Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

Խմբագրական

էջ 2 ›››

Քա­ղա­քա­կան հի­գիե­նան կարևոր է Մարատ Յավրումյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Ներ­կա­յա­ցեք՝ ինչ սե­ռի եք դուք Մհեր Արշակյան, տե­սա­կետ

էջ 2 ›››

Ար­տա­գաղ­թը կա­սեց­նե­լու շուրջ ՀԱԿ-ը պատ­րաստ է հա­մա­գոր­ծակ­ցել բո­լո­րի, ան­գամ իշ­խա­նու­թյան հետ էջ 3 ›››

Գու­մար­նե­րը ջրվել են ֆեր­ մեր­նե­րի հաշ­վին Հա­զա­րամ­յա­կի մար­տահ­ րա­վեր հիմ ­ն ադ­րամՀա­յաս­տա­նի մի­ջոց­նե­րը փո­շիաց­վել են դա­սըն­թաց­նե­րի վրա էջ 4 ›››

Թ­ռիչք պարտ­ քե­րի վրա­յով Կենտ­րո­նա­կան բանկն ան­փո­փոխ է պա­հել «Ար­մա­վիա­յի» վար­կա­նի­շը էջ 4 ›››

Ա­մե­րի­կա­յի գլո­բալ ընտ­րու­թյու­նը Ջո­զեֆ Շ­տիգ­լիցը՝ Project Syndicate-ի համար էջ 6 ›››

Դա­սա­վոր­ել ըստ կան­խավ­ճար­նե­րի

1000 խո­շոր հար­կա­տու­ներն ա­պա­հո­վել են պետբ­յու­ջեի հար­կա­յին մուտ­քե­րի 74%-ը Պե­տա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի կո­մի­տեն (ՊԵԿ) հրա­պա­րա­ կել է 1000 խո­շոր հար­կա­տու­նե­րի հուն­վար-սեպ­տեմ­ բե­րի ցան­կը։ Ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից վճա­րված հար­կե­րի կա­ռուց­ված­քից երևում է, որ ինն ա­միս­ նե­րին պետբ­յու­ջեի լրա­ցու­ցիչ ֌50,5  մլրդ հար­կա­յին մուտ­քե­րի զգա­լի մասն ա­պա­հով­վել է կան­խավ­ճար­ նե­րի հաշ­վին։ Պե­տա­կան «Բարձ­րա­վոլտ է­լեկտ­րա­ ցան­ցեր» ըն­կե­րու­թյան վճա­րած հար­կե­րը, օ­րի­նակ, ա­ճել են հինգ ան­գամ։ Այս տար­ վա ինն ա­ միս­ նե­ րին 1000 խո­ շոր հարկ վճա­րող­նե­րը պետբ­յու­ջե են վճա­րել ֌394,9  մլրդ­-ի հար­կեր, ինչն ան­ցած տար­ վա նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծի հա­մե­մատ ա­վե­լի է ֌42  մլրդ­-ով կամ 12%-ով։ Նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծում պետբ­յու­ջե մուտ­ քագր­ված հար­կա­յին ե­կա­ մուտ­նե­րի ծա­վալն ա­վե­լա­ ցել է ֌49,1  մլրդ­-ով, իսկ սոցվ­ճար­նե­րի հետ միա­ սին՝ ֌50,5  մլրդ­-ով։ Ս­տաց­ վում է, որ 1000 խո­շոր հար­ կա­տու­ներն ա­պա­հո­վել են հա­վել­յալ հար­կա­յին ե­կա­ մուտ­նե­րի 85,5%-ը, այն դեպ­ քում, երբ նրանց բա­ ժին է ըն­կել պետբ­յու­ջե մուտ­քագր­ված ֌534,1  մլրդ հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի և տուր­քե­րի 74%-ը։ Հա­մե­մա­ տու­թյան հա­մար նշենք, որ ան­ցած տար­վա ինն ա­միս­ նե­ րին 1000 խո­ շոր հարկ վճա­րող­ներն ա­պա­հո­վել են հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի և տուր­քե­րի 72,7%-ը։ Խո­շոր­նե­րի վճա­րած հար­ կե­րի կա­ռուց­ված­քից երևում է, որ թեև նրանք ա­ պա­ հո­ վել են լրա­ցու­ցիչ հար­կե­րի հիմ ­ն ա­կան մասն ու ընդ­հա­ նուր հար­կա­յին մուտ­քե­րում ա­վե­լաց­րել սե­փա­կան մաս­

նա­բա­ժի­նը, սա­կայն շա­րու­ նա­կել են գտնվել «ար­տոն­ յալ» վի­ճա­կում։ Այս­պես՝ 1000 խո­շոր հար­ կա­տու­նե­րի կող­մից վճար­ ված հար­կե­րի ծա­վա­լում ուղ­ղա­կի հար­կե­րի (շա­հու­ թա­հարկ, ե­կամ­տա­հարկ) մաս­նա­բա­ժինն այս տա­րի կազ­մել է 26,1% (֌02,9 մլրդ)՝ ան­ցած տար­վա 26,6%-ի (֌93,7  մլրդ) դի­ մաց. ուղ­ ղա­կի հար­կե­րի ծա­վալն ա­ ճել է ֌9,2  մլրդ-ով կամ 9,8%-ով։ Եվ սա այն դեպ­ քում, երբ ա­նուղ­ղա­կի հար­ կե­րի ծա­վալն այս տար­վա ինն ա­միս­նե­րին ա­վե­լա­ցել է 12,8%-ով կամ ֌30,3 մլրդ­ով։ Ս­տաց­վում է, որ խո­շոր բիզ­նե­սի հար­կե­րի ա­ճի 72%ն ա­պա­հով­ել են սպա­ռող­ նե­րը, քա­նի որ ա­նուղ­ղա­կի հար­ կե­ րը (այդ թվում՝ ԱԱՀ, ակ­ցի­զա­յին հարկ) վճա­րում է վերջ­նա­կան սպա­ռո­ղը։ Ու­ շագ­ րավ է, որ այս տար­վա պետբ­յու­ջեի հար­ կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րում ուղ­ ղա­կի հար­կե­րի (ե­կամ­տա­ հարկ, շա­հու­թա­հարկ) մաս­ նա­բա­ժի­նը կազ­մել է 29% (֌155  մլրդ), այ­նինչ խո­շոր հարկ վճա­րող­նե­րի մոտ ցու­ ցա­ նի­ շը 26,1% է։ Ե­ թե հաշ­ վի առ­ նենք, որ պետբ­ յու­ ջե մուտ­քագր­ված հար­կե­րի

74%-ը բա­ ժին է ըն­ կել 1000 խո­շոր հար­կա­տու­նե­րին, իսկ 26%-ը՝ մյուս հարկ վճա­ րող­նե­րին, ա­պա հենց վեր­ ջին­ներս են ա­պա­հո­վել ուղ­ ղա­կի հար­կե­րի գե­րակ­շիռ մա­սը։ Խո­շոր հար­կա­տու­նե­ րի ուղ­ղա­կի հար­կե­րի ծա­ վալն ա­վե­լա­ցել է 9,8%-ով։

Կան­խավ­ճար­նե­րի հաշ­վին Այս տար­վա հուն­վարսեպ­տեմ­բե­րին 1000 խո­ շոր հար­կա­տու­նե­րի վճա­ րած հա­վել­յալ ֌42  մլրդ­-ից 30  մլրդ­-ը բա­ժին է ըն­կել ցան­կի ա­ռա­ջին 50 ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րին։ Ընդ ո­րում՝ հենց նրանք են ա­ պա­ հո­ վել 1000 խո­ շոր հար­ կա­ տու­նե­րի վճա­րած հար­կե­ րի 51,2%-ը։ ՊԵԿ-ի հրա­պա­րա­ կած ցան­կի ա­ռա­ջին հո­ րի­զո­նա­կա­նը զբա­ղեց­րել է «Հայ­Ռուս­գա­զարդ» ըն­ կե­րու­թյու­նը՝ վճա­րե­լով ֌22,6  մլրդ։ Ու­շագ­րավ է, որ հուն­վար-սեպ­տեմ­բե­ րին գա­զի ի­րաց­ման ծա­ վալ­նե­րի 12,3% ա­ճի պայ­ ման­նե­րում «Հայ­Ռուս­գա­ զար­դի» վճա­րած հար­ կերն ա­վե­լա­ցել են 42%-ով կամ ֌6,7  մլրդ­-ով։ Ա­ճը մի կող­մից պայ­մա­նա­վոր­ ված է գա­զի ծա­վալ­նե­րով, մյուս կող­մից՝ Հ­րազ­դա­նի 5-րդ­ է­ներ­գաբ­լո­կի կող­մից ֌6  մլրդ­-ի ար­տադ­րան­ քի թո­ղար­կու­մով։ Սա­կայն նույ­նիսկ այս պայ­ման­նե­ րում ըն­կե­րու­թյան վճա­րած հար­ կե­ րի նման աճն ան­ հաս­կա­նա­լի է և ա­մե ­նայն

Կիզակետում

T I M I N G

Ար­ցա­խում ռազ­մա­կան ու­սում ­ն ա­րան է կա­ռուց­վում Ար­ցա­խի անվ­տան­գու­ թյան ա­պա­հով­ման շրջա­ նա­կում Գան­ձա­սա­րից ոչ հե­ռու սկսվել է Սու­վո­րո­ վի և Մա­դա­թո­վի ան­վան ռազ­մա­կան ու­սում ­ն ա­րա­նի կա­ռու­ցու­մը, հա­ղոր­դում են «Սու­վո­րո­վի և Մա­դա­ թո­վի ան­վան ղա­րա­բաղ­ յան ռազ­մա­կան ու­սում ­ն ա­ րան» նա­խագ­ծի ի­րա­կա­ նաց­ման կո­մի­տեի մա­մու­ լի ծա­ռա­յու­թյու­նից: Ու­սում ­ն ա­րա­նի ստեղծ­ ման աշ­խա­տանք­նե­րը հա­ մա­կար­գում է Կո­ման­դո­

սը՝ գե­նե­րալ-մա­յոր Ար­ կա­դի Տեր-­Թադևոս­յա­նը: Մ­տա­հ­ղա­ցումն ար­ցախ­ ցի բա­ րե­ րար Լևոն Հայ­ րա­պետ­յա­նինն է (ծնվել է Ար­ցա­խի Վանք գյու­ղում), ո­րը և ֆի­նան­սա­վո­րում է նա­խա­գի­ծը: Նա­խա­տես­վում է, որ ու­ սում ­ն ա­րա­նի սա­նե­րը ռազ­ մա­կան կրթու­թյուն կստա­ նան դպրո­ցա­կան տա­րի­ քից սկսած: Սու­վո­րով­յան ռազ­մա­կան ու­սում ­ն ա­րան­ նե­ րի փորձն առ­ կա է ինչ­ պես Ռու­սաս­տա­նում, այն­

պես էլ Ֆ­րան­սիա­յում և ԱՄՆ-ում: «Ներ­կա­յում մեր նպա­ տակն է յու­րաց­նել օ­տա­ րերկր­յա փոր­ձը: Հա­տուկ այս նպա­տա­կով ար­դեն աշ­խա­տան­քա­յին խումբ է ստեղծ­վել»,– հայ­տա­րա­ րել է Կո­ման­դո­սը՝ հա­վե­ լե­լով, որ Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի պաշտ­պա­նու­ թյու­նը հա­մա­հայ­կա­կան «պարտք» է: Կո­ման­դո­ սը կարևո­րել է Սփ­յուռ­քի դե­րա­կա­տա­րու­թյունն այս հար­ցում:

հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ պայ­ մա­նա­վոր­ված է կան­խավ­ ճար­նե­րի հան­գա­ման­քով։ Հա­մաշ­խար­հա­յին շու­ կա­յում պղնձի և մո­լիբ­դե­ նի գնե­րի նվա­զու­մը բե­ րել է Զան­գե­զու­րի պղնձա­ մո­լիբ­դե­նա­յին կոմ­բի­նա­տի կող­մից վճա­րված հար­կե­ րի ֌6  մլրդ­-ով կրճատ­ման՝ ինն ա­միս­նե­րին՝ ֌16,4  մլրդ։

Սու­վո­րո­վի և Մա­դա­թո­ վի ան­վան զին­վո­րա­կան ու­սում ­ն ա­րա­նը հա­մա­պա­ տաս­խա­նե­լու է մի­ջազ­ գա­յին բո­լոր չա­փա­նիշ­նե­ րին: Նա­խագ­ծի հա­մա­ձայն՝ ռազ­մա­կան ու կեն­ցա­ղա­ յին մաս­նա­շեն­քե­րից բա­ցի՝ ու­սում ­ն ա­րա­նը կու­նե­նա հան­դի­սու­թյուն­նե­րի մեծ սրահ, ֆուտ­բո­լի դաշտ, հար­թակ­ներ բռնցքա­մար­ տի ու ըմբ­շա­մար­տի, ծան­ րա­մար­տի հա­մար, բաս­

էջ 3 ›››

F O R

The new Royal Lady Chronograph brings a breath of fresh air and clear blue water. The Royal Lady Chronograph is a timepiece dedicated to all ladies, elegant or spor ty, fighters or businesswomen, and to all of those who simply enjoy

Սա­կայն ե­թե հուն­վար-սեպ­ տեմ­բե­րին հա­մաշ­խար­հա­ յին շու­կա­յում մե­տաղ­նե­րի գնե­րն ան­ցած տար­վա հա­ մե­ մատ կրճատ­ վել են 6%ով, ա­պա ըն­կե­րու­թյան վճա­ րած հար­կե­րը նվա­զել են 27%-ով։ Ընդ ո­րում՝ կրճատ­ վել են հիմ ­նա­ կա­ նում ուղ­

էջ 7 ››› C H A M P I O N S fine objec t s . The new Roy al L ad y Chronogr aph invites you on a new, adventure-packed journey. Edox is the official timekeeping partner of Class-1 and the FIA World Rally Championship. Edox – Timing for Champions.

Information & Shops › www.edox.ch

Գ­լա­դիա­տո­րա­ կան մար­տեր

օ ր ա թ ե ր թ

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12209 >

| № 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ., www.civilnet.am


| № 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Գ­լա­դիա­տո­րա­կան մար­տեր Նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին ըն­դա­ռաջ սկսվել է թեկ­նա­ծու­նե­րի ա­ռա­ջադր­ման շքեր­թը: Ի տար­բե­րու­թյուն Սերժ Սարգս­յա­նի՝ Րաֆ­ֆի Հով­հան­ նիս­յա­նը նա­խընտ­րեց իր թեկ­նա­ծու­թյան մա­սին հայ­ տա­րա­րել ոչ թե կու­սա­կից­նե­րի մի­ջո­ցով, այլ ան­ ձամբ: Թեկ­նա­ծու­նե­րի շքեր­թին միա­ցել են նաև մարք­սիստ Դա­վիթ Հա­կոբ­յանն ու է­պո­սա­գետ Վար­ դան Սեդ­րակ­յա­նը: Վեր­ջին եր­կու­սը հա­սա­րա­կա­ կան ըն­կալ­ման մեջ դեռ էկ­զո­տիկ թեկ­նա­ծու­նե­րի շար­քում են, ո­րոնք մաս­նակ­ցում են օ­լիմ­պիա­կան սկզբուն­քով: Թեև նա­խա­գահ դառ­նալ ցան­կա­ցող­նե­րի թիվն օ­րե­ցօր շա­տա­նում է, սա­կայն գա­ղա­փար­նե­րի և քա­ ղա­քա­կան օ­րա­կար­գի ա­ռու­մով քա­ղա­քա­կան դաշ­ տում դա­տար­կու­թյուն է: Նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րին հայտ ներ­կա­յաց­րած ու­ժե­րից չկա մե­ կը, որ ներ­կա­յաց­նի հստակ քա­ղա­քա­կան օ­րա­կարգ, գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հա­ջոր­դա­կա­նու­թյուն և պե­տու­ թյան զար­գաց­ման հե­ռան­կա­րա­յին տես­լա­կան: Հա­յաս­տա­նում հատ­կա­պես նա­խա­գա­հա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րն ար­դեն ա­վան­դույ­թի պես ըն­թա­նում են կոնկ­րետ ան­ձե­րի միջև պայ­քա­րի տրա­մա­բա­նու­թյան շրջա­նա­կում, որ­տեղ իշ­խա­նու­թյուն չու­նե­ցող կող­ մը փոր­ձում է ա­մե ն գնով գրա­վել նա­խա­գա­հի ա­թո­ ռը՝ կար­գա­խո­սով, որ իր գա­լուց հե­տո «լավ կլի­ նի»: Պատ­մու­թյու­նը ցույց է տա­լիս, որ նա­խա­գա­հա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ ինչ-որ մե­կը միշտ դուրս է գա­լիս մյու­սի դեմ. 1996թ. Վազ­գե­նը՝ Լևո­նի, 1999թ. Կա­րե­նը՝ Ռո­բեր­տի, 2003թ. Ս­տե­փա­նը՝ Ռո­ բեր­տի, 2008թ. Լևո­նը՝ Սեր­ժի: Ս­րանք ա­վե­լի շուտ հի­շեց­րել են գլա­դիա­տո­րա­կան մար­տեր, քան քա­ ղա­քա­կան պայ­քար: Հայ­կա­կան «գլա­դիա­տո­րա­կան» մար­տե­րում մինչ այ­սօր հաղ­թել է իշ­խա­նու­թյան «ընտր­յա­լը», ո­րով­ հետև մար­տի այդ տե­սա­կում նրա թու­րը շատ ա­վե­ լի սուր է: Կա­րե­լի է միան­շա­նակ պնդել, որ իշ­խա­նա­վոր­նե­ րից շա­տե­րի հա­մար իշ­խա­նու­թյու­նը ծա­ռա­յում է որ­ պես հարս­տաց­ման աղբ­յուր: Ուս­տի նրանց ձեռ­քից իշ­խա­նու­թյու­նը վերց­նե­լու կամ խլե­լու յու­րա­քանչ­յուր փորձ գնա­հատ­վում է որ­պես ոտնձ­��ու­թյուն սե­փա­ կա­նու­թյան նկատ­մամբ, և հա­մա­պա­տաս­խան կոշտ քայ­լեր են ձեռ­նարկ­վում: Ինչ­պես հո­ղերն են ար­յան գնով պահ­վում, այն­պես էլ «սե­փա­կա­նու­թյու­նը»: Ե­թե Հա­յաս­տա­նում կա ի­րա­կան փո­փո­խու­թյուն­ ներ ցան­կա­ցող ուժ, ա­պա նա պետք է այն­պի­ սի օ­րա­կարգ ձևա­վո­րի, որ մեծ ցան­կու­թյան դեպ­ քում ան­գամ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից այն չըն­կալ­ վի որ­պես սե­փա­կա­նու­թյուն խլե­լու փորձ: Այս ըն­կա­ լու­մը հատ­կա­պես կարևոր է հասց­նել ժո­ղովր­դա­կան լայն զանգ­ված­նե­րին, ո­րոնք այդ­պի­սի քա­ղա­ քա­կան օ­րա­կար­գի դեպ­քում մո­բի­լի­զաց­վե­լու մեծ պո­տեն­ցիալ ու­նեն: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 2-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 05.11.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

Քա­ղա­քա­կան հի­գիե­նան կարևոր է Մարատ Յավրումյան

Կ

ա­ռա­վա­րու­թյան ո­րոշ­մամբ Երևա­նի մշա­կույ­թի պե­տա­ կան քո­լե­ջը միաց­վել է Երևա­ նի թատ­րո­նի և կի­նո­յի պե­տա­կան ինս­տի­տու­տին, իսկ Երևա­նի էստ­րա­ դա­յին և ջա­զա­յին ար­վես­տի պե­տա­ կան քո­լե­ջը՝ Երևա­նի Կո­մի­տա­սի ան­ վան պե­տա­կան կոն­սեր­վա­տո­րիա­ յին։ Վար­չա­պետն այս ֆո­նին անհ­րա­ ժեշտ է հա­մա­րել սկսել նաև բու­հե­րի խո­շո­րաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը ու հիմ­ նա­վո­րել՝ մի­ջազ­գա­յին փոր­ձա­գետ­ ներն են ա­ռա­ջար­կում, քա­նի որ մեր բու­հե­րը հա­մար­վում են փոքր: «Պե­տա­կան բու­հե­րում նման բան դեռևս չենք ի­րա­կա­նաց­րել, թեև շա­ տե­րը խո­սում են դրա ա­ռաջ­նա­հեր­ թու­ թյան մա­ սին, և որ մենք պետք է լուրջ հա­մադ­րու­թյուն­նե­րի ու վեր­լու­ ծու­թյուն­նե­րի հի­ման վրա նաև պե­ տա­կան բու­հե­րի խո­շո­րաց­ման գոր­ ծըն­թաց սկսենք: Սա ան­խու­սա­փե­լի է, պար­զա­պես պետք է նոր քա­ղա­քա­ կան ո­րո­շում կա­յաց­նել»,– նույն ֆո­նին ա­սել է Ար­մեն Ա­շոտ­յա­նը (Тert.am)։ Ա­շոտ­յանն ա­սել է նաև, որ գոր­ծըն­թա­ ցը կա­րող է ակն­հայտ շա­հար­կում ­ն ե­ րի ու սի­րո­ղա­կան կար­ծիք­նե­րի ա­ռիթ դառ­նալ, ուս­տի հար­ցին պետք է ճիշտ ժա­մա­նա­կին ճիշտ լու­ծում տալ: Ի­հար­կե, վար­չա­պե­տի ու Ա­շոտ­ յա­նի ու մի­ջազ­գա­յին փոր­ձա­գետ­ նե­րի մաս­նա­գի­տա­կան կար­ծի­քից ու ֆի­նան­սա­վոր­ման հա­մա­ձայ­ նագ­րից հե­տո ա­մե ն ինչ շա­հար­ կում ու սի­ րո­ ղա­ կան է թվա­ լու։ Դե ու­րեմն սի­րո­ղա­կան։

Ե­թե ա­վե­լի պարզ՝ պե­տա­կան ո­րոշ բու­հեր միա­վոր­վե­լու են, Ա­շոտ­ յանն էլ սպա­սում է «նոր քա­ղա­քա­ կան ո­րոշ­ման» (նոր՝ այ­սինքն՝ ո­րո­ շու­մը կա՞ր, պի­տի թար­մաց­նե՞լ)։ Իսկ քա­ղա­քա­կան ո­րո­շու­մը այս երկ­րում լի­նում է միայն նա­խա­գա­հի, ո՛չ ան­ գամ իշ­խող կու­սակ­ցու­թյան (ծրագ­ րա­յին դրույթ­նե­րի, նա­խընտ­րա­կան ծրագ­րի, խոս­տում ­ն ե­րի) մա­կար­դա­ կում, էլ չեմ ա­սում ո­լոր­տը կար­գա­ վո­րող գե­րա­տես­չու­թյան մաս­նա­գի­ տա­կան լուրջ քննար­կում ­ն ե­րի կամ դրա շուրջ հա­սա­րա­կու­թյան կամ գո­նե մաս­նա­գի­տա­կան հան­րույ­թի կոն­սո­լի­դա­ցիա­յի հի­ման վրա։ Ի­րենք էլ, քա­նի որ բա­ցի ի­րեն­ցից ա­մե ն ինչ սի­րո­ղա­կան է ու շա­հար­ կում, ո­րո­շե­լու են՝ որ բու­հը ո­րին է միա­նա­լու, ռեկ­տո­րը ով է լի­նե­լու, գույ­քը ում տնօ­րին­մանն է անց­նե­լու։ Ս­րանք ա­մե ­նա­կարևոր խնդիր­ներն են։ Մ­նա­ցա­ծը՝ կրթա­կան ծրագ­րեր, ու­սա­նող­ներ, դա­սա­խոս­ներ, գրա­ դա­ րան­ ներ և այլն, և այլն, «տեխ­ նի­կա­յի հարց» է, կլուծ­վի, էդ­պես չի մնա։ Ե­թե խո­շո­րաց­ման հա­մար մի­ջազ­գա­յին մի եր­կու կա­ռույ­ցից էլ վար­կա­վո­րում հնա­րա­վոր լի­ներ ներգ­րա­վել, լավ, իսկ ե­թե դրա­մաշ­ նորհ, ա­պա շատ ա­վե­լի լավ (ինչ­պես վերևի եր­կու միա­վո­րում ­ն երն էին ԵՄ ֆի­նան­սա­վոր­ման շրջա­նա­կում)։ Ա­հա և ձեզ խո­շո­րա­ցում. իսկ ձեզ ի՞նչ էր թվում, չլի­նի՞ հա­վա­տա­ցել էիք, որ մաս­նա­գի­տա­կան կրթու­ թյան և ու­սուց­ման ո­լոր­տը եր­կու այս կամ հե­ տա­ գա մյուս հնա­ րա­ վոր միա­ վո­ րում ­նե­ րից կտրուկ բա­ րե­փոխ­վե­լու է։

Իսկ բու­հե­րի խո­շո­րաց­ման մա­ սին թե­ զը չգի­ տես ին­ չու չի վի­ ճարկ­վում։ Ն­կա­տի ու­նեմ խո­շո­ րաց­ման այն տար­բե­րա­կը, ո­րի մա­ սին այս պա­հին խոս­վում է, ու որը այս պա­հին քա­ղա­քա­կան նոր ո­րո­ շու­մից հե­տո ա­վե­լի լայն թա­փով է ի­րա­կա­նաց­վե­լու։ Այդ տար­բե­րա­կը ֆի­զի­կա­կան, մե­խա­նի­կա­կան միա­վո­րում է, ո­րը պար­տադր­ված ու թե­լադր­ված է վերևից, կա­ռա­վար­վե­լու ու վե­ րահսկ­վե­լու է վերևից։ Վե­րահսկ­ վե­լու է մինչև ուղ­նու­ծու­ծը, մինչև վեր­ջին լու­ման, ինչ­պես «հիմ ­ն արկ», ան­ գամ ոչ հիմ ­նար­ կու­ թյուն, էլ չեմ ա­սում՝ բուհ։ Խա­մա­ճիկ­նե­րի պես։ Եր­կիրն աբ­սուրդ է, պե­տու­թյունն աբ­սուրդ է՝ կրթու­թյան ո­լոր­տից հրաշք­ ներ սպա­ սել պետք չէ, չնա­ յած չգի­ տես ին­ չու՝ միշտ էլ թվա­ ցել է, թե գո­ նե այս­ տեղ են մտա­ ծե­լու ու­նակ մար­դիկ գե­րակ­շիռ թիվ կազ­մում։ Իշ­խա­նու­թյուն­ներն էլ են աբ­սուրդ. ա­մե­նուր հան­րա­ պե­տա­կան­ներ են, ան­գամ այն­պի­ սիք, ո­րոնք ան­թա­քույց հպար­տու­ թյամբ են կու­սակ­ցու­թյան կրծքան­ շա­նը կրում։ Ու այս պայ­ ման­ նե­ րում ի՞նչ էիք կամ էինք ակն­ կա­ լում։ Ն­ րանց հետ քննար­կե՞լ ինչ-որ ո­լորտ, ինչ-որ հա­ մալ­սա­րան, ինչ-որ քա­ղա­քա­կա­նու­ թյուն, ինչ-որ բա­րե­փո­խում։ Ն­վա­զա­ գույ­նը ինք­նա­խաբ­կանք է, ինք­նա­բա­ վա­րա­րում։ Ն­րանց հետ աշ­խա­տե՞լ։ Ն­վա­զա­գույ­նը ինք­նա­բա­վա­րա­րում է, թատ­րոն կամ կրկես (կախ­ված ում հետ է աշ­խա­տան­քը)։ Հի­մա­րու­թյուն է այդ ա­մե ­նը։  n

Ներ­կա­յա­ցեք՝ ինչ սե­ռի եք դուք Մհեր Արշակյան

Կ

ո­տայ­քի մար­զի դա­տա­խազ Մես­ րոպ Ման­րիկ­յա­նը գլխա­վոր դա­ տա­խա­զի հրա­մա­նով ա­զատ­վել է աշ­խա­տան­քից: Լ­րատ­վա­մի­ջոց­նե­ րը գրել էին, որ նա ծե­ ծել է «Ռեգ­ նում» գոր­ծա­կա­լու­թյան խմբագ­ րին։ Մե­ղադ­րա­կան եզ­րա­կա­ցու­ թյու­նում, սա­կայն, ծե­ծի մա­սին խոսք չկա։ Մար­դը միայն վի­ճել է լրագ­րո­ ղի հետ։ Ու դրա հա­մար ա­զա­տել են աշ­խա­տան­քից։ Այ­սինքն՝ տի­րա­պե­ տում են ի­րա­կան փաս­տե­րին, բայց լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին տե­ղե­կաց­րել են, որ ոչ մի ծեծ չի ե­ ղել։ Լ­ րագ­ րո­ ղին սուտ են հա­նել։ Դա­տա­խազ­նե­ րի հղփա­ցա­ծու­թյան մա­սին Սերժ Սարգս­յա­նի ա­հա­զան­գից ան­մի­ջա­ պես հե­տո կա­յաց­րել են հղփա­ցած ո­րո­շում՝ դա­տա­խա­զը լրագ­րո­ղին չի ծե­ծել։ Հաս­կա­նո՞ւմ եք, վե­ճը և ծե­ծը երևա­ցող բա­ներ են, սրանք դա­տա­ խա­զին պա­տիվ չեն բե­րում։ Իսկ այ, երբ դա­տա­խա­զը իր աշ­խա­տա­սեն­ յա­կում մե­ղադ­րան­քի շուրջ բա­զար է ա­նում հնա­րա­վոր մե­ղա­վո­րի կամ ան­մե­ղի հետ, չերևա­ցող է։ Ինչ-որ մի բան է կա­տար­վում այս երկ­րում։ Ամ­բողջ պե­տա­կան ա­պա­ րա­տը բա­ցա­հայ­տում է իր հան­ցանք­ նե­րը, ինքն ի­րե­նով ի­րե­ղեն ա­պա­ ցույց է ցան­կա­ցած կա­տար­ված, կա­ տար­վող և կա­տար­վե­լիք այլ հան­ցա­ գոր­ծու­թյուն­նե­րի։ Սերժ Սարգս­յա­նը սա գի­տի, վար­չա­պե­տը գի­տի, գլխա­ վոր դա­տա­խա­զը գի­տի։ Բա­րո­յա­

կան խնդիր­ներ են լու­ծում։ Բայց երբ խոս­քը հաս­նում է ա­ռար­կա­յա­կան, ա­սենք՝ աշ­խա­տա­վար­ձե­րի բարձ­ րաց­մա­նը, փող չկա։ Տ­ղերք, բա ին­ չի՞ եք դա­տա­խա­զին աշ­խա­տան­քից ա­զա­տում։ Բա­րո­յա­կան հաղ­թա­նակ­ նե­ րի հետևի՞ց եք ըն­ կել։ Ու­ զում եք ան­ճա­նա­չե­լի՞ դառ­նալ։ Ու­զում եք նա­ խա­գա­հի ա­ռա­ջի­կա ընտ­րու­թյուն­ներ գնալ մա­քուր ձեռ­քե­րո՞վ։ Չի լի­նե­ լու։ Ո­րով­հետև գի­տենք, թե ինչ­պես եք անց­կաց­նե­լու ձեր նա­խա­գա­հին՝ դուք ընտ­րող­նե­րին չեք ծե­ծե­լու, չեք սպա­նե­լու։ Դուք նրանց հնա­րա­վոր է՝ կար­միր գոր­գի վրա ու­ղեկ­ցեք ընտ­ րա­տե­ղա­մա­սեր։ Ժպ­տաք քվեա­թեր­ թիկ­ներ տրա­մադ­րե­լիս։ Ս­րանք բո­լո­ րը երևա­ցող բա­ներ են։ Բայց մենք հո գի­ տենք, որ դուք չերևա­ցող հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­ րի վար­ պետ եք։ Ու գի­ տենք, որ ձեր չերևա­ցող հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը ան­մի­ջա­պես բաց ճա­կա­տով կհայ­տա­ րա­րեն ի­րենց մա­սին, ե­թե հան­կարծ ընտ­րա­կա­շառք­նե­րը, դպրոց­նե­րի ու­ սու­ցիչ­նե­րին ար­վող սպառ­նա­լիք­նե­ րը ձեզ քիչ թվան։ Պարզ չէ՞, որ նա­ խա­պատ­րաստ­վում եք նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­րին։ Ու­զում եք ա­սել, որ այն­քան օ­րի­նա­կան եք ըն­դա­ռաջ գնում ընտ­րու­թյուն­նե­րին, որ կեղ­ծե­լու մա­սին խոսք էլ չի կա­րող լի­նել։ Դուք հաս­տա­տուն քայ­լե­րով գնում եք բո­լոր կեղ­ծիք­նե­րից «ա­մե­նաօ­րի­նա­կա­նին»։ Դուք «չե­րեզ» ի­միջ եք գնում կեղ­ծիք­ նե­րից «ա­մե­նաօ­րի­նա­կան­նե­րին»։ Գի­ տե՞ք ին­չու։ Ո­րով­հետև դուք իշ­խա­նու­ թյան խնդիր եք լու­ծում, ոչ թե հա­սա­

րա­կու­թյան։ Ո­րով­հետև ձեզ հայտ­նի չէ կա­ռա­վար­ման այլ ե­ղա­նակ, քան ժո­ղովր­դի վրա­յով ի­րա­կա­նաց­վող կա­ռա­վա­րումն է։ Դուք բո­ լոր նյար­ դե­ րով տրվել եք նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­րը հո­ րով-մո­րով 300 ա­նե­լուն, ո­րով­հետև Սերժ Սարգս­ յա­ նը գի­ տի, որ ձեր ի­րա­կա­նաց­րած օ­րի­նա­կա­նու­թյու­ նը նույն­քան աշ­խա­տող պետք է լի­ նի ա­ռա­ջի­կա ընտ­րու­թյուն­նե­րի հա­ մար, որ­քան ձեր բա­ժա­նե­լիք ընտ­ րա­կա­շառք­ներն են։ Այ­լա­պես ին­չո՞ւ ե­թե­րը չի ա­զա­տա­կա­նաց­վում, ին­չո՞ւ է միան­գա­մից ե­րեք հե­ռուս­տաըն­կե­ րու­թյուն վրեժ լու­ծում Լևոն Զու­րաբ­ յա­նից «Մի­շիկ» բա­ռի հա­մար։ Իշ­խա­ նու­ թյան մեջ ո՞վ պետք է պա­ տաս­ խան տա այն հար­ցին, թե Հ1-ը, «Ար­ մե­ նիան» և «Արմն­ յու­ զը» ինչ գործ ու­նեն ա­ռան­ձին վերց­րած մեկ փե­ սա­յի վր��­ժա­ռո­ւա­կան զգա­ցում ­ն ե­րի հետ։ Որևէ մե­ կը այդ հե­ ռուս­ տաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րից ե­թեր հե­ռար­ձա­ կե՞լ է «Մի­շիկ» բա­ռը, որ դրան պա­ տաս­խա­նում է «Լ­յո­վիկ»-ով։ Որևէ մե­կը կան­չե՞լ է Լևոն Զու­րաբ­յա­նին և հարց­րել՝ եղ­բայր, էս ի՞նչ ես ա­սում, էդ մար­ դը ա­ նուն ու­ նի։ Ոչ, թի­ կուն­ քից եք հար­ վա­ ծում։ Եվ տղա­ մար­ դու վճռա­կա­նու­թյամբ Կո­տայ­քի դա­ տա­խա­զի՞ն եք գոր­ծից ա­զա­տում։ Չէ՞ որ «Լ­յո­վիկ»-ն ար­դեն հրա­պա­րա­կա­ յին վեճ է, քաշք­շոց, կոնֆ­լիկտ, մար­ տահ­րա­վեր, նետ­ված ձեռ­նոց։ Բա­րո­ յա­կան հար­թու­թյան մեջ հաղ­թե՞լ եք ու­զում, սկզբից ներ­կա­յա­ցեք՝ ինչ սե­ռի եք դուք։  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

ը ես ինձ վրա պետք է վերց­ նեմ և այն­ պի­ սի դաշտ ստեղ­ ծենք, որ 2018թ. ըն­դա­ռաջ ու­նե­նանք ա­զատ, ար­դար ընտ­րու­թյուն­նե­րին հա­րիր քա­ղա­քա­կան վի­ճակ Հա­յաս­տա­ նում»,– ա­սել է Հով­հան­նիս­յա­նը: Հար­ցին, թե արդ­յոք սա նշա­նա­ կում է, որ նա­ խընտ­ րա­ կան շրջա­ նում ինչ-որ մի պա­հի չի հա­նի իր թեկ­նա­ծու­թյու­նը, Հով­հան­նիս­յա­

նը պա­տաս­խա­նել է. ««Ժա­ռան­ գու­թյու­նը» իր հա­մա­գու­մա­րը կա­ նի դեկ­տեմ­բե­րի 15-ին, ես հայ­տա­ րա­րել եմ իմ մտադ­րու­թյան մա­սին՝ մաս­նակ­ցե­լու նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին և այդ պայ­քա­րը տա­նել մինչև իր տրա­մա­բա­նա­կան ա­վար­տը, մինչև այն, ինչ ես ակն­ կա­լում եմ, կլի­նի հաղ­թա­նակ: Ե­թե դեկ­տեմ­բե­րի 15-ին ու­րիշ վի­ճակ է, մենք միա­սին կդի­տար­կենք»: Հով­հան­նիս­յանն ա­սել է, թե իր և գոր­ծող նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­ յա­նի միջև կըն­թա­նա ան­հա­վա­սար, բայց միև­նույն ժա­մա­նակ հաղ­թա­ հա­րե­լի մրցակ­ցու­թյուն. դրա հա­ մար Հա­յաս­տա­նի շար­քա­յին քա­ ղա­քա­ցին և քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը պետք է գի­տակ­ցեն, որ ե­թե կրկին ու­նե­նան ոչ թե դե յու­րե ընտր­ված նա­խա­գահ, ա­պա դա եր­կի­րը տա­ նե­լու է փա­կու­ղի: «Ե­թե ան­տար­բե­րու­թյու­նը, ճա­ կա­տագ­րա­պաշ­տու­թյու­նը շա­րու­ նակ­ վի այս­ պես, մենք գնում ենք դե­պի փա­կու­ղի, և փա­կու­ղին կլուծ­ վի բռնի ձևով, և այդ բռնու­ թյու­նը Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­ տու­ թյու­ նում ոչ մե­ կին պետք չէ»,– ա­սել է Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը:  n

Ար­ցա­խում ռազ­մա­կան ու­սում ­ն ա­րան է կա­ռուց­վում ‹‹‹ էջ 1 կետ­բո­լի, վո­լեյ­բո­լի դաշ­տեր և թե­նի­սի հար­թակ, ինչ­պես նաև մրգա­տու այ­գի ու ծաղ­կա­նոց: Ար­ցա­խում ռազ­մա­կան ու­սում­ նա­րա­նի բա­ցու­մը մի խումբ ազ­ դե­ցիկ սփյուռ­քա­հա­յե­րի կող­ մից ի­րա­կա­նաց­վող մեծ ծրագ­րի մասն է, ո­ րի նպա­ տակն է միա­ վո­րել հա­յու­թյան տար­բեր հատ­ ված­նե­րին հայ­րե­նի­քի պաշտ­ պա­նու­թյան գա­ղա­փա­րի շուրջ: Ծ­րագ­րի մյուս փու­լե­րը գաղտ­նի են պահ­վում: Դ­րանք կհրա­պա­ րակ­վեն ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի զար­գաց­մա­նը զու­գըն­թաց:  n

Ար­ցա­խում ռազ­մա­կան ու­սում ­ն ա­րա­նի բա­ցու­մը մի խումբ ազ­դե­ցիկ սփյուռ­քա­հա­յե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող մեծ ծրագ­րի մասն է:

Ար­տա­գաղ­թը կա­սեց­նե­լու շուրջ ՀԱԿ-ը պատ­րաստ է հա­մա­գոր­ծակ­ցել բո­լո­րի, ան­գամ իշ­խա­նու­թյան հետ Ա­ռա­ջի­կա նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի հիմ ­ն ա­կան խնդի­ րը պետք է լի­ նի ար­ տա­ գաղ­թի հար­ցի լու­ծու­մը, ո­րը տագ­նա­պա­լի վի­ճա­կում է: Ե­րեկ հրա­վիր­ված ա­սու­լի­սին հայ­տա­րա­րել է «Հայ ազ­գա­ յին կոնգ­րես» խորհր­դա­րա­նա­ կան խմբակ­ցու­թյան քար­տու­ ղար Ա­րամ Մա­նուկ­յա­նը (Tert. am): Այդ հար­ցի լուծ­ման հա­մար ՀԱԿ-ը պատ­րաստ է հա­մա­գոր­ ծակ­ցել բո­լո­րի հետ, ան­գամ իշ­ խա­նու­թյան, միայն թե կանխ­վի ար­տա­գաղ­թը: «Մենք ու­ նենք հզոր թեկ­ նա­ ծու, ո­րը նշված մար­տահ­րա­ վեր­նե­րի դե­մը կա­րող է առ­նել: Մենք ու­ զում ենք, որ նա լի­ նի նա­խա­գահ, և ա­մե ն ինչ ա­նում ենք, որ ա­ռա­ջադր­վի: Ն­րա հնա­ րա­վո­րու­թյուն­նե­րը բարձր եմ գնա­հա­տում: Դա չլի­նե­լու դեպ­ քում հար­ ցը կա­ րե­ լի է քննար­ կել թե՛ ՀԱԿ-ի ներ­ սում, թե՛ դրսում»,– ա­ սել է նա՝ նկա­ տի ու­նե­նա­լով ՀԱԿ ա­ռաջ­նորդ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նին։ Ըստ Ա­րամ Մա­նուկ­յա­նի՝ ա­ռա­ջի­կա քա­ղա­քա­կան զար­ գա­ցում ­ն ե­րը կախ­ված են լի­նե­ լու ոչ թե կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ու ան­հատ­նե­րի ցան­կու­թյու­նից, այլ թե ինչ են ու­զում քա­ղա­քա­ ցի­նե­րը: ՀԱԿ-ի պատ­գա­մա­վո­րը հայ­տա­րա­րել է, թե ար­տա­գաղ­ թի վե­րա­բեր­յալ ներ­կա­յաց­վող թվե­րը ի­րա­կան թվի 40%-ն են: ՀՀ տա­րած­քա­յին կա­ռա­վար­ ման նա­խա­րա­րու­թյան միգ­րա­ ցիոն պե­տա­կան ծա­ռա­յու­թյան տվյալ­նե­րի հա­մա­ձայն՝ 2012թ. հուն­վար-սեպ­տեմ­բեր ա­միս­նե­ րին մի­ջազ­գա­յին ուղևո­րա­հոս­ քե­րի բա­ցա­սա­կան մնա­ցոր­դը (հան­րա­պե­տու­թյու­նից մեկ­նած­ նե­րի թվի գե­րա­զան­ցու­մը հան­ րա­պե­տու­թյուն ժա­մա­նած­նե­ րի թվին) նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­ մատ կազ­մել է -97,1 հազ.:

Ֆոտոլուր

Նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու ա­ռա­ջադր­ վե­լուց հե­տո Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­ յա­ նը պատ­ րաստ է սկսված պայ­ քա­րը հասց­նել տրա­մա­բա­նա­ կան ա­վար­տին: Այս մա­սին ե­րեկ հրա­վի­րած ա­սու­լի­սին հայ­տա­րա­ րել է «Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­սակ­ ցու­թյան հիմ ­ն ա­դիր և ա­ռաջ­նորդ Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը՝ պա­ տաս­խա­նե­լով հար­ցին, որ ե­թե իր թեկ­նա­ծու­թյան շուրջ հա­սա­րա­կա­ կան և քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի հա­ մախմ­բում չլի­նի, արդ­յոք դուրս կգա՞ ընտ­րա­պայ­քա­րից և կ­սա­տա­ րի մեկ այլ թեկ­նա­ծո­ւի (Azatutyun. am): Հով­հան­նիս­յանն ա­սել է, որ այս շրջա­ նում հան­ դի­ պել է մոտ 100 քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի, քա­ ղա­քա­ցիա­կան ակ­տի­վիստ­նե­ րի, ե­րի­տա­սարդ­նե­րի հետ՝ փոր­ ձե­լով պար­զել նրանց տե­սա­կե­ տը և ն­րանց թեկ­նա­ծուն դառ­նա­լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թյու­նը: «Բայց ցա­ վոք և մի­ գու­ ցե բնա­ կա­նա­բար, շա­տե­րը թվա­բա­նա­ կան հաշ­վարկ են ա­նում և նա­յում են դե­պի 2018թ.: Ի՞նչ օ­գուտ հի­մա… դա ինձ հա­մար հաս­կա­նա­լի է, դրա հա­մար ես ժա­մա­նա­կից շուտ այն եզ­րա­կա­ցու­թյան ե­կա, որ 2013-

Ֆոտոլուր

Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը 2013-ն իր վրա կվերց­նի

«Ե­թե տա­րի­ներ ա­ռաջ մար­դիկ սո­ցիա­լա­կան խնդիր­նե­րի պատ­ ճա­ռով էին հե­ռա­նում Հա­յաս­ տա­նից, ա­պա այ­սօր դրանց թի­ վը կրճատ­ վել է: Մար­ դիկ հիմ­ նա­կա­նում հե­ռա­նում են ա­պա­ գա չտես­նե­լու, ան­կա­յուն եր­կիր ու­նե­նա­լու պատ­ճա­ռով»,– ա­սել է նա և ն­ շել, որ նա­ խա­ գա­ հա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի հիմ ­ն ա­ կան նպա­ տա­ կը պետք է լի­ նի ար­տա­գաղ­թը կան­խե­լու ծրա­գիր ներ­կա­յաց­նե­լը: Ա­րամ Մա­նուկ­ յա­ նը նշել է, որ մնա­ ցած ա­ մե ն ինչ կլի­նի ա­նի­մաստ, ե­թե այդ խնդրի լուծ­ման ծրա­գիրը չդրվի սե­ղա­նին: Մա­նուկ­յա­նը հայ­տա­րա­րել է, որ ի­ րենք ա­ մե ն ինչ ա­ նում են, որ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը ա­ռա­ ջադր­վի:  n

Օմ­բուդս­մե ­նը հրա­ժար­վում է դրա­մաշ­նորհ­նե­րից Ո­րո­շել է կա­յա­նալ որ­պես պե­տա­կան կա­ռույց պե­տա­կան կա­ռույց, ո­րը ոչ թե սնվում է այս կամ այն դրա­մաշ­ նոր­ հով, այլ ապ­ րում է պե­ տա­ կան մի­ջոց­նե­րով և ծա­ռա­յում է պե­տա­կան բյու­ջեի բուն նպա­ տակ­ նե­ րին: Սա է մեր նպա­ տա­ կը, և մենք մյուս տա­րի փոր­ձե­ լու ենք ձեզ հետ նաև լու­ծել այդ խնդի­րը»,– ա­սել է նա: 2013թ. պե­տա­կան բյու­ջեի նա­ խագ­ծով մար­դու ի­րա­վունք­նե­ րի պաշտ­պա­նի աշ­խա­տա­կազ­ մի պահ­պան­ման ծախ­սե­րը նա­ խա­տես­ված են 176,56  մլն դ­րամ՝ 2012թ. 164  մլն դ­րա­մի դի­մաց: Ա­ճը պայ­մա­նա­վոր­ված է աշ­ խա­տա­վար­ձի ֆոն­դի վե­րա­հաշ­ վարկ­մամբ՝ հուն­վա­րի 1-ից կի­ րարկ­վե­լիք «Ե­կամ­տա­յին հար­կի մա­սին» օ­րեն­քի պա­հանջ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան: Գու­մա­րի գե­րակշ­ռող մա­սը՝ 118  մլն դ­րա­

2013թ. բյու­ջեի նա­խագ­ծով ՄԻՊ աշ­խա­տա­կազ­մի պահ­պան­ման ծախ­սե­րը նա­խա­ տես­ված են Ֆոտոլուր

Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­ պա­նի գրա­սեն­յա­կը հրա­ժար­ վում է դրա­մաշ­նորհ­նե­րից և դ­րանք ուղ­ղում է հա­սա­րա­կա­ կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րին: Ե­րեկ այս մա­սին հայ­տա­րա­րել է մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­ պան Կա­րեն Անդ­րեաս­յա­նը Ազ­ գա­յին ժո­ղո­վի մշտա­կան հանձ­ նա­ժո­ղով­ն ե­րի հա­մա­տեղ նիս­ տում «ՀՀ 2013թ. պե­տա­կան բյու­ ջեի մա­սին» օ­րեն­քի նա­խագ­ծով մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­ պա­նի աշ­խա­տա­կազ­մի ֆի­նան­ սա­վոր­ման հար­ցի քննարկ­ման ժա­մա­նակ (pastinfo.am): Օմ­բուդս­մե ­նը գրա­սեն­յա­ կի այս ո­րո­շու­մը պայ­մա­նա­վո­ րել է քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­ րա­կու­թյան զար­գաց­ման անհ­ րա­ժեշ­տու­թյամբ: «Մենք էլ ար­ դեն պետք է կա­ յա­ նանք որ­ պես

մը, կուղղ­վի աշ­խա­տա­վար­ձի ֆոն­դին: Օմ­բուսդ­մե ­նի խոս­քով՝ ի­րենք խնդրում են կա­ռա­վա­րու­թյու­ նից ՄԻՊ գրա­սեն­յա­կի ֆի­նան­ սա­վո­րումն ա­վե­լաց­նել ևս 11  մլն դ­րա­մով՝ «որ­պես ազ­գա­յին կան­

176,56  մլն դ­րամ՝ 2012թ. 164  մլն­-ի դի­մաց:

խար­գել­ման մե­խա­նիզմ գա­ղութ­ ներ, զո­րա­մա­սեր, ոս­տի­կա­նու­ թյան բա­ժին­ներ, ման­կատ­ներ, հո­գե­բու­ժա­րան­ներ կա­նո­նա­վոր այ­ցեր կա­տա­րե­լու հա­մար, այ­ սինքն՝ բո­լոր այն տե­ղերը, որ­տեղ մար­դու հետ կա­րող են ան­մարդ­

կա­յին վե­րա­բեր­մունք դրսևո­րել»: Ըստ Անդ­րեաս­յա­նի՝ դա ա­նե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ կլի­նի տա­ րե­կան առն­վազն 350 այց կա­տա­ րել: Այդ իսկ պատ­ ճա­ ռով գրա­ սեն­յա­կը հայտ էր ներ­կա­յաց­րել օ­րա­պա­հի­կի, հա­վել­յալ չա­փա­ քա­նա­կով բեն­զի­նի, նաև մո­նի­ թո­րինգ ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար հա­վել­յալ չորս հաս­տի­քի՝ սո­ցաշ­ խա­տո­ղի, բժշկի և եր­կու ի­րա­վա­ բա­նի ֆի­նան­սա­վոր­ման հա­մար: Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, թեև նա­ խա­պես մեր­ժել էր լրա­ցու­ցիչ 11  մլն դ­րա­մի հատ­կա­ցու­մը, սա­ կայն հա­մա­տեղ նիս­տում ֆի­ նանս­նե­րի փոխ­նա­խա­րար Պա­ վել Սա­ֆար­յա­նը հայ­տա­րա­րել է, որ կա­ռա­վա­րու­թյունն ըստ ա­մե­ նայ­նի՝ ��ր­կու հաս­տի­քի հա­մար կտրա­մադ­րի հա­վել­յալ 5,6  մլն դ­րամ:  n


| № 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ.

4 | Փողեր

Գու­մար­նե­րը ջրվել են ֆեր­մեր­նե­րի հաշ­վին Հա­զա­րամ­յա­կի մար­տահ­րա­վեր հիմ ­ն ադ­րամ-­Հա­յաս­տա­նի մի­ջոց­նե­րը փո­շիաց­վել են դա­սըն­թաց­նե­րի վրա

Վեր­ջերս «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­ տան» կու­սակ­ցու­թյան ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ­նե­րը հայ­տա­րա­րե­ցին, թե Հա­զա­րամ­յա­կի մար­տահ­րա­վեր հիմ ­ն ադ­րամ-­Հա­յաս­տան ծրագ­ րի ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րից $16,6  մլն­-ը փո­շիաց­վել է գյու­ղա­ ցիա­կան տնտե­սու­թյուն­նե­րին դա­ սա­խո­սու­թյուն­նե­րի կազ­մա­կերպ­ ման ճա­նա­պար­հով։ Ֆի­նանս­ նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան «Ար­ տա­սահ­ման­յան ֆի­նան­սա­կան ծրագ­րե­րի կա­ռա­վար­ման կենտ­ րո­ նը» ե­ րեկ հան­ դես է ե­ կել հիմ­ նադ­րա­մի՝ «Ջ­րից դե­պի շու­կա» ծրագ­րի խորհր­դատ­վա­կան մա­սի ի­րա­կա­նաց­րած գոր­ծու­նեու­թյան պար­զա­բա­նում ­ն ե­րով։ Ու­շագ­րավ է, որ Կենտ­րո­ նի պար­զա­բա­նում ­ն ե­րում նշվող փաս­տե­րը շեղ­վում են Հա­զա­րամ­ յա­կի մար­տահ­րա­վեր հիմ ­ն ադ­ րամ-­Հա­յաս­տա­նի կայ­քում առ­կա տվյալ­նե­րից։ Այս­պես՝ հիմ ­ն ադ­րա­մի կայ­ քում նշվում է, որ «Ջ­ րից դե­ պի շու­կա» բա­ղադ­րի­չի շրջա­նա­կում $18,7  մլն ար­ժո­ղու­թյամբ դա­սըն­ թաց­նե­րին «Ջ­րի ներտն­տե­սա­յին կա­ռա­վա­րում» ծրագ­րա­յին ուղ­ ղու­թյամբ 2011թ. մաս­նակ­ցել է 45639 ֆեր­մեր։ Ն­րան­ցից 33746ը վե­րա­պատ­րաստ­վել են նաև

«Բարձ­րար­ժեք գյու­ղատն­տե­սու­ թյուն» ուղ­ղու­թյամբ։ Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյան «Ար­տա­սահ­ման­յան ֆի­նան­ սա­կան ծրագ­րե­րի կա­ռա­վար­ման կենտ­րո­նը», սա­կայն, պնդում է, որ «Ջ­րից դե­պի շու­կա» բա­ղադ­ րի­չով չորս տա­րի­նե­րի ըն­թաց­ քում ու­սու­ցան­վել է Ջ­րօգ­տա­գոր­ ծող ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ան­դամ 81709 ֆեր­մեր։ Շե­ղու­մը զգա­լի է. պատ­ճառն ա­մե ­նայն հա­վա­նա­ կա­ նու­ թյամբ այն է, որ ֆեր­ մեր­ նե­րի մի մա­սը կրկնա­կի դա­սըն­ թաց է ան­ ցել։ Ս­ տաց­ վում է, որ մեկ ֆեր­մե­րին դա­սա­խո­սու­թյուն կար­դա­լու հա­մար ընդ­հա­նուր առ­մամբ ծախս­վել է $235։ Հա­զա­րամ­յա­կի մար­տահ­րա­վեր հիմ ­ն ադ­րամ-­Հա­յաս­տա­նի պաշ­ տո­նա­կան կայ­քի հա­մա­ձայն՝ «Ջ­ րից դե­պի շու­կա» ծրագ­րի նպա­ տա­կը Հա­յաս­տա­նի Ջ­րօգ­տա­գոր­ ծող ըն­կե­րու­թյուն­նե­րին (ՋՕԸ) և ՋՕԸ ան­դամ ֆեր­մեր­նե­րին օ­ժան­ դա­կումն է՝ կապ հաս­տա­տե­լով բա­րե­լավ­ված ո­ռոգ­ման և շա­ հու­թա­բեր գյու­ղատն­տե­սու­թյան միջև։ Նշ­ ված է, որ դա­ սըն­ թաց­ նե­րի արդ­յուն­քում ֆեր­մեր­նե­ րը կկա­րո­ղա­նա­յին ա­պա­հո­վել ե­կա­մուտ­նե­րի աճ և ՋՕԸ-ին ժա­ մա­նա­կին վճա­րե­լով ջրի դի­մաց

գանձ­վող վճա­րը՝ պահ­պա­նել այն են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը, ո­րոնք վե­րա­կանգն­վե­լու էին հիմ ­ն ադ­ րա­մի ֆի­նան­սա­վոր­մամբ: Իսկ թե մեկ ֆեր­մե­րի վրա $235 ծախ­ սը որ­քա­նով է ա­վե­լա­ցրել նրանց ե­կա­մուտ­նե­րը, Հա­զա­րամ­յա­կի մար­տահ­րա­վեր հիմ ­ն ադ­րամ-­Հա­ յաս­տա­նը չի նշում։ Ու­շագ­րավ է, որ $18,7 մլն ծախ­ սե­րի վե­րա­բեր­յալ «Ար­տա­սահ­ ման­յան ֆի­նան­սա­կան ծրագ­ րե­րի կա­ռա­վար­ման կենտ­րո­նի» պար­զա­բա­նում ­ն ե­րում նշվում է, որ «Ջ­րից դե­պի շու­կա» բա­ղադ­ րիչն ի­րա­կա­նաց­րել է «Էյ­Սի­ԴիԱյ Վօ­կա» ա­մե­րիկ­յան ըն­կե­րու­թյան կող­մից ղե­կա­վար­վող կոն­սոր­ ցիու­մը, ո­րում ներգ­րավ­ված են ե­ղել «Ար­կա­դիս Եվ­րո­կոն­սալտ» հո­լան­դա­կան և «Վիս­տա Պլ­յուս» տե­ղա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: Թեև «Վիս­տա Պլ­յու­սի» ի­րա­ վա­կազ­մա­կեր­պա­կան ձևը ՍՊԸ է, այդ ըն­կե­րու­թյան մա­սին ար­ դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­րա­րու­ թյան ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձանց պե­տա­կան ռե­գիստ­րի է­լեկտ­ րո­նա­յին հա­մա­կար­գում որևէ տե­ղե­կատ­վու­թյուն չկա։ Ըն­կե­ րու­թյան մա­սին տե­ղե­կատ­վու­ թյու­ նը սուղ է նաև հա­ մա­ ցան­ ցում, այ­ նինչ $18,7  մլն ընդ­ հա­ նուր պայ­մա­նագ­րա­յին գու­մա­ րից ըն­կե­րու­թյու­նը տրա­մադ­րել է $6,6  մլն-ի ծա­ռա­յու­թյուն­ներ։ «Ա­մեն մաս­նակ­ցի մեկ օր­վա դա­սըն­թա­ցի ար­ժե­քը կազ­մել է մոտ ֌6,65 հազ., ո­ րը նե­ րա­ ռել է վե­րա­պատ­րաս­տո­ղի վար­ձատ­ րու­թյուն, դա­սըն­թա­ցի կազ­մա­ կեր­պում, տպագ­րա­կան նյու­թեր, լսա­րա­նի նա­խա­պատ­րաս­տում, տեխ­նի­կա­կան ա­պա­հո­վում,

«Ջ­րից դե­պի շու­ կա» ծրա­գի­րը նպա­տակ է ու­նե­ ցել օ­ժան­դա­կել Հա­յաս­տա­նի Ջ­րօգ­տա­գոր­ծող ըն­կե­րու­թյուն­նե­ PanARMENIAN

Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան «Ար­տա­սահ­ման­յան ֆի­նան­սա­ կան ծրագ­րե­րի կա­ռա­վար­ման կենտ­րո­նը» հան­դես է ե­կել Հա­ զա­րամ­յա­կի մար­տահ­րա­վեր հիմ­ն ադ­րամ-­Հա­յաս­տան ծրագ­րի՝ «Ջրից դե­պի շու­կա» բա­ղադ­րի­չի խորհր­դատ­վա­կան մա­սի գոր­ ծու­նեու­թյան պար­զա­բա­նում­ն ե­րով։ Դ­րանք, սա­կայն, չեն փա­րա­ տում մտա­հո­գու­թյուն­նե­րը, որ գյու­ղա­ցիա­կան տնտե­սու­թյուն­նե­ րում դա­սա­խո­սու­թյուն­ներ կազ­մա­կեր­պե­լու հա­մար ծրագ­րով նա­ խա­տես­ված $18,7  մլն մի­ջոց­նե­րի գե­րակ­շիռ մա­սը փո­շիաց­վել է։ Ա­վե­լին՝ Կենտ­րո­նը գտնում է, որ Հա­յաս­տա­նում դեռևս նկատ­վում է նման դա­սըն­թաց­նե­րի պա­հան­ջարկ:

սննդի և օ­րա­կան 2 ան­գամ սուր­ճի ընդ­միջ­ման ա­պա­հո­վում, տրանս­ պոր­տա­յին ծախ­սեր»,– նշված է Կենտ­րո­նի տե­ղե­կատ­վու­թյու­նում։ Ծ­րագ­րում ընդ­հա­նուր առ­մամբ ներգ­րավ­ված են ե­ղել 27 վե­րա­ պատ­րաս­տող, 15 հա­մա­կար­գող և 20-ից ա­վե­լի օ­ժան­դակ կազմ: Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյան «Ար­տա­սահ­ման­յան ֆի­ նան­սա­կան ծրագ­րե­րի կա­ռա­ վար­ման կենտ­րո­նում» այժմ էլ են կար­ծում, որ «հան­րա­պե­տու­ թյու­նում դեռևս նկատ­վում է վե­ րո­հիշ­յալ դա­սըն­թաց­նե­րի պա­

րին և ֆեր­մեր­նե­ րին նաև դա­սըն­ թաց­նե­րի կազ­մա­ կերպ­ման ճա­նա­ պար­հով։

հան­ջարկ»: «Դ­րա վկա­յու­թյունն են վեր­ ջին մեկ տար­ վա ըն­ թաց­ քում կազ­մա­կեր­պու­թյան կող­ մից նույն ձևա­չա­փով ի­րա­կա­ նաց­ված դա­սըն­թաց­նե­րը, ո­րոնց մաս­նակ­ցել է ա­վե­լի քան 150 ֆեր­մեր: Այս դեպ­քում վճա­րո­ղը հան­դի­սա­ցել է ին­քը՝ ֆեր­մե­րը: Նա­խա­տես­վում է ա­ռա­ջի­կա­յում նույն­պես անց­կաց­նել նմա­նա­ տիպ դա­սըն­թաց­ներ՝ հա­մա­ձայն ֆեր­մեր­նե­րի կող­մից ներ­կա­յաց­ ված հայ­տե­րի» – նշված է տե­ղե­ կատ­վու­թյու­նում։  n Ա.Չ.

Թ­ռիչք պարտ­քե­րի վրա­յով Կենտ­րո­նա­կան բանկն ան­փո­փոխ է պա­հել «Ար­մա­վիա­յի» վար­կա­նի­շը Ան­կախ պարտ­քա­յին խնդիր­նե­րից ու գոր­ծըն­կեր­նե­րի շրջա­նում վստա­հու­թյան կորս­տից՝ «Ար­մա­վիա» ազ­գա­յին ա­վիա­փո­խադ­րո­ ղը, ըստ Կենտ­րո­նա­կան բան­կի, շա­րու­նա­կում է մնալ ներդ­րում­ նե­րի հա­մար գրա­վիչ ըն­կե­րու­թյուն՝ «Գ+» վար­կա­նի­շով։ Ֆի­նան­սա­կան շու­կա­յի զար­գաց­ ման, կոր­պո­րա­տիվ պար­տա­ տոմ­սե­րի շու­կա­յի կա­յաց­ման և ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի թա­փան­ ցի­կու­թյան խթան­ման նպա­տա­ կով Կենտ­րո­նա­կան բան­կը 2005ից ի­րա­կա­նաց­նում է հայ­կա­կան ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի վար­կան­ շում: Վար­կա­նի­շնե­րը տրվում են հայ­կա­կան այ­բու­բե­նի տա­ռե­րով: Ա­ռա­վե­լա­գույն է հա­մար­վում «Ա+» վար­կա­նի­շը, նվա­զա­գույ­նը՝ «Զ» վար­կա­նի­շը: Ընդ ո­րում ՝ «Ա+»-ից մինչև «Գ-» վար­կա­նի­շնե­րը հա­ մար­վում են ներդ­րու­մա­յին, «Դ+»ից «Զ»-ն՝ ոչ ներդ­րու­մա­յին: Չ­նա­յած հայ­տա­րար­վող նպա­ տա­կադ­րու­թյա­նը՝ այս վար­կա­ նիշ­ներն ա­վե­լի շատ ձևա­կան բնույթ են կրում, քա­նի որ Կենտ­ րո­նա­կան բան­կում խու­սա­փում են վե­րա­նա­յել պարտ­քա­յին ակն­ հայտ խնդիր­ներ ու­նե­ցող ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի վար­կա­նիշ­նե­րը։ Օ­րերս ԿԲ-ն հ­րա­պա­րա­կել է վար­կա­ն­շա­յին նոր ցանկ. որ­քան էլ զար­մա­նա­լի թվա, 42 ըն­կե­րու­

թյուն­նե­րի շար­քում 6-րդը «Ար­ մա­վիա» ա­վիաըն­կե­րու­թյունն է՝ «Գ+» վար­կա­նի­շով։ Ու­շագ­րավ է, որ «Ար­մա­վիա­ յի» վար­կա­նի­շը չի վե­րա­նայ­ վել 2010թ. օ­գոս­տո­սից, և սա այն դեպ­քում, երբ ա­վիա­փո­խադ­րո­ ղը ըն­թա­ցիկ տա­րում պարտ­քա­ յին խնդիր­ներ է ու­նե­ցել ինչ­պես «Զ­վարթ­նոց» մի­ջազ­գա­յին օ­դա­ նա­վա­կա­յա­նի, այն­պես էլ ռու­ սա­կան «Ռո­սա­վիա­ցիա­յի» հետ։ «Զ­վարթ­նոց» օ­դա­նա­վա­կա­յա­ նը հոկ­տեմ­բե­րի երկ­րորդ կե­սին ստիպ­ ված է ե­ ղել մի քա­ նի ան­ գամ դա­դա­րեց­նել ա­վիաըն­կե­ րու­թյան չվերթ­նե­րը սպա­սար­ կու­մը մինչև պարտ­քի մա­րու­մը։ Նույ­նիսկ նման պայ­ման­նե­րում ԿԲ-ն «Ար­մա­վիա­յի» վար­կա­նի­ շի վե­րա­նայ­ման անհ­րա­ժեշ­տու­ թյուն չի տե­սել։ Ըստ ԿԲ պայ­ման­նե­րի՝ վար­ կա­նի­շը շնորհ­վում և վե­րա­նայ­ վում է՝ հիմք ըն­դու­նե­լով ըն­կե­ րու­թյան ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը, տա­րե­կան և կի­սամ­յա­կա­յին ֆի­

Կենտ­րո­նա­կան բան­կը «Ար­մա­ վիա­յի» վար­կա­ նի­շը չի վե­րա­նա­ յել 2010թ. օ­գոս­ տո­սից։

նան­սա­կան հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­ րը։ Այս ա­ռու­մով ևս փաս­տե­րը «Ար­մա­վիա­յի» օգ­տին չեն. 20102011  թթ. ա­վիա­փո­խադ­րո­ղը շա­ հույթ չի ու­նե­ցել։ «Ար­մա­վիա­յից» բա­ցի՝ «Գ+» վար­կա­նիշ է շնորհ­վել, օ­րի­ նակ՝ մո­լիբ­դե­նի և ֆե­ռո­մո­լիբ­ դե­նի ար­տադ­րու­թյան մեջ մաս­ նա­գի­տաց­ված «Մա­քուր եր­կա­թի գոր­ծա­րա­նին», ո­րի ֆի­նան­սա­ կան ցու­ցա­նի­շնե­րը շատ ա­վե­ լի բար­վոք վի­ճա­կում են։ 2012թ. երկ­րորդ ե­ռամս­յա­կում ըն­կե­րու­ թյու­նը ֌1,8  մլրդ­-ի զուտ շա­հույթ է ու­նե­ցել։ Ու­շագ­րավ է, որ Ա­լա­ վեր­դու պղնձա­ձու­լա­կան գոր­ծա­ րա­նի («Ար­մե ­նիան Քա­փըր Փ­րոգ­

րամ») ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը (վար­կա­նի­շը՝ «Գ») ա­վե­լի վատ­ թար է, քան «Ար­մա­վիա­յի­նը»։ «Ար­մա­վիա­յի» նկատ­մամբ ԿԲ լո­յա­լու­թյու­նն ա­մե ­նայն հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ պայ­մա­նա­ վոր­ված է այն հան­գա­ման­քով, որ ֆի­նան­սա­կան խնդիր­նե­րի ա­ռաջ կանգ­նած ըն­կե­րու­թյու­ նը նաև լուրջ վար­ կա­ յին պար­ տա­վո­րու­թյուն­ներ ու­նի բան­կա­ յին հա­մա­կար­գին։ Սեպ­տեմ­բե­րի վեր­ջի դրու­թյամբ ըն­կե­րու­թյու­ նը հայ­կա­կան բան­կե­րին պարտք էր $20 մլն։ Հատ­կան­շա­կան է, որ թեև «Ար­մա­վիան» պարտ­քեր ու­ նի «Զ­վարթ­նո­ցին», Մոսկ­վա­յի «Վ­նու­կո­վո» օ­դա­նա­վա­կա­յա­նին,

սա­կայն բա­րե­խիղճ վար­կա­ռու է։ Հ­նա­րա­վոր է՝ ԿԲ-ն չի վե­րա­ նա­յել «Ար­մա­վիա­յի» վար­կա­ նի­շը՝ խու­սա­փե­լով խու­ճա­պա­ յին տրա­մադ­րու­թյուն­ներ ստեղ­ ծել բան­կա­յին հա­մա­կար­գում։ «Օ­րա­կար­գի» աղբ­յուր­նե­րի փո­ խանց­մամբ՝ ան­կախ «Ար­մա­վիա­ յի» պարտ­քա­յին խնդիր­նե­րից՝ բան­կե­րը դեռևս չեն դի­տար­ կում ըն­կե­րու­թյա­նը տրա­մադ­ րած վար­կե­րի դա­սա­կարգ­ման տար­բե­րա­կը։ ԿԲ ընտ­րո­ղա­կան մո­տե­ցու­մը նվա­զեց­նում է գլխա­վոր դրա­մա­ տան վար­կա­նիշ­նե­րի նկատ­մամբ վստա­հու­թյու­նը։  n Ա.Չ.


№ 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ. |

Փողեր | 5 Առաջին 100 խոշոր հարկատուների կողմից վճարված հարկերի և տուրքերի մեծությունները 2012 ֆինանսական տարվա սկզբից հունվար-սեպտեմբեր ամիսներում հարկ վճարողի կողմից ՀՀ պետական բյուջե վճարված հարկերի ընդհանուր գումարը (հազ. դրամ)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100

ՀԱՅ ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՀԱՅՌՈՒՍԳԱԶԱՐԴ ԶԱՆԳԵԶՈՒՐԻ ՊՂՆՁԱՄՈԼԻԲԴԵՆԱՅԻՆ ԿՈՄԲԻՆԱՏ ԱԼԵՔՍ ԳՐԻԳ Ղ ՏԵԼԵԿՈՄ ԱՐՄԵՆԻԱ ՏԵԼԵՖՈՆ ԿՈՄՊԱՆԻ ՖԼԵՇ ՍԻԹԻ ՊԵՏՐՈԼ ԳՐՈՒՊ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՑԱՆՑԵՐ ԴԻՆՈ ԳՈԼԴ ՄԱՅՆԻՆԳ ՔԱՄՓՆԻ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱՏՈՄԱՅԻՆ ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՅԱՆ ԲԱՐՁՐԱՎՈԼՏ ԷԼԵԿՏՐԱՑԱՆՑԵՐ ՍԱՄ ՍԵՐ ԳՐՈՒՊ ԱՎԵՐՍ ԳԵՈ ՊՐՈ ՄԱՅՆԻՆԳ ԳՈԼԴ ԻՆՏԵՐՆԵՅՇՆԼ ՄԱՍԻՍ ՏԱԲԱԿ ՖԻԼԻՊ ՄՈՐՐԻՍ ԱՐՄԵՆԻԱ ԱՐՍՕՅԼ ՀՁ ՌԵՆԿՈ ԱՐՄԷՍՏԵՅՏ ԳՐԱՆԴ ՏՈԲԱԿՈ ՀԱՅ ԿԱՆԱԴԱԿԱՆ Հ Ձ ԱԿԲԱ ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ ԲԱՆԿ ՏՐԱՆՍԳԱԶ ԵՐԵՎԱՆԻ ԿՈՆՅԱԿԻ ԳՈՐԾԱՐԱՆ ՄԱՆԱՆԱ ԳՐԵՅՆ ԲԱՐՍԻՍ ԱԳԱՐԱԿԻ ՊՂՆՁԱ ՄՈԼԻԲԴԵՆԱՅԻՆ ԿՈՄԲԻՆԱՏ ԳՐԱՆԴ ՔԵՆԴԻ ՀԱՅ ԿԱՆԱԴԱԿԱՆ Հ Ձ ԷՅՉ ԷՍ ԲԻ ՍԻ ԲԱՆԿ ՀԱՅԱՍՏԱՆ ՄԻԿՄԵՏԱԼ ՍԱՐԳԻՍ ԿԱՐՈԼԻՆԱ ԱՄԵՐԻԱԲԱՆԿ ԱՌԳԵ ԲԻԶՆԵՍ ՏՈՅՈՏԱ ԵՐԵՎԱՆ ԿՈԿԱ ԿՈԼԱ ՀԵԼԼԵՆԻԿ ԲՈԹԼԻՆԳ ՔԱՄ ԱՐՄԵՆ ՕՐԱՆԺ ԱՐՄԵՆԻԱ ՔԵԹՐԻՆ ԳՐՈՒՊ ԱՐՄԵՆԻԱ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՕԴԱՆԱՎԱԿԱՅԱՆՆԵՐ ՍՕՀՕ ՄԱՍԻՍ ՏՈԲԱԿՈ ՉՈՐՍ ԸՆԿԵՐ ՎՏԲ ՀԱՅԱՍՏԱՆ ԲԱՆԿ ՆԱՏԱԼԻ ՖԱՐՄ ԱԴԱՄԻՈՒՄ ԻՄԷՔՍ ԳՐՈՒՊ ԴԻՍԹՐԻՄԷՔՍ ԱՐՏԺԱՄ ԱԷՐՈՖԼՈՏ ՌՈՒՍԱՍ ԱՎԻԱՈՒՂ ԲԲԸ ՆԵՐԿ ԵՐԵՎ ԵՐԵՎԱՆ ՋՈՒՐ ՀԱՅԲԻԶՆԵՍԲԱՆԿ ԵՎՐՈՊԱ ՀԱՐԱՎԿՈՎԿԱՍՅԱՆ ԵՐԿԱԹՈՒՂԻ ԶԻԳԶԱԳ ԱՐՄԵՆԻԱՆ ՔԱՓԸՐ ՓՐՈԳՐԱՄ ԱՐԴՇԻՆԻՆՎԵՍՏԲԱՆԿ ԱՐՄԵՆԻԱ ՎԱՅՆ ԳՈՐԾԱՐԱՆ ԻՆՆ ԸՆԿԵՐ ՍՈՎՌԱՆՈ ՌՈՒՍԱԼ ԱՐՄԵՆԱԼ ԴԵՐԺԱՎԱ Ս ՖՈՒՐՆԻՎՈՒԴ ՅՈՒՆԻԲԱՆԿ ՄԻԿԱ ՔՈՐՓՈՐԵՅՇՆ ԱԿՆԱՁՈՐ ԱՐԱՐԱՏԲԱՆԿ ԵՐԵՎԱՆԻ ԳԱՐԵՋՈՒՐ ԱԼՖԱ ՖԱՐՄ ՄԱՔՈՒՐ ԵՐԿԱԹԻ ԳՈՐԾԱՐԱՆ ԻՆԵԿՈԲԱՆԿ ԱՐՄԵՆ ՀԱՄԻԿ ԵՂԲԱՅՐՆԵՐ ՀՁ ՍԻ ԸՆԴ ԷՖ ՔՈ ԿԼԵՈՊԱՏՐԱ ՍԻԲԻՐ ԱՎԻԱԸՆԿ ԲԲԸ Ի ՆԵՐԿ ՀՀ Ք ԵՐ ՈՒՄ ՍԵՄՈՒՐ ԸՆԴ ԿՈ ՊՌՈՇՅԱՆԻ ԿՈՆՅԱԿԻ ԳՈՐԾԱՐԱՆ ՕՐԻՖԼԵՅՄ ՔՈՍՄԵԹԻՔՍ ԲՋՆԻ ՀԱՆՔԱՅԻՆ ՋՐԵՐԻ ԳՈՐԾԱՐԱՆ ԼԵՌՆԱՄԵՏԱԼՈՒՐԳԻԱՅԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ ՄԵԼԼԱԹ ԲԱՆԿ ՑԵՊԵԼԻՆ ԱՐՄԵՆԻԱ ԱՌԷԿՍԻՄԲԱՆԿ ԳԱԶՊՐՈՄԲԱՆԿԻ ԽՈՒՄԲ ԿԱՖԵ ԴՅՈՒ ԲՐԱԶԻԼ ԱՐԱՅ ՋԻԷՆՍԻ ԱԼՖԱ ԱՐՄԵՆԻԱ ՀՅՈՒՐԱՆՈՑԱՅԻՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ԼԻԱ Կ ԳՐՈՒՊ ՊԵՌՆՈ ՌԻԿԱՐ ԱՐՄԵՆԻԱ ՓՐԻԹԻ ՈՒԵՅ ՍԱՐԱՆԻՍՏ ՎԱԳԱ ՖԱՐՄ ԶՎԱՐԹՆՈՑ ՀԵՆԴԼԻՆԳ ԲԱՐՍԵԼ ՍԼԱՎ ԳՐՈՒՊ ՍԵՆԱՏՈՐ ԿԱԶԻՆՈ ԵՐԵՎԱՆԻ ԱՐԱՐԱՏ ԿՈՆՅԱԿԻ ԳԻՆՈՒ ՕՂՈՒ ԿՈՄ ՋԵՐՄՈՒԿ ԳՐՈՒՊ ՀՐԱԶԴԱՆԻ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ԿԱԶՄ. ՀՐԱԶՋԷԿ ՎԻԷԼՎԻ ՍԵՆԹՐ ԱՐԱՔՍ ԹՌՉՆԱՖԱԲՐԻԿԱ ՀԱՅԷԿՈՆՈՄԲԱՆԿ ՍՆԱՌՏ ԿՈՆՎԵՐՍ ԲԱՆԿ

Աղբյուրը` ՊԵԿ

22 635 880,4 16 435 536,1 13 565 229,9 13 333 001,4 9 675 005,8 7 896 768,6 7 094 921,4 6 875 785,3 5 638 945,4 4 659 719,9 4 625 957,1 4 602 880,0 4 114 911,0 4 007 833,8 3 778 123,0 3 675 142,2 3 634 325,8 3 572 999,8 3 094 018,5 3 022 411,5 2 646 778,1 2 591 401,4 2 280 594,6 2 263 022,3 2 262 890,1 2 262 845,7 2 250 787,1 2 174 171,2 2 163 159,6 2 162 010,3 2 145 436,0 2 070 373,1 1 999 850,2 1 984 612,3 1 827 833,2 1 820 272,7 1 764 441,0 1 746 968,0 1 723 852,3 1 714 358,4 1 557 978,7 1 541 768,2 1 502 447,1 1 453 279,5 1 452 785,6 1 441 042,5 1 430 639,4 1 425 437,1 1 357 882,4 1 347 206,9 1 327 718,2 1 249 979,6 1 239 597,8 1 234 362,0 1 171 307,6 1 148 990,6 1 148 019,0 1 139 261,4 1 134 518,5 1 114 173,7 1 111 513,8 1 104 269,1 1 095 993,8 1 094 339,7 1 081 559,8 1 065 899,5 997 528,4 995 622,4 973 948,0 973 327,4 968 098,3 954 839,6 928 842,9 912 446,7 900 926,2 900 703,8 888 793,1 884 514,3 869 542,3 866 758,4 853 265,4 850 141,1 849 860,9 848 375,4 842 037,0 841 621,9 806 094,4 783 993,4 749 840,3 737 448,5 716 278,8 708 968,2 707 638,8 704 895,9 700 699,6 694 838,0 674 491,7 669 270,7 667 549,8 666 660,0

838 253,4 370 431,3 439 682,1 489 705,7 79,2 695 821,6 402,0 810 559,9 712 518,1 71 572,7 39 230,4 788 773,9 232 001,0 789 581,2 512 134,9 639 060,2 55 113,5 604 401,9 664 858,4 57 796,0 375 685,0 503 768,1 277,6 631 749,9 640 093,5 29 158,5 226 748,4 1 351,9

1 214 200,0 5 812 409,0 739 126,0 7 300 000,0 3 102 095,4 457 900,0 272 307,3 3 201 032,1 2 026 182,0 1 177 321,6 3 425 685,9 63 535,0 141 200,0 1 638 320,0 236 000,0 250 081,5 228 500,0 832 939,1 169 841,0 2 933 585,6 145 757,2 993 000,0 110 600,0 389 000,0 575 600,0 273 000,0 2 003 038,3 499 700,0 88 000,0 2 029 854,0 59 250,0 146 300,0 363 000,0 1 064 900,0 84 669,2 895 000,0 63 208,0 106 000,0 74 452,0 1 534 500,0 192 635,5 19 071,8 126 670,0 46 570,0 57 292,5 67 897,5 581 258,5 1 291 896,1 107 165,0 762 197,8 59 342,3 1 037 500,0 1 180 543,1 30 933,8 117 874,0 86 964,5 616 471,0 78 140,1 129 500,0 1 033 296,2 53 817,5 28 504,0 938 948,1 109 184,8 174 856,0 652 000,0 974 530,9 44 194,0 58 379,7 26 200,0 5 298,3 115 571,0 171 590,9 139 638,8 175,2 164 080,0 884 423,1 107 485,9 754 313,8 35 722,9 51 960,0 412 875,9 471 761,5 47 468,0 303 000,0 45 102,7 260 479,2 99 409,2 694 726,8 34 310,0 49 769,5 5 919,7 205 200,0 139 000,0 298 106,4 39 387,1 33 200,0 609 564,9 91 961,3 600 720,7

21 215 621,9 3 924 641,8 12 200 691,9 5 962 390,3 6 480 695,0 7 009 512,1 6 641 494,5 3 568 005,6 1 578 186,5 3 415 626,1 1 157 941,5 3 239 969,4 26 026,9 728 851,0 22 266,4 15 199,8 500,0 2 543 413,5 185 453,7 84 750,9 2 472 003,8 1 271 745,4 2 158 153,5 1 692 739,6 782 133,9 1 783 940,8 230 116,1 1 669 072,1 2 041 102,7 118 625,8 1 729 786,4 1 344 981,5 1 347 957,4 745 216,0 1 226 610,4 416 467,4 1 302 928,4 1 609 854,1 1 255 206,9 88 030,5 1 313 772,7 1 493 963,5 1 150 979,6 963 979,2 665,8 788 985,8 120 847,9 1 176 538,2 563 074,7 918 160,4 39 202,5 42 628,2 1 158 943,2 796 811,4 973 436,3 495 030,4 1 002 975,8 907 948,2 61 987,1 997 238,8 737 518,2 35 244,1 953 101,2 898 567,2 363 598,6 13 238,5 694 106,9 846 885,1 5 883,4 836 801,9 658 498,1 732 271,7 649 998,4 913,4 706 483,8 93 382,0 577 485,9 588 938,0 436 053,9 348 277,1 730 287,2 513 526,1 556 777,1 465 955,1 682 411,2 48 045,5 645 596,4 499 476,2 44 155,1 391 353,8 499 997,3 390 277,6 457 538,4 621 051,2 47 653,2 519 432,1 60 298,9

0.61 p 0.15%

425 415 405

1 448,0 372,5

5 443,0 8 723,0 47,1

3 940 305,9 3 514 336,8 3 404 325,0 3 405 150,0 4 766,4 2 732 900,0

1 335,0

39,7 100,0

105,0 300,0

103,0 5 652,0 1 012,0

150,0 1 256,9 1 406 587,5

46,5 4 521,3

60,0

4 098,8

2 937,0 220,0 500,0

926 533,0 287,2 392,0

88,0 16 117,2

157,5

618 590,0 1 045,0 154,6

30,0

385 05.05

այլ հարկեր  տուրքեր և պարտադիր վճարներ

հաստատագ­ րված վճարներ (այդ թվում՝ մաք­ սային սահ­մա­նին վճար­ված)

335 518,1 1 637 782,3 10 459 633,9 330 435,6 662 470,9 7 430 472,0 6 812 001,0 13 640,8 1 466 218,4 349 438,2 696 089,6 4 538 888,7 3 973 532,5 853 617,0 23 944,5 3 420 409,9 3 405 150,0 1 158 725,4 2 514,9 3 316,4 20 703,8 996 836,3 2 164 124,7 1 619 704,2 856 672,4 1 632 143,1 19 424,4 1 387 758,5 1 911 358,7 51 062,8 1 900 651,0 1 920 427,3 1 523 099,6 918 659,8 1 742 497,4 807 651,7 1 685 233,0 1 468 121,0 1 649 400,3 2 193,8 1 296 881,6 1 456 643,3 1 266 305,0 1 406 587,5 1 395 417,1 965,0 14 285,9 2 159,1 1 232 530,9 236 069,4 1 228 934,7 40 039,1 14 197,5 907 307,1 1 053 433,6 923 855,1 530 224,1 1 056 884,5 978 733,5 16 990,5 1 051 858,0 1 072 765,0 4 378,8 312 064,0 657 315,6 400 274,5 6 384,4 935 125,0 877 532,9 8 557,7

անուղղակի հար­ կեր (այդ թվում՝ ԱԱՀ  ակցի­զային հարկ)

22 300 362,3 14 797 753,8 3 105 595,9 13 002 565,9 9 012 535,0 466 296,6 282 920,4 6 862 144,5 4 172 727,0 4 310 281,7 3 929 867,4 63 991,3 141 378,5 3 154 216,8 3 754 178,5 254 732,3 229 175,8 2 414 274,3 3 091 503,7 3 019 095,1 2 626 074,3 1 594 565,1 116 469,9 643 318,1 1 406 217,7 630 702,6 2 231 362,7 786 412,7 251 800,9 2 110 947,5 244 785,0 149 945,8 476 750,6 1 065 952,5 85 335,8 1 012 620,9 79 208,0 278 847,0 74 452,0 1 712 164,6 261 097,1 85 124,9 236 142,2 46 692,0 57 368,5 1 440 077,5 1 416 353,5 1 423 278,0 125 351,5 1 111 137,5 98 783,5 1 209 940,5 1 225 400,3 327 054,9 117 874,0 225 135,5 617 794,9 82 377,0 155 785,0 1 097 183,2 59 655,8 31 504,0 1 091 615,0 782 275,7 424 244,2 665 625,0 991 144,0 60 497,3 96 415,1 964 769,7 968 098,3 116 586,2 558 411,6 472 764,6 900 926,2 410 998,1 888 714,0 188 692,7 869 140,3 56 198,5 140 747,3 778 568,4 810 630,5 59 601,5 610 036,0 52 040,7 293 959,5 144 933,2 694 726,8 133 046,6 51 420,5 651 172,2 331 953,8 201 127,8 700 422,0 63 088,0 34 398,1 640 112,3 440 801,3 665 308,1

406.57

395

այդ թվում՝ ուղղակի հար­ կեր (այդ թվում՝ շա­հու­թահարկ  եկամտա­հարկ)

մաքսային մարմինների կողմից հավաքագրված

Հ/Հ

ընդամենը

Հարկ վճարողի անվանումը

հարկային մարմինների կողմից հավաքագրված

որից

դոլար/դրամ

204 610,5 6 698 485,3 625 039,5 70 611,1 92 215,5 423 913,5 172 396,5 106 700,4 2 034 576,9 66 772,2 42 329,6 1 299 375,7 7 378,2 1 640 662,8 5 519,9 5 535,9 175,8 191 880,7 5 823,8 4 075,0 29 017,2 325 321,0 11 841,1 181 282,7 905 156,1 205 865,2 17 632,6 5 299,1 34 056,9 13 530,6 356 294,6 578 791,6 288 892,9 174 496,3 516 450,6 503 153,3 398 304,6 30 102,0 394 193,4 91 827,9 51 420,4 28 732,9 223 540,6 122,0 431 513,9 1 372 479,2 60 395,1 12 646,6 69 657,9 21 934,4 350 215,5 173 277,1 16 426,5 44 485,0 256 622,3 88 589,8 36 517,5 58 085,6 97 070,4 18 890,4 56 358,6 338 246,9 121 801,6 29 116,8 7 916,5 49 801,0 9 759,0 257 321,4 68 683,2 14 711,0 962 800,0 2 179,6 98 361,8 40 536,1 900 751,0 86 625,4 3 456,6 70 544,6 21 846,5 253 549,6 212 279,4 1 211,3 13 705,1 70 620,2 25 511,0 239 584,5 79 660,1 2 173,0 7 068,0 57 542,2 167 033,2 40 303,4 111 085,0 64 853,6 12 161,0 197 912,5 20 240,5 12 052,7 56 156,4 5 610,4

05.08

եվրո/դրամ

05.11

520.17

2.50 q 0.48%

530

510

490 05.05

05.08

ռուբլի/դրամ

05.11

12.85

0.11 q 0.85%

13,20

12,50

11,80 05.05

05.08

եվրո/դոլար

1.280

05.11 0.00 q 0.26%

1,34

1,27

1,20 05.05

05.08

WTI Brent

նավթ

05.11

84.97 0.11 p 0.13% 105.59 0.09 q 0.09%

US$/bbl.

120

95

70 05.05 ոսկի

05.08

կբ 100 հհ comex

1716.3 1680.9

05.11 0.0 0 0.00% 5.7 p 0.34%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 05.05

(LME)

պղինձ

05.08

7609

05.11 66.1 q 0.86%

US$/tonne

8600

7800

7000 05.05 ցորեն

(cbt)

05.08

319.21

05.11 1.56 p 0.49%

US$/tonne

370 330 290 250 210 05.05

05.08

05.11

Տվյալները վերցված են 05.11, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ.

6 | Project Syndicate

Ա­մե­րի­կա­յի գլո­բալ ընտ­րու­թյու­նը Աշ­խար­հում շա­տերն ի­րա­վունք չեն ու­նե­նա մաս­նակ­ցել ԱՄՆում կա­յա­նա­լիք նա­խա­գա­հա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին, թեև նրանց հա­մար այդ ընտ­րու­թյուն­ նե­ րի արդ­ յուն­ քից շատ բան է կախ­ված։ ԱՄՆ-ի քա­ղա­քա­ցի­ներ չհան­դի­սա­ցող­նե­րի ճնշող մե­ծա­ մաս­նու­թյու­նը նա­խընտ­րում է, որ վե­րընտր­վի գոր­ծող նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման, քան հաղ­թի նրա մրցա­կից Միթ Ռոմ ­ն ին։ Դ­րա հա­մար լավ հիմ­քեր կան։ Տն­տե­սու­թյան տե­սանկ­յու­նից ա­վե­լի ան­հա­վա­սար և բա­ժան­ ված հա­սա­րա­կու­թյուն ստեղ­ ծե­լու՝ Ռոմ ­ն իի քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան ազ­դե­ցու­թյու­նը ար­տա­ սահ­մա­նում ուղ­ղա­կիո­րեն չի զգաց­վի։ Սա­կայն անց­յա­լում, ան­ կախ նրա­ նից՝ դա լավ է, թե վատ, մյուս­նե­րը հա­ճախ հետևել են Ա­մե­րի­կա­յի օ­րի­նա­կին։ Շատ երկր­նե­րի կա­ռա­վա­րու­թյուն­ ներ ա­րագ հետևե­ցին չկա­ռա­ վար­վող շու­կա­յի՝ Ռո­նալդ Ռեյ­ գա­նի մանտ­րա­յին՝ քա­ղա­քա­կա­ նու­թյուն, ո­րը վեր­ջին հաշ­վով, հան­գեց­րեց 1930-ա­կան­նե­րից ի վեր գրանց­ված ա­մե ­նա­լուրջ գլո­ բալ ռե­ցե­սիա­յին։ Մ­յուս երկր­նե­ րը, ո­րոնք ��ետևե­ցին Ա­մե­րի­կա­յի օ­րի­նա­կին, բախ­վե­ցին ա­ճող ան­ հա­վա­սա­րու­թյան խնդրին, երբ հա­րուստ­ներն ա­վե­լի հարս­տա­ ցան, աղ­քատ­ներն ա­վե­լի աղ­քա­ տա­ցան, իսկ մի­ջին խավն ա­վե­լի թու­լա­ցավ։ Ռոմ ­ն իի ա­ռա­ջար­կած զսպման քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը, ո­րը դե­ ֆի­ցի­տը վա­ղա­ժամ ­կ ետ կրճա­ տե­ լու փորձ է, այն դեպ­ քում, երբ ԱՄՆ-ի տնտե­սու­թյու­նը դեռ փխրուն է, գրե­թե ան­կաս­կած կթու­լաց­նի ԱՄՆ-ի ար­դեն իսկ թույլ ա­ճը, իսկ ե­թե եվ­րո­յի ճգնա­ ժամն ու­ժե­ղա­նա, այն կա­րող է մեկ այլ ռե­ցե­սիա­յի հան­գեց­ նել։ Այդ պա­ հին ԱՄՆ-ում պա­ հան­ջար­կի կրճատ­մա­նը զու­գա­ հեռ մնաց­յալ աշ­խար­հը, ան­կաս­ կած, միան­գա­մայն ուղ­ղա­կիո­րեն կզգա Ռոմ ­ն իի նա­խա­գա­հու­թյան տնտե­սա­կան հետևանք­նե­րը։ Սա բարձ­րաց­նում է գլո­բա­լի­ զա­ցիա­յի հար­ցը, ո­րը մի­ջազ­գա­ յին հան­րու­թյան կող­մից բազ­ մա­թիվ ճա­կատ­նե­րում հա­մա­ ձայ­նեց­ված գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ է են­թադ­րում։ Սա­կայն չի ար­վում այն, ինչ պա­ հանջ­ վում է առևտ­ րի, ֆի­նանս­նե­րի, կլի­մա­յի փո­ փո­խու­թյան, ինչ­պես նաև շատ այլ ո­լորտ­նե­րում։ Շա­տերն այս ձա­խո­ղում ­ն ե­րը վե­րագ­րում են մա­սամբ ա­մե­րիկ­յան ղե­կա­վա­ րու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյա­նը։ Սա­ կայն թեև Ռոմ ­ն ին կա­րող է դի­ մել խրոխ­ տան­ քի և ու­ ժեղ հռե­ տո­րու­թյան, հա­մաշ­խար­հա­յին այլ ա­ռաջ­նորդ­ներ հա­զիվ թե հետևեն նրան շնոր­հիվ այն հա­ մոզ­մուն­քի (ո­րը, իմ կար­ծի­քով, ճիշտ է), որ նա ԱՄՆ-ը, ինչ­պես նաև ի­րենց սխալ ուղ­ղու­թյամբ կտա­նի։ Ա­մե­րիկ­յան «բա­ցա­ռի­կու­թյան» գա­ղա­փա­րը կա­րող է լավ աշ­ խա­տել երկ­րի ներ­սում, սա­կայն

ար­տա­սահ­մա­նում այն վատ է աշ­խա­տում։ Ի­րա­քում Ջորջ Բուշ Կրտ­սե­րի պա­տե­րազ­մը, ո­րը, հա­ վա­նա­բար, մի­ջազ­գա­յին ի­րա­ վուն­քի խախ­տում էր, ցույց տվեց, որ թեև Ա­մե­րի­կան իր պաշտ­պա­ նու­թյան ո­լոր­տում ծախ­սում է գրե­թե այն­քան, որ­քան աշ­խար­ հի մյուս երկր­նե­րը միա­սին վերց­ րած, ԱՄՆ-ը չկա­րո­ղա­ցավ խա­ ղա­ղու­թյուն հաս­տա­տել մի երկ­ րում, ո­րի բնակ­չու­թյունն ԱՄՆ-ի բնակ­ չու­ թյան 10%-ից էլ քիչ է, իսկ ՀՆԱ-ն՝ ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ի 1%-ից պա­կաս։ Բա­ցի դրա­նից՝ պարզ­վեց, որ ա­մե­րիկ­յան ո­ճով կա­պի­տա­ լիզ­մը ո՛չ արդ­յու­նա­վետ էր, ո՛չ էլ կա­յուն։ Մե­կու­կես տաս­նամ­ յակ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի մե­ծա­մաս­ նու­թյան ե­կա­մուտ­նե­րի լճաց­մա­ նը զու­գա­հեռ պարզ դար­ձավ, որ ԱՄՆ-ի տնտե­սա­կան մո­դե­լը չէր գոր­ծում հօ­գուտ քա­ղա­քա­ցի­նե­րի մե­ծա­մաս­նու­թյան՝ ան­ կախ նրա­ նից, թե ինչ էին ա­ սում ՀՆԱ-ի մա­սին պաշ­տո­նա­կան տվյալ­նե­ րը։ Ի­հար­կե, տնտե­սա­կան այդ մո­դե­լը պայ­թեց, նույ­նիսկ նախ­ քան Ջորջ Բու­շը կլքեր պաշ­տո­նը։ Ն­րա վար­չա­կար­գի օ­րոք, մար­ դու ի­րա­վունք­նե­րի խախ­տում ­ն ե­ րի հետ միա­սին, Մեծ ռե­ցե­սիան՝ նրա տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան կան­խա­տե­սե­լի (և կան­ խա­տես­ված) հետևան­քը, Ա­մե­րի­ կա­յի ոչ ու­ժա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան զո­րու­թյու­նը թու­լաց­նե­լու հար­ցում ա­րեց այն­քան բան, որ­ քան Ի­րա­քում և Աֆ­ղանս­տա­նում պա­տե­րազմ ­ն երն ա­րե­ցին Ա­մե­ րի­կա­յի ռազ­մա­կան հզո­րու­թյան նկատ­մամբ վստա­հու­թյան թու­ լաց­ման գոր­ծում։ Ար­ժեք­նե­րի, մաս­նա­վո­րա­պես Ռոմ ­ն իի և ն­րա փոխ­նա­խա­գա­ հի թեկ­նա­ծու Փոլ Ռա­յա­նի ար­ ժեք­նե­րի ա­ռու­մով, ի­րադ­րու­ թյու­նը շատ ա­վե­լի լա­վը չէ։ Օ­րի­ նակ՝ զար­գա­ցած յու­րա­քանչ­ յուր այլ պե­տու­թյուն ճա­նա­չում է մատ­չե­լի բուժ­ծա­ռա­յու­թյուն­նե­

«

Շ­տիգ­լի­ցի կար­ծի­ քով՝ Ռոմ ­ն իի՝ դե­ֆի­ցի­տը վա­ ղա­ժամ ­կ ետ կրճա­տե­լու փոր­ ձը, երբ ԱՄՆ-ի տնտե­սու­թյու­նը abcnews.go.com

Ջո­զեֆ Շ­տիգ­լից

ված ու­ ժե­ րը և ա­ վե­ լի շատ գու­ մար ծախ­սել սպա­ռա­զի­նու­թյան վրա, ո­րը չի գոր­ծում ընդ­դեմ գո­ յու­թյուն չու­նե­ցող թշնա­մու: Նա պատ­րաստ է են­թա­կա­ռուց­վածք­ նե­րի և կր­թու­թյան ո­լոր­տում խիստ անհ­րա­ժեշտ պե­տա­կան ներդ­րում ­ն ե­րի հաշ­վին հարս­ տաց­նել պաշտ­պա­նու­թյան ո­լոր­ տում գոր­ծող ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի, ինչ­պի­սին է Halliburton-ը։

Ամերիկան այժմ զարգացած այն եր­ կր­նե­րի շարքում է, որոնք ամենաքիչ հա­վա­սար հնա­րա­վո­րություններն են տրամադրում իրենց քաղաքացիներին

րի նկատ­մամբ մարդ­կանց ի­րա­ վուն­քը, և «Մատ­չե­լի ա­ռող­ջա­ պա­հու­թյան մա­սին» Օ­բա­մա­յի նա­խա­ձեռ­նած օ­րենքն այդ նպա­ տա­կին հաս­նե­լու հա­մար էա­կան քայլ է։ Սա­ կայն Ռոմ ­նին քննա­ դա­տել է այս ուղ­ղու­թյամբ տար­ վող աշ­խա­տան­քը և փո­խա­րե­նը ո­չինչ չի ա­ռա­ջար­կել։ Ա­մե­րի­կան այժմ զար­գա­ցած այն երկր­նե­րի շար­քում է, ո­րոնք ա­մե ­նա­քիչ հա­վա­սար հնա­րա­վո­ րու­թյուն­ներն են տրա­մադ­րում ի­րենց քա­ղա­քա­ցի­նե­րին։ Իսկ բյու­ջեի կտրուկ կրճատ­ման Ռոմ­ նիի ա­ռա­ջարկ­նե­րը, ո­րոնց թի­ րա­խում աղ­քատ և մի­ջին խավն է, հե­տա­գա­յում ևս կ­խո­չըն­դո­ տեն սո­ցիա­լա­կան շար­ժու­նա­ կու­թյունը։ Միև­նույն ժա­մա­նակ նա պատ­րաստ է ընդ­լայ­նել զին­

Ջո­զեֆ Շ­տիգ­լի­ցը տնտե­սա­գի­տու­թյան Նո­բել­յան մրցա­նա­կա­կիր է, դա­սա­վան­դում է Կո­լում­բիա­յի հա­մալ­սա­րա­նում։

»

Թեև Բու­շը քվեար­կու­թյան ցու­ ցա­կում ընդգրկ­ված չէ, Ռոմ ­ն ին, ի­րոք, չի հե­ռա­ցել Բու­շի վար­չա­ կար­գի քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից: Հա­կա­ռա­կը՝ Ռոմ ­ն իի նա­խընտ­ րա­կան քա­րո­զար­շա­վը ցույց է տվել, որ նա ու­նի նույն խորհր­ դա­տու­նե­րը, ռազ­մա­կան ա­վե­լի շատ ծախ­սեր կա­տա­րե­լու նույն նվի­րու­մը, նույն հա­մոզ­մուն­քը, թե տնտե­սա­կան բո­լոր խնդիր­ նե­րի լու­ծու­մը հա­րուստ­նե­րի հա­ մար հար­ կե­ րի կրճա­ տումն է և նույն ան­հաս­կա­նա­լի մա­թե­մա­ տի­կան բյու­ջեի հար­ցում: Վերց­նենք, օ­րի­նակ, ե­րեք հար­ ցե­րը, ո­րոնք ա­վե­լի վաղ նշված գլո­բալ օ­րա­կար­գի կենտ­րո­նա­ կան խնդիր­ներն են՝ կլի­մա­յի փո­փո­խու­թյուն, ֆի­նան­սա­կան կար­գա­վո­րում ­ն եր և առև­տուր: Ա­ռա­ջի­նի հար­ցում Ռոմ ­ն ին լուռ է ե­ղել, և ն­րա կու­սակ­ցու­թյան շատ ան­դամ ­ն եր «կլի­մա­յի փո­փո­խու­

թյան վրա մար­դու ու­նե­ցած ազ­ դե­ցու­թյան հեր­քող­ներ» են: Աշ­ խար­հը չի կա­րող ակն­կա­լել, որ Ռոմ ­ն ին այս հար­ցում իս­կա­կան ա­ռաջ­նոր­դի պես կվար­վի: Ինչ վե­րա­բե­րում է ֆի­նան­սա­ կան կար­գա­վո­րում ­ն ե­րին, ա­պա թեև վեր­ջին ճգնա­ժա­մն ընդգ­ծեց ա­վե­լի խիստ կա­նոն­նե­րի անհ­ րա­ժեշ­տու­թյու­նը, շատ հար­ցե­ րում հա­մա­ձայ­նու­թյուն դժվա­ րու­թյամբ է ձեռք բեր­վել մա­սամբ այն պատ­ճա­ռով, որ Օ­բա­մա­յի վար­չա­կար­գը չա­փա­զանց մոտ է կանգ­նած ֆի­նան­սա­կան սեկ­ տո­ րին: Ռոմ ­նիի դեպ­ քում, սա­ կայն, դիս­տան­ցիա ընդ­հան­րա­ պես չի լի­նի: Ե­թե փո­խա­բե­րա­ բար ա­սենք, ա­պա Ռոմ ­ն ին ինքն է ֆի­նան­սա­կան սեկ­տո­րը: Ֆի­նան­սա­կան միակ հար­ցը, ո­րի շուրջ գլո­բալ հա­մա­ձայ­նու­ թյուն կա, անհ­րա­ժեշ­տու­թյունն է փա­կե­լու օֆ­շո­րա­յին բան­կա­ յին գո­տի­նե­րը, ո­րոնք գո­յու­ թյուն ու­նեն հիմ ­ն ա­կա­նում հար­ կեր վճա­րե­լուց խու­սա­փե­լու, փո­ ղե­րի լվաց­ման և կո­ռուպ­ցիա­ յի նպա­տակ­նե­րով: Գու­մար­նե­րը Կայ­ման­յան կղզի­ներ գնում են ոչ թե այն պատ­ճա­ռով, որ արևի լույ­ սը դրանց ստի­ պում է ա­ վե­ լի ա­րագ ա­ճել, այլ ո­րով­հետև դրանք ա­ ճում են արևի լույ­ սի բա­ցա­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում: Սա­կայն Ռոմ ­ն իի դեպ­քում, մարդ, ո­րը բա­ցեի­բաց հայ­տա­րա­րում է, որ ան­ձամբ օգտ­վում է կայ­ման­ յան բան­կե­րից, հա­զիվ թե ա­ռա­ ջըն­թաց տես­նենք նույ­նիսկ այս հար­ցում: Ինչ վե­րա­բե­րում է առևտ­ րին, ա­ պա Ռոմ ­ն ին խոս­ տա­ նում է առևտ­րա­յին պա­տե­րազմ

դեռ փխրուն է, գրե­թե ան­կաս­կած կթու­լաց­նի ԱՄՆ-ի ար­դեն իսկ թույլ ա­ճը:

սկսել Չի­նաս­տա­նի դեմ և Ա­ռա­ ջին օ­րը հայ­տա­րա­րել, որ Չի­ նաս­տանն ար­ժու­թա­յին մա­նի­ պուլ­յա­տոր է՝ խոս­տում, ո­րը նրան մանև­րե­լու քիչ տեղ է թող­ նում: Ռոմ ­նին հրա­ ժար­ վում է ի գի­տու­թյուն ըն­դու­նել վեր­ջին տա­րի­նե­րին յո­ւա­նի ի­րա­կան փո­ խար­ժե­քի զգա­լիո­րեն ամ­րապն­ դու­մը կամ ըն­դու­նել, որ ե­թե Չի­ նաս­տա­նի ար­ժույ­թի փո­խար­ժե­ քի փո­փո­խու­թյուն­նե­րը կա­րող են ազ­դել երկ­կողմ առևտ­րա­ յին բա­լան­սի վրա, ա­պա ի­րա­կա­ նում կարևոր է Ա­մե­րի­կա­յի բազ­ մա­կողմ առևտ­րա­յին դե­ֆի­ցի­տը: Ա­վե­լի ու­ժեղ յո­ւա­նը պար­զա­պես կնշա­նա­կի, որ ԱՄՆ-ը Չի­նաս­ տա­նի փո­խա­րեն կսկսի հա­մա­ գոր­ծակ­ցել տեքս­տիլ, հա­գուստ և այլ ապ­րանք­ներ ա­վե­լի է­ժան ար­տադ­րող երկր­նե­րի հետ: Հեգ­նան­քը, ո­րը Ռոմ ­ն ին կրկին չի նկա­տել, այն է, որ այլ երկր­ ներ ԱՄՆ-ին են մե­ղադ­րում ար­ ժույ­թի մա­նի­պուլ­յա­ցիա­ներ ա­նե­լու մեջ: Ի վեր­ջո, Դաշ­նա­ յին պա­հուս­տա­յին հա­մա­կար­ գի «քա­նա­կա­կան մեղմ­ման» [փող տպե­ լու – խմբ.] քա­ ղա­ քա­ կա­նու­թյան գլխա­վոր ա­ռա­վե­լու­ թյուն­նե­րից մե­կը (թերևս, ի­րա­ կան տնտե­սու­թյան վրա էա­պես ազ­դե­լու միակ ու­ղին) գա­լիս է ԱՄՆ-ի դո­լա­րի ար­ժեզր­կու­մից: Աշ­խարհն ու­ժեղ կա­խում ու­նի Ա­մե­րի­կա­յում կա­յա­նա­լիք ընտ­ րու­թյուն­նե­րից: Ցա­վոք, մարդ­ կանց մեծ մա­սը (գրե­թե ողջ աշ­ խար­ հը), ո­ րոնց վրա այդ ընտ­ րու­թյուն­նե­րն ազ­դե­ցու­թյուն կու­ նե­ նան, որևէ կերպ չի կա­ րող ազ­դել դրանց արդ­յուն­քի վրա:  n Project-syndicate.org


№ 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ. |

Փողեր | 7 Դա­սա­վոր­ել ըստ կան­խավ­ճար­նե­րի

2012թ. հունվարսեպտեմբեր, անուղղակի հարկեր (այդ թվում՝ ԱԱՀ, ակցիզային հարկ)

Տարբերությունը

Ինն ա­միս­նե­րին ըն­թաց­ քում «Հա­յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­ կան ցան­ցեր» ըն­կե­րու­թյան կող­ մից սպա­ռող­նե­րին ի­րաց­վող է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի ծա­վալ­նե­ րի 8,1% ա­ճի պայ­ման­նե­րում ըն­ կե­րու­թյան վճա­րած հար­կե­ րի ծա­ վա­ լը կրճատ­ վել է 9%-ով՝ կազ­մե­լով ֌6,87  մլրդ։ Հար­կե­ րը կրճատ­վել են հիմ ­ն ա­կա­նում ա­նուղ­ղա­կի հար­կե­րի հաշ­վին, ին­չը պայ­մա­նա­վոր­ված է ար­ տադ­րող կա­յան­նե­րից ձեռք­ բեր­ վող է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի սա­կագ­ նում «թանկ» է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­ յի մաս­նա­բաժ­նի ա­վե­լա­ցու­մով և որ­պես հետևանք՝ ինք­նար­ժե­քի բարձ­րաց­մամբ։

Տարբերությունը

Հո­սանքն աշ­խա­տել է բյու­ջեի օգ­տին

Հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյ��ւն­նե­ րը կար­գա­վո­րող հանձ­նա­ժո­ղո­ վի կող­ մից այս տա­ րի ար­ տադ­ րող կա­յան­նե­րի սա­կագ­նե­րի վե­ րա­նա­յու­մը, մաս­նա­վո­րա­պես Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նի սա­ կագ­նի բարձ­րա­ցու­մը, հան­գեց­ րել է նրան, որ ՀԱԷԿ-ի կող­ մից ար­տադ­րու­թյան ծա­վալ­նե­րի 4% ա­ճի պայ­ման­նե­րում ըն­կե­րու­ թյան վճա­րած հար­կե­րի ծա­վալն ա­վե­լա­նա 24%-ով կամ ֌1  մլրդ­ով՝ կազ­մե­լով ֌4,6  մլրդ։ Ու­շագ­րավ է, որ թեև այս տար­ վա ինն ա­միս­նե­րին «Բարձ­րա­ վոլտ է­լեկտ­րա­ցան­ցե­րի» ա­ռաք­ ման ծա­վալ­նե­րը գու­մա­րա­յին ար­տա­հայ­տու­թյամբ կրճատ­վել են 41%-ով, ըն­կե­րու­թյան վճա­ րած հար­կե­րի ծա­վալն ա­ճել է ֌3,7  մլրդ­-ով կամ 5,2 ան­ գամ։ Ընդ ո­րում՝ ըն­կե­րու­թյան ֌4,6  մլրդ­-ի հար­կե­րի ֌3,4  մլրդ-ը բա­ժին է ըն­կել ուղ­ղա­կի հար­կե­ րին՝ ան­ցած տար­վա ֌113  մլն­-ի դի­մաց։ Հար­կե­րի թռիչ­քա­յին ա­ճը պայ­մա­նա­վոր­ված է ըն­դա­մե ­նը նրա­նով, որ բյու­ջեի հար­կա­յին ե­կա­մուտ­ներն ա­պա­հով­ե­լու հա­ մար ըն­կե­րու­թյու­նը լուրջ կան­ խավ­ճար­ներ է կա­տա­րել։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան 2011թ. հունվարսեպտեմբեր, անուղղակի հարկեր (այդ թվում՝ ԱԱՀ, ակցիզային հարկ)

ան­ցած տար­վա հա­մե­մատ պա­կաս է ֌50 մլն­-ով։ Մի կող­մից՝ այս տա­ րի ներ­քին շու­կա­յում ար­ձա­նագր­ վել է վա­ ռե­ լի­ քի գնե­ րի աճ, բեն­ զալ­ցա­կա­յան­նե­րը տե­ղա­փոխ­վել են ընդ­հա­նուր հար­կա­յին դաշտ, բայց մյուս կող­մից՝ բեն­զի­նի գնե­ րի ա­ճը պատ­ճառ է դար­ձել, որ քա­ ղա­քա­ցի­ներն անց­նեն այ­լընտ­րան­ քա­յին վա­ռե­լի­քի՝ գա­զի։

2011թ. հունվարսեպտեմբեր, ուղղակի հարկեր (այդ թվում՝ շահութահարկ, եկամտահարկ)

Հ/Հ Հարկ վճարող անվանումը

Հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­թյան ո­լոր­ տի ե­րեք օ­պե­րա­տոր­նե­րը՝ «Ղ-­Տե­ լե­կո­մը», «Ար­մե ն­Տե­լը» և «Օ­րանժ Ար­մե ­նիան», ընդ­հա­նուր առ­մամբ պետբ­յու­ջե են վճա­րել ֌25  մլրդ­ -ի հար­ կեր, ինչն ան­ ցած տար­ վա ինն ա­միս­նե­րի հա­մե­մատ պա­ կաս է ֌0,6  մլրդ-ով։ Հար­ կե­րի նվա­զու­մը պայ­մա­նա­վոր­ ված է հիմ ­ն ա­կա­նում նրա­նով, որ «Օ­րանժ Ար­մե ­նիա­յի» վճա­րած հար­կե­րի ծա­վա­լը կրճատ­վել է 0,44  մլրդ­-ով։ Կր­ճա­տու­մը ե­ղել է ուղ­ղա­կի հար­կե­րի հաշ­վին։ Շու­կա­յի մեկ այլ խա­ղորդ «Ղ-­ Տե­լե­կո­մի» վճա­րած հար­կե­րի ծա­վալն ա­վե­լա­ցել է ֌1  մլրդ­-ով, ընդ ո­րում՝ աճն ամ­բող­ջո­վին ա­պա­հո­վել են ուղ­ղա­կի հար­կե­ րը։ «Ար­մե ն­Տե­լի» վճա­րած հար­ կե­րի ծա­վալն անն­շան կրճատ­վել է (0,7%-ով), թեև ո­րո­շա­կի աճ է ար­ձա­նագր­վել թե՛ ուղ­ղա­կի, թե՛ ա­նուղ­ղա­կի հար­կե­րի գծով։ Նավ­թամ­թեր­քի շու­կա­յի եր­ կու խա­ղորդ­նե­րը՝ «Ֆ­լեշ» և «Սի­թի պետ­րոլ գրուպ» ըն­կե­րու­թյուն­ները, ընդ­հա­նուր առ­մամբ պետբ­յու­ջե են վճա­րել ֌14,9 մլրդ­-ի հար­կեր, ինչն 2012թ. հունվարսեպտեմբեր, ուղղակի հարկեր (այդ թվում՝ շահութահարկ, եկամտահարկ)

Ս­պա­ռո­ղա­կան ապ­րանք­նե­րի մի շարք շու­կա­նե­րում գե­րիշ­խող դիրք զբա­ղեց­նող «Ա­լեքս Գ­րիգ» ըն­կե­րու­թյան (փոխ­կա­պակց­ված է պատ­գա­մա­վոր Սամ­վել Ա­լեք­ սան­յա­նի հետ) վճա­րած հար­կերն ա­վե­լա­ցել են 14%-ով (֌1,66  մլրդ)

Բ­յու­ջեն տու­ժել է կա­պից ու գա­զից

Տարբերությունը

Ար­տոն­յալ կար­գա­վի­ճակ

Ընդամենը, 2011թ. հունվարսեպտեմբեր (հազ. դրամ)

ղա­կի հար­կե­րը՝ ֌7  մլրդ­-ով կամ 55%-ով։ Պատ­ճա­ռը ա­մե­նայն հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ այն է, որ ան­ ցած տա­րի ըն­կե­րու­թյու­նը կտրուկ ավելաց­րել էր հար­կե­րը կան­խավ­ ճար­նե­րի հաշ­վին, և այս տա­րի պար­զա­պես մա­շեց­րել է դրանք։ Հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­յում ոս­կու գնե­րի ա­ճը նպաս­տել է, որ «Դի­նո Գոլդ մայ­նինգ» ըն­կե­ րու­թյան (զբա­ղեց­րել է 9-րդ հո­ րի­զո­նա­կա­նը) վճա­րած հար­կերն ա­վե­լա­նան ֌2,7  մլրդ­-ով՝ կազ­ մե­լով ֌5,6 մլրդ, իսկ «Գեո պրո­ մայ­նինգ գոլդ» ըն­կե­րու­թյա­նը՝ ֌3 մլրդ­-ով՝ մինչև ֌4 մլրդ։ Սա­ կայն այս­տեղ ևս­ ա­մե ­նայն հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ դեր է խա­ղա­ ցել կան­խավ­ճար­նե­րի գոր­ծո­նը։

կազ­մե­լով ֌13,5  մլրդ։ Չ­նա­յած ա­ճին՝ Ա­լեք­սան­յա­նին պատ­կա­ նող ըն­կե­րու­թյուն­ներն այս տա­ րի ի­րա­կա­նում ա­վե­լի քիչ հար­կեր են վճա­րել, քան 2011թ.։ Շա­քա­րա­ վա­զի շու­կա­յում գե­րիշ­խող դիրք զբա­ղեց­նող «ԼուսԱստղ շու­գար» (Ա­խուր­յա­նի շա­քա­րի գոր­ծա­րան) ըն­կե­րու­թյու­նը (կրկին փոխ­կա­ պակց­ված է Սամ­վել Ա­լեք­սան­յա­ նի հետ) այս տա­րի վճա­րել է ըն­ դա­մե­նը ֌100  մլն­-ի հարկ՝ ան­ցած տար­վա ֌2  մլրդ­-ի հա­մե­մատ։ Սա այն դեպ­քում, երբ այս տա­րի ան­ ցած տար­վա հա­մե­մատ շա­քա­ րի ար­տադ­րու­թյունն ա­վե­լա­ցել է 10%-ով կամ 4 հազ. տոն­նա­յով։ Ու­շագ­րավ է, որ շա­քա­րա­վա­ զի ներկր­ման ժա­մա­նակ Սամ­վել Ա­լեք­սան­յա­նը մաք­սա­յին ձևա­ կեր­պում ­ն ե­րը կա­տա­րում է եր­ կու ըն­կե­րու­թյուն­նե­րով էլ, և հս­ տակ չէ, թե այս տա­րի 53,5 հազ. տոն­նա շա­քա­րա­զա­վը որ ըն­կե­ րու­թյունն է ներկ­րել։ Ընդ ո­րում՝ «Ա­լեքս Գ­րի­գը» շա­ րու­նա­կել է ար­տոն­յալ հար­կա­ տու մնալ։ Ըն­կե­րու­թյան վճա­րած հար­կե­րը խո­շոր հար­կա­տու­նե­րի ընդ­հա­նուր ծա­վա­լում կազ­մել են 5,4%, այն դեպ­ քում երբ ան­ ցած տա­րի ցու­ցա­նի­շը 5,7% էր։ Ընդամենը, 2012թ. հունվարսեպտեմբեր (հազ. դրամ)

‹‹‹ էջ 1

1

ՀԱՅ ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՀԱՅՌՈՒՍԳԱԶԱՐԴ

22 635 880,4

15 901 841,7

42%

1 214 200,0

1 126 595,0

8%

21 215 621,9

14 596 262,9

2

ԶԱՆԳԵԶՈՒՐԻ ՊՂՆՁԱՄՈԼԻԲԴԵՆԱՅԻՆ ԿՈՄԲԻՆԱՏ

16 435 536,1

22 582 005,5

-27%

5 812 409,0

12 898 555,9

-55%

3 924 641,8

4 147 380,7

45% -5%

3

ԱԼԵՔՍ ԳՐԻԳ

13 565 229,9

11 900 981,1

14%

739 126,0

680 920,4

9%

12 200 691,9

9 490 215,9

29% -6%

4

Ղ ՏԵԼԵԿՈՄ

13 333 001,4

12 267 032,0

9%

7 300 000,0

4 605 000,0

59%

5 962 390,3

6 370 646,1

5

ԱՐՄԵՆԻԱ ՏԵԼԵՖՈՆ ԿՈՄՊԱՆԻ

9 675 005,8

9 747 316,5

-1%

3 102 095,4

3 050 322,5

2%

6 480 695,0

6 315 294,2

3%

6

ՖԼԵՇ

7 896 768,6

7 216 288,3

9%

457 900,0

306 600,0

49%

7 009 512,1

6 472 725,8

8%

7

ՍԻԹԻ ՊԵՏՐՈԼ ԳՐՈՒՊ

7 094 921,4

7 824 665,1

-9%

272 307,3

289 296,5

-6%

6 641 494,5

7 186 968,4

-8%

8

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՑԱՆՑԵՐ

6 875 785,3

7 568 368,1

-9%

3 201 032,1

3 162 190,0

1%

3 568 005,6

4 286 971,8

-17%

9

ԴԻՆՈ ԳՈԼԴ ՄԱՅՆԻՆԳ ՔԱՄՓՆԻ

5 638 945,4

2 923 955,7

93%

2 026 182,0

786 000,0

158%

1 578 186,5

717 228,0

120%

10

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱՏՈՄԱՅԻՆ ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՅԱՆ

4 659 719,9

3 759 855,7

24%

1 177 321,6

794 355,8

48%

3 415 626,1

2 916 285,7

17%

11

ԲԱՐՁՐԱՎՈԼՏ ԷԼԵԿՏՐԱՑԱՆՑԵՐ

4 625 957,1

902 329,3

413%

3 425 685,9

113 135,0

2928%

1 157 941,5

765 163,9

51%

12

ՍԱՄ ՍԵՐ ԳՐՈՒՊ

4 602 880,0

***

***

63 535,0

****

****

3 239 969,4

***

***

13

ԱՎԵՐՍ

4 114 911,0

2 649 504,4

55%

141 200,0

118 800,0

19%

26 026,9

18 396,9

41%

14

ԳԵՈ ՊՐՈ ՄԱՅՆԻՆԳ ԳՈԼԴ

4 007 833,8

1 024 240,2

291%

1 638 320,0

496 200,0

230%

728 851,0

227 333,6

221%

15

ԻՆՏԵՐՆԵՅՇՆԼ ՄԱՍԻՍ ՏԱԲԱԿ

3 778 123,0

2 542 527,9

49%

236 000,0

404 000,0

-42%

22 266,4

42 315,0

-47%

16

ՖԻԼԻՊ ՄՈՐՐԻՍ ԱՐՄԵՆԻԱ

3 675 142,2

3 358 789,0

9%

250 081,5

43 834,5

471%

15 199,8

54 256,0

-72%

17

ԱՐՍՕՅԼ ՀՁ

3 634 325,8

2 934 636,2

24%

228 500,0

150 850,0

51%

500,0

150,0

233%

18

ՌԵՆԿՈ ԱՐՄԷՍՏԵՅՏ

3 572 999,8

1 715 705,9

108%

832 939,1

552 268,6

51%

2 543 413,5

1 004 744,0

153%

19

ԳՐԱՆԴ ՏՈԲԱԿՈ ՀԱՅ ԿԱՆԱԴԱԿԱՆ Հ Ձ

3 094 018,5

3 009 152,7

3%

169 841,0

167 900,0

1%

185 453,7

497 226,9

-63%

20

ԱԿԲԱ ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ ԲԱՆԿ

3 022 411,5

1 941 795,2

56%

2 933 585,6

1 819 056,5

61%

84 750,9

109 747,7

-23%

21

ՏՐԱՆՍԳԱԶ

2 646 778,1

1 918 657,3

38%

145 757,2

121 420,4

20%

2 472 003,8

1 771 415,7

40%

22

ԵՐԵՎԱՆԻ ԿՈՆՅԱԿԻ ԳՈՐԾԱՐԱՆ

2 591 401,4

1 477 810,0

75%

993 000,0

232 142,0

328%

1 271 745,4

1 010 454,6

26%

23

ՄԱՆԱՆԱ ԳՐԵՅՆ

2 280 594,6

1 813 146,8

26%

110 600,0

144 000,0

-23%

2 158 153,5

1 658 535,9

30%

24

ԲԱՐՍԻՍ

2 263 022,3

1 963 207,0

15%

389 000,0

247 200,0

57%

1 692 739,6

1 554 723,1

9%

25

ԱԳԱՐԱԿԻ ՊՂՆՁԱ ՄՈԼԻԲԴԵՆԱՅԻՆ ԿՈՄԲԻՆԱՏ

2 262 890,1

1 904 382,3

19%

575 600,0

630 500,0

-9%

782 133,9

692 292,2

13%

26

ԳՐԱՆԴ ՔԵՆԴԻ ՀԱՅ ԿԱՆԱԴԱԿԱՆ Հ Ձ

2 262 845,7

1 476 586,0

53%

273 000,0

103 100,0

165%

1 783 940,8

1 238 015,8

44%

27

ԷՅՉ ԷՍ ԲԻ ՍԻ ԲԱՆԿ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

2 250 787,1

2 536 929,3

-11%

2 003 038,3

2 220 444,4

-10%

230 116,1

312 153,4

-26% 50%

28

ՄԻԿՄԵՏԱԼ

2 174 171,2

1 297 330,3

68%

499 700,0

182 940,0

173%

1 669 072,1

1 112 027,8

29

ՍԱՐԳԻՍ ԿԱՐՈԼԻՆԱ

2 163 159,6

1 860 723,7

16%

88 000,0

170 000,0

-48%

2 041 102,7

1 660 158,6

23%

30

ԱՄԵՐԻԱԲԱՆԿ

2 162 010,3

1 446 561,5

49%

2 029 854,0

1 287 578,0

58%

118 625,8

155 526,2

-24%

31

ԱՌԳԵ ԲԻԶՆԵՍ

2 145 436,0

1 741 776,0

23%

59 250,0

150 800,0

-61%

1 729 786,4

1 370 872,7

26%

32

ՏՈՅՈՏԱ ԵՐԵՎԱՆ

2 070 373,1

1 644 388,1

26%

146 300,0

122 300,0

20%

1 344 981,5

1 060 113,6

27%

33

ԿՈԿԱ ԿՈԼԱ ՀԵԼԼԵՆԻԿ ԲՈԹԼԻՆԳ ՔԱՄ ԱՐՄԵՆ

1 999 850,2

2 019 183,4

-1%

363 000,0

319 200,0

14%

1 347 957,4

1 427 836,3

-6%

34

ՕՐԱՆԺ ԱՐՄԵՆԻԱ

1 984 612,3

2 425 053,6

-18%

1 064 900,0

1 432 550,0

-26%

745 216,0

964 026,8

-23%

35

ՔԵԹՐԻՆ ԳՐՈՒՊ

1 827 833,2

775 759,5

136%

84 669,2

50 272,2

68%

1 226 610,4

528 252,7

132%

36

ԱՐՄԵՆԻԱ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՕԴԱՆԱՎԱԿԱՅԱՆՆԵՐ

1 820 272,7

5 567 475,6

-67%

895 000,0

1 375 380,0

-35%

416 467,4

3 414 512,0

-88%

37

ՍՕՀՕ

1 764 441,0

1 550 925,1

14%

63 208,0

65 060,0

-3%

1 302 928,4

1 147 346,5

14%

38

ՄԱՍԻՍ ՏՈԲԱԿՈ

1 746 968,0

929 924,5

88%

106 000,0

43 900,0

141%

1 609 854,1

843 666,4

91%

39

ՉՈՐՍ ԸՆԿԵՐ

1 723 852,3

2 138 561,5

-19%

74 452,0

97 034,0

-23%

1 255 206,9

1 591 222,4

-21%

40

ՎՏԲ ՀԱՅԱՍՏԱՆ ԲԱՆԿ

1 714 358,4

2 110 380,6

-19%

1 534 500,0

2 006 937,8

-24%

88 030,5

98 283,0

-10%

41

ՆԱՏԱԼԻ ՖԱՐՄ

1 557 978,7

1 273 147,6

22%

192 635,5

144 903,4

33%

1 313 772,7

1 068 584,7

23%

42

ԱԴԱՄԻՈՒՄ

1 541 768,2

752 669,5

105%

19 071,8

15 800,0

21%

1 493 963,5

725 608,7

106%

1 150 979,6

1 748 936,1

-34%

43

ԻՄԷՔՍ ԳՐՈՒՊ

1 502 447,1

2 248 842,1

-33%

126 670,0

119 070,0

6%

44

ԴԻՍԹՐԻՄԷՔՍ

1 453 279,5

1 332 049,3

9%

46 570,0

61 902,8

-25%

45

ԱՐՏԺԱՄ

1 452 785,6

511 961,8

184%

57 292,5

28 336,0

102%

963 979,2

471 933,9

104%

46

ԱԷՐՈՖԼՈՏ ՌՈՒՍԱՍ ԱՎԻԱՈՒՂ ԲԲԸ ՆԵՐԿ ԵՐԵՎ

1 441 042,5

706 908,4

104%

67 897,5

81 332,3

-16,5%

665,8

31,6

2006%

47

ԵՐԵՎԱՆ ՋՈՒՐ

1 430 639,4

1 548 094,3

-8%

581 258,5

671 530,0

-13%

788 985,8

775 180,2

2%

48

ՀԱՅԲԻԶՆԵՍԲԱՆԿ

1 425 437,1

905 929,7

57%

1 291 896,1

837 405,0

54%

120 847,9

65 831,6

84% -27%

49

ԵՎՐՈՊԱ

1 357 882,4

1 768 685,6

-23%

107 165,0

98 240,0

9%

1 176 538,2

1 606 682,8

50

ՀԱՐԱՎԿՈՎԿԱՍՅԱՆ ԵՐԿԱԹՈՒՂԻ

1 347 206,9

1 047 672,7

29%

762 197,8

702 364,6

9%

563 074,7

337 303,5

Ընդամենը Աղբյուրը` ՊԵԿ

202 305 521,2

172 465 713,4

17%

49 973 744,8

45 329 523,6

10%

112 860 718,6

95 630 841,9

67%

18%


| № 140 (209), երեքշաբթի, նոյեմբերի 6, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Հա­յաս­տա­նում ապ­րե­լը հո­գե­կան հարս­տու­թյուն է Այս­պես է մտա­ծում Սի­րիա­յում ծնված և այժմ Քու­վեյ­թում բնակ­ վող մեր հայ­րե­նա­կից Պերճ Շահ­բազ ­յ ա­նը: Նա Հա­յաս­տան էր ե­կել Սի­րիա­յից՝ հան­դի­պե­լու ժա­մա­նա­կա­վո­րա­պես հայ­րե­նիք տե­ ղա­փոխ­ված եղ­բայր­��ե­րին։ Մ­տա­հոգ էր, ան­շուշտ, նաև Հա­լե­պում գտնվող քույ­րե­րի և մ­յուս հա­րա­զատ­նե­րի հա­մար: Հար­ցազ­րույ­ ցի վայ­րը Պերճն ինքն ընտ­րեց՝ օ­պե­րա­մերձ «Մե­ղե­դի» սրճա­րան, որն այս օ­րե­րին հան­դի­պա­վայր է դար­ձել նախ­կին ու ներ­կա սի­ րիա­հա­յե­րի հա­մար։ — Պերճ, մինչ Քու­ վեյթ տե­ղա­փոխ­վելդ ի՞նչ մաս­նա­գի­տու­թյուն էիր ընտ­րել։ — Հա­լե­պի Սա­հակ­յան ազ­գա­ յին վար­ժա­րա­նից հե­տո հա­ճա­ խել եմ «Կա­ րեն Եփ­ փե» ճե­ մա­ րան, ա­պա ըն­դուն­վել եմ սի­րիա­ ցի նշա­նա­վոր նկա­րիչ Ֆադ­հի Մու­հա­մե­դի ան­վան ն­կար­չու­թյան ու քան­դա­կի ա­կա­դե­միա: Չորս տա­րի ու­սա­նե­լուց հե­տո տե­սա, որ Սու­րիո մեջ նկար­չու­թյունն ինձ նյու­թա­կան ա­պա­հո­վու­թյուն չի տա­լու: Ուս­տի իբրև ապ­րուս­ տի մի­ջոց ընտ­րե­ցի ա­դա­ման­ դա­շա­րու­թյու­նը և ոս­կեր­չա­կան դի­զայ­նը: — Իսկ նկար­չու­թյո՞ւնը… — Այն մնաց որ­ պես հո­ գու ե­րա­նե­լի զբաղ­մունք, թեև մո­ դել­ներ գծե­լիս միշտ եմ այն գոր­ ծա­ծում: Ինչ­պե՞ս է ե­րե­խան պա­ հում իր սի­րե­լի խա­ղա­լիք­նե­րը՝ թույլ չտա­լով ու­րիշ­նե­րին դիպ­ չե­ լու դրանց, այդ­ պես էլ նկար­ չու­թյունն է ինձ հա­մար: Գոր­ծերս պա­ հում եմ՝ ցույց տա­ լով միայն գնա­հա­տող ու դրանց ար­ժեքն ի­մա­ցող մարդ­կանց։ — Գի­տեմ, որ թատ­րո­նի մարդ եք։ Ինչ­պե՞ս կա­տար­ վեց ան­ցու­մը։ — Մի օր «Գան­ձա­սար» շա­բա­ թա­թեր­թում կար­դա­ցի Հա­մազ­ գա­յին մշա­կու­թա­յին միու­թյան հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, ո­րը մրցույ­ թի էր հրա­վի­րում ե­րի­տա­սարդ դե­րա­սան­նե­րի, հու­շա­րար­նե­ րի, դե­րա­սան­նե­րի և այլն: Ա­ռա­ ջին­նե­րից մե­կը ես դի­մե­ցի և Հա­

մազ­գա­յի­նի «Զա­վար­յան» թա­ տե­րախմ­բում հան­դի­պե­ցի բե­ մադ­րիչ Գ­րի­գոր Քե­լեմջ­յա­նին: Նա կար­ ծես գտավ իր ու­ զած մար­դուն: Հի­շում եմ՝ Դա­մաս­կո­սից Ս­տա­ նիս­լավս­կու գրքեր էի բե­րել տա­ լիս և սեր­տում: Շատ բան սո­վո­ րե­ցի: Արդ­յուն­քում ու­սուց­չիս հետ վեց պիես բե­մադ­րե­ցինք։ 2002թ. գոր­ծե­րի բե­րու­մով հայտն­վե­ցի Քու­վեյ­թում:

«Ն­կար­չու­թյու­նը մնաց որ­պես հո­ գու ե­րա­նե­լի

— Դժ­վար չե­ղա՞վ հար­մար­ վե­լը նոր մի­ջա­վայ­րին։ — Ճիշտն ա­սած՝ այս­տեղ ար­ դեն լսել էին իմ մա­սին և ու­զե­ցին օգ­տա­գոր­ծել ու­ժերս: Ինձ հնա­ րա­վո­րու­թյուն տրվեց բե­մադ­ րե­լու ա­ռա­ջին գոր­ծե­րիցս մե­կը՝ «Ցու­ցա­նա­կը կար­դա­ցեք» պիե­ սը, ո­րը մեծ հա­ջո­ղու­թյուն ու­նե­ ցավ Քու­վեյ­թի հայ­կա­կան հա­ մայն­քում: Դ­րան հա­ջոր­դած գե­ ղար­վես­տա­կան մի քա­նի մի­ջո­ ցա­ռում ­ն ե­րից հե­տո բե­մադ­րե­ցի նաև սի­րիա­հայ գրող Կար­պիս Լե­փեջ­յա­նի «Մեծ հա­մերգ» գոր­ ծը, ո­ րում ընդգրկ­ ված էին ե­ րի­ տա­սարդ ու­ժեր: Հա­յաս­տա­նում գտնվե­լուս ա­ռի­թը կօգ­տա­գոր­ծեմ Եր­վանդ Օտ­յա­նի «Թա­ղա­կա­նին կի­նը» ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան սցե­նա­ րը ձեռք բե­րե­լու հա­մար: Ն­պա­ տակ ու­նեմ բե­մադ­րել նաև Ս­տե­ փան Զա­քար­յա­նի «Խա­չե­լու­ թյուն» պիե­սը, ո­րը Կո­մի­տա­սի վեր­ջին օ­րե­րի մա­սին է, Փա­րի­զի հո­գե­բու­ժա­րա­նում: — Ով­քե՞ր են խա­ղում Ձեր բե­մադ­րու­թյուն­նե­րում։

զբաղ­մունք…»,ա­սում է Պերճ Շահ­բազ­յա­նը։

— Ան­շուշտ, սի­րող դե­րա­սան­ ներ են, ո­ րոնք փոքր տա­ րի­ քից ա­մե ն հար­մար ա­ռի­թի մաս­նակ­ ցել են տար­բեր գե­ղար­վես­տա­ կան մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի։ Ա­մե ն մե­ կը մի տեղ է աշ­ խա­ տում, հիմ­ նա­կա­նում գրա­սեն­յակ­նե­րում։ Կու­զե­նա­յի թվել նրան­ցից մի քա­նի­սի ա­նուն­նե­րը՝ Հա­կոբ Իս­ պենջ­յան, Շո­ղիկ Ար­զուլ­յան, Թո­ մաս Վար­դան­յան, Ան­տո­նի Տաղլ­ յան, Սոն­յա Հա­լե­պել­յան։ — Ե՞րբ եք հասց­նում զբաղ­վել թա­տե­րա­կան գոր­ծու­նեու­թյամբ։ — Թատ­րո­նի հան­դեպ մեր ու­ նե­ցած սե­րը բո­լո­րիս ուժ է տա­ լիս գնա­լու զո­հո­ղու­թյան: Քու­ վեյ­թում սո­վո­րա­բար ա­ռա­վոտ­ ներն են աշ­խա­տում ու ե­րե­կո­յան 5-ից հե­տո. ցե­րեկ­ներն ան­տա­ նե­լի շոգ է: Շատ հա­ճախ ե­րե­կո­ ներն ենք անց­կաց­նում մեր փոր­ ձե­ րը և միայն ուշ գի­ շե­ րին շա­ րու­նա­կում մեր գոր­ծը։

— Կ­պատ­մեի՞ք Քու­վեյ­թի հայ հա­մայն­քի մա­սին։ — Քու­ վեյ­ թի մեջ մոտ 2500 հայ է ապ­րում: Մե­ծա­մաս­նու­ թյու­նը ար­հես­տա­վոր­ներ են՝ ե­կած Սի­րիա­յից, Լի­բա­նա­ նից, Ի­ րա­ նից և այլն: Թատ­ րո­ նից բա­ցի՝ ու­նենք պա­րա­խումբ: Մեծ աշ­խա­տանք ենք տա­նում մեզ մոտ Հա­մազ­գա­յի­նի մաս­ նաճ­յուղ բա­ցե­լու ուղ­ղու­թյամբ։ Մեր փոք­րիկ գա­ղու­թում գոր­ ծում են Սբ Վար­դան հայ­կա­կան ե­կե­ղե­ցին և հայ ազ­գա­յին վար­ ժա­րա­նը՝ ման­կա­պար­տե­զով, նա­խակր­թա­րա­նով և երկ­րոր­ դա­կան վար­ժա­րա­նով։ — Ա­ռա­ջին ան­գա՞մ էիք Հա­յաս­տա­նում։ — Երկ­րորդ ան­գամ: Ա­ռա­ ջին այ­ ցից հե­ տո ես զմայլ­ վե­ ցի իմ հայ­րե­նի­քով: Այն, ա­ռանց չա­փա­զան­ցու­թյան, դրախտ է երկ­ րի վրա և միշտ էլ տուն է ե­ղել մեզ հա­մար: Ե­թե Աստ­ված

օգ­ նեց մեզ, ու մենք ե­ րեք եղ­ բայր­ նե­ րով գործ գտանք այս­ տեղ, պի­տի բնա­կու­թյուն հաս­ տա­տենք Հա­յաս­տա­նում: Ինձ հա­ մար այս­ տեղ գտնվելն ար­ դեն հո­գե­կան հարս­տու­թյուն է։ — Պերճ, ստո­րագ­րե­լիս ազ­գան­վանդ կող­քին «Բե­ կոր» բա­ղադ­րիչն ես ա­վե­ լաց­նում։ Ին­չո՞ւ։ — Ի հար­գանք Ար­ցախ­յան ա­զա­տա­մար­տի հե­րոս Ա­շոտ Ղուլ­յա­նի (Բե­կոր Ա­շոտ): Որ­ քան էլ հե­ռու, ժա­մա­նա­կին ու­ շի ու­շով հետևել եմ Ղա­րա­բա­ ղի կռիվ­ն ե­րին: Ա­ռանց տես­նե­ լու Ար­ցա­խը՝ այն գի­տեի գյուղ առ գյուղ: Այս ան­գամ ե­ղա այն­ տեղ, այ­ցե­լե­ցի Խն­ձո­րես­տան գյու­ղը և հան­դի­պե­ցի Ա­շո­տի ըն­տա­նի­քին: «Բե­կոր» բա­ղադ­ րի­չով ինքս ինձ ա­վե­լի մա­քուր ու հզոր եմ զգում։  n Զ­րու­ցեց Լ­ևոն ­Լա­ճիկ­յա­նը

Կե­րա­մի­կան Լուվ­րում սկան­դալ է հա­րու­ցել Փա­րի­զի Լուվր թան­գա­րա­նի իս­լա­մա­կան ար­վես­տի նո­րա­բաց սրա­հը հայտն­վել է սկան­դա­լի կենտ­րո­նում: Թուր­քիա­յի իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րը փա­րիզ ­յ ան թան­գա­րա­նից պա­հան­ջել են վե­րա­դարձ­նել ար­վես­տի «գո­ղաց­ված» նմուշ­նե­րը: Խոս­քը կենտ­րո­նա­կան ցու­ցան­ մուշ­նե­րից մե­կի՝ Օս­ման­յան կայս­րու­թյան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­ նի կե­րա­մի­կա­կան պա­նո­նե­րի մա­սին է: Ժա­մա­նա­կին դրանք զար­դա­րել են թուրք սուլ­թան­ներ Սե­ լիմ 2-րդի և Մու­ րադ 3-րդի դամ­բա­րան­նե­րը: Թուր­քիա­ յի մշա­կույ­թի նա­խա­րա­րու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի խոս­քով՝ 19րդ դա­րի վեր­ջին կամ 20-րդ դա­ րի սկզբին «ար­վես­տի նմուշ­ներն ա­նօ­րի­նա­կան կեր­պով դուրս են բեր­վել երկ­րից»: Ըստ թուր­քա­ կան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի՝ պաշ­ տո­նա­կան Ան­կա­րան կե­րա­մի­ կան վե­րա­դարձ­նե­լու գոր­ծըն­ թաց է նա­խա­ձեռ­նել:

Լուվ­ րում նշել են, որ որևէ պաշ­տո­նա­կան հայտ թուր­քա­ կան կող­ մից չեն ստա­ ցել, իսկ թան­գա­րա­նի իս­լա­մա­կան ար­ վես­տի հա­վա­քա­ծուն ձևա­վոր­ վել է մի­ջազ­գա­յին նոր­մե­րին և մ­շա­կու­թա­յին ար­ժեք­նե­րի մա­սին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 1970թ. կոն­վեն­ցիա­ յին հա­մա­պա­տաս­խան։ Ինչ վե­րա­բե­րում է կե­րա­մի­կա­ կան նմուշ­նե­րին, դրանք իս­կա­ պես Ֆ­րան­սիա­յում են հայտն­ վել նա­խանց­յալ դա­րի վեր­ ջին: «Դ­րանց ձեռք­բե­րումն ու նվի­րա­բե­րումն ի­րա­կա­նաց­ վել է այդ դա­ րաշր­ ջա­ նում գոր­ ծող կա­նոն­նե­րի հա­մա­ձայն»,– նշել են Լուվ­ րում՝ այս ա­ ռու­ մով

«բա­ցա­ռե­լով» ցու­ցան­մուշ­նե­ րը Թուր­քիա­յին վե­րա­դարձ­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Սեպ­տեմ­բե­րին Լուվ­րում իս­լա­ մա­կան ար­վես­տի սրա­հի բա­ցու­ մը հա­մար­վեց այս աշ­նան ա­մե­ նան­շա­նա­կա­լի մշա­կու­թա­յին ի­րա­դար­ձու­թյու­նը։ Այն տե­ղա­ կայ­ ված է Լուվ­ րի հա­ տուկ կա­ ռուց­ված տա­ղա­վա­րում: Մու­սուլ­ մա­նա­կան երկր­նե­րի մշա­կույ­թը ներ­կա­յաց­նող ա­վե­լի քան 18  հազ. նմուշ­ներն ընդգր­կում են 7-18-րդ դդ. պատ­մա­կան շրջա­նը՝ Իս­պա­ նիա­յից մինչև Հնդ­կաս­տան։ Նոր սրա­ հի ստեղծ­ ման գոր­ ծում ֆրան­սիա­կան իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րին ա­ջակ­ցել են Քու­վեյ­ թը, Մար­ոկ­կոն, Օ­մա­նը, Սաուդ­ յան Ա­րա­բիան, ինչ­պես նաև Ադր­բե­ջա­նը։ Ծ­րագ­րի ընդ­հա­նուր ար­ժե­քը 100 մլն եվ­րո է: Արևմտ­ յան և իս­լա­մա­կան ար­վեստ­նե­

worldbulletin.net

Թուր­քիան թան­գա­րա­նից պա­հան­ջել է վե­րա­դարձ­նել «գո­ղաց­ված» նմուշ­նե­րը

Ցու­ցան­մուշ­ներ Փա­րի­զի Լուվր թան­գա­րա­նի իս­լա­մա­կան ար­վես­տի նո­րա­բաց սրա­հում։

րի միջև երկ­խո­սու­թյան հա­ջորդ մեծ փու­ լը Ա­ բու Դա­ բիում Լուվ­ րի մաս­նաճ­յու­ղի բա­ցումն է լի­ նե­լու: Ա­րա­բա­կան Միաց­յալ Է­մի­

րու­թյուն­նե­րի մայ­րա­քա­ղա­քում շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը կմեկ­նար­կեն ըն­թա­ցիկ տար­վա ձմռա­նը և կա­վարտ­վեն 2015թ.:  n


Orakarg Business Daily