Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ., www.orakarg.am

Ար­վեստն իբրև հա­յա­պահ­պա­նու­թյան մի­ջոց

Մո­դե­լը կլա­նում ­ն երն են Հա­յաս­տա­նի ին­տեր­նետ հա­սա­նե­լիու­թյան շու­կա­յում շա­րու­նակ­վում է կոն­սո­լի­դաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը

Հարցազրույց քան­դա­կա­գործ Հայկ Լե­փեջ­յա­նի հետ էջ 8 ›››

«Սի­վի­լի­թա­սի» դեմ գոր­ծըն­թա­ցը սպառ­նում է Հա­յաս­տա­նի հե­ղի­նա­կու­թյա­նը Փաս­տա­բա­նը չի բա­ցա­ռում հար­ցի տե­ղա­փո­խու­մը Հա­յաս­տա­նի դա­տաի­րա­վա­կան հար­թու­թյու­նից

էջ 5 ›››

Հա­րուստ­նե­րին չսի­րե­լու ե­րեք պատ­ճառ Սու­րեն Մա­նուկ­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Թե՛ Հա­յաս­տա­նում, թե՛ Ադր­բե­ջա­նում իշ­խա­նու­թյա­նը ո­չինչ չի սպառ­նում

Ինչ է ա­սում Գա­գիկ Բեգ­լար­յա­նը

Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Աս­ֆալ­տա-­ պատենք կրթու­թյու­նը

Երևանի ջէկում Հա­ յաս­ տա­ նի հա­ մար նոր՝ ջուր-ած­ խա­յին տեխ­նո­լո­գիա­յով է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի ար­տադ­ րու­թյունն այդ­պես էլ չի մեկ­նար­կել։ Է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­շար­նե­րի նա­խա­րար Ար­մե ն Մով­սիս­յա­ նը ան­ցած տար­վա դեկ­տեմ­բե­րին վստա­հեց­նում էր, թե 2012թ. ա­ռա­ջին ե­ռամս­յա­կի վեր­ջին նա­խա­տես­վում է Երևա­նի ջէկի հին է­ներ­գաբ­լոկ­նե­րում սկսել է­լեկտ­ րաէ­ներ­գիա­յի ար­տադ­րու­թյուն՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով Ար­ ցա­խից ներկր­վող քա­րա­ծու­խը։ Ի­րա­կա­նում ջէկում շա­ րու­նակ­վում են վե­րա­զին­ման աշ­խա­տանք­նե­րը, է­լեկտ­ րաէ­ներ­գիա­յի ար­տադ­րու­թյան մա­սին դեռ խոսք չկա։

Հա­ցա­հա­տի­կի ու մսի հաշ­վին Գ­յու­ղատն­տե­սու­թյան ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­թյու­նը պետք է բարձ­րաց­նել 60%-ով էջ 6 ›››

ՄԷԳ-ն ՕՊԵԿ-ից լա­վա­տես է

Peugeot Citroën-ում բարդ ժա­մա­նակ­ներ են Ավ­տոար­տադ­րո­ղը մտա­դիր է 8 հազ. աշ­խա­տա­տեղ կրճա­տել էջ 6 ›››

Ին­տեգ­րե­լով թլպա­տու­մը Գեր­մա­նիա­յում թլպատ­ման ար­գել­քը միա­վո­րել է հրեա­նե­րին ու մու­սուլ­ման­նե­րին էջ 7 ›››

Մենք կան­գուն ենք մեր սա­րե­րի նման

Հարցազրույց քանդակագործ Վի­գեն Ա­վե­տի­սի հետ էջ 8 ›››

Քա­րա­ծու­խը հո­սանք չի դառ­նում Հե­տաձգ­վում է նաև Երևանի ջէկի «ջուր-ած­խա­յին» նա­խա­գի­ծը

Նվարդ Մանասյան, տեսակետ էջ 3 ›››

Նավ­թի հա­մաշ­խար­հա­յին պա­հան­ջար­կը 2013թ. կա­ճի 1,1%-ով էջ 6 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12168 >

էջ 4 ›››

«Օրակարգ»-ի արխիվից

Փաս­տո­րեն, Բեգ­լար­յա­նը ավ­տո­բուս­նե­րի խնդրի հետ կապ­ված առն­վազն չե­զո­քու­թյուն է դրսևո­րում: Կա­րե­ լի է ան­գամ եզ­րա­կաց­նել, որ նա­խա­րա­րը կաս­կա­ծի տակ է առ­ նում «Քինգ դե լյուքս» ըն­ կե­ րու­ թյան վա­ րորդ­նե­րի բո­ղո­քի ան­կեղ­ծութ­յու­նը: n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

Ան­ցած տա­րե­վեր­ջի պաշ­ տո­նա­կան հայ­տա­րա­րու­ թյուն­նե­րի հա­մա­ձայն՝ Երևա­ նի ջէկում ԼՂՀ Մար­ տա­կեր­տի շրջա­նի Մա­ղա­ վու­զի հան­քա­վայ­րի քա­ րած­խով այժմ ար­դեն պետք է է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա ար­տադր­վեր։ Ի­րա­կա­նում ար­տադ­րու­թյուն ոչ միայն չի կազ­մա­կերպ­վել, այլև

վարքագիծ

Ծի­րա­նի ար­տա­հա­նումն ա­վե­լա­ցել է 60%-ով Հա­յաս­տա­նից ծի­րա­նի ար­տա­հա­նումն ան­ցած տար­վա հա­մե­մատ ա­ճել է 60%-ով՝ հու­լի­սի 10-ի դրու­թյամբ կազ­մե­լով 8,4 հազ. տոն­նա։ Ըստ գ­յու­ղատն­տե­սու­ թյան նա­խա­րա­րու­թյան տվյալ­նե­րի՝ հու­լի­սի 10-ի դրու­թյամբ Հա­յաս­տա­նից ար­տա­հան­վել է 10,9 հազ. տոն­նա պտուղ­բան­ջա­րե­ ղեն, ո­րից՝ 8,4 հազ. տոն­նա ծի­րան, 579 տոն­նա կե­ռաս, 2,73 տոն­ նա սա­ լոր, 847,9 տոն­նա խա­ղող։ Հա­մե­մա­տու­թյան հա­մար նշենք, որ ան­ ցած տար­ վա

նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում Հա­յաս­տա­նից ար­տա­ հան­վել էր 6,99 հազ. տոն­նա պտուղ­բան­ջա­րե­ղեն, ո­րից՝ 5,3 հազ. տոն­ նա ծի­ րան, 476 տոն­նա կե­ռաս։ Ն­շենք նաև, որ 2011թ. հան­ րա­ պե­ տու­թյու­նից ընդ­հա­նուր առ­ մամբ ար­տա­հան­վել է 16,88 հազ. տոն­նա պտուղ­բան­ ջա­ րե­ ղեն, այդ թվում՝ 7,3 հազ. տոն­նա ծի­րան։

Հու­լի­սի 10-ի դրու­թյամբ վե­րամ­շա­կող ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի կող­մից մթեր­ վել է մոտ 5,7 հազ. տոն­նա պտուղ­բան­ջա­րե­ղեն (ո­րից 5,2 հազ. տոն­ նա պտուղ), ին­չը նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծի հա­մե­մատ ա­վե­լի է 2,7 հազ. տոն­ նա­ յով կամ 90%ով։ Ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը մթե­ րել են 4 հազ. տոն­ նա ծի­ րան (նա­ խորդ տա­ րի՝ 615 տոն­ նա) և 530,6 տոն­ նա բան­ջա­րե­ղեն (ան­ցած տա­ րի՝ 377 տոն­նա)։  n

հայտ­նի էլ չեն մեկ­նար­կի մո­տա­վոր ժամ ­կ ետ­նե­րը։ Ո­լոր­տի մաս­նա­գետ­նե­րը նշում են, որ Երևա­նի ջէկում քա­րած­խով է­լեկտ­րաէ­ներ­ գիա եր­ բեք չի ար­ տադր­ վել, ջուր-ած­խա­յին վա­ռե­ լի­քի օգ­տա­գործ­ման տեխ­ նո­լո­գիան նոր է Հա­յաս­ տա­նում։ Այս գոր­ծոն­նե­րը ևս­ ա­վե­լաց­նում են ջէկում

է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի ար­ տադ­րու­թյուն կազ­մա­կեր­ պե­լու հո­ռե­տե­սու­թյու­նը։ Հի­շեց­նենք՝ հա­մա­ձայն ներդ­րու­մա­յին ծրագ­րի՝ շա­հա­գործ­վե­լու են Երևա­նի ջէկի եր­կու բլոկ­նե­րը (յու­ րա­քանչ­յու­րը՝ 50 Մվ  հզո­ րու­թյամբ), օ­րա­կան օգ­տա­ գործ­վե­լու է 2 հազ. տոն­նա ա­ծուխ։ Ն­շենք, որ «քա­րա­ծուխ-է­ լեկտ­րաէ­ներ­գիա» այս սխե­ մա­յում են­թա­կա­ռուց­ված­ քա­յին և լո­գիս­տիկ խնդիր­ նե­րը կար­ծես լուծ­ված են։ Նախ՝ ար­դեն լայ­նաց­վել է ԼՂՀ Մա­ղա­վու­զի շրջա­ նից մինչև Վար­դե­նի­սի եր­ կա­թու­ղա­յին հան­գույց ձգվող ավ­տո­մո­բի­լա­յին

էջ 5 ›››


| № 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Ի՞նչ է ա­սում Գա­գիկ Բեգ­լար­յա­նը Ա­բով­յ ան-Երևան և Չա­րեն­ցա­վան-Երևան եր­թու­ ղի­նե­րում աշ­խա­տող «Գա­գիկ Ծա­ռուկ­յ ան» բա­րե­ գոր­ծա­կան հիմ ­ն ադ­րա­մի անվ­ճար ավ­տո­բուս­նե­ րի դեմ «Քինգ դե լյուքս» ըն­կե­րու­թյան վա­րորդ­նե­ րի նա­խօ­րեին կազ­մա­կեր­պած գոր­ծա­դու­լին անդ­րա­ դար­ձել է տրանս­պոր­տի և կա­պի նա­խա­րար Գա­գիկ Բեգ­լար­յա­նը: Կա­ռա­վա­րու­թյան նիս­տից հե­տո, պա­ տաս­խա­նե­լով լրագ­րող­նե­րի՝ այդ թե­մա­յի հետ կապ­ ված հար­ցին, նա ա­սել է. «Ո՞վ է հա­մոզ­վել, որ ա­նօ­ րի­նա­կա­նու­թյուն է, կա­րո՞ղ եմ հաս­կա­նալ, որ­պես լրագ­րո՞ղ եք ա­սում, հա­մոզ­վե՞լ եք: Ի՞նչ գի­տեք՝ շա­ հույթ չեն ստա­նում, թո­ղեք՝ մենք պար­զա­բա­նենք»: Փաս­տո­րեն, Բեգ­լար­յանն այս խնդրի հետ կապ­ ված առն­վազն չե­զո­քու­թյուն է դրսևո­րում: Կա­րե­ լի է ան­գամ եզ­րա­կաց­նել, որ նա­խա­րա­րը կաս­կա­ծի տակ է առ­նում «Քինգ դե լյուքս» ըն­կե­րու­թյան վա­ րորդ­նե­րի բո­ղո­քի ան­կեղ­ծու­թյու­նը: Այդ ըն­կե­րու­ թյու­նը պատ­կա­նում է ՀՀԿ-ա­կան (նախ­կին ԲՀԿ-ա­ կան) Ար­թուր Հա­րու­թյուն­յա­նին՝ Պա­լաչ մա­կա­նու­ նով, ո­րը Գա­գիկ Ծա­ռուկ­յ ա­նի սա­նիկն է, սա­կայն վեր­ջին շրջա­նում վատ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի մեջ է նրա հետ: Դժ­վար է պատ­կե­րաց­նել, որ Պա­լա­չի վա­րորդ­նե­ րը բո­ղո­քի ակ­ցիա կազ­մա­կեր­պեին, ե­թե օ­րի­նակ՝ ԲՀԿ-ն շա­րու­նա­կեր մնալ կոա­լի­ցիոն կա­ռա­վա­րու­ թյան մեջ: Հենց այս հա­մա­տեքս­տում է, որ Գա­գիկ Բեգ­լար­յա­նի ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րն ու­շագ­րավ են: Փաս­տա­ցի, ժա­մա­նա­կին նա­խա­գա­հա­կա­նից «ան­ հան­դուր­ժե­լի և ա­նըն­դու­նե­լի» ճա­նաչ­ված Երևա­ նի նախ­կին քա­ղա­քա­պե­տը և ներ­կա­յիս տրանս­պոր­ տի և կա­պի նա­խա­րա­րը ի­րեն դուրս է դնում իշ­խա­ նու­թյան կող­մից «Գա­գիկ Ծա­ռուկ­յ ան» հիմ ­ն ադ­րա­մի դեմ վար­վող հա­կա­քա­րոզ­չու­թյու­նից, ան­գամ հա­ կադր­վում է իշ­խա­նու­թյան կուր­սին: Ա­ռա­վել հա­վա­նա­կան է, որ այս­տեղ դեր են խա­ ղում մի­ջանձ­նա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք Հա­յաս­տա­նում քա­ղա­քա­կան կա­տե­գո­րիա­յի կար­ գա­վի­ճա­կում են: Բեգ­լար­յա­նը խնդիր չու­նի այ­ րել կա­մուրջ­նե­րը ԲՀԿ ա­ռաջ­նոր­դի հետ: Տար­բե­ րակ է նաև, որ իշ­խա­նու­թյու­նը, հաս­կա­նա­լով, որ բա­րե­գոր­ծա­կան եր­թու­ղի­նե­րի խնդի­րը շա­հար­կե­ լով՝ հա­զիվ թե կա­րո­ղա­նա արդ­յու­նա­վետ հար­ված հասց­նել Ծա­ռուկ­յ ա­նին, փոր­ձում է թե­ման «քնեց­ նել» և Բեգ­լար­յա­նի մի­ջո­ցով խնդի­րը հա­նում է օ­րա­կար­գից: Չի բա­ցառ­վում նաև, որ այս քայ­լով Բեգ­լար­յա­ նը ցան­կա­նում է ցույց տալ, որ ինք­նու­րույն խա­ղա­ցող է, և միշտ չէ, որ ու­շադ­րու­թյուն է դարձ­նում ի­ջեց­ված հրա­հանգ­նե­րին: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 12.07.2012թ. Տպաքանակը՝ 1000

Հա­րուստ­նե­րին չսի­րե­լու ե­րեք պատ­ճառ Սու­րեն Մա­նուկ­յան

Բ

­րի­տա­նա­կան Economist պար­ բե­րա­կա­նը հրա­պա­րա­կել է GlobeScan ըն­կե­րու­թյան ի­րա­ կա­նաց­րած հե­տա­զո­տու­թյան արդ­ յունք­նե­րը: Այն 23 երկր­նե­րում փոր­ ձել է պար­զել վե­րա­բեր­մուն­քը հա­ րուստ­նե­րի նկատ­մամբ: Այս­պես՝ Ավստ­րա­լիա­յում, Կա­նա­ դա­յում և ԱՄՆ-ում բնակ­չու­թյան մեծ մա­սը կար­ծում է, որ ի­րենց երկր­նե­րում հա­րուստ­նե­րը սե­փա­կան բա­րե­կե­ցու­ թյու­նը ար­ժա­նիո­րեն են վաս­տա­կել: Հա­կա­ռակ բևե­ռում են Հու­նաս­տա­նը, Ռու­սաս­տա­նը և Թուր­քիան: Թեև Հա­ յաս­տա­նը չէր ընդգրկ­վել հարց­ման շրջա­նակ­նե­րում, սա­կայն են­թադ­րում եմ, որ մեր երկ­րի ցու­ցա­նիշ­նե­րը նման կլի­նեին հենց վեր­ջին­նե­րին: Հա­յաս­տա­նում հա­րուստ­նե­րին չեն սի­րում: Մի­գու­ցե, հո­գու խոր­քում ու­ զում են նրանց նման­վել, ձգտում են գո­նե ո­րոշ չա­փով հաս­նել նրանց հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րին, նրանց նկատ­մամբ վախ­վո­րած ակ­նա­ծանք ու­ նեն, բայց չեն սի­ րում: Նույ­ նիսկ հայ��կա­կան սե­րիալ­նե­րը, ո­րոնք գե­ ղա­գի­տա­կա­նաց­նում են հա­րուստ կյան­քը, քա­նի որ հե­րոս­նե­րը հիմ ­ն ա­ կա­նում հենց նման ըն­տա­նիք­նե­րից են, չկա­րո­ղա­ցան հա­սա­րա­կու­թյան մեծ մա­սի հա­մար ըն­դու­նե­լի դարձ­ նել մե­ծա­հա­րուստ­նե­րին: Չ­սի­րե­լու այս ար­տա­հայ­տու­թյու­նը ե­ղավ նաև «Հարս­նա­քա­րի» սպա­նու­թյու­նը, երբ

հա­սա­րա­կու­թյան վրդով­մունքն ուղղ­ վեց ոչ թե Վա­հե Ա­վետ­յա­նին ան­մի­ ջա­կա­նո­րեն սպա­նող մարդ­կանց կամ էլ այն մարդ­ կանց դեմ, ո­ րոնց հան­ ցա­վոր ան­տար­բե­րու­թյան պայ­ման­ նե­րում Վա­հեն սպան­վեց, այլ նրանց տի­րոջ՝ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նի դեմ: Այս վե­րա­բեր­մուն­քը տա­րած­վեց նաև այլ մե­ծա­հա­րուստ­նե­րի՝ օ­լի­գարխ­նե­ րի վրա, երբ մեր երկ­րի բո­լոր ա­րատ­ նե­րի պատ­ճառ­նե­րը սկսե­ցին տես­նել հենց օ­լի­գարխ­նե­րի մեջ: Հարս­տու­թյան և հա­րուստ­նե­ րի նկատ­մամբ վե­րա­բեր­մուն­քա­յին այս տար­բե­րու­թյունն ու­նի մի քա­նի պատ­ճառ. ա) Կ­րո­նա­կան. Արև­մուտ­քում բո­ ղո­քա­կան աշ­խա­տան­քա­յին է­թի­կան աշ­խա­տան­քի ա­ռա­քի­նու­թյան, բա­րե­ խիղճ և ջա­նա­սի­րա­բար բա­նե­լու անհ­ րա­ժեշ­տու­թյան մա­սին կրո­նա­պես հիմ ­ն ա­վոր­ված վար­դա­պե­տու­թյուն է: Բո­ղո­քա­կան հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­ րում հարս­տու­թյու­նը դիտ­վում է իբրև բա­րե­խիղճ աշ­խա­տան­քի արդ­յունք և Աստ­ծո առջև պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­ րը լավ կա­տա­րե­լու վկա­յու­թյուն: Այս պայ­ման­նե­րում հարս­տու­թյու­նը հա­ վա­սա­րեց­վում է ա­ռա­քի­նի կյան­քի հետ: Այլ քրիս­տո­նեա­կան ե­կե­ղե­ցի­ նե­րը, այդ թվում՝ Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցին, նման կապ չեն տես­նում նյու­թա­կա­նի և հոգևո­րի միջև: Ա­վե­ լին՝ հարս­տու­թյան մո­լուց­քը, ըն­չա­կու­ տա­կումն ա­նըն­դու­նե­լի են: բ) «Պատ­մա­կան». խորհր­ դա­յին շրջա­նում ձևա­վոր­ված

հա­վա­սա­րու­թյան պաշ­տա­մուն­քը մեծ ազ­դե­ցու­թյուն է շա­րու­նում թող­նել հետ­խորհր­դա­յին երկր­նե­րի բնակ­ չու­թյան մեծ մա­սի, այդ թվում՝ հա­յե­ րի մոտ: ԽՍՀՄ տա­րի­նե­րին հարս­տու­ թյուն դի­զե­լը, նյու­թա­կան բա­րե­կե­ ցու­թյան ձգտելն ու այն ի ցույց դնելն ա­նըն­դու­նե­լի էր և նույ­նիսկ վտան­գա­ վոր: Այն կհա­մար­վեր բուր­ժո­ւա­կան հատ­կա­նիշ, և ե­թե նույ­նիսկ չդառ­նար պատ­կան մար­մին­նե­րի ու­շադ­րու­թյան ա­ռար­կա, հա­սա­րա­կա­կան պար­սա­ վան­քի ու կշտամ­բան­քի ա­ռար­կա կլի­ներ: գ) Կարևո­րա­գույն պատ­ճա­ռը, սա­ կայն, այն հա­ մոզ­ մունքն է, որ մեր տնտե­սու­թյուն­նե­րում գե­րիշ­խում են օ­լի­գարխ­ներ, որ մե­ծ ­մա­սամբ այդ հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րին հա­սել են պա­ տա­հա­կա­նո­րեն: Ոչ թե սե­փա­կան խել­ քի և աշ­խա­տա­սի­րու­թյան շնոր­հիվ, այլ խար­ դախ ու ոչ օ­ րի­ նա­ կան ճա­ նա­ պար­ հով: Եվ բա­ ցի այդ՝ մեր օ­ լի­ գարխ­նե­րի մեծ մա­սը շա­րու­նա­կում է ար­մա­տա­վո­րել ու զար­գաց­նել սե­փա­ կան քրեա­կան, ան­կիրթ և ին­տե­լեկ­ տի նկատ­մամբ ար­հա­մար­հանք ու­նե­ ցող կեր­պար­նե­րը: Իսկ Արև­մուտ­քում հար­գան­քը հա­րուստ­նե­րի նկատ­մամբ նաև նպա­տա­կաուղղ­ված ի­միջ­մեյ­քեր­ նե­րի աշ­խա­տան­քի արդ­յունք է: Հենց դրա հա­մար են Բիլ Գեյթսն ու Ո­ւո­րեն Բա­ֆե­թը ամ­բողջ կա­րո­ղու­թյուն­ներ նվի­րա­բե­րում բա­րե­գոր­ծու­թյա­նը, իսկ ա­նա­վարտ բարձ­րա­գույն կրթու­թյամբ Ս­թիվ Ջոբ­սը ե­լույթ էր ու­նե­նում լա­վա­ գույն հա­մալ­սա­րան­նե­րում:  n

Թե՛ Հա­յաս­տա­նում, թե՛ Ադր­բե­ջա­նում իշ­խա­նու­թյա­նը ո­չինչ չի սպառ­նում Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան

Ե

­ եկ արտ­գործ­նա­խա­րա­րու­թյու­ ր նում արտ­գործ­նա­խա­րար Էդ­ վարդ Նալ­բանդ­յա­նը ԵԱՀԿ գլխա­վոր քար­տու­ղա­րի հետ հա­մա­տեղ ա­սու­ լի­սում հի­շեց­րեց Մինս­կի խմբի հա­ մա­նա­խա­գա­հող երկր­նե­րի նա­խա­ գահ­նե­րի մի ար­տա­հայ­տու­թյուն, ըստ ո­րի՝ «հա­կա­մար­տող կող­մե­րը պետք է ի­րենց հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րին պատ­ րաս­տեն հա­կա­մար­տու­թյան խա­ղաղ կար­գա­վոր­մա­նը»։ Արտ­գործ­նա­խա­ րա­րից լրագ­րող­նե­րը հե­տաքրքր­վե­ ցին՝ ինչ­պե՞ս է Հա­յաս­տա­նը պատ­ րաս­տե­լու իր հա­սա­րա­կու­թյա­նը։ Ես պա­րոն Նալ­բանդ­յա­նի պա­տաս­խա­նը չեմ մեջ­բե­րի։ Ա­վե­լի ճիշտ մի նա­խա­ դա­սու­թյու­նը չէր խան­գա­րի. «Հա­յաս­ տանը, ի տար­բե­րու­թյուն Ադր­բե­ջա­ նի, ռազ­մա­տենչ հայ­տա­րա­րու­թյուն­ ներ չի ա­նում»։ Սա, ան­կաս­կած, հար­ ցի պա­ տաս­ խան չէ։ Բայց միակն է՝ աս­ված ըստ էու­թյան։ Լ­րագ­րողն ու­զում էր ա­ռար­կա­յո­րեն պատ­կե­րաց­նել, թե ինչ քայ­լեր է ձեռ­ նար­կե­լու Հա­յաս­տա­նը, որ­պես­զի հա­ սա­րա­կու­թյու­նը հա­մոզ­վի, որ խա­ղաղ կար­գա­վո­րու­մը լա­վա­գույն լու­ծումն է նույ­նիսկ, ե­թե իր տրա­մադ­րու­թյան տակ ու­նե­նա աշ­խար­հի բո­լոր մի­ջու­ կա­յին զեն­քե­րը։ Խն­դիրն այն է, որ մեր, ինչ­պես նաև Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րին ձեռք չի տա­լիս հա­կա­մար­ տու­թյան կար­գա­վո­րու­մը։ Այն­պես չէ, որ նրանց ձեռք է տա­լիս պա­տե­րազ­ մը, բայց պա­տե­րազ­մի սպառ­նա­լի­քը պետք է մնա աս­պա­րե­զում։ Այ­սինքն՝

յու­րա­քանչ­յու­րը պետք է իր թի­կուն­ քում զգա պա­տե­րազ­մի մո­տա­լուտ, բայց դեռևս ոչ իր դու­ռը հա­սած շուն­չը։ Ին­ չո՞ւ։ Նախ կա՞ չար­ քաշ մե­ կը Հա­ յաս­տա­նում կամ Ադր­բե­ջա­նում, որ պա­տե­րազմ է ու­զում։ Կա՞ չար­քաշ մե­ կը, ո­րը թե՛ Հա­յաս­տա­նում և թե՛ Ադր­բե­ ջա­նում կո­րուստ­ներ չի ու­նե­նա պա­տե­ րազ­մի դեպ­քում։ Բայց թե՛ Հա­յաս­տա­ նում, թե՛ Ադր­բե­ջա­նում իշ­խա­նու­թյա­նը ո­չինչ չի սպառ­նում ի­րա­կան պա­տե­ րազ­մի կամ պա­տե­րազ­մի հա­վա­նա­ կա­նու­թյան դեպ­քում: Պա­տե­րազ­ մի սպառ­նա­լի­քը և բուն պա­տե­րազ­մը ցան­կա­ցած ավ­տո­րի­տար և տո­տա­լի­ տար հա­մա­կար­գե­րի պատ­ճա­ռա­կա­ նու­թյան ի­մաստն է։ Խա­ղաղ պայ­ման­ նե­րում հա­սա­րա­կու­թյու­նը, ե­թե այն մեն­թա­լի­տե­տով իս­լա­մա­կան չէ, չի կա­րող հան­դուր­ժել որևէ ան­տես­լա­ կան մար­դու ներ­կա­յու­թյունն իշ­խա­ նու­թյան մեջ կամ գլխին։ Թե՛ Հա­յաս­ տա­նում, թե՛ Ադր­բե­ջա­նում մենք հան­ դուր­ժում ենք այդ­պի­սի մարդ­կանց իշ­խա­նու­թյան մեջ (ինքս չեմ կա­րող ա­սել, թե ինչ հրաշ­քով ենք հան­դուր­ ժում նույ­նիսկ պա­տե­րազ­մա­կան պայ­ ման­նե­րում), ո­րով­հետև հենց նրանք էլ մեր վզից կա­խում են այդ հա­կա­մար­ տու­թյու­նը։ Այ­սինքն՝ գե­նե­րալ Ման­վե­լը մեր օ­րենսդ­րա­կան մարմ ­ն ում հնա­րա­ վոր է դար­ձել, ո­րով­հետև նրա ին­դուլ­ գեն­ ցիան մեկ ան­ գամ ար­ դեն հաղ­ թած պա­տե­րազմն է։ Ն­շա­նա­կում է, քա­նի դեռ պա­տե­րազ­մի սպառ­նա­լի­քը կա, նա կա­րող է պետք գալ այս հա­ սա­րա­կու­թյա­նը։ Ու­րեմն նրան որևէ կերպ նե­ղաց­նել պետք չէ։ Ա­հա թե ին­ չու մեր երկ­րի արտ­գործ­նա­խա­րա­րը հո­դա­բաշ­խո­րեն չի կա­րո­ղա­նում ա­սել,

թե ինչ­պես են հայ հա­սա­րա­կու­թյա­ նը պատ­րաս­տե­լու հա­կա­մար­տու­թյան խա­ղաղ կար­գա­վոր­մա­նը։ Հա­կա­մար­տու­թյան խա­ղաղ կար­ գա­վո­րումն ա­պա­հո­վե­լու հա­մար նախ պետք է փա­կեն «Հայ­լու­րը» (այդ­պես ա­սենք)։ Երկ­րորդ՝ եր­կու երկր­նե­րի քա­ղա­քա­ցիա­կան ինս­տի­տուտ­ներն ի­րար հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րից պետք է դուրս մղեն իշ­ խա­ նու­ թյուն­ նե­ րին։ Ոչ մի իշ­ խա­ նա­ վոր չպետք է խառն­վի այդ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րին։ Իշ­խա­նա­վո­րը պետք է հետևի միայն այդ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի դի­նա­մի­ կա­ յին և վեր­ ջում, ինչ­ պես երդվ­յալ ա­տե­նա­կալ­նե­րի դա­տա­րա­նում, ար­ ձա­նագ­րի վճի­ռը, ո­րը հա­սա­րա­կու­ թյուն­ներն ի­րենք են կոր­զել այդ հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րից։ Հա­կա­մար­տու­ թյան խա­ղաղ կար­գա­վո­րու­մը ա­վե­լի տևա­կան պրո­ցես է, բայց եր­կու երկ­ րում էլ չկա չար­քաշ մե­կը, ո­րը ե­րա­ զում է այն­պի­սի հա­կա­մար­տու­թյան մա­սին, որ­տեղ թափ­վում է մյու­սի որ­ դու կամ դստեր ար­յու­նը։ Որ­տեղ ե­րե­ խան մնում է ա­ ռանց հոր կամ մոր։ Հա­յաս­տանն այս­պի­սի խա­ղաղ կար­ գա­ վոր­ ման պատ­ րաստ չէ։ Երբ նա­ խա­րարն ա­սում է, թե «Հա­յաս­տանը, ի տար­բե­րու­թյուն Ադր­բե­ջա­նի, ռազ­ մա­տենչ հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ չի ա­նում», առն­վազն ճիշտ չէ։ Այդ ռազ­ մա­տենչ հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներն ին­ քը չի ա­ նում, բայց ին­ քը տևա­ կան ճամ­փոր­դու­թյուն­նե­րի բե­րու­մով չի կար­դում հա­յաս­տան­յան մա­մու­լը և չի հետևում հա­յաս­տան­յան ե­թե­րին։ Դ­րանք ար­դեն իսկ պա­տե­րազ­մա­կան ի­րա­վի­ճա­կում գտնվող երկ­րի մա­մուլ և­ ե­թեր են։  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ. |

Տեսանկյուն | 3

Աս­ֆալ­տա­պա­տենք կրթու­թյու­նը

Ն

ո­րըն­տիր Ազ­գա­յին ժո­ղո­ վը, ի հե­ճուկս ըն­դդի­մա­ դիր խմբակ­ցու­թյուն­նե­ րի խիստ քննա­դա­տու­թյուն­նե­ րի, ա­ռանց որևէ փո­փո­խու­թյան հաս­տա­տեց կա­ռա­վա­րու­թյան գոր­ծու­նեու­թյան ծրա­գի­րը: Ցա­ վում եմ, որ չքննար­կեց ու չանդ­ րա­դա­րձավ կրթու­թյան ո­լոր­տին: Այն կմատ­նա­ն­շեր այս ծրագ­ րի սկզբուն­քա­յին ամ­լու­թյու­նը, ո­րով­հետև տնտե­սա­կան ու մյուս ո­լոր­տա­յին ծրագ­րա­վո­րում ­ն ե­րը պի­տի միտ­ված լի­նեին սպա­սար­ կե­լու այս ո­լոր­տին հատ­կաց­վե­ լիք գու­մար­նե­րի նպա­տա­կայ­նու­ թյու­նը՝ այն ծախ­սա­յի­նից վե­րա­ ծե­լով ներդ­րու­մա­յին ու զար­գաց­ ման հե­ռան­կար­ներ ա­ռա­ջար­կող փաս­տաթղ­թի: Դժ­բախ­տա­բար, ներ­կա­յաց­վա­ծը կրթու­թյան ո­լոր­ տի քա­ղա­քա­կա­նու­թյան փո­խա­ րեն ա­ռա­ջար­կում է «աս­ֆալ­տա­ պա­տել» այն և ի­րա­կա­նաց­նել «շի­նա­րա­րա­կան» աշ­խա­տանք­ ներ: Բա­ցատ­րեմ, թե ինչ­պես: Նա­ խորդ՝ 2008-12 թթ. ծրագ­ րում կա­ռա­վա­րու­թյու­նը խոս­ տա­ցել էր «մտա­վոր կա­րո­ղու­ թյան և գի­տե­լի­քի վրա հիմն­ված

Կա­ռա­վա­րու­թյան նա­խորդ ծրագ­ րով՝ ար­դեն պետք է գի­տե­լի­ քա­հենք տնտե­ սու­թյուն լի­նեինք, որ­տեղ ՀՆԱ-ի մոտ 30 տո­կո­սը գո­յա­նա­լու էր գի­ տե­լի­քի հի­ման վրա ստեղծ­ված նո­րա­րա­րա­կան ու հե­տա­զո­տա­կան արդ­յունք­նե­րի կի­րա­ռութ­յու­նից:

Ֆոտոլուր

Նվարդ Մանասյան

հա­սա­րա­կու­թյան ձևա­վո­րում, որ­տեղ հիմ ­ն ա­կան շար­ժի­չը գա­ ղա­փար­նե­րը և հայտ­նա­գոր­ծու­ թյուն­ ներն են և դ­ րանք ա­ ռօր­ յա կյան­քում ներդ­նե­լու ու­նա­ կու­թյու­նը»: Սա են­թադ­րում է, որ եր­կի­րը պի­տի ար­դեն հա­մար­վեր գի­տե­լի­քա­հենք տնտե­սու­թյամբ ա­ռանձ­նա­ցող պե­տու­թյուն, որ­ տեղ ՀՆԱ-ի մոտ 30 տո­կո­սը պի­ տի գո­յա­նար գի­տե­լի­քի հի­ման վրա ստեղծ­ված նո­րա­րա­րա­կան ու հե­տա­զո­տա­կան արդ­յունք­նե­ րի կի­րա­ռու­թյու­նից: ՀՆԱ-ի կա­ ռուց­ված­քը ակն­հայտ հեր­քում է այս պնդու­մը: Մ­յուս նպա­տա­կադ­րու­մը կրթու­թյան ո­րա­կի էա­կան բա­ րե­լա­վումն էր, ո­րը հա­վա­տար­ մագր­ման 2013թ. ա­վարտ­վե­լիք ա­ռա­ջին փու­լի պայ­ման­նե­րում դեռևս մնում է չհիմ ­ն ա­վոր­ված ու հա­վակ­նոտ հայ­տա­րա­րու­թյուն: Հա­կա­ռակ այս ա­մե ­նին՝ նշեմ, որ հա­սա­րա­կու­թյու­նը շա­րու­նա­ կում է դժգո­հել կրթու­թյան ո­րա­ կից: Իսկ ըն­կա­լում ­ն ե­րը ի­րա­կա­ նու­թյու­նից խո­սուն են, մաս­նա­ վո­րա­պես երբ կա­ռա­վա­րու­թյան ծրագ­րում բա­ցա­կա­յում են չափ­ ման գի­տա­կան մե­խա­նիզմ ­ն ե­րը: Որևէ մե­կին, այդ թվում՝ կա­ռա­ վա­րու­թյա­նը, պարզ չէ, թե ինչ է նշա­նա­կում ո­րակ­յ ալ կրթու­թյուն, և որն է սահ­ ման­ ված շեմն ու գնա­հատ­ման շրջա­նա­կը: Եր­րորդ նպա­տա­կադ­րու­մը պի­ տի հա­սու­նաց­ներ հա­մայն հա­յու­ թյան գի­ տա­ կան ու մտա­ վոր նե­ րու­ժի հա­մախմ­բու­մը գի­տու­թյան և կր­թու­թյան հա­մա­կար­գի վե­րա­ կա­ռուց­ման մի­ջո­ցով: Խոս­քերն ա­ վե­ լորդ են: Չեմ կար­ ծում, որ «Ա­րի տուն» ծրա­գի­րը կա­րե­լի է

հա­մա­րել այդ նպա­տա­կը հաս­ տա­ տող արդ­ յունք, մյուս արդ­ յունք­նե­րն ակն­հայ­տո­րեն բա­ցա­ կա­յում են: Ա­վե­լին՝ Հա­յաս­տա­ նի գի­տակր­թա­կան հա­մա­կար­ գի ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րից օգտ­վող օ­տա­րերկ­րա­ցի­նե­րի թի­վը, ո­րոնց թվում մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րը մեծ բա­ժին ու­նեն, ան­շե­ղո­րեն նվա­ զում է: Վեր­ջա­պես, է­լեկտ­րո­նա­յին կրթու­թյան զար­գա­ցումն ու հա­ մա­տա­րած կի­րա­ռու­մը հա­մա­ կարգ­չից օգտ­վե­լու ու հա­մա­ցան­ ցի մատ­չե­լիու­թյան հի­ման վրա, բա­ցա­հայտ պրո­ֆա­նա­ցում էր: Ու­զում եմ մեջ­բե­րել Նոամ Չոմս­ կու բա­ռե­րը. «Տեխ­նո­լո­գիա­նե­րը մուր­ճի նման են, դրա­նով կա­րե­ լի է քան­դել կամ կա­ռու­ցել»: Կա­ ռուց­ման հա­յե­ցա­կար­գը կամ ու­ ղե­գի­ծը ծրագ­րում այդ­պես էլ պարզ չդար­ ձավ, իսկ է­ լեկտ­ րո­նա­յին կրթու­թյու­նը հե­ռա­ վոր ե­րա­զանք է բո­լո­րիս հա­մար,

ե­թե ի­հար­կե չենք գրանց­վել «Կուր­սե­րա­յի» ա­ռա­ջար­կած դա­սըն­թաց­նե­րին: Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, հաս­կա­ նա­լով իր հա­վակ­նոտ նպա­տա­ կադ­րու­մը նա­խորդ շրջա­նում, այս ան­գամ որ­դեգ­րեց հա­կա­ռակ մար­տա­վա­րու­թյու­նը: Ծ­րագ­րա­ յին նպա­տակ սահ­ման­վեց մարդ­ կա­յին կա­պի­տա­լի զար­գա­ցու­ մը՝ կրթու­թյան տե­սանկ­յ ու­նից ա­պա­հո­վե­լով ո­րակ­յ ալ կրթու­ թյան մատ­չե­լիու­թյու­նը: Փաս­տո­ րեն, նա­ խորդ ծրագ­ րի բո­ լոր կե­ տե­րը չկա­տա­րե­լուց հե­տո կա­ ռա­վա­րու­թյունն այս ան­գամ այդ ծրագ­րից 2012-17 թթ. ծրա­գիր տե­ ղա­ փո­ խեց միայն այս մե­ կը: Սա էլ բա­ վա­ րար չէ, լուծ­ ման հա­ մար մրցու­նակ պե­տու­թյան հա­ մար մրցու­ նակ կրթա­ կան և գի­ տա­կան հա­մա­կար­գի ձևա­վոր­ ման խնդիր­նե­րի 26 տո­կո­սը չա­ փե­լի չէ և չի սահ­մա­նում հստակ արդ­յուն­քա­յին նշա­ձող: Եր­կու­սը

բա­ցար­ձակ հա­կա­սու­թյան մեջ են մտնում, քա­նի որ մե­կով բու­հե­րը ինք­նա­վա­րու­թյան փո­խա­րեն պի­ տի դառ­նան մարդ­կու­թյա­նը ան­ հայտ տեր­մի­նով նկա­րագ­ված «ինք­նու­րույն» կա­ռույց­ներ՝ զու­ գա­հե­ռա­բար ուղ­ղա­կի մի­ջամ­տե­ լով ա­ռա­ջա­դի­մու­թյան գնա­հատ­ մա­նը, մինչ­դեռ այդ ա­մե­նը պի­տի կար­գա­վոր­վեր հա­վա­տար­մագր­ մամբ: Խն­դիր­նե­րի 31,5 տո­կո­սը տեխ­նո­լո­գիա­կան, լա­բո­րա­տոր ու այլ են­թա­կա­ռուց­ված­քա­յին ներդ­ րում ­ն ե­րի մա­սին է, ո­րը մուր­ճի տրա­մա­բա­նու­թյամբ ա­ռանց տես­ լա­կա­նի կրթա­կան հա­մա­կար­գում կա­րող է դառ­նալ ջար­դա­րար ու ա­ռա­ջաց­նել ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­ նե­րի անն­պա­տակ ծախ­սում ­ն եր: Ե­թե այս ա­մե­նին ա­վե­լաց­նենք վստա­հու­թյան ճգնա­ժամն ու կո­ ռուպ­ցիոն ռիս­կե­րը, պարզ կդառ­ նա, թե այս «աս­ֆալ­տա­պատ­ման» ո­րա­կը ինչ­պի­սին կլի­նի:  n Շա­րու­նա­կե­լի:

Սա­կարկ­ման ոչ են­թա­կա նպա­տակ­ներ Ար­մե ն Գ­րի­գոր­յան, Mediamax.am

Ա

շ­խար­հի տար­բեր հա­սա­րա­ կու­թյուն­ներ ի­րենց ա­ռա­ ջըն­թա­ցն ա­պա­հո­վել են հա­սա­ րա­կա­կան շար­ժում ­ն ե­րի շնոր­ հիվ: Հա­սա­րա­կա­կան շար­ժում­ նե­րը ա­ռանձ­նա­հա­տուկ են ոչ միայն ավ­տո­րի­տար ռե­ժիմ ­ն ե­ րին, այլև ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան կարգ ու­նե­ցող երկր­նե­րին: Ա­կա­ դե­միա­կան շրջա­նում տար­բեր մո­տե­ցում ­ն եր կան շար­ժում ­ն ե­ րի ծագ­ման խնդրին: Հիմ ­ն ա­կան մո­ տե­ ցում ­նե­ րից մեկն այն է, որ գոր­ծող կա­ռա­վար­ման հա­մա­ կար­գը ու­նակ չի լի­նում իր վրա վերց­նել առ­կա խնդիր­նե­րի լուծ­ ման բե­ռը, և հա­սա­րա­կու­թյունն է իր վրա վերց­նում հա­մա­կար­գի բա­րե­փոխ­ման և ար­դա­րու­թյան հաս­տատ­ման գոր­ծա­ռույ­թը: Շար­ժում ­ն ե­րը հա­սա­րա­կու­ թյու­նում գոր­ծող կոնֆ­լիկտ­նե­ րը դուրս են բե­րում կա­ռա­վար­ ման հա­մա­կար­գի գոր­ծա­ռույ­ թի շրջա­նակ­նե­րից և հան­րա­յին հա­մա­ձայ­նու­թյան շրջա­նակ­նե­ րում լու­ծում ­ն եր տա­լիս: Ալ­բեր­ տո Մե­լու­չին գտնում է, որ շար­ ժում ­ն ե­րը փո­խում են գոր­ծող խա­ղի կա­նոն­նե­րը, ա­ռաջ են քա­շում սա­կարկ­ման ոչ են­թա­կա

նպա­տակ­ներ և հար­ցա­կա­ նի տակ են դնում իշ­ խա­ նու­ թյան կող­մից ու­ժի կի­րառ­ման լե­գի­տի­մու­թյու­նը: Շար­ժում ­ն ե­րի ա­մե ­նա­մեծ վտանգ­նե­րից մե­կը կու­սակ­ցա­ կա­նա­ցումն է: Այն վտան­գա­վոր է, քա­ նի որ հենց նաև կու­ սակ­ ցու­թյուն­նե­րի ան­գոր­ծու­թյան պատ­ճա­ռով է հա­սա­րա­կու­թյու­ նը իր վրա վերց­ նում խնդիր­ նե­րի լուծ­ման ա­ռա­քե­լու­թյու­նը: Այ­սինքն՝  կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը ի­րենց ան­գոր­ծու­թյան և ոչ լե­գի­ տիմ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի շնոր­ հիվ ժա­մա­նա­կին ի վի­ճա­կի չեն լի­նում խնդիր­նե­րի լուծ­ման դե­ րա­կա­տա­րը դառ­նալ: Այդ­պի­սի պայ­ման­նե­րում կու­սակ­ցա­կա­ նա­ցու­մը ան­մի­ջա­պես բե­րում է շարժ­ման հե­ղի­նա­կազրկ­ման: Այ­սօր Հա­յաս­տա­նում վե­րը նշված ի­ րա­ վի­ ճակն է, երբ բո­ լոր կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րն անխ­ տիր կորց­ րել են ի­ րենց լե­ գի­ տի­մու­թյու­նը: Չորս կու­սակ­ցու­ թյուն­նե­րը ի­րար հետ միա­սին չեն կա­րո­ղա­ցել ա­պա­հո­վել 44 պատ­գա­մա­վո­րի ձայն, որ­պես­ զի կա­րո­ղա­նան «Հարս­նա­քա­ րի» հետ կապ­ված գոր­ծը օ­րենս­ դիր մարմ ­ն ում օ­րա­կարգ բե­րել: Սա ցույց է տա­ լիս, որ նրանք ու­նակ չեն որևէ հա­սա­րա­կա­ կան հնչե­ղու­թյուն ու­նե­ցող հար­ ցին լու­ծում տալ պե­տա­կան

հա­մա­կար­գի շրջա­նակ­նե­րում: Այդ իսկ պատ­ճա­ռով  կու­սակ­ցու­ թյուն­նե­րի լու­ծա­րու­մը և հան­րա­ յին հե­նա­րա­նի վրա նոր կու­սակ­ ցու­թյուն­նե­րի ձևա­վո­րու­մը օ­րա­ կար­գա­յին հարց է դառ­նում: Կար­ծես թե Հա­յաս­տա­նում շար­ժում է ձևա­վոր­վում, ո­րի ար­մատ­նե­րը գա­լիս են կի­նո «Մոսկ­վա­յի» ա­մա­ռա­յին դահ­լի­ ճից, Թռչ­կա­նից, Մաշ­տո­ցի այ­ գուց և այլ տե­ ղե­ րից: Շար­ ժու­ մը դեռ ձևա­ վոր­ ման փու­ լում է, սա­կայն ո­րո­շա­կի խնդիր­ներ են ա­ռա­ջա­ցել: Ար­դեն փորձ է կա­ տար­վում կա՛մ կու­սակ­ցա­կա­ նաց­նել, կա՛մ էլ այն որևէ խմբի նպա­տակ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­ խա­նեց­նել: Սա­կայն շարժ­ման գլխա­վոր հա­ջո­ղու­թյու­նը լի­ նե­լու է ոչ ֆոր­մալ ցան­ցի ձևով գոր­ծե­լու տար­բե­րա­կը, քա­ նի որ այդ դեպ­ քում հա­ սա­ րա­ կու­թյան լայն շեր­տե­րին հնա­ րա­վո­րու­թյուն կտա մաս­նակ­ցել և իր ներդ­րու­մը ու­նե­նալ: Այս դեպ­քում շարժ­ման ա­ռաջ­նորդ­ նե­րի դե­րը պայ­մա­նա­վոր­ված պետք է լի­նի նրանց ստանձ­նած պա­տաս­խա­նատ­վու­թյամբ: Մ­յուս կող­մից՝ շար­ժու­մը պետք է կա­րո­ղա­նա հա­սա­րա­ կու­թյան մեջ ար­դա­րու­թյան վե­ րա­կանգն­ման ու հաս­տատ­ման գոր­ծա­ռույթն իր ձեռ­քը վերց­ նել, ո­րով հար­ցա­կա­նի տակ է

դնե­լու իշ­խա­նու­թյան կող­մից ու­ժի կի­րառ­ման գոր­ծա­ռույ­թը: Նաև կարևոր է, որ իր ա­ռաջ ոչ սա­կարկ­ման են­թա­կան նպա­ տակ­ ներ դնի ու խա­ ղի կա­ նոն­ նե­րի փո­փո­խու­թյուն մտցնի հա­ սա­րա­կու­թյու­նում: Հա­սա­րա­ կա­կան շար­ժում ­ն ե­րն անհ­րա­ ժեշ­տու­թյուն են դառ­նում այն ժա­մա­նակ, երբ գոր­ծող հա­մա­ կար­գը կորց­նում է ու­նա­կու­թյու­ նը լու­ծե­լու հա­սա­րա­կու­թյու­նում գո­յու­թյուն ու­նե­ցող խնդիր­նե­րը: Ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո սյու­նակ­նե­րից մե­կում գրել էի «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­ սակ­ցու­թյան հնա­րա­վոր նոր դե­ րի մա­ սին, ո­ րը պետք է պայ­ մա­նա­վոր­ված լի­ներ վեր­ջի­նիս

ընդ­դի­մա­դիր դիր­քո­րոշ­մամբ. կա՛մ «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տա­ նը» կոա­լի­ցիա կստեղ­ծի Հան­ րա­պե­տա­կա­նի հետ, և հա­սա­ րա­կու­թյու­նը ստիպ­ված կլի­նի երկ­րի բա­րե­փոխ­ման ամ­բողջ բե­ ռը իր վրա վերց­ նել, կա՛մ էլ ԲՀԿ-ն ընդ­դի­մա­դիր կդառ­նա և խորհր­դա­րա­նում մրցակ­ցա­յին նոր կա­նոն­ներ կստեղ­ծի, ինչն էլ նոր շունչ կհա­ ղոր­ դի երկ­ րի զար­գաց­մա­նը:  Ա­ռա­ջին տար­բե­րա­կը մնա­ցել է ու­ժի մեջ, և հա­սա­րա­կու­թյու­ նը պետք է երկ­ րի զար­ գաց­ ման ու բա­րե­փոխ­ման գոր­ծը իր վրա վերց­նի, որն էլ ար­տա­հայտ­վե­լու է հա­սա­րա­կա­կան շարժ­ման մի­ ջո­ցով:  n


| № 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ.

4 | Օրակարգ

«Սի­վի­լի­թա­սի» դեմ գոր­ծըն­թա­ցը սպառ­նում է Հա­յաս­տա­նի հե­ղի­նա­կու­թյա­նը Փաս­տա­բա­նը չի բա­ցա­ռում հար­ցի տե­ղա­փո­խու­մը Հա­յաս­տա­նի դա­տաի­րա­վա­կան հար­թու­թյու­նից

Հի­շեց­նենք, որ Ազ­գա­յին անվ­ տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյու­ նը մա­յի­սի 25-ին փո­ղե­րի լվաց­ ման հատ­կա­նիշ­նե­րով քրեա­կան գործ է հա­րու­ցել, որն առնչ­վում է «Սի­վի­լի­թաս» հիմ ­ն ադ­րա­մի ն և ն­ րա հիմ ­նա­ դիր Վար­ դան Օս­ կան­յա­նին: Ներ­կա­յում Պե­տե­կա­ մուտ­նե­րի կո­մի­տեն ու­սում ­ն ա­սի­ րում է «Սի­վի­լի­թա­սի» հար­կա­յին գոր­ծու­նեու­թյու­նը: «Մենք ի սկզբա­ նե կարևո­ րու­ թյուն ենք տվել, որ մեր գոր­ ծու­ նեու­թյու­նն ամ­բող­ջու­թյամբ լի­նի օ­րեն­քի դրույթ­նե­րով և թա­փան­ ցիկ: Եվ ու­րախ եմ ա­սել, որ այն, ինչ մենք ակն­կա­լում էինք, իս­կա­ պես, մեր փաս­տաթղ­թա­յին, հաշ­ վա­պա­հա­կան գոր­ծու­նեու­թյու­նը բա­վա­կան մա­քուր է»,– ա­սաց Ղա­ զար­յա­նը՝ հա­վե­լե­լով, որ քրեա­ կան գոր­ծի հա­րու­ցումն ան­հիմն է: Լ­րագ­րող­նե­րից մե­կը դի­տար­ կում ա­րեց, թե «Սի­վի­լի­թա­սը» ֆի­նան­սա­վոր­վում է մոր­մոն­նե­ րի կող­մից [ակ­նար­կե­լով ա­մե­ րի­կա­ցի բա­րե­գործ Ջոն Հանթս­ մա­նի մա­սին, ո­րի հատ­կաց­րած գու­մա­րով է «Սի­վի­լի­թաս» հիմ­ նադ­րա­մը սկսել գոր­ծու­նեու­թյու­ նը] և խնդ­րեց մեկ­նա­բա­նու­թյուն: «Մենք ու­նենք ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն տար­բեր դո­նոր­ նե­րի կող­մից՝ տար­բեր կրոն­նե­րի պատ­կա­նող»,– ասաց Ղա­զար­յա­ նը՝ հա­վե­լե­լով, որ «Սի­վի­լի­թա­ սը» ֆի­նան­սա­վոր­վում է մի շարք ան­հատ­նե­րի և մի շարք գոր­ծըն­ կեր­նե­րի կող­մից: Դո­նոր­նե­րի և ներդ­րող­նե­րի կրո­նա­կան պատ­կա­նե­լու­թյան հար­ցը շո­շա­փե­լը Ղա­զար­յա­նը

«աբ­սուրդ» ո­րա­կեց: «Դե ու­րեմն, գի­ տե՞ք, երևի Գ­ յում­ րիում էլ մի բան կա: Ք­ սան տա­ րի պա­ րոն Հանթս­մա­նը Գ­յում­րիին էլ է օգ­ նու­թյուն  տվել, Հա­յաս­տա­նին էլ: Գի­տե՞ք, մենք ար­դեն աբ­սուր­ դի մա­կար­դա­կի ենք իջ­նում, երբ մեր գոր­ծըն­կեր­նե­րի, դո­նոր­նե­րի, ներդ­րող­նե­րի հետ ոչ թե նրանց գոր­ծու­նեու­թյան մա­սին ենք խո­ սում, այլ կրո­նա­կան պատ­կա­նե­ լու­թյան: Այս­տեղ ար­դեն ար­ձա­ գան­քե­լու տեղ չկա, չար­ժե նույ­ նիսկ անդ­րա­դառ­նալ»: Սալ­բի Ղա­զար­յա­նը տե­ղե­կաց­ րեց, որ Հիմ ­ն ադ­րա­մի փաս­տա­ բան Ար­թուր Գ­րի­գոր­յա­նը կմտնի դա­տա­րան՝ ԱԱԾ-ի ո­րո­շու­մը վե­ րաց­նե­լու խնդրան­քով, ո­րի հի­ ման վրա գոր­ծը հա­րուց­վել է, և վա­րույթ է ըն­դուն­վել: Գ­րի­գոր­յա­նը, պա­տաս­խա­նե­ լով հար­ցին, թե ինչ­պես է գնա­ հա­տում շան­սե­րը՝ դա­տա­րա­ նը կմեր­ ժի՞ խնդրան­ քը, թե՞ ոչ, ա­սաց. «Շան­սե­րը, բնա­կա­նա­ բար, բարձր չեն գնա­ հատ­ վում այն պարզ պատ­ճա­ռով, որ այս­ տեղ ամ­բողջ դա­տաքնն­չա­կան հա­մա­կար­գի այդ նե­րու­ժը պետք է աշ­խա­տի, որ ի­րենց ներ­կա­յաց­ րած գոր­ծի հիմ­քե­րը ինչ-որ կերպ ար­դա­րաց­նեն: Ձեր ու­շադ­րու­ թյու­ նը հրա­ վի­ րում եմ այն հան­ գա­ ման­ քին, որ մենք հի­ մա չենք ա­ սում, որ ում դուք կաս­ կա­ ծում եք, ան­մեղ են: Մենք ա­սում ենք՝ ի սկզբա­նե այդ գոր­ծը, ո­րը հա­րու­ ցել եք, այդ ո­րո­շու­մը վե­րաց­րեք: Ե­թե վե­րաց­նեն, դա ան­նա­խա­ դեպ բան կլի­նի Հա­յաս­տա­նի դա­ տա­կան հա­մա­կար­գի, քննչա­կան

Ֆոտոլուր

Ա­ղա­ղակ չկա, ո­րով­հետև «Սի­վի­լի­թա­սը» չորս տա­րի փայ­լուն գոր­ ծու­նեու­թյուն է վա­րել: «Սի­վի­լի­թաս» հիմ­ն ադ­րա­մի տնօ­րեն Սալ­բի Ղա­զար­յա­նը ե­րեկ հրա­վի­րած ա­սու­լի­սին այս­պես պա­տաս­խա­նեց լրագ­րո­ղի հար­ցին, թե ին­չու ա­ղա­ղակ չկա, արդ­յոք խախ­տում­ն եր չե՞ն կա­րո­ղա­նում բա­ցա­հայ­տել «Սի­վի­լի­թաս» հիմ­ն ադ­րա­մին առնչ­ վող հա­րուց­ված քրեա­կան գոր­ծի նա­խաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում:

հա­մա­կար­գի հա­մար: Այ­դու­հան­ դերձ, հույս­ ներս չենք կորց­ նում: Մենք հի­մա դի­մում ենք ա­ռա­ջին ատ­յա­նի դա­տա­րան: Ե­թե չվե­ րաց­նեն, բնա­կա­նա­բար կդի­մե նք նաև Վե­րաքն­նիչ, Վճ­ռա­բեկ դա­ տա­րան»,– ա­սաց նա՝ հա­վե­լե­ լով, որ կախ­ված հան­գա­մանք­նե­ րից՝ ի­րենք կո­րո­շեն ինչ լրա­ցու­ ցիչ մի­ջոց­նե­րի դի­մել: Նա չբա­ ցա­ռեց, որ հար­ցը կա­րող է դուրս գալ Հա­յաս­տա­նի դա­տաի­րա­վա­ կան հար­թու­թյու­նից: «Ե­թե Հա­ յաս­տա­նում ի­րա­վա­կան պաշտ­ պա­նու­թյան բո­լոր մի­ջոց­նե­րը սպառ­վեն, և իշ­խա­նու­թյուն­ներն ի­րենց այս հե­տապն­դում ­ն ե­րը հասց­նեն չա­կեր­տա­վոր տրա­մա­ բա­նա­կան ա­վար­տին, ա­պա մի­ ջազ­գա­յին դա­տա­կան վերհս­կո­ ղու­թյան հա­մա­կարգ ևս կա: Սա­ կայն այս պա­ հին վա­ ղա­ ժամ եմ հա­մա­րում դրա մա­սին խո­սե­լը»: «Ի՞նչ եք բո­ղո­քար­կում» հար­ ցին Գ­րի­գոր­յա­նը պա­տաս­խա­ նեց. «Մենք հի­ մա ա­ սում ենք հետև­յա­լը, որ քրգործ է հա­րուց­ վել հետև­յալ հան­գա­մանք­նե­րի մատ­ նանշ­ մամբ, որ տե­ ղի է ու­ նե­ցել գոր­ծարք, ա­ռու­վա­ճառք, դրա­նից գո­յա­ցած գու­մա­րը, ըստ ԱԱԾ քննչա­կան ծա­ռա­յու­թյան,

ամ­բող­ջու­թյամբ պետք է ուղղ­ վեր «Սի­վի­լի­թաս» հիմ ­ն ադ­րա­ մին, սա­կայն դրա միայն մի մասն է ուղղ­վել: Այ­սինքն՝ մատ­նանշ­ վում են քա­ղա­քա­ցիաի­րա­վա­կան դա­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ ներ, սա­կայն հետևու­թյուն է ար­ վում փո­ղե­րի լվաց­ման ինչ-որ մի հան­գա­ման­քի մա­սին: Մենք բո­ ղո­քար­կում ենք «Սի­վի­լի­թա­սի» ա­նու­նից՝ նշե­լով, որ նախևա­ ռաջ, որ նկա­րագր­ված հան­գա­ մանք­նե­րում փո­ղե­րի լվաց­ման հան­ցա­կազ­մը ա­ռերևույթ բա­ցա­ կա­յում է: Այս­տեղ դուք նկա­րագ­ րում եք քա­ղա­քա­ցիաի­րա­վա­կան գոր­ծարք: Եվ, ի վեր­ջո, քա­նի որ ձեր տված այդ ձևա­ կեր­ պում ­նե­ րից ուղ­ղա­կի կամ ա­նուղ­ղա­կի հետևում է, որ «Սի­վի­լի­թա­սին» ուղղ­վել են հան­ցա­վոր ճա­նա­ պար­հով ձեռք բեր­ված դրա­մա­ կան մի­ջոց­ներ, այդ ձևա­կեր­պու­ մը մե­ծա­պես վնա­սում է «Սի­վի­ լի­թա­սի» հե­ղի­նա­կու­թյա­նը, ո­րի գոր­ծու­նեու­թյու­նը այս տա­րի­նե­ րի ըն­թաց­քում միշտ ե­ղել է թա­ փան­ ցիկ, և ստ­ վեր գցե­ լու որևէ հիմք դուք չու­ նեք: Այ­ սինքն՝ հե­ ղի­նա­կու­թյանն է վնա­սում, իսկ պա­տիվն ու հե­ղի­նա­կու­թյու­նը ևս մի­ջազ­գա­յ­նո­րեն պահ­պան­վող

ար­ժեք­ներ են»: Շա­րու­նա­կե­լով՝ փաս­տա­բա­նը հի­շեց­րեց, որ գլ­ խա­վոր դա­տա­խա­զին ուղղ­ ված ի­րենց բո­ղո­քը ևս մեր­ժել են՝ պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ, որ «իբր որևէ ի­րա­վուն­քի խախ­տում չկա»: Հար­ցին, որ փաս­տո­րեն նաև բա­րե­րար Հանթս­մա­նին են մե­ ղադ­րում ա­պօ­րի­նու­թյուն գոր­ծե­ լու մեջ, Սալ­բի Ղա­զար­յա­նը պա­ տաս­խա­նեց կարճ. «Փաս­տո­րեն»: Ղա­զար­յանն ա­սաց, որ այս գոր­ծըն­թա­ցը սպառ­նում է Հա­ յաս­տա­նի հե­ղի­նա­կու­թյա­նը, Հա­ յաս­տա­նի վստա­հե­լիու­թյա­նը՝ որ­պես գոր­ծըն­կե­րոջ, և Հա­յաս­ տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյան հետևո­ ղա­կան լի­նե­լու համ­բա­վին: «Ե­թե այ­սօր այդ ան­ձը և որևէ այլ անձ քո բա­րե­րարն է, քո նվի­րա­տուն է, և մի քա­ նի տա­ րի հե­ տո այլ նպա­տակ­նե­րով դու պատ­րաստ ես ոտ­նա­կո­խել այդ մար­դու ա­նու­նը, դա ար­դեն կնշա­նա­կի, որ մենք պատ­ րաստ չենք ազն­ վո­րեն գոր­ծակ­ցել այդ մարդ­ կանց հետ, ո­ րոնք միայն բա­ րե­ րա­րու­թյուն են ա­րել Հա­յաս­տա­ նում»,– ա­սաց «Սի­վի­լի­թա­սի» տնօ­րե­նը: Դի­տարկ­մա­նը, որ Վար­դան Օս­կան­յա­նը այս գոր­ծում քա­ղա­ քա­կան են­թա­տեքստ է տես­նում, և հի­ մա, երբ որևէ բան չի բա­ ցա­հայտ­վում, կա­րե­լի՞ է ա­սել, որ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը քա­ղա­քա­կան հե­տապն­դու­մը դա­դա­րեց­րել են, Ղա­զար­յա­նը պա­տաս­խա­նեց. «Քա­ նի որ գոր­ ծը կարճ­ ված չէ, այն շա­րու­նակ­վում է: Ե­թե գոր­ ծը շա­րու­նակ­վում է, մենք շա­րու­ նա­կում ենք ա­սել, որ այն­տեղ կա քա­ղա­քա­կան նպա­տակ, քա­ղա­ քա­կան պատ­վեր, քա­ղա­քա­կան մի բան, ո­րով­հետև չկա որևէ ու­ րիշ փաս­տա­ցի մեղք, պրոբ­լեմ, սխալ­մունք, խախ­տում և այլն»։  n Օվ­սան­նա Գևորգ­յան

Ազ­գա­յին հե­րո­սի կո­չում շնոր­հել Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նին Սեյ­րան Հա­նո­յան, Yerkir.am

Ե

ս այս­ պես եմ մտա­ ծում՝ ե­ թե երկ­ րում կա գո­ նե մեկ մարդ, ո­րը կար­ծում է, որ «Ռու­ բեն Հայ­րա­պետ­յա­նը բարձր տղա է», ի՞նչն է խան­ գա­ րում Սերժ Սարգս­յա­նին Ազ­գա­յին հե­րո­ սի կո­չում շնոր­հել «Հարս­նա­քա­ րի» դեպ­քե­րի ի­րա­կան հե­րո­սին։ Ես կա­տակ չեմ ա­նում։ Եվ մտա­ դիր չեմ ծաղ­ րի են­ թար­ կել պե­ տա­կան պարգև շնոր­հե­լու ինս­ տի­տու­տը։ Բայց ես կար­ծում եմ, որ ե­ թե ԱԺ-ն պե­ տա­ կան ինս­ տի­տուտ է, ո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը Վա­հե Ա­վետ­յա­նի սպա­նու­թյու­ նից հե­տո կա­րող է այդ­պի­սի ար­ տա­հայ­տու­թյուն ա­նել, ին­չո՞ւ չի կա­րող հե­րո­սի կո­չում շնոր­հել Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նին։ Ցի­նիզ­մը հա­մա­մարդ­կա­յին զգա­ցում է և սո­վո­րա­բար ծա­ ռա­յեց­վում է ոչ հետևո­ղա­կան

մար­դուն «դար­ձի» բե­րե­լու գոր­ ծին: Այ­ սինքն՝ ցի­ նիզմն անհ­ րա­ժեշտ է անսկզ­բունք մար­դու դաշ­տում խա­ղալ կա­րո­ղա­նա­ լու հա­ մար։ Երբ կա բռնու­ թյուն, կա զոհ, կա այդ բռնու­թյան մաս­ նա­կից­նե­րի հո­վա­նա­վոր, կա այդ հո­վա­նա­վո­րին հո­վա­նա­վո­րող կու­սակ­ցու­թյուն, և այդ կու­սակ­ ցու­թյան ղե­կա­վարն էլ երկ­րի ղե­ կա­վարն է, շղթան հստակ է։ Բո­ լո­րը գի­տեն, թե ով ին­չի հա­մար է պա­տաս­խա­նա­տու։ Գի­տեն նաև, որ վի­ճա­կը երկ­րում կա­րող է ա­վե­լի վատ լի­նել, բայց մար­դիկ ի­րենց զգո­նու­թյու­նը չեն կորց­ նում պե­տա­կա­նու­թյուն հաս­կա­ ցու­թյան հան­դեպ։ Բո­լո­րը գի­ տեն, որ «պե­տա­կա­նու­թյու­նը» քա­ղա­քա­կան, քա­ղա­քա­ցիա­կան և այլ ինս­տի­տուտ­նե­րի առ­կա­յու­ թյունն է։ Մենք ու­ նենք ԱԺ, որ­ տեղ ազ­ գի ընտր­յալ­ներ են հա­վաք­ված։ Գե­ղամ­յա­նը դրան­ցից մեկն է։ «Պե­տա­կա­նու­թյու­նը» են­թադ­ րում է նաև պե­տա­կան սահ­ման,

ո­րի ներ­սում յու­րա­քանչ­յուրն ու­ նի ա­զա­տո­րեն որևէ երևույ­ թի հան­դեպ ստեղ­ծա­գոր­ծա­բար ար­տա­հայտ­վե­լու և դ­րա հա­ մար պա­տաս­խան չտա­լու հնա­ րա­վո­րու­թյուն։ Հի­մա, երբ Գե­ ղամ­յա­նը նման բան է ա­սում, դա պե­տա­կա­նու­թյան շրջա­նակ­նե­ րո՞ւմ է, թե՞ ոչ։ Ե­թե պե­տա­կա­նու­ թյան շրջա­նակ­նե­րում է, ու­րեմն Ար­տա­շես Գե­ղամ­յա­նը քրեո­ րեն վտան­ գա­ վոր տարր է, նշա­ նա­ կում է՝ այդ մար­ դը նույն­ պես մարդ­կանց հան­դեպ ո­րո­շա­կիո­ րեն հակ­ված է բռնու­թյուն­նե­րի։ Հատ­կա­պես որ մարդ­կանց աջ ու ձախ ստոր է ա­սում։ Ե­թե պե­տա­ կա­նու­թյան շրջա­նակ­նե­րում չէ, այ­սինքն՝ ե­թե պե­տա­կա­նու­թյուն չու­նենք, և ն­ման մտքե­րը օ­րի­նա­ չափ են, ու­րեմն ճիշտ է և՛ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նը, և՛ Ար­տա­շես Գե­ ղամ­յա­նը։ Ո­րով­հետև պե­տա­կա­ նու­թյու­նը պա­տաս­խա­նատ­վու­ թյուն է։ Պե­տա­կա­նու­թյուն ու­նե­ ցող երկ­րի հա­մար Գե­ղամ­յա­նը

կա­ րող էր լի­ նել կա՛մ որ­ պես քրեա­կան խրո­նի­կա­յի թե­մա, կա՛մ էլ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը որ­պես հո­գե­բու­ժու­թյան ու­սում ­ն ա­սի­րու­ թյան ա­ռար­կա հա­մար­վող թե­ մա։ Դ­րա­նից ոչ մե­կը, բնա­կա­նա­ բար, տե­ղի չի ու­նե­նա։ Մենք կա­ րո՞ղ ենք են­ թադ­ րել, որ հան­ ձին Գե­ղամ­յա­նի ա­զատ կամ­քով ար­ ած ար­տա­հայ­տու­թյան՝ մենք ու­ նենք Հա­յաս­տան եր­կիր ա­ռանց պե­տա­կա­նու­թյան։ Այդ մար­դը ժա­մա­նա­կին քա­րը քա­րին չէր թող­նում՝ Սերժ Սարգս­յա­նին և ն­րա թի­մա­կից­նե­րին քննա­դա­ տե­լով։ Ընդ ո­րում՝ դա ա­նում էր նույն­քան ան­ճա­շակ, որ­քան այ­ սօր Սերժ Սարգս­յա­նին գո­վա­բա­ նե­լիս։ Ու­րեմն՝ ե­թե Գե­ղամ­յանն ի­րեն թույլ է տա­լիս այդ­պի­սի ցի­ նիզմ, նրան պետք է վե­րա­դարձ­ նենք այդ ցի­նիզ­մը։ Չ­մո­ռա­նանք, որ նա ե­րե­խա­ներ և թոռ­նիկ­ներ ու­նի, և Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նը միայն մեզ չի սպառ­ նում։ Վա­ ղը նրա տե­սա­կը սպառ­նա­լու է Գե­ ղամ­յա­նի ժա­ռանգ­նե­րին։

Եվ որ­պես­զի գե­ղամ­յա­նա­կան ցի­նիզ­մը օ­րեն­քի պաշտ­պա­նու­ թյու­ նից դուրս չմնա, և այս­ պի­ սի հոդ­ված­ներ չգրվեն աստ­վա­ ծաշնչ­յան մեջ­բե­րում ­ն ե­րի մաս­ նա­գե­տի հաս­ցեին, պետք է պնդել՝ օ­րենսդ­րա­կան նա­խա­ ձեռ­նու­թյամբ հան­դես գալ, դի­մել Սերժ Սարգս­յա­նին և օ­րե­րով պի­ կետ կազ­մա­կեր­պել նրա նստա­ վայ­րի առջև, որ­պես­զի երկ­րի ղե­ կա­վա­րը Ազ­գա­յին հե­րո­սի կո­չում շնոր­հի «Հարս­նա­քա­րի» սե­փա­ կա­նա­տեր Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­ յա­ նին։ Ըստ այդմ՝ պետք է պա­ հան­ջել, որ­  Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­ յա­նը հետ վերց­նի պատ­գա­մա­վո­ րա­կան ման­դա­տից հրա­ժար­վե­լու մա­սին իր դի­մու­մը, և ու­շիու­ շով հետևել, թե գե­ղամ­յա­նա­կան տե­սա­կը, երբ կու­նե­նա իր զո­հե­ րը, երբ մո­մա­վա­ռու­թյան կշտա­ պի «Հարս­նա­քար»: Ո­րով­հետև «բարձր տղան» բարձր տղա է միշտ,  և այդ բարձ­րու­թյու­նը սո­ վո­րա­բար հիշ­վում է, երբ մեջ­տե­ ղում զոհ է հայտն­վում։  n


№ 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ. |

Փողեր | 5

Մո­դե­լը կլա­նում ­ն երն են Հա­յաս­տա­նի ին­տեր­նետ հա­սա­նե­լիու­թյան շու­կա­յում շա­րու­նակ­վում է կոն­սո­ լի­դաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը

դոլար/դրամ

420 410 400 390

2011թ. հոկ­տեմ­բե­րին ստո­րագ­րել է $2,2  մլն­-ի վար­կա­յին ծրա­գիր: Ն­շենք, որ ե­թե «Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վին» մա­լու­խա­յին հե­ռուս­ տա­տե­սու­թյան ծա­ռա­յու­թյուն­ներ մա­տու­ցող ըն­կե­րու­թյուն է, ին­ տեր­նետն այս ըն­կե­րու­թյան հա­ մար ու­ղեկ­ցող բիզ­նես է, ա­պա Ucom-ի հիմ ­ն ա­կան բիզ­նե­սը ին­ տեր­նետ հա­սա­նե­լիու­թյան տրա­ մադ­րումն է, հե­ռուս­տա­տե­սա­յին ա­լիք­նե­րի և VoIP ծա­ռա­յու­թյուն­ նե­րը հա­րա­կից են։ Ե­ թե NetSys-ի և iCON-ի դեպ­ քում տե­ղի ու­նե­ցավ կլա­նում և ակ­տիվ­ն ե­րի կոն­սո­լի­դա­ցում մեկ ընդ­հա­նուր բրեն­դի ներ­քո, ա­պա «Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վիի» դեպ­ քում Ucom-ը պատ­ րաստ­ վում է զար­գաց­նել այն որ­պես ա­ռան­ ձին բրենդ՝ շա­րու­նա­կե­լով տրա­ մադ­րել բո­լոր այն ծա­ռա­յու­թյուն­ նե­րը, ո­րոնք մինչ այս ա­ռա­ջար­ կել է ըն­կե­րու­թյու­նը։ Ն­շենք, որ գոր­ծար­քի փա­ կու­մից հե­տո մա­լու­խա­յին հե­ ռուս­տա­տե­սու­թյան ծա­ռա­յու­ թյուն­նե­րի շու­կա­յում Ucomից բա­ ցի կմնա միայն մեկ խո­ շոր խա­ղա­ցող՝ «Եվ­րո­կա­բել» ըն­կե­րու­թյու­նը: Ucom-ի ագ­րե­սիվ քա­ղա­քա­ կա­նու­թյունն ու ինչ-որ ա­ռու­մով ոչ պրո­ֆի­լա­յին ակ­տի­վի ձեռք­ բե­րու­մը բա­վա­կան ու­շագ­րավ է, ե­ թե հաշ­ վի առ­ նենք, որ «Ին­ տե­րակ­տիվ Թի­վիի» մա­լու­խա­ յին ցանցն ընդգր­կում է մայ­րա­ քա­ղա­քի բո­լոր այն վար­չա­կան շրջան­նե­րը, որ­տեղ ար­դեն իսկ ներ­կա­յաց­ված է Ucom-ը։ Ըն­կե­ րու­թյան կլա­նու­մը չի ընդ­լայ­նում Ucom-ի աշ­խար­հագ­րա­կան ներ­ կա­յաց­վա­ծու­թյու­նը։ Բա­ցի այդ՝

530

380 12.01

505.17

5.40 q 1.06%

510

itel.am

490 12.01

12.04

ռուբլի/դրամ

12.64

12.07 0.04 q 0.32%

Ucom-ը շա­րու­նա­կում է բա­ժա­նոր­դա­յին բա­զա­յի ընդ­լայն­ման քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նը։

«Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վիի» ա­ռա­ ջար­կած ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը՝ թե՛ գնա­յին և թե՛ տե­սա­կա­նու ա­ռու­ մով, մրցակ­ցա­յին լուրջ ա­ռա­ վե­լու­թյուն­ներ չու­նեն Ucom-ի հա­մե­մատ։ Շու­կա­յի մաս­նա­կից­նե­րի կար­ ծի­քով՝ «Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վիի» կլա­նու­մը Ucom-ի նա­խորդ տար­ վա քա­ղա­քա­կա­նու­թյան տրա­ մա­բա­նա­կան շա­րու­նա­կու­թյունն է. ըն­կե­րու­թյու­նը պար­զա­պես ընդ­լայ­նում է բա­ժա­նոր­դա­յին բա­զան՝ նա­խա­պատ­րաստ­վե­լով վա­ճառ­քի։ Ըստ մաս­նա­գետ­նե­ րի՝ ֆի­նան­սա­կան տե­սա­կե­տից Ucom-ի հա­մար բա­ժա­նոր­դա­յին բա­զա­յի ընդ­լայ­նու­մը շատ ա­վե­ լի շա­հա­վետ է կլա­նում ­ն ե­րի, քան սե­փա­կան ցան­ցի ըն­դար­ձակ­ ման ճա­նա­պար­հով։ Մո­տա­վոր հաշ­վարկ­նե­րով՝ մեկ բա­ժա­նորդ ներգ­րա­վե­լու հա­մար Ucom-ը ծախ­ սում է $300-500։ «Վեր­ ջին մղո­նը» ըն­կե­րու­թյունն ա­պա­հով­ վում է օպ­տի­կաման­րա­թե­լա­յին մա­լու­խի մի­ջո­ցով, բա­ժա­նոր­դի մոտ տե­ղադր­վում են բա­վա­կան թանկ սար­քա­վո­րում ­ն եր։ Ինչ­պես հայ­տա­րա­րում է ըն­կե­րու­թյու­ նը, բա­ժա­նոր­դին տրա­մադր­վում է 90 հազ. ար­ ժո­ ղու­ թյամբ Gpon

մո­դեմ (ի­րա­կան ար­ժե­քը՝ ֌45,5 հազ., ա­ ռանց ԱԱՀ-ի), ևս ֌40 հազ. ար­ժե թվա­յին TV tuner-ը։ Ն­շենք, որ ան­ցած տար­վա վեր­ջին «Օ­րա­կար­գի» հետ զ­րույ­ ցում Ucom-ի գլխա­ վոր տնօ­ րեն Հայկ Ե­սա­յա­նը հեր­քել էր ըն­կե­ րու­թյան վա­ճառ­քի մա­սին պար­ բե­րա­բար շրջա­նառ­վող լու­րե­ րը։ Ըստ նրա՝ ըն­կե­րու­թյան բիզ­ նես մո­դե­լը ոչ թե վա­ճառ­քի, այլ զար­գաց­ման մո­դել է՝ ա­ռա­ջարկ­ վում են այն­պի­սի ծա­ռա­յու­թյուն­ ներ, ո­րոնք այլ ըն­կե­րու­թյուն­ներ չեն տրա­մադ­րում։ Ն­շենք, որ 2011-ը Ucom-ը փա­ կել է ֌555 մլն վ­ն ա­սով, այն դեպ­ քում, երբ ըն­կե­րու­թյան 2010թ. վնա­ սը ֌170,7  մլն էր։ Ան­ ցած տա­րի ըն­կե­րու­թյունն ու­նե­ցել է ֌2,15  մլրդ­-ի հա­ սույթ (2010թ. հա­մե­մատ ա­վե­լի է 3,1 ան­գամ), ֌3,1  մլրդ­-ի առևտ­րա­յին և կ­րե­ դի­տո­րա­կան պար­տա­վո­րու­ թյուն­ներ, ֌4,23  մլրդ­-ի վար­կեր և փո­խա­ռու­թյուն­ներ։ Ըն­կե­րու­ թյան ֆի­նան­սա­կան հաշ­վետ­վու­ թյու­նից երևում է, որ ակ­տիվ­ն ե­ րի ծա­վա­լը (֌9,77  մլրդ) գե­րա­ զան­ցում է պար­տա­վո­րու­թյուն­ նե­րի ծա­վա­լին (֌8,5  մլրդ)։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Հե­տաձգ­վում է նաև Երևանի ջէկի «ջուր-ած­խա­յին» նա­խա­գի­ծը

PanARMENIAN

‹‹‹ էջ 1

Երևանի ջէկ-ում Հա­յաս­տա­նի հա­մար նոր՝ ջուր-ած­խա­յին տեխ­նո­լո­գիա­յով է­լեկտ­ րաէ­ներ­գիա­յի ար­տադ­րու­թյունն այդ­պես էլ չի կազ­մա­կերպ­վել։

տրա­մադ­րե­լու հետ, գոր­ծա­դիրն այ­դու­հան­դերձ գնաց նման քայ­ լի։ Ըստ ՊԵԿ-ի՝ ըն­կե­րու­թյու­նը ստեղծ­վել է 2011թ., և հ­նա­րա­վոր չէ պատ­կե­րա­ցում կազ­մել նա­ խորդ տա­րի­նե­րի տնտե­սա­կան գոր­ծու­նեու­թյան արդ­յունք­նե­րի մա­սին, ուս­տի բարձր է ռիս­կայ­ նու­թյան աս­տի­ճա­նը։

12.07

12.04

եվրո/դրամ

Քա­րա­ծու­խը հո­սանք չի դառ­նում ճա­նա­պար­հը։ Բա­ցի այդ՝ այս տար­վա փետր­վա­րին կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը ո­րո­շում է ըն­դու­նել ներդ­րու­մա­յին ծրագ­րի շրջա­նա­ կում ՀԱՆԱ-ՏՐԱՆՍ սահ­մա­նա­ փակ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյամբ ըն­կե­րու­թյան կող­մից ֌300  մլն-ը գե­րա­զան­ցող ապ­րանք­նե­րի ներ­ մուծ­ման դեպ­քում ե­րեք տա­ րով հե­տաձ­գել ԱԱՀ-ի վճա­րու­մը։ Ն­շենք, որ հենց այս ըն­կե­րու­թյու­ նը պետք է քա­րա­ծու­խը տե­ղա­փո­ խեր մինչև Վար­դե­նի­սի եր­կա­թու­ ղա­ յին հան­ գուց, և այս նպա­ տա­ կով SCANIA ըն­կե­րու­թյու­նից ձեռք էր բե­րե­լու 40 ինք­նա­թափ՝ կա­ տա­րե­լով ֌1,9  մլրդ­-ի ներդ­րում։ Ու­ շագ­ րավ է, որ թեև Պե­ տա­ կան ե­կա­մուտ­նե­րի կո­մի­տեն ո­րո­շա­կի մտա­վա­խու­թյուն­ներ ու­ներ՝ կապ­ված ՀԱՆԱ-ՏՐԱՆՍին հար­կա­յին ար­տո­նու­թյուն­ներ

2.34 q 0.56%

430

Ucom-ը շա­րու­նա­կում է ընդ­լայ­նել բա­ժա­նոր­դա­յին բա­զան ինչ­ պես սե­փա­կան ցան­ցի զար­գաց­ման, այն­պես է կլա­նում­ն ե­րի ճա­ նա­պար­հով։ Ըստ մաս­նա­գետ­նե­րի՝ սա ըն­կե­րու­թյու­նը թանկ գնով վա­ճա­ռե­լու քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մաս է։ Ucom-ում, սա­կայն, նշում են, որ ըն­ կե­ րու­ թյան բիզ­ նես մո­ դե­ լը ոչ թե վա­ ճառ­ քի, այլ զար­ գաց­ման մո­դել է։ Հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­ րը կար­գա­վո­րող հանձ­նա­ժո­ղո­ վի հու­լի­սի 11-ի՝ Ucom-ի կող­մից «Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վի» ըն­կե­րու­ թյա­ն ձեռք­բե­րու­մը թույ­լատ­րե­լու ո­րո­շու­մը, ըստ էու­թյան, Ucom-ի կող­մից ան­ցած տա­րի ազ­դա­ րար­ված կլա­նում ­ն ե­րի քա­ղա­քա­ կա­նու­թյան շա­րու­նա­կու­թյունն է։ Բայց ե­թե 2011թ. ձեռք բեր­ված NetSys-ը և iCON Communications-ը ար­դեն «մա­րող» ըն­կե­րու­թյուն­ ներ էին, ո­րոնք չկա­րո­ղա­ցան ին­ տեր­նետ հա­սա­նե­լիու­թյան շու­ կա­յում դի­մագ­րա­վել բջջա­ յին օ­պե­րա­տոր­նե­րի կող­մից թե­ լադր­ված մրցակ­ցու­թյա­նը, ա­պա «Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վին» զար­ գաց­ման նշան­ներ էր ցույց տա­ լիս։ Ըն­կե­րու­թյու­նը թեև մաս­ նա­գի­տա­ցած է մա­լու­խա­յին հե­ ռուս­տա­տե­սու­թյան ծա­ռա­յու­ թյուն­նե­րի շու­կա­յում, սա­կայն տա­րեսկզ­բից լայ­նո­րեն գո­վազ­ դում էր, իսկ մար­ տից ար­ դեն ա­ռա­ջար­կում ին­տեր­նետ հա­սա­ նե­լիու­թյան ծա­ռա­յու­թյուն։ «Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վին», փաս­ տո­րեն մար­տահ­րա­վեր նե­տե­լով Ucom-ին, կար­ծես չկա­րո­ղա­ցավ դի­մադ­րել մրցակ­ցու­թյա­նը։ Արդ­ յուն­քում ըն­կե­րու­թյան սե­փա­կա­ նա­տե­րեր Պավ­լիկ Մար­գար­յա­ նը (մաս­նա­բա­ժի­նը՝ 70%) և Կա­ րեն Մար­գար­յա­նը (մաս­նա­բա­ժի­ նը՝ 30%) ո­րո­շե­ցին այն օ­տա­րել Ucom-ին: Վա­ճառ­քի ո­րո­շումն ու­ շագ­րավ է, ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ ին­տեր­նետ հա­սա­նե­լիու­թյան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի զար­գաց­ ման հա­մար Վե­րա­կա­ռուց­ման և զար­գաց­ման եվ­րո­պա­կան բան­ կի հետ «Ին­տե­րակ­տիվ Թի­վին»

413.50

Ն­ շենք, որ թեև քա­ րած­ խի այ­ րու­ մից կրկնա­ կի շատ CO2 գազ է ար­տա­նետ­վում մթնո­լորտ, քան գա­զի, սա­կայն ներ­կա­յում, երբ Հա­յաս­տա­նի հա­մար ռու­սա­կան գա­զի գնի բարձ­րա­ցումն ար­ դեն ան­խու­սա­փե­լի է, քա­րա­ծու­ խը կա­րող է ո­րո­շա­կիո­րեն մեղ­ մել թանկ գա­զի գոր­ծո­նը։

Մո­տա­վոր հաշ­վարկ­նե­րով՝ 1 տոն­նա քա­րած­խի այ­րու­մից հնա­ րա­ վոր է ստա­ նալ 2 հազ. ԿՎտ/ժ է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա, ին­ չը նշա­ նա­ կում է, որ 1 ԿՎտ/ժ է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի ար­տադ­ րու­թյու­նում վա­ռե­լի­քի ծախ­ սը կկազ­ մի ֌13։ Ե­ թե հաշ­ վի առ­նենք Երևա­նի ջէ­կի ըն­թա­ ցիկ ծախ­սե­րը, շա­հույ­թը, ինչ­ պես նաև այն, որ հաշ­ վարկ­ նե­րը մո­տա­վոր են, ա­պա 1 կՎտ/ժ է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի գի­ նը չպետք է գե­րա­զան­ցի ֌20-ը։ Հա­մե­մա­տու­թյան հա­մար նշենք, որ «Հ­րազ­դա­նի է­ներ­ գե­տիկ կազ­մա­կեր­պու­թյան (Հ­րազՋԷԿ)» կող­մից գա­զի այ­ րու­մով ար­տադր­վող 1 ԿՎտ/ժ է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի սա­կա­գի­նը կազ­մում է ֌30,5, որն ա­մե­նա­ թանկն է Հա­յաս­տա­նի է­ներ­գա­ հա­մա­կար­գում։  n Ա.Չ.

13,20

12,50

11,80 12.01

12.04

եվրո/դոլար

1.219

12.07 0.01 q 0.81%

1,34

1,27

1,20 12.01

12.04

WTI Brent

նավթ

12.07

84.68 0.48 q 0.56% 99.27 0.29 p 0.29%

US$/bbl.

120

95

70 12.01 ոսկի

12.04

կբ 100 հհ comex

12.07

1577.0 18.3 q 1.14% 1557.3 14.5 q 0.92%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 12.01

12.04

(comex)

պղինձ

7485

12.07 4.4 q 0.06%

US$/tonne

8600

7800

7000 12.01 ցորեն

(cbt)

12.04

306.81

12.07 0.00 0 0.00%

US$/tonne

290

250

210 12.01

12.04

12.07

Տվյալները վերցված են 12.07, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

Հա­ցա­հա­տի­կի ու մսի հաշ­վին պա­հան­ջար­կը բա­վա­րա­րե­լու հա­մար ՕՊԵԿ-ը

n-tv.de

2013թ. ստիպ­ված կլի­նի օ­րա­կան 30,5  մլն բա­րել նավթ ար­տադ­րել։

ՄԷԳ-ն ՕՊԵԿ-ից լա­վա­տես է Նավ­թի հա­մաշ­խար­հա­յին պա­հան­ջար­կը 2013թ. կա­ճի 1,1%-ով 2013թ. նավ­թի հա­մաշ­խար­հա­յին պա­հան­ջար­կը կա­ճի 1,1%-ով՝ օ­րա­կան մինչև 909  մլն բա­րել: Այս­պի­սի կան­խա­տե­սում է հրա­ պա­րա­կել Մի­ջազ­գա­յին է­ներ­գե­տիկ գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը (ՄԷԳ): Ն­շենք, որ հու­նի­սին ՕՊԵԿ երկր­նե­րի կող­մից նավ­թի արդ­ յու­նա­հան­ման օ­րա­կան ծա­վալ­ նե­րը նվա­զել են 100 հազ. բա­ րե­ լով՝ մինչև 31,8  մլն բա­ րել/ օր՝ պայ­մա­նա­վոր­ված Ի­րա­ նում և Ան­գո­լա­յում նավ­թի ար­տադ­րու­թյան ծա­վալ­նե­րի կրճատ­մամբ: Գոր­ծա­կա­լու­թյու­նում նշել են, որ 2013թ. ՕՊԵԿ ան­դամ չհան­ դի­սա­ց ող երկր­նե­րում նավ­թի արդ­յու­նա­հա­նու­մը կա­վե­լա­նա օ­րա­կան 700 հազ. բա­րե­լով՝ հաս­նե­լով 53,9  մլն բա­րել/օրի՝ ըն­թա­ցիկ տար­վա 400 հազ. բա­րել/օր ա­ճի հա­մե­մատ։ ՄԷԳ-ի կան­խ ա­տե­սում ­նե­րի հա­մա­ձայն՝ ըն­թա­ցիկ տա­րում նավ­թի հա­մաշ­խ ար­հա­յին պա­ հան­ջար­կը կա­վե­լա­նա օ­րա­կան 800 հազ. բա­րե­լով՝ կազ­մե­լով 89 մլն բա­ րել/օր, ին­ չը 15 հազ. բա­րել/օր-ով զի­ջ ում է նա­խ որդ կան­խա­տես­մա­նը:  n

Ի հե­ճուկս թա­գու­հու Օ­լիմ­պիա­դան կօգ­նի Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յին հաղ­թա­հա­րել ռե­ցե­սիան

Ըստ Goldman Sachs-ի՝ ըն­ թա­ ցիկ տար­վա եր­րորդ ե­ռամս­յա­կում ա­ճը կա­պա­հով­վի Օ­լիմ­պիա­կան խա­ղե­ րի ըն­թաց­քում լրա­ցու­ցիչ աշ­խա­ տա­տե­ղե­րի ստեղծ­ման, ինչ­պես նաև օ­լիմ­պիա­կան հյու­րե­րի կող­մից ապ­րանք­նե­րի ու ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ բարձր պա­հան­ջար­կով։ Փոր­ձա­գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ ան­ կախ վերջ­նա­կան ցու­ցա­նիշ­նե­րից՝ ա­ճը կլի­նի կար­ճա­ժամ ­կ ետ, և չոր­ րորդ ե­ռամս­յա­կում տնտե­սա­կան ակ­տի­վու­թյու­նը տե­ղի կտա։ Ն­շենք, որ Միաց­յալ Թա­գա­ վո­րու­թյան ՀՆԱ-ն եր­կու ե­ռամս­ յակ ա­նընդ­մեջ կրճատ­վել է (2011թ. հոկ­տեմ­բեր-դեկ­տեմ­բե­րին և

Վեր­ջին 20 տա­րում գյու­ղատն­տե­սու­թյան ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­թյան տա­րե­կան ա­ճը կազ­մել է մի­ջի­նը 2%։

տնտե­սու­թյուն­նե­րում։ Այ­դու­հան­ դերձ, ո­լոր­տի զար­գաց­ման տեմ­ պերն ա­ռա­ջի­կա­յում կնվա­զեն։ Զե­ կույ­ցը նա­խազ­գու­շաց­նում է նաև, որ աշ­խար­հում գյու­ղատն­տե­սա­ կան ար­տադ­րան­քի մոտ 25%-ը «ոչ բա­վա­րար վի­ճա­կում է»։  n

2%։ Այ­դու­հան­դերձ, ա­ռա­ջի­կա տաս­նամ­յա­կում տա­րե­կան ա­ճի տեմ­պը կնվա­զի մինչև 1,7%։ Կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի կան­ խա­տես­մամբ՝ գյու­ղատն­տե­սու­ թյու­նում ար­տադ­րու­թյան հիմ ­ն ա­ կան ա­ճը կգրանց­վի զար­գա­ցող

Peugeot Citroën-ում բարդ ժա­մա­նակ­ներ են Ավ­տոար­տադ­րո­ղը մտա­դիր է 8 հազ. աշ­խա­տա­տեղ կրճա­տել Ֆ­րան­սիա­կան Peugeot Citroen ավ­տոար­տադ­րո­ղը մտա­դիր է 8000 աշ­խա­տա­տեղ կրճա­ տել և մինչ 2014թ. փա­ կել Փա­րի­զի իր Aulnay հա­վաք­ ման գոր­ծա­րա­նը: Այս մա­սին հա­ղոր­դում է ВВС-ն՝ վկա­յա­ կո­չե­լով ըն­կե­րու­թյան մամ­լո հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նը: Aulnay-ի փակ­ ման հետևան­ քով կկրճատ­վի 3000 աշ­խա­տա­ տեղ: Եվս 1400 աշ­խա­տա­տեղ կկրճատ­վի Ռե­նի գոր­ծա­րա­նում, ո­րը, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, 5600 աշ­խա­տա­կից ու­նի։ Peugeot Citroen-ի տնօ­րեն­նե­ րի խորհր­դի նա­խա­գահ Ֆի­լիպ

Վա­րե­նի խոս­քով՝ ըն­կե­րու­թյու­ նում բարդ ժա­մա­նակ­ներ են։ Վա­րե­նը խոս­տա­ցել է ա­ջակ­ցել աշ­խա­տան­քը կորց­րած աշ­խա­ տակ­ից­նե­րին նոր աշ­խա­տա­տեղ գտնե­լու հար­ցում։ Ն­շենք, որ ան­ցած շա­բաթ հրա­պա­րակ­ված հաշ­վետ­վու­ թյան հա­մա­ձայն՝ 2012թ. ա­ռա­ ջին կի­սամ­յա­կում Peugeot Citroen-ի հա­մաշ­խար­հա­յին վա­ ճառք­նե­րը 1,86  մլն ավ­տո­մե­քե­ նա­յից նվա­զել են մինչև 1,62 մլն: Լա­տի­նա­կան Ա­մե­րի­կա մա­տա­ կա­րա­րում ­ն ե­րը կրճատ­վել են 21%-ով՝ կազ­մե­լով 122 հազ. ավ­ տո­մե­քե­նա՝ պայ­մա­նա­վոր­ված Բ­րա­զի­լիա­յում մաք­սա­տուր­քե­րի

Peugeot Citroen-ի վա­ճառք­ներն ա­վե­լա­ ցել են Չի­նաս­տա­նում և Ռու­սաս­տա­նում, փո­խա­րե­նը կրճատ­վել են Լա­տի­նա­կան Ա­մե­րի­կա­յում։

բարձ­րաց­մամբ։ Փո­խա­րե­նը վա­ ճառք­ներն ա­վե­լա­ցել են Չի­նաս­ տա­նում և Ռու­սաս­տա­նում՝ հա­ մա­պա­տաս­խա­նա­բար 7,1%-ով և 17%-ով:  n

Փո­ղե­րի լվաց­ման կան­խա­վար­կած HSBC-ն $1,1 մլրդ տու­գանք կվճա­րի ոչ բա­վա­րար հա­կազ­դե­ցու­թյան հա­մար

telegraph.co.uk

Ա­մա­ռա­յին օ­լիմ­պիա­կան խա­ ղե­րը 2012թ. եր­րորդ ե­ռամս­ յա­կում Միաց­յալ Թա­գա­վո­րու­ թյան տնտե­սա­կան ա­ճը կհասց­ նեն 0,3-0,4%-ի՝ նպաս­տե­լով երկ­րում կրկնա­կի ռե­ցե­սիա­յի հաղ­թա­հար­մա­նը: Այս­պի­սի եզ­ րա­կա­ցու­թյուն է պա­րու­նա­կում ա­մե­րիկ­յան Goldman Sachs ֆի­ նան­սա­կան խմբի փոր­ձա­գետ­ նե­րի ու­սում­ն ա­սի­րու­թյու­նը։

Բա­ցար­ձակ թվե­րով՝ ար­տադ­րո­ ղա­կա­նու­թյան ա­վե­լա­ցու­մը նշա­ նա­կում է 2007թ. հա­մե­մատ տա­ րե­ կան լրա­ ցու­ ցիչ 1 մլրդ տ հա­ ցա­հա­տի­կի և ա­վե­լի քան 200  մլն տ մսի ար­տադ­րու­թյուն։ Ըստ ՄԱԿ-ի և ՏՀԶԿ-ի զե­կույ­ցի՝ վեր­ ջին 20 տա­րում գյու­ղատն­տե­սու­ թյան ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­թյան տա­րե­կան ա­ճը կազ­մել է մի­ջի­նը

Ա­մա­ռա­յին օ­լիմ­պիա­կան խա­ղե­րը 2012թ. եր­րորդ ե­ռամս­յա­կում Միաց­յալ Թա­գա­ վո­րու­թյան տնտե­սա­կան ա­ճը կհասց­նեն 0,3-0,4%-ի։

2012թ. հուն­վար-մար­տին՝ 0,3-ա­ կան տո­կո­սով), ին­չը որ­պես ռե­ցե­ սիա է բնո­րոշ­վում։ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի ազ­գա­յին վի­ ճա­կագ­րա­կան վար­չու­թյու­նը թեև չի հրա­պա­րա­կել տնտե­սա­կան ա­ճի այս տար­վա ապ­րիլ-հու­նի­սի ճշգրտված ցու­ցա­նիշ­նե­րը, նախ­ նա­կան տվյալ­նե­րի հա­մա­ձայն՝ ՀՆԱ-ի ան­ կու­ մը կազ­ մել է 0,2%։ Ցու­ցա­նի­շը վի­ճա­կա­գիր­նե­րը պայ­ մա­նա­վո­րել են թա­գու­հի Է­լի­զա­ բեթ 2-րդի գա­հա­կալ­ման 60-ամ­ յա­կին նվիր­ված տո­նա­կա­տա­րու­ թյուն­նե­րի ա­ռի­թով երկ­րում հայ­ տա­րար­ված ոչ աշ­խա­տան­քա­յին օ­րե­րով։  n

Եվ­րո­պա­յի խո­շո­րա­գույն՝ բրի­ տա­ նա­ կան HSBC Holdings Plc ֆի­նան­սա­կան հոլ­դին­գը մտա­ դիր է հու­լի­սի 17-ին ԱՄՆ-ի Սե­ նա­տի լսում­ն ե­րի ըն­թաց­քում ըն­դու­նել մեղքն ու նե­րո­ղու­ թյուն խնդրել փո­ղե­րի լվաց­ման խնդրում ոչ բա­վա­րար վե­րահս­ կո­ղու­թյան և հա­կազ­դե­ցու­թյան հա­մար, գրում է բրի­տա­նա­կան Financial Times պար­բե­րա­կա­նը: Հ­նա­րա­վոր է՝ HSBC-ն տու­գանք վճա­րի ա­հա­բեկ­չա­կան և հան­ցա­ վոր այլ գոր­ծու­նեու­թյան ֆի­նան­ սա­վոր­ումը չխո­չըն­դո­տե­լու հա­ մար։ Փոր­ձա­գետ­նե­րի գնա­հատ­ մամբ՝ գու­ մա­ րը կա­ րող է մինչև $1  մլրդ կազ­մել: «2004-2010 թթ. հան­ ցա­ վոր ճա­ նա­պար­հով ստաց­ված ե­կա­մուտ­ նե­րի օ­րի­նա­կա­նաց­ման կանխ­ մանն ու հա­կազ­դե­ցու­թյանն ուղղ­ված մեր մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­ րը պետք է ա­ վե­ լի հու­ սա­ լի և

HSBC-ն $1 մլրդ ­տու­գանք կվճա­րի ա­հա­բեկ­չա­կան և ­հան­ցա­վոր այլ գոր­ծու­նեութ­յան ֆի­նան­սա­վոր­մա­ նը ոչ բա­վա­րար հա­կազ­դե­ցութ­յան հա­մար։

zimeye.org

ՄԷԳ-ն իր կան­խա­տե­սու­մում ա­վե­լի լա­վա­տես է, քան ՕՊԵԿ-ը, ո­րը նա­խօ­րեին հրա­պա­րա­ կած զե­կույ­ցում հա­ջորդ տար­ վա հա­ մար օ­ րա­ կան մինչև 800 հազ. բա­ րել նավ­ թի սպա­ ռում է նա­ խան­ շել։ Ըստ ՄԷԳ-ի՝ 2013թ. զար­գա­ցող շու­կա­նե­րում նավ­թի պա­հան­ջարկն ա­վե­լի մեծ կլի­նի, քան զար­գա­ցած շու­կա­նե­րում։ Գոր­ծա­կա­լու­թյան հաշ­վարկ­ նե­րի հա­մա­ձայն՝ հա­ջորդ տա­ րի ՕՊԵԿ-ն օ­ րա­ կան պետք է 30,5  մլն բա­ րել նավթ ար­ տադ­ րի՝ «սև­ ոս­կու» հա­մաշ­խար­հա­ յին պա­հան­ջար­կը բա­վա­րա­րե­լու հա­մար։ Սա 1,3 մլն բա­րե­լով զի­ ջում է կազ­մա­կեր­պու­թյան կող­ մից ներ­կա­յում ար­տադր­վող նավ­թի օ­րա­կան ծա­վալ­նե­րին: ՄԷԳ-ը չի բա­ցա­ռել նաև ՕՊԵԿ-ի կող­մից մա­տա­կա­րա­րում ­ն ե­րի կրճա­տու­մը՝ պայ­մա­նա­վոր­ված Ի­րա­նի դեմ սահ­մա­նած նավ­թա­ յին էմ­բար­գո­յով:

Մինչև 2050թ. գյու­ղատն­տե­սու­ թյան ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­թյու­ նը պետք է բարձ­ րաց­ նել 60%ով, աս­ ված է ՄԱԿ-ի Պա­ րե­ նի և գ­յու­ղատն­տե­սու­թյան կազ­ մա­կեր­պու­թյան (FAO) և Տն­ տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյան և զար­գաց­ման կազ­մա­ կեր­պու­թյան (ՏՀԶԿ) հա­մա­տեղ զե­կույ­ցում։

grenchnertagblatt.ch

մաշ­խար­հա­յին

Գ­յու­ղատն­տե­սու­թյան ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­թյու­նը պետք է բարձ­րաց­նել 60%-ով

elbatel.com.ar

«Սև ոս­կու» հա­

արդ­յու­նա­վետ լի­նեին։ Սա­կայն մեզ չի հա­ջող­վել վեր հա­նել ա­նըն­ դու­նե­լի վար­քագ­ծի դեպ­քե­րը և կան­խել դրանք»,– աս­ված է բան­կի գլխա­վոր տնօ­րեն Ս­թյո­ւարտ Գու­ լի­վե­րի՝ բան­կի աշ­խա­տա­կից­նե­րին ուղղ­ած հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ։ Նա չի բա­ցա­ռել որ ԱՄՆ-ի իշ­խա­ նու­թյուն­ներն ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րի HSBC-ի նկատ­մամբ լրա­ցու­ցիչ հե­ տաքն­նու­թյուն կնա­խա­ձեռ­նեն։ Ըստ Գու­լի­վե­րի՝ այս տա­րի բան­կը հա­մա­պա­տաս­խան ստու­ գում ­ն ե­րին ուղղ­ված ծախ­սե­րը

հասց­ րել է $400  մլն-ի (2010թ. $200  մլն­-ի հա­մե­մատ) և վե­րա­ կա­ռու­ցել ո­րոշ ստո­րա­բա­ժա­ նում ­ն եր՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով հեշ­տաց­նել մի­ջազ­գա­յին գոր­ ծարք­նե­րի կա­ռա­վա­րու­մը։ Ն­շենք, որ իռ­լան­դա­կան ING բան­կը նույն մե­ղադ­րան­քով հա­ մա­ձայ­նել էր $619  մլն տու­գանք վճա­րել՝ բան­կի նկատ­մամբ հե­ տաքն­նու­թյու­նը դա­դա­րեց­նե­լու նպա­տա­կով։  n Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը


№ 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Քար­զա­յը շարժ­ման ա­ռաջ­նոր­դին կոչ է ա­րել մաս­նակ­ցել ընտ­րու­թյուն­նե­րին Աֆ­ղանս­տա­նի նա­խա­գահ Հա­միդ Քար­զա­յը «Տա­լի­բան» շարժ­ման ա­ռաջ­նորդ մոլ­ լա Օ­ մա­ րին կոչ է ա­ րել իր թեկ­նա­ծու­թյունն ա­ռա­ջադ­ րել պե­տու­թյան ղե­կա­վա­ րի գա­լիք ընտ­րու­թյուն­նե­ րում և «ստա­նալ ժո­ղովր­դի ա­ջակ­ցու­թյու­նը»։

հրեա­ներն ու մու­ սուլ­ման­նե­րը միա­վոր­վել են ընդ­դեմ թլպատ­ ման ար­գել­քի։

Ին­տեգ­րե­լով թլպա­տու­մը Գեր­մա­նիա­յում թլպատ­ման ար­գել­քը միա­վո­րել է հրեա­նե­րին ու մու­սուլ­ման­նե­րին daylife.com

«Մաս­նակ­ցեք ընտ­րու­թյուն­ նե­րին և ս­տա­ցեք ժո­ղովր­դի ա­ջակ­ցու­թյու­նը»,– ա­սել է նա։ Քար­զա­յի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը ըստ էու­թյան նշա­նա­կե­լու է, որ մոլ­լա Օ­մա­րը կա­րող է գլխա­վո­ րել եր­կի­րը այն դեպ­քում, ե­թե ընտ­րու­թյուն­նե­րում ստա­նա ձայ­նե­րի մե­ծա­մաս­նու­թյու­նը։ Բա­ցի այդ՝ նա տա­լիբ­նե­րի ա­ռաջ­նոր­դին, ո­րը են­թադ­րա­ բար թաքն­վում է Պա­կիս­տա­ նում, կոչ է ա­րել տե­ղա­փոխ­վել Աֆ­ղանս­տան և կու­սակ­ցու­թյուն ստեղ­ծել։ «Ե­կեք Աֆ­ղանս­տան,

Հա­միդ Քար­զա­յը մոլ­լա Օ­մա­րին կոչ է ա­րել մաս­նակ­ցել նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րին։

վայր դրեք զեն­ քը և ձեր հա­ մա­խոհ­նե­րի հետ միա­սին կու­ սակ­ցու­թյուն ստեղ­ծեք»,– հայ­ տա­րա­րել է Աֆ­ղանս­տա­նի նա­խա­գա­հը։

Ն­շենք, որ նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ներն Աֆ­ղանս­տա­ նում նշա­ նակ­ ված են 2014թ.։ Չի բա­ցառ­վում, որ դրանք անց­կաց­ վեն 2013թ.։  n

YouFace՝ Facebook-ի փո­խա­րեն Ուզ­բեկս­տա­նում նոր թա­փով են պայ­քա­րե­լու արևմտ­յան ազ­դե­ցու­թյուն­նե­րի դեմ Ուզ­բե­կա­կան YouFace կայ­ քը զար­մա­նա­լիո­րեն նման է Facebook սո­ցիա­լա­կան ցան­ցին ու ոչ միայն ա­ նու­ նով, գրում է BBC-ն։ YouFace-ը Ուզ­ youface.uz

YouFace սոց­ցան­ցը Ուզ­բեկս­տա­ նում սկսել է գոր­ծել լրատ­վա­մի­ ջոց­նե­րում արևմտ­յան «զանգ­վա­ ծա­յին մշա­կույ­թի» ու «տե­ղե­կատ­ վա­կան հար­ձա­կում ­ն ե­րի» դեմ ար­շա­վի ֆո­նին։ Գաղտ­նիք չէ, որ Ուզ­բեկս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը խիստ ան­հանգս­տա­ցած են երկ­րի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի վրա ար­ տա­սահ­ման­յան կայ­քե­րի պո­տեն­ ցիալ ոչ բա­րեն­պաստ ազ­դե­ցու­ թյամբ, ա­ռա­վելևս, որ ին­տեր­նետ օգ­տա­գոր­ծող­նե­րի թի­վը եր­կրում գե­րա­զան­ցել է 9  մլն­-ը, գրում է BBC-ն։ Ուզ­բեկս­տա­նում բնակ­չու­ թյան թի­վը մոտ 30 մլն է։

բեկս­տա­նում

լա­կան ցանցն է։

Մոլ­դո­վան օ­րեն­քից դուրս է հայ­տա­րա­րել կո­մու­նիս­տա­կան սիմ­վո­լի­կան Մոլ­դո­վա­յի խորհր­դա­րա­նը քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի մա­սին օ­րեն­քում լրա­ցում­ն եր է կա­տա­րել. այ­սու­հետ ար­գել­վե­լու է քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի, տո­տա­լի­տար վար­չա­կար­ գե­րի ատ­րի­բուտ­նե­րի օգ­տա­գոր­ծու­մը։ Խոս­քը, մաս­նա­վո­րա­պես, մուրճ ու ման­գա­ղի մա­սին է։

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Պոլիսը` Ստամբուլի հայերեն անվանումը, ծնում է հիշողություններ կորուսյալ և վերականգնված կյանքերի մասին: Էրիկ Նազարյանի մրցանակակիր կարճամետրաժ ֆիլմը` Պոլիսը, և Նիկոլ Պեզճյանի Կոշիկներս Պոլիս ձգեցի ֆիլմը այդ հիշողությունների վրա կերտված լիրիկական ճամփորդություններ են:

«Սիվիլիթաս» հիմնադրամը հրավիրում է դիտելու «Պոլիս» և «Կոշիկներս Պոլիս ձգեցի» ֆիլմերը Ստամբուլի և նրա հիշողությունների մասին Ֆիլմի մասին կխոսեն ռեժիսորներ

Էրիկ Նազարյանը Նիկոլ Պեզճյանը Հայերեն-անգլերեն քննարկումը կվարի «Սիվիլիթաս» հիմնադրամի տնօրեն

Սալբի Ղազարյանը

vesti.md

ներ­կա­յաց­նող պատ­գա­մա­վոր­ նե­րը «Մոլ­դո­վա­յի Հան­րա­պե­տու­ թյու­նում տո­տա­լի­տար կո­մու­ նիս­տա­կան վար­չա­կար­գի պատ­ մա­կան և քա­ղա­քա­կան-ի­րա­վա­ կան գնա­հա­տա­կա­նի մա­սին» օ­րի­նա­գիծ են ըն­դու­նել, ո­րում կո­մու­նիս­տա­կան վար­չա­կար­գին քննա­դա­տել են «մարդ­կու­թյան

Վեր­ջերս Ք­յոլ­նի շրջա­նա­յին դա­տա­րա­նը ո­րո­շում է ըն­դու­ նել ար­գե­լել տղա­նե­րի թլպա­ տու­մը կրո­նա­կան մո­տիվ­ն ե­րով՝ այն հա­վա­սա­րա­զոր հա­մա­րե­ լով մարմ ­ն ա­կան վնաս­վածք­նե­րի պատ­ճառ­մա­նը, ին­չը «խախ­տում է ե­րե­խա­յի՝ մարմ ­ն ի ամ­բող­ջա­ կա­նու­թյան հիմ ­ն ա­րար ի­րա­վուն­ քը»։ Դա­տա­րա­նի ո­րոշ­ման դեմ ան­մի­ջա­պես հան­դես է ե­կել Իս­ րա­յե­լի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը։ Հիմն­վե­լով դա­տա­րա­նի ո­րոշ­ ման վրա՝ Գեր­մա­նիա­յի բժշկա­ կան ա­սո­ցիա­ցիան դի­մել է իր ան­դամ ­ն ե­րին՝ ա­ռա­ջար­կե­լով չի­րա­կա­նաց­նել նո­րա­ծին­նե­րի թլպա­տում։ Հա­մա­տեղ հայ­տա­րա­րու­թյու­ նում, ո­ րը ստո­ րագ­ րել են Եվ­ րո­պա­յում գոր­ծող հրեա­կան և

մու­սուլ­մա­նա­կան բազ­մա­թիվ կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ, նշվում է, որ այս ծի­սա­կա­տա­րու­թյու­նը կենտ­րո­նա­կան է ի­րենց կրոն­նե­ րի հա­մա­կար­գե­րում, և կոչ է ար­ վում չեղ­յալ հայ­տա­րա­րել դա­ տա­րա­նի ո­րո­շու­մը։ «Մենք կար­ ծում ենք, որ այդ ո­րո­շու­մը մեր ի­րա­վունք­նե­րի ու կրո­նա­կան ա­զա­տու­թյուն­նե­ րի սահ­մա­նա­փա­կում է։ Թլ­պա­ տու­մը մեր հին ծե­սե­րից է, ո­րը կենտ­րո­նա­կան տեղ է զբա­ղեց­ նում մեր հա­վատք­նե­րում։ Մենք կտրա­կա­նա­պես դեմ ենք դա­ տա­րա­նի ո­րոշ­մա­նը։ Այդ կա­ պակ­ցու­թյամբ մենք մտա­դիր ենք վճռա­կա­նո­րեն պաշտ­պա­ նել ընդ­հա­նուր ա­վան­դույթ­ նե­րի պահ­պան­ման մեր ի­րա­ վուն­ քը և կոչ ենք ա­ նում Գեր­ մա­նիա­յի խորհր­դա­րա­նին ու քա­ղա­քա­կան բո­լոր կու­սակ­ցու­ թյուն­նե­րին հնա­րա­վո­րինս շուտ չեղ­յալ հայ­տա­րա­րել այդ ո­րո­ շու­մը»,– աս­ված է հայ­տա­րա­ րու­թյու­նում։  n

երկ­րորդ սո­ցիա­

YouFace-ն Ուզ­բեկս­տա­նում ստեղծ­ված երկ­րորդ սո­ցիա­լա­ կան ցանցն է։ Հի­շեց­նենք՝ անց­ յալ տար­վա աշ­նա­նը երկ­րում գոր­ծարկ­վեց Muloqot (երկ­խո­ սու­թյուն) կայ­քը՝ հե­ռա­հա­ղոր­ դակ­ցու­թյան մի­ջոց­նե­րի նկատ­ մամբ մե ­նաշ­նորհ ու­նե­ցող պե­ տա­կան ըն­կե­րու­թյան «ա­ջակ­ ցու­թյամբ»։  n

Վեր­լու­ծա­բան­նե­րի կար­ծի­քով՝ YouFace-ի ի­րա­կան նպա­տակն ին­տեր­նետ օգ­տա­գոր­ծող­նե­րին Facebook-ից շե­ղելն է և ն­րանց դե­ պի տե­ղա­կան սոց­ցան­ցեր հրա­ պու­րե­լը, ո­րոնք կվե­րահսկ­վեն իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից։ Կար­ծիք կա, որ YouFace-ի ստեղծ­ման գոր­ ծում խառն է նաև Ուզ­ բեկս­ տա­ նի հա­տուկ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­տը։

Եվ­րո­պա­յում հրեա­կան և մու­ սուլ­մա­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­ թյուն­նե­րը միա­վո­րել են ջան­ քե­րը թլպատ­ման ար­գել­քի դեմ պայ­քա­րում։

ստեղծ­ված ար­դեն

Անց­յալն ան­վա­վեր է ճա­նաչ­վել

Օ­րի­նագ­ծին կողմ է քվեար­կել իշ­խող լի­բե­րալ-դե­մոկ­րա­տա­ կան կոա­լի­ցիան ներ­կա­յաց­նող 53 պատ­գա­մա­վոր՝ 101-ից։ Կո­ մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան խմբակ­ցու­թյու­նը, բնա­կա­նա­բար, դեմ է ար­տա­հայտ­վել։ Բա­ցի այդ՝ խորհր­դա­րա­ նա­կան մե­ծա­մաս­նու­թյու­նը

Գեր­մա­նիա­յում

theolounge.wordpress.com

«Տա­լի­բանից» նախագահ են ակնկալում

Միջոցառումը տեղի կունենա դեմ ի­րա­կա­նաց­ված հան­ցա­գոր­ ծու­թյուն­նե­րի հա­մար»։ Կո­մու­ նիստ­նե­րի ա­ռաջ­նորդ Վ­լա­դի­միր Վո­րո­նի­նը սա գնա­հա­տել է «որ­ պես Կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ ցու­թյա­նը քա­ղա­քա­կան դաշ­տից մե­կու­սաց­նե­լու փորձ»։  n

հուլիսի 13-ին, ժամը 13:00-ին «Մոսկվայի տուն» կենտրոնում, (Արգիշտի 7)

Մասնակցությունը միայն նախնական գրանցումով՝

010 500 119 Տեղերը սահմանափակ են


| № 99 (168), ուրբաթ, հուլիսի 13, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Մենք կան­գուն ենք մեր սա­րե­րի նման Մինչև հու­լի­սի 30-ը Շու­շիում շա­րու­նակ­վե­լու է քան­դա­կի ար­դեն երկ­րորդ մի­ջազ­գա­յին սիմ­պո­զիու­մը, ո­րի նա­խա­ձեռ­նո­ղը Ֆ­լո­րեն­ ցիա­յում ապ­րող և Ի­տա­լիա­յում ճա­նաչ­ված հա­յազ­գի քան­դա­կա­ գործ Վի­գեն Ա­վե­տիսն է: Իր էու­թյամբ ու մտա­ծե­լա­կեր­պով հե­ տաքր­քիր զրու­ցա­կից և ար­վես­տա­գետ Վի­գեն Ա­վե­տի­սը նաև հա­ յի տե­սա­կը պա­հող ան­հա­տա­կա­նու­թյուն է: -Ար­դեն երկ­րորդ տա­րին է, որ Շու­շիում անց­կաց­նում եք քան­դա­կի մի­ջազ­գա­յին սիմ­պո­զիում. ինչ­պե՞ս հղա­ ցաք այդ միտ­քը։ Կար­ծում եմ՝ այն նաև քա­ղա­քա­կան են­թա­տեքստ ու­նի։ -Ա­յո՛, ար­դեն երկ­րորդ տա­րին է, որ Շու­շիում անց­կաց­նում ենք քան­դա­կի մի­ջազ­գա­յին սիմ­պ ո­զիում՝ նվիր­ված Հա­կոբ Գ­յուրջ­յա­նին: Հ­րա­վիր­յալ­նե­ րը հիմ ­նա­կա­նում ի­տա­լա­ց ի­ներ են։ Չ­նա­յած այս տա­րի մաս­ նակ­ցե­լու է նաև մի ճա­պո­նու­ հի քան­դա­կա­գ ործ և Բել­գիա­յից մի հա­յազ­գ ի նկա­րիչ-քան­դա­ կա­գ ործ, ո­րի ներ­կա­յու­թյու­նը ես շատ եմ կարևո­րում։ Ու­զում եմ, որ այդ մշա­ կու­ թա­ յին տո­ նա­կա­տ ա­րու­թյու­նը լի­նի նաև հայ ար­վես­տ ա­գետ­նե­րի, մտա­ վո­րա­կան­նե­րի վե­րա­դարձ դե­ պի ա­կունք­ներ: Մ­յուս մաս­նա­կից­նե­րը Ֆ­լո­ րեն­ցիա­յի գե­ղար­վես­տա­կան ա­կա­դե­միա­յի պրո­ֆե­սոր­ներ են։ Ն­ րան­ ցից մե­ կի հետ գա­ լիս է նաև ուր­բա­նիս­տի­կա­յի ճար­տ ա­րա­պ ետ՝ հա­տուկ Շու­ շի քա­ ղա­ ք ի հա­ մար։ Պետք է մշակ­վի քա­ղա­քա­շի­նա­կան ամ­ բողջ ծրա­գ ի­րը։ Շու­շին այն քա­ ղաքն է, որ պետք է պահ­պան­ վի, և ինչ-որ բան փո­խե­լու հա­ մար պետք է չա­փա­զանց զգույշ մո­ տ ե­ նալ: Գա­ լիս է նաև պա­ րիսպ­նե­րի վե­րա­կանգն­ման

մաս­նա­գետ, ո­րը կզբաղ­վի Շու­ շիի պարս­պի վե­րա­կանգն­ման աշ­խա­տանք­նե­րով։ Այս ան­գամ, բա­ցի սիմ­պո­զիու­ մից, մեկ այլ նպա­տակ էլ ու­նենք. Լու­կան, ո­րը Տոս­կա­նա­յի հնա­ գույն քա­ղաք­նե­րից է, շատ նման է Շու­շիին. եր­կուսն էլ պարս­պա­ պատ քա­ղաք­ներ են, եր­կուսն էլ հայտ­նի են ի­րենց տպագ­րատ­ նե­րով… մի խոս­քով՝ նմա­նու­ թյուն­ներ շատ ու­նեն։ Լու­կա­ յի քա­ղա­քա­պե­տը, ո­րի հետ ար­ դեն հան­դի­պել ենք, պատ­րաստ է Շու­շիի հետ քույր քա­ղաք դառ­ նալ: Սա կօգ­նի թե՛ մշա­կու­թա­յին, թե՛ տնտե­սա­կան կա­պե­րի ամ­ րապնդ­մա­նը, որ քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նից դուրս Շու­շին որ­պես մշա­կու­թա­յին քա­ղաք ճա­նա­չե­լի լի­նի գո­նե Ի­տա­լիա­յում։ -Ի՞նչ խոր­հուրդ ու­նի սիմ­ պո­զիու­մը Ձեզ հա­մար։ -Ես այն կան­վա­նեի հո­գու պարտք, քա­ նի որ 1992թ. խոս­ տա­ ցել էի Շու­ շիին, որ կվե­ րա­ դառ­նամ, և կ­բա­րե­կա­մա­նանք… 1992թ. էի գնա­ցել, որ շունչ տա­ նեմ հետս, բայց այդ ժա­ մա­ նակ ո­չինչ ա­նել հնա­րա­վոր չէ: Շու­շին նոր էր ա­զա­տագր­վել և ն­ման էր վի­րա­վոր ա­ղավ­ն ու, ո­րը թվում էր, թե եր­բեք չի կեն­դա­նա­նա… բայց, փառք Աստ­ ծո, կեն­ դա­ նա­ ցավ, թևե­ րը բա­ ցեց, և այ­ սօր ես ու­զում եմ, որ նա ա­վե­լի բարձր թռչի. այն­քան բարձր, որ

Ի­տա­լիա­յից տես­նեն այդ քա­ղա­քի գե­ղեց­կու­թյու­նը,  հզո­րու­թյու­նը: -Բո­լոր քան­դակ­նե­րը Շու­ շիո՞ւմ են տե­ղադր­վե­լու։ -Քան­դակ­նե­րը դեռ տե­ղադր­ ված չեն, սպա­սում ենք քա­ղա­քա­ շի­նու­թյան ճար­տա­րա­պե­տա­կան լուծ­մա­նը, ո­րով­հետև չենք ու­ զում պա­տա­հա­կան ո­րո­շում կա­ յաց­ նել։ Այս տար­ վա մոտ տաս­ նե­րեք քան­դակ­նե­րը կա­վե­լա­նան ան­ցած տար­վա ևս­ այդ­քան քան­ դակ­նե­րին, և ար­դեն կմտա­ծենք, թե որ­տեղ տե­ղադ­րենք։ -Դժ­վար չէ՞ր Ի­տա­լիա­յում ա­նուն ձեռք բե­րել. այդ ա­նու­նը ար­դեն միայն Ձե­ րը չէ. Ձեր մի­ջո­ցով ի­տա­ լա­ցին ճա­նա­չում է հա­յի տե­սա­կը։ -Ոչ թե ա­ նունն է գոր­ ծին օգ­ նում, այլ գործն է ան­ վա­ նը օգ­ նում։ Իմ բախ­ տը այն­ քա­ նով է բե­րել, որ ես ար­վես­տա­գետ եմ։ Պար­զա­պես ես զբաղ­վում եմ քան­դա­կա­գոր­ծու­թյամբ, որն ա­ վե­ լի մեծ դաշ­ տում է երևում, հետևա­ բար նաև իմ ա­ նունն է երևում. այդ­քա­նը: Ե­թե դրսում ես, ու­րեմն երկ­րիդ դես­պանն ես քո շրջա­պա­տում, ներ­կա­յաց­նում ես քո պե­տու­թյու­նը… -Գ­լո­բա­լաց­ման այս ժա­մա­ նա­կաշր­ջա­նում մենք մեր տե­սա­կը պա­հե­լու խնդի՞ր ու­նենք։ -Չէ՛, չու­նենք… Գ­լո­բա­լա­ցու­մը խնդիր ու­ նի մեր տե­ սա­ կին վե­ րաց­նե­լու… մենք խնդիր չու­նենք: -Մենք էլ պա­հե­լու խնդիր ու­նենք։

Շու­շիում քան­դա­ կի երկ­րորդ մի­ ջազ­գա­յին սիմ­ պո­զիու­մի նա­խա­ ձեռ­նո­ղը՝ Ֆ­լո­րեն­ ցիա­յում ապ­րող և Ի­տա­լիա­յում ճա­ նաչ­ված հա­յազ­գի քան­դա­կա­գործ Վի­գեն Ա­վե­տիս:

-Չէ՛, չէ՛, մենք կանք։ Խն­դիր­ներ ու­նեն մեզ հետ, մենք խնդիր­ներ ոչ մե­կի հետ չու­նենք։ Ի­րենք ու­ զում են ստեղծ­ վեն, հետևա­ բար ի­րենք խնդիր ու­նեն։ Թող ի­րենք մտա­ծեն՝ ինչ­պես պայ­քա­րել մեր դեմ։ Մենք ո՞ւմ դեմ պայ­քա­րենք: -Մենք մեր դեմ։ - Մենք մեր դեմ պայ­ քա­ րել չենք ու­ զում, մենք հայ ենք… հա­յե­րի դեմ պայ­քա­րում են… Ա­յո՛, Հա­յաս­տա­նում էլ են պայ­ քա­րում հա­յե­րի դեմ։ Թո՛ղ պայ­ քա­րեն։ Կ­յան­քի շար­ժիչ ուժն է

պայ­քա­րը, պետք չէ վա­խե­նալ պայ­քա­րից։ -Այ­սօր փոխ­վել է մեր ար­ ժե­հա­մա­կար­գը, ին­չի՞ հետևանք է սա։ -Ձևերն են փոխ­ վել, ժա­ մա­ նակն ա­ րա­ գա­ ցել է, բայց իմ կար­ծի­քով՝ ար­ժե­հա­մա­կար­գը չի փոխ­վել: Ժա­մա­նա­կա­վոր քա­ մի­ նե­ րը դրսից կգան ու կգնան. ճիշտ է՝ մեկ-մեկ էլ ծա­ ռեր են կոտ­ րում, բայց մենք մեր սա­ րե­ րի նման ենք՝ միշտ կան­գուն։  n Զ­րու­ցեց Սա­թե­նիկ Ա­զատ­յա­նը

Ար­վեստն իբրև հա­յա­պահ­պա­նու­թյան մի­ջոց Ար­վես­տը բազ­մա­թիվ խնդիր­ներ է լու­ծում: Ազ­գա­պահ­պա­նու­թյու­ նը ևս դ­ րանց շար­ քում է: Ճշ­ մա­ րիտ ար­ վեստն այ­ սօր զո­ րեղ մի­ ջոց է պահ­պա­նե­լու ազ­գա­յին ո­գին ու դի­մա­գի­ծը: Այդ մի­ջո­ցը գոր­ծադ­րող­նե­րից է ավստ­րա­լա­հայ քան­դա­կա­գործ և ար­վես­ տի ու­սու­ցիչ Հայկ Լե­փեջ­յա­նը: Նա ստեղ­ծա­գոր­ծում է հիմ­ն ա­կա­ նում դե­կո­րա­տիվ-կի­րա­ռա­կան ար­վես­տի ո­լոր­տում, քիչ չեն նաև նրա որմ­ն ան­կար­չա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը: Ճե­նա­պա­կուց կեր­տած նրա գոր­ծե­րը հայ­կա­կան միջ­նա­դար­յան, ի մաս­նա­վո­րի՝ Ք­յո­թա­ հիա­յի ա­պա­կե­գոր­ծու­թյան ա­վան­դույթ­նե­րի և ար­դի գե­ղար­վես­ տա­կան մտա­ծո­ղու­թյան ձևե­րի հա­մադ­րու­թյամբ հատ­կո­րոշ­վող ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներ են: Մեկ տա­րի շա­րու­նակ նրա հա­վա­ քա­ծուն ցու­ցադր­վել է Սիդ­նե­յի հան­րա­հայտ «Փաո­ւեր հաուս» թան­գա­րա­նում:

ո­րոն­ցից մե­կը, դժբախ­տա­բար, փակ­վեց եր­կու տա­րի ա­ռաջ: Հա­ յա­պահ­պան մեծ գործ է կա­տա­ րում ե­կե­ղե­ցին, բա­վա­կան ակ­ տիվ են մեր ա­ վան­ դա­ կան կու­ սակ­ցու­թյուն­նե­րը։ Սիդ­նե­յում հրա­տա­րակ­վում են «Ար­մե ­նիա» շա­բա­թա­թեր­թը, «Միու­թյուն» և «Գա­րուն» ամ­սա­թեր­թե­րը, Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու «Լոյս» է­լեկտ­րո­նա­յին պար­բե­րա­կա­ նը: Հի­շա­տա­կեմ նաև հայ­կա­կան ռա­դիո­ժա­մե­րը։

-Հայկ, մի քիչ պատ­ մեիր քո մա­սին։ Ինչ­պե՞ս հայտն­վե­ցիր հե­ռա­վոր Ավստ­րա­լիա­յում: -Ծն­վել եմ Իս­րա­յե­լի Յաֆ­ա քա­ղա­քում և նախ­նա­կան կրթու­ թյունս ստա­ցել Ե­րու­սա­ղե­մի Սր­ բոց Թարգ­ման­չաց վար­ժա­րա­ նում: Ար­վես­տի մեջ խո­րա­նա­լու ձգտումն ինձ բե­րեց Երևան, ուր ու­սա­նե­ցի Գե­ղար­վես­տաթա­տե­ րա­կան ինս­տի­տու­տի քան­դա­կա­ գոր­ծու­թյան բաժ­նում: Առ այ­սօր շնոր­հա­կա­լու­թյամբ եմ հի­շում ու­սու­ցիչ­նե­րիս՝ Սեր­գեյ Բաղ­դա­ սար­յա­նին, Հ­ռիփ­սի­մե Սի­մոն­յա­ նին, մյուս­նե­րին: 1974թ. վե­րա­դար­ձա Ե­րու­սա­ ղեմ, որ­տեղ բա­ցե­ցի իմ ա­ռա­ ջին ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դե­ սը: Հիմ ­ն ա­կա­նում ճե­նա­պա­կուց ու հախ­ճա­պա­կուց պատ­րաս­տած

-Դուք նաև «Հա­յաս­տան» հա­մա­հայ­կա­կան հիմ ­ն ադ­ րա­մի եր­կա­րամ­յա ա­տե­ նադ­պիրն եք։ Ի՞նչ նշա­նա­ կա­լից գոր­ծեր են ար­վել այս ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում։ -Ա­ յո՛, 1991-ից ընդգրկ­ ված եմ հա­մա­հայ­կա­կան այդ կա­ռույ­ ցում։ 1988թ. երկ­րա­շար­ժից հե­ տո մեր հա­ մայն­ քը մեծ օգ­ նու­ թյուն ցու­ցա­բե­րեց ա­ղե­տի գո­ տուն՝ Գ­յում­րի և Վա­նա­ձոր քա­ղաք­նե­րին: Մեր նվի­րա­բե­ րած 100 հազ. դո­ լա­ րով բա­ րե­ կարգ­վեց Գո­րիս-Ս­տե­փա­նա­ կերտ մայ­րու­ղու մի հատ­վա­ծը: Այժմ աշ­խա­տանք­ներ ենք տա­ նում Երևա­նի Չայ­կովս­կու ան­ վան ե­րաժշ­տա­կան դպրո­ցի կա­ հա­վոր­ման ուղ­ղու­թյամբ: Զ­րու­ցեց Լևոն Լա­ճիկ­յա­նը

գոր­ծերս էին՝ տա­րա­չափ ափ­սե­ ներ, սկու­տեղ­ներ, սկա­հակ­ներ և այլն: Ա­ռանձ­նա­կի ու­րա­խու­թյամբ եմ ու­զում նշել Ե­րու­սա­ղե­մի Սր­ բոց Հ­րեշ­տա­կա­պե­տաց հայ­կա­ կան ե­կե­ղե­ցու խո­րա­նի 12-մետ­ րա­նոց խճան­կա­րիս մա­սին, որ պատ­կե­րում է Տի­րոջ կյան­քը՝ ծնուն­դից մինչև խա­չե­լու­թյուն. նաև Հա­յոց պատ­րիար­քա­րա­նի մուտ­քի եր­կու կող­մե­րը զար­դա­ րող իմ մյուս խճան­կար­նե­րը: Ավստ­րա­լիա տե­ղա­փոխ­վել եմ 1988թ.՝ հա­րա­զատ­նե­րիս մոտ լի­ նե­լու մղու­մով: Այդ­տեղ էլ ու­զե­ ցի սո­վո­րել Սիդ­նե­յի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նում՝ վկայ­վե­լով որ­ պես ար­վես­տի ու­սու­ցիչ: -Դժ­վար չէ՞ր հա­սուն տա­ րի­քում նոր սկիզբ ո­րո­նել հե­ռա­վոր երկ­րում։

Հայկ Լե­փեջ­յանն ի­րեն գնա­հատ­ված է զգում ազ­գա­պահ­պան գոր­ծու­նեու­թյան հա­մար։

-Ի­հար­կե, հեշտ չէր: Ավստ­րա­ լիան բազ­մամ­շա­կու­թա­յին եր­կիր է: Ու­նե­նա­լով ո­րո­շա­կի փորձ՝ ես ան­մի­ջա­պես ստանձ­նե­ցի Սիդ­ նե­յի Սուրբ Հա­րու­թյուն հայ­կա­ կան ե­կե­ղե­ցու խո­րա­նի ձևա­վոր­ ման աշ­խա­տանք­նե­րը՝ վրձնե­լով թե՛ գլխա­վոր խո­րա­նի «Տի­րա­ մայ­րը ման­կան հետ» յու­ղան­կա­ րը, թե՛ բե­մի առջևի սա­լի­կա­պատ խճան­կա­րը: Այժմ աշ­խա­տում եմ Սիդ­նե­ յի Հա­մազ­գա­յի­նի «Ար­շակ-­Սո­ֆի Գոլս­թըն» ճե­մա­րա­նում որ­պես ար­վես­տի ու­սու­ցիչ։ Հ­պար­տո­րեն

պի­տի ա­սեմ, որ ան­ցած տա­րի սփ­յուռ­քի նա­խա­րա­րու­թյան հայ­ տա­րա­րած «Հայ­րե­նիք, քեզ այս­ պի­սին եմ տես­նում» հա­մա­հայ­ կա­կան մրցույ­թի մաս­նա­կից­նե­րի մեջ շատ էին նաև իմ ա­շա­կերտ­ նե­րը, ո­րոնք գրա­վե­ցին ա­ռա­ջին ե­րեք տե­ղե­րը: -Ինչ­պի­սի՞ն է Ավստ­րա­լիա­ յի հայ հա­մայնքն այ­սօր։ -Մոտ 40-45 հազ. հա­ յու­ թյուն կա Ավստ­րա­լիա­յի մեջ: Մինչև վեր­ջերս Սիդ­նե­յում գոր­ծում էր ազ­գա­յին ե­րեք վար­ժա­րան,


Orakarg Business Daily