր ու­ նեն Ռու­սաս­տա­նում մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի, ի­րա­վա­կան հա­ մա­կար­գի, եվ­րո­պա­կան ար­ ժեք­նե­րին ա­պա­վի­նե­լու հար­ ցում ձա­խո­ղե­լու, ինչ­պես նաև մի­ջազ­գա­յին ճգնա­ժա­մե­րում, հատ­կա­պես Մեր­ձա­վոր Արևել­ քում Ռու­սաս­տա­նի դիր­քո­րոշ­ ման վե­րա­բեր­յալ: Որ­պես արդ­ յունք՝ ա­վե­լի սերտ հա­մա­գոր­ ծակ­ցու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյուն­ նե­րը շա­րու­նա­կում են հե­ռու մնալ: Ա­ռանց հիմ ­ն ա­րար վե­րա­մեկ­ նար­կի՝ Ռու­սաս­տա­նի և Եվ­ րո­պա­յի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը կշա­րու­նա­կեն վա­տա­նալ՝ աս­ տի­ճա­նա­բար բնու­թագր­վե­լով որ­պես մեղմ ար­հա­մար­հա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ: Չ­նա­յած ընդ­հա­նուր աշ­խար­հագ­րու­թյա­ նը, պատ­մու­թյա­նը և տն­տե­սա­ կան շա­հե­րին՝ նրանց ռազ­մա­ վա­րա­կան հե­տագ­ծե­րը ի­րար հա­կա­ռակ կըն­թա­նան: Այ­լընտ­րան­քա­յին սցե­նա­րը կախ­ված է մարդ­կա­յին կա­պի­ տա­լը միա­վո­րող հզոր ազ­դե­ ցու­թյու­նից, ո­րը ո­րո­շիչ գոր­ծոն է գլո­բալ ազ­դե­ցու­թյան ձգտում­ նե­ րում: Ոչ թե բնա­ կան պա­ շար­նե­րը, ար­տադ­րա­կան հզո­ րու­թյուն­ներն ու ֆի­նան­սա­կան պա­հուստ­նե­րը, այլ մարդ­կա­ յին կա­ պի­ տա­ լը պետք է կազ­ մի Ռու­սաս­տա­նի և Եվ­րո­պա­ յի զար­գաց­ման քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան հիմ­քը: Մարդ­կա­յին կա­պի­տա­լի զար­ գա­ցու­մը պա­հան­ջում է դրան նպաս­տող կուլ­տու­րա­կան մի­ ջա­վայր, լավ զար­գա­ցած կրթա­ կան հա­մա­կարգ և հե­տա­զո­տա­ կան ու նո­րա­րա­րա­կան կենտ­ րոն­ներ: Շա­տե­րը կա­ռար­կեն, որ թե՛ Ռու­ սաս­ տա­ նում, թե՛ Եվ­ րո­պա­յում սո­ցիա­լա­կան նման են­թա­կա­ռուց­վածք­ներն այն­ քան թանկ են դար­ձել, որ խան­ գա­րում են ա­վե­լի դի­նա­միկ և արդ­յու­նա­վետ տնտե­սու­թյան զար­գաց­մա­նը: Քն­նա­դատ­նե­րը

407.36

0.20 p 0.05%

425 415 405 395 385 05.06

05.09

եվրո/դրամ

05.12

533.19

1.07 p 0.20%

530

510

Ի­վա­նո­վը գրում է, որ ա­ռանց հիմ­ նա­րար վե­րա­մեկ­

490 05.06

նար­կի՝ Ռու­սաս­

05.09

05.12

տա­նի և Եվ­րո­ ռուբլի/դրամ

պա­յի հա­րա­բե­

13.22

0.05 p 0.38%

րու­թյուն­նե­րը կշա­րու­նա­կեն վա­տա­նալ՝ աս­

13,20

տի­ճա­նա­բար բնու­թագր­վե­լով որ­պես մեղմ ար­ հա­մար­հա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­ ներ:

russiaprofile.org

Շառլ դը Գո­ լի՝ 1966թ. «Ատ­ լան­ տի­կա­յից մինչև Ու­րալ ձգվող» Եվ­րո­պա­յի տես­լա­կա­նը սադ­ րիչ էր: Այ­սօր Ռու­սաս­տա­նի նա­ խա­գա­հը դրա­նից էլ հա­վակ­նոտ նպա­ տակ է ա­ ռաջ քա­ շել՝ «ընդ­ հա­նուր շու­կա, որ ձգվում է Ատ­ լան­տի­կա­յից մինչև Խա­ղաղ օվ­կիա­նոս»։ Գ­լո­բա­լաց­վե­լու ուղ­ղու­թյամբ մրցա­վազ­քում թե՛ Եվ­րո­պա­յի, թե՛ Ռու­սաս­տա­նի հա­մար խա­ղադ­ րույք­նե­րը մեծ են: Ե­թե Ռու­սաս­ տա­նը շա­րու­նա­կի գնալ այ­սօր­ վա միայն հումք արդ­յու­նա­հա­նո­ ղի իր ճա­ նա­ պար­ հով, ոչ միայն գնա­լով ա­վե­լի խո­ցե­լի կդառ­ նա է­ներ­գա­կիր­նե­րի հա­մաշ­ խար­հա­յին գնե­րի տա­տա­նում­ նե­ րի նկատ­ մամբ, այլ նաև նրա գի­տա­կան, մշա­կու­թա­յին և կր­ թա­կան նե­րու­ժը ա­վե­լի կժան­ գո­տի, ին­չը Ռու­սաս­տա­նին աս­ տի­ճա­նա­բար կզրկի նրա գլո­բալ դե­րից: Ե­թե Եվ­րո­պան, իր հեր­թին, չկա­րո­ղա­նա ըն­դու­նել 21-րդ դա­ րի մար­տահ­րա­վեր­նե­րը, այն խրո­նիկ տնտե­սա­կան լճաց­ման կա­ռե­րես­վի, ո­րը կսրի սո­ցիա­լա­ կան լար­վա­ծու­թյու­նը և քա­ղա­ քա­կան ան­կա­յու­նու­թյու­նը: Իս­ կա­պես, դե­պի Արևել­յան Ա­սիա արդ­յու­նա­բե­րա­կան ար­տադ­ րու­թյան միգ­րա­ցիա­յի և ի­նո­վա­ ցիա­նե­րի՝ Հ­յու­սի­սա­յին Ա­մե­րի­ կա­յում մնա­լու պայ­ման­նե­րում Եվ­րո­պան կա­րող է կորց­նել իր դիր­քե­րը մի­ջազ­գա­յին ա­մե ­նահ­ րա­պու­րիչ շու­կա­նե­րում: Որ­պես արդ­յունք՝ Եվ­րո­պա­կան նա­խա­ գիծն ինք­ նին կա­ րող է հար­ ցա­ կա­նի տակ դրվել: Ն­ման արդ­յուն­քից խու­սա­փե­ լու հա­մար Ռու­սաս­տանն ու Եվ­ րո­պան պետք է զա­տո­րո­շեն, թե որ­տեղ են ի­րենց շա­հե­րը հա­ մընկ­նում, և աշ­խա­տեն, որ­պես­ զի այդ ո­լորտ­նե­րում փոխ­շա­ հա­վետ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյուն հաս­տա­տեն: Սա­կայն այդ­պի­ սի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյուն սկսե­ լու հա­ մար նրանք նախևա­ ռաջ պետք է փո­խեն միմ­յանց մա­սին բա­ցա­սա­կան ըն­կա­լում ­ն ե­րը: Բազ­մա­թիվ ռուս­ներ Եվ­րո­պա­ յին չեն հա­մա­րում քա­ղա­քա­կան կամ տնտե­սա­կան գոր­ծըն­կեր կամ նույ­նիսկ դաշ­նա­կից: Ն­րանց կար­ծի­քով՝ Եվ­րո­պան ար­դեն իսկ տա­նուլ է տվել ի­նո­վա­ցիա­ նե­րի և տն­տե­սա­կան զար­գաց­ ման մար­տը ու աս­տի­ճա­նա­բար վե­րած­վում է «արդ­յու­նա­բե­րա­ կան թան­գա­րա­նի»: Ռու­սաս­տա­ նը, ըստ նրանց, պետք է գոր­ ծըն­կե­րա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­ ներ հաս­տա­տի ա­վե­լի դի­նա­միկ երկր­նե­րի հետ: Ն­մա­նա­պես, բազ­մա­թիվ եվ­ րո­պա­ցի­ներ կար­ծում են, որ թեև Ռու­սաս­տա­նի հետ գոր­ծըն­կե­ րու­թյու­նը ներ­կա­յում կա­րող է շա­հա­վետ լի­նել, սա­կայն եր­կա­ րա­ժամ ­կ ետ հե­ռան­կա­րում այն կա­րող է վնա­սա­կար լի­նել Եվ­րո­ պա­յի տնտե­սու­թյուն­նե­րի ու քա­

դոլար/դրամ

կպնդեն, որ ա­ռա­ջըն­թա­ցի կա­ րե­ լի է հաս­ նել միայն բա­ րե­ կե­ցիկ պե­տու­թյու­նը քան­դե­լու մի­ջո­ցով: Սա­կայն սո­ցիա­լա­կան ծրագ­ րե­րի կրճա­տու­մը Եվ­րո­պա­ յում և Ռու­սաս­տա­նում վտան­գի տակ կդնի մարդ­կա­յին կա­պի­ տա­լը՝ նրանց ա­մե ­նաար­ժե­քա­ վոր մրցակ­ցա­յին ա­ռա­վե­լու­ թյու­նը: Տն­տե­սա­կան ա­ռա­ջըն­ թաց կա­րող է լի­նել բա­րե­կե­ցիկ պե­տու­թյան արդ­յու­նա­վե­տու­ թյու­նը բարձ­րաց­նե­լու դեպ­քում՝ ա­ռանց զո­հա­բե­րե­լու եր­կա­րա­ ժամ ­կ ետ ա­ճի կարևո­րա­գույն այս աղբ­յու­րը: Ն­կա­տի ու­նե­նա­լով մարդ­կա­ յին կա­պի­տալ ստեղ­ծե­լու ի­րենց ու­ժեղ ա­վան­դույթ­նե­րը և դա ստեղ­ծել շա­րու­նա­կե­լու մո­տի­ վա­ցիան՝ Եվ­րո­պան ու Ռու­սաս­ տա­ նը շատ բան ու­ նեն ի­ րար ա­ռա­ջար­կե­լու: Կենտ­րո­նա­նա­լով այն ո­լորտ­նե­րում, որ­տեղ ար­ դիա­կա­նաց­ման նրանց օ­րա­կար­ գե­րը հա­մընկ­նում են՝ կրթու­ թյու­նից, ա­ռող­ջա­պա­հու­թյու­նից մինչև շրջա­կա մի­ջա­վայ­րի պահ­ պա­նու­թյուն, նրանք կա­րող են զա­տո­րո­շել ի­րենց մարդ­կա­յին կա­պի­տա­լի արդ­յու­նա­վե­տու­ թյու­նը բարձ­րաց­նե­լու ու­ղի­նե­րը: Թեև եվ­րո­պա­ցի­նե­րը պատ­ ճառ ու­նեն քննա­դա­տե­լու Ռու­ սաս­տա­նի թե­րու­թյուն­նե­րը, նրանք պետք է նաև ըն­դու­նեն, որ ըն­դա­մե ­նը եր­կու տաս­նամ­ յակ ա­ռաջ Ռու­սաս­տա­նի քա­ ղա­քա­կան, տնտե­սա­կան, սո­ ցիա­լա­կան և ի­րա­վա­կան հա­ մա­կար­գե­րը են­թարկ­վել են ար­ մա­տա­կան փո­փո­խու­թյան, ինչն էա­պես ազ­դել է նրա ժո­ղովր­դի հո­գե­բա­նու­թյան, ինք­նաըն­կալ­ ման և վար­ քագ­ ծի վրա: Հաշ­ վի առ­նե­լով Եվ­րո­պա­կան Միու­ թյան ընդ­լայն­ման եվ­րո­պա­ցի­ նե­րի բար­դա­ցած փոր­ձը՝ նրանք պետք է հաս­կա­նան այդ­պի­սի խո­ր փո­փո­խու­թյուն­նե­րին ու­ ղեկ­ցող մար­տահ­րա­վեր­նե­րը: Այս գի­տակ­ցու­թյամբ կլի­ նի նաև ըմբռ­ նում, որ Եվ­ րո­ պա­յի ներ­կա քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նը՝ «հա­սուն» Ռու­սաս­տա­նի

12,50

հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լու նա­խա­ պայ­մա­նը, հա­կա­ռակ արդ­յունքն է ու­նե­նում: Ռու­սաս­տա­նը շատ ա­վե­լի դան­դաղ կհա­սու­նա­ նա մե­կու­սաց­ման մեջ, քան այն դեպ­քում, երբ այն ին­տեգր­վի եվ­րո­պա­կան ինս­տի­տուտ­նե­րին: Այս հար­ցում ո­րոշ ա­ռա­ջըն­ թաց կա: Օ­րի­նակ՝ Եվ­րո­պա­ յի խորհր­դին ան­դա­մակ­ցու­թյու­ նը Ռու­սաս­տա­նին էա­պես օգ­ նել է բա­րե­լա­վե­լու բան­տա­յին հա­մա­կար­գը: Ն­մա­նա­պես, եվ­ րո­պա­կան բոր­սա­նե­րում ռու­սա­ կան կոր­պո­րա­ցիա­նե­րի բաժ­նե­ տոմ­սե­րի ա­ռաջ­նա­յին հրա­պա­ րա­կա­յին տե­ղա­բաշ­խում ­ն ե­րը նպաս­տել են ռու­սա­կան կոր­պո­ րա­ցիա­նե­րի կա­ռա­վար­ման, սո­ ցիա­լա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­ թյան և փոք­րա­մաս­նա­կան բաժ­ նե­տե­րե­րի հետ վե­րա­բեր­մուն­քի բա­րե­լավ­մա­նը: Կարճ ա­սած՝ ոչ թե ա­ վե­ լի քիչ, այլ ա­ վե­ լի շատ փոխ­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը պետք է ակ­տի­վո­րեն խրա­խուս­վի: Ի­հար­կե, ա­մե ­նայն հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ Ռու­սաս­տա­ նը ՆԱՏՕ-ի լիի­ րավ ան­ դամ չի դառ­նա կան­խա­տե­սե­լի ա­պա­ գա­ յում, ին­ չը կապ­ ված է այդ ճա­նա­պարհն ար­գե­լա­փա­կող բամ­զա­թիվ կա­ռուց­ված­քա­յին, տեխ­նի­կա­կան և հո­գե­բա­նա­կան խո­չըն­դոտ­նե­րի հետ: Սա­կայն քա­ղա­քա­կան ին­տեգ­րա­ցիան ի­րա­կա­նա­նա­լի է։ Քա­ղա­քա­կան ա­վե­լի լայն հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյու­նը հա­մա­պա­տաս­խան հիմք կլի­նի, որ­պես­զի քննարկ­վեն այն­պի­սի հար­ցեր, ինչ­պի­սիք են Աֆ­ղանս­տա­նի ա­պա­գան, մի­ ջազ­գա­յին ա­հա­բեկ­չու­թյու­նը, մի­ջու­կա­յին զեն­քի տա­րա­ծու­ մը: Այն նաև հիմք կլի­ նի եր­ կու տե­րու­թյուն­նե­րի վրա ազ­դող ա­ռանց­քա­յին հար­ցե­րում հա­մա­ տեղ նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րի և ռա­զ­մա­վա­րու­թյան հա­մար: Ա­վե­լի մեծ Եվ­րո­պա­յին Ռու­ սաս­տա­նի ինս­տի­տու­ցիո­նալ ին­տեգ­րա­ցիա­յի հա­մար կպա­ հանջ­վի եր­կու կող­մի ու­ժեղ հանձ­նա­ռու­թյու­նը: Բայց գլո­բա­ լաց­ ված այս դա­ րում դա միակ այ­լընտ­րանքն է։  n

11,80 05.06

05.09

եվրո/դոլար

1.309

05.12 0.00 q 0.05%

1,34

1,27

1,20 05.06

05.09

WTI Brent

նավթ

05.12

88.79 0.31 p 0.35% 110.28 0.44 p 0.40%

US$/bbl.

120

95

70 05.06 ոսկի

05.12

05.09

կբ 100 հհ comex

1698.0 22.0 q 1.28% 1705.5 9.7 p 0.57%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 05.06

(LME)

պղինձ

05.09

8086

05.12 22.1 p 0.27%

US$/tonne

8600

7800

7000 05.06 ցորեն

(cbt)

05.09

315.72

05.12 1.01 p 0.32%

US$/tonne

370 330 290 250 210 05.06

05.09

05.12

Տվյալները վերցված են 05.12, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

qz.com

ըն­կե­րու­թյու­նում իր բաժ­նե­մա­սը վա­ճա­ռել է $9,4  մլրդ­-ով:

HSBC-ն չի­նա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյու­նը $9  մլրդ­ է գնա­հա­տել Բան­կը վա­ճա­ռել է Ping An-ում իր բաժ­նե­մա­սը Եվ­րո­պա­յի խո­շո­րա­գույն բան­կը՝ բրի­տա­նա­կան HSBC-ն, վա­ճա­ ռել է չի­նա­կան ա­պա­հո­վագ­րա­կան Ping An ըն­կե­րու­թյու­նում իր 15,57% բաժ­նե­մա­սը $9,4  մլրդ­-ով: Գոր­ծար­քը ա­պա­հո­վագ­րա­կան ըն­կե­րու­թյու­նը $60  մլրդ­ է գնա­հա­տել։ Ping An-ը աշ­խ ար­հի խո­շ ո­ րա­գույն ա­պա­հո­վագ­րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րից է և երկ­ րոր­դը՝ Չի­նաս­տա­նում: Ըն­կե­ րու­թյան հա­ճա­խ որդ­նե­րի թի­ վը 74  մլն է: Նո­ յեմ­ բե­ րի վեր­ ջին Ping An-ը հայտն­վեց զանգ­ վա­ծա­յին լրատ­վա­մի­ջ ոց­նե­րի ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում՝ պայ­մա­նա­վոր­ված The New York Times-ում Չի­նաս­տա­ նի վար­չա­պետ Վեն Ցզ ­յա­բաո­ յի և ն­րա ըն­տա­նի­քի ան­դամ ­նե­ րի կա­րո­ղու­թյան մա­սին սկան­ դա­լա­յին հրա­պա­րա­կում ­նե­րով։ Դ­րան­ց ում նշվում էր, որ ըն­կե­ րու­թյան բաժ­նե­տոմ­սե­րը պատ­ կա­նում են վար­չա­պե­տի հա­րա­ զատ­նե­րին:  n

Է­լեկտ­րո­նա­յին կար­տե­լը €1,47  մլրդ­ է ար­ժե­ցել Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վը տու­գա­նել է է­լեկտ­րո­նի­կա­յի յոթ խո­շոր ար­տադ­րո­ղի

2012թ. 3-րդ­ ե­ռամս­յա­կում ան­ կու­մը եվ­րո­գո­տում և Ճա­պո­ նիա­յում, ինչ­պես նաև տնտե­սա­ կան թույլ ա­ճը այն­պի­սի խո­շոր տնտե­սու­թյուն­նե­րում, ինչ­պի­սիք Բ­րա­զի­լիան և Հնդ­կաս­տանն են, հեր­թա­կան ան­գամ հաս­տա­տել է գլո­բալ տնտե­սու­թյու­նում ռիս­կե­ րի ա­ռկա­յու­թյու­նը։ Fitch-ի վե­րա­նայ­ված կան­խա­ տես­ման հա­մա­ձայն՝ 2012թ. զար­ գա­ցած երկր­նե­րում ա­ճը կկազ­ մի 0,9%: Այն ցածր մա­ կար­ դա­ կում կպահ­ պան­ վի նաև 2013թ.՝ 1,2%: Գոր­ծա­կա­լու­թյան մաս­նա­ գետ­նե­րի գնա­հատ­մամբ՝ 2014թ. զար­գա­ցած երկր­նե­րում տնտե­ սա­կան ա­ճի տեմ­պե­րի ոչ մեծ ա­րա­գա­ցում կար­ձա­նագր­վի՝ մինչև 1,9%: Սու­վե­րեն վար­կա­նիշ­նե­րի գծով Fitch-ի տնօ­ րեն Ջեր­ ջե­ լի Քի­սի խոս­քով՝ ա­ճի հա­մաշ­ խար­հա­յին ցու­ցա­նիշ­նե­րը կան­ խա­տես­վա­ծից ցածր կլի­նեն, իսկ ռիս­կե­րի հար­ցում կպահ­պան­վի վատ­թա­րաց­ման մի­տու­մը: Ըստ նրա՝ թեև Եվ­րո­պա­կան կենտ­ րո­նա­կան բան­կի վճռա­կան մի­ ջամ­տու­թյու­նը թու­լաց­րել է ռիս­

Ըստ Fitch-ի՝ եվ­րո­գո­տում 2014թ. կսկսվի չա­փա­վոր վե­րա­կանգ­նու­մը՝ մինչև 1,2% ա­ճով:

կե­րը եվ­րո­գո­տում, այ­դու­հան­ դերձ կար­գա­վո­ր­չին դեռ չի հա­ ջող­վել վե­րա­ց­նել տնտե­սա­կան լճա­ցու­մը: «ԱՄՆ-ին սպառ­նա­ցող «հար­կաբ­յու­ջե­տա­յին ճեղք­ված­ քը» ա­մե­րիկ­յան տնտե­սու­թյու­նը կա­րող է ռե­ցե­սիա­յի հան­գեց­նել, իսկ Չի­նաս­տա­նը հար­կադր­ված կլի­նի դժվա­րին ան­ցում կա­տա­ րել տնտե­սու­թյան բա­լան­սա­վոր­ ված մո­դե­լի»,– նշել է Քի­սը: Ըստ գոր­ծա­կա­լու­թյան բա­ զա­յին սցե­նա­րի՝ ԱՄՆ-ը մինչև տա­րե­վերջ կլու­ծի «հար­կաբ­յու­ ջե­տա­յին ճեղք­ված­քի» խնդի­րը: Ն­ման սպա­սու­մը փոր­ձա­գետ­նե­ րին թույլ է տվել 2013թ. ԱՄՆ-ի տնտե­սու­թյան ա­ճի կան­խա­տե­ սում ­ն ե­րը հաս­տա­տել 2,3%-ի մա­ կար­դա­կում, 2014թ.՝ 2,8%-ի: Ըն­թա­ցիկ ե­ռամս­յա­կում եվ­ րո­գո­տում ռե­ցե­սիա է ար­ձա­ նագր­վել, ո­րը, ա­մե ­նայն հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ, կշա­րու­նակ­

վի նաև ա­ռա­ջի­կա ե­ռամս­յակ­նե­ րին: 2013թ. Fitch-ը ար­ժու­թա­յին միու­թյան ՀՆԱ-ի 0,4% կրճա­տում է սպա­սում։ 2013թ., ըստ գոր­ծա­ կա­լու­թյան, եվ­րո­գո­տին լճաց­ ման մեջ կհայտն­ վի, ՀՆԱ-ն կն­ վա­ զի 0,1%-ով: 2014թ. կսկսվի չա­փա­վոր վե­րա­կանգն­ման փու­ լը՝ մինչև 1,2% աճով: Fitch-ի սեպ­տեմ­բե­րի կան­խա­տե­սում ­ն ե­ րի հա­մա­ձայն՝ 2013թ. եվ­րո­գո­ տում 0,3% աճ էր ակն­ կալ­ վում, 2014թ.՝ 1,4%: Fitch-ը ըն­թա­ցիկ տար­վա 4-րդ­ ե­ռամս­յա­կում Չի­նաս­տա­ նում ա­ճի տեմ­պի ա­րա­գա­ցում է ակնկ­ա­լում՝ պայ­մա­նա­վոր­ված հա­վա­սա­րակշռ­ված դրա­մա­ վար­կա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ և պե­տա­կան ներդ­րում ­ն ե­րով: 2013թ. Չի­նաս­տա­նում, ըստ գոր­ ծա­կա­լու­թյան, տնտե­սա­կան ա­ճի տեմ­պը կկազ­մի շուրջ 8%, 2014թ.՝ 7,5%:  n

Ճգ­նա­ժա­մը հե­ռա­նում է ԱՄՆ-ի բան­կե­րից

Եվ­րա­հան­ձնա­ժո­ղո­վը €1,47 մլրդով տու­գա­նել է է­լեկտ­րո­նի­կա­ յի յոթ ար­ տադ­ րո­ ղի, այդ թվում՝ Philips Electronics-ին, ճա­պո­նա­ կան Panasonic-ին և հա­ րավ­ կո­ րեա­ կան Samsung SDI-ին, հե­ ռուս­տա­ցույց­նե­րի և հա­մա­կար­ գիչ­նե­րի էկ­րան­նե­րի հա­մար նա­ խա­տես­ված է­լեկտ­րո­նա­լու­սա­յին խո­ղո­վակ­նե­րի ար­տադ­րու­թյան մեջ կար­տե­լա­յին փոխ­հա­մա­ձայ­ նու­թյան հա­մար:

Վար­կե­րը ո­լոր­տին շուրջ $38  մլրդ­-ի շա­հույթ են ա­պա­հո­վել

faz.net

Հա­րավ­կո­րեա­կան LG-ն, ինչ­պես նաև Philips-ը և Samsung-ը մաս­ նակ­ցել են եր­կու կար­տել­նե­րին էլ, իսկ Panasonic-ը, ճա­պո­նա­կան Toshiba-ն, Panasonic-ի դուստր ձեռ­նար­կու­թյուն MTP-ն և ֆրան­ սիա­կան Technicolor-ը մաս­նակ­ ցել են միայն հե­ռուս­տա­ցույց­նե­ րի խո­ղո­վակ­նե­րի ար­տադ­րու­ թյան կար­տե­լին: Կար­տե­լի ու­թե­ րորդ մաս­նա­կի­ցը՝ թայ­վա­նա­կան Chunghwa-ն, պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյու­նից ա­զատ­վել է, քա­նի որ ա­վե­լի վաղ հա­կա­մե ­նաշ­նոր­հա­ յին մար­մի ն­նե­րին տե­ղե­կաց­րել է խախ­տում ­ն ե­րի մա­սին: «Դ­րանք դա­սա­կան կար­տել­ ներ են ե­ղել: Ն­ման վար­քա­գի­ծը, ո­րը խա­թա­րել է մրցակ­ցու­թյու­նը, ար­գել­ված է Եվ­րո­պա­յում գոր­

Մի­ջազ­գա­յին վար­կան­շա­յին Fitch գոր­ծա­կա­լու­թյունը վե­րա­ նա­յել է ա­ռա­ջի­կա ե­րեք տա­րի­ նե­րի հա­մար հա­մաշ­խար­հա­յին ՀՆԱ-ի ա­ճի նա­խորդ կան­խա­ տե­սու­մը: Նոր կան­խա­տես­ման հա­մա­ձայն՝ ըն­թա­ցիկ տա­րում հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­ թյու­ նը կա­ ճի 2%-ով, 2013թ.՝ 2,4%-ով, 2014թ.՝ 2,9%-ով: Գոր­ ծա­կա­լու­թյան սեպ­տեմ­բե­րի գնա­հա­տա­կան­նե­րը, հա­մա­ պա­տաս­խա­նա­բար, 2,1%, 2,6% և 3% էին։

Կար­տե­լին մաս­նակ­ցել են Philips Electronics-ը, Panasonic-ը և Samsung SDI-ը:

ծու­նեու­թյուն ծա­վա­լող ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի հա­մար»,– ա­սել է հա­ կա­մե ­նաշ­նոր­հա­յին քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան հար­ցե­րով եվ­րա­հանձ­ նա­կա­տար Խոա­կին Ալ­մու­նիան: Ըն­կե­րու­թյուն­նե­րից շա­տե­րը է­լեկտ­րո­նա­լու­սա­յին խո­ղո­վակ­ նե­ րով էկ­ րան­ ներ այլևս չեն ար­ տադ­րում՝ դրանք փո­խա­րի­նե­լով հե­ղու­կաբ­յու­րե­ղա­յին և լու­սա­դիո­ դա­յին էկ­րան­նե­րով: Այս­պես, օ­րի­ նակ՝ Philips-ը է­լեկտ­րո­նա­լու­սա­ յին խո­ղո­վակ­նե­րով էկ­րան­նե­րի ար­տադ­րու­թյան իր ստո­րա­բա­ ժա­նու­մը փա­կել է դեռ 2001թ.:  n

Ի­րադ­րու­թյու­նը ԱՄՆ-ի բան­ կա­յին հա­մա­կար­գում շա­րու­ նա­կում է բա­րե­լավ­վել, ին­չը վկա­յում է ա­մե­րիկ­յան տնտե­ սու­թյան՝ ճգնա­ժամն աս­տի­ճա­ նա­բար հաղ­թա­հա­րե­լու մա­սին: Ըն­թա­ցիկ տար­վա 3-րդ­ ե­ռամս­ յա­կում ա­մե­րիկ­յան բան­կե­րի շա­հույ­թը կազ­մել է $37,6  մլրդ, ին­չը 6,6%-ով գե­րա­զան­ցում է ան­ ցած տար­ վա նույն ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծի ցու­ցա­նի­ շը: Այս­ պի­ սի տվյալ­ ներ է հրա­ պա­րա­կել ԱՄՆ-ի ա­վանդ­նե­րի ա­պա­հո­վագր­ման դաշ­նա­յին կոր­պո­րա­ցիան: Փոր­ձա­գետ­նե­րը նշում են, որ 2009-ից հե­տո ա­ռա­ջին ան­գամ բան­կա­յին շա­հույ­թն ա­ճել է վար­ կա­յին պորտ­ֆե­լի և ոչ թե մի­ջոց­ նե­րի խնա­յո­ղու­թյան հաշ­վին։ Ս­պա­ռո­ղա­կան վար­կե­րի սեկ­ տո­րում ևս­ աճ է ար­ձա­նագր­ վել՝ 1%-ի։ Կոր­պո­րա­ցիա­յի ղե­կա­ վար Մար­տին Գր­յուն­բեր­գի խոս­ քով՝ սա թեև հա­ մեստ, սա­ կայն կարևոր ցու­ցա­նիշ է:

2009-ից ի վեր ա­ռա­ջին ան­գամ ԱՄՆ-ում բան­կա­ յին շա­հույ­թը ա­ճել է հատ­կաց­ ված վար­կե­րի շնոր­հիվ:

wiwo.de

Բաժ­նե­տոմ­սե­րը գնել է թայ­վա­ նա­ կան Charoen Pokphand Group (CPG) ընկերությունը, ո­ րը վե­ րահս­կում է երկ­րի ա­մե­նա­հա­ րուստ գոր­ծա­րար Դ­հա­նին Չեար­ վա­նոն­տը։ CPG-ն հայտ­նի է որ­պես սննդամ­թեր­քի ար­տադ­րող։ Այն ներդ­րում ­ն եր է կա­տա­րում նաև ան­շարժ գույ­քում ու վե­րահս­կում Շան­հա­յում գոր­ծող Lotus սու­պեր­ մար­կետ­նե­րի ցան­ցը: HSBC-ն Ping An-ի բաժ­նե­տոմ­սե­ րի 10%-ը $600 մլն­-ով ձեռք էր բե­ րել 2002թ.՝ հա­ջոր­դող տա­րի­նե­րին մե­ծաց­նե­լով բաժ­նե­մա­սը: HSBC-ի ներդ­րում ­ն ե­րը հա­ջող էին՝ պայ­ մա­նա­վոր­ված Չի­նաս­տա­նի ա­պա­ հո­վագ­րա­կան շու­կա­յի զար­գաց­ ման ա­րագ տեմ­պե­րով:

Գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը նվա­զեց­րել է գլո­բալ ա­ճի կան­խա­տե­սում­ն ե­րը

sloveniatimes.com

HSBC-ն Ping An

Fitch-ը չի հա­վա­տում հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյա­նը

ԱՄՆ-ի մի շարք բան­ կեր շա­ հույ­թի ա­ճը ա­պա­հո­վել են վնա­ սա­բեր ակ­տիվ ­ն ե­րի վա­ճառ­ քի, ան­հու­սա­լի վար­կե­րի վե­րա­ կա­ռուց­ման և աշ­խա­տա­տե­ղե­րի կրճատ­ման մի­ջո­ցով։ Միա­ժա­ մա­նակ բարձ­րաց­վել են բան­ կա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի վճար­ նե­րը, այդ թվում՝ հաշ­վե­հա­մար­ ների սպա­սարկ­ման սա­կագ­նե­րը, փո­խա­ռու­թյուն­նե­րի տո­կո­սադ­ րույք­նե­րը՝ այդ­պի­սով ֆի­նան­սա­ կան բե­ռի մի մա­սը փո­խադ­րե­լով հա­ճա­խորդ­նե­րի ու­սե­րին։ ԱՄՆ-ի Դաշ­նա­յին պա­հուս­ տա­յին հա­մա­կար­գի տվյալ­նե­

րի հա­մա­ձայն՝ ճգնա­ժա­մի ա­մե­ նա­թեժ պա­հին՝ 2008թ. վեր­ջին ե­ռամս­յա­կում, ԱՄՆ-ի բան­կա­ յին հա­մա­կար­գի վնա­սը կազ­մել է $32 մլրդ: Վեր­ ջին 5 տա­ րում երկ­րում սնան­կա­ցել է ֆի­նան­ սա-վար­կա­յին ա­վե­լի քան 450 կազ­մա­կեր­պու­թյուն: Ըն­թա­ցիկ տար­ վա կե­ սին ԱՄՆ-ում բան­ կե­րի թի­վը կազ­մել է 7300, ո­րից 700-ը ընդգրկ­ ված է ե­ ղել կոր­ պո­րա­ցիա­յի կազ­մած «խնդրա­ հա­րույց» բան­կե­րի գաղտ­նի ցու­ցա­կում:  n Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը


№ 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Սո­րո­սի ան­կա­տար աշ­խար­հը Ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ժա­մը արժևո­րել է մի­լիար­դա­տի­րոջ փի­լի­սո­փա­յու­թյու­նը

Այ­ սօր Սո­ րոսն այն այս­ պես է ձևա­կեր­պում. «Ան­կա­տար ըն­ կալ­ման կարևո­րու­թյու­նը՝ որ­ պես շար­ժա­ռիթ կամ կան­խո­րո­ շիչ ուժ պատ­մու­թյան հա­մար»։ Սո­րո­սի փի­լի­սո­փա­յա­կան խո­հե­ րը ժա­մա­նա­կին միայն տա­րա­ կու­սանք էին ա­ռա­ջաց­նում։ «Սա­ կայն հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­ սու­թյան ցնցում ­ն ե­րը մեզ դարձ­ րել են ա­վե­լի ըն­կա­լու­նակ նրա հա­յե­ցա­կար­գե­րի նկատ­մամբ»,– գրում է Ֆ­րի­լեն­դը։ Ի­րադ­րու­թյան ան­կա­տար ըն­ կա­լու­մը բա­ցա­սա­կան հետևանք­ ներ է ծնում։ «Ճգ­ նա­ ժա­ մը այդ փաս­տի ակն­հայտ վկա­յու­թյունն է»,– ա­սել է Սո­րո­սը վեր­ջերս հե­ ղի­նա­կին տված հար­ցազ­րույ­ ցում։ «Ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ ժա­մե­րով ընդ­միջ­ված սու­պեր­ բու­ մը ձգվեց 25 տա­ րի։ Ա­ մե ն

ան­գամ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը մի­ ջամ­տում էին՝ խթա­նե­լով վար­ կա­վո­րումն ու լևե­րի­ջը տնտե­ սու­ թյու­ նում, մինչև որ տնտե­ սու­թյու­նը դար­ձավ ան­կա­յուն»,– նշում է Սո­րո­սը։ Ա­պա պայ­թեց 2008թ. ճգնա­ժա­մը, և ֆի­նան­ սա­կան հա­մա­կար­գը ստիպ­ված ե­ղան փո­խադ­րել «ար­հես­տա­ կան շնչա­ռու­թյան»։ Ո՞րն էր այս ա­մե ­նի պատ­ճա­ռը։ «Թ­յուր դոգ­ ման, ո­րը հռչա­կում է, թե ֆի­նան­ սա­կան շու­կա­նե­րը հակ­ված են հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան»,– ա­սում է Սո­րո­սը։ Ֆ­րի­լեն­դը նրա գա­ղա­փա­րում ար­մա­տա­կան ներ­քին հա­կա­սու­ թյուն է տես­նում. «Սո­րո­սը հստակ գի­տի, որ մենք եր­բեք ո­չինչ չենք կա­րող ի­մա­նալ հստակ»։ Ճիշտ է՝ գոր­ծըն­կեր­նե­րը վստա­հեց­ նում են, որ հենց դա է նրա հան­

blogs.reuters.com

Ա­մե­րի­կա­ցի հայտ­նի ներդ­րող, մի­լիար­դա­տեր Ջորջ Սո­րոսն ար­ դեն 50 տա­րի է՝ նույն փի­լի­սո­փա­յու­թյանն է հետևում, ա­մե­րիկ­յան Foreign Policy հե­ղի­նա­կա­վոր հան­դե­սում հրա­պա­րա­կած իր հոդ­ վա­ ծում նշում է Ք­ րիս­ տիա Ֆ­ րի­ լեն­ դը՝ Thomson Reuters Digital-ի խմբա­գի­րը, ո­րը շա­րադ­րում է Սո­րո­սի կեն­սագ­րու­թյու­նը։

«Ան­կա­տար ըն­կալ­ման կարևո­րու­թյու­նը՝ որ­պես շար­ժա­ռիթ կամ կան­խո­րո­շիչ ուժ պատ­մու­թյան մեջ». այս­պի­սին է Սո­րո­սի փի­լիսո­փա­յու­թյու­նը։

ճա­րե­ղու­թյու­նը՝ որ­պես ներդ­ րող. «Սո­րո­սը հրա­շա­լի կա­րո­ղա­ նում է հաս­կա­նալ, որ սխալ գոր­ ծարք է կնքել, և ն­վա­զա­գույ­նի հասց­նել վնա­սը, ու տար­բե­րել, որ գոր­ծար­քը հա­ջող էր, և բազ­մա­ պատ­կել շա­հույ­թը»։ Սո­րո­սը մեծ հա­ճույ­քով է պատ­մում սե­փա­ կան սխալ­նե­րի մա­սին. «1997թ. ես մտա­ ծում էի, որ գլո­ բալ կա­ պի­տա­լիզմն ան­կա­յուն է։ Սա­կայն այն դի­մա­ցավ ևս 11 տա­րի»։

Ի­հար­կե, Սո­րո­սը չի սահ­մա­ նա­փակ­վում փի­լի­սո­փա­յա­կան մտո­ րում ­նե­ րով, նա նաև քա­ ղա­քա­կան բա­նա­վե­ճե­րի ակ­ տիվ մաս­նա­կից է։ Օ­րի­նակ՝ նա հայ­տա­րա­րեց, որ Գեր­մա­նիան «ղե­կա­վա­րե­լու կամ հե­ռա­նա­ լու» եր­կընտ­րան­քի առջև է։ Ըստ նրա՝ Գեր­մա­նիան պետք է կա՛մ ֆի­նան­սա­պես ա­ջակ­ցի եվ­րո­գո­ տու թույլ պե­տու­թյուն­նե­րին և թույ­լատ­րի նրանց հա­մար այն­

քան անհ­րա­ժեշտ ինֆլ­յա­ցիան, կա՛մ լքի եվ­րո­գո­տին, որ­պես­զի մյուս պե­տու­թյուն­ներն ի­րենք կա­րո­ղա­նան բա­րեն­պաստ պայ­ ման­ներ ստեղ­ծել։ Իսկ ի՞նչ կլի­նի Չի­նաս­տա­ նի հետ, ո­ րը սպա­ ռել է ա­ ճի իր ներ­կա­յիս մո­դե­լը։ Սո­րո­սի կան­խա­տե­սում ­ն ե­րը մռայլ են. «Ս­պառ­ման ծա­վալ­նե­րը մե­ծաց­ նե­լու հա­մար հարկ է բարձ­րաց­ նել տնա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի ե­կա­մուտ­նե­րը։ Սա­կայն տնտե­ սու­թյան դան­դա­ղու­մը ծնում է գոր­ծազր­կու­թյուն, մար­դիկ սկսում են զգու­ շա­ նալ ու ա­ վե­ լի շատ խնա­յում սև­օր­վա հա­ մար։ Տա­պալ­վում են բո­լոր ե­րեք հատ­ված­նե­րը՝ ար­տա­հա­նու­ մը, ներդ­րում ­ն ե­րը և ս­պա­ռու­ մը»։ Սո­րո­սի կար­ծի­քով՝ այժմ, երբ տնտե­սա­կան ա­ճը դան­ դա­ղում է, չի­նա­ցի­նե­րը կդա­ դա­րեն հաշտ­վել «բռնա­պե­տա­ կան վար­չա­կար­գի» հետ։ Արդ­ յուն­քում կա­ռա­ջա­նա սո­ցիա­լա­ կան կոնֆ­լիկտ և տն­տե­սա­կան ճգնա­ժամ։  n

Թուր­քիան Patriot-ներ կստանա Դ­րանք ա­ռայժմ կպաշտ­պա­նեն ՆԱՏՕ-ի ան­դամ երկր­նե­րին

Հ­յու­սի­սատ­լանտ­յան դա­շին­քի գլխա­վոր քար­տու­ղար Ան­դերս Ֆոգ Ռաս­մու­սե­նը հայ­տա­րա­րել է, որ հրթիռ­նե­րը չեն օգ­տա­գործ­ վե­լու ոչ թռիչ­քա­յին գո­տի ստեղ­ ծե­լու կամ հար­ձա­կո­ղա­կան գոր­ ծո­ղու­թյուն­ներ ի­րա­կա­նաց­նե­լու նպա­տա­կով: Հր­թի­ռա­յին հա­մա­ լիր­նե­րը Թուր­քիա­յին կտրա­մադ­ րեն ԱՄՆ-ը, Գեր­ մա­ նիան և Նի­ դեռ­լանդ­նե­րը: Գեր­մա­նիա­յի ար­ տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րար Գի­դո Վես­տեր­վելեի խոս­քով՝ Սի­րիա­ յի սահ­մա­նին հրթի­ռա­յին հա­մա­ կար­գե­րի տե­ղա­կա­յու­մը նպա­

տակ ու­նի պաշտ­պա­նել դա­շին­քի ան­դամ երկր­նե­րին: Ռաս­մու­սե­նի խոս­քով՝ ՆԱՏՕ-ին ան­հանգս­տաց­նում է, որ Սի­րիան կա­րող է զանգ­վա­ծա­յին ոչն­չաց­ ման զենք կի­րա­ռել: Վեր­ջին օ­րե­ րին թե՛ թուր­ քա­ կան, թե՛ մի­ ջազ­ գա­յին մա­մու­լը ա­նընդ­հատ գրում է, թե Սի­ րիան հնա­ րա­ վոր է՝ քի­ միա­կան զենք կի­րա­ռի։ Ն­ման հե­ ռան­կա­րը ան­հանգս­տաց­րել է նաև ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­մա­յին, ո­րը նա­խազ­գու­շաց­ րել է Սի­րիա­յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րին՝ սխալ չգոր­ծել: Թուր­քա­կան

Hurriyet-ը գրում է, թե քա­նի դեռ հրթիռ­նե­րը չեն տե­ղա­կայ­վել, Սի­ րիա­յի սահ­մա­նա­կից շրջան­նե­ րում ապ­րող Թուր­քիա­յի շուրջ 17  մլն քա­ղա­քա­ցի­նե­րի սպառ­նում է քի­միա­կան զեն­քի կի­րառ­ման վտան­գը: Ռաս­մու­սե­նը հստա­կեց­րել է նաև հրթի­ռա­յին հա­մա­կար­գե­ րի տե­ղա­կայ­ման ժամ ­կ ե­տը՝ նշե­ լով, որ ա­ռա­ջի­կա շա­բաթ­նե­րի ըն­թաց­քում հա­մա­լիր­նե­րը ար­ դեն տե­ղա­կայ­ված կլի­նեն թուրքսի­րիա­կան սահ­մա­նին: Anadolu գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը, վկա­յա­կո­չե­ լով Թուր­քիա­յի դի­վա­նա­գի­տա­ կան աղբ­յուր­նե­րը, հա­ղոր­դում է, որ հրթիռ­նե­րը կտե­ղա­կայ­վեն 3-5 շա­բաթ­վա ըն­թաց­քում:  n

Բնա­կա­նոն մի­ջա­վայ­րի ո­րո­նում­ն ե­րում Սաա­կաշ­վի­լին Ի­վա­նիշ­վի­լիին դեմ առ դեմ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի կոչ է ա­րել «Ե­թե մենք քա­ղա­քա­կան ա­նո­րո­շու­թյան պատ­ճա­ռով հայտն­վենք մե­ կու­սաց­ման մեջ, այլևս չենք շարժ­վի դե­պի Եվ­րո­պա՝ մեր բնա­կա­նոն մի­ջա­վայր, ու հեշտ որս կդառ­նանք ռուս ար­կա­ծախն­դիր­նե­րի հա­ մար»,– նա­խազ­գու­շաց­րել է Վ­րաս­տա­նի նա­խա­գահ Մի­խեիլ Սաա­ կաշ­վի­լին բրի­տա­նա­կան Financial Times-ին տված հար­ցազ­րույ­ցում։ Սաա­կաշ­վի­լին Վ­րաս­տա­նի վար­ չա­պետ Բի­ձի­նա Ի­վա­նիշ­վի­լիին կոչ է ա­րել դա­դա­րեց­նել քա­ղա­ քա­կան դի­մա­կա­յու­թյու­նը։ Նա պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն է հայտ­ նել ներ­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը փո­խան­ցել Ի­վա­նիշ­վի­լիին և կենտ­րո­նա­նալ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան վրա։ Սաա­կաշ­վի­լին Ի­վա­նիշ­ վի­ լիին դեմ առ դեմ բա­ նակ­ ցու­ թյուն­նե­րի կոչ է ա­րել փա­կու­ղուց ելք գտնե­լու հա­մար։

Ի­վա­նիշ­վի­լիի պաշ­տո­նա­ կան ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը թե­րա­ հա­վա­տու­թյամբ է ար­ձա­գան­ քել Սաա­կաշ­վի­լիի հայ­տա­րա­ րու­թյուն­նե­րին։ Նա ա­սել է, թե Ի­վա­նիշ­վի­լին վա­խե­նում է քա­ ղա­քա­կան կաթ­վա­ծից և «կաս­ կա­ծում է Սաա­կաշ­վի­լիի՝ հա­ մա­գո­յակ­ցու­թյան ձգտե­լու ու­ նա­կու­թյան մեջ»։ «Ի՞նչ դիր­քո­րո­շում ու­նի Արև­ մուտ­քը։ Վա­շինգ­տոնն ու Բր­յու­սե­ լը չեն ցան­կա­նում, որ Վ­րաս­տա­նը

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

շեղ­վի արևմ­տա­մետ և ժո­ղովր­ դա­վա­րա­մետ ու­ղուց, սա­կայն գի­ տակ­ ցում են, որ շատ վրա­ ցի­ ներ ար­դա­րա­դա­տու­թյուն են տեն­ չում»,– գրում է Financial Times-ը։ Հար­ցազ­րույ­ցում Սաա­կաշ­վի­ լին խոս­տո­վա­նել է, որ իր դա­տա­ կան հա­մա­կար­գն ի­դեա­լա­կան չի ե­ղել, թեև շեշ­տել է, որ ընդ­դի­մա­ դիր կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ա­ռաջ­ նորդ­նե­րի իր օ­րոք չեն ձեր­բա­ կա­լել։ Ի­վա­նիշ­վի­լին չե­զո­քաց­ նում է Վար­դե­րի հե­ղա­փո­խու­ թյան գլխա­վոր ձեռք­բե­րում ­ն ե­րը՝ վե­րած­նում է «գե­րա­տես­չու­թյուն­ նե­րը, ո­րոնք կո­ռուպ­ցիա­յի օ­ջախ­ ներ էին», ա­սել է Վ­րաս­տա­նի նա­ խա­գա­հը։ «Մեր մո­դե­լը՝ պու­տի­ նիզ­մի այ­լընտ­րան­քը, հնա­րա­վոր է՝ վտանգ­ված է»,– եզ­րա­փա­կել է Սաա­կաշ­վի­լին։  n

Մեր­կե­լի օգ­տին քվեար­կել է հա­ մա­գու­մա­րի պատ­վի­րակ­նե­րի 97%-ը։

spiegel.de

ՆԱՏՕ-ն Բր­յու­սե­լում կա­յա­ցած խորհր­դի նիս­տի արդ­յունք­նե­րով ըն­դու­նել է թուրք-սի­րիա­կան սահ­մա­նին Patriot հրթի­ռա­յին հա­ մա­լիր­ներ տե­ղա­կա­յե­լու Թուր­քիա­յի պա­հան­ջը։

Հա­մար­յա ավ­տո­րի­տար քվեար­կու­թյուն Մեր­կե­լը յո­թե­րորդ ան­գամ ընտր­վել է քրիս­տոն­եա-դե­մոկ­րատ­նե­րի ա­ռաջ­նորդ Գեր­մա­նա­կան Ք­րիս­տո­նեա-դե­մոկ­րա­տա­կան միու­թյան՝ Հա­նո­վե­ րում կա­յա­ցած հա­մա­գու­մա­րում Գեր­մա­նիա­յի դաշ­նա­յին կանց­ լեր Ան­գե­լա Մեր­կե­լը յո­թե­րորդ ան­գամ ընտր­վել է կու­սակ­ցու­ թյան նա­խա­գահ։ Ն­րա օգ­տին քվեար­կել է հա­մա­գու­մա­րի պատ­ վի­րակ­նե­րի 97%-ը։ «Ք­ր իս­տ ո­ն եա-դե­մ ոկ­ր ա­տ ա­կ ան միու­թյան ղե­կա­վա­րու­թյամբ կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը դար­ձել է ա­մե­ նա­հա­ջող դաշ­նա­յին կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը Գեր­մա­նիա­յի միա­վո­ րու­մից հե­տո,– ա­սել է Մեր­կե­լը հա­մա­խոհ­նե­րին։– Մենք 1990-ից ի վեր կա­ ռու­ ցել ենք տնտե­ սու­ թյուն գոր­ծազր­կու­թյան ա­մե ­նա­ ցածր և զ­բաղ­վա­ծու­թյան ա­մե­ նա­բարձր մա­կար­դա­կով, ո­րը երբևէ ու­ նե­ ցել ենք։ Մենք մի­ լիո­նա­վոր ըն­տա­նիք­նե­րի ե­րաշ­ խա­վո­րում ենք աշ­խա­տանք և վս­տա­հու­թյուն վաղ­վա օր­վա նկատ­մամբ»։ Սա­կայն 2013թ. ա­շու­նը «Ք­րիս­ տո­նեա-դե­մոկ­րա­տա­կան միու­ թյուն/Ք­րիս­տո­նեա-սո­ցիա­լա­կան միու­թյուն» պահ­պա­նո­ղա­կան բլո­կին և Լի­բե­րալ դե­մոկ­րատ­ նե­րի կու­սակ­ցու­թյա­նը մե­ծա­ մաս­նու­թյուն չի ե­րաշ­խա­վո­ րում խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­

րու­թյուն­նե­րում։ Ե­թե լի­բե­րալ­նե­ րը ձա­խո­ղեն ընտ­րու­թյուն­նե­րը, կոա­լի­ցիան կտա­պալ­վի։ Մեր­ կելն ան­գամ կա­տա­կել է այս կա­ պակ­ցու­թյամբ. «Եր­գի­ծա­կան մի ծրագ­րում պար­զա­պես գու­շա­կե­ ցին իմ մտքե­ րը. մի­ գու­ ցե Աստ­ ված լի­բե­րալ-դե­մոկ­րատ­նե­րին ստեղ­ծել է մեր կյան­քը բար­դաց­ նե­լու հա­մար»։ Բե­մը լքե­լուց հե­տո դահ­լի­ճը ութ րո­պե շա­րու­նակ հոտն­կայս ծա­փա­հա­րել է Ան­գե­լա Մեր­կե­ լին։ Վս­տա­հու­թյան նման մա­ կար­դակ Գեր­մա­նիա­յի միա­վո­ րու­մից հե­տո չի ու­նե­ցել և ոչ մի կանց­լեր։ Հա­մա­ձայն սոց­հար­ ցում ­ն ե­րի՝ Գեր­մա­նիա­յի քա­ղա­ քա­ցի­նե­րի 67%-ը գոհ է կա­ռա­ վա­րու­թյան ղե­կա­վա­րի աշ­խա­ տան­քից, ին­չը Ան­գե­լա Մեր­կե­լին կա­րող է եր­րորդ ան­գամ դաշ­նա­ յին կանց­լե­րի պաշ­տո­նը ե­րաշ­ խա­վո­րել։  n


| № 158 (227), հինգշաբթի, դեկտեմբերի 6, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Ռու­սա­լե­զու գրա­կա­նու­թյու­նը՝ հան­դուր­ժո­ղա­կա­նու­թյան աղբ­յուր Դեկ­տեմ­բե­րի սկզբին Ծաղ­կա­ձո­րում ռու­սա­լե­զու հայ հե­ղի­նակ­նե­ րը մաս­նակ­ցե­ցին Հայ ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի ա­ռա­ջին փա­ռա­տո­ նին, ո­րը կազ­մա­կեր­պել էին Հա­յաս­տա­նի գրող­նե­րի միու­թյունն ու Ռու­սաս­տա­նի սո­ցիալ-տնտե­սա­կան և ին­տե­լեկ­տո­ւալ ծրագ­րե­ րի հիմ­ն ադ­րա­մը: Ռու­սաս­տա­նից ժա­մա­նած ար­ձա­կա­գիր­ներն ու բա­նաս­տեղծ­նե­րը վար­պե­տու­թյան դա­սեր անց­կաց­րին հայ հե­ղի­ նակ­նե­րի հա­մար, կազ­մա­կերպ­վե­ցին քննար­կում­ն եր, կլոր սե­ղան­ ներ ու ա­զատ ըն­թեր­ցում­ն եր։

Հայ ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի ա­ռա­ ջին փա­ռա­տո­նը

Ներ­կա­յաց­ված 59 հայ­տե­րից կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րը մաս­նակ­ցու­ թյան հա­վա­նու­թյուն էին տվել 30 հե­ղի­նա­կի: Մաս­նա­կից­նե­րի թվում ինչ­պես փոր­ձա­ռու գրող­ ներ էին, այն­պես էլ սկսնակ­ներ: Ա­նա­հիտ Թադևոս­յա­նը ստեղ­ ծա­գոր­ծում է չորս տա­րե­կա­նից, լույս է ըն­ծա­յել բա­նաս­տեղ­ծու­ թյուն­նե­րի մի քա­նի ժո­ղո­վա­ծու: Բա­նաս­տեղ­ծը Ծաղ­կա­ձոր էր բե­ րել իր ար­ձա­կը: Փա­ռա­տո­նի ա­մե ­նաե­րի­տա­ սարդ մաս­նա­կի­ցը՝ Ռուս-հայ­կա­ կան հա­մալ­սա­րա­նի ռե­ժի­սու­րա­ յի բաժ­նի ու­սա­նող, 18-ամ­յա Գոռ Մել­քոն­յա­նը, ա­ռա­ջին ան­գամ էր հան­րու­թյան դա­տին ներ­կա­յաց­ նում իր բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­նե­ րը: Ն­ րա խոս­ քով՝ մինչև այժմ ինքն այլ կար­ծիք­նե­րի պա­հանջ չի զգա­ ցել։ «Վեր­ ջերս է նման ցան­կու­թյուն հայտն­վել: Հե­ տաքր­ քիր է այլ մարդ­ կանց տե­ սա­կետն ի­մա­նալ, հաս­կա­նալ ինչն այն­պես չէ, ին­չը պետք է այլ կերպ ա­ նել: Այս ա­ ռու­ մով փա­ ռա­տո­նը հիա­նա­լի հնա­րա­վո­րու­ թյուն է»,– կար­ծում է Գո­ռը: Ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րից շա­ տե­րը կա­յա­ցած են այլ մաս­նա­ գի­տու­թյուն­նե­րում. Ա­րամ Հով­ սեփ­յա­նը, ո­րի պատմ­վածք­նե­ րը բարձր գնա­հատ­վե­ցին վար­ պետ­նե­րի կող­մից, հո­գե­բույժ է և երբևի­ցե չի տպագր­վել: Կի­նո­գետ Սի­րա­նուշ Գալստ­ յա­ նը վա­ ղուց է գրում և հայտ­ նի է որ­պես կի­նո­յին նվիր­ված մե­ նագ­ րու­ թյան և մի շարք հոդ­ ված­նե­րի հե­ղի­նակ։ Փա­ռա­տո­նին

նա ներ­կա­յաց­րեց ե­րեք պատմ­ վածք, ո­րոն­ցից մե­կը ռու­սա­լե­ զու էր, իսկ եր­ կու­ սը թարգ­ ման­ վել էին հա­ յե­ րեն բնագ­ րից: Կի­ նո­գե­տը խոս­տո­վա­նեց, որ միշտ է գրել սի­րել, սա­կայն ժա­մա­նակ չի գտել դրա­նով լուրջ զբաղ­վե­ լու հա­ մար։ «Մեր կյան­ քը հնա­ րա­վո­րու­թյուն չի տա­լիս ար­տա­ հայ­տե­լու այն, ին­չով լի է ներ­քին աշ­խարհդ»,– ա­սաց նա։ Ար­ձա­կա­գիր­նե­րի խմբի վար­ պետ, հայտ­ նի գրող Օ­ լեգ Պավ­ լո­վը տպա­վոր­ված էր հայ գրող­ նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­ րով: «Նույ­նիսկ քննա­դա­տե­լու բան չկա: Կար­ ծում եմ՝ հա­ յե­ րը շատ են տա­ ռա­ պել, վե­ րապ­ րել, հաս­կա­ցել և հի­մա կար­ծես հոգևոր պա­տաս­խան են տա­լիս այդ ա­մե ­նին»,– ա­սաց Պավ­լո­վը: Նա հա­մա­րում է, որ ռու­սե­րե­նի ոչ մայ­րե­նի լի­նե­լը ա­մե նևին չի խան­գա­րել հայ ստեղ­ծա­գոր­ծող­ նե­րին: «Ընդ­հա­կա­ռա­կը, նրանց լե­ զուն շատ մա­ քուր է, պարզ, ա­ռանց ա­վե­լոր­դա­բա­նու­թյուն­ նե­րի: Ժան­րա­յին ա­ռու­մով էլ է շատ տար­բեր­վում ռու­սաս­տան­ յան գրա­կա­նու­թյու­նից: Քա­նի որ հայ­կա­կան ռու­սա­լե­զու ար­ձա­կը չի վա­ճառ­վում, այն ա­վե­լի ա­զատ է»,– ա­սաց Պավ­լո­վը։ Պնդ­մա­նը հա­մա­կար­ծիք է նաև Սո­ցիալ-տնտե­սա­կան և ին­տե­ լեկ­տո­ւալ զար­գաց­ման հիմ ­ն ադ­ րա­մի ղե­կա­վար Սեր­գեյ Ֆի­լա­ տո­վը: Ն­րա խոս­քով՝ հայ գրող­ ներն ու­նեն ա­ռա­վե­լու­թյուն, ո­րից զրկված է ռուս գրող­ նե­ րի մե­ ծա­մաս­նու­թյու­նը՝ ևս մեկ լե­զու:

Ծաղ­կա­ձո­րում, ո­րը կազ­մա­կեր­ պել էին Հա­յաս­ տա­նի գրող­նե­րի միու­թյունն ու Ռու­սաս­տա­նի սո­ցիալ-տնտե­սա­ կան և­ ին­տե­լեկ­ տո­ւալ ծրագ­րե­րի հիմ ­ն ադ­րա­մը:

«Դա, ի­հար­կե, անդ­րա­դառ­նում է նրանց մտա­ծե­լա­կեր­պի վրա»,– վստահ է Ֆի­լա­տո­վը։ Սո­ցիալ-տնտե­սա­կան և ին­տե­ լեկ­տո­ւալ ծրագ­րե­րի հիմ ­ն ադ­ րամն ար­դեն 11 տա­րի է՝ Ռու­սաս­ տա­նում լայ­նա­մասշ­տաբ հա­ մա­ժո­ղով ­ն եր է կազ­մա­կեր­պում ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի հա­մար։ Մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ հիմ ­ն ադ­ րա­ մը սկսել է հայ­ տեր ստա­ նալ նաև ԱՊՀ երկր­նե­րից։ «Երբ հայ­ տե­րի քա­նակն ա­վե­լա­ցավ, ո­րո­ շե­ցինք յու­րա­քանչ­յուր երկ­րում ա­ռան­ձին փա­ռա­տոն կազ­մա­ կեր­պել: Այդ­պես ծնվեց հա­յաս­ տան­յան փա­ռա­տո­նի գա­ղա­փա­ րը»,– ա­սաց Ֆի­լա­տո­վը: Այս­պի­սի հա­վաք­նե­րի ըն­թաց­ քում մաս­նա­կից­նե­րի հա­մար ա­վե­լի տե­սա­նե­լի են դառ­նում առ­կա խնդիր­նե­րը: Ֆի­լա­տովն ա­սում է, որ իր աշ­խա­տան­քում նոր աս­պեկտ­ներ է բա­ցա­հայ­ տել։ «Մենք Հ­յու­սի­սա­յին Կով­կա­ սի օ­րի­նա­կով տես­նում ենք, թե ինչ­պես է փոխ­վում մեր ժո­ղովր­ դի վե­րա­բեր­մունքն այ­լազ­գի­նե­ րի նկատ­մամբ: Մենք այլևս ի­րար չենք ճա­նա­չում, չենք կար­դում,

պաշ­տո­նա­կան պար­բե­րա­կան: Ե­րեք ա­մի­սը մեկ լույս ըն­ծայ­վող Литературная Армения հան­ դե­ սում տեղ են գտնում ռու­սա­լե­զու գրող­նե­րի և թարգ­մա­նիչ­նե­րի հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րը: Կարևո­րը, Ֆի­լա­տո­վի խոս­քով, հայ գրող­ նե­ րի շփումն է միմ­ յանց և ռուս գրող­նե­րի հետ: Նա վստահ է, որ միայն այդ­ պես կա­ րե­ լի է պահ­ պա­նել հայ հե­ղի­նակ­նե­րի՝ ռու­ սա­լե­զու գրա­կա­նու­թյուն ստեղ­ ծե­լու ցան­կու­թյու­նը: «Ռու­սաս­ տա­նի փոր­ձը ո­գեշն­չող է: Մենք տա­րեց­տա­րի ա­վե­լի ու ա­վե­լի ո­րակ­յալ հայ­տեր ենք ստա­նում, իսկ կարևորն այն է, որ ե­րի­տա­ սարդ­նե­րը շա­րու­նա­կում են միմ­ յանց հետ կապ պահ­պա­նել: Դա է մեր հիմ ­ն ա­կան նպա­տա­կը»,– ա­սաց Ֆի­լա­տո­վը: Ծաղ­կա­ձոր­յան փա­ռա­տո­նի մաս­նա­կից­նե­րի լա­վա­գույն գոր­ ծե­րը լույս կտես­նեն հիմ ­ն ադ­րա­ մի կող­մից հրա­տա­րակ­վող «Կա­ տա­լոգ-2013» ժո­ղո­վա­ծո­ւում, դրանք կտպագր­վեն նաև ռու­սա­ կան 12 ստվա­րա­ծա­վալ գրա­կան ամ­սագ­րե­րում:  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

չենք լսում, չենք հաս­կա­նում, ծա­ նոթ չենք միմ­յանց մշա­կույ­թին: Ն­ման ի­րա­վի­ճա­կում ազ­գայ­նա­ կան­ նե­ րի հա­ մար շատ հեշտ է ժո­ղո­վուրդ­նե­րի միջև թշնա­մանք սեր­մա­նե­լը: Բա­ցի ու­ժա­յին պայ­ քա­րից՝ շատ կարևոր է ա­ջակ­ցել միմ­յանց մշա­կույթ­նե­րի զար­գաց­ մա­նը և աշ­խա­տել պահ­պա­նել հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը»,– վստահ է նա: Հիմ ­ն ադ­րա­մի ղե­կա­վա­րը մտա­հոգ­ված է Հա­յաս­տա­նում ե­րի­տա­սարդ ռու­սա­լե­զու գրող­ նե­րի քա­նա­կով և տեքս­տե­րի փոքր ծա­վա­լով: «Մենք ի սկզբա­ նե մտա­ծում էինք, որ ա­մե ն տա­ րի երկր­նե­րից մե­կում կանց­կաց­ նենք փա­ռա­տո­նը, սա­կայն այս­ տեղ հաս­ կա­ ցա, որ ե­ թե հինգ տա­րի հե­տո վե­րա­դառ­նանք, կա­ րող է այլևս ո­ չինչ մնա­ ցած չլի­ նի», – նշեց նա: Հա­յաս­տա­նի գրող­նե­րի միու­ թյունն ա­ջակ­ցում է ռու­սա­լե­ զու գրա­կա­նու­թյա­նը՝ ու­ժե­րի նե­րա­ծին չա­փով: Հա­յաս­տա­ նը միակ հետ­խորհր­դա­յին եր­ կիրն է, որ­տեղ շա­րու­նակ­վում է հրա­տա­րակ­վել ռու­սա­լե­զու

Բու­քեր՝ ա­մե ­նաար­ձա­կը լի­նե­լու հա­մար «Ռու­սա­կան բու­քեր-2012» մրցա­նա­կին ար­ժա­նա­ցել է Անդ­րեյ Դ­միտ­րիևը

Անդ­րեյ Դ­միտ­րիևի «Գ­յու­ղա­ ցին և դե­ ռա­ հա­ սը» վեպը քա­ ղա­քի և գ­յու­ղի հա­կա­մար­տու­ թյան մա­սին է: Վե­պում միմ­յանց են բախ­վում սո­ցիա­լա­կան տար­ բեր աշ­խարհ­ներ ներ­կա­յաց­նող մար­դիկ։ Մր­ցա­նա­կա­բաշ­խու­թյան «կարճ ցան­կում», Դ­միտ­րիևից բա­ցի, ընդգրկ­ված էին Մա­րի­նա Ահ­մե­ դո­վա­յի «Մա­հա­պար­տի օ­րա­գի­ րը. Խա­դի­ջա», Եվ­գե­նի Պո­պո­վի «Ար­բայթ կամ Լայն կտա­վը», Օլ­ գա Ս­լավ ­ն ի­կո­վա­յի «Թեթև գլու­ խը», Մա­րիա Ս­տեպ­նո­վա­յի «Ղա­

զա­րի կա­նայք», Ա­լեք­սանդր Տե­ րե­խո­վի «Գեր­մա­նա­ցի­նե­րը» ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը: 2012թ. գրա­կան պատ­վա­վոր այս մրցա­նա­կին ա­ռա­ջադր­վել է 136 աշ­ խա­ տանք, ո­ րից 114-ն է ընտր­վել մրցույ­թին մաս­նակ­ ցե­լու հա­մար: Գր­քեր ա­ռա­ջադ­ րել է 59 հրա­տա­րակ­չու­թյուն, 10 ամ­սա­գիր, 8 հա­մալ­սա­րան և 16 գրա­դա­րան: «Ռու­սա­կան բու­քեր-2012»-ի ժյու­րին հաղ­թող է ընտ­րել վեր­ ջին եր­ կու տա­ րում լույս տե­ սած գրքե­ րից, քա­ նի որ անց­ յալ տա­

gazeta.ru

Մր­ցա­նա­կը շնորհ­վել է ար­ձա­կագ­րի «Գ­յու­ղա­ցին և դե­ռա­հա­սը» վե­պի հա­մար։ «Գ­րա­կան կյան­քում մեծ դեր ու­նի եր­կու բան՝ տա­ ղանդն ու փա­ռա­մո­լու­թյու­նը: Կարևոր է, որ ա­ռա­ջի­նը գե­րա­զան­ցի երկ­րոր­դին,– ա­սել է ժյու­րիի նա­խա­գահ Սա­մո­ւիլ Լու­րիեն։- Չ­կար բա­ցար­ձակ հաղ­թող կամ կա­տար­յալ ո­րո­շում. գլխա­վոր մրցա­ նա­կին ար­ժա­նա­ցել է այն վե­պը, որն ու­նի ա­մե ­նա­վատ ան­վա­նու­ մը, ա­մե ­նաան­հա­ջողն է, ա­մե ­նա­քիչ սլա­ցիկն ու ա­մե ­նա­քիչ գրա­ վի­չը: Սա­կայն այս վե­պում ա­մե ­նա­շատն է, այս­պես ա­սած, «ար­ ձա­կի նյու­թը»:

Ռու­սա­կան բու­քե­րի այս տար­վա դափ­նե­կի­րը՝ Անդ­րեյ Դ­միտ­րիև։

րի հո­գա­բար­ձո­ւի փո­փո­խու­ թյան պատ­ ճա­ ռով մրցույթն ան­ ցել է «Տաս­նամ­յա­կի բու­քեր» ձևա­չա­փով: Ա­մե ն տա­րի փոխ­վող ժյու­րիի կազ­ մում այս ան­ գամ ընդգրկ­

ված էին «Պուշ­ կին­ յան գրա­ դա­րան» հիմ ­ն ադ­րա­մի գլխա­ վոր տնօ­րեն Մա­րիա Վե­դեն­յա­ պի­նան, բա­նաս­տեղծ Վ­լա­դի­միր Սա­լի­մո­նը, ար­ձա­կա­գիր, ռե­ժի­ սոր և ս­ցե­նա­րիստ Պա­վել Սա­

նաևը, գրող և քն­նա­դատ Ռո­ման Սեն­չի­նը: Ժ­յու­րին նա­խա­գա­հել է գրող և գ­րա­կա­նու­թյան պատ­ մա­բան Սա­մո­ւիլ Լու­րիեն: 2012թ. «Ռու­սա­կան բու­քե­րի» դափ­նե­կիր Անդ­րեյ Դ­միտ­րիևը մի շարք սցե­ նար­ նե­ րի և չորս գրքի հե­ղի­նակ է: 2001թ. նա ար­ ժա­նա­ցել է Ա­պո­լոն Գ­րի­գորևի ան­վան մրցա­նա­կի: Ռու­սե­րեն լա­վա­գույն վե­ պի հա­մար շնորհ­վող «Ռու­սա­ կան բու­քեր» ա­մե ­նամ­յա գրա­ կան մրցա­նա­կը հիմ ­ն ադր­վել է 1991թ. դեկ­տեմ­բե­րին: Ա­ռա­ջին մրցա­նա­կը շնորհ­վել է 1992թ.: Տար­բեր տա­րի­նե­րին «Ռու­սա­ կան բու­քե­րի» դափ­նե­կիր են դար­ձել Բու­լատ Օ­կու­ջա­վան, Լ­յուդ­մի­լա Ու­լից­կա­յան, Ա­լեք­ սանդր Ի­լիչևս­կին, Վ­լա­դի­միր Մա­կա­նի­նը, Մի­խա­յիլ Բու­տո­վը, Մի­խա­յիլ Ե­լի­զա­րո­վը և ու­րիշ­ ներ:  n Ս­տել­լա Մեհ­րա­բեկ­յան


Orakarg Business Daily