Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ., www.orakarg.am

Պարզ­վում է՝ Սփ­յուռ­քը ըն­դա­մե ­նը կթու կով է Հա­րու­թյուն Հա­րու­թյուն­յան, տեսակետ

Չընկր­կել մար­տահ­րա­վե­րի առջև

Հեր­թա­կան «ռու­լետ­կան»

Ա­սա­դը հս­տա­կեց­րել է շեշ­տադ­րում ­ն ե­րը սի­րիա­կան ճգնա­ժա­մում

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը քննար­կում է ռու­սա­կան նոր վարկ ներգ­րա­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը

էջ 3 ›››

էջ 7 ›››

ՏՏ-ի զար­գաց­ ման հա­մար հա­յե­ցա­կար­գը բա­վա­րար չէ, բրենդ է պետք Հայկ Զարգար­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

«Օ­տա­րերկր­յա գոր­ծա­կալ­նե­րը» Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յան, տե­սա­կետ էջ 3 ›››

Թան­կա­ցող մի­ջոց­նե­րը կրճա­տել են բան­կե­րի շա­հույթ­նե­րը

Սա­սան­վող Գազ տալ մինչև հե­նաս­յուն փետր­վար Ին­չու է կա­ռա­վա­րու­թյու­նը լռում ռու­սա­կան գա­զի թան­կաց­ման մա­սին

Հա­յաս­տան ա­ռաք­վող ռու­սա­կան գա­զը թան­կա­ցել է $60-ով և ներ­ կա­ յում կազ­ մում է $240/1000 խմ։ Կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը մինչև նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ ներ ներ­քին շու­կա­յում գա­զի սա­կագ­ներն ան­փո­փոխ պա­հե­լու հա­մար ռու­սա­կան «Գազպ­րո­մի ն» է փո­խան­ ցե­լու «Հայ­Ռուս­գա­զար­դում» իր մաս­նա­բաժ­նի 10%-ը։ «Գազպ­րո­մում» թեև հաս­տա­տում են, որ հայ­կա­կան կող­մի հետ գա­զի գնի շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­ներ են ըն­ թա­նում, սա­կայն ման­րա­մաս­ներ չեն հրա­պա­րա­կում։

էջ 5 ›››

Վայ­րէջ­քը կոշտ է լի­նե­լու Ռու­սա­կան ա­վիա­փո­ խադ­րում ­ն ե­րի շու­կան դե­պի փլու­զում է թռչում էջ 6 ›››

Իս­պա­նիան կենտ­րո­նաց­նում է ակ­տիվ ­ն ե­րը Ճգ­նա­ժա­մի դեմ պայ­քա­ րում Մադ­րի­դը «վատ բան­կի» ճա­նա­պարհն է ընտ­րել էջ 6 ›››

Ա­տո­մը թանկ է նստե­լու Թուր­քիա­յում ռու­սա­կան ա­տո­մա­կա­յա­նի կա­ռու­ ցու­մը $25  մլրդ կար­ժե­նա էջ 6 ›››

Էմ­բար­գոն լու­ծում չէ Ի­րանն ան­ցել է նավ­թի հե­ղու­կա­նա­վա­յին մա­տա­կա­րար­ման էջ 7 ›››

Ող­բեր­գա­կան հե­րո­սի վե­րա­դար­ձը «Ջոն ար­քայի» բե­մադ­րու­թյան ա­ռաջ­նա­ խա­ղի հետքերով էջ 8 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12165 >

էջ 4 ›››

Ֆոտոլուր

Հար­վա­ծե­լով Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նին՝ հա­սա­րա­ կու­թյու­ն ը հար­վա­ծում է Սերժ Սարգս­յա­նի հե­նաս­ յու­ն ե­ր ից մե­կ ին, ուս­տի իշ­խա­նութ­յան ռեակ­ցիան շատ բնա­կ ան է: n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

«Օ­րա­կար­գի» աղբ­յուր­նե­րի փո­խանց­մամբ՝ Հա­յաս­տան ա­ռաք­վող ռու­սա­կան գազն ար­դեն թան­կա­ցել է 33%ով կամ $60-ով և ներ­ կա­ յում կազ­ մում է $240/1000 խմ։ Հայ­կա­կան և ռու­սա­ կան կող­մե­րը պայ­մա­նա­ վոր­վել են գնի փո­փո­խու­ թյան մա­ սին «լռել» մինչև 2013թ. փետր­ վար՝ ՀՀ նա­ խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­ներ։

վարքագիծ

Ինք­նա­թի­ռը չհա­սավ «Ար­մա­վիան» հրա­ժար­վել է երկ­րորդ Sukhoi Superjet-ից Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին ա­վիա­փո­խադ­րող «Ար­մա­ վիա» ըն­կե­րու­թյա­նը կար­ծես չի հա­ջող­վում կար­գա­ վո­րել ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը։ Ա­վիա­փո­խադ­րո­ղը ո­րո­ շել է հրա­ժար­վել ռու­սա­կան ար­տադ­րու­թյան երկ­րորդ Sukhoi Superjet 100 (SSJ100) ինք­նա­թի­ռի ձեռք­բե­րու­մից և ըստ էու­թյան՝ ա­վիա­պար­կի թար­մա­ցու­մից: «Ար­մա­վիա­յի» մամ­լո քար­ տու­ղար Նա­նա Ա­վե­տի­սո­ վան ռու­սա­կան «Ին­տեր­ ֆաքս» գոր­ծա­կա­լու­թյա­ նը ե­ րեկ ա­ սել է, որ ըն­ կե­ րու­թյու­նը հրա­ժար­վել է երկ­րորդ SSJ100 ինք­նա­ թի­ռի ձեռք­բե­րու­մից։ Նա

չի հստա­կեց­րել ո­րոշ­ման պատ­ճա­ռը: Նոր ինք­նա­թի­ռից «հրա­ ժար­վե­լու» ո­րո­շումն ու­ շագ­րավ է, ե­թե հաշ­վի առ­ նենք, որ այն պետք է ձեռք բեր­ վեր դեռ ան­ ցած տար­ վա հու­նի­սին։ Ժամ ­կ ե­տը

հե­տա­գա­յում տե­ղա­փոխ­ վեց այս տա­րի։ Ընդ ո­րում՝ ա­վիա­փո­խադ­րո­ղը պար­ բե­րա­բար հայ­տա­րա­րել է ա­ռա­ջի­կա տա­րի­նե­րին ևս­ ե­րեք ինք­նա­թիռ գնե­լու մտադ­րու­թյան մա­սին։ Հի­շեց­նենք՝ 2007թ. հոկ­ տեմ­բե­րին «Ար­մա­վիա­յի» սե­փա­կա­նա­տեր Մի­խա­ յիլ Բաղ­դա­սա­րո­վը և «Քա­ ղա­քա­ցիա­կան ինք­նա­թիռ­ ներ - Սու­խոյ» ըն­կե­րու­թյան

էջ 4 ›››

Ն­ շենք, որ 2009-ից «Գազպ­րո­մի» դուստր «Հայ­Ռուս­գա­զար­դը» 1000 խմ գա­ զը ձեռք էր բե­ րում $180-ով և բ­նակ­չու­թյանն ի­րաց­նում ֌132 հազ-ով (մոտ $310), խո­ շոր սպա­ ռող­նե­րին՝ $243-ով։ Հա­մա­ձայն նույն աղբ­ յու­րի՝ ռու­սա­կան գա­զի գնի փո­փո­խու­թյու­նը վերջ­ նա­կան սպա­ռո­ղի վրա չի անդ­րա­դառ­նա, և ներ­քին

շու­կա­յում սա­կագ­նե­րը կմնան ան­փո­փոխ։ Կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը պատ­րաստ­ վում է ձեռք­ բեր­ ման գնե­ րի միջև տար­բե­րու­թյու­ նը՝ 1000 խմ հաշ­վով $60-ը, վճա­րել «սե­փա­կան» մի­ ջոց­նե­րից։ «Օ­րա­կար­գի» աղբ­յու­րի փո­խանց­մամբ՝ կա­ռա­վա­րու­թյու­նը գնի տար­բե­րու­թյու­նը վճա­րե­լու է «Հայ­Ռուս­գա­զար­դում» իր մաս­նա­բաժ­նի 10%-ը «Գազպ­րո­մի ն» փո­խան­ցե­ լու ճա­նա­պար­հով։ Փոխ­հա­ տուց­ ման այս սխե­ ման էլ ե­ղել է հու­նի­սի 29-ին Մոսկ­ վա­յում «Գազպ­րո­մի» վար­ չու­թյան նա­խա­գահ Ա­լեք­ սեյ Մի­լե­րի և Հա­յաս­տա­նի է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան

էջ 5 ›››


| № 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Դե­դուկ­ցիոն մե­թո­դի վտան­գը

Խմբագրական

Սա­սան­վող հե­նաս­յուն

Կի­րա­կի Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նի ըն­տա­նի­քին պատ­ կա­նող «Հարս­նա­քար» ռես­տո­րա­նի մոտ Վա­հե Ա­վետ­յա­նի յոթ­նօ­րե­քին նվիր­ված մո­մա­վա­ռու­թյան ըն­թաց­քում Հայ­րա­պետ­յա­նը հար­վա­ծել է ի­րա­վա­ պաշտ­պան Ար­ման Վե­զիր­յա­նին: Ու­շագ­րավ է, որ ըն­դա­մե­նը մի քա­նի օր ա­ռաջ նա­ խա­գա­հա­կա­նում Սերժ Սարգս­յա­նի հետ հան­դի­պու­ մից հե­տո Հայ­րա­պետ­յա­նը Վա­հե Ա­վետ­յա­նի սպա­նու­ թյան հետ կապ­ված սրտաճմ­լիկ հայ­տա­րա­րու­թյամբ էր հան­դես ե­կել: Ե­րեկ Հայ­րա­պետ­յա­նը իր վար­քագ­ ծով ցույց տվեց, որ ի­րա­կա­նում ոչն­չով չի տար­բեր­ վում «Հարս­նա­քա­րի» անվ­տան­գու­թյան աշ­խա­տա­ կից­նե­րից, ո­րոնք ծե­ծե­լով սպա­նել են Վա­հե Ա­վետ­յա­ նին: Ա­վե­լին՝ անվ­տան­գու­թյան այդ աշ­խա­տա­կից­նե­ րի ո­գեշնչ­ման աղբ­յու­րը հենց Հայ­րա­պետ­յանն է: Երկ­րորդ կարևոր հան­գա­մանքն այն է, որ Սերժ Սարգս­յա­նի հետ հան­դի­պու­մը լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րով ներ­կա­յաց­վեց այն­պես, որ իբր նա­խա­գա­հը բար­կա­ ցել է Հայ­րա­պետ­յա­նի շրջա­պա­տի պահ­ված­քի վրա և խիստ հրա­հան­գել է, որ այլևս նրա ա­նու­նը չլսվի ծե­ ծու­ջար­դի ֆո­նին: Հի­մա կա՛մ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նի հա­մար ընդ­հան­րա­պես Սերժ Սարգս­յա­նի հրա­հանգ­նե­ րը որևէ նշա­նա­կու­թյուն չու­նեն (ա­վե­լին՝ նա ան­ձամբ է ծե­ծու­ջար­դի մաս­նա­կից դառ­նում), կա՛մ Սարգս­յա­նի զրույ­ցը Հայ­րա­պետ­յա­նի հետ բո­լո­րո­վին այլ բո­վան­ դա­կու­թյուն է ու­նե­ցել: Իսկ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նի՝ ման­դա­տից հրա­ժար­վե­լը պար­զա­պես շոու էր: Այժմ փորձ է ար­վում ի­րա­վա­պաշտ­պա­նի վրա հար­ձակ­վե­լու փաս­տը ներ­կա­յաց­նել որ­պես Հա­յրա­ պետ­յա­նի կող­մից սադ­րան­քի հետևանք: Նախ՝ հա­ սա­րա­կա­կան լար­ված այս մթնո­լոր­տում Ռու­բեն Հայ­ րա­պետ­յանն արդ­յոք ի­րա­վունք ու­նի՞ սադ­րանք­նե­ րի են­թարկ­վե­լու, և երկ­րորդ՝ արդ­յոք սադ­րան­քը հրահր­ված չի՞ ե­ղել հենց նրա կող­մից: Ին­չո՞ւ է վեր­ջին հաշ­վով Հայ­րա­պետ­յա­նը, քաջ գի­ տակ­ցե­լով՝ մո­մա­վա­ռու­թյան մաս­նա­կից­ներն ինչ վե­րա­բեր­մունք ու­նեն իր նկատ­մամբ, հայտն­վել ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի կենտ­րո­նում: Ի՞նչ գործ ու­ ներ նա այդ­տեղ, ե­թե հայ­րե­նի ոս­տի­կան­նե­րը նրա «օբ­յեկ­տը» անձ­նա­զո­հա­բար պաշտ­պա­նում էին մո­մա­վա­ռու­թյու­նից: Վա­հե Ա­վետ­յա­նի սպա­նու­թյան վայ­րում ե­րեկ տե­ ղի ու­նե­ցած ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը փաս­տե­ցին, որ իշ­խա­նու­թյունն այս ըն­թաց­քում պար­զա­պես կոս­մե­ տիկ կեր­պով է տե­ղի տվել հա­սա­րա­կա­կան ճնշմա­ նը: Այլ կերպ լի­նել չէր կա­րող. Հայ­րա­պետ­յա­նը Սերժ Սարգս­յա­նի իշ­խա­նու­թյան հե­նաս­յու­նե­րից մեկն է, և ն­րա­նից ա­զատ­վե­լու խնդիր օ­րա­կար­գում չի կա­ րող լի­նել: Այժմ քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­նը հար­վա­ ծում է հենց այդ հե­նաս­յա­նը, և իշ­խա­նու­թյան բնա­կան ռեակ­ցիան է՝ հե­նաս­յու­նը պաշտ­պա­ նել մա­հակ­նե­րով: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 09.07.2012թ. Տպաքանակը՝ 1000

Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան

Մ

­ ա­վո­րա­կան­նե­րը դի­մել են տ Սերժ Սարգս­յա­նին հե­ռուս­ տաե­թե­րը կար­գա­վո­րե­լու պա­հան­ջով։ Ն­րանք բո­լո­րից լավ գի­ տեն, որ մեր ե­թերն ա­զատ չէ, այ­լա­ պես պա­հանջն ա­նօ­րի­նա­կան է։ Ե­թե­ րա­յին ա­զա­տու­թյան պայ­ման­նե­րում այդ­պի­սի պա­հանջ չի կա­րող հնչել։ Մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ են ծա­գում։ Ե­ թե ե­ թերն ա­ զատ չէ, ու­ րեմն երկ­ րում ա­զա­տու­թյուն չկա։ Ե­թե ա­զա­ տու­թյուն չկա, ին­չո՞ւ պետք է մտա­վո­ րա­կա­նի թե­ման դառ­նա ե­թե­րը, այլ ոչ թե ա­զա­տու­թյու­նը։ Եվ ե­թե ա­զատ չէ, ին­ չո՞ւ նախ և ա­ ռաջ չեք ամ­ րագ­ րում Սերժ Սարգս­յա­նի մեղ­քը ե­թե­րա­ յին ագ­րե­սիա­յի ծա­վալ­ման գոր­ծում։ Վեր­ջին հարցն ուղ­ղե­ցի միան­գա­մից եր­կու դե­րա­սա­նի՝ Տիգ­րան Ներ­սիս­ յա­նին և Դա­վիթ Հա­կոբ­յա­նին։ «Ի՞նչ կապ ու­նի նա­խա­գա­հը»,– հա­կա­դար­ ձում են նրանք։ Իս­ կա­ պես, ի՞նչ կապ ու­նի։ Բայց այդ դեպ­քում ո՞ւմ է պատ­ կա­նում ագ­րե­սիվ և ան­ճա­շակ հե­ ռուս­տա­սե­րիալ­ներ ցու­ցադ­րող «Ար­ մե­նիա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նը, ո՞վ է վե­րահս­կում «Շանթ» հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյու­նը։ Ո՞ւմ թրի տա­կով է ե­թեր մտնում Հան­րա­յին հե­ռուս­տաըն­կե­ րու­թյու­նը։ Ս­րանք բո­լորն էլ ցու­ցադ­ րում են հայ­րե­նա­կան ար­տադ­րու­ թյան հե­ռուս­տա­սե­րիալ­ներ։ Ս­րանք բո­լորն էլ պատ­կա­նում են կամ առն­ վազն գտնվում են Սերժ Սարգս­ յա­ նի փե­սա­յի՝ Մի­քա­յել Մի­նաս­յա­նի վե­ րահս­կո­ղու­թյան տակ։ Եվ ե­թե նրա վե­րահս­կո­ղու­թյան ներ­քո են, ինչ­պե՞ս

պի­տի Սերժ Սարգս­յանն ազ­դի իր փե­ սա­յի վրա: Իմ զրու­ցա­կից մտա­վո­րա­կան­նե­ րը չէին հաս­կա­նում, թե ին­չու է Սերժ Սարգս­յա­նը նման քարտ բլանշ տվել Մի­քա­յել Մի­նաս­յա­նին։ Հա­կընդ­դեմ հարց է ծա­ գում՝ մինչև ե­ րեկ ո՞վ էր գոր­ծու­նեու­թյան և ան­պատ­ժե­լիու­ թյան քարտ բլանշ տվել ԱԺ պատ­ գա­մա­վոր Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նին։ Մա­լա­թիա­յում ո՞վ էր ժո­ղովր­դին կոչ ա­նում քվեար­կել ին­տե­լեկ­տո­ւալ հե­ ղի­նա­կու­թյուն Սամ­վել Ա­լեք­սան­յա­ նի օգ­տին։ Դե­դուկ­ցիա­յի մե­թո­դը մեր մտա­վո­րա­կա­նու­թյան հա­մար քա­ղա­ քա­կա­նա­պես վտան­գա­վոր է։ Ն­րանք կա­րող են դառ­նալ քա­ղա­քա­կա­նա­ պես ան­հու­սա­լի։ Հետևա­բար՝ կա­ րող է վտանգ­վել նրանց օր­վա հա­ցի ի­րա­վուն­քը։ Այս­պի­սով՝ ին­չո՞ւ է Սերժ Սարգս­յա­ նը նման քարտ բլանշ տվել հե­ ռուս­ տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րին։ Այդ­պի­սի բան ար­վում է այն երկր­նե­րում, որ­տեղ իշ­ խա­նու­թյու­նը ու­րիշ ո­չինչ ա­ռա­ջար­կել չի կա­ րող։ Ա­ սենք՝ չի կա­ րող լրագ­ րող­նե­րին հնա­րա­վո­րու­թյուն տալ ման­րա­մաս­նո­րեն անդ­րա­դառ­նալ ընտ­րա­կեղ­ծա­րա­րու­թյանն ու ընտ­րա­ կա­շառ­քին։ Չի կա­րող մրցակ­ցու­թյուն թույլ տալ հե­ռուս­տաար­տադ­րանք­ նե­ րի միջև, ո­ րով­ հետև այդ մրցակ­ ցու­թյու­նը ցան­կա­ցած հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյան պար­տա­վո­րեց­նում է լի­ նել իշ­խա­նու­թյու­նից ա­վե­լի ու ա­վե­լի ան­կախ։ Ո­րով­հետև հենց TV-ն ե­ղավ կախ­յալ, մրցակ­ցու­թյու­նը ծա­վալ­վե­լու է իշ­խա­նու­թյան մկրա­տի ծի­րին մեջ։ Մ­տա­վո­րա­կան­նե­րը ցան­կա­ցա­ծին կա­րող էին դի­մել հե­ռուս­տաե­թե­րը

մաք­ րե­ լու խնդրան­ քով, բայց ոչ իշ­ խա­նու­թյա­նը։ Ո­րով­հետև իշ­խա­նու­ թյու­նը խնդիր ու­նի ձևել հա­սա­րա­կու­ թյանն այն­պես, որ չթպրտա։ Եվ հե­ ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը պատ­վով են կա­տա­րել այդ խնդի­րը։ Հի­մա՝ ին­չո՞ւ պի­տի Սերժ Սարգս­յա­ նը ե­թե­րը մաք­րի ագ­րե­սիա­յից։ Մաք­ րի, որ դրա փո­խա­րեն ի՞նչ ա­ռա­ջար­կի։ Առջևում նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­ներ են, և սո­ցիա­լա­կա­նա­պես ան­հու­սա­ լի երկ­րում ժո­ղովր­դի զբաղ­վա­ծու­ թյան հիմ­ն ա­կան դե­րը կա­տա­րում է հե­ռուս­տա­տե­սու­թյու­նը։ Ն­շա­նա­կում է՝ ժո­ղովր­դի զգա­լի մա­սը շա­րու­նա­ կե­լու է կառ­չած մնալ հե­ռուս­տա­տե­ սու­թյու­նից։ Ն­շա­նա­կում է՝ սե­րիալ­ ներն այն տես­քով, ո­րով այ­սօր կան, դեռ պետք են։ Ն­ շա­ նա­ կում է՝ անհ­ րա­ժեշտ է այն­պի­սի բան ա­ռա­ջար­կել ժո­ղովր­դին, որ­պես­զի եր­կար-բա­րակ չմտա­ծի, ա­սենք՝ գլու­խը չթե­քի դե­պի գիր­ քը։ Մ­ յուս կող­ մից՝ Սերժ Սարգս­ յա­նին անհ­րա­ժեշտ է և ու­րա­խաց­նում է, որ մտա­վո­րա­կան­ներն ի­րեն են դի­ մել նման խնդրով։ Ն­րան ու­րա­խաց­ նում է, երբ ի­րեն կարևո­րում են։ Ընդ ո­րում՝ գի­տի, որ չի բա­վա­րա­րե­լու խնդրան­քը։ Գի­տի, որ ի­մի­տա­ցիոն են լի­նե­լու իշ­խա­նու­թյան թա­փած ջան­ քե­րը։ Եվ մար­դը լու­ծում է միան­գա­ մից եր­կու հարց՝ նախ շա­րու­նա­կում է իր ծաղ­ րի դաշ­ տում պա­ հել մտա­ վո­րա­կա­նու­թյա­նը, որն այս օ­րե­րին մտա­հո­գու­թյուն­ներ է փնտրում Վա­հե Ա­վետ­յա­նի սպա­նու­թյու­նից չխո­սե­լու հա­մար, երկ­րորդ՝ հա­սա­րա­կու­թյան աչ­ քին դեռ հարց լու­ ծող է երևում, այս­պես կոչ­ված քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կութ­յան աչ­քի առջև։  n

ՏՏ-ի զար­գաց­ման հա­մար հա­յե­ցա­կար­գը բա­վա­րար չէ, բրենդ է պետք Հայկ Զար­գար­յան

2011

թ. փետր­վա­րին՝ Սի­լի­կոն­ յան հով­տի ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ­նե­րի հետ ընթ­րի­քի ժա­մա­նակ, ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Օ­բա­ման Ս­թիվ Ջոբ­սին մտա­հո­գու­թյուն էր հայտ­նել, թե ին­չու Apple-ի ար­տերկր­յա աշ­խա­ տա­տե­ղե­րը չեն վե­րա­դառ­նում Միաց­ յալ Նա­հանգ­ներ: Ե­թե ժա­մա­նա­կին Apple-ը պար­ ծե­ նում էր, որ իր ապ­ րան­քա­տե­սակ­ներն ար­տադր­վում են բա­ցա­ռա­պես ԱՄՆ-ում, ա­պա այ­ սօր դա անց­յալ է: 2011թ. վա­ճառ­ված 70 մի­լիոն iPhone-նե­րից և 30 մի­լիոն iPad-նե­րից ոչ մեկն այլևս չու­նի Made in USA պի­տա­կը: Նա­խա­գա­հի մտա­հո­գու­թյու­նը հաս­ կա­նա­լի է: Apple-ը աշ­խար­հում ա­մե­ նա­դի­նա­միկ զար­գա­ցող ըն­կե­րու­ թյունն է. 2005-ից առ այ­սօր դրա բաժ­ նե­տոմ­սի ար­ժե­քը տաս­նա­պատկ­վել է 45 դոլարից մինչև 600 եվրո: Սա­կայն այս աճն ու­ղեկց­վել է ԱՄՆ-ում ըն­կե­ րու­թյան հա­զա­րա­վոր աշ­խա­տա­տե­ ղե­րի փո­շիաց­մամբ, ին­չը նշա­նա­կում է, որ ա­մե­րիկ­յան մի­ջին խավն ա­ռանձ­ նա­պես չի շա­հել Apple-ի ա­ռա­ջըն­թա­ ցից: Փո­խա­րե­նը՝ տասն­յակ գոր­ծա­ րան­ներ են բաց­վել Չի­նաս­տա­նում: Այս գոր­ծըն­թա­ցը բնա­կա­նոն է: New York Times-ի հետ հար­ ցազ­ րույ­ ցում Apple-ի նախ­կին գոր­ծա­դիր­նե­ րից մե­կը պա­տմում է, որ մի ան­գամ կես­գի­շե­րին չի­նա­կան գոր­ծա­րա­նի կա­ռա­վա­րիչն ըն­դա­մե­նը րո­պե­նե­րի

ըն­թաց­քում կա­րո­ղա­ցավ ոտ­քի հա­նել 8 հազ. աշ­ խա­ տո­ ղի, ո­ րոնք, ի դեպ, գի­շե­րում էին հենց գոր­ծա­րա­նի հան­ րա­կա­ցա­րա­նում: Ըն­դա­մե­նը մեկ ժամ անց գոր­ծա­րա­նը սկսել է եր­կու հեր­ թա­փո­խով շուր­ջօր­յա աշ­խա­տան­քը՝ թո­ղար­կե­լով օ­րա­կան 10 հազ. iPhone: Արդ­յու­նա­վե­տու­թյան և ա­րա­գու­ թյան չի­նա­կան նշա­ձո­ղը գործ­նա­ կա­նում ան­հա­սա­նե­լի է արևմտ­յան երկր­նե­րին: Մր­ցու­նակ մնա­լու հա­մար Apple-ի օ­ րի­ նա­ կին են հետևում նաև տասն­յակ այլ հսկա կոր­պո­րա­ցիա­ ներ: Մի­ջազ­գա­յին ար­տա­պատ­վի­ րակ­ման (outsourcing) հա­մա­տա­րած այս գոր­ծըն­թա­ցը զար­գա­ցող երկր­նե­ րի հա­մար ստեղ­ծել է արևմտ­յան կոր­ պո­րա­ցիա­նե­րի ա­ռա­ջըն­թա­ցից օգտ­ վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն: Չի­նա­ցի­նե­ րը, շնոր­հիվ ի­րենց բրեն­դի, արդ­յու­ նա­վետ օգ­տա­գոր­ծում են այս շան­սը: Իսկ փոր­ձո՞ւմ է արդ­յոք Հա­յաս­տա­նը: Հաս­կա­նա­լի է՝ կի­սահ­մուտ աշ­խա­ տու­ժի մի­ջազ­գա­յին շու­կա­յում մենք մրցու­նակ չենք: Սա­կայն այ­սօր օֆ­շոր են տե­ղա­փոխ­վում ոչ միայն բան­վո­ րա­կան, այլև հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րին, ծրագ­րա­յին ճար­տա­րա­գի­տու­թյա­նը և բարձր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րին առնչ­ վող այլ գի­տա­տար աշ­խա­տանք­ներ: Ե­թե Հա­յաս­տա­նը չի կա­րող ստեղ­ծել գի­տա­տար տնտե­սու­թյուն, ա­պա կա­ րող է գո­նե մուտք գոր­ծել գի­տա­տար աշ­խա­տան­քի մի­ջազ­գա­յին շու­կա­ ներ, ո­ րոնք սպա­ սար­ կում են բարձր տեխ­նո­լո­գիա­կան վե­րազ­գա­յին

հսկա­նե­րին: Դ­րա հա­մար նախևա­ ռաջ պետք է հայ­կա­կան բրենդ, ո­րը, սա­կայն, գո­յու­թյուն ու­նի միայն թղթի վրա՝ «ՏՏ ո­լոր­տի զար­գաց­ման հա­յե­ ցա­կար­գում»: Մինչ­դեռ ի­րա­կան հայ­ կա­կան բրենդ շա­րու­նա­կում է մնալ հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյու­նը, լա­վա­ գույն դեպ­քում՝ կոն­յա­կը: Չի­նա­կան մե­քե­նա­յի ստեղ­ծո­ղը նախևա­ռաջ օժտ­ված մե­նե­ջեր­ներն են, ո­րոնք կա­րո­ղա­նում են րո­պե­նե­ րի ըն­թաց­քում գոր­ծա­րան ոտ­քի հա­ նել: Քա­նի դեռ Հա­յաս­տա­նում ազ­դե­ ցու­թյան լծակ­ներն ու իշ­խա­նա­կան բա­րե­հա­ճու­թյու­նը, հետևա­բար նաև տնտե­սու­թյան սան­ձե­րը պատ­կա­նում են գոր­ծա­րար­նե­րի, ո­րոնց ձգտում­ն ե­ րի պսա­կը պատ­գա­մա­վո­րա­կան ման­ դատն է, ա­ նի­ մաստ է խո­ սել բարձր տեխ­նո­լո­գիա­կան հայ­կա­կան բրեն­ դի մա­սին: Բիզ­նես վեր­նա­խա­վը, որ գո­յու­թյուն ու­նի բա­ցա­ռա­պես մե­նաշ­ նոր­հա­յին ար­տո­նու­թյուն­նե­րի և հո­ վա­նա­վոր­չու­թյան շնոր­հիվ, չի կա­րող ստեղ­ծել մի­ջազ­գայ­նո­րեն մրցու­նակ որևէ բան, այն էլ՝ ՏՏ ո­լոր­տում: Եր­կու տաս­նամ­յակ ա­ռաջ ոչ ոք չէր կան­խա­տե­սում չի­նա­կան վե­րել­ քը: Եր­կու տաս­նամ­յակ հե­տո աշ­ խարհը կտես­ նի նոր՝ այ­ սօր դեռևս ան­հայտ տեխ­նո­լո­գիա­կան «չի­նաս­ տան­ներ», ո­րոնց շար­քում անհ­ նար է հայտն­վել միայն «ՏՏ ո­լոր­տի զար­գաց­ման հա­յե­ցա­կարգ»-ե­րով: Պետք են մար­ դիկ, ո­ րոնք կյան­ քի կկո­չեն հա­յե­ցա­կար­գը:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ. |

Տեսանկյուն | 3

Պարզ­վում է՝ Սփ­յուռ­քը ըն­դա­մե ­նը կթու կով է Եր­կիր, ես քոնն եմ, բայց ի­մը չես դու։ Ես քո զին­վորն եմ, դու՝ իմ թշնա­մի ն։ (Տիգ­րան Պասկևիչ­յան)

Ս

ի­րիա­յում պա­տե­րազմ է: Այդ մա­սին պաշ­տո­նա­պես հայ­տա­րա­րել է այդ երկ­ րի ա­ռաջ­նորդ Բա­շար ալ Ա­սա­դը: Իսկ դա նշա­ նա­ կում է, որ ծայ­ րա­ հեղ վտանգ­ ված է մեր ա­ մե­ նա­հին և ա­մե ­նաազ­դե­ցիկ գա­ ղութ­նե­րից մե­կի ա­պա­գան: Ըն­ կերս, որ օ­ րեր ա­ ռաջ է վե­ րա­ դար­ձել Հա­լե­պից, պատ­մում էր, թե ինչ­պի­սի պայ­ման­նե­րում են ապ­րում մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րը և ինչ­պես են հա­յացք­նե­րն ուղ­ ղած Մայր հայ­րե­նի­քին՝ սպա­սում ա­ջակ­ցու­թյան: Մե­րոնք այն­տեղ նե­ղու­թյան մեջ են, և Հայ­րե­նի­քի գո­նե բա­րո­յա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կա­րի­քը եր­բեք  այդ­քան անհ­րա­ ժեշտ չի ե­ղել, որ­քան հի­մա: Հայ­ րե­նիքն իր քսա­նամ­յա ան­կա­ խու­թյան տա­րի­նե­րին  բազ­միցս է ակն­կա­լել և ս­տա­ցել սի­րիա­ հայ գաղ­թօ­ջա­խի ա­ջակ­ցու­թյու­ նը: Ոչ ո­քի հա­մար գաղտ­նիք չէ, թե սի­րիա­հայ հա­մայնքն ինչ ահ­ ռե­լի ա­ջակ­ցու­թյուն ցու­ցա­բե­րեց երկ­րա­շար­ժից տու­ժած­նե­րին, իսկ Ար­ցախ­յան ա­զա­տա­մար­ տի տա­րի­նե­րին սի­րիա­հա­յե­րի մաս­նակ­ցու­թյու­նը ա­զա­տագ­րա­ կան պայ­ քա­ րին ոչ միայն մար­ դու­ժի ներ­կա­յու­թյուն էր, այլև

Նախ­կի­նում Երևան-­Հա­լեպ չվեր­թի տոմ­սե­րը վա­ճառ­վում էին 119 հազ. դրա­մով, իսկ այժմ դրանց գի­նը «Ար­մա­ վիան» բարձ­րաց­ րել է 237  հազ-ի:

Ֆոտոլուր

Հա­րու­թյուն Հա­րու­թյուն­յան

Հա­յաս­տան-Սփ­յուռք ան­քակ­ տե­լի կա­պի վկա­յու­թյուն: Վեր­ ջա­պես, սի­րիա­հայ հա­մայն­ քի գերն­պա­տա­կը Թուր­քիա­ յին սահ­մա­նա­կից երկ­րում ապ­ րելն էր, որ պա­ տեհ ա­ ռի­ թի դեպ­քում նո­րից տեր դառ­նա­յին ի­րենց կո­րուս­յալ տա­րածք­նե­րին՝ Արևմ­տա­հա­յաս­տա­նին: Մեզ հա­մար, պարզ­վում է, Սփ­ յուռ­քը ըն­դա­մե ­նը կթու կով է, ո­րին կա­րե­լի է ան­դա­դար կթել, իսկ հե­տո՝ որ­պես  գայ­լե­րին կեր թող­նել ա­մա­յի դաշ­տում և հեռ­ վից դի­ տել, թե ինչ­ պես են հո­ շոտ­վում: Ի­րոք, ան­հաս­կա­նա­ լի բա­ ներ են կա­ տար­ վում մեր երկ­րում: Դեռ չես հասց­րել մար­ սել ա­մե ­նա­թո­ղու­թյան հեր­թա­ կան պտուղ­նե­րը, երբ բախ­վում ես հա­ջորդ խայ­տա­ռա­կու­թյա­նը: Այն, որ սփյուռ­քի նա­խա­րա­ րու­թյու­նը զբաղ­ված է կուլ­տուրլու­սա­վոր­չա­կան մի­ջո­ցա­ռում­ նե­րի կազ­մա­կերպ­մամբ և բ­նավ առն­չու­թյուն չու­նի Սփ­յուռ­քի հետ, ան­ցած տա­րի­նե­րին բազ­ միցս ա­ պա­ ցուց­ վել է: Բայց գո­ նե այս դեպ­քում ար­ժեր մտա­ծել և,  ձեռն­պահ մնա­լով հեր­թա­կան տա­շի-տու­շի­նե­րից, զբաղ­վել ա­ղե­տի մեջ հայտն­ված գաղ­թօ­ ջա­խի խնդիր­նե­րով: Իսկ ա­մե­ նա­լուրջ խնդիրն այ­սօր հա­մայն­ քի անվ­տան­գու­թյունն ա­պա­ հո­վե­լու հարցն է, ո­րին Հա­յաս­ տա­ նը ոչ մի կերպ չի ու­ զում իր մաս­նակ­ցու­թյու­նը բե­րել: Ա­հա­վա­սիկ, ա­միս­ներ ա­ռաջ, երբ մեր ազ­գա­յին ա­վիա­փո­ խադ­րող «Ար­մա­վիա» ըն­կե­րու­ թյու­նը դա­դա­րեց­րեց Երևան-­Հա­ լեպ չվեր­թնե­րը, ոչ ոք Մի­կա Բաղ­ դա­սա­րո­վին չբա­ցատ­րեց, որ չվերթ­նե­րը կա­սեց­նե­լը ազ­գա­յին

դա­վա­ճա­նու­թյա­նը հա­մար­ժեք բան է: Հաս­ կա­ նա­ լի է, որ Մի­ կա Բաղ­դա­սա­րո­վի հա­մար ազ­գու­ թյուն աս­վա­ծը վե­րամ­բարձ հաս­ կա­ցու­թյուն է, բայց հաս­կա­նա­ լի չէ պե­տու­թյան վե­րա­բեր­մուն­քի բա­ցա­կա­յու­թյունն այդ հար­ցում: Վեր­ջա­պես գո­յու­թյուն ու­նի նաև Ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան խոր­ հուրդ, ո­րը պետք է զբաղ­վեր այս հար­ցով, մա­նա­վանդ որ Սի­րիա­ յում բնակ­վող­նե­րի մի զգա­լի հատ­ վա­ծը Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցի­ է: Ռու­սաս­տա­նը շատ ա­րագ ո­րո­ շեց և սկ­սեց տար­հա­նել իր քա­ ղա­քա­ցի­նե­րին պա­տե­րազ­մի գո­ տուց: Ն­րանք ի­րենց քա­ղա­քա­ ցի­նե­րի ար­ժե­քը լավ գի­տեն և գ­նա­հա­տում են: Մենք ան­հու­սա­ լի վի­ճա­կում ենք: Սի­րիա­հա­յե­ րը սկսել են հայ­րե­նի­քի ճամ­փան

բռնել ցա­մա­քա­յին՝ Թուր­քիա­ յի ճա­նա­պար­հով, որ­տեղ էլ դի­ մա­կա­յում  են ստո­րա­ցու­ցիչ պայ­ ման­նե­րի: Օ­րեր ա­ռաջ «Ար­մա­ վիան» վերսկ­սեց չվեր­թե­րը: Մ­տա­ծում էի, թե հաս­կա­ցել են խնդրի կարևո­րու­թյու­նը: Ցա­վոք, սխալ­ վել էի: Ի՞նչ է պարզ­ վում: «Ար­մա­վիան» ոչ թե վերսկ­սեց, ո­րով­հետև դա անհ­րա­ժեշ­տու­ թյուն էր, այլ վերսկ­ սեց, ո­ րով­ հետև դեռ «կթե­ լու» բան կա: Նախ­կի­նում Երևան-­Հա­լեպ չվեր­ թի տոմ­սե­րը վա­ճառ­վում էին 119 հազ. դրա­մով, իսկ այժմ դրանց գի­նը «Ար­մա­վիան» բարձ­րաց­րել է 237  հազ-ի: Պատ­ճա­ռա­բա­նու­ թյու­նը շատ ծի­ծա­ղե­լի է: Ա­սում են՝ առ­կա են միայն  բիզ­նես դա­ սի տոմ­սեր: Պարզ­վում է, որ մեր ազ­գա­յին ա­վիա­փո­խադ­րո­ղի

ինք­նա­թիռ­նե­րը ծայ­րից ծայր ձևա­վոր­ված են բիզ­նես դա­սի ուղևոր­նե­րի հա­մար, և ե­թե այդ ինք­նա­թի­ռում մի հրաշ­քով տեղ է ա­զատ­վում, ա­պա հնա­րա­վոր է այն գնել խնա­ յո­ ղա­ կան դա­ սի գնով, բայց է­ լի թանկ՝ 170  հազ. դրա­ մով: Եր­ կու օր ա­ ռաջ լսե­ցի, թե ինչ­պես են Թուր­քիա­ յի տա­րած­քով հայ­րե­նիք տե­ղա­ փոխ­վող սի­րիա­հա­յե­րին թուր­ քե­րը կանգ­նեց­րել, ստո­րաց­րել, նրան­ցից առգ­րա­վել փաս­տաթղ­ թե­ րը և 16 հազ. դո­ լար գու­ մար: Զ­րու­ցա­կիցս լա­ցում էր՝ ա­սե­լով. «Հայ­րե­նի­քի վե­ջը չէ, թե մենք ինչ վի­ճա­կում ենք»: Ցա­վոք, նա ճիշտ էր: Հայ­րե­նիքն այ­սօր ապ­ րում է այլ ար­ժե­հա­մա­կար­գով, և դժ­ վար է նրան այլևս հայ­ րե­ նիք ո­րա­կե­լը:  n

«Օ­տա­րերկր­յա գոր­ծա­կալ­նե­րը» Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յան

Հ

ու­լի­սի 29-ին Ռու­սաս­տա­ նի Պետ­դու­մա­յի օ­րա­կարգ մտցված «Ոչ առևտ­ րա­ յին կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի մա­սին» օ­րեն­քում փո­փո­խու­թյուն­նե­րի նա­խա­գի­ծը մեծ ար­ձա­գանք է ստա­ցել թե՛ Ռու­սաս­տա­նում, թե՛ նրա սահ­ման­նե­րից դուրս: Այս նա­խա­գի­ծը ա­ռա­ջին ըն­թերց­ մամբ Պետ­դու­ման ար­դեն ըն­ դու­նել է: Ըստ դրա՝ ոչ առևտ­րա­ յին այն կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք ֆի­նան­սա­վո­րում են ստա­ նում ոչ ռու­սա­կան աղբ­յուր­նե­րից, ՌԴ ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­ րա­րու­թյու­նում պետք է գրանց­ վեն ա­ռան­ձին ռեեստ­րում, ո­րից հե­տո ստա­նան «օ­տա­րերկր­ յա գոր­ծա­կա­լի» (иностранный агент) կար­գա­վի­ճակ: Ռու­սա­կան իշ­խա­նա­մերձ շրջա­նակ­նե­րն այս օ­րեն­քի անհ­ րա­ժեշ­տու­թյու­նը պայ­մա­նա­վո­ րում են այն հան­ գա­ ման­ քով, որ հար­կա­վոր է օ­րեն­քով կար­գա­ վո­րել այս ո­լոր­տը, քա­նի որ ար­ տա­սահ­ման­յան դո­նոր­նե­րից սնվող շատ ՀԿ-ներ Ռու­սաս­տա­ նում զբաղ­վում են քա­ղա­քա­կա­ նու­թյամբ՝ մի­ջամ­տե­լով երկ­րի

ներ­քին գոր­ծե­րին: Ո­րոշ տվյալ­ նե­րով՝ վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­ րին Ռու­սաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­ վա­րու­թյան զար­գաց­ման հա­մար ար­տա­սա­հ­ման­յան աղբ­յուր­նե­ րից հատ­կաց­վել է շուրջ 200 մլն դո­լար: ՌԴ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հա­վաստ­մամբ՝ օ­րեն­քի այս նա­ խա­գի­ծն ա­մե նևին էլ միտ­ված չէ խո­չըն­դո­տե­լու ժո­ղովր­դա­վա­րու­ թյան հիմ­ն ախն­դիր­նե­րով զբաղ­ վող հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­ կեր­պու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նեու­ թյա­նը, և ն­պա­տա­կը պար­զա­պես այդ կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի ֆի­նան­սա­կան աղբ­յուր­նե­րի թա­ փան­ցի­կու­թյունն ա­պա­հո­վելն է: Ա­վե­լին՝ շեշտ­վում է, որ նմա­ նա­ տիպ օ­ րենք (Foreign Agent Registration Act) գոր­ ծում է նաև ԱՄՆ-ում: Սա­կայն Ռու­սաս­տա­նում գոր­ ծող ի­րա­վա­պաշտ­պան շատ կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ օ­րեն­քի այս նա­խա­գի­ծը գնա­հա­տում են որ­պես հար­ված երկ­րի ժո­ղովր­ դա­վա­րաց­ման գոր­ծըն­թա­ցին: Human Rights Watch ի­ րա­ վա­ պաշտ­պան կազ­մա­կեր­պու­թյան տնօ­րե­նի տե­ղա­կալ Ռեյ­չել Դեն­ բե­րը «Ին­տեր­ֆաքս» գոր­ծա­կա­ լու­թյանն ա­սել է, որ այդ օ­րեն­քի նա­խա­գի­ծը ԱՄՆ-ում գոր­ծող օ­րեն­քի հետ հա­մե­մա­տե­լը կո­ ռեկտ չէ, քա­նի որ ԱՄՆ-ում այդ կա­տե­գո­րիա­յի տակ ընկ­նում են

այն կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք աշ­խա­տում են ար­տա­ սահ­­ման­յան հո­վա­նա­վոր­նե­րի շա­հե­րը սպա­սար­կե­լու հա­մար: Ըստ Պետ­դու­մա ներ­կա­յաց­ ված օ­րի­նագ­ծի՝ Ռու­սաստա­ նում «օ­տա­րերկր­յա գոր­ծա­կա­ լի» կար­գա­վի­ճակ ստա­նում են նաև այն կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րը, ո­րոնք ար­տա­սահ­ման­յան ֆի­նան­սա­վոր­մամբ, զբաղ­վում են, օ­րի­նակ, Ռու­սաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան խնդիր­նե­ րով և որևէ կոնկ­ րետ կազ­ մա­ կեր­պու­թյան կամ պե­տու­թյան շա­հեր չեն սպա­սար­կում: Հ­նա­րա­վոր է, որ Պե­դու­մա­ յի նա­խորդ տար­վա ընտ­րու­ թյուն­ նե­ րից հե­ տո և այս տար­ վա նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րից ա­ռաջ և հե­տո Ռու­ սաս­տա­նում հա­սա­րա­կա­կան ընդվզ­ման ա­լի­քը երկ­րի իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րին ստի­պել է գնալ խստա­ցում­ն ե­րի այդ ո­լոր­ տում, ո­րով­հետև կաս­կած­ներ կան, որ ա­ ռանց դրսից ստաց­ ված լուրջ ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ ցու­ թյան հնարա­ վոր չէր մասշ­ տա­բա­յին նման հա­կաիշ­խա­ նա­կան ա­լիք բարձ­րաց­նել և երկ­րում մա­սամբ ցնցու­մա­յին ի­րա­վի­ճակ ստեղ­ծել: Արև­մուտ­ քին մի­ջազ­գա­յին աս­պա­րե­զում դի­մա­կա­յե­լու ֆո­նին Ռու­սաս­ տա­ նը ծան­ րակ­ շիռ բևեռ է, և

հ­նա­րա­վոր է՝ Արև­մուտ­քը շա­ հագրգռ­ված լի­նի Ռու­սաս­տա­նի ներ­սում այն­պի­սի գոր­ծըն­թաց­ նե­րի հրահր­մամբ, ո­րոնք հա­ կա­սում են այդ երկ­րի ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյա­նը: Այս հա­մա­տեքս­տում գու­ ցե Կ­րեմ­լի քայ­լե­րն ար­դա­րաց­ ված են: Սա­կայն վտան­գա­վոր է այն հան­գա­ման­քը, որ ռու­սա­ կան օ­րի­նա­կը կա­րող է վա­րա­ կիչ լի­նել, օ­րի­նակ, Հա­յաս­տա­ նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հա­մար: Գաղտ­նիք չէ, որ Հա­յաս­տա­ նի ներ­կա իշ­խա­նու­թյուն­նե­րն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ բա­ցա­սա­ կան վե­րա­բեր­մունք ու­նեն ա­ր­ տա­սահ­մա­նից ֆի­նան­սա­վոր­ վող կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ, ո­րոնք Հա­յաս­տա­ նում զբաղ­վում են ժո­ղովր­դա­ վա­րու­թյան զար­գաց­ման և քա­ ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­ թյան ու­ժե­ղաց­ման գոր­ծով: Կա­րե­լի է ա­սել, որ Ռու­սաս­տա­ նում ըն­դուն­ված օ­րեն­քն ըն­կալ­ ման ա­ռու­մով բա­վա­կան հո­ գե­հա­րա­զատ է ՀՀ իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րին, ո­րոնք, նմա­նա­տիպ օ­րենսդ­րա­կան բա­զա չու­նե­նա­ լով հան­ դերձ, վա­ ղուց զբաղ­ ված են «օ­տա­րերկր­յա գոր­ծա­ կալ­նե­րի» որ­սով: Ա­ռա­վել թարմ օ­րի­նակ է «Սի­ վի­լի­թաս» հիմ­ն ադ­րա­մի գոր­ ծու­նեու­թյան նկատ­մամբ ԱԱԾ-ի

հե­տաքրք­րու­թյու­նը և ք­րեա­ կան գործ հա­րու­ցե­լու փաս­տը: Կա­րե­լի է հի­շել նաև նախ­կին արտ­գործ­նա­խա­րար Ա­լիկ Ար­ զու­ման­յա­նի դեմ հա­րուց­ված քրեա­ կան գոր­ ծը, Լևոն Տեր-­ Պետրոս­յա­նի նկատ­մամբ նա­ խորդ նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ հնչեց­վող մե­ղադ­րանք­նե­րը, որ «դրսի» փո­ղե­րով ցան­կա­նում է ա­պա­ կա­յու­նաց­նել ի­րա­վի­ճա­կը Հա­ յաս­տա­նում և այլն: «Դր­սից» ֆի­նան­սա­վոր­վե­լով՝ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշ­տ­պա­նու­ թյամբ և ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ինս­տի­տուտ­նե­րի ա­մա­րապնդ­ մամբ զբաղ­վե­լը, բնա­կա­նա­ բար, հա­կա­սում է Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի ավ­տո­րի­ տար հա­վակ­նու­թյուն­նե­րին: Հա­յաս­տա­նում Արև­մուտ­ քի «դա­վադ­րու­թյան տե­սու­ թյան» գործ­նա­կան դրսևոր­մա­ նը դժվար է հա­վա­տալ: Ան­գամ ծի­ծա­ղե­լի է այն տե­սա­կե­տը, որ ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ինս­տի­ տուտ­նե­րի կա­յաց­մա­նը նպաս­ տե­լով՝ Արև­մուտ­քը փոր­ձում է թու­լաց­նել Հա­յաս­տա­նը: Չէ՞ որ հենց Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­ թյուն­ներն են հայ­տա­րա­րում, որ ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյու­նը հայ­ կա­կան պե­տու­թյան հիմ­ն ա­կան ռե­սուրս­նե­րից մե­կը պետք է դառ­նա:  n


| № 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ.

4 | Փողեր

Հեր­թա­կան «ռու­լետ­կան» Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը քննար­կում է ռու­սա­կան նոր վարկ ներգ­րա­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, $500  մլն­-ի ռու­սա­կան վար­կը դեռ չ��ա­րած, սկսել է քննար­կել Ռու­սաս­տա­նից $1  մլրդ­-ի նոր վար­կա­յին մի­ ջոց­ներ ներգ­րա­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Թե ինչ ուղ­ղու­թյամբ են ծախս­վե­լու մի­ջոց­նե­րը, հայտ­նի չէ, սա­կայն գու­մա­ րը ներգ­րա­վե­լու դեպ­քում Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան պարտք/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շն ընդ­հուպ կմո­տե­նա օ­րենսդ­ րո­րեն թույ­լատ­րե­լի լի­նե­լու սահ­մա­նագ­ծին։ Եվ­րա­միու­թյան կող­մից հու­նի­ սի վեր­ջին խոս­տաց­ված դո­նոր­ նե­րի բրյու­սել­յան հա­մա­ժո­ղո­վի հե­տաձ­գու­մը կա­ռա­վա­րու­թյա­ նը ստի­պել է ոչ պաշ­տո­նա­կան քննար­կում­ն եր սկսել Մոսկ­վա­ յի հետ։ «Օ­րա­կար­գի» աղբ­յուր­ նե­րի փո­խանց­մամբ՝ խոս­քը Ռու­սաս­տա­նից $1  մլրդ­-ի վար­ կա­յին մի­ջոց­ներ ներգ­րավ­ե­ լու մա­սին է։ Դո­նոր­նե­րի բրյու­ սել­յան հա­մա­ժո­ղո­վը, ո­րի ըն­ թաց­քում հօ­գուտ Հա­յաս­տա­նի կա­րող էր ներգ­րավ­վել մինչև $1,5  մլրդ գու­մար, հե­տաձգ­վել է մինչև 2013թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ։ Ն­շենք, որ մինչ այժմ կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը հստակ չի ներ­կա­յաց­ րել, թե ինչ նպա­ տակ­ նե­ րի էին ուղղ­վե­լու ԵՄ-ից ակն­կալ­վող գու­մար­նե­րը։ Նույ­նը նաև ռու­ սա­կան հնա­րա­վոր վար­կի դեպ­ քում է։ Ու­շագ­րավ է, որ կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը ռու­սա­կան նոր վարկ է ներգ­րավ­ում՝ դեռ չմա­րե­լով հի­նը։ Հի­շեց­նենք՝ 2009թ. մա­յի­ սի 20-ին ստո­րագր­ված պայ­մա­ նագ­րով Ռու­սաս­տա­նը Հա­յաս­ տա­նին հատ­կաց­րեց $500  մլն միջ­պե­տա­կան վարկ՝ 15 տա­րի

մար­ման ժամ ­կ ե­ տով և LIBOR+3% տա­րե­կան տո­կո­ սադ­րույ­քով։ Ըստ պայ­մա­նագ­րի՝ վար­ կի մա­ րու­ մը պետք է ի­րա­կա­նաց­վի ա­մե­րիկ­ յան դո­լա­րով, հա­վա­սար կի­սամ­յա­կա­յին մաս­նա­բա­ ժին­նե­րով՝ յու­րա­քանչ­յուր տար­վա հու­նի­սի 15-ին և դեկ­ տեմ­բե­րի 15-ին։ Ա­ռա­ջին վճա­ րումն ի­րա­կա­նաց­վե­լու է 2013թ. հու­նի­սի 15-ին, վեր­ջի­նը՝ 2024թ. հու­նի­սի 15-ին։ Ն­շենք, որ այժմ վե­ցամս­յա LIBOR-ը կազ­մում է 0,8%, ին­չը նշա­նա­կում է, որ ռու­ սա­կան վար­կի ներ­կա­յիս տո­կո­ սադ­րույ­քը 3,8% է։ Չի բա­ցառ­վում, որ ռու­սա­ կան նոր վար­կա­յին մի­ջոց­նե­րի պայ­ման­ներն էա­պես չտար­բեր­ վեն 2009-ից, ին­չը նշա­նա­կում է, որ կա­ռա­վա­րու­թյու­նը կրկին բռնել է թանկ փո­ղեր ներգ­րավ­ ե­լու ու­ղին։ Եվ սա այն դեպ­քում, երբ մի շարք հար­ցա­կան­ներ են մնա­ցել ռու­սա­կան նա­խորդ վար­կի տնօ­րին­ման արդ­յու­նա­ վե­տու­թյան հար­ցում՝ կա­ռա­վա­ րու­թյան հստակ ծրագ­րե­րի բա­ ցա­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում։

Կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը քննար­կում է ռու­սա­կան նոր վարկ ներգ­րա­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը՝ դեռ չմա­րե­լով հի­նը։

Այս­ պես՝ 2009թ. երկ­ րորդ կե­ սին, երբ հա­մաշ­խար­հա­յին շու­ կա­յում նկատ­վում էր մե­տաղ­նե­ րի գնե­րի բարձ­րա­ցում, կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը ո­րո­շեց ռու­սա­կան վար­ կից $44  մլն-ն ուղ­ ղել հան­ քարդ­յու­նա­բե­րու­թյուն։ 15-ա­ կան  մլն բ­յու­ջե­տա­յին վարկ հատ­ կաց­վեց «Զան­գե­զուր մայ­նինգ»

և «Ար­մե ­նիա մո­լիբ­դեն փրո­ դաքշն» ըն­կե­րու­թյուն­նե­րին, ևս $14  մլն՝ «Ա­գա­րա­կի պղնձա­մո­ լիբ­դե­նա­յին կոմ­բի­նա­տին»։ Ռու­սա­կան վար­կից մոտ $160  մլն­-ը բան­կա­յին հա­մա­ կար­գով տե­ղա­բաշխ­վեց տնտե­ սու­թյու­նում։ Մոտ $250  մլն­ -ը ծախս­վեց երկ­րա­ շար­ժի հետևան­ քով ա­նօթևան մնա­ցած ըն­տա­ նիք­նե­րի բնա­ կա­ր ա­ն ա­շ ի­ն ու­ թյան 20082012 թթ. պե­ տ ա­կ ա ն ա­ջ ա կ­ց ո ւ ­ թյան ծրագ­րի շրջա­նա­կում։ Բայց ե­թե հան­ք արդ­յ ու­ նա­բ ե­ր ա­կ ան ը ն­կ ե­ր ո ւ ­ թ յ ո ւ ն­ն ե­ր ի ն տ ր ա­մ ա դ ր ­ ված և բան­ կա­ յին հա­մա­կար­գով տե­ղա­բաշխ­ված մի­ ջոց­նե­րի վե­րա­դար­ձե­լիու­թյան հետ խնդիր­ ներ չկան՝ այդ մի­ ջոց­նե­րից ստաց­վող տո­կո­սա­յին ե­կա­մուտ­ներն ուղղ­վե­լու են ռու­ սա­կան վար­կի սպա­սարկ­մա­նը, ա­պա ա­ղե­տի գո­տում ծախս­ված մի­ջոց­ներն ըստ էու­թյան «փակ­ վե­լու» են պետբ­յու­ջեի հաշ­վին։ Ի­հար­կե, ա­ղե­տի գո­տու վե­րա­ կանգ­նումն անհ­րա­ժեշտ է, բայց ոչ թանկ փո­ղե­րով։

Նոր վար­կա­յին մի­ջոց­նե­րի ներգ­րավ­ման նպա­տա­կա­հար­ մա­րու­թյու­նը միան­շա­նակ չէ նաև պետ­պարտ­քի բեռն ա­վե­ լացնելու հա­մա­տեքս­տում։ Այս տա­րի պե­տա­կան պարտ­ քը ՀՆԱ-ի հա­րա­բե­րակ­ցու­ թյամբ, ա­ռանց հնա­րա­վոր ռու­ սա­կան վար­կի, կա­վե­լա­նա մոտ 1-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ կազ­մե­ լով 42,6%։ Կա­ռա­վա­րու­թյան պարտ­քի սպա­սարկ­ման ծախ­ սե­րը կա­վե­լա­նան 54%-ով՝ հաս­նե­լով ֌177,7  մլրդ­-ի։ Ն­շենք, որ Հա­յաս­տա­նի պե­ տա­կան պարտ­քի առ­յու­ծի բա­ ժի­նը պատ­կա­նում է ար­տա­ քին պարտ­ քին։ Այս տա­ րի ար­ տա­քին պարտք/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­ շը կազ­ մել է 36,1%, այն մինչև տա­րե­վերջ ծրագր­ված է 36,6%ի մա­կար­դա­կում։ Կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը ծրագ­րել է նաև, որ ըն­ թա­ցիկ տար­վա վեր­ջում ար­ տա­քին պե­տա­կան պարտ­քը կկազ­մի $3,9 մլրդ, և ե­թե տրա­ մադր­վի ռու­սա­կան նոր վար­ կը, ա­պա ար­տա­քին պարտք/ ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը կկազ­մի 46,2%, պե­տա­կան պարտք/ՀՆԱ ցու­ ցա­նի­շը՝ 52,6%։ Թեև «Պե­տա­ կան պարտ­քի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­ քով սահ­ ման­ ված է, որ ըն­ թա­ ցիկ տա­ րում պարտ­ քը չպետք է գե­րա­զան­ցի նա­խորդ տար­ վա ՀՆԱ-ի 60%-ը, սա­կայն ակն­ հայտ է, որ պետ­պարտ­քի 52,6% ցու­ցա­նիշն ար­դեն վտան­գա­վոր գո­տում է։  n Ա.Չ.

Ինք­նա­թի­ռը չհա­սավ «Ար­մա­վիան» հրա­ժար­վել է երկ­րորդ Sukhoi Superjet-ից ‹‹‹ էջ 1 գլխա­վոր տնօ­րեն Մի­խա­յիլ Պո­ ղոս­յա­նը պայ­մա­նա­գիր ստո­ րագ­րե­ցին, ըստ ո­րի՝ հայ­կա­կան ա­վիաըն­կե­րու­թյա­նը մա­տա­կա­ րար­վե­լու էր եր­կու SSJ100։ Տ­րա­ մադր­վե­լու էր ևս­ եր­կու ինք­նա­ թի­ռի ձեռք­բեր­ման օպ­ցիոն։ Չի բա­ցառ­վում, որ ոչ թե «Ար­ մա­վիան» է հրա­ժար­վել ինք­նա­ թի­ռից, այլ պար­զա­պես ռու­սա­ կան «Վ­նե­շէ­կո­նոմ­բան­կը» ո­րո­ շել է չվար­կա­վո­րել գոր­ծար­ քը։ Ն­շենք՝ ան­ցած տա­րի բան­կը «Ար­մա­վիա­յի» ա­ռա­ջին SSJ100-ի ձեռք­բեր­ման հա­մար հատ­կաց­ րեց $24  մլն։ Նա­խա­տես­վում էր, որ բան­կը կվար­կա­վո­րի նաև երկ­րորդ ինք­նա­թի­ռի ձեռք­բե­րու­ մը։ Ներ­ կա­ յում այս տի­ պի ինք­ նա­թիռն ար­ժե $35,4   մլն։ Իսկ «Վ­նե­շէ­կո­նոմ­բան­կը» «Ար­ մա­վիա­յին» չվար­կա­վո­րե­լու լուրջ հիմ­քեր ու­նի։ Բանն այն է, որ ազ­գա­յին ա­վիա­փո­խադ­րողն ա­ռե­րես­վել է ֆի­նան­սա­կան լուրջ խնդիր­նե­րի։ Այս տար­վա գար­նա­նը պարզ­ վեց, որ ա­վիա­փո­խադ­րո­ղը մոտ $5  մլն­-ի պարտք ու­նի «Զ­վարթ­ նոց» մի­ջազ­գա­յին օ­դա­նա­վա­ կա­յա­նի կոն­ցե­սիո­ներ «Ար­մե ­նիա մի­ջազ­գա­յին օ­դա­նա­վա­կա­յան­ ներ» ըն­կե­րու­թյա­նը, շուրջ $2  մլն՝

Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին ա­վիա­փո­խադ­րո­ղը հրա­ժար­վել է ռու­սա­կան ար­տադ­րու­թյան երկ­րորդ Sukhoi Superjet 100 ինք­նա­թի­ռից։

Մոսկ­վա­յի «Վ­նու­կո­վո» մի­ջազ­ գա­յին օ­դա­նա­վա­կա­յա­նին։ «Ար­ մա­վիան» վե­րա­դարձ­րել է նաև լի­զին­գով վերց­ված ինք­նա­թիռ­ նե­րից մե­կը։ Ն­շենք նաև, որ «Ար­մա­վիան» վեր­ջին տա­րի­նե­րին հայ­կա­կան բան­կե­րից ներգ­րավ­ել է մի քա­ նի տասն­յակ մի­լիոն դո­լա­րի մի­ ջոց­ներ (ըն­կե­րու­թյան վար­կա­ յին պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի ծա­ վա­լը երկ­րի ներ­սում մոտ $50 մլն է)։ Ն­ման ծա­վա­լի վար­կե­րով և

պարտ­քե­րով՝ «Ար­մա­վիան», ըստ էու­թյան, ռիս­կա­յին վար­կա­ռու է։ Ուս­տի չի բա­ցառ­վում, որ նոր ինք­նա­թի­ռի հա­մար վար­կա­յին մի­ջոց­նե­րի տրա­մադր­ման հար­ ցում այս հան­գա­ման­քը ևս­ իր դերն ու­նե­ցել է։ Պետք է հաշ­վի առ­նել նաև, որ կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից «Ար­մա­վիա­յին» տրված ներ­քին և մի­ջազ­գա­յին չվերթ­ներ ի­րա­կա­նաց­նե­լու բա­ցա­ռիկ ի­րա­ վունքն ա­վարտ­վում է 2013թ.։  n Ա.Չ.


№ 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ. |

Փողեր | 5

Թան­կա­ցող մի­ջոց­նե­րը կրճա­տել են բան­կե­րի շա­հույթ­նե­րը վար­կա­յին պորտ­ֆե­լում ըն­թա­ցիկ տար­վա մա­յի­սի վեր­ջին, 2011թ. նույն ամս­վա հա­մե­մատ, ար­տար­ ժու­թա­յին վար­կե­րի մաս­նա­բա­ ժինն ա­վե­լա­ցել է 3,2-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ հաս­նե­լով 63,4%-ի։ Ն­ շենք, որ մեկ տար­ վա կտրված­քով դո­լա­րա­յին վար­կե­ րի մի­ջին տո­կո­սադ­րույ­քը նվա­ զել է 0,17-տո­կո­սա­յին կե­տով, թեև 0,15-տո­կո­սա­յին կե­տով ա­վե­լա­ցել է դո­լա­րա­յին ա­վանդ­ նե­րի տո­կո­սադ­րույ­քը։ Դ­րա­մա­յին վար­կե­րի դեպ­քում մի­ջին տո­կո­ սադ­րույ­քը նվա­զել է 0,2-տո­կո­ սա­յին կե­տով, այ­նինչ դրա­մա­յին

(մոտ $150  մլն) կա­ռա­վա­րու­թյան մաս­նա­բա­ժինն է։ Հաշ­վի առ­նե­լով գա­զի ներկր­ ման ան­ցած տար­վա ծա­վալ­ներն ու այս տար­վա ա­ռա­ջին կի­սամ­ յա­կի մի­տում­ն ե­րը՝ այս տար­ վա երկ­րորդ կի­սամ­յա­կում մո­ տա­վոր հաշ­վարկ­նե­րով Հա­ յաս­ տան կներկր­ վի 900  մլն խմ գազ, իսկ մինչև 2012թ. ապ­ րի­ լի 1-ը՝ մոտ 1,5 մլրդ խմ գազ։ Այդ ծա­վա­լի փոխ­հա­տուց­ման հա­ մար անհ­րա­ժեշտ է լի­նե­լու ընդ­ հա­նուր առ­մամբ $90  մլն, ո­րից այս տար­ վա հա­ մար՝ $54  մլն։ Հաշ­վարկ­նե­րից երևում է, որ

Նույն սխա­լը

Գոր­ծա­դի­րի՝ գա­զի գի­նը հա­ մա­տա­րած սուբ­սի­դա­վո­րե­ լու հեր­թա­կան ցան­կու­թյամբ կար­ ծես կրկնվում է 2006թ. ճա­նա­պար­հը։ Բայց ներ­կա­ յիս և 2006թ. գոր­ծո­ղու­թյուն­ նե­րի միջև տար­բե­րու­թյուն կա։ Նախ՝ այժմ գնե­րի փո­փո­խու­ թյան մա­սին տե­ղե­կատ­վու­թյու­ նը գաղտ­ նի է պահ­ վում։ Երկ­ րորդ՝ սուբ­սի­դա­վո­րու­մը կա­ տար­վում է քա­ղա­քա­կան նպա­ տակ­նե­րից ել­նե­լով և ուղղ­ված չէ բնակ­չու­թյան սո­ցիա­լա­կան բե­ռի թեթևաց­մա­նը։

09.07

09.04

514.42

12.30 q 2.34%

510

Բան­կե­րի հա­մար մի կող­մից թան­կա­ցել են մի­ջոց­նե­րը, մյուս կող­մից՝ նրանք վար­կա­ ռու­նե­րի հա­մար նվա­զեց­րել են տո­կո­սադ­րույք­նե­րը։

ա­վանդ­նե­րի մի­ջին տո­կո­սադ­ րույքն ա­վե­լա­ցել է 0,5-տո­կո­սա­ յին կե­տով։ Ս­տաց­վում է, որ մի կող­մից բան­ կե­րի հա­մար թան­կա­ցել են մի­ջոց­ նե­րը, մյուս կող­մից՝ բան­կե­րը վար­ կա­ռու­նե­րի հա­մար նվա­զեց­րել են

նա­բաժ­նի 10%-ը «Գազպ­րո­մի ն» փո­խան­ցե­լու ճա­նա­պար­հով:

»

410

530

Հա­յաս­տա­նը գա­զի գնի տար­բե­րու­թյու­նը վճա­րե­լու է «Հայ­Ռուս­գա­զար­դում» իր մաս­

Մինչև նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ ներ ռու­սա­կան գա­զի գի­նը ներ­քին շու­կա­ յում ան­փո­փոխ է մնա­լու

420

եվրո/դրամ

‹‹‹ էջ 1

«

430

380 09.01

տո­կո­սադ­րույք­նե­րը։ Այլ հա­վա­սար պայ­ման­նե­րում՝ միայն տո­կո­սադ­ րույք­նե­րի փո­փո­խու­թյունն ու մար­ ժա­յի կրճա­տու­մը ան­խու­սա­փե­լիո­ րեն բե­րել է բան­կե­րի շա­հույթ­նե­րի նվազ­ման։  n Ռու­բեն Սի­մոն­յան

Ին­չու է կա­ռա­վա­րու­թյու­նը լռում ռու­սա­կան գա­զի թան­կաց­ման մա­սին

կա­ռա­վա­րու­թյունն ամ­բող­ջո­վին կա­րող է փոխ­հա­տու­ցել գու­մա­ րը՝ «Գազպ­րո­մի ն» փո­խան­ցե­լով «Հայ­Ռուս­գա­զար­դում» իր մաս­ նա­բաժ­նի 12%-ը։

0.02 q 0.00%

390

Գազ տալ մինչև փետր­վար պա­շար­նե­րի նա­խա­րար Ար­մե ն Մով­սիս­յա­նի հան­դիպ­ման օ­րա­ կար­գի հիմ­ն ա­կան հար­ցը։ «Գազպ­րոմ» ըն­կե­րու­թյան մա­ մու­լի ծա­ռա­յու­թյու­նում, մեկ­նա­ բա­նե­լով գա­զի գնի վե­րա­բեր­ յալ տե­ղե­կու­թյու­նը, «Օ­րա­կար­ գին» ա­սա­ցին, որ ներ­կա­յում հայ գոր­ծըն­կեր­նե­րի հետ ընդգր­կուն բա­նակ­ցու­թյուն­ներ են ըն­թա­նում երկ­կողմ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մի շարք հար­ցե­րի շուրջ, նե­րառ­ յալ՝ սա­կագ­նի հար­ցի: «Բա­նակ­ ցու­թյուն­նե­րի ման­րա­մաս­նե­րը կո­ մեր­ ցիոն գաղտ­ նիք են և չեն կա­րող հրա­պա­րակ­վել»,– նշե­ցին ըն­կե­րու­թյու­նում։ Ն­շենք, որ «Հայ­Ռուս­գա­զար­դի» բաժ­նե­տոմ­սե­րի 80%-ը պատ­ կա­նում է «Գազպ­րո­մի ն», 20%ը՝ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյա­ նը։ Հայ­կա­կան ըն­կե­րու­թյան կա­ նո­նադ­րա­կան կա­պի­տալն ան­ ցած տար­ վա վեր­ ջին կազ­ մել է ֌312  մլրդ, ո­րից ֌6,24  մլրդ­-ը

418.64

400

Այս տար­վա հինգ ա­միս­նե­րին Հա­յաս­տա­նի բան­կա­յին հա­մա­կար­ գում չբաշխ­ված շա­հույ­թը նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կա­ հատ­վա­ծի հա­մեմ ­ ատ կրճատ­վել է ֌2,5 մլրդ -ով (18,2%-ով)՝ կազ­ մե­լով ֌11,2  մլրդ։ Մա­յի­սին բան­կե­րը ստա­ցել են շուրջ ֌3  մլրդ-ի շա­հույթ։ Կենտ­րո­նա­կան բան­կի վի­ճա­ կագ­րա­կան տվյալ­նե­րի հա­մա­ ձայն՝ առևտ­րա­յին բան­կե­րում չբաշխ­ված շա­հույ­թի նվա­զու­ մը տե­ ղի է ու­ նե­ ցել այն պայ­ ման­նե­րում, երբ մա­յի­սին, տա­ րե­կան կտրված­քով, առևտ­րա­յին բան­կե­րի վար­կա­յին պորտ­ֆելն ա­ճել է ֌334  մլրդ­-ով կամ 30%ով, իսկ պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րը՝ ֌338  մլրդ­-ով կամ 27%-ով։ Ընդ ո­րում՝ պետք է հաշ­վի առ­ նել, որ այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում բան­ կերն ընդ­ լայ­ նել են դո­ լա­րա­յին վար­կե­րի տրա­մադր­ման գոր­ծըն­թա­ցը, ին­չի արդ­յուն­քում

դոլար/դրամ

Երբ 2006թ. ապ­ րի­ լի 1-ին Հա­ յաս­տան ա­ռաք­վող ռու­սա­կան գա­զի գի­նը կրկնա­կի բարձ­րա­ ցավ՝ հաս­նե­լով $110/1000 խմ­ի, գոր­ծա­դի­րը Հ­րազ­դա­նի ջէ­ կի 5-րդ­ է­ներ­գաբ­լո­կի վա­ճառ­ քից ստաց­ված $248,8  մլն­-ից $188  մլն-ն ուղ­ ղեց խո­ շոր սպա­ ռող­նե­րի և քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­ մար գա­զի գնի սուբ­սի­դա­վոր­ մա­նը։ Հա­մա­տա­րած սուբ­սի­ դա­վոր­ման այս ո­րո­շումն ար­ ժա­նա­ցավ ինչ­պես Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ­ն ադ­րա­մի, այն­ պես էլ Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի քննա­դա­տու­թյա­նը։ «Հայ­Ռուս­գա­զար­դում» «Գազպ­ րո­մին» պատ­կա­նում է վե­րահս­ կիչ փա­թե­թը, և Հա­յաս­տա­նի կա­ ռա­վա­րու­թյունը ո­րո­շում­ն ե­րի ըն­ դուն­ման վրա էա­կան ազ­դե­ ցու­թյուն չի կա­րող ու­նե­նալ ո՛չ 20% և ո՛չ էլ 10% մաս­ նա­ բաժ­ նի պա­րա­գա­յում։

Թան­կա­ցու­մը սպա­ սե­լի էր Որ Հա­յաս­տա­նի հա­մար «Գազպ­րո­մը» բարձ­րաց­նե­լու է կա­պույտ վա­ռե­լի­քի գի­նը, պարզ էր դեռ 2008թ.։ «Գազպ­ րո­ մէքս­ պոր­տի» և «Հայ­Ռուս­գա­զար­դի»

միջև 2008թ. հու­ լի­ սի 2-ին ստո­ րագր­ված պայ­մա­նագ­րի հա­մա­ ձայն՝ յու­րա­քանչ­յուր տա­րի կող­ մե­րը պատ­րաս­տում և ս­տո­րագ­ րում են պայ­մա­նագ­րի լրա­ցում, ո­ րում էլ ամ­ րագր­ վում է տվյալ տար­վա գա­զի գի­նը։ 2008թ. պայ­ մա­նագ­րի ստո­րագ­րու­մից հե­տո «Գազպ­րո­մի» վար­չու­թյան նա­ խա­գահ Ա­լեք­սեյ Միլ­ե­րի և «Հայ­ Ռուս­գա­զար­դի» վար­չու­թյան ար­ դեն նախ­կին նա­խա­գահ Կա­րեն Կա­րա­պետ­յա­նի միջև պայ­մա­նա­ վոր­վա­ծու­թյուն էր ձեռք բեր­վել, որ 2011-ից Հա­յաս­տա­նում գոր­ ծե­լու են ռու­սա­կան գա­զի եվ­րո­ պա­կան գներ։ Ն­ շենք, որ թեև ան­ ցած տա­ րի հայ­կա­կան կող­մի ն հա­ջող­վել է ան­փո­փոխ թո­ղել ռու­սա­կան գա­ զի գի­նը, իսկ «Հայ­Ռուս­գա­զար­ դի» կող­մից գա­զի ի­րաց­ման ծա­ վալ­ներն ա­վե­լա­ցվել են մոտ 13%ով, ըն­կե­րու­թյան վնաս­ներն այ­ դու­հան­դերձ ա­ճել են 42,8%-ով՝ կազ­մե­լով ֌15,4 մլրդ (2010թ. ըն­ կե­րու­թյու­նը նույն­պես վնա­սով է փա­կել՝ ֌10,8  մլրդ)։ «Գազպ­րո­մը» գա­զի մա­տա­ կա­րար­ման նմա­նա­տիպ պայ­ մա­նա­գիր ու­ներ նաև Բե­լա­ռու­ սի և Մոլ­դո­վա­յի հետ։ Այս եր­կու երկր­նե­րը շու­կա­յա­կան գնա­գո­ յաց­ման ան­ցան 2011-ից։ Ան­ցած տա­րի «Գազպ­րո­մը» Բե­լա­ռու­սին 1000 խմ գա­ զը վա­ ճա­ ռել է տա­ րե­կան մի­ջի­նը $244-ով (ա­ճը՝ 25%), Ուկ­րաի­նա­յին՝ $280-290-ով (ա­ճը՝ 10%), Մոլ­դո­վա­յին՝ $339,3ով։ Այս տա­ րի Ուկ­ րաի­ նան ռու­ սա­կան գա­զն ար­դեն ձեռք է բե­ րում $425-ով։ Հա­յաս­տա­նը, ըստ էու­թյան, միակ եր­կիրն է, ո­րին գա­զի գնի հար­ցում «Գազպ­րո­մը» ան­ցած տա­ րի զի­ ջել է։ Սա­ կայն հաշ­ վի առ­նե­լով ընդ­հա­նուր կոն­ յունկ­տու­րան, ինչ­պես նաև գա­զի գնա­գո­յաց­ման հար­ցում ռու­սա­ կան ըն­կե­րու­թյան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը՝ Հա­յաս­տա­նը եր­կար չէր կա­րող մնալ ար­տոն­յալ կար­ գա­վի­ճա­կում։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

490 09.01

09.07

09.04

ռուբլի/դրամ

12.69

0.32 q 2.46%

13,20

12,50

11,80 09.01

09.04

եվրո/դոլար

1.230

09.07 0.00 p 0.11%

1,34

1,27

1,20 09.01

09.04

WTI Brent

նավթ

09.07

84.9 0.45 p 0.53% 98.75 0.56 p 0.57%

US$/bbl.

120

95

70 09.01 ոսկի

09.04

կբ 100 հհ comex

09.07

1587.0 30.5 q 1.89% 1584.4 5.5 p 0.35%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 09.01

(comex)

պղինձ

09.04

7549

09.07 32.0 p 0.43%

US$/tonne

8600

7800

7000 09.01 ցորեն

(cbt)

09.04

304.33

09.07 8.08 p 2.73%

US$/tonne

290

250

210 09.01

09.04

09.07

Տվյալները վերցված են 09.07, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

վե­րա­կա­պի­տա­լի­զա­ցիա­յի հա­մար անհ­ րա­ժեշտ կլի­նի €51-62  մլրդ։

Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի ե­րեկ­վա նիս­տում Իս­պա­նիա­յի և ԵՄ-ի միջև ստո­րագր­վել է նաև փո­խըմբռն­ ման հու­շա­գիր։ Հու­լի­սի 20-ին նա­ խա­տես­ված է Իս­պա­նիա­յին ֆի­ նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյան հա­մա­ ձայ­նագ­րի ստո­րագ­րու­մը: Վար­ կա­յին մի­ջոց­նե­րը կտրա­մադր­վեն 15 տա­րի ժամ ­կ ե­տով, տա­րե­կան 3-4% տո­կո­սադ­րույ­քով։ Ն­շենք, որ Մադ­րի­դը հու­նի­սի 25-ին պաշ­տո­նա­պես դի­մել էր ԵՄ-ին՝ երկ­րի բան­կա­յին հա­մա­ կար­գի վե­րա­կա­պի­տա­լի­զա­ցիա­ յի նպա­ տա­ կով €100  մլրդ ներգ­ րա­վե­լու խնդրան­քով։ Հու­նի­ սի 21-ին Oliver Wyman և Roland Berger խորհր­դատ­վա­կան ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րը զե­կույց են հրա­ պա­րա­կել, ըստ ո­րի՝ Իս­պա­նիա­յի բան­կա­յին հա­մա­կար­գի վե­րա­կա­ պի­տա­լի­զա­ցիա­յի հա­մար անհ­ րա­ժեշտ կլի­նի €51-62  մլրդ։ Այ­դու­ հան­դերձ, անհ­րա­ժեշտ գու­մա­րի հստակ ծա­վա­լը հայտ­նի կդառ­նա երկ­րորդ աու­դի­տից հե­տո, ո­րի տվյալ­նե­րը կհրա­պա­րակ­վեն ըն­ թա­ցիկ տար­վա սեպ­տեմ­բե­րին:  n

Ռե­ջեփ Թա­յիփ Էր­դո­ղա­նը և Դ­միտ­րի Մեդ­

themoscowtimes.com

վեդևը՝ Թուր­քիա­ յի վար­չա­պե­տի Ռու­սաս­տան կա­ տա­րած պաշ­տո­ թաց­քում։ Մոսկ­ վա, 17-ը մար­տի 2011թ.։

Թուր­քիա­յում ռու­սա­կան ա­տո­մա­կա­ յա­նի կա­ռու­ցու­մը $25  մլրդ կար­ժե­նա

«Նա­խագ­ծի սկզբնա­կան ար­ ժե­քը թեև $20 մլրդ­էր սահ­ման­ ված, սա­կայն այն, ա­մե ­նայն Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

2011թ. ռու­սա­կան թոփ 35 ա­վիա­ փո­խադ­րող­նե­րի վնաս­նե­րը կազ­մել են 14,5 մլրդ ռուբ­լի (մոտ $444  մլն)։ 35 ա­վիա­փո­խադ­րող­ նե­րից 22-ը տա­րին փա­կել է ֆի­ նան­սա­կան բա­ցա­սա­կան ցու­ ցա­նիշ­նե­րով: Ընդ ո­րում՝ ան­ցած տա­րի Ռու­սաս­տա­նում ա­վիա­ փո­խադ­րում­ն ե­րի շու­կան ա­ճել է 11%-ով, 2012թ. ա­ռա­ջին կե­սին՝ 20%-ով: Ըստ ա­սո­ցիա­ցիա­յի՝ վնաս­նե­ րի հիմ­ն ա­կան պատ­ճա­ռը վա­ ռե­լի­քի և օ­դա­նա­վա­կա­յան­նե­ րում սպա­սարկ­ման գնե­րի ան­ վե­րահս­կե­լի աճն է ե­ղել։ 2011թ. ա­վիա­փո­խադ­րում­ն ե­րի գնե­րը, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, բարձ­րա­ցել են 11,8%-ով, ընդ ո­րում՝ այս ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ա­վիա­վա­ ռե­լի­քը թան­կա­ցել է 30,7%-ով:

Ռու­սա­կան ա­վիաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ֆի­նան­սա­կան կոշտ վայ­րէջ­քի են գնում։

հայ­տա­րա­րել ա­վե­լա­ցած ար­ժե­ քի հար­կը: Ն­շենք, որ Օ­դա­յին տրանս­պոր­ տի մի­ջազ­գա­յին ա­սո­ցիա­ցիա­յի (IATA) ան­ցած շա­բաթ հրա­պա­ րա­կած կան­խա­տես­ման հա­մա­ ձայն՝ այս տա­րի հա­մաշ­խար­հա­ յին ա­վիա­փո­խադ­րում­ն ե­րի շա­ հու­թա­բե­րու­թյու­նը կկազ­մի 0,5%՝ ան­ցած տար­վա 2,9%-ի հա­մե­ մատ: Ըստ IATA-ի՝ 2012թ. ո­լոր­տի շա­հույ­թը կնվա­զի մինչև $3  մլրդ՝ ան­ցած տար­վա $7,9  մլրդ­-ի հա­ մե­մատ:  n

Օ­դա­նա­վա­կա­յան­նե­րում սպա­ սար­կու­մը վեր­ջին հինգ տա­րում թան­կա­ցել է 119-211%-ով: Ա­վիա­ նա­վի­գա­ցիոն սպա­սար­կու­ մը ռու­սա­կան ա­վիաու­ղի­նե­րում թան­կա­ցել է 124%-ով, մի­ջազ­գա­ յի­նում՝ 200%-ով: Ա­սո­ցիա­ցիա­յում նշել են, որ թան­կա­ցում­ն ե­րի նկատ­մամբ խո­ ցե­լի են ե­ղել հիմ­ն ա­կա­նում ռե­ գիո­նալ ա­վիաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: Ն­րանց ա­ջակ­ցե­լու հա­մար ա­սո­ ցիա­ցիան ա­ռա­ջար­կել է ներ­ռու­ սաս­տան­յան չվերթ­նե­րում չեղ­յալ

Ինչ­պես կո­փել գա­րու­նը Կա­տարն ու Ալ­ժի­րը պող­պա­տա­ձու­լա­կան հա­մա­տեղ ձեռ­նար­ կու­թյուն են ստեղ­ծում Կա­տա­րի և Ալ­ժի­րի կա­ռա­վա­ րա­կան և գոր­ծա­րար շրջա­ նակ­նե­րը հա­մա­ձայ­նու­թյան են ե­կել պող­պա­տի ար­տադ­րու­ թյան հա­մա­տեղ ձեռ­նար­կու­ թյուն ստեղ­ծե­լու շուրջ։ Ձեռք բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ ծու­թյուն­նե­րի հա­մա­ձայն՝ երկ­ կողմ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ընդ­լայն­ման շրջա­նա­կում Դո­ հան կֆի­նան­սա­վո­րի Հ­յու­սի­սա­ յին Աֆ­րի­կա­յում նոր ձեռ­նար­կու­ թյան ստեղ­ծու­մը։ Պող­պա­տա­ ձու­լա­կան գոր­ծա­րա­նը կկա­ռուց­ վի Ալ­ժի­րի Ջի­ջել քա­ղա­քի մոտ։ Հ ա շ­վա ր­կ ա­յ ի ն    հ զո­ր ո ւ­թ յ ա մ բ

Պող­պա­տա­ձու­լա­կան հա­մա­տեղ ձեռ­ նար­կու­թյու­նում Ալ­ժի­րի մաս­նա­բա­ժի­նը կկազ­մի 51%, Կա­տա­րի­նը՝ 49%։

աշ­խա­տե­լու դեպ­քում ձեռ­նար­ կու­թյու­նը տա­րե­կան մինչև 5   մլն տ պող­պատ կձու­լի։ Գոր­ծար­ քի գու­մա­րը չի նշվում, սա­կայն

հայտ­նի է, որ Ալ­ժի­րի մաս­նա­ բա­ժի­նը հա­մա­տեղ ձեռ­նար­կու­ թյու­նում կկազ­մի 51%, Կա­տա­ րի­նը՝ 49%։ Հատ­կան­շա­կան է, որ Ա­րա­ բա­կան գար­նա­նից հե­տո Կա­ տարն ակ­տի­վո­րեն իր շա­ հերն է ա­ռաջ մղում Հ­յու­սի­սա­ յին Աֆ­րի­կա­յում։ Ներդ­րում­ն ե­րի գլխա­վոր ո­լոր­տը մինչ այս հե­ ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­թյունն է ե­ղել։ Ն­շենք, որ Դո­հան նաև ար­տոն­ յալ վար­կեր է տրա­մադ­րում Մաղ­րի­բին։ Օ­րի­նակ՝ ըն­թա­ ցիկ տար­վա ապ­րի­լին Կա­տա­րը Թու­նի­սին $1   մլրդ­-ի ար­տոն­յալ վարկ է տրա­մադ­րել։  n

նա­կան այ­ցի ըն­

Ա­տո­մը թանկ է նստե­լու Թուր­քիա­յում Ռու­սաս­տա­նի կող­մից կա­ռուց­վե­լիք ա­տո­ մա­կա­յա­նի նա­խագ­ծի ար­ժե­ քը զգա­լիո­րեն կգե­րա­զան­ ցի ա­վե­լի վաղ նա­խա­տես­ված գու­մա­րը: Այս­պի­սի կար­ծիք է հայտ­նել Թուր­քիա­յում Ռու­ սաս­տա­նի դես­պան Վ­լա­դի­միր Ի­վա­նովս­կին:

Ռու­սա­կան ա­վիա­փո­խադ­րող­ նե­րին ֆի­նան­սա­կան կո­լապս է սպառ­նում, ին­չը պայ­մա­նա­վոր­ ված է ծախ­սե­րի ան­վե­րահս­կե­ լի ա­ճով։ Այս­պի­սի կան­խա­տե­ սում է հրա­պա­րա­կել Ռու­սաս­ տա­նի Օ­դա­յին տրանս­պոր­տի շա­հա­գոր­ծող­նե­րի ա­սո­ցիա­ ցիան, ո­ րի կազ­ մում ընդգրկ­ ված է 100 ա­վիաըն­կե­րու­թյուն:

lehoweb.com

«Վատ բան­կը» թույլ կտա Իս­պա­ նիա­յին խու­սա­փել Հու­նաս­տա­նի, Իռ­լան­դիա­յի և Պոր­տու­գա­լիա­յի ճա­կա­տագ­րից։ Նա­խա­տես­վում է, որ այս բան­ կում կկենտ­ րո­ նաց­վեն երկ­րի բան­կա­յին հա­մա­ կար­գի խնդրա­հա­րույց ակ­տիվ­ նե­րը՝ բաղ­կա­ցած հիմ­ն ա­կա­նում ան­շարժ գույ­քով ա­պա­հով­ված վար­կե­րից և հի­փո­թե­քա­յին վար­ կե­րից։ Ն­շենք, որ իս­պա­նա­կան ճգնա­ժա­մը, ըստ էու­թյան, պայ­ մա­նա­վոր­ված էր ան­շարժ գույ­քի շու­կա­յի «պղպջա­կով»։ Մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րի այս փա­թե­ թը Եվ­րա­միու­թյան ֆի­նանս­նե­ րի նա­խա­րար­նե­րը ե­րեկ ներ­կա­ յաց­րել են Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­ վի նիս­տում՝ որ­պես Իս­պա­նիա­ յին ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն տրա­մադ­րե­լու նա­խա­պայ­ման։ Ակն­կալ­վում է, որ Իս­պա­նիա­ յին մինչև €100 մլրդ կտ­րա­մադր­ վի՝ երկ­րի բան­կա­յին հա­մա­կար­ գի վե­րա­կա­պի­տա­լի­զա­ցիա­յի նպա­տա­կով։

Իս­պա­նիա­յի բան­կա­յին հա­մա­կար­գի

Ռու­սա­կան ա­վիա­փո­խադ­րում ­ն ե­րի շու­կան դե­պի փլու­զում է թռչում

հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, կկազ­ մի $25 մլրդ»,– ա­սել է Ի­վա­նովս­ կին: Ն­ րա խոս­ քով՝ ռուս-թուր­ քա­կան տնտե­սա­կան ա­ռաջ­նա­ հերթ նա­խագ­ծե­րի շար­քում է նաև Թուր­քիա­յի գա­զատ­րանս­ պոր­տա­յին են­թա­կա­ռուց­վածք­ նե­րի ընդ­լայ­նու­մը։ Ըստ Ի­վա­նովս­կիի՝ Ռու­սաս­ տա­նի և Թուր­քիա­յի միջև առևտ­ րաշր­ջա­նա­ռու­թյու­նը վե­րա­ կանգ­նել է նա­խաճգ­նա­ժա­մա­յին մա­կար­դա­կը, 2018թ. այն կգե­ րա­զան­ցի տա­րե­կան $100  մլրդ­-ի սահ­մա­նը:  n

Պող­պա­տը կորց­նում է Չի­նաս­տա­նը ArcelorMittal-ը կփա­կի Եվ­րո­պա­յում իր գոր­ծա­րան­նե­րը Հնդ­կա­կան ArcelorMittal պող­ պա­տա­ձու­լա­կան ըն­կե­րու­թյու­ նը մտա­ դիր է փա­ կել Եվ­ րո­ պա­ յի իր մի շարք ձեռ­ նար­ կու­ թյուն­ներ, հա­ղոր­դում է բրի­ տա­նա­կան Financial Times-ը։ Մինչ այս ըն­կե­րու­թյու­նը փա­ կել է Բել­ գիա­ յի իր եր­ կու գոր­ծա­րան­նե­րը։

ArcelorMittal-ը

Մի շարք փոր­ձա­գետ­նե­րի գնա­ հատ­մամբ՝ ա­ռա­ջի­կա հինգ տա­ րում պող­պա­տի ար­տադ­րու­ թյու­նը զգա­լիո­րեն կգե­րա­զան­ցի պա­հան­ջար­կը՝ պայ­մա­նա­վոր­ ված Չի­նաս­տա­նում տնտե­սա­ կան ա­ճի տեմ­պի դան­դա­ղմամբ և պող­պա­տի պա­հան­ջար­կի անկ­մամբ:

ArcelorMittal-ի ղե­կա­վար Լակշ­ մի Մի­տա­լը պար­բե­րա­կա­նին հետ հար­ցազ­րույ­ցում նշել է, որ Եվ­րո­պա­յում պող­պա­տի պա­հան­ ջար­կի շա­րու­նա­կա­կան ան­կու­մը մա­տա­կա­րա­րում­ն ե­րի դիս­բա­ լան­սի պատ­ճառ է դար­ձել: Փոր­ձա­գետ­նե­րի գնա­հատ­ մամբ՝ ArcelorMittal-ը, ա­մե­նայն

փա­կում է Եվ­րո­ պա­յում ար­տադ­ րա­կան իր  հզո­ րու­թյուն­նե­րը։

lightstalkers.org

Իս­պա­նիա­յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը մտա­ դիր են «վատ բանկ» ստեղ­ծել, ո­րում կկենտ­րո­նաց­ նեն երկ­րի բան­կա­յին հա­մա­ կար­գի խնդրա­հա­րույց ակ­տիվ­ նե­րը: Այս մա­սին հա­ղոր­դում է Reuters-ը՝ վկա­յա­կո­չե­լով Իս­ պա­նիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյու­նում սե­փա­կան աղբ­յուր­նե­րը: Ըստ գոր­ծա­կա­լու­թյան՝ Իս­պա­նիա­յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը երկ­րի բո­ լոր վար­կա­տու­նե­րի հա­մար կա­ պի­տա­լի ա­ռա­ջին մա­կար­դա­կի ի­րաց­վե­լիու­թյու­նը կսահ­մա­նեն մինչև 9%-ի մա­կար­դա­կում։

csmonitor.com

Ճգ­նա­ժա­մի դեմ պայ­քա­րում Մադ­րի­դը «վատ բան­կի» ճա­նա­պարհն է ընտ­րել

Վայ­րէջ­քը կոշտ է լի­նե­լու

jetphotos.net

Իս­պա­նիան կենտ­րո­նաց­նում է ակ­տիվ ­ն ե­րը

հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, կփա­կի Ֆ­րան­սիա­յի, Գեր­մա­նիա­յի և Իս­ պա­նիա­յի իր ձեռ­նար­կու­թյուն­ նե­րը: Չի բա­ցառ­վում, որ դա­դա­ րեց­վեն ըն­կե­րու­թյան Ռու­մի­նիա­ յի և Լե­հաս­տա­նի գոր­ծա­րան­ նե­րի աշ­խա­տան­քը: Ն­շենք, որ ArcelorMittal-ը գոր­ծում է աշ­խար­ հի ա­վե­լի քան 60 երկ­րում:  n


№ 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Չընկր­կել մար­տահ­րա­վե­րի առջև Ա­սա­դը հս­տա­կեց­րել է շեշ­տադ­րում ­ն ե­րը սի­րիա­կան ճգնա­ժա­մում Ն­րանք հո­վա­նա­վո­րում են այդ ա­վա­զակ­նե­րին, նրանց քա­ղա­ քա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն ցու­ցա­բե­ րում, որ­պես­զի ա­պա­կա­յու­նաց­ նեն Սի­րիան»։ Սի­րիա­յի նա­խա­գահ Բա­շար ալ Ա­սա­դը հայ­տա­րա­րել է նաև, որ չի պատ­րաստ­վում ընկր­կել «ազ­ գին նետ­ված մար­տահ­րա­վե­րի» առջև։ Հի­շեց­նենք՝ հու­լի­սի 6-ին «Սի­ րիա­յի բա­րե­կամ­ն ե­րի խմբի»՝ Փա­րի­զում տե­ղի ու­նե­ցած հան­ դիպ­ման մաս­նա­կից­նե­րը կոչ են ա­րել ու­ժե­ղաց­նել ճնշու­ մը պաշ­տո­նա­կան Դա­մաս­կո­սի վրա և հեր­ թա­ կան ան­ գամ պա­ հան­ջել են Սի­րիա­յի նա­խա­գա­հի հրա­ժա­րա­կա­նը։ Ն­շենք, որ ե­րեկ Դա­մաս­կո­ սում տե­ղի է ու­նե­ցել Սի­րիա­ յի նա­խա­գա­հի և ՄԱԿ-ի ու Ա­րա­ բա­կան պե­տու­թյուն­նե­րի լի­գա­ յի՝ սի­րիա­կան ճգնա­ժա­մի կար­ գա­վոր­ման հար­ցե­րով հա­տուկ բա­նագ­նաց Քո­ֆի Ա­նա­նի հեր­ թա­կան հան­դի­պու­մը։ Անա­նը

«Նա­խա­գա­հը չպետք է խու­սա­ փի ի­րեն նետ­ված մար­տահ­րա­ վեր­նե­րից։ Իսկ այ­սօր մար­տա­ հ­րա­վեր է նետ­վել ամ­բողջ ժո­ ղովր­դին, ամ­բողջ Սի­րիա­յին։ Եվ ես՝ որ­ պես նա­ խա­ գահ, չեմ կա­ րող փախ­չել այդ խնդիր­նե­րից»,– նշել է Սի­րիա­յի նա­խա­գա­հը։ Հար­ ցին, թե ինչ դեր ու­ նի ԱՄՆ-ը սի­րիա­կան ճգնա­ժա­ մում, Բա­ շար ալ Ա­ սա­ դը պա­ տաս­խա­նել է. «Ն­րանք մաս­նակ­ ցում են այս հա­կա­մար­տու­թյա­նը։

Բա­շար ալ Ա­սա­դը հրա­ժար­վել է ընկր­կել ազ­գին նետ­ված մար­ տահ­րա­վե­րի առջև։

dw.de

Սի­րիա­յի նա­խա­գահ Բա­շար ալ Ա­սա­դը Արև­մուտ­քին ու ԱՄՆին մե­ղադ­րել է կան­խա­կա­ լու­թյան և Սի­րիա­յում հա­կա­ մար­տու­թյան կող­մե­րից մե­կին բա­ցա­հայտ ա­ջակ­ցե­լու մեջ։ Ի պա­տաս­խան պաշ­տո­նա­թող լի­նե­լու կո­չե­րին՝ նա հայ­տա­ րա­ րել է, որ չի պատ­ րաստ­ վում լքել պաշ­ տո­ նը։ Այս մա­ սին Ա­ սադն ա­ սել է գեր­ մա­ նա­կան ARD հե­ռուս­տաա­լի­քին տված հար­ցազ­րույ­ցում։

հայ­տա­րա­րել է, թե հան­դի­պու­ մը Սի­րի­այի նա­խա­գա­հի հետ կա­ռու­ցո­ղա­կան է եղել, և կող­ մե­րը հա­մա­ձայ­նել են, որ բռնու­ թյուն­նե­րը երկ­րում ան­հրա­ժեշտ է դա­դա­րեց­նել: Անց­յալ շա­բաթ Ա­նա­նը խոս­տո­վա­նել էր, որ մինչ այժմ երկ­րում ի­րադ­րու­թյան

կար­գա­վոր­ման ծրագ­րի ի­րա­ կա­նա­ցու­մը հա­ջո­ղու­թյան չի հան­գեց­րել։ Բա­ցի այդ՝ սի­րիա­կան ընդ­ դի­մու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ ե­րեկ հան­դի­պել է Ռու­սաս­ տա­նի արտ­գործ­նա­խա­րար Սեր­ գեյ Լավ­րո­վը։ «Ռու­սաս­տա­նը

լսեց մեզ, մենք շնոր­հա­կալ ենք, որ նա ըմբռ­նու­մով է մո­տե­նում մեր դիր­քո­րոշ­մա­նը, մենք արդ­ յունք­նե­րի ենք սպա­սում ա­ռա­ ջի­կա­յում»,– հան­դի­պու­մից հե­տո հայ­տա­րա­րել է սի­րիա­կան ընդ­ դի­մու­թյան պատ­վի­րա­կու­թյան ղե­կա­վար Մի­շել Քի­լուն։  n

Ու­սա­նողն էլ է ներ­գաղ­թյալ

Գեր­մա­նիա­յում դե­ռա­հաս­նե­րի հա­մար պա­րե­տա­յին ժամ կսահ­մա­նեն

Մեծ Բ­րի­տա­նիան խստաց­րել է այ­ցագ­րա­յին ռե­ժի­մը օ­տա­րերկ­րա­ցի ու­սա­նող­նե­րի հա­մար

Սահ­մա­նա­փա­կում­ն ե­րին դեմ է ար­տա­հայտ­վել է­կո­նո­մի­կա­ յի նա­խա­րար Ֆի­լիպ Ռ­յոս­լե­րը, ո­րը ներ­կա­յաց­նում է Գեր­մա­ նիա­յի լի­բե­րալ Ա­զատ դե­մոկ­րա­ տա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը։ Բուն­ դես­թա­գում նրա կու­սա­կից­նե­րը նույն­պես դեմ են ար­տա­հայտ­վել։ Ն­րանց կար­ծի­քով՝ նման մի­ջո­ ցա­ռում­ն ե­րով անհ­նար է հաղ­թել հար­բե­ցո­ղու­թյու­նը։ Այն միայն ե­րի­տա­սար­դու­թյան ու ե­րե­ կույթ­նե­րի և հա­մերգ­նե­րի կազ­ մա­կեր­պիչ­նե­րի դժգո­հու­թյու­նը կհա­րու­ցի։

Կա­ռա­վա­րու­թյունն ա­ռա­ջար­ կել է 16 տա­ րե­ կա­ նից ցածր դե­ ռա­հաս­նե­րին ար­գե­լել ժա­մը 20։00-ից հե­ տո գտնվել այն­ պի­ սի հաս­տա­տու­թյուն­նե­րում կամ մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րի, որ­տեղ ալ­կո­ հոլ է վա­ճառ­վում։ Դե­ռա­հաս­նե­ րի ներ­կա­յու­թյու­նը թույլ կտրվի միայն այն դեպ­քում, ե­թե նրանց ու­ղեկ­ցում են ծնող­նե­րը կամ խնա­մա­կալ­նե­րը։ Ինչևէ, կա­ռա­վա­րու­թյան ոչ բո­լոր ան­դամ­ն երն են հա­վա­ նու­թյուն տվել Ք­րիս­տի­նա Շր­ յո­դե­րի նա­խա­ձեռ­նու­թյա­նը։

Ք­րիս­տի­նա Շր­յո­դերն ա­ռա­ջար­կել է պա­ րե­տա­յին ժամ սահ­մա­նել դե­ռա­հաս­նե­րի հա­մար։

Ն­շենք, որ դե­ռա­հաս­նե­րի հա­ մար նման ար­ գելք Գեր­ մա­ նիա­յում գոր­ծում է գի­շե­րա­յին ա­կումբ­նե­րում։ Հա­մա­ձայն սո­ ցիո­լո­գիա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն­ նե­րի՝ կա­նո­նա­վոր կեր­պով ո­գե­ լից խմիչք օգ­տա­գոր­ծում է գեր­ մա­նա­ցի դե­ռա­հաս­նե­րի 14,2%-ը (12-17 տա­ րե­ կան)։ 2001թ. նրանք 17,9% էին։  n

Էմ­բար­գոն լու­ծում չէ Ի­րանն ան­ցել է նավ­թի հե­ղու­կա­նա­վա­յին մա­տա­կա­րար­ման

cbsnews.com

Ի­րա­նը 13 նոր հե­ղու­կա­նավ է գնել, տե­ղե­կաց­րել է Ի­րա­ նի նավ­թատ­րանս­պոր­տա­յին ըն­կե­րու­թյան տեխ­նի­կա­կան գծով տնօ­րեն Ջա­մալ Մե­յա­հին:

Ի­րա­նա­կան նավ­թա­յին նա­վա­տոր­մը ու­նակ է տե­ղա­փո­խել մինչև 18 մլն տ նավթ։

Ըստ Մե­յա­հիի՝ ներ­կա­յում Ի­րա­ նի նավ­թա­յին նա­վա­տորմն ու­նի 47 հե­ղու­կա­նավ և կա­րող է փո­ խադ­րել 11 մլն տ նավթ։ Նոր հե­ ղու­կա­նա­վե­րի շնոր­հիվ ցու­ցա­ նի­շը հնա­րա­վոր կլի­նի հասց­նել մինչև 18  մլն տ: Ն­ րա խոս­ քով՝ ներ­կա­յում ի­րա­նա­կան հե­ղու­կա­ նա­վե­րը նավթ են տե­ղա­փո­խում

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Օ­տա­րերկ­րա­ցի­նե­րը, ո­րոնք պատ­րաստ­վում են դի­մել բրի­տա­նա­ կան բու­ հեր, պետք է նա­ խա­ պես հա­ վել­յալ հար­ ցազ­ րույց անց­ նեն դես­պա­նա­տա­նը, հա­ղոր­դում է բրի­տա­նա­կան Guardian-ը։ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յում սո­վո­րել ցան­կա­ցող օ­տա­րերկ­րա­ցի­նե­րի թի­ վը տա­րե­կան մոտ 10 հազ. է։

աշ­խար­հի ա­վե­լի քան 50 եր­կիր, ըն­կե­րու­թյու­նը հա­մա­գոր­ծակ­ ցում է ո­լոր­տի այն­պի­սի հսկա­ նե­րի հետ, ինչ­պի­սիք են հո­լան­ դա­կան Shell-ը և ֆ­րան­սիա­կան Total-ը: Մե­յա­հին տե­ղե­կաց­րել է նաև, որ ըն­կե­րու­թյու­նը ներ­կա­յում ամ­ բող­ջո­վին ֆի­նան­սա­վոր­վում է Ի­րա­նի Ազ­գա­յին բան­կի կող­մից: Հի­շեց­նենք, որ հու­լի­սի 1-ից ու­ ժի մեջ է մտել Եվ­ րա­ միու­ թյան կող­մից սահ­ման­ված ի­րա­նա­ կան նավ­թի ներկր­ման էմ­բար­ գոն: Այ­դու­հան­դերձ, Ի­րանն ար­ տա­հա­նում է օ­րա­կան 2,2  մլն բա­ րել նավթ:  n

Ե­թե ու­սա­նո­ղի ներ­կա­յաց­րած տվյալ­նե­րը հա­վաս­տի չհա­մար­ վեն, ա­պա նրան կա­րող են մեր­ ժել բրի­տա­նա­կան այ­ցա­գիր տրա­մադ­րե­լու հար­ցում։ Մեր­ ժում կստա­նան նաև նրանք, ով­ քեր ա­ռանց պատ­ճառ­նե­րի հիմ­ նա­վոր­ման չեն ներ­կա­յա­նա հար­ցազ­րույ­ցի։ Ն­շենք, որ օ­տա­րերկ­րա­ցի ու­ սա­նող­նե­րի հա­մար այ­ցագ­րա­ յին ռե­ժի­մի խստաց­ման ո­րո­շու­ մը Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րի՝ եր­կիր ներ­գաղ­թյալ­ նե­րի հոս­քը կրճա­տե­լու ծրագ­րի շրջա­նա­կում է։ Վի­ճա­կագ­րու­ թյան ազ­գա­յին բյու­րո­յի տվյալ­նե­ րի հա­մա­ձայն՝ ներ­գաղ­թյալ­նե­րի

հոս­քը Մեծ Բ­րի­տա­նիա վեր­ջին տա­րի­նե­րին հա­սել է ռե­կոր­դա­ յին մա­կար­դա­կի և գե­րա­զան­ ցել տա­ րե­ կան 250 հազ-ը։ Կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը պար­տա­վոր­վել է մինչև հա­ջորդ ընտ­րու­թյուն­ ներ այս թի­ վը կրճա­ տել մինչև 100 հազ.։ Ե­թե նախ­կի­նում Մեծ Բ­րի­տա­ նիա­յի իշ­խա­նու­թյուն­ներն օ­տա­ րերկ­րա­ցի ու­սա­նող­նե­րին որ­պես ներ­գաղ­թյալ­նե­րի ա­ռան­ձին կա­ տե­գո­րիա էին դի­տար­կում, ա­պա այժմ պաշ­տո­նա­պես ըն­դու­ նում են հնա­րա­վո­րու­թյու­նը, որ նրանք նույն­պես նա­խընտ­րում են մշտա­կան բնա­կու­թյուն հաս­ տա­տել Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յում։  n

gsumariyono.wordpress.com

Գեր­մա­նիա­յի ըն­տա­նի­քի հար­ցե­րով նա­խա­րա­րու­թյու­նը, Ք­րիս­տի­ նա Շր­յո­դե­րի գլխա­վո­րու­թյամբ, ա­ռա­ջար­կել է պա­րե­տա­յին ժամ սահ­մա­նել դե­ռա­հաս­նե­րի հա­մար՝ այս կերպ պայ­քա­րե­լով ան­չա­ փա­հաս­նե­րի շրջա­նում հար­բե­ցո­ղու­թյան դեմ։

spiegel.de

Ընդդեմ հարբեցողության

Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յում սո­վո­րել ցան­կա­ցող օ­տա­րերկ­րա­ցի­նե­րի թի­վը տա­րե­կան մոտ 10 հազ. է։


| № 96 (165), երեքշաբթի, հուլիսի 10, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Ող­բեր­գա­կան հե­րո­սի վե­րա­դար­ձը Լևոն Մու­թաֆ­յան, թա­տե­րա­գետ Օ­րեր ա­ռաջ Սուն­դուկ­յա­նի ան­ վան ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­կան թատ­րո­նում տե­ղի ու­նե­ցավ Շեքս­պի­րի «Ջոն ար­քա» քրո­ նի­կի բե­մադ­րու­թյան ա­ռաջ­ նա­խա­ղը: Բե­մադ­րու­թյուն, որն ար­դեն գնա­հատ­վել էր Շեքս­ պի­րի հայ­րե­նի­քում: Ու այս բե­ մադ­րու­թյամբ ազ­գա­յին ա­կա­ դե­միա­կան թատ­րո­նի բեմ վե­ րա­դար­ձավ ող­բեր­գա­կան հե­ րո­սը, ո­րը մո­ռաց­վել էր Խո­րեն Աբ­րա­համ­յա­նի ստեղ­ծած դոկ­ տոր Ս­տոք­մա­նից հե­տո։ Տիգ­րան Գաս­պար­յա­նը փոր­ձել է ստեղ­ծել միջ­նա­դար­յան և ար­ դիա­կան թատ­րոն­նե­րի սին­թեզ՝ վե­րա­դառ­նա­լով խա­ղա­յին պայ­ մա­նա­կա­նու­թյան և խա­ղա­յին ըն­կա­լում­ն ե­րի այն դրույթ­նե­րին, ո­րոնք հա­տուկ էին շեքս­պիր­յան ժա­մա­նակ­նե­րին: Այ­սինքն՝ բե­ մադ­րի­չը շատ լավ է հաս­կա­ցել այն գե­ղար­վես­տա­կան ճշմար­ տու­թյու­նը, որ «բնա­կա­նու­թյուն» հաս­կա­ցու­թյու­նը շեքս­պիր­յան թատ­րո­նում (թա­տեր­գու­թյան մեջ) հաս­տա­տում է պայ­մա­նա­ կա­նու­թյան ու խա­ղի ներ­կա­յու­ թյու­նը. խաղն այս­տեղ գե­ղար­ վես­տա­կան ձև­ է և սկզ­բունք: Խա­ղի գլխա­վոր ներ­կա­յա­ցու­ցի­ չը մարդ-դի­ մակն է, ո­ րը սրըն­ թաց կեր­պով մղվում է դե­պի ող­ բեր­գա­կան խաղ: Թա­տե­րայ­նու­թյան և խա­ղի ներ­կա­յու­թյու­նը Շեքս­պի­րի հա­ մար աշ­խար­հազ­գա­ցո­ղու­թյուն է, նաև «հու­շում» դե­րա­սա­նին, ով բե­մից պի­տի ար­տա­բե­րի շեքս­ պիր­յան տեքստն ու ներ­կա­յաց­ նի ի­մաս­տա­յին-բո­վան­դա­կա­յի­նի գե­ղար­վես­տա­կան ձևը: Այս ա­մե ­նի ար­տա­հայ­տու­ թյունն էր Ար­մե ն Մա­րու­թյա­ նի Ջո­նը՝ ճշմա­րիտ ող­բեր­գա­ կան կեր­պար, ո­րը չա­փա­զանց հե­ռու էր Խո­րեն Աբ­րա­համ­յա­ նի բե­մադ­րու­թյան Ջո­նից՝ Սոս Սարգս­յա­նի փա­ռա­հեղ կա­տար­ մամբ։ Սոս Սարգս­ յա­ նը բեմ էր բե­րել որ­քան ծի­ծա­ղե­լի, նույն­ քան էլ սար­սա­փազ­դու մար­դու,

ով մերթ զար­մա­ցած-պլշած հա­ յաց­քով նա­յում էր իր շուրջ կա­ տար­ վո­ ղին ու ինքն էլ սար­ սա­ փում, մերթ թող­ նում խեն­ թի տպա­վո­րու­թյուն՝ խե­լաց­նո­րու­ թյան հաս­նող ռիթ­մով, երևույթ­ նե­րի հան­դեպ ձևա­վոր­վող վե­ րա­բեր­մուն­քով՝ այն­քան նման Վիլ­հելմ Կաուլ­բա­խի պատ­կե­րած հե­րո­սին… Հ­զոր, քան­դա­կայ­նու­ թյան հասց­ված այս կա­տա­րու­ մը շեքս­պիր­յան կա­տա­րում­ն ե­րի նո­րա­գույն ա­վան­դույթն էր հաս­ տա­տում մեր թատ­րո­նում: Ար­մե ն Մա­րու­թյա­նի Ջո­նը ընդ­ հա­նուր ո­չինչ չու­նի Սոս Սարգս­ յա­նի ա­վան­դույ­թի հետ, սա­կայն իբրև ան­մեր­ժե­լի ու ա­ռերևույթ ի­րո­ղու­թյուն՝ դե­րա­սա­նը շա­րու­ նա­կում է հաս­տա­տում­ն երն այս կեր­պա­րի շրջա­նա­կում։ Այժմ ար­ դեն բե­ մում ոչ այն­ քան զար­ մա­ ցող ու սահմռ­կող, որ­քան ա­մե ն ին­ չի մեջ խաղն ու ինք­ նավս­ տա­հու­թյու­նը տես­նող բռնա­ կալ է, որը եր­բեք էլ լավ թա­գա­ վոր չե­ղավ Անգ­լիա­յի հա­մար, թեև հաս­տա­տեց բռնու­թյան ներ­կա­յու­թյու­նը: Շեքս­պի­րա­գետ Ջ. Բ. Հար­ րի­սոնն ա­պա­ցու­ցել է, որ «Ջոն ար­քան», լի­նե­լով պատ­մա­ կան քրո­նի­կոն, այ­նու­հան­դերձ չա­փա­զանց հո­գե­հա­րա­զատ էր շեքս­պիր­յան ժա­մա­նակ­նե­ րի հան­դի­սա­տե­սին: Իր ժա­մա­ նակ­նե­րի հան­դի­սա­տե­սի մեջ ևս հե­տաքրք­րու­թյուն է կա­մե­ նում ձևա­վո­րել Ար­մե ն Մա­րու­ թյա­նը՝ ստեղ­ծե­լով հա­վա­քա­կան կեր­պար ու այս Ջո­նի մեջ դնե­լով և՛ Մակ­բե­թի, և՛ Ռի­չար­դի, և՛ ան­ գամ Կ­լավ­դիո­սի դա­ժա­նու­թյունն ու նպա­տա­կա­մե­տու­թյու­նը: Կեր­ պա­րի հա­վա­քա­կա­նու­թյան ակ­ նարկն ա­րել էր դեռևս Շեքս­պի­ րը՝ Ջո­նի մեջ դնե­լով Ե­ղի­սա­բեթ թա­գու­հու կեն­սագ­րու­թյու­նը: Այս բե­մադ­րու­թյան գա­ղա­ փա­րա­կան հե­նա­կե­տե­րից մե­կը թա­գա­ժա­ռան­գու­թյան խնդիրն է, ո­ րը դի­ վա­ հար է ա­ րել Ջո­ նին՝ նրան տա­րել հան­ցա­գոր­ ծու­թյուն­նե­րի, ար­քա­յազն Ար­ թու­րի սպա­նու­թյան։ Ե­ղի­սա­բե­թը զա­ վակ­ ներ չու­ ներ, ծեր էր, սա­ կայն մա­հը նրա­նից շատ էր հե­ ռու: Նա ա­ մե ն կերպ ջա­ նում էր

Թա­գա­վոր-խեղ­ կա­տակ, բռնա­ կալ-մար­դա­սեր, ռո­ման­տի­կա­կան հռե­տո­րա­բանդա­ժան ռեա­լիստ. ա­հա Ար­մե ն Մա­ րութ­յա­նի կեր­պա­ վո­րած Ջոն ար­ քան։

կռիվ հրահ­րել գա­հի թեկ­նա­ծու­ նե­րի միջև՝ նրանց հե­ռաց­նե­լով ճա­նա­պար­հից: Ջոնն էլ ե­րի­տա­սարդ չէր, նույն­ պես մտմտում էր մարդ­կանց հա­ նել ի­ րար դեմ… Եվ հենց այս Ջոնն էր բե­մում՝ կաս­կա­ծա­միտ, մերթ ինքն իր ստվե­ րից վա­ խե­ ցած, ա­տե­լու­թյամբ լցված կա­թո­ լիկ ե­կե­ղե­ցու ու ի­րեն շրջա­պա­ տող մարդ­ կանց հան­ դեպ, միև­ նույն ժա­մա­նակ՝ հո­խոր­տա­ցող, իր դա­ժա­նու­թյունն ի ցույց դնող, իր ուժն ան­վեր­ջո­րեն մա­տու­ցող։ Շեքս­պի­րի այս ստեղ­ծա­գոր­ ծու­թյան մեջ, որ­պես դրա­մա­տի­ կա­կան գոր­ծո­ղու­թյան միաս­նու­ թյան ար­տա­հայ­տու­թյուն, բա­ցա­ կա­յում է գլխա­վոր հե­րո­սը, չնա­ յած պիե­սը կրում է Ջոն ար­քա­յի ա­նու­նը: Այս­տեղ կենտ­րո­նա­կան բո­ լոր կեր­պար­ներն էլ հա­վա­սար ներ­կա­յու­թյուն և մաս­նակ­ցու­ թյուն ու­նեն գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­ րի և ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի ձևա­ վոր­ման մեջ, սա­կայն բե­մադ­րիչն ու դե­րա­կա­տարը, ա­ռանձ­նաց­նե­ լով Ջո­նին, ստեղ­ծել են պատ­մու­ թյուն՝ դիտ­ված նրա աչ­քե­րով և ն­րա դիր­քե­րից։ Սա հե­տաքր­քիր ռե­ժի­սո­րա­կան մո­տե­ցում է, որն էլ մի շարք դեպ­ քե­ րում սքո­ ղում է տեքս­տի ոչ միշտ նպա­տա­կա­ յին կրճա­տու­մը, մի շարք գոր­ծող ան­ձե­րի ուր­վագ­ծայ­նու­թյու­նը,

հան­գու­ցա­յին հա­մար­վող մի շարք տե­սա­րան­նե­րի բա­ցա­կա­ յու­թյու­նը, ո­րոն­ցից մեկն էլ Ֆի­ լիպ-­Սա­լիսբ­յու­րի տե­սա­րանն է… Ար­մե ն Մա­րու­թյա­նը «վեր­նա­ գիր չի խա­ղում», չի փոր­ձում իր վրա կրել դրա­մա­տի­կա­կան զար­ գա­ցում­ն ե­րի ողջ բե­ռը, այլ դառ­ նում է մե­կը բո­լոր նրան­ցից, ով­ քեր որ­պես գերխն­դիր են հռչա­ կում իշ­խա­նու­թյու­նը՝ մարդ­կանց իշ­խե­լու և տի­րե­լու կիր­քը: Հենց այս կիրքն էլ Մա­րու­թյա­նի հե­րո­ սին դի­վա­հար էր դարձ­րել՝ մերթ զգու­շա­վոր, շրջա­հա­յաց, մերթ էլ լկտիու­թյան չափ սան­ձար­ձակ ու խո­րա­մանկ: Հո­գե­բա­նա­կան պա­րա­դոքս­ նե­րի մի ամ­բող­ջու­թյուն է կու­ տա­կել իր հե­րո­սի մեջ Ար­մե ն Մա­րու­թյա­նը՝ ստեղ­ծե­լով բար­ դա­գույն դրա­մա­տի­կա­կան կեր­ պար, ո­րը մշտա­պես կա­րո­ղա­ նում է թաքց­նել իր հո­գում տե­ ղի ու­նե­ցող ա­լե­բա­խում­ն ե­րը, աս­տի­ճա­նա­բար գնում դե­պի յու­րով­սան խեն­թա­ցում՝ հաս­ կա­նա­լով ու գի­տակ­ցե­լով իր գո­յու­թյան ա­նի­մաս­տու­թյու­նը: Ու հենց այդ ա­նի­մաս­տու­թյու­ նը թաքց­ նե­ լու հա­ մար էլ Մա­ րու­թյա­նը պատ­կե­րում է մերթ ի­մաս­տու­նին, մերթ խեղ­կա­ տա­կին՝ այս բևե­ռա­ցող-միա­ ցող հատ­կա­նիշ­նե­րը պատ­կե­ րե­ լու հա­ մար ի ցույց դնե­ լով

պեր­ճա­խո­սու­թյունն ու հա­ րուստ երևա­կա­յու­թյու­նը: Հենց այդ երևա­կա­յու­թյան ու պեր­ճա­ խո­ սու­ թյան տակ էլ նա թաքց­ նում է այն ոճ­րա­գոր­ծու­թյուն­ նե­ րը, ո­ րոնք գոր­ ծում է՝ այն երևու­թա­կա­նու­թյու­նը ստեղ­ծե­ լով, թե են­ թարկ­ վում է ան­ բա­ ցատ­րե­լի-նա­խախ­նամ ու­ժե­րի թե­լադ­րան­քին: Այս­տեղ է կեր­ պա­րի պա­րա­դոք­սը, քան­զի Մա­ րու­թյա­նը պար­տադ­րում է ա­տել իր հե­ րո­ սին և… խղճալ, ո­ րով­ հետև զար­մա­նա­լի ուժ և ձ­գո­ ղա­կա­նու­թյուն կա նրա մեջ: Թա­գա­վոր-խեղ­կա­տակ, բռնա­ կալ-մար­դա­սեր, ռո­ման­տի­կա­ կան հռե­տո­րա­բան-դա­ժան ռեա­ լիստ. ա­հա այն ծայ­րաբևեռ­նե­րը, ո­րոնք ի մի է բե­րում իր կեր­պա­ վոր­ման մեջ Ար­մե ն Մա­րու­թյա­նը՝ այս­պես մա­տու­ցե­լով իր հե­րո­սին, այս­պես դի­տար­կե­լով և գ­նա­հա­ տե­լով նրան: Հենց՝ դի­տար­կե­լով և գ­նա­հա­տե­լով, ո­րով­հետև Մա­ րու­թյանն այս բե­մադ­րու­թյան այն ե­զա­կի դե­րա­կա­տար­նե­րից է, ո­րը հրա­շա­լիո­րեն է ըմբռ­նել ռե­ժի­սո­ րա­կան ո­ճը, յու­րաց­րել բրեխտ­ յան է­պի­կա­կան թատ­րո­նի և «օ­տա­րաց­ման է­ֆեկ­տի» ներ­կա­ յու­թյու­նը և կա­տար­ման հիմ­քում դրել այս ա­մե ­նը՝ ող­բեր­գա­կան ֆար­սը և հո­գե­բա­նա­կան գրո­ տես­կը ընտ­րե­լով որ­պես ո­ճա­վո­ րում և ար­տա­հայտ­չաձև։  n

Սպորտ

Եր­կու օր է՝ մար­զա­կան կայ­քերն ակ­տիվ քննար­կում են Ռու­սաս­ տա­նի հա­վա­քա­կա­նի գլխա­վոր մարզ­չի պաշ­տո­նում ի­տա­լա­ ցի հայտ­նի մաս­նա­գետ Ռո­բեր­ տո Ման­չի­նիի հնա­րա­վոր նշա­ նակ­ման հար­ցը։ Պարզ­վում է՝ «Ման­չես­թեր Սի­թին» դրա­մա­ կան փոխ­հա­տու­ցում կստա­նա, ե­թե ի­տա­լա­ցին իս­կա­պես գլխա­ վո­րի Ռու­սաս­տա­նի ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նը և լ­քի Անգ­լիա­ յի չեմ­պիո­նի գլխա­վոր մարզ­ չի պաշ­ տո­ նը: Այս մա­ սին, ըստ Շարքը պատրաստեց Լուսինե Ասլանյանը

greenobles.com

Ման­չի­նին՝ Ռու­սաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նի մար­զի՞չ

Sportarmenia.com-ի, հա­ղոր­դում է Sky Sports-ը։ Բանն այն է, որ 47-ամ­ յա մարզ­չին անգ­լիա­կան ա­կում­բի

հետ կա­պում է պայ­մա­նա­գիր, ո­րի վերջ­նա­ժամ ­կ ե­տը լրա­նում է 2013թ. հու­նի­սի 30-ին: «Ման­չես­ թեր Սի­թին» լքե­լու հա­մար անհ­ րա­ժեշտ է, որ կող­մե­րը հա­մա­ ձայ­նու­թյան գան պայ­մա­նա­գի­րը լու­ծա­րե­լու հար­ցի շուրջ: Դ­րան կա­րե­լի է հաս­նել միայն դրա­մա­ կան փոխ­հա­տուց­ման մի­ջո­ցով, կամ ղե­կա­վա­րու­թյու­նը կա­րող է հրա­ժեշտ տալ մարզ­չին ա­ռանց որևէ փոխ­հա­տուց­ման՝ չեղ­յալ հա­մա­րե­լով գո­յու­թյուն ու­նե­ ցող պայ­մա­նա­գի­րը։ Սա­կայն այս երկ­րորդ տար­բե­րա­կը քիչ հա­ վա­նա­կան է:  n

Ջոն Թե­րին՝ դա­տա­րա­նի ա­ռաջ Լոն­դո­նի «Չել­սիի» և Անգ­լիա­ յի հա­վա­քա­կա­նի պաշտ­պան Ջոն Թե­րին կանգ­նե­լու է դա­տա­ րա­նի ա­ռաջ՝ 2011թ. հոկ­տեմ­բե­ րին «Քո­ւինզ Պարկ Ռեյն­ջեր­սի» ֆուտ­բո­լիստ Ան­տոն Ֆեր­դի­նան­ դի հաս­ցեին ռա­սիս­տա­կան վի­ րա­վո­րանք­ներ հնչեց­նե­լու մե­ ղադ­րան­քով: Այս մա­սին, ըստ Sportarmenia.com-ի, տե­ղե­կաց­ նում է BBC-ն: Անգ­լիա­յի հա­վա­քա­կա­նի նախ­ կին ա­ վա­ գը հեր­ քում է իր հաս­ ցեին հնչած բո­լոր մե­ղադ­րանք­ նե­րը: Ե­թե դա­տա­րա­նը նրան մե­ ղա­վոր ճա­նա­չի, ա­պա Թե­րին

պետք է 4 հա­ զար դո­ լար տու­ գանք վճա­րի: Հի­շեց­նենք, որ այս պատճառով Ջոն Թե­ րին Եվ­ րո2012-ի ժա­մա­նակ զրկվեց ա­վա­ գի թևկա­պից՝ զի­ջե­լով այն Ս­թի­ վեն Ջե­րար­դին։  n


Orakarg Business Daily