Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

Ար­զու­ման­յա­նի ժա­ռան­գու­թյան հետևից խմբագրական

էջ 2 ›››

Բա՞նկ. մի­գու­ցե վաշ­խա­ռո՞ւ

օ ր ա թ ե ր թ

Պարտք են ջրել նաև Երևա­նում Գույ­քա­հար­կի մա­սով զեղչ­ված գու­մար­նե­րի 1/3-ը բա­ժին է ըն­կել մայ­րա­քա­ղա­քին

Մարատ Յավրումյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյուն՝ հա­յե­ցա­կար­գով

Հարցազրույց Հով­հան­ նես Հով­հան­նիս­յանի հետ էջ 3 ›››

Գա­զը բեն­զի­նին վնաս չէ Ծա­ռա­յո­ղա­կան մե­քե­նա­ներն ա­ռայժմ խու­սա­փում են այ­լընտ­րան­քա­յին վա­ռե­լի­քից էջ 4 ›››

ԱՊՊԱ-ն ան­հարթ չէ Ան­ցած եր­կու տա­րին միայն ա­վե­լա­ցրել են ա­նո­րո­շու­թյուն­նե­րը էջ 5 ›››

Քա­ղա­քա­կա­նը տնտե­սա­կա­նից կարևոր է

Օ­լի Ռե­նը պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի լու­ծու­մը ա­ռա­վել սերտ ին­տեգր­ման մեջ է տե­սել էջ 6 ›››

Գազն ան­ձեռնմ ­խ ե­լի է Թուրք­մե նս­տա­նը սե­փա­կա­նաշ­նոր­հում է պե­տա­կան ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րը էջ 7 ›››

«Օրակարգ»-ի արխիվից

Երևա­նը սահ­մա­նա­մերձ գյու­ղե­րի հետ հա­վա­սա­րա­չափ օգտ­վել է «պարտ­քա­յին հա­մա­ներ­ման» ՀՀԿ նա­խա­ ձեռ­նու­թյու­նից։ «Գույ­քա­հար­կի և հո­ղի հար­կի գծով ա­ռա­ջա­ցած ա­պառք­նե­րի մա­սին» օ­րեն­քի նա­խագ­ծի հիմ ­նա­ վոր­ ման մեջ նշվում էր, որ հո­ ղի հարկ և գույ­ քա­հարկ վճա­րող ան­ձանց զի­ջում ­ն եր տրա­մադ­րե­լու նպա­տա­կը գյու­ղա­ցի­նե­րի բե­ռը թեթևաց­նելն է։ Գույ­ քա­հար­կի մա­սով զեղչ­ված գու­մար­նե­րի ա­վե­լի քան 1/3-ը բա­ժին է ըն­կել Երևա­նին։ Այս տար­վա փետր­վա­րի 23ին կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հա­ վա­նու­թյուն տվեց «Գույ­ քա­հար­կի և հո­ղի հար­կի գծով ա­ռա­ջա­ցած ա­պառք­ նե­րի մա­սին» օ­րեն­քի նա­ խագ­ծին, ո­րով ա­ռա­ջարկ­

վում էր հո­ղի հարկ և գույ­ քա­հարկ վճա­րող ան­ձանց ո­րո­շա­կի ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծով և չա­փով ա­զա­տել չվճար­ված գույ­քա­հար­կից ու հո­ղի հար­կից, ինչ­պես նաև հաշ­վարկ­ված տույ­

ժե­րից և տու­գանք­նե­րից։ Օ­րենսդ­րա­կան նա­խա­ձեռ­ նու­թյու­նը Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի մա­յիս­յան ընտ­րու­թյուն­նե­ րից ա­ռաջ ներ­կա­յաց­րել էր ՀՀԿ խմբակ­ցու­թյու­նը։ Օ­րենսդ­րա­կան այս փա­ թեթն ԱԺ-ում հաս­տատ­վե­ լուց հե­տո վար­չա­պետ Տիգ­ րան Սարգս­յա­նը շտա­պեց հայ­տա­րա­րել, թե գոր­ծա­ դի­ րը նման քայ­ լի դի­ մել է գյու­ղա­ցի­նե­րի պա­հանջ­ նե­րից ել­նե­լով։ «Մար­զա­ յին այ­ցե­լու­թյուն­նե­րի ժա­ մա­նակ գյու­ղա­ցի­ներն այս հար­ցը մշտա­պես բարձ­

Կիզակետում

«Հե­ռա­խո­սա­մա­րա­թոն-2012»-ի արդ­յուն­քում՝ 1,4 մի­լիոն եվ­րո Նո­յ եմ­բ ե­ր ի 15-18-ը տե­ղ ի ու­ն ե­ց ած հա­մ աեվ­ր ո­պ ա­ կան հե­ռ ա­խ ո­ս ա­մ ա­ր ա­ թո­ն ը, ըստ «Հա­յ աս­տ ան» հա­մ ա­հ այ­կ ա­կ ան հիմ­ նադ­ր ա­մ ի Ֆ­ր ան­ս իա­յ ի մաս­ն աճ­յ ու­ղ ի՝ եր­կ ու­շ աբ­ թի օ­ր ը հրա­պ ա­ր ա­կ ած տվյալ­ն ե­ր ի, թույլ է տվել հան­գա­ն ա­կ ել 1,4   մլն եվ­ րո (Azatutyun.am)։ Դա, ըստ նույն աղբ­յու­ րի, 8 տո­կ ո­ս ով ա­վե­լ ի է 2011թ. հա­մ ե­մ ատ։ Հան­ գա­ն ակ­ված գու­մ ա­ր ից 1,220   մլն-ը Ֆ­ր ան­ս իա­յ ից

է, 96   հազ-ը՝ Գեր­մ ա­ն իա­ յից, 25   հազ-ը՝ Շ­վեյ­ց ա­ րիա­ յ ից, 30  հազ-ը՝ Հու­ նաս­տ ա­ն ից, 8  հազ-ը՝ Բել­գ իա­յ ից, 46  հազ-ը՝ Նի­դեռ­լանդ­ն ե­ր ից։ Ըստ ֆո­ն ե­թ ո­ն ի կազ­ մա­կ եր­պ իչ­ն ե­ր ի՝ նվի­ րատ­վու­թ յուն­ն ե­ր ը կա­ր ող են շա­ր ու­ն ակ­վել մինչև դեկ­տ եմ­բ ե­ր ի 31-ը։ «Հա­յ աս­տ ան» հիմ ­ն ադ­ րա­մ ի Ֆ­ր ան­ս իա­յ ի մաս­ նաճ­յ ու­ղ ի նա­խ ա­գահ Պետ­ր ոս Թերզ ­յ ա­ն ը հա­ տուկ ու­ ղեր­ ձ ում իր գո­

հու­ն ա­կ ու­թ յունն է հայտ­ նել այն կա­պ ակ­ց ու­ թյամբ, որ «ո՛չ տնտե­ ս ա­ կան ճգնա­ ժ ա­ մ ը և ո՛չ էլ քա­ղա­ք ա­կ ան ի­ր ադ­ր ու­ թյան հետ կապ­ված ա­ն ո­ րո­շ ու­թ յուն­ն ե­ր ը չեն խա­ փա­ն ել այն հա­մ ե­ր աշ­խ ու­ թյու­ն ը, որ դրսևոր­վում է տա­ ր ի­ ն եր ի վեր Հա­ յաս­տ ա­ն ի և Ղա­ր ա­բ ա­ղ ի բնակ­չ ու­թ յուն­ն ե­ր ի, իսկ այս տա­ ր ի նաև՝ Սի­ ր իա­ յի եղ­բ այր­ն ե­ր ի և քույ­ր ե­ րի հան­դեպ»: Ինչ­պ ես ար­դեն հայ­

տա­ր ար­վել է, 2012թ. եվ­ րո­պ ա­կ ան հե­ռ ա­խ ո­ս ա­ մա­ր ա­թ ո­ն ի արդ­յ ուն­ քի 10 տո­կ ո­ս ը հատ­կ աց­ վե­լու է սի­ր իա­հ ա­յ ե­ր ի օգ­ն ու­թ յա­ն ը։ Պետ­րոս Թերզ ­յա­նը հատ­կա­պես շնոր­հա­կա­ լու­ թյուն է հայտ­ նել Մար­ սե­լում Հա­յաս­տա­նի նո­ րա­բաց հյու­պա­տո­սա­րա­ նի բա­րե­կամ ­նե­րի միու­ թյա­նը, ո­րը մաս­նակ­ցել է ֆո­նե­թո­նին 100 հա­ զար եվ­րո­յի նվի­րատ­վու­ թյամբ:  n

րաց­նում են՝ ա­վե­լաց­նե­ լով այն փաս­ տար­ կը, որ ճգնա­ժա­մա­յին տա­րի­նե­րը նույն­պես ստեղ­ծել են լուրջ բար­դու­թյուն­ներ հար­կա­յին պար­տ ա­վո­ր ու­թ յուն­ն ե­ր ի կա­տար­ման ա­ռու­մով։ Պե­ տու­թյունն այս­պի­սի նա­խա­ ձեռ­նու­թյամբ հան­դես գա­ լով՝ շուրջ ֌43  մլրդ հար­ կեր է զի­ջում գյու­ղատն­տե­ սու­թյան ո­լոր­տում»,– ա­սել էր վար­չա­պե­տը։ Տա­րած­քա­յին կա­ռա­ վար­ման նա­խա­րար Ար­մե ն

էջ 4 ›››

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12217 >

| № 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ., www.civilnet.am

Լա­վա­գույն 77-րդը` բիզնեսի հա­մար Forbes ­ամ­սա­գի­րը, օգտ­վե­ լով Heritage Foundation-ի, Transparency International-ի, Freedom House-ի, Հա­մաշ­­ խար­հա­յին տնտե­սա­կան ֆո­րու­մի, Հա­մաշ­խար­հա­ յին բան­կի 2011թ. տվյալ­նե­ րից, կազ­մել է «Գոր­ծա­րա­ րու­թյան հա­մար լա­վա­գույն երկր­նե­րի» վար­կա­ն­շա­յին աղ ­յ ու­սա­կը։ 141 երկր­նե­րի շար­քում Հա­յաս­ տա­նը զբա­ղեց­րել է 77-րդ հո­ րի­զո­նա­կա­նը՝ ըն­դա­մե­նը մեկ կե­տով գե­րա­զան­ցե­լով Զամ­ բիա­ յին (78-րդ տե­ ղը) ու վեց կե­տով հետ մնա­լով Նա­մի­ բիա­յից (71-րդ տե­ղը)։ Հա­մե­ մա­տու­թյան հա­մար՝ Վ­րաս­ տա­նը վար­կա­ն­շա­յին աղ­յու­սա­ կում զբա­ղեց­րել է 50-րդ տե­ղը, Թուր­քիան՝ 52-րդը, Ադր­բե­ջա­ նը՝ 73-րդը, Ի­րա­նը՝ 131-րդը։ Վար­կա­ն­շա­յին աղ­յու­սա­ կը կազ­մե­լիս հե­ղի­նակ­նե­րը հաշ­վի են ա­ռել 10 են­թա­ցու­ ցիչ՝ տնտե­սու­թյուն և մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­ նու­թյան բնա­գա­վառ­նե­րում։ Ըստ զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­ նե­րի՝ առևտ­րի ա­զա­տու­թյան են­թա­ցու­ցի­չով Հա­յաս­տա­ նը 141 երկր­նե­րի շար­քում 39րդն է, ֆի­նան­սա­կան շու­կա­յի ա­զա­տու­թյուն են­թա­ցու­ցի­չով՝ 98-րդը, մաս­նա­վոր սե­փա­ կա­նու­թյան պաշտ­պա­նու­ թյան են­թա­ցու­ցի­չով՝ 99-րդը, նո­րա­րարու­թյուն­նե­րի են­թա­ ցու­ցի­չով՝ 96-րդը, տեխ­նո­լո­ գիա­նե­րի են­թա­ցու­ցի­չով՝ 90րդը, բյու­րոկ­րա­տիա­յի են­ թա­ցու­ցի­չով՝ 10-րդը, ներդ­ րում­ն ե­րի պաշտ­պա­նու­թյան են­թա­ցու­ցի­չով՝ 24-րդ տե­ղը, կո­ռուպ­ցիա­յի են­թա­ցու­ցի­չով՝ 113-րդը, քա­ղա­քա­ցու ա­զա­ տու­թյուն­նե­րի են­թա­ցու­ցի­չով՝ 109-րդը, հար­կա­յին բե­ռի են­ թա­ցու­ցի­չով՝ 81-րդը։  n


| № 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն

Բա՞նկ. մի­գու­ցե վաշ­խա­ռո՞ւ

Խմբագրական

Ար­զու­ման­յա­նի ժա­ռան­գու­թյան հետևից «Ժա­ռան­գու­թյուն» խմբակ­ցու­թյու­նը դի­մել է Ազ­գա­յին ժո­ ղո­վի նա­խա­գահ Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նին նույն խմբակ­ ցու­թյան ան­դամ, «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ» կու­սակ­ցու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­լեք­սանդր Ար­զու­ման­յա­նին եր­կու հանձ­ նա­ժո­ղո­վում, մի­ջազ­գա­յին խորհր­դա­րա­նա­կան ե­րեք կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­նե­րում, բա­րե­կա­մա­կան մի շարք խմբե­րում զբա­ղեց­րած պաշ­տոն­նե­րից հետ կան­չե­լու դի­մու­մով: «Քա­նի որ «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ» կու­սակ­ցու­թյու­նը հայ­տա­րա­րել է, որ Ա­լեք­սանդր Ար­զու­ման­յա­նը, ֆոր­մալ ա­ռու­մով մնա­լով խմբակ­ցու­թյան կազ­մում, ներ­կա­յաց­նում է միայն «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ» կու­սակ­ցու­թյու­նը, այդ իսկ պատ­ճա­ռով, բնա­կա­նա­բար, պետք է խմբակ­ցու­թյու­ նը ու­նե­նա իր ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը հանձ­նա­ժո­ղով ­ն ե­րում և պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի կազ­մում»,– «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դիո­կա­յա­նի ա­սել է ԱԺ «Ժա­ռան­գու­թյուն» խմբակ­ցու­ թյան ղե­կա­վար Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­նը: Այս գոր­ծըն­թա­ցը կա­րե­լի է դի­տար­կել որ­պես «Ժա­ռան­ գու­թյուն»-«Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ» կոնֆ­լիկ­տի տրա­մա­ բա­նա­կան շա­րու­նա­կու­թյուն, ա­ռա­վել ևս, որ այդ մա­սին ան­ձամբ Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­նը եր­կու կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի գժտու­թյու­նից հե­տո մի քա­նի ան­գամ ակ­նար­կել էր: Սա­ կայն մյուս կող­մից՝ մեծ պատ­կե­րում դի­տար­կենք Ա­լեք­ սանդր Ար­զու­ման­յա­նի շուրջ սկսված զար­գա­ցում­ն ե­րը, ա­պա լուրջ կաս­կած­ներ են ա­ռա­ջա­նում, որ ի­րա­կա­նում ԱԺ-ում սկսված գոր­ծըն­թա­ցը միայն «Ժա­ռան­գու­թյուն»«Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ» կոն­տեքս­տում չէ: Կար­ծես վեր­ջերս տե­ղի ու­նե­ցող շատ գոր­ծըն­թաց­ներ պտտվում են ԲՀԿ-ի նա­խա­ձեռ­նած քա­ղա­քա­կան կոն­սուլ­ տա­ցիա­նե­րի շուրջ: Մի քա­նի օր ա­ռաջ «Ժա­ռան­գու­թյուն»ԲՀԿ խորհր­դակ­ցու­թյու­նը, կա­րե­լի է ա­սել, ա­ռանց սկան­ դա­լի չա­վարտ­վեց: Այդ հար­ցի շուրջ ԱԺ-ում «Ժա­ռան­գու­ թյուն» խմբակ­ցու­թյան ան­դամ Զա­րու­հի Փոս­տանջ­յա­նի հայտ­նած հա­կա­սա­կան դիր­քո­րո­շու­մը հստակ ցույց տվեց, որ կու­սակ­ցու­թյան ներ­սում «ար­շա­լույս­նե­րը այդ­քան էլ խա­ղաղ չեն»: Տ­պա­վո­րու­թյուն կա, որ «Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­սակ­ցու­թյան և «Ժա­ռան­գու­թյուն» խմբակ­ցու­թյան ջրե­ րը նույն առ­վով չեն հո­սում: «Ժա­ռան­գու­թյուն» խմբակ­ ցու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ Զա­րու­հի Փոս­տանջ­յա­նը և Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­նը խիստ քննա­դա­տա­բար են վե­րա­բեր­ վում ԲՀԿ-ի հետ որևէ խնդրի շուրջ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան հե­ռան­կա­րին, այն դեպ­քում, երբ կու­սակ­ցու­թյան հիմ­ն ա­ կան կո­րի­զը այլ դիր­քո­րո­շում ու­նի: Այս ֆո­նին նո­յեմ­բե­րի 19-ին խորհր­դա­րա­նա­կան կա­ռա­ վար­ման անց­նե­լու թե­մա­յով տե­ղի ու­նե­ցավ ԲՀԿ-«Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ» խորհր­դակ­ցու­թյու­նը, ո­րին ա­զատ դե­մոկ­ րատ­նե­րից մաս­նակ­ցում էր նաև Ա­լեք­սանդր Ար­զու­ման­ յա­նը: Հան­դի­պու­մից ըն­դա­մե­նը ժա­մեր անց հայտ­նի դար­ ձավ, որ ԲՀԿ-ի քա­ղա­քա­կան խորհր­դակ­ցու­թյուն­նե­րը խիստ քննա­դա­տող «Ժա­ռան­գու­թյուն» խմբակ­ցու­թյու­նը Ա­լեք­սանդր Ար­զու­ման­յա­նին խորհր­դա­րա­նա­կան պաշ­տոն­նե­րից զրկե­լու գոր­ծըն­թաց է սկսել: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 2-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 19.11.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

Մարատ Յավրումյան

Հ

ա­յաս­տա­նի բան­կա­յին կամ ֆի­նան­սա­կան (նկա­տի ու­նեն երևի բան­կա­յի­նը) հա­մա­կար­ գի մա­սին որ­պես կա­նոն՝ կա՛մ դրա­ կան, կա՛մ ո­չինչ. ա­մե ­նա­կա­յունն է, ա­մե ­նա­զար­գա­ցա­ծը։ Ժա­մա­նակ­ներ կա­յին՝ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հա­վակ­ նու­թյուն­ներ ու­ներ։ Հի­մա էլ կար­ծեմ ու­ նի։ Իս­ լան­ դիան էին հին ու բա­ րի տա­րի­նե­րին հի­շում՝ մինչև ճգնա­ժա­ մին Եվ­րո­պա­յում ա­ռա­ջին զո­հը Իս­ լան­դիան չգնաց։ Զ­բաղ­վա­ծու­թյան ո­լոր­տի բե­րու­մով ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ, կա­մա թե ա­կա­մա, զե­կույց­նե­րի ու վար­կա­նիշ­ նե­րի մա­սին եմ կար­դում՝ տնտե­սա­ կան հիմ­ն ա­կա­նում։ Հ­րա­պա­րա­կում են, ա­սենք, ՀԲ, ԱՄՀ, ՀՏՖ, ԵԶԲ, ԱԶԲ, ՎԶԵԲ ու է­լի նմա­նօ­րի­նակ ինչ-որ ԶԲնե­րով կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ։ Դ­րան­ցում եր­բեմն Հա­յաս­տանն էլ կա՝ եր­բեմն դրա­կան, եր­բեմն բա­ցա­ սա­կան, եր­բեմն էլ չես հաս­կա­նում ինչ լույ­սի ներ­քո։ Ցու­ցիչ­նե­րը կամ են­թա­ցու­ցիչ­նե­րը սո­ցիալ-տնտե­սա­ կան են, եր­բեմն մար­դու ի­րա­վունք­ նե­րի բնա­գա­վա­ռում։ Հա­յաս­տա­նի ֆի­նան­սա­կան (ի­մա՝ բան­կա­յին) հա­մա­կար­գի մա­սին էլ են եր­բեմն ինչ-ինչ գնա­հա­տա­կան­ ներ հան­դի­պում։ Ա­մե ­նա­տի­պի­կը, ո­րը, չգի­տես ին­չու, հի­շե­ցի (չնա­յած բա­վա­կանին ծի­ծա­ղե­ցինք, ու հիս­տե­ րիկ ծի­ծաղ էր ու դրա հա­մար տպա­

վոր­վեց) ՎԶԵԲ-ի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­ յին վեր­ջին զե­կույ­ցի հետև­յալ ձևա­ կեր­ պումն էր. «Ըստ ՎԶԵԲ-ի՝ եվ­ րո­գո­տու պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի ազ­դե­ցու­թյան նկատ­մամբ Հա­յաս­ տա­նի տնտե­սու­թյու­նը կա­յուն է ե­ղել, քա­ նի որ թույլ է ին­ տեգր­ ված եվ­ րո­ պա­կան ֆի­նան­սա­կան շու­կա­նե­րին»։ Ծա­նո­թաց­ման կար­գով՝ Հա­յաս­տա­նի առևտ­րա­յին հիմ­ն ա­կան գոր­ծըն­կե­րը ԵՄ-ն է ու Ռու­սաս­տա­նը։ Ի դեպ՝ Ռու­սաս­տա­նի մա­սին։ ԱՄՀ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին նո­յեմ­բեր ամս­ վա զե­կույ­ցում Ռու­սաս­տա­նի մա­սին մի հե­տաքր­քիր դի­տար­կում կար՝ Հա­ յաս­տա­նի մա­սով (թող տա­րօ­րի­նակ չթվա նման ուղ­ղա­կի կա­պը)։ Բա­ռա­ ցի չմեջ­բե­րեմ, բայց մո­տա­վո­րա­պես հետև­յալ տո­նայ­նու­թյամբ։ Մենք կախ­ ված ենք ար­տա­սահ­մա­նից մաս­նա­ վոր դրա­մա­կան փո­խան­ցում­ն ե­րից՝ տրանս­ֆեր­տնե­րից։ Տ­րանս­ֆերտ­նե­ րը գե­րակ­շիռ (80%-ը գե­րա­զան­ցող) մա­սով գա­լիս են Ռու­սաս­տա­նից։ Ռու­սաս­տա­նում շատ բան կախ­ված է նավ­ թի գնե­ րից։ Հետևու­ թյուն՝ ինչ կլի­նի Հա­յաս­տա­նում՝ կախ­ված է ռու­ սա­կան նավ­թի գնե­րից, քա­նի որ Հա­ յաս­տա­նի ու է­լի նման մի քա­նի երկր­ նե­րի (Ղր­ղըզս­տան, Տա­ջիկս­տան) տնտե­սու­թյուն­նե­րի հիմ­ն ա­կան շար­ ժիչ ու­ժը Ռու­սաս­տա­նից ե­կող մաս­ նա­վոր փո­խան­ցում­ն եր են։ Ս­տաց­վում է, որ ժո­ղո­վուր­դը նավ­ թի հաշ­վին է ապ­րում, մյուս­նե­րը՝ ժո­ ղովր­դի։ Ու այս ա­մե ­նի հետ ընդ­հան­ րա­պես կապ չու­նի կամ էլ քիչ կապ

ու­նի այն, թե բյու­ջեում ինչ է գրված, կամ գոր­ծա­դի­րը ինչ է ա­նում, կամ էլ բիզ­ նե­ սը հար­ կեր վճա­ րում է, թե չէ, կամ հար­կե­րի վե­րած­ված ար­ժեք­նե­ րը Հա­յաս­տա­նում են ստեղծ­վել, թե է­լի որ­պես տրանս­ֆերտ Ռու­սաս­տա­ նից են ե­կել։ Ու հի­մա այս պայ­ման­նե­րում՝ ի՞նչ բանկ, ի՞նչ բան­կա­յին, ա­ռա­վելևս ֆի­ նան­սա­կան հա­մա­կարգ։ Ա­ռա­վե­լա­ գույ­նը՝ վաշ­խա­ռո­ւու­թյուն, չնա­յած «վաշ­խա­ռու» բա­ռի ա­սո­ցիա­ցիան է բա­ցա­սա­կան, ի­րա­կա­նում, իս­լա­մա­ կան բան­կին­գի վե­րա­փոխ­ված, այն կար­ծես ա­վե­լի ար­դար փոխ­հա­րա­ բե­րու­թյուն­ներ է ա­ռա­ջար­կում բան­ կի ու հա­ճա­խոր­դի միջև, քան միայն (ա­վան­դա­յին կամ վար­կա­յին) տո­կո­ սադ­րույք­նե­րի մե­խա­նիզ­մը։ Վերևում եր­կար-բա­րակ այս պատ­ մու­թյու­նը միայն վաշ­խա­ռու բա­ռի հա­մար էր. հայ­կա­կան բան­կե­րը գո­ նե ինձ, գո­ նե այս պա­ հին այլ գնա­ հա­տա­կան (ոչ ո­րա­կում կամ պի­տա­ կում) չեն հի­ շեց­ նում։ Երկ­ րում փող չկա, միակ փո­ ղը բան­ կե­ րում է։ Ու բան­կե­րը թանկ են վա­ճա­ռում փո­ ղը, ա­նա­սե­լի թանկ։ Դե, ի­րենց ի­րա­ վունքն է, ապ­ րան­ քը միայն ի­ րենց մոտ է, կար­գա­վո­րու­մը՝ պե­տու­թյան կամ է­ լի ի­ րենց մոտ (չնա­ յած ԿԲով ու բան­կի սե­փա­կա­նա­տե­րե­րով միջ­նոր­դա­վոր­ված): Իսկ դուք ա­սում եք ֆի­նան­սա­կան հա­մա­կարգ ու ա­մե ­նա­կա­յու­նը, ա­մե­ նա­զար­գա­ցա­ծը, ա­մե ­նա…, ա­մե ­նա… Վաշ­խա­ռուն չմո­ռա­նաք:  n

Եվ­րա­միու­թյու­նը՝ կայս­րու­թյան և ազ­գա­յին պե­տու­թյուն­նե­րի միջև Հայկ Խա­նում­յան

Ե

վ­րո­պան կրկին կանգ­նած է ազ­ գայ­նա­կան մար­տահ­րա­վե­ րի առջև: Ճիշտ է՝ ներ­ կա­ յիս մար­ տահ­րա­վեր­նե­րը ան­հա­մե­մա­տե­լի են Ա­ռա­ջին ու Երկ­րորդ աշ­խար­հա­մար­ տե­րի ա­րան­քում ըն­կած ժա­մա­նա­ կա­հատ­վա­ծում ազ­գայ­նա­կա­նու­թյան զար­թոն­քի հետ, սա­կայն տե­ղի ու­նե­ ցող զար­գա­ցում­ն ե­րը կա­րող են լուրջ ցնցում­ն ե­րի տա­նել եվ­րո­պա­կան հա­ սա­րա­կու­թյուն­նե­րին: Ի դեպ՝ խոս­քը ոչ միայն «դա­սա­կան» ազ­գայ­նա­կա­ նու­թյան մա­սին է, երբ կոնկ­րետ տա­ րած­քում կոմպակտ բնակ­վող էթ­նիկ խում­բը կամ ժո­ղո­վուր­դը ձգտում է ստեղ­ծել սե­փա­կան ան­կախ պե­տու­ թյու­նը, այլ նաև մեծ քա­ղաք­նե­րում տար­ բեր էթ­ նիկ խմբե­ րի միջև բա­ խում­ն ե­րի ու «փակ ար­վար­ձան­նե­ րի» է­ֆեկ­տի, ուր նույ­նիսկ ոս­տի­կա­ նա­կան ջո­կատ­ներն են վա­խե­նում մտնել: Ի­րենց պատ­մա­կան հայ­րե­նիք­ նե­րում բնակ­վող շատ ժո­ղո­վուրդ­ ներ ու­նեն կազ­մա­կերպ­ված ազ­գայ­ նա­կան քա­ղա­քա­կան ու­ժեր, ո­րոնք ի­րենց ժո­ղովր­դին տա­նում են դե­ պի ան­կա­խու­թյուն, ան­ջա­տում մետ­ րո­պո­լիա­յից: Ս­րանց մեջ ա­մե ­նան­ շա­նա­վորն ու ինս­տի­տու­ցիո­նա­լը Շոտ­լան­դիա­յի ազ­գա­յին կու­սակ­ցու­ թյունն է, սո­ցիալ-դե­մոկ­րա­տա­կան ուղ­ղու­թյան քա­ղա­քա­կան ուժ, որն այժմ մե­ծա­մաս­նու­թյուն ու­նի Շոտ­ լան­դիա­յի խորհր­դա­րա­նում և ղե­կա­ վա­րում է կա­ռա­վա­րու­թյու­նը: 2014թ.

այս քա­ղա­քա­կան ու­ժը իր ժո­ղովր­ դին կտա­նի ան­կա­խու­թյան հան­ րաք­վեին, չնա­յած մեծ ռիսկ կա ցան­ կա­ցած արդ­յուն­քը չու­նե­նա­լու: Այս հար­ ցում մեծ դեր կա­ րող է խա­ ղալ կոն­յունկ­տու­րան: Իս­պա­նիան նույն­պես փլուզ­ման վտան­գի առջև է կանգ­նած: Կա­տա­ լո­նիա­յի ան­կա­խաց­ման վե­րա­բեր­յալ դիս­կուր­սի ին­տեն­սի­վա­ցու­մը, տաս­ նամ­յակ­ներ տևող պայ­քա­րը չի կա­ րող ան­հետևանք մնալ: Բել­գիան, ԵՄ հիմ­ն ա­դիր երկր­նե­րից մե­կը, այ­սօր էլ էթ­նիկ հո­ղի վրա պա­ ռակտ­ման լրջա­գույն ռիս­կի տակ է: Այս և բազ­մա­թիվ այլ ազ­գա­յին խնդիր­նե­րից բա­ցի՝ կա ոչ ամ­բող­ ջու­թյամբ վե­րահսկ­վող տա­րածք­նե­ րի խնդի­րը, որ­տեղ լե­գալ իշ­խա­նու­ թյու­նը գո­յու­թյուն ու­նի գրե­թե ան­ վա­ նա­ կան ձևով, և որ­ տեղ տեր ու տնօ­րեն են տար­բեր խմբա­վո­րում­ ներ: Սա նախ և ա­ռաջ վե­րա­բե­րում է Սի­ցի­լիա­յին և Կոր­սի­կա­յին, Եվ­ րո­պա­յին հա­տուկ հմայք հա­ղոր­ դող այս եր­կու միա­վո­րում­ն ե­րին, որ­տեղ գոր­ծող մա­ֆիա­յի, տար­բեր հան­ցա­վոր խմբե­րի մա­սին պատ­ մու­թյուն­նե­րը բազ­մա­թիվ հե­տա­զո­ տու­թյուն­նե­րի, գե­ղար­վես­տա­կան ու վա­վե­րագ­րա­կան գոր­ծե­րի հիմք են դար­ձել: Ինչ­պես նշում է կոր­սի­կա­կան խնդրի մեջ մաս­նա­գի­տա­ցած Ժակ Ֆո­լո­րուն՝ ֆրան­սիա­կան Le monde-ի թղթա­կի­ցը, կոր­սի­կա­կան մա­ֆիան իր յու­րա­հա­տուկ ա­ռանձ­նա­հատ­ կու­թյուն­ներն ու­նի: Այն բո­լո­րո­վին նման չէ սի­ցի­լիա­կան «կո­լե­գա­նե­

րին»: Կոր­սի­կա­յում չկա մա­ֆիա­յի ղե­կա­վար, ինչ­պես Սի­ցի­լիա­յում, այլ կան քրեա­կան ան­կախ խմբա­վո­րում­ ներ, ո­րոնք հա­մա­տեղ գո­յու­թյուն են պաշտ­պա­նում: Այս­տեղ վեն­դե­տան խառն­վում է հա­շիվ ­ն եր մաք­րե­լու դա­ սա­կան ե­ղա­նակ­նե­րի հետ: Կոր­սի­ կա­յում կլա­նա­յին կա­ռուց­ված­քը շատ հա­ճախ չու­նի ըն­տա­նե­կան հիմք, ինչ­պես Պա­լեր­մո­յում: Ա­վե­լին՝ «տա­ նի­քի» հաս­կա­ցու­թյու­նը, ո­րը կա Սի­ ցի­լիա­յում, երբ ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րը, խա­նութ­նե­րը և այլ բիզ­նես­ներ ո­րո­ շա­կի հարկ են վճա­րում մա­ֆիա­յին, Կոր­սի­կա­յում գո­յու­թյուն չու­նի, այս­ տեղ տա­րած­ված է ռե­կե­տի պրակ­ տի­կան: Վեր­ջա­պես կոր­սի­կա­կան մա­ֆիան կա­րող է ձևա­վո­րել ազ­գայ­ նա­կան ընդ­հա­տակ­յա խմբեր, ին­չը գո­յու­թյուն չու­նի Սի­ցի­լիա­յում: Ն­ման վի­ճա­կը Կոր­սի­կա­յում և Սի­ ցի­լիա­յում լուրջ դժգո­հու­թյուն­ներ են ա­ռա­ջաց­նում Ֆ­րան­սիա­յում և Ի­տա­ լիա­յում, որ­տեղ ժա­մա­նակ առ ժա­ մա­նակ այդ տա­րածք­նե­րից ա­զատ­ վե­լու մտքեր են ա­ռա­ջա­նում տար­բեր քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի մեջ: Եվ­րա­միու­թյու­նը, ո­րը ստեղծ­վել էր Եվ­րո­պա­յում խա­ղա­ղու­թյան ու բա­ րեկ­ցու­թյան հաս­տատ­ման հա­մար, այ­սօր ար­դեն խնդիր ու­նի զսպել Եվ­ րո­պա­յում բռնկված ազ­գայ­նա­կա­ նու­թյան հրա­բու­խը: Իսկ ազ­գայ­նա­ կա­ նու­ թյան զսպման եր­ կու ձև գո­ յու­թյուն ու­նի՝ կայս­րու­թյուն դառ­նա­ լը, ո­րը կհե­տաձ­գի խնդիր­նե­րը, կամ էլ նոր պե­տու­թյուն­նե­րի ա­ռա­ջա­ցու­ մը, ինչն ա­վե­լի հա­վա­նա­կան տար­ բե­րակ է մեր օ­րե­րում:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

Քա­ղա��քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյուն՝ հա­յե­ցա­կար­գով

— Պա­րոն Հով­հան­նիս­յան, Դուք կա­յա­ցա՞ծ եք հա­ մա­րում քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­նը: —  Այդ մո­տե­ցում­ն ե­րը նույն­պես պետք է հստա­ կեց­ նել: Ե­ թե դի­ տար­կել ինս­տի­տու­ցիո­նալ, կա­ ռուց­ված­քա­յին տե­սանկ­յու­նից, ա­ պա՝ ա­ յո: Ի՞նչ ենք դրա տակ հաս­կա­նում: Մենք ու­նենք բա­ վա­կան հար­մար օ­րենսդ­րա­կան դաշտ, ոչ կա­տար­յալ, ան­շուշտ, ո­րով­հետև կա­տար­յալ ո­չինչ չկա: Հա­յաս­տա­նում գոր­ծում են կա­ ռույց­ներ, ո­րոնք գրանց­ված են, ու­նեն կա­նո­նադ­րու­թյուն, նպա­ տակ­ներ, անց­յալ, հե­ղի­նա­կու­ թյուն, մարդ­կա­յին և քիչ թե շատ նյու­թա­կան ռե­սուրս­ներ: Ընդ­հան­ րա­պես, ցան­կա­ցած հա­սա­րա­կա­ կան ինս­տի­տուտ կա­ռուց­ված­քա­ յին ա­ռու­մով կա­յա­ցած է, ե­թե ու­նի հետև­յալ ե­րեք կարևոր բա­ղադ­ րիչ­նե­րը՝ ի­րա­վա­կան փաս­տաթղ­ թեր և դաշտ, մարդ­ կա­ յին ռե­ սուրս­ներ և ֆի­նան­սա­կան, նյու­ թա­կան կա­րո­ղու­թյուն­ներ: —  Այդ տե­սանկ­յու­նից Հա­ յաս­տա­նում կա՞ն նման կա­ռույց­ներ: —  Ա­ յո՛, կար­ ծես Ձեզ էլ հա­ մո­զե­ցի դրա­նում: Սա­կայն ե­թե խոս­քը ֆունկ­ցիո­նալ ա­ռու­մով կա­յա­ցած լի­նե­լու մա­սին է, այ­ սինքն՝ հան­րու­թյան կար­ծիք­նե­ րի, դիր­քո­րո­շում­ն ե­րի ար­տի­կուլ­ յա­ցիա­յի, ին­տեգր­ման, քա­ղա­քա­ կան ո­րո­շում­ն ե­րի մա­կար­դա­կով դրանց ներ­կա­յաց­ման, լոբ­բին­գի մե­խա­նիզմ­ն ե­րին տի­րա­պե­տե­լու և հան­րա­յին կար­ծիք ձևա­վո­րե­լու մա­սին, ա­պա այս ա­ռու­մով մենք

Տարոն Թիթիզյան/«Օրակարգ»

Հան­րա­յին խորհր­դի հան­րա­յին հա­սա­րա­կու­թյան կա­յաց­ման հար­ ցե­րի հանձ­նա­ժո­ղո­վը ՀՀ նա­խա­գա­հին վեր­ջերս ներ­կա­յաց­րել է «Հա­յաս­տա­նում քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյան կազ­մա­կեր­ պու­թյուն­նե­րի զար­գաց­ման ռազ­մա­վա­րու­թյան հա­յե­ցա­կար­գը» վեր­նագ­րով փաս­տա­թուղթ, ո­րի նպա­տակն է քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյան կա­ռույց­նե­րի ու­ժե­ղա­ցու­մը Հա­յաս­տա­նում: Սի­ վիլ­Նե­թի հետ զրույ­ցում այդ հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Հով­ հան­ նես Հով­ հան­ նիս­ յանն ա­ սում է, որ դա զար­ գաց­ ման և ոչ թե կա­յաց­ման հա­յե­ցա­կարգ է: դեռևս զար­գաց­ման եր­կար ճա­ նա­պարհ ու­նենք: — Կար­ծես այս տե­սանկ­ յու­նից էլ ո­րոշ դրա­կան դի­նա­մի­կա է նկատ­վում, նույ­նիսկ ա­ռանց հա­յե­ցա­ կար­գի: Վեր­ջին շրջա­նում քա­ղա­քա­ցիա­կան կա­ռույց­ նե­րը բա­վա­կան նա­խա­ձեռ­ նող են դար­ձել. գոր­ծու­ նեու­թյան դաշտ են ստեղ­ ծում և ներ­կա­յաց­նում հա­ սա­րա­կու­թյան շա­հե­րը: — Հա­մա­ձայն եմ Ձեզ հետ. ո­րոշ դրա­կան տե­ղա­շար­ժեր կան այս ո­լոր­տում, և դա, բնա­կա­նա­բար, լավ է: Անդ­րա­դառ­նա­լով այդ «ա­ռանց հա­յե­ցա­կար­գի» ակ­նար­ կին՝ ա­սեմ, որ շա­տերն են պնդում, որ կա­րե­լի է ա­ռանց հա­յե­ցա­կար­ գե­րի ա­ռաջ գնալ: Բայց այդ դեպ­ քում ո­րո­շում­ն երն ու պե­տու­թյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը ու­նե­նում են խիստ էկ­լեկ­տիկ, հատ­վա­ծա­յին, ի­րա­վի­ճա­կա­յին բնույթ, դրանց արդ­յու­նա­վե­տու­թյու­նը նվա­զում է: Այ­սօր շա­տերն են խո­սում քա­ ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյան մա­սին, սա­կայն ե­թե հարց­նեք՝ ինչ է քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­ թյու­նը, կտես­նեք, որ մտա­պատ­ կե­րա­յին մա­կար­դա­կում են ըն­կա­ լում­ն ե­րը: Մեկն ըն­կա­լում է որ­պես ի­րա­վա­կան պե­տու­թյուն, մյու­ սը՝ իշ­խա­նու­թյան տար­բեր ճյու­ ղե­րի փո­խա­դարձ վե­րահս­կո­ղու­ թյուն, եր­րոր­դը՝ ոչ կա­ռա­վա­րա­ կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն, չոր­րոր­ դը՝ խոս­քի ա­զա­տու­թյուն, մեկն էլ՝ գու­ցե, սանր­ված­քի ցան­կա­ցած տար­բե­րա­կի հնա­րա­վո­րու­թյուն և այլն: Այ­սինքն՝ ա­մեն մեկն իր մո­

Հով­հան­նես Հով­հան­նիս­յանն ա­սում է, որ Հա­յաս­տա­նում քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­ կու­թյան մա­սին պատ­կե­րա­ցում ­ն ե­րը մտա­պատ­կե­րա­յին մա­կար­դա­կում են:

տե­ցու­մը ու­նի, սա­կայն դա հնդիկ­ նե­րի թևա­վոր խոսք է հի­շեց­նում. «Երևույ­թը մեծ փիղ է, իսկ ու­սում­ նա­սի­րող­նե­րը՝ կույր թզուկ­ներ»: Ու­զում եմ հա­կա­դար­ձել նաև Ձեր ակ­նար­կին: Գի­տե՞ք, մենք շատ լավ խո­ սում ենք հա­ յե­ րեն ա­ռանց քե­րա­կա­նու­թյան: Այդ դեպ­քում՝ քե­րա­կա­նու­թյան ի՞նչ կա­րիք կա: Ան­շուշտ, կա­րիք կա, ո­րով­հետև գրա­գետ խոս­ քը տար­բեր­վում է փո­ղո­ցա­յին լեզ­վից: Նույնն էլ այս դեպ­քում: Ե­թե մենք օ­րենսդ­րա­կան ո­լոր­ տում ու­նենք նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ ներ, ֆի­նան­սա­կան ծրագ­րեր և խն­ դիր­ ներ, ա­ պա պետք է նախ հստա­կեց­նենք հա­յե­ցա­կար­ գը՝ ի՞նչ ենք ու­ զում, ի՞նչ բնագ­ ծեր կա­րող ենք նվա­ճել, ի՞նչ ռե­ սուրս­ներ ու­նենք, ի՞նչ խնդիր­ներ կան, ո­րոնք այս ճա­նա­պար­հին պետք է լու­ծել: Հա­յե­ցա­կար­գը այդ խնդիր­նե­րը գույ­քագ­րե­լու, ի մի բե­րե­լու և հ­նա­րա­վոր լու­ծում­ ներ ա­ռա­ջար­կե­լու փորձ է: — Ձեր ձևա­կեր­պու­մը հաս­ կա­նա­լի է: Ներ­կա­յաց­նեմ քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­ րա­կու­թյան այն հատ­վա­ ծի դիր­քո­րո­շու­մը, ո­րը չի մաս­նակ­ցել հա­յե­ցա­կար­գի մշակ­մա­նը. ինչ­պե՞ս է Հան­ րա­յին խոր­հուր­դը հան­դես գա­լիս ա­ռա­ջար­կով այն դեպ­քում, երբ նրա լե­գի­տի­

մու­թյան հար­ցը կաս­կա­ծի տակ է՝ նկա­տի ու­նե­նա­լով այն փաս­տը, որ Հան­րա­ յին խոր­հուր­դը չի ներ­կա­ յաց­նում քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյունը, այլ ՀՀ գոր­ծող նա­խա­գա­հի կող­ մից ստեղծ­ված մար­մին է: — Ճիշտն ա­ սած՝ Ձեզ և ն­ ման դիր­քո­րո­շում ու­նե­ցող Ձեր գոր­ ծըն­կեր­նե­րին խոր­հուրդ կտամ ու­ սում­ն ա­սի­րել Հան­րա­յին խորհր­ դի ի­րա­վա­կան փաս­տաթղ­թե­րը: Ի­հար­կե, խոր­հուրդն այ­սօր ՀՀ նա­խա­գա­հին կից խորհր­դատ­ վա­կան մար­մին է, սա­կայն ու­նի 12 հանձ­նա­ժո­ղով, որ­տեղ ա­ռանց սահ­մա­նա­փա­կում­ն ե­րի ցան­կա­ ցած ոչ կա­ռա­վա­րա­կան, շա­հույթ չհե­տապն­դող կազ­մա­կեր­պու­ թյուն կա­ րող է ու­ նե­ նալ իր ներ­ կա­յա­ցուց­չին: Մոտ 1200 հա­սա­րա­ կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան շուրջ 2000 ան­դամ է այն­տեղ պատ­վի­ րակ­ված: Ցան­կա­ցած ոք, ով ցան­ կա­ցել է մաս­նակ­ցել մշակ­մա­ նը, մաս­նակ­ցել է: Այ­սինքն՝ խոս­ քը այն հատ­ վա­ ծի մա­ սին է, ո­ րը չի ցան­կա­ցել մաս­նակ­ցել. դա ի­ րենց գործն է: Ուս­ տի՝ խորհր­ դի լե­գի­տի­մու­թյան մա­սին խո­ սե­լիս պետք է վե­րա­պա­հում­ն եր ա­նել: Ի դեպ՝ ար­դա­րա­դա­տու­ թյան նա­խա­րա­րու­թյան տվյալ­նե­ րով՝ այ­սօր ու­նենք 1300-1400 ՀԿ, և ե­թե խորհր­դում ներ­կա­յաց­ված է դրան­ցից 1200-ը, սա վկա­յում է

ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան բա­վա­կան լուրջ մա­կար­դա­կի մա­սին: Ա­վե­ լին՝ այդ կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­ րը Հան­րա­յին խորհր­դում հար­ ցեր ա­ռա­ջադ­րե­լու և խն­դիր­նե­րի լուծ­ման ճա­նա­պարհ­ներ հու­շե­լու ա­ռա­քե­լու­թյուն ու­նեն: Հան­րա­ յին խոր­հուր­դը աշ­խար­հի մոտ 60 երկ­րում գոր­ծող Տն­տե­սա­կան և հա­սա­րա­կա­կան խոր­հուրդ­նե­րի ա­նա­լոգն է: Ի դեպ՝ ա­վան­դույ­թը գա­լիս է Արևմտ­յան Եվ­րո­պա­յից: — Ձեր կար­ծի­քով՝ ընտ­ րու­թյուն­նե­րից ե­րեք ա­միս ա­ռաջ հա­յե­ցա­կար­գի ներ­ կա­յա­ցու­մը պա­տա­հա­կա­ նու­թյո՞ւն էր: — Վս­տա­հա­բար: Մե­կու­կես տա­ րի ա­ռաջ ենք սկսել այս հար­ցով զբաղ­վել. լուրջ հե­տա­զո­տու­թյուն­ նե­րի, ու­սում­ն ա­սի­րու­թյուն­նե­րի, ֆո­կուս խմբե­րի քննար­կում­ն ե­րի, փաս­տաթղ­թե­րի վեր­լու­ծու­թյան, ինչ­պես նաև մի­ջազ­գա­յին փոր­ձի ու­սում­ն ա­սի­րու­թյան և մեր պատ­ մա­կան ար­ժեք­նե­րի ու ա­վան­ դույթ­նե­րի հա­մադր­ման անհ­րա­ ժեշ­տու­թյուն կար: — Հա­յե­ցա­կար­գի ներ­կա­ յաց­մա­նը զու­գա­հեռ՝ քա­ ղա­քա­ցիա­կան այլ կա­ ռույց­ներ հա­վաք­վե­ցին և քն­նա­դա­տե­ցին այս գոր­ ծըն­թա­ցը, օ­րի­նակ՝ ի­րա­ վա­պաշտ­պան­ներ Ար­թուր Սա­քուն­ցը, Ա­վե­տիք Իշ­ խան­յա­նը և այլք: —  Ե­թե խոս­քը անց­յալ եր­կու­ շաբ­թի «Է­րե­բու­նի պլա­զա­յում» կա­յա­ցած քննարկ­ման մա­սին է, ես գնա­ցել և ըն­դու­նել եմ ընդ­դի­ մա­խո­սու­թյու­նը, նաև քննա­դա­ տել եմ այդ դիր­քո­րո­շում­ն ե­րը: Ի դեպ՝ ու­նեմ այդ ձայ­նագ­րու­թյու­ նը, կա­րող ենք այն նույ­նիսկ հա­ մա­ցան­ցում տե­ղադ­րել:  n Զ­րու­ցեց Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յա­նը Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջու­թյամբ դի­տե՛ք Civilnet.am կայ­քում:

Մի քա­նի օր է ար­դեն, որ շրջա­ նառ­վում է «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ ներ» կու­սակ­ցու­թյան փոխ­ նա­խա­գահ Ա­նուշ Սեդ­րակ­յա­ նի ա­նու­նը՝ որ­պես նա­խա­գա­ հի հա­վա­նա­կան թեկ­նա­ծու։ «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դիո­կա­յա­ նի հետ զրույ­ ցում տի­ կին Սեդ­ րակ­յա­նը, չհեր­քե­լով այդ լու­րը, ա­սել է, որ քննար­կու­մը կու­սակ­ ցու­թյան ներ­սում ըն­թա­նում է (Azatutyun.am)։ «Եվ այս քննար­ կում­ն ե­րը ինք­նին հան­րու­թյան մեջ նոր մտա­ծո­ղու­թյան ձևա­ վոր­ման հիմք են հան­դի­սա­նում, սկսում են քննարկ­ վել ընտ­ րու­ թյան բո­լոր հնա­րա­վո­րու­թյուն­ նե­րը,– նշեց նա:- Մենք շատ սո­ վոր ենք այն թեկ­նա­ծու­նե­րին, ո­ րոնց մենք սո­ վո­ րել ենք, մեզ թվում է, որ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­ նը սերն­դա­փո­խու­թյու­նից դուրս

երևույթ է, իսկ ի­ րա­ կա­ նում քա­ ղա­քա­կա­նու­թյու­նը ոչ միայն սերն­դա­փո­խու­թյուն է, այլև հա­ յե­ցա­կար­գե­րի և մո­տե­ցում­ն ե­րի փո­փո­խու­թյուն»։ «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ» և «Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­սակ­ցու­ թյուն­նե­րի միջև ծա­գած վե­ճից հե­տո քննար­կու­մից դուրս ե­կավ այն հար­ ցը, որ «Ա­ զատ դե­ մոկ­ րատ­նե­րը» կսա­տա­րի «Ժա­ռան­ գու­թյան» կող­մից նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու ա­ռա­ջադր­վող Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նին։ Հար­ցին, թե սե­փա­կան թեկ­ նա­ծո­ւով հան­դես գա­լով՝ շա­ րու­նակ­վո՞ւմ է արդ­յոք եր­կու կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ներ­քին կոնֆ­լիկ­տը, և արդ­յուն­քում չե՞ն զրո­յա­նում միաս­նա­կան ընդ­ դի­մա­դիր թեկ­նա­ծու ու­նե­նա­ լու բո­լոր շան­սե­րը, «Ա­զատ դե­

մոկ­րատ­նե­րի» փոխ­նա­խա­գա­հը պա­տաս­խա­նել է. «Մեր խնդի­ րը եր­ բեք չի ե­ ղել որևէ քա­ ղա­ քա­կան ու­ժի հետ մրցակ­ցու­թյու­ նը ա­պա­քա­ղա­քա­կան դաշ­տում, մենք միշտ մրցակ­ ցում ենք քա­ ղա­քա­կան դաշ­տում։ Քն­նար­կե­ լով ալ­տեր­նա­տիվ թեկ­նա­ծու­ թյուն՝ մենք «Ժա­ռան­գու­թյան» հետ չենք մրցակ­ցում, մենք ուղ­ ղա­կի զբաղ­ված ենք քա­ղա­քա­ կան նոր մշա­կույ­թի ներդր­մամբ. դա ա­վե­լի լայն և գ��­ղա­փա­րա­ կան մո­տե­ցում է»: «Տ­ղա­մար­դա­կենտ­րոն հա­ սա­րա­կու­թյու­նը կա­րո՞ղ է արդ­ յոք հան­դուր­ժել կին նա­խա­գա­ հի» հար­ցին Սեդ­րակ­յա­նը ար­ ձա­գան­քել է. «Մի­գու­ցե ինչ-որ տեղ, մտա­ծո­ղու­թյան հե­ռու­նե­ րում այն տղա­մար­դա­կենտ­րոն է, բայց գոր­ծա­ռույ­թի մեջ այն տղա­

մար­դա­կենտ­րոն չէ, քա­նի որ հայ կա­նանց ու­սե­րին պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյան հիմ­ն ա­րար բեռն է, իսկ ով ու­նի պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյուն, նա, բնա­կա­նա­բար, պետք է ու­նե­նա նաև հա­վա­սար ի­րա­վունք­ներ»: Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­ թյան ան­դամ Ար­տակ Դավ­թյա­նը նա­խա­գա­հի կին թեկ­նա­ծու ու­նե­ նա­լու գա­ղա­փա­րին «խիստ պո­ զի­տիվ» է վե­րա­բեր­վում՝ հաշ­վի առ­նե­լով այն հան­գա­ման­քը, թե որ կու­ սակ­ ցու­ թյունն է այս քայ­ լին գնում։ «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­նե­րից» էլ պի­տի լի­ներ այդ նա­խա­ձեռ­նու­ թյու­նը։ Բա­վա­կա­ն լավ ժեստ կլի­նի՝ ուղղ­ված ամ­բողջ քա­ղա­ քա­կան դաշ­տին»,– ա­սել է Դավ­ թյա­նը՝ հա­վե­լե­լով, որ նա­խա­գա­ հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում կնոջ

PanARMENIAN

ՀՀ նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­րում ա­ռա­ջին ան­գամ կա­րող է կին ա­ռա­ջադր­վել

Ա­նուշ Սեդ­րակ­յան. «Հայ կա­նանց ու­սե­ րին պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան հիմ ­ն ա­րար բեռն է, իսկ ով ու­նի պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյուն, բնա­կա­նա­բար պետք է ու­նե­նա նաև հա­վա­սար ի­րա­վունք­ներ»:

թեկ­նա­ծու­թյան առ­կա­յու­թյու­նը դրա­կան ազ­դե­ցու­թյուն կու­նե­ նա ընտ­րու­թյուն­նե­րի մթնո­լոր­տի վրա:  n


| № 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ.

4 | Փողեր

Գա­զը բեն­զի­նին վնաս չէ Ծա­ռա­յո­ղա­կան մե­քե­նա­ներն ա­ռայժմ խու­սա­փում են այ­լընտ­րան­քա­յին վա­ռե­լի­քից Վեր­ջին մի քա­նի տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում նավ­թամ­թեր­քի գնե­ րի աճն ու Հա­յաս­տա­նի ներ­քին շու­կա­յում բեն­զի­նի թան­կա­ցու­ մը վա­րորդ­նե­րի մեծ մա­սին ստի­պել է անց­նել այ­լընտ­րան­քա­ յին վա­ռե­լի­քի՝ գա­զի։ Պե­տա­կան հա­մա­կար­գում ծա­ռա­յո­ղա­կան ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րը, այ­դու­հան­դերձ, շա­րու­նա­կում են բեն­զի­նով աշ­խա­տել, այ­նինչ գա­զի անց­ման դեպ­քում մո­տա­վոր հաշ­վարկ­ նե­րով հնա­րա­վոր կլի­նի տա­րե­կան մոտ ֌500  մլն տն­տե­սել կամ ճիշտ այն­քան, որ­քան պետբ­յու­ջեն նա­խա­տե­սում է ուղ­ղել զոհ­ ված ու հաշ­ման­դամ զին­ծա­ռա­յող­նե­րի ըն­տա­նիք­նե­րի բնա­կա­րա­ նա­յին պայ­ման­նե­րի բա­րե­լավ­մա­նը։ նշվում՝ պայ­մա­նա­վոր­ված բեն­ զի­նի գնե­րի փո­փո­խու­թյամբ։ Մո­տա­վոր հաշ­վարկ­նե­րով՝ այս տա­րի մեկ ծա­ռա­յո­ղա­կան մե­քե­ նա­յի վա­ռե­լի­քի օ­րա­կան ծախ­սը կազ­մել է մոտ 7 լ։ Ծա­ռա­յո­ղա­կան ավ­տո­մե­քե­նա­ նե­րի վա­ռե­լի­քի հա­մար պետբ­ յու­ջեից ծախս­վում է տա­րե­կան ֌850-950  մլն։ Այ­լընտ­րան­քա­ յին վա­ռե­լի­քը կա­րող է էա­պես կրճա­տել այս գու­մա­րը։ Ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ երկ­րի ա­ռա­ջին դեմ­քե­րի և ն­րանց անվ­ տան­գու­թյունն ա­պա­հո­վող ծա­ ռա­յո­ղա­կան մե­քե­նա­ները, անվ­ տան­գու­թյան պա­հանջ­նե­րից ել­ նե­լով, նպա­տա­կա­հար­մար չէ

«

Պե­տա­կան հա­մա­ կար­գում ծա­ռա­յո­ ղա­կան մե­քե­նա­ նե­րն այ­լընտ­րան­ քա­յին վա­ռե­լի­քի՝ գա­զի փո­խադր­ ման արդ­յուն­քում Ֆոտոլուր

Գա­լիք տար­վա պետբ­յու­ջեի նա­ խագ­ծում մեկ ծա­ռա­յո­ղա­կան ավ­տո­մե­քե­նա­յի պահ­պան­ման տա­րե­կան ծախ­սը հաշ­վարկ­վել է ֌1,2 մլն (պահ­պան­վել է 2012թ. մա­կար­դա­կը)։ Թեև փաս­տաթղ­ թում չի նշվում վա­ ռե­ լի­ քի ծախ­ սը, բայց հիմք ըն­ դու­ նե­ լով նա­ խորդ տա­րի­նե­րի տվյալ­նե­րը՝ մեկ մե­քե­նա­յի ընդ­հա­նուր պահ­ պան­ման ծախ­սե­րում այն մո­տա­ վոր հաշ­վարկ­նե­րով կազ­մում է 70-80% կամ ֌840-960  հազ.։ Հաշ­վի առ­նե­լով բեն­զի­նի գնե­րի փո­փո­խու­թյու­նը՝ պե­տա­կան գե­ րա­տես­չու­թյունն ինքն է ո­րո­շում տվյալ ամ­սում ծախս­վե­լիք վա­ ռե­լի­քի քա­նա­կը։ Այս տար­վա ըն­թաց­քում ան­ ցած տար­վա հա­մե­մատ 1 լ «Ռե­ գուլ­յար» տե­սա­կի բեն­զի­նը թան­ կա­ ցել է մոտ 15%-ով, ին­ չի արդ­յուն­քում մեկ ծա­ռա­յո­ ղա­կան ավ­տո­մե­քե­նա­յի հա­ մար նա­խա­տես­վող վա­ռե­լի­քի օ­րա­կան ծա­վա­լը նվա­զել է մոտ 35%-ով։ 2011թ. բյու­ ջեով մեկ ավ­տո­մե­քե­նա­յի օ­րա­կան վա­ռե­ լի­քի մի­ջին ծախսն ըն­դուն­ված էր 10 լ, այս տար­ վա և 2013թ. պետբ­ յու­ ջեում այն այլևս չի

մե­քե­նա­նե­րի մա­սով ըստ էու­ թյան լուրջ խո­չըն­դոտ չկա։ 2013թ. պե­տա­կան հա­մա­կար­ գում սպա­ սարկ­ վե­ լու է 991 ծա­

Պե­տա­կան մի­ջոց­նե­րից միայն ա­ռա­ջին տա­ րում կտնտես­վի ֌180-250 մլն, իսկ հա­ջորդ տա­րի­նե­րին տա­րե­կան տնտե­սու­մը կա­րող է կազ­մել շուրջ ֌500 մլն

տե­ղա­փո­խել այ­լընտ­րան­քա­յին վա­ռե­լի­քի, ա­պա պե­տա­կան հա­ մա­կար­գի մյուս ծա­ռա­յո­ղա­կան

»

ռա­յո­ղա­կան ավ­տո­մե­քե­նա, ո­րոն­ցից առն­վազն 950-ը կա­րող

Պարտք են ջրել նաև Երևա­նում ‹‹‹ էջ 1 Գևորգ­յա­նի մոտ ե­րեկ կա­յա­ցած խորհր­դակ­ցու­թյան ըն­թաց­քում քննարկ­վել է «Գույ­քա­հար­կի և հո­ղի հար­կի գծով ա­ռա­ջա­ցած ա­պառք­նե­րի մա­սին» օ­րեն­քի կի­ րարկ­ման հետ կապ­ված ո­րոշ հար­ցեր։ Հաշ­վետ­վու­թյան ցու­ցա­նիշ­նե­ րից երևում է, որ օ­րենսդ­րա­կան այս նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նից ի­րա­ կա­նում գյու­ղա­ցիա­կան տնտե­ սու­թյուն­նե­րից ոչ պա­կաս օգտ­ վել է մայ­րա­քա­ղա­քի բնակ­չու­ թյու­նը։ Հար­կա­յին զի­ջում­ն ե­րից ընդ­հա­նուր առ­մամբ օգտ­վել է 91  հազ. քա­ղա­քա­ցի, ո­րից 45%-ը՝ Երևա­նում։ 2008թ. հուն­ վա­ րի 1-ից մինչև 2010թ. վերջ գույ­քա­հար­կի գծով հա­մայն­քա­յին բյու­ջե­նե­ րին պարտ­քի ծա­վա­լը կազ­մել էր ֌5,52 մլրդ (֌3,5 մլրդ­ -ը գույ­ քա­հար­կի ա­պառք­նե­րի գու­մարն է)։ Հո­ ղի հար­ կի գծով պարտ­ քը կազ­ մել է ֌6,5  մլրդ (֌4  մլրդ­ -ը ա­պառք­ներն են)։ Ապ­րի­լի 28-ից (օ­րեն­քի ու­ժի մեջ մտնե­լու օ­րը) մինչև նո­յեմ­բե­րի 1-ը գույ­քա­հար­ կի գծով «ներ­վել է» մոտ ֌5 մլրդ, հո­ղի հար­կի գծով՝ ֌6,3 մլրդ։ Ու­շագ­րավ է, որ հո­ղի հար­կի գծով հա­մայն­քա­յին բյու­ջե­նե­րի պարտ­ քի 5,7%-ը ե­ ղել է Երևա­ նում, գույ­քա­հար­կի գծով՝ 42%-ը։

է տե­ղա­փոխ­վել այ­լընտ­րան­քա­ յին վա­ռե­լի­քի՝ գա­զի։ Հաշ­վի առ­նե­լով, որ գա­զը որ­ պես վա­ռե­լիք օգ­տա­գոր­ծե­ լու հա­մար մեկ ավ­տո­մե­քե­նա­ յի վրա անհ­ րա­ ժեշտ է կա­ տա­ րել միան­ վագ մոտ ֌400 հազ-ի ծախս, կստաց­վի, որ պե­տա­կան հա­մա­կար­գի բո­լոր մե­քե­նա­նե­ րը գա­զի տե­ղա­փո­խե­լու հա­ մար կպա­հանջ­վի ֌380 մլն։ Սա­ կայն դրա արդ­յուն­քում վա­ռե­լի­ քի ծախ­սը տա­րե­կան կտրված­ քով կկրճատ­վի ֌560-630  մլն­-ով։ Նույ­նիսկ հաշ­վի առ­նե­լով գա­ զի անց­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ գու­մար­նե­րը՝ պե­տա­կան մի­

րա­նը ստա­ցել է ֌44,3  մլրդ­-ի օգ­նու­թյուն։ Ըստ մար­զե­րի հո­ղի հար­կա­ յին պարտ­քե­րի ծա­վա­լից երևում է, որ հիմ­ն ա­կա­նում ա­վե­լի մեծ պարտ­քեր են ու­նե­ցել գյու­ղատն­ տե­սա­կան մշա­կա­բույ­սե­րի ա­վե­ լի մեծ ե­կա­մուտ­ներ ստա­ցող մար­զե­րը։ Օ­րի­նակ՝ Ար­մա­վի­րի մար­զում հո­ղի հար­կի գծով ընդ­ հա­նուր պարտ­քի ծա­վա­լը կազ­ մել էր մոտ ֌1,5 մլրդ, Ա­րա­րա­տի մար­զում՝ ֌720  մլն, Ս­յու­նի­քում՝ ֌210  մլն, Շի­րա­կում՝ ֌540  մլն։ Հո­ղի հար­կի գծով մեկ տնտե­սու­ թյան տված ըստ մար­զե­րի մի­ջին զեղ­չից երևում է, որ ա­մե ­նա­շատ պարտ­քեր ու­նե­ցել են Շի­րա­կի մար­զում (զեղ­չի մի­ջին գու­մա­րը՝ ֌560  հազ.) իսկ ա­մե ­նա­քի­չը՝ Գե­ ղար­քու­նի­քում (֌66  հազ.)։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

տա­րե­կան շուրջ ֌500  մլն տն­տե­ սել։

ջոց­նե­րից միայն ա­ռա­ջին տա­ րում կտնտես­ վի ֌180-250  մլն, իսկ հա­ջորդ տա­րի­նե­րին տա­րե­ կան տնտե­սու­մը կա­րող է կազ­ մել շուրջ ֌500 մլն։ Ա­ռա­ջին հա­յաց­քից սա փոքր գու­մար է, սա­կայն հա­մե­մա­տու­ թյան հա­ մար՝ 2013թ. պետբ­ յու­ ջեի նա­խագ­ծով զոհ­ված և ա­ռա­ ջին, երկ­ րորդ և եր­ րորդ կար­ գի հաշ­ման­դամ զին­ծա­ռա­յող­նե­րի ա­նօթևան ըն­տա­նիք­նե­րի բնա­ կա­րա­նա­յին պայ­ման­նե­րի բա­րե­ լավ­մա­նը նա­խա­տես­ված է ուղ­ ղել ֌500  մլն, նա­խադպ­րո­ցա­կան կրթու­թյա­նը՝ ֌300  մլն։  n Ա.Չ.

Ա­պօ­րի­նի ձեռ­նար­կա­ տի­րու­թյուն՝ ուզ­բեկ­նե­ րի ներգ­րավ­մամբ ՀՀ գլխա­վոր դա­տա­խա­զու­ թյու­նը հա­ղոր­դագ­րու­թյուն է տա­րա­ծել, որ հա­րուց­վել է քրեա­կան գործ՝ օ­տա­րերկր­ յա քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ներգ­րավ­ մամբ ա­պօ­րի­նի ձեռ­նար­կա­տի­ րա­կան գոր­ծու­նեու­թյուն ի­րա­ կա­նաց­նե­լու հա­մար:

Գույ­քա­հար­կի մա­սով «ներ­ված» ընդ­հա­նուր գու­մա­րի 38%-ը բա­ ժին է ըն­կել Երևա­նին։ Մ­յուս կող­մից՝ Երևա­նում զեղչ­ ված մի­ջին գու­մա­րը կազ­մել է ֌63  հազ., օ­րի­նակ՝ Շի­րա­կում՝ ֌1,5  մլն, Տա­վու­շում ֌653  հազ., Կո­տայ­քում՝ ֌332  հազ.։ Ի­հար­ կե, Երևա­նում զեղչ­ված մի­ջին գու­մարն փոքր է, սա­կայն պետք է հաշ­վի առ­նել, որ մայ­րա­քա­ ղա­քում բնակ­չու­թյան ե­կա­մուտ­ ներն ա­ վե­ լի մեծ են, քան մար­ զե­ րում։ Մ­ յուս կող­ մից՝ պետք է հաշ­ վի առ­ նել, որ Երևա­ նի քա­ ղա­քա­պե­տա­րա­նը շա­րու­նա­կում է պետբ­ յու­ ջեի վրա բեռ մնալ. քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի ծախ­սե­րի 80%-ը շա­րու­նա­կում է կա­տար­ վել պետբ­յու­ջեի մի­ջոց­նե­րի հաշ­ վին: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ 2012թ. պետբ­յու­ջեից քա­ղա­քա­պե­տա­

հնա­րա­վոր կլի­նի

«Ար­մա­վի­րի մար­զի դա­տա­խա­զու­ թյու­նում հա­րուց­վել է քրեա­կան գործ՝ Ուզ­բեկս­տա­նի Հան­րա­պե­ տու­թյան քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ներգ­ րավ­մամբ ա­պօ­րի­նի ձեռ­նար­կա­ տի­րա­կան գոր­ծու­նեու­թյուն ի­րա­ կա­նաց­նե­լու փաս­տի առ­թիվ: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ ՀՀ կա­ռա­ վա­րու­թյանն ա­ռըն­թեր ոս­տի­կա­ նու­թյան ՔԳՎ Ար­մա­վի­րի մար­զի քննչա­կան բաժ­նում նա­խա­պատ­ րաստ­ված նյու­թե­րով պարզ­վել է, որ Ն. Պետ­րոս­յա­նը, սե­փա­ կա­նու­թյան ի­րա­վուն­քով ի­րեն պատ­կա­նող՝ Տալ­վո­րիկ հա­մայն­ քում գտնվող հո­ղա­տա­րած­քում իր մեր­ձա­վոր­նե­րի հետ միա­սին 2007-2012  թթ. ըն­թաց­քում ի­րա­ կա­նաց­րել է ձեռ­նար­կա­տի­րա­ կան, այն է՝ գյու­ղատն­տե­սա­ կան գոր­ծու­նեու­թյուն՝ ա­ռանց հա­մա­պա­տաս­խան պե­տա­կան գրանց­ման:

Աշ­խա­տանք­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­ նը ներգ­ րավ­ վել են շուրջ հար­ յուր օ­տա­րերկր­յա, մաս­նա­վո­րա­պես Ուզ­ բեկս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան քա­ ղա­քա­ցի­ներ, որոնք ՀՀ տա­րած­քում բնակ­վել եւ աշ­խա­տել են «Օ­��ա­ րերկ­րա­ցի­նե­րի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի պա­հանջ­նե­րի խախ­տում­ն ե­րով: Ա­պօ­րի­նի ձեռ­նար­կա­տի­րու­ թյան եւ օ­տա­րերկ­րա­ցի­նե­րի կա­ ցու­թյան հետ կապ­ված տուր­քեր չվճա­րե­լու արդ­յուն­քում կազ­մա­ կերպ­ված խմբի կող­մից պե­տու­ թյա­նը պատ­ճառ­վել է ա­ռանձ­նա­ պես խո­շոր չա­փե­րի վնաս: Փաս­տի առ­թիվ հա­րուց­վել է քրեա­ կան գործ՝ ՀՀ քրեա­ կան օ­րենսգր­քի 188-րդ հոդ­վա­ ծի 3-րդ մա­սի 1-ին եւ 2-րդ կե­տե­ րով: Ք­րեա­կան գոր­ծի նա­խաքն­ նու­թյու­նը հանձ­նա­րա­րար­վել է ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Ար­մա­վի­ րի մար­զի քննչա­կան բաժ­նին»,– նշված է դա­տա­խա­զու­թյան հա­ ղոր­դագ­րու­թյու­նում:  n Ծա­նու­ցում. Հան­ցա­գոր­ծու­թյան մեջ կաս­ կած­վո­ղը կամ մե­ղադր­վո­ղը հա­մար­վում է ան­մեղ, քա­նի դեռ նրա մե­ղա­վո­րու­ թյունն ա­պա­ցուց­ված չէ Քրեա­կան դա­ տա­վա­րու­թյան օ­րենսգր­քով սահ­ման­ ված կար­գով՝ դա­տա­րա­նի՝ օ­րի­նա­կան ու­ժի նեջ մտած դա­տավճ­ռով:


№ 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ. |

Փողեր | 5

ԱՊՊԱ-ն ան­հարթ չէ

դոլար/դրամ

Ան­ցած եր­կու տա­րին միայն ա­վե­լա­ցրել են ա­նո­րո­շու­թյուն­նե­րը ԱՊՊԱ ինս­տի­տու­տի ներդ­րու­ մից հե­ տո ո­ լոր­ տում մի շարք խնդիր­ ներ են ի հայտ ե­ կել. ա­պա­հո­վագ­րա­կան ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը ԱՊՊԱ-ից շա­հույթ չեն ստա­նում, Ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­նու­թյու­նը չի տես­նում «ստվե­րա­յին» ավ­տո­մե­քե­նա­ նե­րը, ա­նո­րոշ են նաև «Բո­նուս-­ Մա­լու­սի» հե­ռան­կար­նե­րը։

407.30

0.08 q 0.02%

425 415 405 395 385 19.05

19.11

19.08

եվրո/դրամ

520.29

1.61 p 0.31%

«Հա­յաս­տա­նի ակ­տո­ւար­նե­րի

530

միա­վոր­ման» նա­ խա­գահ Աստ­ղիկ

510

Ա­նան­յա­նը և «Ա­պա­հո­վագ­րա­ կան շու­կա­յի

490 19.05

մաս­նա­կից­նե­րի

19.11

19.08

ա­սո­ցիա­ցիա­յի» նա­խա­գահ Անդ­ րա­նիկ Օ­հան­ջան­ յա­նը, հա­մա­տեղ մամ­լո ա­սու­լի­սին։

ռուբլի/դրամ

Ֆոտոլուր

Ե­րեկ «Հա­յաս­տա­նի ակ­տո­ւար­ նե­րի միա­վոր­ման» նա­խա­գահ Աստ­ղիկ Ա­նան­յա­նի հետ հա­մա­ տեղ ա­սու­լի­սին «Ա­պա­հո­վագ­ րա­կան շու­կա­յի մաս­նա­կից­նե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի» նա­խա­գահ Անդ­ րա­նիկ Օ­հան­ջան­յա­նը հայ­տա­ րա­րեց, որ ա­պա­հո­վագ­րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ԱՊՊԱ ո­լոր­ տից շա­ հույթ գրե­ թե չեն ստա­ նում։ Ըստ նրա՝ ե­թե հաշ­վի առ­ նենք ա­պա­հո­վագ­րա­կան ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի ըն­թա­ցիկ ծախ­ սե­ րը և այն, որ այս տար­ վա ի­նը ա­միս­նե­րին ԱՊՊԱ ո­լոր­ տում վնա­սա­բե­րու­թյու­նը կազ­ մել է 72%, ու սա­ կագ­ նի հիմ­ քում դրված է 15% միջ­նոր­դավ­ ճար, ա­պա ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը գրե­թե ամ­բող­ջու­թյամբ ծախ­ սում են հա­վա­քագ­րած գու­մար­ նե­րը։ «Այն, որ ա­պա­հո­վագ­րա­ կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը շա­հույթ չեն ստա­նում, չի նշա­նա­կում, թե նրանք դուրս կգան ա­ պա­ հո­վագ­րու­թյան այս սեգ­մե ն­տից։ Ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, մուտք գոր­ ծե­լով այս սեգ­մե նտ, նպա­տակ են ու­նե­ցել նպաս­տել ա­պա­հո­ վագ­րա­կան մշա­կույ­թի ներդր­ մա­նը և ա­պա­հո­վել հա­րա­կից այլ ա­պա­հո­վագ­րա­կան պրո­ դուկտ­նե­րի ա­ռաջ­խա­ղա­ցու­մը»,– ա­սաց Օ­հան­ջան­յա­նը։ Ըստ նրա՝ ԱՊՊԱ սա­կագ­նե­րը հաշ­վար­կե­լիս հիմք է ըն­դուն­ վել, որ տա­րե­կան կտրված­քով ճա­ն ա­պ ար­հ ատ­ր անս­պ որ­տ ա­յ ին պա­տա­հար­նե­րի քա­նա­կը կլի­նի մոտ 25 հազ., մինչ­դեռ այս տար­ վա ի­նը ա­միս­նե­րին ա­պա­հո­ վագ­րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ստա­ ցել են 31,8 հազ. հա­ տուց­ ման դի­ մում, տար­ վա կտրված­ քով այդ թի­վը կա­րող է կազ­մել 40 հազ.։ Օ­հան­ջան­յա­նը հա­մա­ձայ­նեց, որ երկ­ րում կան նաև ա­ ռանց ԱՊՊԱ պայ­մա­նագ­րե­րի ավ­տո­ մե­քե­նա­ներ, սա­կայն դժվա­րա­ ցավ նշել, թե որ­քան է դրանց թի­ վը։ Ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­ նու­թյու­նում հաշ­վառ­ված են մե­ քե­նա­ներ, ո­րոնք ի­րա­կա­նում չեն էլ շա­հա­գործ­վում։ Ըստ Օ­հան­ ջան­յա­նի՝ ե­թե ան­ցած տար­վա

սեպ­տեմ­բե­րի վեր­ջին ԱՊՊԱ ո­լոր­տում կնքված էր 392,7 հազ. պայ­մա­նա­գիր, ա­պա այս տա­ րի՝ 366,7 հազ.։ Ս­տաց­վում է, որ պայ­մա­նագ­րե­րի թի­վը կրճատ­ վել է 26  հազ., իսկ ե­ թե հաշ­ վի առ­նենք, որ այս տար­վա ի­նը ա­միս­նե­րին Հա­յաս­տան ներկր­ վել է 24,3  հազ. ավ­տո­մե­քե­նա, իսկ ան­ցած տա­րի՝ ընդ­հա­նուր առ­ մամբ 29 հազ., ա­ պա ստաց­ վում է, որ մո­տա­վոր հաշ­վարկ­ նե­րով ԱՊՊԱ պայ­մա­նա­գիր չու­ նե­ցող ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րի թի­վը կազ­ մում է մոտ 80 հազ.։ Ն­ ման թիվ նշում են նաև ա­պա­հո­վագ­ րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը։ Ն­ման «ստվե­րի» հետևան­քով, նույ­նիսկ ա­մե ­նա­հա­մեստ հաշ­ վարկ­նե­րով (հիմք է ըն­դուն­վել ԱՊՊԱ պայ­մա­նագ­րե­րի նվա­ զա­գույն սա­կա­գի­նը՝ ֌25  հազ.), ա­պա­հո­վագ­րա­կան ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը չեն ստա­ցել €2  մլրդ­-ի մի­ջոց­ներ, ին­չը կազ­մում է սեպ­ տեմ­բե­րի վեր­ջին հա­վա­քագր­ ված ա­պա­հո­վագ­րավ­ճար­նե­րի 16,2%-ը։ «Օ­րա­կար­գի» հար­ցին, թե ին­ չու Ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­ նու­թյու­նը քայ­լեր չի ձեռ­նար­կում ա­ռանց ԱՊՊԱ պայ­մա­նագ­րե­րի ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րի հայտ­նա­բեր­ ման ուղ­ղու­թյամբ, Օ­հան­ջան­ յանը պատասխանեց, որ ա­վե­լի ճիշտ կլի­ներ այդ հարցն ուղ­ղել հաս­ցեա­տի­րո­ջը։ «Ավ­տոտ­րանս­պոր­տա­յին մի­ ջոց­նե­րի օգ­տա­գոր­ծու­մից բխող պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան պար­ տա­դիր ա­պա­հո­վագ­րու­թյան մա­սին» օ­րեն­քով հստակ ամ­ րագր­ ված է, որ ար­ գել­ վում է ընդ­հա­նուր օգ­տա­գործ­ման ավ­ տո­մո­բի­լա­յին ճա­նա­պարհ­նե­րով

12.9

0.07 p 0.55%

13,20

ավ­տոտ­րանս­պոր­տա­յին մի­ջո­ցի վա­րու­մը, ե­թե դրա հա­մար առ­ կա չէ այն վա­րե­լու պա­հին գոր­ ծող ԱՊՊԱ պայ­մա­նա­գիր։ Օ­րեն­ քով ամ­րագր­ված է նաև, որ ճա­ նա­պար­հա­յին երթևե­կու­թյան անվ­տան­գու­թյան ա­պա­հով­ման հա­մար պա­տաս­խա­նա­տու պե­ տա­կան կա­ռա­վար­ման լիա­զոր մար­մի ­նը Ավ­տոա­պա­հո­վագ­րող­ նե­րի բյու­րո­յի տրա­մադ­րած տե­ ղե­կու­թյուն­նե­րի հի­ման վրա մի­ ջո­ցա­ռում­ն եր է ձեռ­նար­կում այն ավ­տոտ­րանս­պոր­տա­յին մի­ջոց­ նե­րի հայտ­նա­բեր­ման և օ­րեն­ քով նա­խա­տես­ված դեպ­քե­րում պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան մի­ջո­ցի կի­րառ­ման ուղ­ղու­թյամբ, ո­րոնք երթևե­կում են ա­ռանց սահ­ման­ ված կար­ գով կնքված գոր­ ծող ԱՊՊԱ պայ­մա­նա­գիր ու­նե­նա­լու: Ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­ նու­թյան թե­րի աշ­խա­տան­քը մի կող­ մից խնդիր­ ներ է ստեղ­ ծում ա­պա­հո­վագ­րա­կան ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի հա­մար, մյուս կող­ մից՝ վտան­ գի տակ դնում ԱՊՊԱ հա­մա­կար­գի հե­տա­գա գոր­ծու­նեու­թյու­նը։

Ա­ռանց «Բո­նուս-­Մա­լու­սի» «Ավ­տոտ­րանս­պոր­տա­յին մի­ ջոց­նե­րի օգ­տա­գոր­ծու­մից բխող պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան պար­ տա­դիր ա­պա­հո­վագ­րու­թյան մա­ սին» օ­րեն­քով սահ­ման­ված է, որ ա­պա­հո­վագ­րավ­ճար­նե­րի զեղ­չե­ րի և հա­վե­լավ­ճար­նե­րի հա­մա­ կար­գը («Բո­նուս-­Մա­լուս» հա­մա­ կարգ) կի­րառ­վում է 2013թ. հուն­ վա­րի 1-ից հե­տո կնքված ԱՊՊԱ պայ­մա­նագ­րե­րի նկատ­մամբ: Օ­ րեն­ քում հստակ նշվում է նաև

այդ հա­մա­կար­գի ներդ­րումն ա­պա­հո­վող կա­ռույ­ցը։ «Բ­յու­րո­ յի խոր­հուր­դը, ել­նե­լով ավ­տոտ­ րանս­պոր­տա­յին մի­ջոց­նե­րի և դ­րանց սե­փա­կա­նա­տե­րե­րի և օ­րի­նա­կան հիմ­քով տի­րա­պե­տող այլ ան­ձանց վե­րա­բեր­յալ տվյալ­ նե­րից և ն­րանց գոր­ծո­ղու­թյուն­ նե­րի (ան­գոր­ծու­թյան) հետևան­ քով տե­ղի ու­նե­ցած ա­պա­հո­վագ­ րա­կան պա­տա­հար­նե­րի և թույլ տրված խախ­տում­ն ե­րի քա­նա­կից և բ­նույ­թից (վա­րոր­դա­կան պատ­ մու­թյուն), սահ­մա­նում է ա­պա­ հո­վագ­րավ­ճար­նե­րի զեղ­չե­րի և հա­վե­լավ­ճար­նե­րի հա­մա­կարգ (Բո­նուս-­Մա­լուս հա­մա­կարգ) և դ­րա կի­րառ­ման կար­գը»,– նշված է օ­րեն­քով։ Պարզ ա­սած՝ Հա­յաս­տա­նի ավ­ տոա­պա­հո­վագ­րող­նե­րի բյու­րոն ներ­կա­յում պետք է մշա­կած լի­ներ այդ հա­մա­կար­գը, պա­տա­հար­նե­ րի քա­նա­կից և հա­տուց­ման ծա­ վալ­նե­րից ել­նե­լով՝ սահ­մա­ներ գոր­ծա­կից­ներ։ «Օ­րա­կար­գի» տե­ ղե­կու­թյուն­նե­րով՝ ի­րա­կա­նում այս ուղ­ղու­թյամբ շատ աշ­խա­ տանք չի կա­տար­վել, չնա­յած հա­ մա­կար­գի ներդր­ման հա­մար բա­ վա­կան քիչ ժա­մա­նակ է մնա­ցել։ «Օ­րա­կար­գի» հար­ցին, թե որ փու­լում է «Բո­նուս-­Մա­լուս» հա­ մա­կար­գի ներդ­րու­մը, Օ­հան­ ջան­յանը պատասխանեց՝ ա­վե­լի ճիշտ կլի­ներ հարցն ուղ­ղել Բ­յու­ րո­յին։ «Ես վերջ­նա­կան նա­խա­ գիծ չեմ տե­սել»,– նշեց նա։ «Բո­նուս-­Մա­լուս» հա­մա­կար­ գը բա­րե­խիղճ վա­րորդ­նե­րի հա­ մար ԱՊՊԱ պո­լի­սի ա­վե­լի փոքր սա­կա­գին է նա­խա­տե­սում՝ հա­ մե­մատ ոչ բա­րե­խիղճ վա­րորդ­ նե­րի։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

12,50

11,80 19.05 եվրո/դոլար

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

1.277

0.00 p 0.25%

1,34

1,27

1,20 19.05

19.08

WTI Brent

նավթ

19.11

87.99 1.07 p 1.23% 110.11 1.16 p 1.06%

US$/bbl.

120

95

70 19.05 ոսկի

19.08

կբ 100 հհ comex

19.11

1713.5 12.3 q 0.71% 1724 9.3 p 0.54%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 19.05

19.08

(LME)

պղինձ

7713

19.11 103.6 p 1.36%

US$/tonne

8600

7800

7000 19.05 տ ն տ ե ս ա կ ա ն

19.11

19.08

ցորեն

(cbt)

19.08

314.98

19.11 3.40 q 1.07%

US$/tonne

370 330 290 250 210 19.05

19.08

19.11

Տվյալները վերցված են 19.11, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

Քա­ղա­քա­կա­նը տնտե­սա­կա­նից կարևոր է

Օ­լի Ռե­նը պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի լու­ծու­մը ա­ռա­վել սերտ ին­տեգր­ման մեջ է տե­սել Եվ­րա­միու­թյու­նը տնտե­սա­կան կա­յուն ա­ճի ա­պա­հով­ման հա­մար պետք է ա­ռա­վել սերտ ին­տեգր­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն վա­ րի, հայ­տա­րա­րել է ֆի­նան­սա­կան և ար­ժու­թա­յին քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան հար­ցե­րով եվ­րա­հանձ­նա­կա­տար Օ­լի Ռե­նը ռու­սա­կան «Վե­դո­մոս­տի» պար­բե­րա­կա­նում տպագր­ված իր հոդ­վա­ծում։ Այն թարգ­մա­նա­բար և ո­րոշ կրճա­տում ­ն ե­րով ներ­կա­յաց­վում է ստորև։ ինչ­պես նաև պետ­պարտ­քի, բան­ կա­յին հա­մա­կար­գի կա­յու­նու­ թյան և ա­ճի միջև փոխ­կա­պակց­ վա­ծու­թյու­նը խզե­լու հա­մար քա­ ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րը Եվ­րո­պա­ յում պետք է հինգ սկզբունք­նե­րի վրա հիմն­ված հա­մա­լիր գոր­ծո­ ղու­թյուն­ներ ի­րա­կա­նաց­նեն՝ ֆի­ նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն ստա­ ցած երկր­նե­րի խնդիր­նե­րի լու­ ծում, շղթա­յա­կան ռեակ­ցիա­յին հա­կազ­դող հա­մա­կար­գի ստեղ­ ծում, բան­կե­րի կա­յու­նու­թյան ա­պա­հո­վում և եվ­րո­գո­տում տնտե­սա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյան սկզբունք­նե­րի բա­րե­փո­խում: Միայն տնտե­սա­կան կա­յու­ նաց­մանն ուղղ­ված ԵՄ ա­ռաջ­ նորդ­նե­րի ջան­քե­րը բա­վա­րար չեն: Մեծ քսան­յա­կի կող­մից նա­ խանշ­վող կա­յուն և հա­վա­սա­ րակշռ­ված ա­ճի ա­պա­հով­ման

Եվ­րա­միու­թյու­նը կա­յուն ա­ճի neoskosmos.com

Նո­յեմ­բե­րի 7-ին Եվ­րա­հանձ­նա­ ժո­ղո­վը հրա­պա­րա­կել է տնտե­ սա­կան հե­ռան­կար­նե­րի իր աշ­ նա­նա­յին կան­խա­տե­սու­մը: Ակն­ կալ­ վում է, որ 2013թ. տնտե­ սա­ կան ա­ճը ԵՄ-ում և եվ­րո­գո­տում աս­տի­ճա­նա­կան վե­րա­կանգն­ ման փուլ կմտնի։ Ըն­թա­ցիկ տա­ րում տնտե­սու­թյու­նը 0,3% ան­ կում կար­ձա­նագ­րի, 2013թ.՝ 0,4% աճ, 2014թ. ա­ճի տեմ­պը կկազ­մի 1,6%: Սա­կայն առ­կա է ա­ճի տեմ­ պե­րի դան­դաղ­ման ռիսկ, ին­ չը պայ­մա­նա­վոր­ված է ոչ միայն ներ­քին գոր­ծոն­նե­րով, այլև աշ­ խար­հում ա­նո­րո­շու­թյան բարձր մա­կար­դա­կով, ինչ­պես օ­րի­նակ՝ ԱՄՆ-ի «բյու­ջե­տա­յին ճեղք­ված­ քով» և զար­գա­ցող տնտե­սու­ թյուն­նե­րում ա­ճի դան­դաղ­մամբ։ Եվ­րո­գո­տու պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի հաղ­թա­հար­ման,

ա­պա­հով­ման հա­ մար պետք է ա­ռա­վել սերտ ին­տեգր­ման քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն վա­րի. Օ­լի Ռեն:

թյուն­նե­րի ճա­նա­պար­հա­յին քար­ տե­զը ներ­կա­յաց­նե­լու են դեկ­ տեմ­բեր­յան հան­դի­պում­ն ե­րի ըն­թաց­քում: Ու­շագ­րավ է, որ բա­րե­փո­խում­ ներ ի­րա­կա­նաց­վում են ամ­բողջ Եվ­րո­պա­յում: Աշ­խա­տա­շու­կա­ յի, ապ­րան­քա­յին ու ֆի­նան­սա­ կան շու­կա­նե­րի խո­ցե­լի կող­մե­ րի վե­րաց­մանն ուղղ­ված մի­ջո­ ցա­ռում­ն ե­րը նպաս­տում են եվ­ րո­գո­տում ֆի­նանս­նե­րի հա­ջող

հա­մար անհ­րա­ժեշտ է ա­ռա­վել սերտ ին­տեգ­րում։ Ել­նե­լով այս մո­տե­ցու­մից՝ ԵՄ ա­ռաջ­նորդ­նե­ րը հան­դես են գա­լիս ար­ժու­թա­ յին միու­թյան ստեղծ­ման օգ­տին, ո­րը ոչ միայն տնտե­սա­կան, այլև քա­ղա­քա­կան ա­մուր հիմ­քեր պի­ տի ու­նե­նա։ Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­ վը, Եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­նա­կան բան­կը և Եվ­րո­պա­կան խորհր­դի նա­խա­գահ Հեր­ման վան Ռոմ­ պու­յը դրան ուղղ­ված գոր­ծո­ղու­

կոն­սո­լի­դաց­մա­նը, ինչ­պես նաև այն երկր­նե­րի մրցու­նա­կու­թյան բարձ­րաց­մա­նը, ո­րոնք ըն­թա­ցիկ վճա­րա­յին հաշ­վեկշ­ռում դե­ֆի­ ցիտ են ար­ձա­նագ­րում: Այս­պես՝ Իռ­լան­դիա­յին հա­ջող­վել է պե­ տա­կան փո­խա­ռու­թյուն­նե­րի շու­ կա ա­վե­լի շուտ դուրս գալ, քան մինչ այս ակն­ կալ­ վում էր: Պոր­ տու­գա­լիա­յում ևս­ ար­տա­հան­ ման կան­խա­տես­վա­ծից ա­վե­լի բարձր աճ է ար­ձա­նագր­վում, ին­ չը իր հեր­թին հա­կակ­շիռ է դառ­ նում ներ­քին պա­հան­ջար­կի ցածր մա­կար­դա­կին: Այս­պի­սով՝ եվ­ րո­գո­տու այն երկր­նե­րը, որ­տեղ ըն­թա­ցիկ վճա­րա­յին հաշ­վեկշ­ռի պրո­ֆի­ցիտ է ար­ձա­նագր­վում, պետք է նպա­տա­կա­յին բա­րե­փո­ խում­ն եր ի­րա­կա­նաց­նեն՝ ներ­քին պա­հան­ջար­կի և ներդ­րու­մա­յին հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի նկատ­ մամբ առ­կա սահ­մա­նա­փա­կում­ նե­րը վե­րաց­նե­լու հա­մար: Գ­լո­բալ տնտե­սու­թյու­նը բարդ ժա­մա­նակ­ներ է ապ­րում, և անհ­ րա­ժեշտ է հա­մա­տեղ ջան­քեր գոր­ծադ­րել կա­յուն ա­ճի վե­րա­ կանգն­ման հա­մար:  n

«Եռ­յա­կը» հույս է տե­սել Նի­կո­սիան մի­ջազ­գա­յին դո­նոր­նե­րից €10  մլրդ կս­տա­նա նավ­թի խո­շոր այս երկ­րի տա­ րած­քով են անց­ նում Սո­ւե­զի ջրանց­քը և Sumed գա­զա­մու­ղը։

bikyamasr.com

ար­տա­հա­նող չէ,

Նավթն ար­ձա­գան­քել է Իս­րա­յե­լին Ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը Գա­զա­յի հատ­վա­ծում սպառ­նում են «սև­ ոս­կու» մա­տա­կա­րա­րում ­ն ե­րին Մեր­ձա­վոր Արևել­քում լար­վա­ ծու­թյան ա­ճի ֆո­նին ան­ցած շա­ բաթ նավ­թի ֆյու­չերս­նե­րը թան­ կա­ցել են 1%-ով։ Իս­րա­յե­լը չի բա­ցա­ռել Գա­զա­յում ցա­մա­քա­ յին գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը, մինչդեռ հա­կա­մար­տու­թյան սրու­մը կա­ րող է հան­գեց­նել նավ­թի գնե­րի հե­տա­գա բարձ­րաց­ման: Գա­զա­յի հատ­վա­ծում հա­կա­մար­ տու­թյան սրմա­նը հում­քա­յին շու­ կա­նե­րը բա­ցա­սա­բար են ար­ձա­ գան­քել։ Այս­պես՝ նո­յեմ­բե­րի 16-ին WTI տե­սա­կի նավ­թի դեկ­տեմ­բեր­ յան ֆյու­չերս­նե­րը թան­կա­ցել են 1,4%-ով՝ հաս­ նե­ լով 86,67 $/բա­ րել-ի, հուն­վար­յան ֆյու­չերս­նե­րի գնան­ շում­ներն ա­ ճել են 1,2%-ով՝ մինչև 86,92 $/բա­ րել: Brent տե­ սա­կի նավ­թի հուն­վար­յան ֆյու­ չերս­նե­րը թան­կա­ցել են 0,9%ով՝ մինչև 108,96 $/բա­ րել: Փոր­ ձա­գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ նավ­թի գնան­շում­ն ե­րի ան­կու­մը կշա­րու­ նակ­վեր, ե­թե չլի­ներ Մեր­ձա­վոր Արևել­քում լար­վա­ծու­թյան ա­ճը:

Նո­յ եմ­բ ե­ր ի 14-ից Գա­զա­յ ի հատ­վա­ծ ում Իս­ր ա­յ ե­լ ը ռազ­մ ա­ կան գոր­ծ ո­ղու­թ յուն­ն եր է ի­ր ա­ կա­ն աց­ն ում, ին­չ ի ֆո­ն ին սրվել են իս­ր ա­յ ե­լա-ե­գ իպ­տ ա­կ ան հա­ր ա­բ ե­ր ու­թ յուն­ն ե­ր ը։ Թել Ա­վ ի­վ ից հետ է կանչ­վել Ե­գ իպ­ տո­ս ի դես­պ ա­ն ը: Ե­գ իպ­տ ո­ս ում բո­ղո­ք ի ցույ­ց եր են սկսվել իս­ րա­յ ե­լա­կ ան գոր­ծ ո­ղու­թ յուն­ն ե­ րի դեմ։ Բո­ղո­ք ի ա­լ ի­ք ը, փոր­ ձա­գետ­ն ե­ր ի կար­ծ ի­ք ով, կա­ րող է տա­ ր ած­ վել նաև ա­ ր ա­ բա­կ ան մյուս երկր­ն ե­ր ում։ Այս հան­գա­մ ան­ք ը լրա­ց ու­ց իչ ռիս­ կեր է ստեղ­ծ ում ամ­բ ողջ տա­ րա­ծ աշր­ջ ա­ն ից նավ­թ ի մա­տ ա­ կա­ր ա­ր ում ­ն ե­ր ի հա­մ ար: Թեև Ե­գիպ­տո­սը նավ­թի խո­ շոր ար­տա­հա­նող չէ, այս երկ­րի տա­րած­քով են անց­նում Sumed գա­զա­մու­ղը և Սո­ւե­զի ջրանց­ քը, ո­ րով Կար­ միր և Մի­ ջերկ­ րա­կան ծո­վե­րի ա­վա­զան­նե­րի միջև ի­րա­կա­նաց­վում են 3,8  մլն բա­րել նավ­թի փո­խադ­րում­ ներ։  n

Կիպ­րո­սի Կենտ­րո­նա­կան բան­ կը և մի­ջազ­գա­յին դո­նոր­նե­ րի «եռ­յա­կը»՝ Եվ­րա­հանձ­նա­ ժո­ղո­վը, Եվ­րո­պա­կան կենտ­ րո­նա­կան բան­կը և Ար­ժույ­ թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մը, կիպ­րա­կան բան­կե­րի վե­րա­ կա­պի­տա­լի­զա­ցիա­յի և երկ­ րի ֆի­նան­սա­կան հա­մա­կար­գի բա­րե­փոխ­ման ծրագ­րի շուրջ փոխ­հա­մա­ձայ­նու­թյան են ե­կել։ «Կիպ­րո­սը բարդ և եր­կա­րատև բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րից հե­տո հա­ մա­ձայ­նու­թյան է ե­կել երկ­րի ֆի­ նան­սա­կան հա­մա­կար­գի հետ Ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյան ծրա­գի­րը վերջ­նա­կա­նա­պես կհաս­տատ­վի կիպ­րա­կան կապ­ված գրե­թե բո­լոր հար­ցե­րի բան­կե­րի ակ­տիվ ­ն ե­րի ստու­գում ­ն ե­րից հե­տո: շուրջ»,– հայ­տա­րա­րել է Կիպ­րո­ հե­տո կսկսվի բա­նակ­ցու­թյուն­ րա­րու­թյու­նը պետք է վե­րահս­կո­ սի Կենտ­րո­նա­կան բան­կի պաշ­ նե­րի վերջ­նա­կան փու­լը: Փոր­ձա­ ղու­թյուն սահ­մա­նեն վար­կա­յին տո­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­լի­ գետ­նե­րի գնա­հատ­մամբ՝ Կիպ­ կոո­պե­րա­տիվ ­ն ե­րի նկատ­մամբ: կի Ս­տիլ­յա­նուն: Ն­րա խոս­քով՝ րո­սին հատ­կաց­վե­լիք ֆի­նան­ Կող­մե­րը հա­մա­ձայ­նու­թյան են սա ֆի­նան­սա­կան կա­յու­նու­թյան սա­կան ա­ջակ­ցու­թյու­նը կա­րող է ե­կել, որ բան­կե­րի վե­րա­կա­պի­ և երկ­րի բան­կե­րի նկատ­մամբ €11-16  մլրդ կազ­մել: տա­լի­զա­ցիա­յի և պարտ­քա­յին վստա­հու­թյան վե­րա­կանգն­ Նո­յեմ­բե­րի 17-ին մի­ջազ­գա­ պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի վե­րա­ ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ հիմք յին վար­կան­շա­յին Moody’s գոր­ ֆի­նան­սա­վոր­ման հա­մար անհ­ կստեղ­ծի: ծա­կա­լու­թյու­նը Կիպ­րո­սի վար­ րա­ ժեշտ գու­ մա­ րը չպետք է գե­ « Վ ե­ր ա­կ ա­պ ի­տ ա­լ ի­զա­ց ի ա ն կա­յին վար­կա­նի­շը դրել է վե­րա­ րա­զան­ցի €10  մլրդ­-ը: և ի­րաց­վե­լիու­թյան մա­կար­ նայ­ման՝ հնա­րա­վոր ի­ջեց­մամբ: Ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյան դա­կի հե­տա­գա բարձ­րա­ցու­մը Գոր­ծա­կա­լու­թյունն իր ո­րո­շու­ ծրա­գի­րը, ին­չը բա­նակ­ցու­թյուն­ կհան­գեց­նեն տո­կո­սադ­րույք­նե­ մը պայ­մա­նա­վո­րել է Նի­կո­սիա­յի նե­րի հան­գու­ցա­յին կետն է, չի րի նվա­զեց­մա­նը և կա­պի­տա­լի և մի­ջազ­գա­յին դո­նոր­նե­րի միջև կա­րող վերջ­նա­կա­նա­պես հաս­ նկատ­մամբ պա­հան­ջար­կի բա­ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի դան­դաղ տատ­վել, քա­նի դեռ չեն ա­վարտ­ վա­րար­մա­նը։ Սա, իր հեր­թին, ըն­թաց­քով: Բա­ցի այդ՝ առ­կա են վել կիպ­րա­կան բան­կե­րի ակ­ դրա­կան ազ­դե­ցու­թյուն կու­նե­նա մտա­վա­խու­թյուն­ներ, որ Կիպ­րո­ տիվ ­ն ե­րի ստու­գում­ն ե­ տնտե­սա­կան ակ­տի­վու­ սի բյու­ջեի պա­կա­սուր­դը զգա­ րը ա­մե­րիկ­յան ներդ­ թյան վրա»,– ա­սել է ԿԲ լիո­րեն կգե­րա­զան­ցի մինչ այս րու­ մ ա­ յ ին PIMCO ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը: Կիպ­րո­սին ար­ված կան­խա­տե­սում­ն ե­րը: և մի­ջազ­գա­յին Կող­մե­րը բան­ հատ­կաց­վե­լիք Ըն­թա­ցիկ տար­վա հոկ­տեմ­բե­ Deloitte ըն­կե­ կե­րի ա­ռա­ջին ֆի­նան­սա­կան րին Moody’s-ը Կիպ­ րո­ սի վար­ րու­թ յուն­ն ե­ր ի մ ա­կ ա ր­դ ա­կ ի ա­ջակ­ցու­թյու­նը կա­րող է կա­նիշն ի­ջեց­րել է ե­րեք աս­տի­ կող­մից: Ակն­ ի­ր ա ց­վե­լ ի ո ւ ­ ճա­նով՝ Ba3-ից B3՝ բա­ցա­սա­կան կալ­վում է, որ թյան գոր­ծա­կի­ կան­խա­տես­մամբ: ստու­գ ում ­ն ե­ ցը 2013թ. հա­ Կիպ­րո­սի և «եռ­յա­կի» միջև բա­ րի նախ­նա­ մար սահ­մա­նել նակ­ցու­թյուն­նե­րը սկսվել են այս կան արդ­յունք­ են 9% մա­կար­դա­ կազ­մել: տար­վա ամ­ռա­նը:  n նե­րը պատ­րաստ կում: Բա­ ցի այդ՝ կլի­նեն դեկ­տեմ­ ո­ րոշ­ վել է, որ ԿԲ-ն բե­րի սկզբին, ո­րից և ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­ Էջը պատրաստեց Լիլիթ Միքայելյանը ftd.de

Թեև Ե­գիպ­տո­սը

€11-16 մլրդ


№ 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7 Թուրք­մենս­տա­նը սե­փա­կա­նաշ­նոր­հում է պե­տա­կան ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րը

է Ե­գիպ­տո­սում տի­րող բարդ ի­րադ­րու­թյան ֆո­նին։

Գահ Տա­վադ­րու­սի հա­մար Ղպ­տի­նե­րը պաշ­տո­նա­պես նոր ա­ռաջ­նորդ ու­նեն

Գա­զի ո­լորտն ա­պա­հո­վում է Թուրք­մե նս­տա­նի բյու­ջեի ե­կա­մուտ­նե­րի գրե­թե կե­սը:

երկ­րում բաժ­նե­տի­րա­կան ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի զար­գա­ցած են­թա­ կա­ռուց­վածք­նե­րի ստեղ­ծումն է։ Այ­դու­հան­դերձ, ռազ­մա­վա­րա­ կան նշա­նա­կու­թյան ձեռ­նար­ կու­թյուն­նե­րը չեն սե­փա­կա­նաշ­ նորհ­վե­լու։ Խոսքն ա­ռա­ջին հեր­ թին գա­զա­յին ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին է. ո­լորտն ա­պա­հո­վում է Թուրք­մե նս­տա­նի բյու­ջեի ե­կա­ մուտ­նե­րի գրե­թե կե­սը:

Երկ­րի գա­զարդ­յու­նա­հա­նող և գա­զա­բաշ­խ իչ խո­շ ո­րա­գույն ըն­կե­րու­թյան՝ «Թուրք­մեն­գա­ զի» 100%-ը պատ­կա­նում է կա­ ռա­վա­րու­��յա­նը: Պե­տա­կան սե­ փա­կա­նու­թյուն են նաև նավ­ թա­յին «Թուրք­մեն­նավ­թը», արդ­յու­նա­հան­ման ո­լոր­տին կից «Թուրք­մեն­նաֆթ­գազ­շ ին» և «Թուրք­մեն­քի­միա» կոր­պո­ րա­ցիա­նե­րը։  n

Կա­րե­լի է և խու­սա­փել Մինչև 2100թ. մո­լո­րա­կի ջեր­մաս­տի­ճա­նը կբարձ­րա­նա չորս աս­տի­ճա­նով

Պա­կիս­տա­նի նախ­կին նա­խա­գա­հը մտա­դիր է վե­րա­դառ­նալ հայ­րե­նիք

Չորս աս­տի­ճան գլո­բալ տա­քա­ցու­ մից կա­րե­լի է և անհ­րա­ժեշտ է խու­սա­փել, աս­ վում է ՀԲ-ի Turn Down the Heat զե­կույ­ցում։

Նոր ու վճռա­կան քայ­լեր չձեռ­նար­ կե­լու դեպ­քում ըն­թա­ցիկ հար­յու­ րամ­յա­կի վեր­ջին աշ­խար­հը կա­ րող է բախ­վել օվ­կիա­նո­սի մա­ կար­դա­կի բարձ­րաց­ման. ա­փա­ մերձ քա­ղաք­նե­րը կհայտն­վեն ջրի տակ, կզգաց­վի պա­րե­նամ­թեր­քի սուր պա­կաս ու ե­ղա­նա­կի էքստ­ րե­մալ փո­փո­խու­թյուն­ներ, զգու­ շաց­նում են զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­ նե­րը։ Կ­լի­մա­յա­կան փո­փո­խու­ թյուն­նե­րը, նրանց կան­խա­տես­ մամբ, կվնա­սեն աշ­խար­հի բո­լոր շրջան­նե­րը, ընդ ո­րում՝ չոր տա­ րածք­նե­րը կդառ­նան ա­վե­լի չո­

րա­յին, խո­նավ կլի­մա ու­նե­ցող շրջան­նե­րը՝ էլ ա­վե­լի խո­նավ։ Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի կան­խա­ տե­սում­ն ե­րով՝ ամ­բողջ մո­լո­րա­կում ջեր­մաս­տի­ճա­նի ե­րեք աս­տի­ճա­նով բարձ­րա­ցում, այ­դու­հան­դերձ, կար­ ձա­նագր­վի, ե­թե ան­գամ աշ­խար­ հի բո­լոր պե­տու­թյուն­նե­րը կա­տա­ րեն ջեր­մո­ցա­յին գա­զե­րի ար­տա­նե­ տում­ն ե­րի կրճատ­ման ստանձ­նած պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րը։ Ա­մե ն դեպ­քում, դեպ­քե­րի զար­գաց­ման ա­մե ­նա­հո­ռե­տե­ սա­կան սցե­նա­րը հնա­րա­վոր է

կան­խել։ «Չորս աս­տի­ճան գլո­ բալ տա­քա­ցու­մից կա­րե­լի է և պետք է խու­ սա­ փել։ Մեզ անհ­ րա­ժեշտ է տա­քա­ցու­մը պա­հել եր­կու աս­տի­ճա­նից ցածր մա­ կար­դա­կում»,– հայ­տա­րա­րել է կազ­մա­կեր­պու­թյան ղե­կա­վար Ջիմ Յոնգ Կի­մը։ Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կը կլի­ մա­յա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­ րի դեմ պայ­ քա­ րի ծրագ­ րեր է ի­րա­կա­նաց­նում 130 երկ­րում։ Նա­խագ­ծե­րում ներդր­վել է $50 մլրդ։  n

Գա­զը ելք է փնտրում Ի­րա­նը սկսել է խո­ղո­վա­կա­շար կա­ռու­ցել դե­պի Սի­րիա Ի­րա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը ձեռ­նա­մուխ են ե­ղել դե­պի Սի­րիա $10  մլրդ­ ար­ժո­ղու­թյամբ գա­զա­տա­րի կա­ռուց­մա­նը, ո­րը պետք է օգ­նի Թեհ­րա­նին՝ մի­ջազ­գա­յին պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի պայ­ման­նե­ րում։ Դ­րանք նվա­զա­գույ­նի են հասց­րել կա­պույտ վա­ռե­լի­քի ար­ տա­հան­ման հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը։ Ի­րա­նա­կան FARS գոր­ծա­կա­լու­ թյան տվյալ­նե­րով՝ սկսվել է գա­ զա­տա­րի ա­ռա­ջին ճյու­ղի կա­ ռու­ցու­մը, ո­րի եր­կա­րու­թյու­նը կկազ­մի 225 կմ, այն մոտ $3 մլրդ կար­ժե­նա: Խո­ղո­վա­կա­շարն ընդ­

«Ե­կե­ղե­ցին ու ղպտի­նե­րը Ե­գիպ­ տո­սի ան­քակ­տե­լի մասն են,ա­սել է ընդ­դի­մա­դիր կու­սակ­ ցու­թյու­նե­րից մե­կի ղե­կա­վար, ՄԱԳԱՏԷ-ի (Ա­տո­մա­յին է­ներ­ գիա­յի մի­ջազ­գա­յին գոր­ծա­կա­ լու­թյան) նախ­կին ղե­կա­վար Մու­

հա­մադ ալ Բա­րա­դե­յը։- Եվ նրա դե­րը նման է այն դե­րին, որ երկ­ րում խա­ղում են կրո­նա­կան մյուս կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը»։ «Ե­կե­ղե­ցին, ինչ­պես նախ­կի­նում ար­դեն աս­վել է, ու­նի բա­ցա­ռա­ պես հոգևոր դեր,- հայ­տա­րա­րել է «Մու­սուլ­ման եղ­բայր­ներ» կազ­ մա­կեր­պու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցի­ չը։- Սա ե­կե­ղե­ցի է ե­գիպ­տա­ցի­նե­ րի հա­մար և այն չպետք է զբաղ­ վի քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ, ինչ­պես նախ­կի­նում ա­սել է պատ­րիար­քը»։ Տա­վադ­րուս 2-րդը գա­հա­կա­ լել է Ե­գիպ­տո­սում տի­րող բարդ ի­րադ­րու­թյան ֆո­նին, երբ ա­վե­ լի ու ա­ վե­ լի հա­ ճախ են կոնֆ­ լիկտ­նե­րը միջ­դա­վա­նա­կան հո­ ղի վրա։ Ե­գիպ­տո­սում, պաշ­տո­ նա­կան տվյալ­նե­րով, ապ­րում է 10  մլն ղպ­տի։ Ե­գիպ­տո­սի բնակ­ չու­թյու­նը 85  մլն է։  n

Խորհր­դա­րա­նը կան­չում է skigreenguide.com

Եր­կիր մո­լո­րա­կի ջեր­մաս­տի­ ճա­ նը մինչև 2100թ. կա­ րող է բարձ­րա­նալ չորս աս­տի­ճա­նով՝ ըստ Ցել­սիու­սի սանդ­ղա­կի, ե­թե մարդ­կու­թյու­նը նոր քայ­ լեր չձեռ­նար­կի կլի­մա­յի գլո­բալ փո­փո­խու­թյուն­նե­րը կան­խե­լու հա­մար, աս­ված է Հա­մաշ­խար­ հա­ յին բան­ կի Turn Down the Heat զե­կույ­ցում։

Նո­յեմ­բե­րի 18-ին Կա­հի­րեի Սուրբ Մար­կո­սի տա­ճա­րում տե­ղի է ու­նե­ցել Ե­գիպ­տո­սի ղպտի­նե­րի ա­ռաջ­նորդ, Ա­լեք­ սանդ­րիա­յի պապ Տա­վադ­րուս 2-րդի գա­հա­կալ­ման հան­դի­ սա­վոր ա­րա­րո­ղու­թյու­նը։ Ղպ­ տի ուղ­ղա­փառ ե­կե­ղե­ցու պատ­ րիար­քի պաշ­տո­նը թա­փուր էր մնա­ցել այս տար­վա մար­տին՝ Շե­նու­դա 3-րդի մա­հից հե­ տո։ Գա­հա­կալ­մա­նը ներ­կա են գտնվել Ե­գիպ­տո­սի մի շարք քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­ներ։

հա­նուր առ­մամբ ու­նե­նա­լու է 1500 կմ­ եր­կա­րու­թյուն և անց­նե­ լու է Ի­րա­քի տա­րած­քով։ Հա­մա­ձայն Ի­րա­նի իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րի հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­ րի՝ նա­խա­գիծն ամ­բող­ջու­թյամբ

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

պետք է ա­ վարտ­ վի 2013թ. երկ­ րորդ կե­սին։ Մա­գիստ­րա­լա­յին գա­զա­տա­րի կա­ռուց­ման մա­սին հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը Թեհ­րա­նի, Դա­մաս­կո­սի և Բաղ­դա­դի միջև ձեռք է բեր­ վել անց­ յալ տար­ վա հու­լի­սին։ Նա­խագ­ծի տեխ­ նի­կա­կան ման­րա­մաս­նե­րի, այդ թվում՝ տա­րե­կան թո­ղու­նա­կու­ թյան մա­սին չի հա­ղորդ­վում։ Ի­րա­նում բնա­կան գա­զի պա­ շար­նե­րը գնա­հատ­վում են 28 տրլն խմ, այս ցու­ցա­նի­շով եր­ կի­րը երկ­րորդն է աշ­խար­հում։  n

Պա­կիս­տա­նի նախ­կին նա­ խա­գահ Պեր­վեզ Մու­շա­րա­ ֆը հայ­ տա­ րա­ րել է, որ մտա­ դիր է վե­րա­դառ­նալ հայ­րե­ նիք՝ մաս­նակ­ցե­լու 2013թ. կա­ յա­նա­լիք խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին։ Վեր­ջին չորս տա­րի­նե­րին Մու­շա­ րա­ֆը բնակ­վել է Լոն­դո­նում և Դու­բա­յում։ Պա­կիս­տա­նում նրա դեմ մի քա­ նի քրեա­ կան գործ է հա­րուց­ված, այդ թվում՝ երկ­րի նախ­կին վար­չա­պետ Բե­նա­զիր Բ­հու­տո­յի (ո­րի ա­մու­սի­նը՝ Ա­սիֆ Ա­լի Զար­դա­րին, ներ­կա­յում զբա­ ղեց­նում է Պա­կիս­տա­նի նա­խա­ գա­հի պաշ­տո­նը) սպա­նու­թյան կազ­մա­կերպ­ման մե­ղադ­րան­քով։ «Իմ դեմ հա­րուց­ված բո­լոր քրեա­կան գոր­ծե­րը բա­ցա­ռա­պես քա­ղա­քա­կան դրդա­պատ­ճառ­ներ ու­նեն։ Իմ ձեր­բա­կա­լու­թյան բո­ լոր հրա­մա­նագ­րերն ար­ձակ­վել են ոչ թե այն պատ­ճա­ռով, որ մե­ ղադ­րանք­ներն ա­պա­ցուց­վել են, այլ այն պատ­ճա­ռով, որ ես դա­ տա­րան չեմ ներ­կա­յաց­րել։ Ի­րա­ վա­կան և սահ­մա­նադ­րա­կան տե­ սանկ­յու­նից ինձ ա­ռա­ջադր­ված մե­ղադ­րանք­նե­րը ան­հիմն են»,– բրի­տա­նա­կան Sky News հե­ռուս­ տաա­լի­քին տված հար­ցազ­րույ­ ցում հայ­տա­րա­րել է Պա­կիս­տա­ նի նախ­կին նա­խա­գա­հը։ Մու­շա­րա­ֆը, ո­րը նա­խա­գա­ հի պաշ­տո­նը զբա­ղեց­րել է 20012008 թթ., հայ­տա­րա­րել է, թե ին­ քը մեծ ժո­ղովր­դա­կա­նու­թյուն է վա­յե­լում հայ­րե­նի­քում՝ չնա­ յած ա­ռա­ջադր­ված մե­ղադ­րանք­

sulekha.com

Ծ­րագ­րի շրջա­նա­կում նա­խա­ տես­վում է բա­րե­փո­խել 1992թ. ըն­դուն­ված «Պետ­գույ­քի և սե­ փա­կա­նաշ­նորհ­ման մա­սին օ­րեն­քը»: Այդ ժա­մա­նակ մաս­նա­ կիո­րեն սե­փա­կա­նաշ­նորհ­վել են հան­րա­յին սպա­սարկ­ման ո­լոր­ տի ոչ մեծ ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րը և ման­րա­ծախ առևտ­րի ո­լոր­տը: Ար­տա­քին առևտ­րաշր­ջա­նա­ ռու­թյու­նը և մե­ծա­ծախ գնում­ն ե­ րը Թուրք­մե նս­տա­նում վե­րահս­ կում է բա­ցա­ռա­պես Ապ­րան­քա­ հում­քա­յին պե­տա­կան բոր­սան։ Այս ան­գամ կմաս­նա­վո­րեց­վեն տար­բեր ո­լոր­տի պե­տա­կան ձեռ­ նար­կու­թյուն­ներ. նպա­տա­կը

Տա­վադ­րուս 2-րդը գա­հա­կա­լել

arabianoilandgas.com

Թուրք­մենս­տա­նի իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րը մտա­դիր են 20132016  թթ. մաս­նա­վո­րեց­նել արդ­ յու­նա­բե­րա­կան, շի­նա­րա­րա­կան, տրանս­պոր­տի և կա­պի ո­լոր­տի պե­տա­կան մի շարք ձեռ­նար­ կու­թյուն­ներ: Ցան­կից նա­խա­ պես հան­վել են հա­մա­պե­տա­ կան նշա­նա­կու­թյան ռազ­մա­վա­ րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը։

koptisch.wordpress.com

Գազն ան­ձեռնմ ­խ ե­լի է

Մու­շա­րա­ֆի խոս­քով՝ ին­քը մեծ ժո­ղովր­ դա­կա­նու­թյու­ն է վա­յե­լում Պա­կիս­տա­ նում։

նե­ րին։ «Նա­ յեք իմ է­ ջը Facebook սո­ցիա­լա­կան ցան­ցում,– ա­սել է նա։- Այ­սօր իմ կողմ­ն ա­կից­նե­րի թի­վը գե­րա­զան­ցում է 500  հազ-ը։ Ն­րանց 92%-ն ապ­րում է Պա­կիս­ տա­նում, ա­վե­լի քան 50%-ը 18-34 տա­րե­կան է»։ Մու­շա­րա­ֆը հայ­տա­րա­րել է, որ մտա­ դիր է Պա­ կիս­ տա­ նում նոր կու­սակ­ցու­թյուն ստեղ­ ծել։ Այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ, քիչ է հա­ վա­նա­կա­նու­թյու­նը, որ Մու­շա­ րա­ֆը կվե­րա­դառ­նա հայ­րե­նիք ձեր­բա­կա­լու­թյան սպառ­նա­լի­քի պայ­ման­նե­րում։ Պա­կիս­տա­նում խորհր­դա­րա­ նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի ամ­սա­ թի­վը դեռ հայտ­նի չէ։ Ներ­կա­յիս գու­մար­ման Ազ­գա­յին ա­սամբ­ լեան աշ­խա­տե­լու է մինչև 2013թ. մա­յի­սի 18-ը։  n


| № 148 (217), երեքշաբթի, նոյեմբերի 20, 2012 թ.

8 | Հասարակություն

2003թ. յոթ ա­շա­ կեր­տով սկսած դպրո­ցում այժմ Ս­տամ­բու­լի Հայ

ար­դեն հա­յաս­

ա­վե­տա­րա­նա­կան

տան­ցի 108 ե­րե­

ե­կե­ղե­ցին:

խա է սո­վո­րում:

Հա­յաս­տան­ցի ներ­գաղ­թյալ­նե­րը հիմ ­ն ա­կա­նում ոչ շատ բարձր վար­ ձատր­վող գոր­ծեր են կա­տա­րում, ա­սում է Ս­տամ­ բու­լի Հայ ա­վե­ տա­րա­նա­կան

Լու­սան­կար­նե­րը՝ Սա­սուն Խա­չատր­յա­նի

ե­կե­ղե­ցու հո­վի­վը:

«Այս տա­րի ար­դեն քսան ա­շա­կերտ է ըն­դուն­վել ա­ռա­ջին դա­ սա­րան, և դպ­րո­ցում ա­շա­կերտ­նե­րի ընդ­հա­նուր թի­վը հա­սել է 108-ի»,– ա­սում է դպրո­ցի տնօ­րե­նը:

Հա­յաս­տան­ցի ներ­գաղ­թյալ ա­շա­կերտ­նե­րի դպրո­ցը Ս­տամ­բու­լում մե­ծա­նում է Ս­տամ­բու­լի Հայ ա­վե­տա­րա­նա­ կան ե­կե­ղե­ցու գետ­նա­հար­կում հա­յաս­տան­ցի ներ­գաղ­թյալ­նե­ րի ե­րե­խա­նե­րի հա­մար գոր­ծող դպրո­ցի ա­շա­կերտ­նե­րի թի­վը տա­րեց­տա­րի մե­ծա­նում է: «Ցա­ վոք, ա­շա­կերտ­նե­րի քա­նակն ա­վե­լա­նում է: Այս տա­րի ար­դեն քսան ա­շա­կերտ է ըն­դուն­վել ա­ռա­ջին դա­սա­րան, և դպ­րո­ցում ա­շա­կերտ­նե­րի ընդ­հա­նուր թի­վը հա­սել է 108-ի»,– ա­սում է դպրո­ ցի տնօ­րեն Հե­րիք­նազ Ա­վագ­յա­ նը՝ մտա­ հոգ­ վե­ լով, որ դա նշա­ նա­կում է՝ Հա­յաս­տա­նում հա­վա­ տը կորց­րել են սե­փա­կան երկ­րի ա­պա­գա­յի նկատ­մամբ և ի­րենց բախ­ տը սկսում են ա­ վե­ լի շատ ո­րո­նել ան­գամ Թուր­քիա­յում: Երևա­նի Ա­վան-Ա­ռին­ջի 180-րդ դպ­��ո­ցում ութ տա­րի հա­յոց լե­զու և գ­րա­կա­նու­թյուն դա­սա­վան­դած Ա­վագ­յա­նը հա­յաս­տան­ցի շատ ներ­գաղ­թյալ­նե­րի նման Ս­տամ­ բուլ ե­ կել է աշ­ խա­ տանք գտնե­ լու նպա­տա­կով՝ 2002թ.: «Ե­կել էի աշ­ խա­ տե­ լու, ոչ թե դպրոց հիմ­ նադ­ րե­ լու»,– ա­ սում է նա՝ հա­ վե­լե­լով, որ այն ժա­մա­նակ ար­ դեն բազ­մա­թիվ հա­յաս­տան­ցի ներ­գաղ­թյալ ըն­տա­նիք­ներ կա­ յին, ո­րոնց ե­րե­խա­նե­րը քա­ղա­ քա­ցիու­թյուն չու­նե­նա­լու պատ­ ճա­ռով խնդիր ու­նեին տե­ղի

դպրոց­նե­րում ու­սում ստա­նա­լու ա­ռու­մով: 2003թ. պոլ­սա­հայ Ա­լեքս Ու­ ղու­րօղ­լուն Հե­րիք­նազ Ա­վագ­ յա­նին ա­ռա­ջար­կում է հիմ­ն ադ­ րել դպրոց հա­յաս­տան­ցի ե­րե­ խա­նե­րի հա­մար՝ խոս­տա­նա­լով, որ ըն­թաց­քում նաև կգտնի ա­ջա­ կից­ներ: «Շատ ու­րախ էի, որ ինձ հնա­րա­վո­րու­թյուն է տրվում շա­ րու­նա­կե­լու զբաղ­վել մաս­նա­գի­ տա­կան գոր­ծով, ոչ թե ներտ­նա­ յին գոր­ծե­րով»,– ա­սում է նա: Յոթ ա­շա­կեր­տով 2003թ. դպրո­ ցին իր հար­ կի տակ հյու­ րըն­կա­լում է Ս­տամ­բու­լի Հայ ա­վե­տա­րա­նա­կան ե­կե­ղե­ցին, ո­րի գետ­նա­հար­կում սկսվում են դա­սե­րը: «Դա­սերն սկսե­ցինք մի­ջանց­քում ըն­դա­մե ­նը եր­կու այբ­բե­նա­րա­նով: Հա­ջորդ տա­ րի ար­դեն ա­շա­կերտ­նե­րի թի­ վը կրկնա­ պատկ­ վեց,– նշում է Ա­վագ­յա­նը:– Նոր ու­սու­ցիչ­նե­րի ներգ­րա­վե­ցինք, տե­սանք, որ ար­ դեն ոչ միայն ե­րե­խա­նե­րին տա­ ռա­ճա­նաչ կա­րող ենք դարձ­նել, այլև նոր­ մալ կրթու­ թյուն տալ: 108 ա­շա­կերտ ու­նե­ցող դպրո­ցում այս տա­րի ար­դեն վե­ցե­րորդ դա­ սա­րան ու­նենք»: Հ­րանտ Դին­քի ա­նու­նը կրող դպրո­ցը այժմ ար­դեն հո­վա­նա­ վո­րվում է «Կա­րի­տաս» բա­րե­ գոր­ծա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան

կողմից, ո­րը հո­գում է ու­սու­ցիչ­ նե­րի աշ­խա­տա­վար­ձի, ե­րե­խա­ նե­ րի ճա­ շի և այլ ծախ­ սեր, իսկ ե­կե­ղե­ցին, տա­րած­քը տրա­մադ­ րե­լուց բա­ցի, հո­գում է դպրո­ցի կո­մու­նալ ծախ­սե­րը: ՀՀ սփ­յուռ­ քի նա­խա­րա­րու­թյու­նը այժմ ար­ դեն տրա­մադ­րել է անհ­րա­ժեշտ դա­սագր­քե­րը, ո­րոնք նա­խա­տես­ ված են Հա­յաս­տա­նի դպրոց­նե­րի հա­մար: Դպ­րո­ցը գոր­ծում է ա­նօ­րի­նա­ կան և չու­ նի Թուր­ քիա­ յում ու­ սում­ն ա­ռու­թյուն կազ­մա­կեր­պե­ լու հա­մար հա­մա­պա­տաս­խան ար­տո­նագ­րե­րը: 2010թ. Թուր­քիա­յի վար­չա­պե­ տը սպառ­ նա­ ցել էր, որ ի­ րենք հարկ ե­ղած դեպ­քում կար­տաք­ սեն Թուր­քիա­յում ապ­րող հա­ յաս­տան­ցի ա­պօ­րի­նի ներ­գաղ­ թյալ­նե­րին: Հե­րիք­նազ Ա­վագ­ յանն ա­ սում է, որ այդ հայ­ տա­ րա­րու­թյու­նից հե­տո թուր­քա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը շատ մեծ ու­ շադ­րու­թյուն հատ­կաց­րին հա­ յաս­տան­ցի ներ­գաղ­թյալ­նե­ րի, այդ թվում՝ ի­ րենց դպրո­ ցի խնդիր­նե­րին՝ ա­ջակ­ցե­լով ի­րենց: Ն­րա խոս­քով՝ ի­րենց ներ­կա­յում ա­վե­լի ա­պա­հով են զգում և ար­ տաքս­ ման վտանգ չեն տես­նում: Հայ ա­վե­տա­րա­նա­կան ե­կե­ղե­ ցու հո­վիվ, վե­րա­պատ­վե­լի Գ­րի­

գոր Ա­ղա­բալ­յանը (Ա­ղա­բա­լօղ­ լու) ա­սում է, որ ի­րենք դպրո­ցի գա­ղա­փա­րին ա­ջակ­ցե­ցին, որ­ պես­զի հնա­րա­վո­րու­թյուն տան հա­յաս­տան­ցի ե­րե­խա­նե­րին ոչ հայ­կա­կան մի­ջա­վայ­րում հայ մնան: «Մենք Թուր­ քիա­ յում ար­ դեն կորց­ րել ենք մեր լե­ զուն: Ին­ չո՞ւ թույլ տանք, որ այս ե­ րե­ խա­ներն էլ նույն ճա­կա­տագ­ րին ար­ժա­նա­նան»,– հար­ցադ­ րում է ա­նում նա: Ա­ղա­բալ­յա­նի խոս­քով՝ ներ­գաղ­թյալ հա­յաս­ տան­ցի­նե­րը հիմ­ն ա­կա­նում ոչ շատ բարձր վար­ձատր­վող գոր­ ծեր են կա­տա­րում՝ տղա­մար­ դիկ բան­վո­րու­թյուն են ա­նում ֆաբ­րի­կա­նե­րում, իսկ կա­նայք՝ սպա­սա­վո­րի գոր­ծեր մաս­նա­վոր տնե­րում: «Ն­րանց ի­րա­վունք­նե­ րը պաշտ­պան­ված չեն, քա­նի որ շա­տե­րը օ­րի­նա­կան աշ­խա­տե­ լու ի­րա­վունք չու­նեն, և հա­ճախ գոր­ծա­տու­նե­րը չա­րա­շա­հում են այդ հան­գա­ման­քը»,– ա­սում է Ա­ղա­բալ­յա­նը: Հա­յոց լեզ­վի և գ­րա­կա­նու­ թյան ու­սուց­չու­հի Լի­լիթ Պո­ղոս­ յա­նը ար­դեն եր­կու տա­րի է, ինչ աշ­խա­տում է դպրո­ցում: «Ես եր­ բեմն ինքս ինձ մե­ ղադ­ րում եմ, թե ին­չու եմ մնում այս­տեղ: Բայց երբ նա­յում եմ այս ե­րե­խա­նե­րին [ցույց է տա­լիս ե­կե­ղե­ցու բա­կում հա­վաք­ված ե­րե­խա­նե­րին – Կ.Հ.],

հաս­ կա­ նում եմ իմ հար­ ցի պա­ տաս­խա­նը»,– նշում է նա: Դպ­րո­ցի ա­շա­կերտ­նե­րի ծնող­ նե­րից մե­կը՝ Հեր­սի­լիա Պետ­րոս­ յա­նը, ար­դեն տա­սը տա­րի է, ինչ Ս­տամ­բու­լում է: «Տա­սը տա­րի է՝ էս­տեղ եմ, աշ­խա­տում եմ, փառք Աստ­ծո, ըն­տա­նիքս, ե­րե­խա­նե­ րիս, թոռ­ նե­ րիս պա­ հում եմ էս­ տե­ղի աշ­խա­տան­քով: Տանն եմ աշ­խա­տում, ե­ղել է այն­պես, որ հյու­րա­նո­ցում եմ աշ­խա­տել, դե որ­տեղ պա­տա­հի»,– խոս­տո­վա­ նում է նա: Պետ­րոս­յանն ըն­տա­ նի­քով է Ս­տամ­բու­լում: Նա ե­կել է, ո­րով­հետև Հա­յաս­տա­նում թեև գործ ու­ նե­ ցել է, սա­ կայն ստա­ ցած աշ­խա­տա­վար­ձով չի կա­ րո­ղա­ցել գո­յատևել: Հար­ցին, թե հա­յերն որքան կմնան Ս­տամ­բու­ լում, նա պա­տաս­խա­նում է. «Ինձ թվում է՝ այն­քան պետք է մնանք էս­տեղ, մինչև մեր երկ­րում ա­մե ն ինչ կար­գա­վոր­վի, որ մար­դիկ աշ­խա­տանք ու­նե­նան, կա­րո­ ղա­նան նոր­մալ գու­մար ստա­ նալ աշ­խա­տան­քի դի­մաց: Այն­ քան պետք է մնանք, մինչև մեր եր­կի­րը նոր­մալ դառ­նա: Մենք չենք ու­ զում էս­ տեղ մնալ, մենք էլ ենք ու­ զում շատ մեր եր­ կի­ րը գնալ»,– ա­ սում է դպրո­ ցի ա­ շա­ կեր­տի ծնո­ղը:  n Կա­րեն Հա­րու­թյուն­յան, Ս­տամ­բուլ


Orakarg Business Daily