Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ., www.orakarg.am

Մեծ քի­միա Վա­նա­ձո­րում Կա­ռա­վա­րու­թյու­նում հի­շել են «Վա­նա­ձոր-­Քիմպ­րոմ»-ի մա­սին

Գա­զը ձեռք չի տա­լիս «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ը ար­դեն երկ­րորդ տա­րին է փա­կում վնա­սով

էջ 5 ›››

Ա­լիևը կյան­քի ողջ ըն­թաց­քում հինգ տա­րին մեկ կա­րող է ընտր­վել Հարցազրույց Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի հար­ցե­րով վեր­լու­ծա­բան Լիզ Ֆու­լե­րի հետ

էջ 4 ›››

Դպ­րո­ցի բա­կից մինչև «Հարս­ նա­քա­ր»-ի բակ Կար­մե ն Մար­տի­րոս­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Վա­հեին հու­ ղար­կա­վո­րել են վի­րա­վո­րե­լով

Կր­կին փոր­ձե­լու պա­հը

Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Մե­տա­ղը խա­բու­սիկ է Հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­ թյան ո­լոր­տի ա­ճը նաև դրա­մի ար­ժեզրկ­ման հաշ­վին է էջ 5 ›››

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ցան­կա­նում է ո­րոշ­ման մա­կար­դա­ կով խրա­խու­սել է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով հաշ­վետ­ վու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը։ Թեև մինչև ֌58,3  մլն շր­ջա­նա­ռու­թյուն ու­նե­ցող­նե­րի հա­մար հաշ­ վետ­վու­թյուն­ներն է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով ներ­կա­ յաց­նե­լը պար­տա­դիր չէ, կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ցան­կա­ նում է, որ այս տնտե­սա­վա­րող­նե­րը նույն­պես հրա­ ժար­վեն թղթա­յին հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­րից։

Թեհ­րա­նը $14  մլրդ ծա­վա­լով կա­յու­նաց­ման հիմ ­ն ադ­րամ է ստեղ­ծել էջ 6 ›››

Եվ­րո­պան հեր­թի է կանգ­նել

Հույ­սը կրկին հար­ կա­տու­ներն են Կիպ­րո­սի կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը գնել է Cyprus Popular Bank-ի €1,79  մլրդ­-ի բաժ­նե­տոմս էջ 6 ›››

Մի մեծ միու­թյուն

Եվ­րո­պա­կան բան­կա­յին միու­թյուն ստեղ­ծե­լու գա­ղա­փա­րի շուրջ էջ 7 ›››

Դի­րի­ժո­րի լավ և վատ կող­մե­րը փո­խանց­վում են նաև նվա­ գախմ­բին Հարցազրույց Վա­հան Մար­տի­րոս­յա­նի հետ էջ 8 ›››

Գեր­փոք­րե­րին՝ ա­ռայժմ ի­րա­զե­կում

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը բո­լոր տնտե­սա­վա­րող­նե­րին բե­րե­լու է է­լեկտ­րո­նա­յին հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­րի դաշտ

Ի­րա­նը կա­յու­նաց­նում է էմ­բար­գոն

Ար­տա­քին ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կա­րի­քը նաև Ս­լո­վե­նիա­յում կզգաց­վի էջ 6 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12164 >

էջ 3 ›››

PanARMENIAN

Ամ­ռա­նը և աշ­նա­նը սպաս­վող ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րին ոչ կոա­լի­ցիոն ու­ժե­րին սա­տա­րե­լու հնա­րա­վո­րու­թյան մա­սին Լևոն Զու­րաբ­յա­նի հայ­տա­րա­րու­թյու­նն ու­շագ­ րավ է սպաս­վող քա­ղա­քա­կան զար­գա­ցում ­ն ե­րի ֆո­ նին: n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

Կա­ռա­վա­րու­թյան այ­սօր­վա նիս­տին է­կո­նո­մի­կա­յի նա­ խա­րա­րու­թյու­նը ներ­կա­ յաց­նե­լու է «Մինչև ֌58,3 մլն շր­ջա­նա­ռու­թյուն ու­նե­ցող տնտես­ավա­րող սուբ­յեկտ­ նե­րին է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­ նա­կով հաշ­վետ­վու­թյուն­ նե­րի ներ­կա­յաց­ման անց­ նե­լը խրա­խու­սե­լու հա­մար զանգ­վա­ծա­յին ի­րա­զեկ­ման և ու­սում­ն ա­կան մի­ջո­ցա­ ռում­ն ե­րի կազ­մա­կերպ­ման

վարքագիծ

Ծաղ­կա­ձո­րում Marriott կբաց­վի «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ին պատ­կա­նող Ծաղ­կա­ձո­րի «Ա­դի­ գազ» հանգստ­յան տան կա­ռա­վա­րու­մը կանց­նի Marriott ըն­կե­րու­թյա­նը։ Հա­մա­լի­րը կկրի Tsaghkadzor Marriott Hotel ան­վա­նու­մը: Բա­ցու­մը նա­խա­տես­վում է 2012թ. սեպ­տեմ­բե­րին, այն կու­նե­նա ա­վե­լի քան 100 հա­մար։ «Հայ­Ռուս­գա­զարդ» ՓԲԸ գլխա­վոր տնօ­րե­նի տե­ղա­ կալ Իշ­խան Կա­րա­պետ­յա­նը և Marriott International Inc ըն­կե­րու­թյան Մի­ջազ­գա­յին հյու­րա­նո­ցա­յին զար­գաց­ ման եվ­րո­պա­կան մա­սի տնօ­րեն Տո­ւո­մաս Լաակ­սոն ե­րեկ հա­մա­ձայ­նա­գիր են կնքել, ըստ ո­րի՝ «Հայ­Ռուս­ գա­զար­դ»-ին պատ­կա­նող Ծաղ­կա­ձո­րի «Ա­դի­գազ»

հանգստ­յան տան կա­ռա­ վա­րու­մը կանց­նի Marriott ըն­կե­րու­թյա­նը։ Ըստ Իշ­խան Կա­րա­պետ­ յա­նի՝ նա­խա­գի­ծը կյան­քի է կոչ­ վել «Գազպ­ րոմ» ըն­ կե­րու­թյան գոր­ծուն և ի­րա­ կան ա­ջակ­ցու­թյան արդ­ յուն­քում: «Այս նա­խագ­ ծի մի­ջո­ցով Marriot ըն­կե­ րու­թյունն ընդ­լայ­նում է իր հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը

տա­րա­ծաշր­ջա­նում, մաս­նա­ վո­րա­պես՝ Հա­յաս­տա­նում»,– նշել է Տո­ւո­մաս Լաակ­սոն: ««Հայ­Ռուս­գա­զարդ» ՓԲԸ-ի և Marriott International Design and Construction Services (MIDCS) ըն­կե­րու­թյան միջև կնքված Մի­ ջանկ­յալ խորհր­ դատ­վա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­ նե­րի հա­մա­ձայ­նագ­րով նա­ խա­տես­վում է հյու­րա­նո­ ցի վե­րա­կա­ռու­ցու­մն ի­րա­կա­ նաց­նել Marriott մի­ջազ­գա­յին բարձ­րա­կարգ հյու­րա­նո­ցա­յին բրեն­դի չա­փա­նիշ­նե­րին հա­ մա­պա­տաս­խան»,– աս­ված է «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ի տա­րա­ ծած հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում:  n

և դ­րանց կա­տար­ման ժա­ մա­նա­կա­ցույ­ցը հաս­տա­ տե­լու մա­սին» ո­րոշ­ման նա­խա­գի­ծը։ Ու­շագ­րավ է, որ նա­խագ­ ծում նշվում է միայն մի­ ջո­ցա­ռում­ն ե­րի մեկ­նար­ կի ժամ ­կ ե­տը՝ հոկ­տեմ­բե­ րի ա­ռա­ջին տաս­նօր­յակ։ Իսկ թե երբ է նա­ խա­ տես­ ված ա­վար­տել ի­րա­զեկ­ման գոր­ծըն­թա­ցը, չի հստա­ կեց­վում։ Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­

խա­րա­րու­թյու­նում գտնում են, որ տնտե­սա­վա­րող սուբ­յեկտ­ները, անց­նե­լով է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­րի ներ­ կա­յաց­ման, հնա­րա­վո­րու­ թյուն են ստա­նում ոչ միայն կրճա­տել հաշ­վետ­վու­թյուն­ նե­րի հա­մար պա­հանջ­ վող ժա­մա­նակն ու վար­չա­ րա­րա­կան ծախ­սե­րը, այլև օգտ­վել խրա­խուս­ման ո­րո­ շա­կի ար­տո­նու­թյուն­նե­րից: Ըստ Պե­տա­կան ե­կա­ մուտ­նե­րի կո­մի­տեի վեր­ լու­ծու­թյան՝ է­լեկտ­րո­նա­ յին ե­ղա­նա­կով հաշ­վետ­վու­ թյուն­նե­րի ներ­կա­յաց­ման խրա­խուս­ման հա­մա­կարգ ներդ­նե­լու պա­րա­գա­յում 29,2

էջ 4 ›››


| № 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Դպ­րո­ցի բա­կից մինչև «Հարս­նա­քա­ր»-ի բակ Կար­մե ն Մար­տի­րոս­յան

Խմբագրական

Կր­կին փոր­ձե­լու պա­հը Հայ ազ­գա­յին կոնգ­րե­սի հա­մա­կար­գող Լևոն Զու­րաբ­ յա­նը հայ­տա­րա­րել է, որ ամ­ռա­նը և աշ­նա­նը սպաս­վող տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի (ՏԻՄ) ընտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում հնա­րա­վոր է, որ Կոնգ­ րե­սը սա­տա­րի ոչ կոա­լի­ցիոն քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի, նե­ րառ­յալ՝ «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյան թեկ­ նա­ծու­նե­րին: Սա ու­շագ­րավ հայ­տա­րա­րու­թյուն է սպաս­ վող կարևոր քա­ղա­քա­կան զար­գա­ցում­ն ե­րի ֆո­նին: Մա­յի­սի 6-ի խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­ րից հե­տո բա­վա­կան ին­տեն­սիվ կան­խա­տե­սում­ն եր էին ար­վում, որ ՀԱԿ-ի, ԲՀԿ-ի և ՀՅԴ-ի հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­թյու­նը կա­վարտ­վի ընտ­րու­թյուն­նե­րի վե­րահսկ­ման միաս­նա­կան շտա­բի աշ­խա­տանք­նե­րի ա­վար­տից հե­ տո: Սա­կայն ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի զար­գա­ցու­մը հու­ շում է, որ այս ու­ժե­րի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը կա­րող է շա­րու­նակ­վել և ան­գամ խո­րա­նալ: Թեև ՏԻՄ ընտ­ րու­թյուն­ներն ի­րենց կարևո­րու­թյամբ զի­ջում են նա­ խա­գա­հա­կան և խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­ րին, սա­կայն սկզբուն­քա­յին ա­ռու­մով դրանք կա­րող են մեծ ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­նալ, օ­րի­նակ, 2013թ. նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի արդ­յունք­նե­րի վրա: Ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը Հա­յաս­տա­նում շատ հե­ռու են մի­ջազ­գա­յին չա­փա­նիշ­նե­րից, և վճ­ռո­րոշ նշա­նա­կու­թյուն ու­նի ընտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի մե­քե­նան, իսկ այդ մե­քե­նան հիմ­ն ա­կա­նում սնու­ցում և աշ­խա­ տեց­նում են ՏԻՄ ղե­կա­վար­նե­րը: Հետևա­բար, ե­թե ՏԻՄ հար­թու­թյու­նում ՀԱԿ-ը, ԲՀԿ-ն և ՀՅԴ-ն հա­մա­ տեղ գոր­ծեն, կա­րող են նվազ արդ­յու­նա­վետ դարձ­ նել ընտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի մե­քե­նա­յի գոր­ծու­նեու­թյու­նը: ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն են մար­զե­րում ՀՀԿ մե ­նիշ­խա­նու­թյունը չե­զո­քացնելու և մր­ցակ­ցա­յին մի­ջա­վայր ձևա­վո­րե­լու հա­մար: Մինչև ա­շուն ըն­կած ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում տե­ ղի ու­նե­նա­լիք ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րն ընդգր­կե­լու են հան­րա­պե­տու­թյան գրե­թե ամ­բողջ տա­րած­քը, իսկ այս պայ­ման­նե­րում իշ­խա­նու­թյու­նը հնա­րա­ վո­րու­թյուն չի ու­նե­նա­լու իր կրի­մի ­նալ, վար­չա­կան և ֆի­նան­սա­կան ռե­սուրս­նե­րը կենտ­րո­նաց­նել մեկ ա­ռան­ձին վերց­րած տա­րած­քում: Այս պա­րա­գա­յում իշ­խա­նու­թյան թեկ­նա­ծու­նե­րի հաղ­թե­լու հա­վա­ նա­կա­նու­թյու­նն էա­կա­նո­րեն կնվա­զի: Բա­ցի այդ՝ ո­րոշ մար­զե­րի քա­ղա­քա­կան ա­ռանձ­նա­հատ­կու­ թյուն­նե­րը կոա­լի­ցիա­յից դուրս գտնվող ու­ժե­րին հնա­րա­վո­րու­թյուն են տա­լու լուրջ հա­ջո­ղու­թյուն­ նե­րի հաս­նել: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ խորհր­դա­րա­նա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի պաշ­տո­նա­կան արդ­յունք­ նե­րը ցույց տվե­ցին, որ օ­րի­նակ՝ Շի­րա­կի և Կո­տայ­ քի մար­զե­րում ՀՀԿ-ին, մեղմ ա­սած, չեն ըն­դու­նում: Ե­թե Կո­տայ­քի և Շի­րա­կի բնակ­չու­թյան քա­ղա­քա­ կան նա­խա­սի­րու­թյուն­նե­րն այդ­քան էլ ակն­հայտ չերևա­ցին ընտ­րու­թյուն­նե­րի ընդ­հա­նուր արդ­յունք­ նե­րի մեջ, ա­պա ՏԻՄ ընտ­րու­թյուն­նե­րի պա­ րա­գա­յում ՀՀԿ-ի սպաս­վող նա­հան­ջը գո­նե այդ մար­զե­րում ակն­հայտ է լի­նե­լու: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 03.07.2012թ. Տպաքանակը՝ 1000

«Հ

արս­նա­քա­ր»-ի բա­կում բժշկի մահ­վամբ ա­վարտ­ ված ծեծկռ­ տու­ քը մեկն է այն բազ­մա­թիվ «մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րից», ո­րոնք այ­լան­դակ ա­վան­դույ­թով դար­ձել են գա­ղա­փա­րա­կան բա­նա­ վե­ճի ու կեն­ցա­ղա­յին խնդիր­նե­րի վի­ ճարկ­ման ժա­մա­նա­կա­կից ա­մե ­նա­ տա­րած­ված տար­բե­րա­կը: Դպ­րո­ցի բա­կում տղա­նե­րը բռունցք­նե­րով ու ա­քա­ցի­նե­րով փոր­ ձում են պար­տադ­րել ճշմար­տու­թյան սե­փա­կան ըն­կա­լու­մը, իսկ ու­սուց­ չին կամ ծնո­ղին դի­մե­լը հա­մար­վում է «մա­մա­յի­բա­լի­կու­թյուն»: Պո­լի­տեխ­ նի­կի բա­կում՝ «հին­գի հետևը», բո­լո­ րը մե­կի դեմ կամ մե­կի ըն­կե­րու­թյու­նը մյու­սի ըն­կե­րու­թյան դեմ մար­տա­վա­ րա­կան տե­ղա­բաշ­խում­ն ե­րով ճշտում են­՝ ա­սենք, «օր­վա հե­րոս­նե­րից» ով պի­տի մո­տե­նա «վե­ճի օբ­յեկտ աղջ­ կան», կամ ին­չու մե­կը պի­տի լսա­րա­ նից դուրս գա­լիս վերց­նի նաև մյու­սի տետ­րը. հա­զիվ թե որևէ պո­լի­տեխ­ նիկ­ցի գո­նե մի քա­նի դեպ­քի ա­կա­նա­ տես ե­ղած չլի­նի, երբ 4-5 տղա զգետ­ նում են մե­կին՝ ան­ցոր­դի ինք­նա­սի­ րու­թյունն ան­գամ վի­րա­վո­րող հայ­ հո­յանք­ներ ու դա­ժան ծեծ կի­րա­ռե­լով «սխալ­ված» հա­սա­կակ­ցի նկատ­ մամբ: Բո­լոր բու­հե­րում այս «ա­րա­ րո­ղա­կար­գի» հա­մար ա­վան­դա­բար սահ­ման­ված տե­ղեր կան՝ սե­փա­կան ար­յու­նոտ աս­տի­ճա­նա­հար­թակ­նե­ րը, և այդ «տե­ղա­նուն­նե­րը» հնչեց­նե­ լը հա­մար­ժեք է միջ­նա­դար­յան ձեռ­ նոց նե­տե­լուն: Այդ­պես էլ աս­տի­ճա­ նա­բար մեր հա­սա­րա­կա­կան կյան­քին

հա­մա­պա­տաս­խա­նեց­վում, ա­ռա­վել հիմ­ն ա­վոր­վում ու ման­րա­մասն-ճյու­ ղա­յին զար­գա­ցում է ապ­րում սե­փա­ կան ճիշ­տը հաս­տա­տե­լու, վի­րա­վոր­ ված ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը վե­րա­ կանգ­նե­լու կամ մե­ղա­վո­րին պատ­ժե­ լու այս՝ ա­քա­ցի­նե­րի ա­վան­դույ­թը: Եվ ստաց­վում է՝ ում ըն­կեր­նե­րը թիկ­նեղ են, նա ճիշտ է, նա կա­րող է «ծե­ծելլա­րել-սպա­նել», պար­տադ­րել սե­փա­ կան՝ թե­կուզ ախ­մախ «ճիշ­տը»: Իսկ ի­րա­կա­նում ո՞վ պի­տի զբաղ­ վի վի­րա­վոր­ված ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյամբ՝ ոս­տի­կա­նու­թյո՞ւ­նը՝ ձեր­բա­կա­ լե­լով, ըն­կե­րու­թյո՞ւ­նը՝ «քա­ցու տակ առ­նե­լով», հա­սա­րա­կու­թյո՞ւ­նը՝ չհան­ դուր­ժե­լով… Ո՞վ պի­տի վե­րա­կանգ­ նի ոտ­նա­հար­ված ի­րա­վունք­նե­րը՝ դա­տա­խա­զու­թյո՞ւ­նը, լավ ծա­նո­թու­ թյո՞ւ­նը, Եվ­րա­դա­տա­րա՞­նը… Պա­տաս­ խան­ նե­ րը, կար­ ծես, պարզ են, սա­ կայն մեկն է ի­րա­կա­նու­թյու­նը՝ մենք չենք վստա­հում առ­կա ի­րա­վա­պա­հու­ թյա­նը, պե­տա­կան առ­կա հա­մա­կար­ գին, և զու­գա­հեռ կեր­տում ու են­թա­ կա­ռուց­վածք­նե­րով զար­գաց­նում ու հիմ­ն ա­վո­րում ենք «մեր» կա­ռա­վար­ ման հա­մա­կար­գը, որ­տեղ ինք­ներս ենք «լու­ ծում մեր հար­ ցե­ րը» ու ինք­ նա­դա­տաս­տան­նե­րի մի­ջո­ցով նժա­ րին դնում «սե­փա­կան ճիշտն» ու «ու­ րի­շի կյան­քը» դպրո­ցի բա­կից մինչև «Հարս­նա­քար»-ի բակ: Ու ապ­րում ենք զու­գա­հեռ պե­տու­թյուն­նե­րում, զու­գա­հեռ հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րում, զու­գա­հեռ ար­ժե­հա­մա­կար­գե­րով: Նա­յենք վեր­ջին օ­րե­րի հե­ռուս­տաե­ թե­րը: Լու­րե­րի թո­ղար­կում­ն ե­րը լի են բժշկի մահ­վան ցա­վակ­ցու­թյուն­նե­րով,

հա­սա­րա­կա­կան տար­բեր մի­ջո­ցա­ ռում­ն ե­րի ու բո­ղո­քի եր­թե­րի ծա­նու­ ցում­ն ե­րով, հո­գե­բա­նա­սո­ցիո­լո­գիա­ կան վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րով, թե այս ա­մե­նը սե­րիալ­նե­րում ներ­կա­յաց­վող դա­ժան տե­սա­րան­նե­րի արդ­յունքն է: Ա­վարտ­վում է լու­րե­րի թո­ղար­կու­մը, և հի­մար գո­վազդ­նե­րից ան­մի­ջա­պես հե­տո սկսվում են նշված սե­րիալ­նե­րը՝ լի դա­ժա­նա­գույն և զար­զան­դեց­նող զար­գա­ցում են­թադ­րող տե­սա­րան­ նե­րով: Տ­պա­վո­րու­թյուն է, որ հե­ռուս­ տա­տե­սու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը վեր­ջին օ­րե­րին միա­սին-միան­գա­մից մե­ռել են, ու աշ­խա­տա­կից­ներն ա­նում են ի­րա­րից լրիվ ան­կախ՝ ով ինչ ու­ զում է կամ կա­րող է: Ան­տե­րու­թյուն է նաև լայն հա­սա­ րա­կա­կան կյան­քում: Ա­մե ն մեկն ինքն է ընտ­րում՝ ո՛ր պե­տու­թյան քա­ղա­ քա­ցին լի­նի և ո՛ր չա­փով, իր խնդի­ րը վեր­հա­նի ու լու­ծի ո՛ր ար­ժե­հա­մա­ կար­գով: Վի­րա­վոր­ված ար­ժա­նա­ պատ­վու­թյան բո­ղո­քով ես ոս­տի­կա­ նու­ թյա­ նը չեմ դի­ մի, այ­ սօր դա ինձ շատ տա­րօ­րի­նակ է թվում, բայց ու­ րի­շի մռու­թը ջար­դե­լով ար­դա­րու­ թյու­նը վե­րա­կանգ­նելն էլ ինձ քմա­ հաճ ու ան­մարդ­կա­յին հի­մա­րու­թյուն է թվում: Իմ պե­ տու­ թյունն ակն­ հայ­ տո­րեն դեռ չկա և ինչ­պե՞ս լի­նի: Կր­ թա­կան մեր ան­զու­գա­կան նո­րա­ցում­ նե­րով դպրո­ցից վերջ­նա­կա­նա­պես վերց­վել է դաս­տիա­րակ­չա­կան դե­ րը, ու հի­մա ծնողն է ուղ­ղոր­դում՝ ինչ ա­նի ե­րե­խան, երբ խնդիր ու­նի: Ի՞նչ խոր­հուրդ պի­տի տա ծնո­ղը, որ, վկա տեխ­նի­կա­կան վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը, սնվում է սե­րիալ­նե­րով…  n

Վա­հեին հու­ղար­կա­վո­րել են վի­րա­վո­րե­լով Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան

Հ

ա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյու­ նում հայ մար­դու ձեռ­քով սպան­ վա­ծի հու­ղար­կա­վո­րու­թյա­նը չէր կա­ րե­ լի հնչեց­ նել երկ­ րի հիմ­նը։ Հիմ­նի մեջ կան այս­պի­սի տո­ղեր. «Մեր հայ­ րե­ նիք ա­ զատ, ան­ կախ, յուր թշնա­ մեաց ոտ­նա­կոխ…»։ Ե­թե այդ թշնա­ մին ներ­քին է, դուք ծաղ­րում եք Վա­ հեի մա­հը՝ նրան ան­հանգս­տաց­նե­լով իր հետ պա­տա­հա­ծով, որն ար­դեն ապ­րող­նե­րի, այս դեպ­քում նվա­գող­ նե­րի խնդիրն է։ Ե­թե թշնա­մի ն ար­տա­քին է, դուք կրկնա­կի եք ծաղ­րում Վա­հե Ա­վետ­ յա­նին, քա­նի որ նրան ադր­բե­ջան­ցի կամ թուրք չի սպա­ նել։ Հան­ գուց­ յա­ լի ին­չի՞ն է պետք մի թշնա­մի ն, ո­րը չի կրա­կել իր վրա։ Ե­թե թշնա­մի ն ներ­ քին է, հիմ­ն ը պետք է նվա­գել «Հարս­ նա­քա­ր»-ի կամ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­ յա­նի անձ­նա­կան դղյա­կի պա­տե­րի տակ։ Ե­ թե զո­ հն ըն­ կել է հա­ յի ձեռ­ քով, հիմ­նը պետք է հնչեց­ նել ԱԺում, որ­տեղ նստում է Ռու­բեն Հայ­րա­ պետ­յա­նը, Ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ցիա­ յում, ո­րը ղե­կա­վա­րում է այդ մար­դը։ Հիմ­ն ը պատ­մում է միաս­նա­կա­նու­ թյան մա­սին, ո­րում Վա­հե Ա­վետ­յա­ նը և Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նը պի­տի ձեռք ձեռ­քի բռնած լի­նեին։ Ե­թե հիմ­ն ը ար­տա­քին թշնա­մու մա­սին է, ին­չո՞վ չի կա­րող վե­րա­բե­ րել Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նին, այ­ սինքն՝ ին­չո՞վ զոհ չէ օ­լի­գար­խը։ Եվ ե­ թե նա մեր ար­ տա­ քին թշնա­ մի ն է,

ի՞նչ է ա­նում ԱԺ-ում, ին­չո՞ւ է ղե­կա­ վա­րում ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ցիան և ին­չու է երկ­րի ղե­կա­վա­րի մտե­րի­ մը։ Ե­թե հիմ­ն ը ներ­քին թշնա­մու մա­ սին է, ին­ չո՞ւ է այն դար­ ձել Հա­ յաս­ տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան հիմ­ն ը։ Եվ ե­ թե այն ներ­ քին թշնա­ մու մա­ սին է, ու­ րեմն բա­ նակն էլ է ներ­ քին թշնա­ մու հա­մար, ու­րեմն տրա­մա­բա­նա­ կան է, որ «Հարս­նա­քա­ր»-ում պի­տի սպան­վեր կա՛մ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­ յա­նը, կա՛մ Վա­հե Ա­վետ­յա­նը։ Եվ ե­թե հիմ­ն ը ներ­քին թշնա­մու մա­սին է, ու­ րեմն «Հարս­նա­քա­ր»-ը Ռու­բեն Հայ­ րա­պետ­յա­նի պաշտ­պա­նա­կան ամ­ րոցն է՝ ընդ­դեմ Վա­հե Ա­վետ­յա­նի և ն­րա նման բժիշկ­նե­րի, ո­րոնք ներ­ քին թշնա­մուն դեմ­քով չգի­տեն, հարկ ե­ղած դեպ­քում ար­տա­քին թշնա­մուն էլ դեմ­քով չեն ի­մա­նա և կ­բու­ժեն նրան, որ­տե­ղից էլ որ հար­վա­ծը գա։ Հետևա­ բար՝ կա՛մ ճշտեք Հա­ յաս­ տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան հիմ­ն ի «ա­ռա­քե­լու­թյու­նը», կա՛մ այն մի նվա­ գեք հա­ յի ձեռ­ քով սպան­ ված հա­ յոր­դու գե­րեզ­մա­նին, կա՛մ էլ այն մի հնչեց­րեք օ­լիմ­պիա­կան խա­ղե­րում մեր մար­զիկ­նե­րի հաղ­թա­նակ­նե­րի ժա­մա­նակ (բայց սա ա­ռան­ձին թե­ մա է), այլ միայն այն­տեղ, որ­տե­ղից ՀՀ քա­ղա­քա­ցին վտանգ է զգում, այ­ սինքն՝ «Փար­վա­նա­»-ում, «Հարս­նա­ քա­ր»-ում ՀՀ նա­խա­գա­հի նստա­վայ­ րի կամ ՀՀ կա­ ռա­ վա­ րու­ թյան ու ԱԺ պա­տե­րի տակ։ Եվ մի՛ մո­ ռա­ ցեք, որ հիմ­նի մեջ խոս­վում է նաև վրե­ժի մա­սին. «Յուր որ­դի­քը արդ կան­չում են, հա­նել

յուր վրեժ, քեն ու ոխ»։ Այլ հարց է, որ սրանք չպետք է լի­ նեն պե­ տա­ կան հիմ­ն ի բա­ռեր, բայց դրանք կան ու վեն­դե­տա­յի կոչ են ա­նում։ Վա­հեն որ­դի ու­նի, կա­րո՞ղ է նա լուրջ վե­րա­ բեր­ վել իր երկ­ րի հիմ­նին։ Ոչ միայն կա­ րող է, այլև պար­ տա­ վոր է։ Եվ ի՞նչ։ Գ­նա ու սրի՞ քա­շի Ռու­բեն Հայ­ րա­պետ­յա­նին կամ «Հարս­նա­քա­ր»-ի թիկ­նա­զո­րին։ Ու­րեմն՝ նախ փո­խեք հիմ­ն ի բա­ռե­րը, երկ­րորդ՝ ի­մա­ցեք, թե որ­տեղ եք հնչեց­նում։ Պե­տու­թյու­ նը պետք է է­թի­կա­յի զգա­ցում ու­նե­ նա և հան­գուց­յա­լին և ն­րա հա­րա­ զատ­նե­րին չծաղ­րի պե­տա­կան հիմ­ նի հնչյուն­նե­րով, ո­րոնք Վա­հեի դեպ­ քում սոսկ դա­տարկ նո­տա­ներ են։ Կա­րող եք ա­սել, որ հիմ­ն ը զին­վո­րի հու­ղար­կա­վո­րու­թյան դեպ­քում ա­րա­ րո­ղա­կար­գա­յին է։ Բայց այդ դեպ­քում հան­գուց­յալն էլ է դառ­նում ա­րա­րո­ ղա­կար­գա­յին զոհ, քան­զի ստաց­վում է, որ հան­ գուց­ յալ է, քան­ զի ստաց­ վում է, որ հան­գուց­յալ եք փնտրում ա­րա­րո­ղա­կար­գը պահ­պա­նե­լու հա­ մար։ Կա­ րող եք ա­ սել, որ էա­ կա­ նը հիմ­ն ի ե­րաժշ­տու­թյունն է, ոչ թե բա­ ռե­ րը։ Այս դեպ­ քում էլ ստաց­ վում է, որ էա­կա­նը զին­վո­րի մահն է, ոչ թե զին­վո­րը, էա­կա­նը երկ­րի կո­րուստն է, ոչ թե կո­րուս­տի մե­թո­դը, այ­սինքն՝ հայ­րե­նակ­ցի ձեռ­քով (ոտ­քով) սպան­ վե­լը։ Այն­պես որ՝ ճիշտ կլի­ներ զուտ ա­րա­րո­ղա­կար­գա­յին ի­մաս­տով Վա­ հեի գե­ րեզ­ մա­ նին հնչեր ոչ թե պե­ տու­ թյան հիմ­նը, այլ բա­ նա­ կի։ Թե­ պետ չէի ա­ սի, թե բա­ նա­ կը փրկեց նրան։  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

Ա­լիևը կյան­քի ողջ ըն­թաց­քում հինգ տա­րին մեկ կա­րող է ընտր­վել Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի հար­ցե­րով վեր­լու­ծա­բան Լիզ Ֆու­լե­րի (Liz Fuller) հետ Սի­վիլ­Նե­թը զրու­ցել է Ադր­բե­ջա­նում մյուս տա­րի կա­ յա­նա­լիք նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի շուրջ: Լիզ Ֆու­լե­ րը՝ որ­պես «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դիո­կա­յա­նի վեր­լու­ծա­բան, շուրջ եր­կու տաս­նամ­յակ Մ­յուն­խե­նից և Պ­րա­հա­յից լու­սա­բա­նել է տա­րա­ծաշր­ջա­նը: -­Բաք­վում «Եվ­րա­տե­սիլ»-ի մրցույ­թի անց­կա­ցումն ան­ նա­խա­դեպ մի­ջազ­գա­յին ու­շադ­րու­թյուն հրա­վի­րեց Ադր­բե­ջա­նի վրա: Իշ­խող վար­չա­կար­գը մի­ջո­ցա­ ռու­մը փոր­ձեց օգ­տա­գոր­ ծել բուռն զար­գա­ցող Ադր­ բե­ջա­նի պատ­կեր ներ­կա­ յաց­նե­լու հա­մար, մինչ­ դեռ երկ­րի ընդ­դի­մու­թյան բո­ղոք­ներն ու ցույ­ցե­րը ցույց տվե­ցին երկ­րի մեկ այլ՝ մութ կող­մը: Ընդ­հա­ նուր առ­մամբ, «Եվ­րա­տե­ սիլ»-ն Ադր­բե­ջա­նի մի­ջազ­ գա­յին վար­կը բարձ­րաց­ րե՞ց, թե՞ ոչ: -«Եվ­րա­տե­սի­լ»-ից ա­ռաջ Ադր­ բե­ջա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­ մից մի­լիո­նա­վոր դո­լար­նե­րով հմուտ մշակ­ված և ի­րա­կա­նաց­ ված փիար ար­շա­վի արդ­յուն­քում իս­կա­պես աշ­խար­հի շատ տե­ղե­ րում մար­դիկ, ո­րոնք նախ­կի­նում հնա­րա­վոր է՝ նույ­նիսկ լսած չլի­ նեին Ադր­բե­ջա­նի մա­սին, այժմ լսել են այդ երկ­րի մա­սին և դ­րա մա­սին շատ մա­կե­րե­սա­յին պատ­ կե­րա­ցում ու­նեն՝ որ­պես «հրա­ շա­ լի վայ­ րի»: Սա­ կայն դա չի նշա­նա­կում, որ նրան­ցից շա­տե­ րը ու­զում են որ­պես զբո­սաշր­ջիկ այ­ցե­լել Ադր­բե­ջան, ուս­տի այդ երկ­րի մա­սին նրանց դրա­կան ըն­կա­լու­մը աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­ կան ա­ռու­մով ո­չինչ չի փո­խում: Դժ­վար է ա­սել՝ արդ­յոք Ար­բե­ ջա­նի ղե­կա­վա­րու­թյունն ակն­կա­ լո՞ւմ էր, որ երկ­րի մա­սին այդ­չափ բա­ցա­սա­կան լու­սա­բա­նում կլի­ նի՝ լրագ­րող­նե­րի, բլո­գեր­նե­րի և քա­ղա­քա­կան ակ­տի­վիստ­նե­ րի նկատ­մամբ հե­տապն­դում­ն ե­ րի ման­րա­մասն ներ­կա­յաց­մամբ: -­Հա­ջորդ տա­րի Ադր­բե­ ջա­նում նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ են տե­ղի

ու­նե­նա­լու: Ընդ­դի­մա­դիր որևէ կա­րող թեկ­նա­ծու կա՞, որն ըն­դու­նակ է մար­ տահ­րա­վեր նե­տել իշ­խող է­լի­տա­յին: -Այդ հար­ ցի կարճ պա­ տաս­ խանն է՝ ո՛չ, չնա­յած այն հան­գա­ ման­ քին, որ մինչ այժմ հայտ­ նի չէ, թե ընդ­դի­մա­դիր որ կու­սակ­ ցու­թյուն­նե­րի ա­ռաջ­նորդ­ներն են մաս­նակ­ցե­լու: Ընդ­դի­մա­դիր կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ա­մե ­նաազ­ դե­ցիկ և հարգ­ված ա­ռաջ­նորդ­ նե­րը՝ Ի­սա Ղամ­բա­րը «Մու­սա­ վաթ»-ից և Ա­լի Քե­րիմ­լին «Ադր­ բե­ջա­նի ազ­գա­յին ճա­կա­տ»-ից, ար­ դեն իսկ մտա­ ծում են ընտ­ րու­թյուն­նե­րը բոյ­կո­տե­լու հնա­ րա­վո­րու­թյան մա­սին՝ որ­պես ա­նար­դար և ան­հա­վա­սար պայ­ ման­նե­րի դեմ բո­ղո­քի նշան: Այս կերպ նրանք վար­վել էին 2008թ.: Ի տար­բե­րու­թյուն Հա­յաս­տա­ նի, Վ­րաս­տա­նի և Ռու­սաս­տա­ նի՝ Ադր­բե­ջա­նում մեկ ան­ձի՝ եր­ կու ան­գամ ա­նընդ­մեջ նա­խա­ գահ ընտր­վե­լու սահ­մա­նադ­րա­ կան ար­գել­քը 2009թ. վե­րաց­վեց, ին­չը նշա­նա­կում է, որ ներ­կա­ յիս նա­խա­գահ Իլ­համ Ա­լիևը, ո­րը հի­սուն տա­րե­կան է, տե­սա­կա­ նո­ րեն իր կյան­ քի ողջ ըն­ թաց­ քում հինգ տա­րին մեկ կա­րող է ընտր­վել: 2003թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րին Ա­լիևը ստա­ցել էր 76,8 տո­ կոս ձայն, իսկ 2008թ.՝ 87 տո­կոս: Ե­թե ա­մե ­նաազ­դե­ցիկ ընդ­դի­մա­դիր գոր­ծիչ­նե­րը ո­րո­ շեն, որ չեն մաս­ նակ­ ցե­ լու ընտ­ րու­թյուն­նե­րին, շատ հա­վա­նա­ կան է, որ Իլ­ համ Ա­ լիևը պաշ­ տո­նա­կան նման արդ­յունք­նե­ րով կրկին հաղ­թա­նակ տա­նի՝ ու­նե­նա­լով զգու­շո­րեն ընտր­ ված «գրպա­ նա­ յին» մի քա­ նի թեկ­նա­ծու­ներ, ո­րոնք ընտ­ րու­թյուն­նե­րում մի քա­նի տո­ կոս ձայն կտա­ նեն՝ պատ­ րանք

Ըստ Ֆու­լե­րի՝ Ա­լիևը նա­խա­գա­ հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րին շեշ­տը կդնի վեր­ջին տաս­նամ­յա­կում Ադր­բե­ջա­նի տնտե­սա­կան ձեռք­բե­րում ­ն ե­րի վրա:

ստեղ­ծե­լով, թե ընտ­րու­թյուն­ նե­րը ե­ղել են ա­զատ, ար­դար և ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան: Այս պա­րա­գա­յում հե­տաքր­քիր է տես­ նել, թե արդ­ յոք Ա­ լիևին ընտ­րած­նե­րի քվե­նե­րը 2008թ. 75 տո­կո­սից քիչ կլի­նե՞ն, թե՞ ոչ: Ե­թե ադր­բե­ջան­ցի քա­ղա­քա­կան ե­րի­ տա­սարդ ակ­տի­վիստ­նե­րի նոր սե­րուն­դը օգ­տա­գոր­ծի սո­ցիա­լա­ կան մե­դիան՝ երկ­րով մեկ սկսե­ լով մարդ­կանց հա­մո­զել չմաս­ նակ­ցել ընտ­րու­թյուն­նե­րին, և ո­րի արդ­յուն­քում ընտ­րու­թյուն­ նե­րի մաս­նակ­ցու­թյու­նը 40 տո­ կո­սից պա­կաս լի­նի, Ա­լիևի հա­ մար դա կլի­նի հա­մա­ժո­ղովր­դա­ կան ստո­րա­ցում: -­Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հար­ցը Ադր­բե­ջա­նի թե՛ իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի, թե՛ ընդ­ դի­մու­թյան քա­ղա­քա­կան օ­րա­կար­գի գլխա­վոր կե­ տե­րից է: Սա­կայն եր­կի­ րը շատ ու­րիշ խնդիր­ներ էլ ու­նի: Դ­րան­ցից հատ­կա­ պես ո­րո՞նք են ա­վե­լի շատ օգ­տա­գործ­վե­լու նա­խա­գա­ հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ:

-Վս­տա­հա­բար նա­խա­գահ Ա­լիևը կշա­րու­նա­կի հայ­տա­րա­ րել, որ երկ­րի պաշտ­պա­նա­ կան ծախ­սե­րը հնա­րա­վո­րու­ թյուն են տա­լիս վե­րագ­րա­վել Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղը, և ե­թե ԵԱՀԿ Մինս­կի խում­բը չկա­րո­ ղա­նա կամ չստի­պի Հա­յաս­տա­ նին մեծ զի­ ջում­ներ ա­ նել, Բա­ քուն ստիպ­ված կլի­նի պա­տե­ րազմ սկսել: Ընդ­դի­մու­թյան հա­մար դժվար է այս փաս­տար­կին հա­կադր­վե­ լը: Ն­րանք խա­ղա­ղու­թյան հա­ մա­ձայ­նագ­րի այ­լընտ­րան­քա­ յին որևէ նա­ խա­ գիծ երբևէ չեն ներ­կա­յաց­րել: Եվ ե­թե հան­ կարծ նրանք կողմ ար­տա­հայտ­ վեն Ադր­բե­ջա­նի կող­մից մեծ զի­ ջում­ն ե­րին, կա­րող են մե­ղադր­ վել պե­տա­կան դա­վա­ճա­նու­թյան մեջ: Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը հա­վա­նա­բար շեշ­տը կդնեն Իլ­համ Ա­լիևի իշ­խա­նու­թյան գա­ լուց հե­տո վեր­ջին տաս­նամ­յա­կի ըն­թաց­քում տնտե­սա­կան ձեռք­ բե­րում­ն ե­րի վրա, ինչ­պես նաև մի­ջազ­գա­յին աս­պա­րե­զում երկ­ րի դե­րի մե­ծաց­ման, որն ար­տա­ հայտ­վել է Ադր­բե­ջա­նի՝ ՄԱԿ-ի

Անվ­տան­գու­թյան խորհր­դի ոչ մշտա­կան ան­դամ ընտր­վե­լու ձևով: Ն­րանք կա­րող են շեշ­տել նաև «ա­հա­բեկ­չու­թյան» հնա­րա­ վոր վտան­գը՝ նկա­տի ու­նե­նա­ լով Հ­յու­սի­սա­յին Կով­կա­սի իս­ լա­միս­տա­կան ընդվ­զում­ն երն ու շար­ժում­ն ե­րը, ո­րոնց ան­ դամ­ն ե­րից մի քա­նի­սին չեզո­ քաց­նե­լու մա­սին ե­րեք ա­միս ա­ռաջ հայ­տա­րա­րեց Ադր­բե­ջա­ նի ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան նա­խա­րա­րու­թյու­նը: Հա­վա­նա­բար Ադր­բե­ջա­նի ընդ­դի­մու­թյու­նը կկենտ­րո­նա­ նա ընտ­րու­թյուն­նե­րի անց­կաց­ ման, ընտ­րա­կեղ­ծիք­ներ թույլ չտա­լու վրա, այն­պես, ինչ­պես Հա­յաս­տա­նի ընդ­դի­մա­դիր կու­ սակ­ցու­թյուն­ներն ա­րե­ցին մա­յի­ սի խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րից ա­ռաջ: Սա­կայն նկա­ տի ու­նե­նա­լով Ադր­բե­ջա­նում լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զա­տու­ թյան սահ­մա­նա­փա­կում­ն ե­րը՝ նրանք կա­ րող են լուրջ խնդիր­ նե­րի ա­ռե­րես­վել այդ ու­ղերձն ընտ­րա­զանգ­վա­ծին հասց­նե­լու գոր­ծում:  n Կա­րեն Հա­րու­թյուն­յան

Ո՞վ է ու­զում փո­խել ՀՅԴ ղե­կա­վար­նե­րին «Ա­զա­տ ու­թյուն» ռա­դիո­կա­յա­ նի հետ զրույ­ցում ՀՅԴ Բ­յու­րո­ յի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հ­րանտ Մար­ գար­յա­նը հա­մոզ­մունք է հայտ­ նել, որ ար­տ ա­քին ու­ժերն այ­սօր մի­ջամ­տ ում են Դաշ­նակ­ցու­ թյան ներ­քին գոր­ծե­րին, փոր­ ձում են խնդիր­ ներ ստեղ­ ծել կու­սակ­ցու­թյու­նում և ն­պա­տակ ու­ն են փո­խել Դաշ­նակ­ցու­թյան ներ­կա­յիս ղե­կա­վա­րու­թյա­նը: Այս հան­գա­ման­քը Մար­գար­յա­ նը բա­ցատ­րում է խորհր­դա­րա­ նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­ մա­նակ ՀՅԴ-ի գրան­ցած «փայ­ լուն» արդ­յուն­քով: Նույ­նիսկ խորհր­դա­րա­նա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­ նակ կու­սակ­ցու­թյան ներ­սում ո­ր ո­շ ա­կի երկ­փ եղկ­վա­ծու­թյուն էր նկատ­վում. դաշ­նա­կ­ցա­կան

ո­րոշ գոր­ծիչ­ներ ակն­հայ­տո­րեն խո­ սա­ փում էին կոշտ քննա­ դա­տու­թյան են­թար­կել գոր­ ծող նա­ խա­ գահ Սերժ Սարգս­ յա­նին և ն­րա կա­ռ ա­վա­րու­թյա­ նը, այն դեպ­քում, երբ դաշ­նակ­ ցա­կան վեր­նա­խ ա­վի մի մա­սը ծրագ­րա­յին լուրջ քննա­դա­տու­ թյուն էր հնչեց­նում իշ­խ ա­նու­ թյուն­նե­րի հաս­ցեին: Այս ի­րա­ վի­ճա­կը մա­մու­լում բա­ցատր­ վում էր նրա­ նով, որ հայտ­ նի ո­րոշ դաշ­նակ­ցա­կան­ներ ա­վե­լ ի շատ ա­ռաջ­նորդ­վում են բիզ­նես շա­հե­րով, և իշ­խ ա­նու­թյուն­նե­ րի թույլտ­վու­թյամբ զբաղ­վում են ակ­տիվ գոր­ծա­րա­րու­թյամբ ինչ­պես Հա­յաս­տա­նում, այն­պես էլ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում: Այս պա­րա­գա­յում բնա­կան էր, որ այդ գոր­ ծիչ­ նե­ րը պետք է

խու­սա­փեին քննա­դա­տել Տիգ­ րան Սարգս­յա­նի կա­ռ ա­վա­րու­ թյան գոր­ծու­նեու­թյու­նը: Սա­կայն քա­ղա­քա­կան հար­ թու­թյու­նում և կու­սակ­ցու­թյան ներ­սում քա­ղա­քա­կան և գոր­ ծա­րար թևե­րի պայ­մա­նա­կան երկ­փեղկ­վա­ծու­թյու­նն ի վեր­ ջո պետք է խնդիր­ ներ հա­ րու­ ցեր: Հե­տաքր­քիր է, թե Բյու­րո­ յի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հ­րանտ Մար­ գար­յա­նն ինչ ար­տա­քին ու­ ժեր նկա­տի ու­ նի, ո­րոնք հայտ են ներ­կա­յաց­նում փո­խ ել Դաշ­ նակ­ցու­թյան ներ­կա­յիս ղե­կա­ վա­րու­թյա­նը: Արդ­յոք ար­տա­ քին այդ ու­ժե­րը ներ­կա­յաց­նում են Հա­յաս­տա՞ ­նը, թե՞ գոր­ծում են նրա սահ­ման­նե­րից դուրս: Ե­թե Հ­րանտ Մար­գար­յա­ նի ա­սած ար­տա­քին ու­ժե­րը

գոր­ծում են Հա­յաս­տա­նում, ա­պա թերևս կա­րե­լի է ա­սել, որ նման հա­վակ­նու­թյուն­ներ կա­րող է ցու­ցա­բե­րել իշ­խա­ նու­թյու­նը, քա­նի որ այդ­պի­սի լծակ­ ներ կան միայն նրա ձեռ­ քում: Դժ­ վար է հա­ վա­ տալ, որ Հայաս­տա­նում գոր­ծող որևէ այլ քա­ ղա­ քա­ կան ուժ և խմ­ բա­վո­րում ի վի­ճա­կի լի­նի փո­ խել կամ ազ­դել ՀՅԴ ղե­կա­վար կազ­մի փո­փո­խու­թյան վրա: Իսկ ե­թե Հ­րանտ Մար­գար­յա­ նը նկա­տի ու­նի Հա­յաս­տա­նի սահ­ման­նե­րից դուրս գոր­ծող ու­ ժե­ րին, ա­ պա շատ դժվար է հաս­կա­նալ, թե դրանք ա­ռան­ ձին պե­տու­թյուն­նե՞ր են, թե՞ ինչ-ինչ շա­հեր ներ­կա­յաց­նող կա­ռույց­ներ: Հե­տաքր­քիր է, թե ո՞վ կամ ով­ քե՞ր կա­ րող են

Դաշ­նակ­ցու­թյա­նը խոր­հուրդ տալ ա­մե­րի­կա­մետ քա­ղա­քա­ կան գիծ որ­ դեգ­ րել կամ Ար­ ցա­խում նա­խա­գա­հի որ թեկ­ նա­ծո­ւին պաշտ­պա­նել: Վեր­ ջին խնդրի հետ կապ­ ված բա­ վա­կան շատ դժգո­հու­թյուն­ներ հնչե­ցին, որ Ար­ցա­խի նա­խա­ գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում ՀՅԴ-ն ո­րո­շել է պաշտ­պա­ նել գոր­ծող նա­խա­գահ Բա­կո Սա­հակ­յա­նին: Կա­ րե­ լի է ա­ սել, որ ՀՅԴ-ի ներ­ սում և ն­ րա շուրջ կրքե­ րը հիմ ­նա­կա­նում թե­ժա­նում են ա­ռա­ջի­կա նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի հետ կապ­ ված: Թեև ՀՅԴ-ի դիր­քո­րո­շու­ մը ընտ­րու­թյուն­նե­րում վճռո­րոշ նշա­նա­կու­թյուն չու­նի, սա­կայն բա­վա­կան կար­ևոր է:  n


| № 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ.

4 | Փողեր

Գա­զը ձեռք չի տա­լիս «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ը ար­դեն երկ­րորդ տա­րին է փա­կում վնա­սով 2011թ. «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ի կող­մից գա­զի ի­րաց­ման ծա­վալ­նե­ րի մոտ 13%-ով ա­ճը չի նպաս­տել ըն­կե­րու­թյան ֆի­նան­սա­կան ցու­ցա­նիշ­նե­րի բա­րե­լավ­մա­նը։ Ան­ցած տա­րի ըն­կե­րու­թյան վնաս­ ներն ա­վե­լա­ցել են 42,8%-ով՝ հաս­նե­լով ֌15,4  մլրդ­-ի։ «Հայ­Ռուս­ գա­ զարդ»-ը ար­ դեն երկ­ րորդ տա­ րին է փա­ կում վնա­ սով (2010թ. վնա­սը կազ­մել է ֌10,8  մլրդ), ին­չը 2013թ. Հա­յաս­տա­նի հա­մար ռու­սա­կան գա­զի գնի բարձ­րաց­ման ռիս­կեր է ստեղ­ծում։ Այս տար­վա ըն­թաց­քում ար­դեն եր­կու ան­գամ «Գազպ­րո­մ»-ը հայ­կա­ կան կող­մի հետ քննար­կել է Հա­յաս­տան մա­տա­կա­րար­վող ռու­ սա­կան գա­զի գնա­գո­յաց­ման հար­ցը։

Թեև ան­ցած տա­րի ա­վե­լա­ցել են գա­ զի ի­րաց­ման ծա­ վալ­ները, և ան­փո­ փոխ է մնա­ցել Հա­յաս­տան մա­ տա­կա­րար­վող

գոր­ծառ­նա­կան և ֆի­նան­սա­կան գոր­ծու­նեու­թյա­նը։ Այս­պես՝ ան­ ցած տա­րի ըն­կե­րու­թյու­նը կա­ տա­րել է ֌8,6  մլրդ­-ի գոր­ծառ­ նա­կան և ֌4,4  մլրդ­-ի ֆի­նան­սա­ կան ծախ­սեր, ո­րոնք նե­րառ­ված չեն ե­ղել գա­զի ինք­նար­ժե­քում։ Մաս­նա­վո­րա­պես՝ ան­ցած տա­րի «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ը կա­տա­րել է ֌7  մլրդ­-ի «չնա­խա­տես­ված» վար­չա­կան ծախ­սեր։ Ն­շենք, որ ներ­քին շու­կա­յում ի­րաց­վող գա­զի սա­կագ­նի հիմ­ քում 2010թ. Հան­րա­յին ծա­ռա­յու­ թյուն­նե­րը կար­գա­վո­րող հանձ­ նա­ ժո­ ղո­ վը (ՀԾԿՀ) դրել է 4792 աշ­խա­տա­կից՝ ֌100 հազ. ամ­ սա­կան մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ ձով։ Պե­տա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի կո­մի­տեի տվյալ­նե­րի հա­մա­ձայն՝ 2011թ. «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ում աշ­խա­տել է 5975 մարդ։ Ս­տաց­ վում է, որ ըն­կե­րու­թյունն ու­նե­ցել է հա­վել­յալ 1183 աշ­խա­տա­կից, ո­րոնց հետ կապ­ված ֆի­նան­սա­ կան բո­լոր ծախ­սե­րը հո­գա­ցել է սե­փա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի հաշ­ վին։ Այ­դու­հան­դերձ, 2010թ. հա­ մե­մատ ըն­կե­րու­թյան աշ­խա­տա­ կազ­մի կրճա­տու­մը 18 աշ­խա­ տակ­ցով, ինչ­պես նաև վար­չա­ կան ո­րոշ ծախ­սե­րի նվա­զե­ցու­մը նպաս­տել է, որ «չնա­խա­տես­ ված» ծախ­սերն ան­ցած տա­րի կրճատ­վեն ֌430  մլն­-ով։

ռու­սա­կան գա­զի գի­նը ($180՝ 1000 խմ­-ի դի­մաց), «Հայ­Ռուս­գա­ զարդ»-ի ֆի­նան­ սա­կան վի­ճա­կի բա­րե­լա­վում տե­ղի չի ու­նե­ցել։

Ֆոտոլուր

Հա­մա­ձայն «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ի 2011թ. ամ­փոփ­ված հա­մախմբ­ ված ֆի­նան­սա­կան հաշ­վետ­վու­ թյան՝ թեև ան­ ցած տա­ րի ա­ վե­ լա­ցել են գա­զի ի­րաց­ման ծա­ վալ­նե­րը, և ան­փո­փոխ է մնա­ցել Հա­յաս­տան մա­տա­կա­րար­վող ռու­սա­կան գա­զի գի­նը ($180՝ 1000 խմ­-ի դի­մաց)՝ «Հայ­Ռուս­գա­ զար­դ»-ի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կի բա­րե­լա­վում տե­ղի չի ու­նե­ցել։ Այս­պես՝ ան­ցած տա­րի «Հայ­ Ռուս­գա­զար­դ»-ն ի­րաց­րել է 1,53 մլրդ խմ գազ, ին­չը 2010թ. հա­ մե­մատ ա­վե­լի է մոտ 13%-ով։ Այ­ դու­հան­դերձ, ըն­կե­րու­թյու­նը գա­զի ի­րա­ցու­մից ու­նե­ցել է ֌1,24  մլրդ­-ի վնաս (2010թ.՝ ֌506 մլն­-ի)։ Գա­զի վա­ճառ­քից վնաս­նե­րը բա­վա­կան ու­շագ­րավ են, ե­թե հաշ­ վի առ­ նենք, որ 2011թ., նա­ խորդ տար­վա հա­մե­մատ, գա­ զի ի­րաց­ման ծա­վալ­նե­րի աճ ար­ ձա­նագր­վել է թե՛ բնակ­չու­թյան, թե՛ խո­շոր գա­զաս­պա­ռող­նե­րի մոտ։ Ընդ ո­ րում՝ 2011թ. Հա­ յաս­ տա­նը ռու­սա­կան գա­զը շա­րու­ նա­կել է ձեռք բե­րել 2010թ. գնե­ րով՝ $180/1000 խմ։ Ներ­քին շու­ կա­յում ըն­կե­րու­թյու­նը բնակ­ չու­թյա­նը գազն ի­րաց­րել է ֌132 հազ./1000 խմ, խո­ շոր սպա­ ռող­ նե­րին՝ $243,13/1000 խմ գ­նով։ «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ի հիմ­ն ա­ կան վնաս­նե­րը բա­ժին են ընկ­նել

«Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ի վնաս­նե­ րի հիմ­ն ա­կան պատ­ճա­ռը, ըստ էու­թյան, «ուռ­ճաց­ված» վար­չա­ կան ծախ­սերն են, թեև ըն­կե­րու­ թյու­ նում պնդում են, որ ՀԾԿՀ սահ­մա­նած աշ­խա­տա­կազ­մով անհ­նար է ա­պա­հո­վել գա­զա­մա­ տա­կա­րար­ման հա­մա­կար­գե­րի անվ­տանգ շա­հա­գոր­ծու­մը։

Գա­զի գնի բարձ­րաց­ման ռիսկ «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ի կող­ մից 2010թ. և 2011թ. կու­ տա­ կած ֌26,2 մլրդ վ­նա­ սը մտա­ հո­ գիչ է։ Խն­դիրն այն է, որ ան­գամ ճգնա­ճա­մա­յին 2009թ. ըն­կե­րու­ թյու­նը գա­զի ի­րաց­ման ծա­վալ­ նե­րի 20,1%-ով կրճատ­ման պայ­ ման­նե­րում տա­րին կա­րո­ղա­ցել է ըն­դա­մե ­նը ֌3,3  մլրդ վ­ն ա­սով փա­կել։ Ն­շենք, որ «Գազպ­րո­մ»-ի (պատ­կա­նում է «Հայ­Ռուս­գա­ զար­դ»-ի բաժ­նե­տոմ­սե­րի 80%-ը)

կող­մից Հա­յաս­տա­նի հա­մար 2011-2012 թթ. գա­ զի գինն ան­ փո­ փոխ ($180/1000 խմ) թող­ նե­ լու մաս­նա­գետ­նե­րի հիմ­ն ա­վո­ րում­նե­ րից մեկն էլ այն էր, որ ներ­քին շու­կա­յում բնակ­չու­թյա­նը գազն ի­ րաց­ վում է մոտ կրկնա­ կի թանկ կամ գրե­ թե եվ­ րո­ պա­ կան գնե­րով։ Այ­դու­հան­դերձ, ինչ­պես վկա­յում են «Հայ­Ռուս­ գա­զարդ»-ի ֆի­նան­սա­կան ցու­ ցա­նիշ­նե­րը, «Գազպ­րո­մ»-ը Հա­ յաս­տա­նում եվ­րո­պա­կան գնե­րից օ­գուտ­ներ չի ստա­նում։ Ուս­տի չի բա­ցառ­վում, որ գա­լիք տար­վա հա­մար «Գազպ­րո­մ»-ում ո­րո­շեն վե­րա­նա­յել Հա­յաս­տան մա­տա­ կա­րար­վող գա­զի գի­նը։ Ու­ շագ­ րավ է, որ այս տար­ վա ա­ռա­ջին կի­սամ­յա­կում ար­ դեն եր­կու ան­գամ քննարկ­վել է 2012-2013 թթ. Հա­ յաս­ տան մա­ տա­կա­րար­վող ռու­սա­կան գա­զի գնա­գո­յաց­ման հար­ցը։ Ապ­րի­լի 13-ին Մոսկ­վա­յում «Գազպ­րո­մ»-ի վար­չու­թյան նա­խա­գահ Ա­լեք­սեյ

Միլ­ե­րը խնդի­րը քննար­կել է «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ի վար­չու­ թյան նա­խա­գահ Վար­դան Հա­ րու­թյուն­յա­նի, իսկ հու­նի­սի 29ին՝ ար­դեն Հա­յաս­տա­նի է­ներ­գե­ տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­շար­նե­րի նա­խա­գահ Ար­մե ն Մով­սիս­յա­նի հետ։ Ի դեպ՝ «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ը ար­ դեն սկսել է ա­ զատ­ վել իր ոչ պրո­ֆի­լա­յին ակ­տիվ­ն ե­րից։ Ե­րեկ ըն­կե­րու­թյան գլխա­վոր տնօ­րե­ նի տե­ղա­կալ Իշ­խան Կա­րա­պետ­ յա­ նը և Marriott International Inc. ըն­կե­րու­թյան մի­ջազ­գա­յին հյու­ րա­նո­ցա­յին զար­գաց­ման եվ­ րո­պա­կան մա­սի տնօ­րեն Տո­ւո­ մաս Լաակ­սոն հա­մա­ձայ­նա­գիր են կնքել «Հայ­Ռուս­գա­զար­դ»-ին պատ­կա­նող Ծաղ­կա­ձո­րի «Ա­դի­ գազ» հանգստ­ յան տան կա­ ռա­ վա­րու­մը Marriott ըն­կե­րու­թյա­նը փո­խան­ցե­լու շուրջ։ Հա­մա­լիրն այ­սու­հետ կրե­լու է Tsaghkadzor Marriott Hotel ան­վա­նու­մը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Գեր­փոք­րե­րին՝ ա­ռայժմ ի­րա­զե­կում ‹‹‹ էջ 1 հազ. տնտե­սա­վա­րող սուբ­յեկտ կանց­նի է­լեկտ­րո­նա­յին հաշ­վետ­ վու­թյուն­նե­րի։ Ն­շենք, որ այս տար­ վա ապ­ րի­ լի 1-ի դրու­ թյամբ ՊԵԿին է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով հաշ­ վետ­վու­թյուն­ներ է ներ­կա­յաց­րել 8,8 հազ. տնտե­սա­վա­րող սուբ­ յեկտ (4,4 հազ-ը 2011թ. ու­ նե­ ցել է ֌58,38 մլն­-ից ա­վե­լի, և 4,4 հազ-ը՝ ֌58,38 մլն­-ից պա­կաս տա­րե­կան

շրջա­նա­ռու­թյուն): Ընդ ո­րում՝ ՊԵԿ-ի բա­զա­յում գրանց­ված է ե­ղել 172,3 հազ. տնտե­սա­վա­րող սուբ­ յեկտ, ո­ րից 83,6 հազ-ը չգոր­ ծող հար­կա­տու­ներ են, 2,2 հազ-ը՝ զրո­յա­կան հաշ­վետ­վու­թյուն ներ­ կա­յաց­նող­ներ, 14,6 հազ-ը՝ հաս­ տա­տագր­ված, հա­զա­րը՝ ար­տո­ նագ­րա­յին վճար վճա­րող­ներ: Ս­տաց­վում է, որ ա­նո­րոշ ժամ ­կ ե­տով ի­րա­զեկ­ման արդ­ յուն­քում կա­ռա­վա­րու­թյու­նը

է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով հաշ­ վետ­վու­թյուն­ներ ներ­կա­յաց­նող­ նե­րի թի­վը նա­խա­տե­սում է ա­վե­ լաց­նել 6,6 ան­գամ։ Ցու­ցա­նի­շը հա­զիվ թե ի­րա­տե­սա­կան է, ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ տնտե­սա­վա­ րող­նե­րի հա­մար ան­ցու­մը լի­նե­լու է կա­մա­վո­րու­թյան սկզբուն­քով։ Ն­ շենք նաև, որ ֌58,3  մլն­-ից պա­կաս տա­րե­կան շրջա­նա­ռու­ թյուն ու­նե­ցող տնտե­սա­վա­րող­ նե­ րը, ըստ «Փոքր և մի­ ջին ձեռ­ նար­կա­տի­րու­թյան պե­տա­կան ա­ջակ­ցու­թյան մա­սին» ՀՀ օ­րեն­ քի դա­սա­կարգ­ման, հա­մար­վում են գեր­փոքր։ Ըստ օ­րեն­քի՝ գեր­ փոքր հա­մար­վում են այն առևտ­ րա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներն ու ան­հատ ձեռ­նար­կա­տե­րե­ րը, ո­րոնց աշ­խա­տող­նե­րի մի­ջին ցու­ցա­կա­յին թվա­քա­նա­կը կազ­ մում է մինչև 10 մարդ, իսկ նա­ խորդ տար­վա գոր­ծու­նեու­թյու­ նից ստաց­ ված հա­ սույ­ թը չի գե­ րա­զան­ցում ֌100  մլն­-ը։ Փոքր են հա­մար­վում այն տնտե­սա­վա­ րող­նե­րը, ո­րոնց նա­խորդ տար­ վա գոր­ծու­նեու­թյու­նից ստաց­ ված հա­սույ­թը չի գե­րա­զան­ցում

֌500 մլն­-ը։ Մինչև ֌1,5 մլրդ հա­ սույթ ու­նե­ցող տնտե­սա­վա­րող­ նե­րը հա­մար­վում են մի­ջին։ Հա­մա­ձայն «Հար­կե­րի մա­սին» ՀՀ օ­ րեն­ քի՝ այս տար­ վա հուն­ վա­րի 1-ից է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­ նա­կով հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­մը պար­տա­դիր է ֌58,35  մլն­-ից ա­վե­լի շրջա­նա­ռու­ թյուն ու­նե­ցող տնտե­սա­վա­րող­ նե­րի հա­մար։ Բո­լոր մյուս­նե­րի տնտե­սա­վա­րող­նե­րը հա­մա­կար­ գին կա­րող են միա­նալ կա­մա­վո­ րու­թյան սկզբուն­քով։ Ա­վե­լաց­նենք, որ ՊԵԿ-ը մշա­ կել է «Հար­կե­րի մա­սին» օ­րեն­ քում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­ րե­լու նա­խա­գիծ, ըստ ո­րի՝ մինչև ֌58,35  մլն տա­րե­կան շրջա­նա­ ռու­թյուն ու­նե­ցող կազ­մա­կեր­ պու­թյուն­նե­րը, կախ­ված ի­րա­ վա­բա­նա­կան կար­գա­վի­ճա­կից, է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով հաշ­ վետ­վու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յաց­ման պետք է անց­նեն աս­տի­ճա­նա­ բար՝ 2013-2015 թթ. ըն­ թաց­ քում։ Այս փո­փո­խու­թյուն­ներն ա­ռայժմ քննարկ­ման փու­լում են։  n Ա.Չ.

iStock

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը բո­լոր տնտե­սա­վա­րող­նե­րին բե­րե­լու է է­լեկտ­րո­նա­յին հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­րի դաշտ

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նում ո­րո­շել են խրա­ խու­սել է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով հաշ­ վետ­վու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յաց­ման գոր­ ծըն­թա­ցը։


№ 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ. |

Փողեր | 5

Մեծ քի­միա Վա­նա­ձո­րում

դոլար/դրամ

0.10 p 0.02%

430

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նում հի­շել են «Վա­նա­ձոր-­Քիմպ­րոմ»-ի մա­սին Գոր­ծա­դի­րը հեր­թա­կան ան­ գամ հի­շել է «Վա­նա­ձոր-­ Քիմպ­րոմ» քի­միա­կան գոր­ծա­ րա­նի մա­սին։ Ե­թե 2009թ. վար­ չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յանն էր խոս­տա­նում օ­ժան­դա­կել գոր­ ծա­րա­նին՝ պա­րար­տան­յու­թե­ րի ար­տադ­րու­թյուն կազ­մա­ կեր­պե­լու հար­ցում, ա­պա ե­րեկ նման ցան­կու­թյուն ա­ռա­ջա­ցել է է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­շար­նե­րի ու գյու­ղատն­տե­ սու­թյան նա­խա­րար­նե­րի մոտ։

418.44

420 410 400 390 380 03.01 եվրո/դրամ

Քիմպ­րոմ» քի­

03.07

03.04

«Վա­նա­ձոր-­

526.77

1.55 q 0.29%

միա­կան գոր­ծա­ րա­նին օ­ժան­դա­ կե­լու ցան­կու­թյուն

530

այս ան­գամ ա­ռա­ ջա­ցել է է­ներ­գե­

510

տի­կա­յի և բ­նա­ կան պա­շար­նե­րի

Գ­յու­ղատն­տե­սու­թյան նա­խա­րար Սեր­գո Կա­րա­պետ­յա­նը և է­ներ­ գե­տի­կա­յի ու բնա­կան պա­շար­ նե­րի նա­խա­րար Ար­մե ն Մով­սիս­ յա­նը ե­րեկ ստո­րագ­րել են փո­ խըմբռն­ման հու­շա­գիր, ո­րով պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն են հայտ­նել օ­ժան­դա­կել «Վա­նա­ ձոր-Քիմպ­րոմ»-ին՝ քի­միա­կան պա­րար­տան­յու­թե­րի ար­տադ­րու­ թյու­նը վերսկ­սե­լու հար­ցում: Ըստ գյու­ղատն­տե­սու­թյան նա­ խա­րա­րու­թյան հա­ղոր­դագ­րու­ թյան՝ «Վա­նա­ձոր-­Քիմպ­րոմ»-ը պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն է հայտ­ նել կազ­մա­կեր­պել կար­բա­միդ և ա­մո­նիու­մի սուլ­ֆատ պա­րար­ տան­յու­թե­րի ար­տադ­րու­թյուն։ Եր­կու նա­խա­րար­նե­րի կող­ մից հու­շագ­րի ստո­րագ­րու­մը՝ ա­ռանց ըն­կե­րու­թյան ներ­կա­ յա­ցուց­չի մաս­նակ­ցու­թյան, բա­ վա­ կան ու­ շագ­ րավ է։ Այս առն­ չու­թյամբ «Վա­նա­ձոր-Քիմպ­ րոմ»-ում ձեռն­պահ մնա­ցին մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րից։

ու գյու­ղատն­տե­

490 03.01

սու­թյան նա­խա­

03.07

03.04

րար­նե­րի մոտ։ ռուբլի/դրամ

Ն­ շենք, որ վեր­ ջին չորս տա­ րի­նե­րի ըն­թաց­քում սա երկ­ րորդ դեպքն է, երբ կա­ ռա­ վա­ րու­թյու­նը ցան­կու­թյուն է հայտ­ նում օգ­նել Վա­նա­ձո­րի քի­միա­ կան գոր­ծա­րա­նին։ Հի­շեց­նենք՝ դեռ 2009թ. հու­նի­ սին «Վա­նա­ձոր-­Քիմպ­րոմ» կա­ տա­րած այ­ցի ժա­մա­նակ Տիգ­ րան Սարգս­յա­նը հայ­տա­րա­րում էր, թե գյուղ­նա­խա­րա­րու­թյու­ նը մշա­ կել է հա­ մա­ լիր մի ծրա­ գիր, ո­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա պլա­նա­վո­րել գյու­ղատն­տե­սու­ թյան զար­գա­ցու­մը սե­փա­կան պա­րար­տան­յու­թե­րի հիմ­քի վրա։ «Մո­տա­կա տա­րի­նե­րի ծրագ­ րերն այն­ պես պետք է մշակ­ վեն, որ գյու­ղա­ցի­ներն օգ­տա­ գոր­ծեն հիմ­ն ա­կա­նում տե­ղա­կան պա­րար­տան­յու­թեր»,– ա­սել էր վար­չա­պե­տը։

Ն­շենք, որ 2009թ. «Վա­նա­ձորՔիմպ­րոմ»-ը փորձ­նա­կան ցիկ­ լով թո­ղար­կում էր օ­րա­կան 1 տ կա­լիու­մա­կան պա­րար­տան­յութ, որն անվ­ճար բա­ժան­վում էր տար­բեր հա­մայնք­նե­րի հո­ղա­ գործ­նե­րին: Ըն­կե­րու­թյանն անհ­ րա­ժեշտ էր շուրջ $4 մլն­-ի ներդ­ րում, ին­չի արդ­յուն­քում հնա­րա­ վոր կլի­ներ տա­րե­կան ար­տադ­ րել 30 հազ. տ կար­բա­միդ և 30 հազ. տ կա­լիու­մա­կան պա­րար­ տան­ յութ։ Ն­ շենք նաև, որ գոր­ ծա­րա­նում կա­լիու­մա­կան պա­ րար­տան­յու­թի ար­տադ­րու­թյու­նը սահ­մա­նա­փակ­վեց փորձ­նա­կան ծա­վալ­նե­րով։ « Վ ա­ն ա­ձ ո ր -­ Ք ի մ պ­ր ո մ » ում պա­րար­տան­յու­թե­րի ար­ տադ­րու­թյուն կազ­մա­կեր­պե­լու խնդրում կա­ռա­վա­րու­թյան որ­ դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը

մի շարք հար­ցե­րի տե­ղիք է տա­ լիս։ Թեև գոր­ծա­րա­նում ար­ տադր­վե­լիք պա­րար­տան­յու­ թը գոր­ծա­դի­րը կա­րող էր ձեռք բե­րել գյու­ղա­ցիա­կան տնտե­ սու­թյուն­նե­րի սուբ­սի­դա­վոր­ման ծրագ­րի շրջա­նա­կում, այ­դու­ հան­դերձ ո­րո­շել է օգ­նել ներկ­ րող­նե­րին։ 2011թ. դեկ­տեմ­բե­ րին կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ո­րո­շել է 1 մլրդ ($2,5 մլն) հատ­ կաց­ նել 25 հազ. տ ա­մո­նիա­կա­յին սե­լիտ­ րա ձեռք բե­ րե­ լու հա­ մար։ Պա­ րար­տան­յու­թի ներկ­րումն ի­րա­ կա­նաց­նում է «Կո­տայ­քի բեր­ րիու­թյուն» ըն­կե­րու­թյու­նը, որն այս տար­ վա գար­ նա­ նը 1 պարկ (50 կգ) պա­րար­տան­յու­թը գյու­ ղա­ցի­նե­րին ի­րաց­րել է ֌6 հազով (շու­կա­յա­կան գնից ֌3 հազով է­ժան)։  n Ա.Չ.

12.88

0.05 p 0.39%

13,20

12,50

11,80 03.01

03.04

եվրո/դոլար

1.258

03.07 0.00 q 0.04%

1,34

1,27

1,20 03.01

03.04

WTI Brent

նավթ

03.07

84.27 0.52 p 0.62% 97.92 0.58 p 0.60%

US$/bbl.

Մե­տա­ղը խա­բու­սիկ է

120

Հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տի ա­ճը նաև դրա­մի ար­ժեզրկ­ման հաշ­վին է Հա­յաս­տա­նի հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տը շա­րու­նա­կել է երկ­նիշ աճ ար­ձա­նագ­րել, ին­չին նպաս­տել են արդ­յու­նա­հան­ման ֆի­զի­կա­կան ծա­վալ­նե­րի աճն ու ազ­գա­յին ար­ժույ­թի ար­ժեզր­կու­ մը։ Չ­նա­յած ար­ձա­նագր­վող ա­ճին՝ ըն­դեր­քի հետ կապ­ված ար­ տադ­րան­քի ար­տա­հա­նու­մը կրճատ­վել է։ Հա­մա­ձայն Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­ րա­կան ծա­ռա­յու­թյան տվյալ­նե­ րի՝ այս տար­ վա հինգ ա­ միս­ նե­ րին հան­քա­գոր­ծա­կան արդ­յու­ նա­բե­րու­թյան և բա­ցա­հան­քե­րի շա­հա­գործ­ման ո­լոր­տում ար­ձա­ նագր­վել է 17%-ի աճ (ար­տադր­ վել է ֌76,4  մլրդ­-ի ար­ տադ­ րանք), հիմ­ն ա­յին մե­տաղ­նե­րի ար­տադ­րու­թյունն ա­ճել է 10%-ով (մինչև ֌64,2 մլրդ)։ Հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­ տի նման ա­ճը պայ­մա­նա­վոր­ված է նախևա­ռաջ արդ­յու­նա­հան­ման ֆի­զի­կա­կան ծա­վալ­նե­րի ա­վե­լաց­ մամբ։ Այս տար­ վա հինգ ա­ միս­ նե­ րին պղնձի խտան­յու­թի ար­տադ­ րու­ թյունն ա­ ճել է 22,4%-ով (ար­ տադր­վել է 58,7 հազ. տ), կոն­վեր­ տո­րա­յին պղնձի­նը՝ 12%-ով (4,2 հազ. տ), ցին­ կի խտան­ յու­ թի ար­ տադ­րու­թյունն ա­վե­լա­ցել է 11,4%ով (6,8 հազ. տ), մո­լիբ­դե­նի խտան­ յու­թի­նը՝ 11,4%-ով (4,2 հազ. տ)։ Չ­նա­յած գու­մա­րա­յին և ֆի­զի­ կա­կան ծա­վալ­նե­րի ա­ճին՝ ար­ տա­հա­նու­մը դրա­նից չի շա­ հել։ Հա­մաշ­խար­հա­յին շու­ կա­յում մե­տաղ­նե­րի գնե­րի անկ­ման, ինչ­պես նաև պա­հան­ ջար­կի նվազ­ման պայ­ման­նե­րում

Հա­յաս­տա­նից հան­քա­հում­քա­ յին ար­տադ­րան­քի ար­տա­հա­նու­ մը կրճատ­վել է 5,5%-ով (ար­տա­ հան­ վել է $153  մլն­-ի), ոչ թան­ կար­ժեք մե­տաղ­նե­րի ար­տա­ հա­նու­մը նվա­զել է 15,3%-ով (ար­տա­հան­վել է $135,5  մլն­-ի)։ Այս եր­կու հոդ­ված­նե­րի մաս­նա­ բա­ժի­նն ար­տա­հան­ման ընդ­հա­ նուր կա­ռուց­ված­քում կազ­մում է 52%։ Ըն­դեր­քի հետ կապ­ված ար­ տադ­րան­քի ար­տա­հան­ման կրճա­ տու­ մը ցույց է տա­ լիս, որ ֆի­ զի­ կա­կան ծա­վալ­նե­րի երկ­նիշ ա­ճը չի մեղ­մել հա­մաշ­խար­հա­յին շու­ կա­յում կոն­յուկ­տու­րա­յի փո­փո­ խու­թյու­նը։ Այս­պես՝ պղնձի գնե­րը այս հուն­վար-մա­յի­սին 2011թ. նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ նվա­զել են մոտ 17%-ով։ Այս տար­ վա ա­ռա­ջին հինգ ա­միս­նե­րին 1 տ պղնձի ա­ռա­վե­լա­գույն գի­նը ե­ղել

«

95

70 03.01 ոսկի

03.07

03.04

կբ 100 հհ comex

1592.0 1609.1

6.5 q 0.41% 11.4 p 0.71%

US$/t oz.

1800

Ըն­դեր­քի հետ կապ­ված ար­

1700

տադ­րան­քի ար­ տա­հա­նու­մը

1600

կրճատ­վում է՝ չնա­յած հան­ քարդ­յու­նա­բե­րու­ թյան ո­լոր­տում երկ­նիշ ա­ճի։

է $8,6 հազ., այն դեպ­ քում, երբ ան­ցած տար­վա նույն ժա­մա­նա­ կա­հատ­վա­ծում նվա­զա­գույն գի­նը $8,8 հազ. էր։ Հ ա ն­ք ա ր դ­յ ո ւ­ն ա­բ ե­ր ո ւ­թ յ ա ն ո­լոր­տի երկ­նիշ աճն ու ար­տա­ հան­ման ծա­վալ­նե­րի կրճա­ տումն ա­ռա­ջին հա­յաց­քից ան­ հաս­կա­նա­լի կա­րող են թվալ։ Բայց պետք է հաշ­վի առ­նել փո­ խար­ժե­քի գոր­ծո­նը, ինչ­պես նաև հա­մաշ­խար­հա­յին պա­հան­ջար­կի նվա­զու­մը։

Մե­տաղ­նե­րի գնե­րի անկ­ման պայ­ման­նե­ րում Հա­յաս­տա­նից հան­քա­հում­քա­յին ար­տադ­ րան­քի ար­տա­հա­նու­մը կրճատ­վել է 5,5%-ով

»

Հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյու­նում ցու­ցա­նիշ­նե­րը հաշ­վարկ­վում են ազ­գա­յին ար­ժույ­թով, ար­տա­ հա­նու­մը՝ դո­լա­րով։ Այս տար­ վա հինգ ա­միս­նե­րին մի­ջին փո­ խար­ժե­քը կազ­մել է ֌391/$1, այ­ նինչ 2011թ. այն ֌369/$1 էր։ Ս­տաց­վում է, որ այս ըն­թաց­քում դրամն ար­ ժեզրկ­ վել է մոտ 8%ով, ին­չը նույն­պես «նպաս­տել» է հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­ տի ա­ճին։ Դո­լա­րա­յին ար­տա­ հայ­տու­թյամբ հան­քա­գոր­ծա­կան արդ­յու­նա­բե­րու­թյան և բա­ցա­ հան­քե­րի շա­հա­գործ­ման ո­լոր­ տում ար­ձա­նագր­վել է ըն­դա­մե­ նը 10%-ի աճ (դրա­մով ա­ճը կազ­ մել է 17%), հիմ­նա­ յին մե­ տաղ­ նե­րի ար­տադ­րու­թյունն ա­ճել է 3,9%-ով (դրա­մով՝ 10%-ով)։  n Ռու­բեն Սի­մոն­յան

1500 03.01

(comex)

պղինձ

03.04

7772

03.07 124.6 p 1.63%

US$/tonne

8600

7800

7000 03.01 ցորեն

(cbt)

03.04

285.86

03.07 2.02 p 0.71%

US$/tonne

290

250

210 03.01

03.04

03.07

Տվյալները վերցված են 03.07, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր Ե­րաշտն ԱՄՆ-ում թան­կաց­րել է հացաբույսերը ԱՄՆ-ում ե­րաշ­տի պատ­ճա­ռով ցո­րե­նի, ե­գիպ­տա­ցո­րե­նի և սո­ յա­յի հա­մաշ­խար­հա­յին գնե­ րը վեր­ջին տա­րի­նե­րի ա­մե ­նա­ բարձր ցու­ցա­նիշ­ներն են ար­ ձա­նագ­րել, գրում է բրի­տա­նա­ կան Financial Times-ը։

Թեհ­րա­նը $14  մլրդ ծա­վա­լով կա­յու­նաց­ման հիմ ­ն ադ­րամ է ստեղ­ծել Ի­րա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը հայ­ տա­րա­րել են $14  մլրդ ծա­վա­ լով կա­յու­նաց­ման հիմ ­ն ադ­րամ ստեղ­ծե­լու մա­սին, ո­րի նպա­ տա­կը Եվ­րա­միու­թյան կող­մից հայ­տա­րար­ված նավ­թա­յին էմ­ բար­գո­յի պայ­ման­նե­րում երկ­ րի նավ­թարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տի զար­գա­ցումն է: Այս մա­սին հա­ղոր­դում է ի­րա­նա­ կան Fars գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը։

agro-max.ru

Սո­յա­յի ե­րեք ա­միս անց մա­տա­ կա­րար­ման ֆյու­չերս­նե­րը հու­լի­ սի 2-ի առևտ­րաշր­ջա­նի ըն­թաց­ քում թան­կա­ցել են $15,42/բու­շելով, ին­չը ռե­կոր­դա­յին ցու­ցա­նիշ է 2008թ. հու­լի­սից ի վեր։ 2012թ. հու­նի­սի կե­սից սո­յան թան­կա­ցել է մոտ 30%-ով։ Այս ըն­ թաց­ քում ե­գիպ­տա­ցո­րե­նի մա­տա­կա­րար­ ման ֆյու­չերս­նե­րը թան­կա­ցել են $7/բու­շել-ով։ Ինչ վե­րա­բե­րում է ձի­թա­բույ­սե­րին, ա­պա հու­նի­սի կե­սից դրանք թան­կա­ցել են մի­ ջի­նը 15%-ով։ Ցո­րե­նի մա­տա­կա­ րար­ման ֆյու­չերս­նե­րը թան­կա­ ցել են մինչև $7,22/բու­շել: Հու­ նի­սի 1-ից թան­կա­ցու­մը կազ­մել է 26%։ Վեր­ջին շա­բաթ­նե­րին ԱՄՆ-ում շա­րու­նակ­վում է ե­րաշ­տը, ո­րը տա­րած­վել է նաև Լա­տի­նա­կան Ա­մե­րի­կա­յի երկր­նե­րում՝ Բ­րա­ զի­լիա, Ար­գեն­տի­նա, Ու­րուգ­վայ և Պա­րագ­վայ։ Վեր­ջին­ներս հա­ ցա­բույ­սե­րի և ձի­թա­բույ­սե­րի հա­ մաշ­խար­հա­յին խո­շոր մա­տա­կա­ րար­նե­րի թվում են։

Ի­րա­նը կա­յու­նաց­նում է էմ­բար­գոն

ԱՄՆ-ում հա­ցա­բույ­սե­րի բեր­քի 22%-ը վատ վի­ճա­կում է։

ԱՄՆ-ի գյու­ղատն­տե­սու­ թյան նա­խա­րա­րու­թյան տվյալ­ նե­րի հա­մա­ձայն՝ Նա­հանգ­նե­ րում ցան­ քե­ րի մոտ կե­ սը լավ կամ հրա­շա­լի վի­ճա­կում է, մինչ­ դեռ հա­ցա­բույ­սե­րի բեր­քի 22%-ը վատ վի­ճա­կում է։  n

Հիմ­ն ադ­րա­մի մի­ջոց­ներն ուղղ­ վե­լու են նավ­թարդ­յու­նա­հան­ման ո­լոր­տի ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի ար­դիա­կա­նաց­մանն ու զար­գաց­ մա­նը: Ի­րա­նի նավ­թի նա­խա­րար Ռուս­տամ Կա­սե­մի ն հայ­տա­րա­ րել է, թե նավ­թա­յին էմ­բար­գոն որևէ կերպ չի ազ­դի երկ­րի վրա, ընդ­հա­կա­ռա­կը՝ այն կվնա­սի արևմտ­յան պե­տու­թյուն­նե­րին: «Թեև ԵՄ-ն ձգ­ տում է հար­ ված հասց­նել Ի­րա­նի տնտե­սու­թյա­ նը, ի­րա­դար­ձու­թյուն­ներն այն­ պես են զար­գա­նում, որ ի­րա­նա­ կան նավթն այ­ սօր ան­ գամ նոր

Ի­րա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը կա­յու­նաց­ման հիմ ­ն ադ­րամ են ստեղ­ծել՝ նավ­թարդ­յու­նա­ հան­ման ո­լոր­տի ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի ար­դիա­կա­նաց­ման ու զար­գաց­ման նպա­տա­կով։

նե­ղու­ցով: Այս նե­ղու­ցով, ո­րի հյու­սի­սա­յին ա­փը վե­րահս­կում է Ի­րա­նը, ի­րա­կա­նաց­վում է նավ­ թի հա­մաշ­խար­հա­յին մա­տա­կա­ րա­րում­ն ե­րի 35%-ը: Ն­շենք, որ Ի­րանն արդ­յու­նա­ հա­ նում է օ­ րա­ կան 3,5  մլն բա­ րել նավթ, ո­րից 2,5 մլն-ն ար­տա­ հան­վում է:  n

գնորդ­ներ ու­նի: Մենք մտա­հո­ գու­թյուն­ներ չու­նենք նավ­թի վա­ ճառք­նե­րի հետ կապ­ված»,– ա­սել է Կա­սե­մի ն: Ն­շենք, որ նա­խօ­րեին Ի­րա­ նի խորհր­դա­րան է ներ­կա­յաց­վել մի օ­րի­նա­գիծ, որն ա­ռա­ջար­կում է ար­գե­լել ա­րա­բա­կան հե­ղու­ կա­նա­վե­րին անց­նել Հոր­մու­զի

Եվ­րո­պան հեր­թի է կանգ­նել Ար­տա­քին ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կա­րի­քը նաև Ս­լո­վե­նիա­յում կզգաց­վի

Exxon Mobil-ը հե­տաքրքր­վել է աֆ­ղանս­տան­յան նավ­թով։

Աֆ­ղանս­տա­նը հրա­պու­րում է նավ­թով Exxon Mobil-ը մտա­դիր է երկ­րում նավթ ու գազ արդ­յու­նա­հա­նել Ա­մե­րիկ­յան Exxon Mobil նավ­թա­յին ըն­կե­րու­թյու­նը մտա­դիր է մաս­նակ­ցել Աֆ­ղանս­տա­նի հյու­սի­սում նավ­թա­յին և գա­զա­յին վեց հան­քա­վայ­րե­րի շա­հա­գործ­ման հա­մար հայ­տա­րար­ված մի­ջազ­ գա­յին հայ­տամր­ցույ­թին։ «Esso Exploration International Ltd-ի հե­տաքրք­րու­թյու­նը Աֆ­ ղա­նա-տա­ջի­կա­կան ա­վա­զա­ նում անց­կաց­վող հայ­տամր­ցույ­ թում մեր՝ ամ­բողջ աշ­խար­հում գա­զա­յին և նավ­թա­յին ռե­սուրս­ նե­րի շա­հա­գործ­ման ծրագ­րի մի մասն է»,– ա­ սել է Exxon-ի ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ Ա­լան Ջե­ֆեր­սը։ Աֆ­ղանս­տա­նը ներդ­րող­ ներ է փնտրում երկ­ րի հյու­ սի­ սում՝ Աֆ­ղա­նա-տա­ջի­կա­կան ա­վա­զա­նի արևմտ­յան հատ­վա­ ծում նավ­ թի ու գա­ զի հան­ քա­ վայ­րե­րի հե­տա­խուզ­ման, են­թա­ կա­ռուց­վածք­նե­րի զար­գաց­ման,

է­ներ­գա­կիր­նե­րի արդ­յու­նա­հան­ ման հա­մար։ Հայ­տամր­ցույ­թի մաս­նակ­ցու­թյան հայ­տերն ըն­ դուն­վում են մինչև ըն­թա­ցիկ տար­վա հոկ­տեմ­բե­րի վերջ, հաղ­ թող ըն­կե­րու­թյան ա­նու­նը կհայ­ տա­րար­վի տա­րե­վեր­ջին, աս­ված է Աֆ­ղանս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­ թյան հայ­տա­րա­րու­թյու­նում։ Ն­ շենք, որ 2010թ. կե­ սին Աֆ­ ղանս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը հայ­ տա­ րա­ րել էին, թե մտա­ դիր են երկ­րի պատ­մու­թյան մեջ ա­ռա­ջին ան­գամ նավթ արդ­յու­ նա­հա­նել՝ ցու­ցա­նի­շը հասց­նե­լով օ­րա­կան 800  մլն բա­րե­լի։  n

Մինչ այժմ ար­տա­քին ֆի­նան­ սա­կան օգ­նու­թյան են դի­ մել Հու­նաս­տա­նը, Պոր­տու­գա­ լիան, Իռ­լան­դիան, Իս­պա­նիան և Կիպ­րո­սը։ Ֆ­րան­սիա­կան BNP Paribas բան­կի փոր­ձա­գետ Մի­ խալ Դի­բու­լա­յի խոս­քով՝ Ս­լո­վե­ նիան ինք­նու­րույն չի կա­րո­ղա­նա փրկել երկ­րի բան­կա­յին հատ­վա­ ծը սնան­կա­ցու­մից։ «Եվ­րո­գո­տում պարտ­քա­ յին ճգնա­ժա­մի հե­տա­գա խո­րա­ ցու­մը կհան­գեց­նի պար­տա­տոմ­ սե­րի ե­կամ­տա­բե­րու­թյան ա­ճի՝ մինչև այն­պի­սի մա­կար­դակ, երբ կզգաց­վի ար­դեն Ար­ժույ­թի մի­ ջազ­գա­յին հիմ­ն ադ­րա­մի և ԵՄ

ա­ջակ­ցու­թյան կա­րի­քը,– նշել է Capital Economics-ի փոր­ձա­գետ Ո­ւիլ­յամ Ջեք­սո­նը։- Պար­տա­դիր չէ, որ դա տե­ղի ու­նե­նա մոտ ա­պա­ գա­յում, սա­կայն այդ հնա­րա­վո­ րու­թյու­նը պետք չէ բա­ցա­ռել»։ Երկ­րի ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար Յա­նեշ Շուշ­տեր­շի­չը հա­մոզ­ված է, որ արևմտ­յան տնտե­սա­գետ­նե­րը «դրա­մա­տի­զաց­նում» են ի­րա­վի­ ճա­կը։ «Կար­ծում եմ՝ մենք կա­րող ենք խնդի­ րը լու­ ծել ներ­ քին մի­ ջոց­նե­րով։ Հա­զիվ թե ար­տա­քին ֆի­նան­սա­կան օգ­նու­թյան կա­րի­ քը լի­նի»,– ա­սել է Շուշ­տեր­շի­չը։ Ն­շենք, որ ան­ցած շա­բաթ Եվ­ րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վը հաս­տա­տել

diplomatic-corporate-services.si

nimg.sulekha.com

Եվ­րա­միու­թյան հա­ջորդ եր­կի­րը, ո­րը կդի­մի մի­ջազ­գա­յին վար­ կա­տու­նե­րի ֆի­նան­սա­կան օգ­նու­թյա­նը, Ս­լո­վե­նիան է։ Այս մա­սին են վկա­յում Bloomberg-ի՝ տնտե­սա­գետ­նե­րի շրջա­նում կա­տա­րած հարց­ման արդ­յունք­նե­րը։

Ան­ցած շա­բաթ Nova Ljubljanska Banka-ն €382,9  մլն­-ի ա­ջակ­ցու­թյուն է ստա­ցել։

է Ս­լո­վե­նիա­յի խո­շո­րա­գույն՝ Nova Ljubljanska Banka-ին (NLB) €382,9  մլն­-ի պե­տա­կան օգ­նու­ թյուն տրա­մադ­րե­լու մա­սին ո­րո­ շու­մը։  n

Հույ­սը կրկին հար­կա­տու­ներն են Կիպ­րո­սի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը գնել է Cyprus Popular Bank-ի €1,79 մլրդ­-ի բաժ­նե­տոմս Կիպ­րո­սի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ձեռք է բե­րել կղզու մե­ծու­թյամբ երկ­ րորդ՝ Cyprus Popular Bank-ի €1,79 մլրդ­-ի բաժ­նե­տոմս։ Ա­ջակ­ցու­ թյու­նը թույլ կտա խնդրա­հա­րույց ֆի­նան­սա­կան այս կազ­մա­կեր­ պու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խա­նել ի­րաց­վե­լիու­թյան պա­հանջ­նե­րին։ Կիպ­րո­սի ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­ րու­թյու­նը հար­կադր­ված էր Cyprus Popular Bank-ին օգ­նու­թյուն տրա­ մադ­րել, երբ հու­նա­կան պար­տա­ տոմ­սե­րում ներդ­րում­ն ե­րի պատ­ ճա­ ռով բան­ կը դուրս գրեց մոտ €2  մլրդ։ Հի­շեց­նենք՝ ան­ցած շա­ բաթ Կիպ­րո­սը եվ­րո­պա­կան իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րին տե­ղե­կաց­ րեց Եվ­րո­պա­կան կա­յու­նաց­ման

հիմ­ն ադ­րա­մից մի­ջոց­ներ խնդրե­ լու ո­րոշ­ման մա­սին։ Ն­շենք, որ Fitch մի­ջազ­գա­ յին վար­կան­շա­յին գոր­ծա­կա­ լու­թյունն ան­ցած եր­կու­շաբ­ թի Կիպ­րո­սի վար­կա­յին վար­կա­ նիշն ի­ջեց­րել է մինչև BB+, ին­չը ցածր է ներդ­րու­մա­յին BBB- մա­ կար­դա­կից։ Այս­պի­սով՝ Կիպ­րո­ սի վար­կա­նի­շը ներդ­րու­մա­յին

մա­կար­դա­կից ցածր են գնա­հա­ տում մի­ջազ­գա­յին վար­կան­շա­ յին ե­րեք գոր­ծա­կա­լու­թյուն­ներն էլ՝ Moody’s-ը, S&P-ն և Fitch-ը։ Ն­շենք նաև, որ Կիպ­րո­սի բան­ կե­րի վե­րա­կա­պի­տա­լի­զա­ցիա­յի հա­մար ներ­կա­յում պա­հանջ­վում է մոտ €6 մլրդ։ Կիպ­րա­կան բան­ կե­րի հու­նա­կան ներդ­րում­ն ե­րի ռիս­կե­րը գնա­հատ­վում են մոտ €23  մլրդ, ին­չը գե­րա­զան­ցում է կղզու ՀՆԱ-ի ծա­ վա­ լը (2011թ.՝ մոտ €17,3 մլրդ)։  n Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը


№ 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ. |

Project Syndicate | 7

Մի մեծ միու­թյուն Եվ­րո­պա­կան բան­կա­յին միու­թյուն ստեղ­ծե­լու գա­ղա­փա­րի շուրջ Հո­վարդ Դեյ­վիս Եվ­րո­պա­կան բան­կա­յին միու­ թյուն ստեղ­ծե­լու գա­ղա­փա­րը վեր­ջին մի քա­նի շա­բաթ­նե­րին դար­ձել է ա­մե ­նա­վեր­ջին բու­ժա­ մի­ջո­ցը, ո­րը որ­պես լու­ծում ա­ռա­ ջարկ­վում է եվ­րո­գո­տու եր­կա­ րատև ճգնա­ ժա­ մից դուրս գա­ լու հա­մար: Սա­կայն ան­կախ այդ միու­թյան ա­ռա­վե­լու­թյուն­նե­րից, իսկ դրանք շատ են, այդ­ պի­ սի միու­թյուն ստեղ­ծե­լու ա­ռա­ջարկ­ ներն ա­ վե­ լի շատ հար­ ցեր են առաջաց­ նում, քան դրանց ներ­ կա­յում կա­րե­լի է պա­տաս­խա­նել: Բան­կա­յին միու­թյան կողմ­ն ա­ կից­նե­րի մո­տի­վա­ցիան ընդգծ­ ված ձևով տար­բեր­վում է: Ո­մանց հա­մար, հատ­կա­պես Հա­րա­վա­ յին Եվ­րո­պա­յում, բան­կա­յին միու­ թյու­նը դիտ­վում է որ­պես մի­ջոց, ո­րի շնոր­հիվ հնա­րա­վոր կլի­ նի ի­րենց աղ­քատ բան­կե­րին ա­ջակ­ցե­լու բե­ռը բար­դել ա­վե­ լի հա­րուստ­նե­րի վրա: Մ­յուս­նե­րի, հատ­կա­պես Եվ­րո­պա­կան­ Միու­ թյան ներ­սում՝ Բր­յու­սե­լի եվ­րոկ­ րատ­նե­րի հա­մար, այն դիտ­վում է որ­պես մեկ ցատկ ա­ռաջ եվ­րո­ պա­կան գեր­պե­տու­թյան կա­ռուց­ ման ճա­նա­պար­հին: Կրկ­նօ­րի­նա­ կե­լով Հ­ռո­մի պայ­մա­նագ­րում կա­ տար­ված սրբա­զան մեջ­բե­րու­մը՝ «ա­ռա­վել սերտ միու­թյուն, քան երբևէ», Եվ­րո­պա­կան հանձ­նա­ժո­ ղո­վի տե­սա­բան­նե­րը յու­րա­քանչ­ յուր ճգնա­ժամ դի­տում են որ­պես ի­րենց դաշ­նա­յին ծրագ­րերը ա­ռաջ ­խա­ղաց­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն: Եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­նա­կան բան­կը (ԵԿԲ) ա­վե­լի ու­շա­դիր է ե­ ղել, թեև ոչ պա­ կաս խան­ դա­ վառ՝ պնդե­լով, որ բան­կա­յին միու­ թյու­ նը պետք է ե­ րեք նպա­ տակ ու­նե­նա: Ա­ռա­ջին՝ ամ­բողջ եվ­րո­գո­տում ա­վե­լի ու­ժեղ վե­ րահս­կո­ղու­թյու­նը պետք է ու­ժե­ ղաց­նի ֆի­նան­սա­կան ին­տեգ­ րու­մը, «մեղ­մի մակ­րոտն­տե­սա­ կան ան­հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյու­նը» և բա­րե­լա­վի դրա­մա­վար­կա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ի­րա­կա­նա­ ցու­մը: Թե ինչ­պես է ԵՄ վե­րահս­ կիչ միաս­նա­կան մար­մի ­նը լու­ ծե­լու ան­հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան խնդի­րը, չի բա­ցատր­վում, սա­ կայն դա, ան­կաս­կած, ար­ժա­նի նպա­տակ է: Երկ­րորդ նպա­տա­կը պետք է լի­նի «կոտ­րել բան­կե­րի և ինք­ նիշ­խան պե­տու­թյուն­նե­րի միջև կա­պը», ինչն ան­ցած տար­վա ա­ռա­վել վտան­գա­վոր հատ­կա­ նիշ­նե­րից է ե­ղել, մինչ­դեռ եր­ րորդ նպա­տակն է «ֆի­նան­սա­ կան ին­դուստ­րիա­յի բա­վա­րար ներդ­րում­ն ե­րի մի­ջո­ցով հար­կա­ տու­նե­րի հա­մար ռիս­կե­րը նվա­ զա­գույ­նի հասց­նել»: Եր­րորդ նպա­տա­կին կա­րե­լի է հաս­նել երկր­նե­րում ա­ռան­ձին-ա­ռան­ձին, սա­կայն, ան­շուշտ, վի­ճե­լի է տե­ սա­կե­տը, թե բան­կե­րից հար­կե­ րի հա­մընդ­հա­նուր կեր­պով գան­ ձում­ն ե­րը կամ Եվ­րո­պա­յի ողջ տա­րած­քում ֆի­նան­սա­կան գոր­ ծառ­նու­թյուն­նե­րի հար­կը կա­ րող է վե­րաց­նել մրցակ­ցա­յին խախ­տում­ն ե­րը:

Ինչ­պե՞ս կա­րե­լի է հաս­նել այս ող­ջու­նե­լի նպա­տակ­նե­րին։ Եվ­ րո­պա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վը պնդում է, որ անհ­ րա­ ժեշտ կլի­ նի, որ­ լիար­ժեք զար­գա­ցած բան­ կա­յին միու­թյու­նը հիմն­ված լի­նի չորս հե­նաս­յու­նե­րի վրա՝ դե­պո­ զի­տա­յին պաշտ­պա­նու­թյան մեկ սխե­մա, ո­րը կընդգր­կի ողջ ԵՄ­– ի (կամ եվ­րո­գո­տու) բան­կե­րը, խնդիր­նե­րի կար­գա­վոր­ման ընդ­ հա­նուր մար­մի ն և ընդ­հա­նուր հիմ­ն ադ­րամ՝ առն­վազն գո­նե հա­մա­կար­գա­յին տե­սանկ­յ ու­նից կարևոր և միջ­սահ­մա­նա­յին բան­ կե­րի հա­մար, եվ­րո­պա­կան մեկ վե­րահս­կիչ մար­մի ն՝ նույն բան­ կե­րի հա­մար, և միաս­նա­կան կա­ նո­նա­գիրք՝ Եվ­րո­պա­յում բո­լոր բան­կե­րի զգու­շա­վոր վե­րահսկ­ ման հա­մար։ Բան­կե­րի վե­րահսկ­մանն առնչ­ ված յու­րա­քանչ­յուր ոք կա­րող է ան­մի­ջա­պես տես­նել, որ այս չորս հե­նաս­յու­նե­րի կա­ռուց­ման հա­մար ման­րակր­կիտ աշ­խա­ տանք կպա­հանջ­վի։ Ա­ռան­ձին շատ երկր­նե­րից մի ամ­բողջ սե­ րունդ է պա­հանջ­վել ի­րենց տե­ ղա­կան սխե­մա­նե­րը զար­գաց­նե­ լու հա­մար։ Եվ այս դե­պքում քա­ ղա­քա­կան ե­րեք մեծ խնդիր­ներ դեռ պետք է լու­ծում ստա­նան։ Ա­ռա­ջին՝ եվ­րո­պա­կան բան­ կա­յին միաս­նա­կան վե­րահս­կո­ղի ինք­նու­թյան հար­ցում դեռ ո­րո­ շում չի կա­յաց­վել, իսկ ԵԿԲ-ն իշ­ խա­նու­թյուն զավ­թե­լու հնա­րա­ վո­ րու­ թյուն է տե­ սել այս գոր­ ծում։ Եվ­րո­պա­յում կենտ­րո­նա­ կան բան­ կե­ րը միշտ են դժգո­ հել դրա­մա­վար­կա­յին քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան սահ­մա­նա­փակ լիա­զո­ րու­թյուն­ներ ու­նե­ցող ման­դա­տից, ո­րը Մաաստ­րիխ­տի հա­մա­ձայ­ նագ­ րի ներ­ քո տրվել է ԵԿԲ-ին։ Բան­կա­յին վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը ԵԿԲ նպա­տակ­նե­րում նե­րառ­ված չի ե­ղել, թեև հա­մա­ձայ­նագ­րի հոդ­ված­նե­րից մե­կը եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­նա­կան բան­կե­րի հա­մա­ կար­գին՝ որ­պես մեկ ամ­բող­ջու­ թյուն, արդ­յու­նա­վետ վե­րահս­կո­ ղու­թյա­նը նպաս­տե­լու ա­ռա­ջադ­ րանք է տվել։ Այժմ նրանք պնդում են, որ ա­մե­նա­պարզ լու­ծու­մը կլի­ նի ընդ­լայ­նել լիա­զո­րու­թյուն­նե­րի այդ շրջա­ նա­ կը և ԵԿԲ–ն դարձ­ նել հա­մաեվ­րո­պա­կան դե ֆակ­ տո վե­րահս­կիչ մար­մին։ ­Սա այն արդ­յուն­քը չէ, ո­րը կնա­խընտ­րեր Եվ­րո­պա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վը, ո­րը բո­լո­րո­ վին վեր­ ջերս է ստեղ­ ծել Եվ­ րո­ պա­կան բան­կա­յին գե­րա­տես­չու­ թյու­նը (ԵԲԳ)։ ԵԲԳ-ն սեր­տո­րեն կապ­ված է Հանձ­նա­ժո­ղո­վին և դիտ­վում է որ­պես ի­րա­կան ա­վե­ լի լայն դե­րի հա­վակ­նորդ։ Եվ­րո­պա­կան հանձ­նա­ժո­ ղովն ի­րա­վա­ցի է, սա­կայն այն նաև խնդիր ու­ նի։ ԵԿԲ­ –ի (այդ թվում՝ ար­ժեթղ­թե­րի և ա­պա­ հո­վագ­րա­կան եր­կու հա­մա­պա­ տաս­խան մար­մին­նե­րի) ստեղծ­ մա­նը նա­խոր­դած քա­ղա­քա­կան ակ­տիվ քննար­կում­ն ե­րի ժա­մա­ նակ, հա­մա­ձայ­նու­թյուն ձեռք բեր­ վեց, որ նոր մար­մի­նը կտե­ղա­կայ­ վի Լոն­դո­նում։ Այդ ժա­մա­նակ դա

Հո­վարդ Դեյ­վի­սը 2003-2011 թթ. Լոն­դո­նի տնտե­սա­գի­տու­թյան դպրո­ցի տնօ­րենն է ե­ղել:

Ֆ­րան­սիա­ցի­նե­րի ու գեր­մա­նա­ցի­նե­ րի համ­բե­րու­ թյունն այժմ սպառ­վել է խնդրա­հա­րույց բրի­տա­նա­ցի­նե­րի նկատ­մամբ:

տրա­մա­բա­նա­կան էր թվում, սա­ կայն ոչ այն պա­ րա­ գա­ յում, երբ ԵԿԲ­–ի դե­րը չընդ­լայն­վի։ Ինչ­պե՞ս կա­րող էր եվ­րո­գո­տու վե­րահս­կի­ չը եվ­րո­գո­տուց դուրս տե­ղա­կայ­ ված լի­նել։ Երկ­րորդ չլուծ­ված խնդիրն այն է, թե ի­րա­վա­կան ա­ռու­մով ինչ­ պես հաս­նել բան­կա­յին միու­թյա­ նը։ Այս մասշ­տա­բի սահ­մա­նադ­ րա­կան փո­փո­խու­թյան հա­մար, բնա­կան է, եվ­րո­պա­կան նոր հա­ մա­ձայ­նա­գիր կպա­հանջ­վի։ Սա­ կայն դրա հա­ մար ժա­ մա­ նակ է հար­կա­վոր, իսկ Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­ նորդ­նե­րը չու­նեն այդ ժա­մա­նա­կը։ Բա­ցի այդ՝ չկա որևէ ե­րաշ­խիք, որ հա­մա­ձայ­նագ­րում փո­փո­խու­ թյուն­ներ մտցնե­լու հա­մար հան­ րաք­վե պա­հան­ջող երկր­նե­րում ընտ­րող­նե­րը կսա­տա­րեն ինք­նիշ­ խա­նու­թյան հե­տա­գա փո­խանց­ ումը։ Այն­պես որ՝ հնա­րա­վոր արդ­ յուն­քը կլի­նի այն, որ ժա­մա­նա­ կը խնա­յե­լու՝ եվ­րո­պա­կան սո­ վո­րույ­թի հա­մա­ձայն՝ բան­կա­յին միու­թյու­նը կկա­ռուց­վի առ­կա ու­ ժերն օգ­տա­գոր­ծե­լու, ինք­նիշ­խա­ նու­թյան հար­ցը հմտո­րեն լու­ծե­ լու և հա­սա­րա­կա­կան կար­ծի­քին ցան­կա­ցած հղու­մից խու­սա­փե­ լու մի­ ջո­ ցով։ Դա ցույց է տա­ լիս, որ բան­կա­յին միու­թյան ստեղծ­ ման գոր­ծըն­թա­ցը կախ­ված կլի­ նի ԵԿԲ-ից։ Վերջ­ նա­ կան հարցն այն է, թե եվ­րո­գո­տու այս­պի­սի բան­կա­յին հա­մա­կարգն ինչ նշա­նա­կու­թյուն կու­նե­նա ֆի­նան­սա­կան միաս­ նա­կան շու­կա­յում և հատ­կա­պես միաս­նա­կան ար­ժույ­թի գո­տուց դուրս գտնվող ԵՄ երկր­նե­րի հա­ մար։ Դ­րան­ցից շա­տե­րը պատ­ րաս­տա­կա­մո­րեն կստո­րագ­րեն այդ հա­մա­ձայ­նա­գի­րը, քա­նի որ հա­կա­ռակ դժվա­րու­թյուն­նե­րին, ո­րոնց ա­ռե­րես­վում է եվ­րոն, մտա­ դիր են հնա­րա­վո­րինս շուտ միա­ նալ դրանց։ Սա­ կայն սա չի վե­ րա­բե­րում Միաց­յալ Թա­գա­վո­րու­ թյա­նը, և Լոն­դո­նը շա­րու­նա­կում է մնալ մայր­ցա­մա­քի խո­շո­րա­գույն ֆի­նան­սա­կան կենտ­րո­նը։ Ես մտա­վա­խու­թյուն ու­նեմ, որ ֆրան­սիա­ցի­նե­րի ու գեր­մա­նա­ցի­ նե­րի համ­բե­րու­թյունն այժմ սպառ­ վել է խնդրա­հա­րույց բրի­տա­ նա­ցի­նե­րի նկատ­մամբ, և ն­րանք չեն ցան­կա­նա գոր­ծարք կնքել։ Իսկ բրի­տա­նա­ցի եվ­րոս­կեպ­տիկ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րը սա

դի­տում են որ­պես հնա­րա­վո­րու­ թյուն՝ ԵՄ­ –ի հետ Միաց­ յալ Թա­ գա­վո­րու­թյան հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­րը վե­րա­կա­ռու­ցե­լու հա­մար: Ան­շուշտ, շա­տե­րի հա­մար դա նշա­նա­կում է բա­նակ­ցե­լու և դուրս գա­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն։ Լոն­դո­նում հակ­ված են նա­խա­ պատ­վու­թյու­նը տալ ոս­կե մի­ջի­ նին, ին­չը Միաց­յալ Թա­գա­վո­րու­ թյա­նը հնա­րա­վո­րու­թյուն կտար կառ­չել միաս­նա­կան շու­կա­ յի ա­ռա­վե­լու­թյուն­նե­րից՝ ա­ռանց միաս­նա­կան կար­գա­վո­րում­ն ե­րին հա­մա­ձայ­նե­լու։ Այս հար­ցում հա­ ջո­ղու­թյան հաս­նե­լը դժվար կլի­նի։

Ես կաս­կած­ներ ու­նեմ, որ բան­կա­յին ինչ-որ միու­թյուն կստեղծ­վի և կս­տեղծ­վի շու­ տով։ Հա­կա­ռակ դեպ­քում եվ­ րո­գո­տու բան­կա­յին հա­մա­կար­ գը կփլուզ­վի։ Սա­կայն Եվ­րո­պա­ յի՝ ա­ զատ առևտ­ րի մեծ փոր­ ձի հա­մար այս­պի­սի քայ­լը կա­րող է լուրջ հետևանք­ներ ու­նե­նալ, և ե­թե այդ միու­թյու­նը զգու­շու­ թյամբ չկա­ռա­վար­վի, այն կա­ րող է հան­գեց­նել դրա­նից Բ­րի­ տա­նիա­յի դուրս գա­լուն։ Քա­ ղա­քա­կան դրույք­նե­րը մեծ են, և դա, հա­վա­նա­բար, կար­տա­ցոլ­վի արդ­յուն­քում։  n

«Սիվիլիթաս» հիմնադրամը հրավիրում է 2012-ի ընտրությունների շուրջ հանրային բանավեճերի շարքից վերջինին, որը կկայանա ընտրությունների վերաբերյալ ԵԱՀԿ ԺՀՄԻԳ-ի վերջնական զեկույցի հրապարակումից հետո:

Հյուրերն են` ԱԺ նախկին պատգամավոր

Անահիտ Բախշյանը «ԳԱԼԱ» հեռուստաընկերության տնօրեն

Կարինե Հարությունյանը

Իրավունքի Եվրոպա միավորման տնօրեն

Լուսինե Հակոբյանը Բանավեճը կվարի «Առավոտ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր

Արամ Աբրահամյանը

Բանավեճը տեղի կունենա չորեքշաբթի, հուլիսի 4-ին, ժամը 14:00-ին «Երևան» հյուրանոցի «Ռոսսինի» սրահում Բանավեճերի այս շարքը կազմակերպվում է ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության և Քաունթերփարթ ինթերնեշնլի հայաստանյան գրասենյակի աջակցությամբ: Բանավեճերի անցկացմանն աջակցում է նաև Նորվեգիայի արտաքին գործերի նախարարությունը:

Նախորդ բանավեճերի տեսագրությունները կարող եք գտնել առցանց

Մասնակցությունը միայն նախնական գրանցումով՝

010 500 119


| № 95 (164), չորեքշաբթի, հուլիսի 4, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Դի­րի­ժո­րի լավ և վատ կող­մե­րը փո­խանց­վում են նաև նվա­գախմ­բին Այս տա­րի Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան կա­մե­րա­յին նվա­գա­խում­բը տո­նում է հիմ ­ն ադր­ման 50-ամ­յա­կը: Ն­վա­գախմ­բի գե­ղար­վես­տա­ կան ղե­կա­վար, ֆրան­սաբ­նակ դաշ­նա­կա­հար և դի­րի­ժոր Վա­հան Մար­տի­րոս­յա­նի հետ Սի­վիլ­Նեթը զրու­ցել է նրա անց­յա­լի և ն­վա­ գախմ­բի ա­պա­գա­յի մա­սին։ -Երբ հա­մա­ձայ­նե­ցիք ստանձ­նել Կա­մե­րա­յին նվա­գախմ­բի գե­ղար­վես­ տա­կան ղե­կա­վա­րի պաշ­ տո­նը, ո՞րն էր Ձեր հիմ­ն ա­ կան մո­տի­վա­ցիան։ -Ա­ռա­ջի­նը և գլ­խա­վո­րը՝ Հա­ յաս­ տանն իմ հայ­ րե­ նիքն է: Երբ ինձ այս­տեղ աշ­խա­տանք ա­ռա­ ջար­կե­ցին, հի­շե­ցի, որ նվա­ գախմ­բի ան­դամ­ն ե­րի մեծ մասն իմ ման­կու­թյան տա­րի­նե­րի ըն­ կեր­ներն են։ Ն­վա­գախմ­բում մար­ դիկ կան, ո­ րոնք ինձ տե­ սել են, երբ ես ութ տա­րե­կա­նում ա­ռա­ջին ան­գամ Կա­մե­րա­յի­նի հետ ե­լույթ եմ ու­նե­ցել։ Իմ միակ պայ­մանն այն էր, որ չեմ կա­րո­ղա­նա տե­ղա­փոխ­վել Հա­յաս­տան, քա­նի որ Ֆ­րան­սիա­ յում Կան­նի սիմ­ֆո­նիկ նվա­գա­ խումբն եմ ղե­կա­վա­րում։ Իմ ամ­ բողջ կյան­քը դրսում է։

այն պի­տի հնչի հզոր և, միև­նույն ժա­մա­նակ, ոչ կո­պիտ, նուրբ, բայց ոչ ա­ռանց մի­ջու­կի: -Գե­ղար­վես­տա­կան ղե­կա­ վա­րի պաշ­տո­նը ստանձ­ նե­լիս ա­սել էիք, որ պատ­ րաստ­վում եք Կա­մե­րա­յի­ նում աշ­խա­տել open stage սկզբուն­քով։ Մ­տա­վա­խու­ թյուն չու­նե՞ք, որ հրա­վիր­ յալ դի­րի­ժոր­նե­րի հետ աշ­ խա­տան­քի արդ­յուն­քում նվա­գա­խում­բը կկորց­նի իր ու­րույն ձե­ռա­գի­րը։ -Ընդ­հա­կա­ռա­կը, կար­ծում եմ, որ նման աշ­խա­տան­քը կհարս­ տաց­նի նվա­գախմ­բի հնչո­ղու­ թյու­նը: Ի­հար­կե, ե­թե չլի­նի գե­ ղար­վես­տա­կան ղե­կա­վար, ո­րը կաշ­խա­տի նվա­գախմ­բի հետ, այն ան­շուշտ կկորց­նի իր դեմ­քը։ Ես ղե­կա­վա­րում եմ յու­րա­քանչ­ յուր երկ­ րորդ կամ եր­ րորդ հա­ մեր­գը, և ն­վա­գա­խումբն ա­նընդ­ հատ վե­րա­դառ­նում է կոնկ­րետ մի ո­ճի: Ցան­կա­ցած դի­րի­ժոր ու­նի իր լավ և վատ կող­մե­րը, ո­րոնք փո­ խանց­ վում են նաև նվա­ գախմ­ բին: Հ­րա­վիր­յալ դի­րի­ժոր­նե­րի դեպ­քում նվա­գա­խում­բը հնա­ րա­վո­րու­թյուն ու­նի ընտ­րե­լու տար­բեր ղե­կա­վար­նե­րի լա­վա­ գույն ազ­դե­ցու­թյուն­նե­րի միջև։ Հե­տա­գա­յում ես էլ նրան­ցից եմ սո­վո­րում:

-Կա­մե­րա­յին նվա­գա­ խումբն այս տա­րի նշում է հիմ­ն ադր­ման 50-ամ­յա­ կը: Ինչ­պի­սի՞ն է նվա­գա­ խումբն այ­սօր, ու ինչ­պի­ սի՞ն կցան­կա­նա­յիք տես­նել այն ա­պա­գա­յում։ -Մեր չա­փա­նիշ­նե­րով Կա­մե­ րա­յի­նը հին է, սա­կայն Լայպ­ցի­ գի նվա­գախմ­բի հա­մե­մատ, ո­րը 250 տա­րե­կան է, դեռ ե­րե­խա է: Այն ու­նի իր կո­րի­զը. նվա­գախմ­ բում կան ե­րա­ժիշտ­ներ, ո­րոնք տա­սից ա­վել տա­րի­ներ այս­տեղ են աշ­խա­տում: Ի­հար­կե, երբ գե­ղար­վես­տա­ կան ղե­կա­վա­րը փոխ­վում է, փոխ­վում է նաև նվա­գախմ­բի գույ­նը: Ար­դեն մե­կու­կես տա­րի է, ինչ ես եմ ղե­ կա­ վա­ րում Կա­ մե­րա­յին նվա­գա­խում­բը, և կա­ մաց-կա­մաց կա­րո­ղա­նում եմ մո­ տե­նալ իմ ու­զած հնչո­ղու­թյա­նը, գույ­նին: Իմ պատ­կե­րաց­մամբ՝

-Ռե­պեր­տո­ւա­րա­յին ի՞նչ քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն եք որ­դեգ­րել Կա­մե­րա­յին նվա­ գախմ­բի հա­մար։ -Ցա­վոք, լա­րա­յին նվա­գախմ­ բի հա­մար եր­կա­ցանկն այն­ քան էլ մեծ չէ։ Ժա­ մա­ նակ կգա, երբ ստիպ­ ված կլի­ նենք նույն ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը կա­ տա­րել: Եր­բեմն հրա­վի­րում եմ

Հա­յաս­տա­նի պե­ տա­կան կա­մե­րա­ յին նվա­գախմ­բի գե­ղար­վես­տա­կան ղե­կա­վար և գլ­ խա­վոր դի­րի­ժոր Վա­հան Մար­տի­ րոս­յա­նը ցան­կա­ նում է, որ նվա­ գա­խումբն իր սե­ փա­կան ձայնն ու­նե­նա։

փո­ղա­յին կազմ, որ­պես­զի կա­րո­ ղա­նանք մի փոքր ընդ­լայ­նել մեր ռե­պեր­տո­ւա­րը։ Ինձ հա­մար կարևոր է, որ կա­ տա­րենք տար­բեր ժա­մա­նա­ կաշր­ջան­նե­րի ե­րաժշ­տու­թյուն: Փոր­ձում եմ խառ­նել նաև ժա­մա­ նա­կաշր­ջան­նե­րը, ո­ճե­րը։ -Որ­քա՞ն է նվա­գախմ­բի ղե­ կա­վա­րի իշ­խա­նու­թյան չա­փը։ -Հարյուր տո­կոս։ Ես ո­րո­շում եմ նվա­գախմ­բի քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նը տա­րի­նե­րի կտրված­քով: -Եր­կու տա­րի ա­ռաջ այս նվա­գա­խում­բը հրա­ժար­ վեց աշ­խա­տել գե­ղար­վես­ տա­կան ղե­կա­վա­րի հետ, և պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյուն­ նե­րից մեկն էլ նրա չա­փա­ զանց մեծ իշ­խա­նու­թյունն էր։ -Ես չգի­ տեմ, թե ինչ է այս­ տեղ կա­տար­վել ինձ­նից ա­ռաջ: Ես նույ­ նիսկ ծա­ նոթ չեմ Ա­ րամ Ղա­րա­բեկ­յ ա­նի հետ: Ճա­նա­չում եմ լու­սան­կար­նե­րից: Այն­պես որ՝ չգի­ տեմ, թե ինչ­ պես էր նա աշ­խա­տում:

կոն­սեր­վա­տո­րիա­յում ու­սա­նե­լու իմ տա­րի­նե­րին՝ հա­մա­կուր­սե­ ցի­նե­րով էինք։ Մոտ հինգ տա­րի հա­մերգ­նե­րով հան­դես ե­կանք։ Հե­տո մեր թավ­ջու­թա­կա­հա­ րը մեկ­նեց ԱՄՆ՝ ու­սա­նե­լու։ Հա­ մերգ­նե­րով շրջա­գա­յել շա­րու­նա­ կե­ցինք ես ու կլար­նե­տա­հա­րը՝ Կառնե­գի Հո­լից մինչև Վիեն­նա­ յի Musikverein։ Բայց դա էլ եր­կար չտևեց: Դ­րա­նից հե­տո ստեղծեցի «Մաեստ­րիա» նվա­գա­խում­բը: Գա­ղա­փարն այն էր, որ «Մաեստ­ րիա»-ում պի­տի նվա­գեն բա­ցա­ ռա­պես ֆրան­սիա­կան լա­վա­ գույն նվա­գախմ­բե­րի կոն­ցերտ­ մայս­տեր­նե­րը: Այն­պի­սի զգա­ցո­ ղու­ թյուն էր, որ իմ ձեռ­ քի տակ Ferrari է։ Կա­ րիք չկա երևի ա­ սե­ լու, որ նվա­գախմ­բի ո­րա­կը շատ բարձր էր։ Բայց գինն էլ էր շատ բարձր: «Մաեստ­րիա»-ն հի­մա էլ գո­յու­ թյուն ու­ նի, բայց քնած է, այս պա­հին չի գոր­ծում: Ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ, երբ ի­րար կա­րո­ տում ենք, հա­ վաք­ վում ենք, մեկ կամ եր­կու հա­մերգ տա­լիս:  n Զ­րու­ցեց Մա­րիա Հով­սեփ­յա­նը

Ն­վա­գա­խում­բը կա­րիք ու­ նի փոր­ձե­րի, կա­րիք ու­նի աշ­ խա­տե­լու դի­րի­ժո­րի հետ։ Կար­ ծում եմ, որ նվա­գա­խումբն ա­ռա­ ջին հեր­թին պի­տի սո­վո­րի ա­րագ և կենտ­րո­նաց­ված աշ­խա­տել: Ա­մե ն մե­կը պի­տի ի­մա­նա, թե որն է իր ա­նե­լի­քը: Իսկ դրա հա­մար դի­րի­ժո­րի իշ­խա­նու­թյու­նը պի­տի բա­ցար­ձակ լի­նի: -Մե­կու­կես տա­րի նվա­գա­ խում­բը հյու­րա­խա­ղեր չի ու­նե­ցել։ Ին­չո՞ւ։ -Հ­նա­րա­վո­րու­թյուն­ներ, հրա­ վեր­ներ ե­ղել են, սա­կայն դեռևս ֆի­նան­սա­կան խնդիր­ներ ու­ նենք։ Պատ­ րաստ­ վում ենք հա­ ջորդ տար­վան։ Պայ­մա­նա­վոր­ վա­ծու­թյուն­ներ ու­նենք Անգ­լիա­ յում, Ֆ­րան­սիա­յում, հույս ու­նեմ՝ կհա­ջո­ղենք: -Դուք մի քա­նի սե­փա­կան ան­սամբլ­ներ եք ստեղ­ ծել՝ Մար­տի­րոս­յան տրիոն, «Մաեստ­րիա» նվա­գա­խում­ բը։ Ն­րանք դեռ գո­յու­թյուն ու­նե՞ն։ -Մար­տի­րոս­յան տրիոն ստեղծ­վեց փա­րիզ­յ ան

Սպորտ

real-fc.com

Պոր­տու­գա­լա­ցի 34-ամ­յա մաս­ նա­գետ Անդ­րե Վի­լաշ-­Բոա­ շը պայ­մա­նա­գիր է ստո­րագ­րել անգ­լիա­կան «Տո­տեն­հեմ»-ի հետ: Պոր­տու­գա­լա­ցու առջև դրված հիմ­ն ա­կան խնդի­րը «Տոն­տեն­ հեմ»-ին Չեմ­պիոն­նե­րի լի­գա վե­ րա­դարձ­նելն է: Լոն­դոն­յան թի­ մի ղե­կա­վա­րու­թյու­նը կազ­մը ու­ ժե­ղաց­նե­լու նպա­տա­կով ար­դեն հատ­կաց­րել է 70 մլն ֆունտ: Այդ գու­մա­րի մի մա­սը կծած­կի Լու­կու Մոդ­րի­չի վա­ճառ­քը Մադ­ րի­ դի «Ռեալ»-ին: Սա­ կայն պոր­ տու­գա­լա­ցին մտա­դիր է խոր­վաթ ֆուտ­բո­լիս­տին հա­մո­զել մնալ թի­մում, ըստ News.am-ի՝ հա­ղոր­ դում է The Sun-ը:  n

Ֆ­րան­սիա­ցի ֆուտ­բո­լիստ­նե­րի պարգևավ­ճար­նե­րը կսա­ռեց­վեն Ֆ­րան­սիա­յի ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ ցիան կար­գա­պա­հա­կան գործ է սկսել ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­ նի ֆուտ­բո­լիստ­ներ Սա­միր Նաս­ րիի, Յան Մ’Վի­լա­յի, Հա­տեմ բեն Ար­ֆա­յի և Ժե­րե­մի Մե­նե­զի դեմ Եվ­րո-2012-ի ժա­մա­նակ դրսևո­ րած ա­նըն­դու­նե­լի վար­քագ­ծի կա­պակ­ցու­թյամբ: Խա­ղա­ցող­ ներն ա­ռա­ջի­կա­յում կպա­տաս­ խա­նեն հա­տուկ հանձ­նա­ժո­ղո­վի հար­ցե­րին: Սա­ կայն հայտ­ նի է, որ նրանք չեն ո­րա­կազրկ­վի և կ­շա­րու­ նա­կեն հան­դես գալ ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նում: Ֆե­դե­րա­ցիան ո­րո­շել է սա­ ռեց­նել Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­նու­թյան

մաս­նակ­ցու­թյան հա­մար ֆուտ­ բո­լիստ­նե­րի հա­սա­նե­լիք 100 հա­զար եվ­րո պարգևավ­ճա­րը, ըստ News.am-ի՝ հա­ ղոր­ դում է L’Equipe-ը: Հի­շեց­նենք, որ Եվ­րո-2012-ի քա­ռորդ եզ­րա­փակ­չում Իս­պա­ նիա­յից կրած պար­տու­թյու­նից հե­տո Նաս­րին ան­պատ­վել էր լրագ­րո­ղի, Ժե­րե­մի Մե­նեզն Իս­ պա­նիա–Ֆ­րան­սիա հան­դիպ­ ման ժա­մա­նակ ժես­տով վի­րա­ վո­րել էր դար­պա­սա­պահ Ու­գո Լ­յո­րի­սին, Յան Մ’Վի­լան խա­ղա­ դաշ­տից դուրս գա­լուց չէր սեղ­ մել թի­ մի գլխա­ վոր մար­ զիչ Լո­ րան Բ­լա­նի ձեռ­քը, իսկ Շ­վե­դիա– Ֆ­րան­սիա հան­դի­պու­մից հե­տո

ecolefegreac.free.fr

Վի­լաշ-­Բոա­շը՝ «Տո­տեն­հեմ»-ի մար­զիչ

Ֆ­րան­սիա­յի ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նի ֆուտ­բո­լիստ Սա­միր Նաս­րին:

Բեն Ար­ ֆան վի­ ճել էր Լո­ րան Բ­լա­նի հետ:  n Շարքը պատրաստեց Լուսինե Ասլանյանը

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda