Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ., www.orakarg.am

1999-ից հե­տո ա­ռա­ջին ան­գամ ո­րա­կա­պես նոր խորհր­դա­րան

Հին խնդիր­ներ, նոր մի­ջա­վայր. ԱԳՆ ղե­կը ստանձ­նե­լիս

Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի ե­լույ­թը

Կարևո­րը մենք ենք ու Ավստ­րիան Գոր­ծա­րար հա­մա­ժո­ղո­վը փոր­ձել է բա­ցա­հայ­տել հայ-ավստ­րիա­կան առևտ­րատն­տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան նե­րու­ժը

Վար­դան Օս­կան­յա­նի հու­շե­րից

էջ 3 ›››

էջեր 4-5 ›››

Հարս­նա­քար­ յան մե­ղե­դի­ներ կամ каждому свое

Հա­րու­թյուն Հա­րու­թյուն­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Լ­ռու­թյամբ խնդիր­ներ չեն լուծ­վում Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ

Քա­ղա­քա­կան նոր ի­րադ­րու­թյուն

էջ 2 ›››

«Օ­դա­յին մի­ջա­դե­պը» խառ­նել է թուրքսի­րիա­կան խա­ղա­քար­տե­րը

Մա­յի­սին ազ­գա­յին ար­ժույ­թի 3,6%-ով կամ 14 կե­տով ար­ժեզր­կու­մը, ինչ­պես նաև բա­ցա­սա­կան սպա­սում ­ն ե­ րը բան­կա­յին հա­մա­կար­գում ցու­ցա­նիշ­նե­րի վատ­թա­ րաց­ման են բե­րել։ Մեկ ամս­վա ըն­թաց­քում բան­կա­յին ա­վանդ­նե­րի դո­լա­րի­զա­ցիա­յի մա­կար­դակն ա­վե­լա­ցել է 0,5-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ հաս­նե­լով 68,8%-ի, վար­կե­րի դո­լա­րի­զա­ցիան ա­վե­լա­ցել է 0,7-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ կազ­մե­լով 63,4%։

Եվ­րո­պան պատ­ րաստ­վում է գա­ գա­թա­ժո­ղո­վի Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վին ի­րա­վունք կվե­րա­պահ­վի «խմբագ­րե­լու» եվ­րո­գո­ տու երկր­նե­րի բյու­ջե­նե­րը էջ 7 ›››

Microsoft-ը $1,2  մլրդ­-ով ձեռք է բե­րել «կոր­պո­րա­տիվ Facebook»-ը էջ 7 ›››

Տիկ­նի­կը ե­զա­կի երևույթ է մարդ­կու­թյան պատ­մու­թյան մեջ Հարցազրույց «UNIMA-­ Հա­յաս­տան» կենտ­րո­նի նա­խա­գահ Ար­մե ն Սա­ ֆար­յա­նի հետ էջ 8 ›››

«Ոս­կե ծի­րա­ն»-ը կեզ­րա­փա­կի Մի­քա­յել Հա­նե­կեի «Սե­րը» էջ 8 ›››

Փա­խուստ դրա­մից

Դո­լարն ամ­րապն­դել է դիր­քե­րը պորտ­ֆել­նե­րում

էջ 7 ›››

Լ­րաց­նե­լու սո­ցիա­լա­կան բա­ցը

օ ր ա թ ե ր թ

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12160 >

էջ 6 ›››

Ֆոտոլուր

Լևոն Տեր-­Պե­տրոս­յա­նի ե­լույ­թից կա­րե­լի է եզ­րա­կաց­ նել, որ դեռ ան­ցած տար­վա հոկ­տեմ­բե­րին նրա ա­րած քա­ղա­քա­գի­տա­կան վեր­լու­ծու­թյու­նը պրակ­տիկ գոր­ծո­ ղութ­յան մեջ է: n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

Կենտ­րո­նա­կան բան­կի կող­մից հրա­պա­րակ­ված ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կագ­ րա­կան տվյալ­նե­րից երևում է, որ ազ­գա­յին ար­ժույ­ թի ար­ժեզր­կու­մը, ինչ­պես և ս­պաս­վում էր, հան­գեց­ րել է դրա­մից փա­խուս­տին և բան­կա­յին ա­վանդ­նե­րի կա­ռուց­ված­քում դո­լա­րա­ յին ա­վանդ­նե­րի մաս­նա­ բաժ­նի ա­վե­լաց­մա­նը։ Ար­ տար­ժու­թա­յին վար­կե­րի մաս­նա­բա­ժի­նը մեկ ամ­սում

վարքագիծ

Զի­ջում ենք հարևան­նե­րին Ար­տերկ­րից ժա­մա­նող զբո­սաշր­ջիկ­նե­րի թվով Հա­ յաս­տա­նը զի­ջում է հարևան­նե­րից առն­վազն ե­րե­քին՝ Թուր­քիա­յին, Վ­րաս­տա­նին և Ադր­բե­ջա­նին: Հա­մա­ձայն ՄԱԿ-ի Զ­բո­սաշր­ջու­թյան հա­մաշ­խար­հա­յին կազ­մա­կեր­ պու­թյան հեր­թա­կան տա­րե­կան զե­կույ­ցի՝ 2011թ. հոկ­ տեմ­բե­րի տվյալ­նե­րով՝ Հա­յաս­տա­նը մեկ տար­վա ըն­ թաց­քում ըն­դու­նել է 758 հազ. զբո­սաշր­ջիկ, ին­չը մոտ 11%-ով ա­վե­լի է, քան 2010թ.։ 2011թ. Ադր­բե­ջան է այ­ցե­լել մոտ 1,5  մլն զ­բո­սաշր­ջիկ՝ նա­խորդ տար­վա 1,3  մլն­-ի հա­մե­մատ։ Տու­րիզ­մի ո­լոր­ տում Հա­րա­վա­յին Կով­կա­ սի միանձն­յա ա­ռա­ջա­տա­ րը վրա­ ցի­ ներն են. ՄԱԿ-ի տվյալ­նե­րով՝ ան­ցած տա­ րի Վ­րաս­տանն ըն­դու­նել է

2,8  մլն զ­բո­սաշր­ջիկ (ա­ճը՝ 39%)։ Բա­վա­կան տպա­վո­ րիչ են Թուր­քիա­յի ցու­ցա­ նիշ­նե­րը. Ս­տամ­բու­լը, ինչ­ պես նաև թուր­ քա­ կան ծո­ վափն­յա հանգս­տա­վայ­րե­ րը ան­ցած տա­րի ա­վե­լի քան 29  մլն զ­բո­սաշր­ջիկ­նե­րի այ­ ցե­լու­թյուն են ա­պա­հո­վել

(6-րդ­ աշ­խար­հում)։ 2010-2011 թթ. զբո­ սաշր­ ջիկ­նե­րը Թուր­քիա­յում ծախ­ սել են $23 մլրդ, Ադր­ բե­ ջա­ նում՝ $1,2  մլրդ, Վ­րաս­տա­ նում՝ $900  մլն­-ից քիչ ա­վե­լի: Զ­բո­սաշր­ջիկ­նե­րի ա­պա­հո­ ված ե­կա­մուտ­նե­րի ա­ռու­մով ևս Հա­յաս­տա­նը Հա­րա­վա­ յին Կով­կա­սի հետ­նա­պահն է։ ՄԱԿ-ի տվյալ­ նե­ րով՝ մեկ տա­րում Հա­յաս­տան ժա­ մա­նած տու­րիստ­նե­րը մոտ $445  մլն են ծախ­ սել, ինչն ըն­դա­մե­նը $37  մլն­-ով է ա­վե­լի 2010թ. ար­ձա­նագր­ ված ցու­ցա­նի­շից։  n azatutyun.am

ա­վե­լա­ցել է 0,5-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ կազ­մե­լով 68,8%։ Մա­յի­սին, ապ­րի­լի հա­ մե­մատ, բան­կա­յին հա­մա­ կար­գում ա­վանդ­նե­րի ծա­ վալն ա­վե­լա­ցել է 1,1%-ով (֌11,5  մլրդ­-ով)՝ ամս­վա վեր­ջին կազ­մե­լով ֌1,044 տրլն­։ Դ­րա­մա­յին ա­վանդ­ նե­րի ծա­վա­լը կրճատ­ վել է 0,6%-ով (֌1,9  մլրդ­ ով), դո­լա­րա­յին ա­վանդ­ նե­րի­նն ա­ճել է 1,9%-ով (֌13,4  մլրդ­-ով)։

Շա­րու­նակ­վել են կրճատ­ վել ոչ ռե­զի­դենտ­նե­րի ա­վանդ­նե­րը. մա­յի­սին ապ­ րի­լի հա­մե­մատ կրճա­տու­ մը կազ­մել է 4,1%, տա­րվա ա­ռա­ջին հինգ ա­միս­նե­րի կտրված­քով՝ 15% (ամս­վա վեր­ջին ոչ ռե­զի­դենտ­նե­րի ա­վանդ­նե­րի ծա­վա­լը կազ­ մել է ֌221,5  մլրդ)։ Ն­ շենք, որ ոչ ռե­զի­դենտ­նե­րի մի­ ջոց­նե­րը բան­կա­յին հա­մա­ կար­գում գրե­թե ամ­բող­ջո­ վին դո­լա­րա­յին են, իսկ ծա­ վալ­նե­րի կրճա­տու­մը խո­ սում է այն մա­սին, որ ըստ էու­ թյան նրանք դուրս են հա­նում մի­ջոց­նե­րը երկ­րից։ Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կա­ հատ­վա­ծում ռե­զի­դենտ­նե­ րի ա­վանդ­ներն ընդ­հա­նուր

էջ 6 ›››


| № 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Քա­ղա­քա­կան նոր ի­րադ­րու­թյուն Հայ ազ­գա­յին կոնգ­րե­սի հան­րա­հա­վա­քին Լևոն Տեր-­ Պե­տրոս­յա­նի ե­լույ­թից կա­րե­լի է եզ­րա­կաց­նել, որ դեռ ան­ցած տար­վա հոկ­տեմ­բե­րին նրա ա­րած քա­ ղա­քա­գի­տա­կան վար­լու­ծու­թյու­նը պրակ­տիկ գոր­ ծո­ղու­թյան մեջ է և մինչև նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­ներ շա­րու­նակ­վե­լու մեծ պո­տեն­ցիալ ու­նի: Հան­րա­հա­վա­քի ըն­թաց­քում ա­վե­լի հստա­կեց­ վեց, որ ՀԱԿ-ի թի­րա­խը Սերժ Սարգս­յանն է և ա­մե ն գնով նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին նրա վե­ րար­տադ­րու­թյու­նը թույլ չտա­լը: Տեր-­Պետ­րոս­յա­ նը քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րի արդ­յու­նա­վե­տու­ թյու­նը արդեն դի­տար­կում է Սերժ Սարգս­յա­նի մո­ նո­լիտ իշ­խա­նու­թյու­նը թու­լաց­նե­լու չա­փա­նի­շով: Այս հա­մա­տեքս­տում է դի­տարկ­վում նաև ՀԱԿ-ի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը ոչ կոա­լի­ցիոն ու­ժե­րի հետ: Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յանն իր ե­լույ­թի հիմ­ն ա­կան մա­սը նվի­րեց բավա­կան հա­մո­զիչ կեր­պով ներ­ կա­յաց­նե­լու ԲՀԿ-ի փաս­տա­ցի ընդ­դի­մու­թյուն լի­ նե­լու հան­գա­ման­քը: Եվ այս թե­մա­յով ար­ված շեշ­ տադ­րում­ն ե­րը բա­վա­կան հե­տաքր­քիր են վեր­ջին ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի ֆո­նին: Նախ՝ Տեր-­Պե­տրոս­ յա­նը նշում է, որ 1999-ից հե­տո ներ­կա­յում ստեղծ­ ված քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճա­կը ան­նա­խա­դեպ է: Այդ ան­նա­խա­դեպ և նոր ի­րա­վի­ճա­կին հնա­րա­վոր է ե­ղել հաս­նել այն բա­նի շնոր­հիվ, որ ԲՀԿ-ն տա­ րան­ջատ­վել է Սերժ Սարգս­յա­նից՝ հրա­ժար­վե­լով դառ­նալ նրա կա­մա­կա­տա­րը, և այժմ բա­ցա­հայտ գոր­ծում է ընդ­դի­մու­թյան դաշ­տում: Հատ­կան­շա­ կան է, որ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը այդ ի­րո­ղու­թյու­ նը չըն­դու­նող­նե­րին և ԲՀԿ-ին տար­բեր հնարք­ նե­րով Սերժ Սարգս­յա­նի գիր­կը մղող­նե­րին ո­րա­ կեց խառ­նա­կիչ­ներ, ո­րոնք ամ­բոխա­վա­րու­թյամբ փոր­ձում են վի­ժեց­նել ԲՀԿ-ի և ՀԱԿ-ի հնա­րա­վոր հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը: Ա­ռա­ջին նա­խա­գա­հը բարձ­րա­ձայ­նեց, որ նոր քա­ ղա­քա­կան ի­րադ­րու­թյա­նն ընդ­դի­մա­ցող­ներ կան նաև ՀԱԿ-ի ներ­սում, իսկ վեր­ջին շրջա­նում Կոնգ­ րե­սից հե­ռա­ցող ու­ժերն ու գոր­ծիչ­նե­րը որ­պես պատ­ճառ նշել են ԲՀԿ-ի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյու­նը: Ըստ էու­թյան՝ ՀԱԿ-ի ա­ռաջ­նոր­դը այդ ու­ժե­ րին մե­ղադ­րում է իշ­խա­նու­թյան շա­հե­րը սպա­սար­ կե­լու մեջ, քա­նի որ նպաս­տում են Սերժ Սարգս­յա­ նի իշ­խա­նու­թյան մո­նո­լի­տու­թյան ամ­րապնդ­մա­նը: Հա­վա­ն ա­կ ան է, որ Լևոն Տեր-­Պ ետ­ր ոս­յ ա­ նի՝ ՀԱԿ-ի ա­ռ ա­ջ ի­կ ա ռազ­մ ա­վա­ր ու­թ յու­ն ը մատ­ նան­շ ող ե­լույ­թ ից հե­տ ո այդ կա­ռ ույ­ց ի ներ­ս ում խմո­ր ում ­ն եր տե­ղ ի ու­ն ե­ն ան: ՀԱԿ-ին և Տեր-­ Պետ­ր ոս­յ ա­ն ին մ նում է դի­մ ագ­ր ա­վել սպաս­վող ցնցում ­ն ե­ր ին, ո­ր ոնք կա­ր ող են հրահր­վել շատ հայտ­ն ի հաս­ց եից: Տեր-Պետ­ր ոս­յ ա­ն ի ար­ձ ա­ նագ­ր ած նոր քա­ղա­ք ա­կ ան ի­ր ադ­ր ու­թ յան մեջ քա­ղա­ք ա­կ ա­ն ա­պ ես պարտ­ված կող­մ ը գոր­ծ ող իշ­խ ա­ն ու­թ յունն է: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Հարս­նա­քար­յան մե­ղե­դի­ներ կամ каждому свое

Հա­րու­թյուն Հա­րու­թյուն­յան

Զ

ան­գում եմ ըն­կե­րոջս, ռազ­մա­ կան բժիշկ է: Հարց­նում եմ. -­Դու ներ­կա ե­ղե՞լ ես «Հարս­ նա­քա­ր»-ի հա­վա­քին: Զար­մա­նում է, հար­ցիս հար­ցով է պա­տաս­խա­նում. -Ի՞նչ հա­վաք: -­Դե,– ա­սում եմ,– ինչ-որ կոն­ֆե­րանս է ե­ղել, լսել եմ՝ «Հարս­նա­քա­ր»-ում: Նո­րից է զար­մա­նում և փոր­ձում է կա­տա­կել. -­Մի բժշկա­կան կոն­ֆե­րանս ար­դեն գի­տենք ին­չով է վեր­ջա­ցել: Նո­րի՞ց: -­ Չէ,– ա­ սում եմ,– խո­ սում են այն մա­ սին, թե իբր բժիշկ­ նե­ րը «Հարս­ նա­քա­ր»-ում կոն­ֆե­րանս են ա­րել, հե­տո՝ կե­րու­խում: -­Չեմ կար­ծում,– երկմ­տան­քի մեջ է ընկ­նում բժիշկ ըն­կերս և ա­վե­լաց­ նում,– այդ­քան ան­բա­րո­յա­կան չէին լի­նի:

Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 26.06.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

պա­տիժ ոճ­րա­գործ­նե­րին» և այլն: Ս­ րանք ձևա­ կան բա­ ներ են, որ կա­ րող է ըն­դա­մե ­նը սրտի մխի­թա­րանք լի­նել, ու­րիշ ո­չինչ: Որևէ՝ քիչ թե շատ նոր­մալ երկ­րում, երբ այս­պի­սի դեպք տե­ղի ու­նե­նար, տվյալ վայ­րը՝ որ­ պես բիզ­նե­սի աղբ­յուր, կեն­թարկ­ վեր հա­սա­րա­կա­կան բոյ­կո­տի: Իսկ հա­սա­րա­կու­թյան կող­մից բիզ­նե­սին «խփե­լը» նոր­մալ երկր­նե­րում ա­ղետ է ցան­կա­ցած գոր­ծա­րա­րի հա­մար: Մեզ մոտ հա­կա­ռակն է, և դեռ այս­ պես կշա­րու­նակ­վի, քա­նի դեռ հա­ սա­րա­կու­թյունն ի­րեն որ­պես երկ­րի տեր չի արժևո­րել: Իսկ քա­նի դեռ հա­ սա­րա­կու­թյու­նը գե­րա­դա­սում է ստո­ րա­քար­շու­թյունն ու տա­ռա­պում օ­ճա­ ռա­պաշ­տու­թյամբ, նրանք՝ օ­լի­գարխ կոչ­ված­նե­րը, ա­զատ կլի­նեն և ա­պա­ հո­վագր­ված հենց հա­սա­րա­կու­թյան կող­ մից: Այն­ պես որ՝ պետք չէ զար­ մա­ նալ ոչն­ չի վրա: Նույ­ նիսկ չզար­ մա­նաք, երբ վաղն էլ այդ քե­ֆի մաս­ նա­կից­նե­րից մե­կին պատ­գա­րա­կով տա­նեն վե­րա­կեն­դա­նաց­ման բա­ժին: Եվ ա­մե նևին էլ պետք չէ զար­մա­նալ, երբ նրա գոր­ծըն­կեր­նե­րը հան­դես գան դա­տա­պար­տող հայ­տա­րա­րու­ թյամբ, իսկ մի քա­ նի օր անց նո­ րից այ­ցե­լեն նույն վայր՝ քեֆ ա­նե­լու: Ժա­ մա­նակ­ներն են այդ­պի­սին՝ օ­ճա­ռա­ յին: Այն­պես որ՝ կա­րիք չկա զայ­րա­ նա­լու, զար­մա­նա­լու: Պետք է հա­մա­ կերպ­վենք ի­րո­ղու­թյան հետ: Ո­րով­ հետև մենք ենք նրանց ծնում մեր հան­դուր­ժո­ղա­կա­նու­թյամբ և մենք ար­ժա­նի ենք նրանց գո­յու­թյա­նը: Մ­տա­ծել է պետք:  n

Լ­ռու­թյամբ խնդիր­ներ չեն լուծ­վում

Հայկ Խա­նում­յան

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից:

-­Լավ, ու­րեմն դե­զին­ֆոր­մա­ցիա է,– ա­սում եմ ու ան­ջա­տում հե­ռա­խո­սը: Մ­տա­ծում եմ, որ, ի­րոք, հնա­րա­վոր է՝ լու­րը սար­քո­վի է, և ինքս ինձ հա­ մո­զում եմ՝ ո՞նց կա­րող է նման բան լի­նել: Չէ, չի կա­րող լի­նել, շա­րու­նակ մտա­ծում եմ ու ինքս ինձ հա­մո­զում, որ մի քա­ նի օր էլ չի ան­ ցել Վա­ հե Ա­վետ­յա­նի հետ պա­տա­հա­ծից, ո՞նց կա­րող են կո­լե­գա­նե­րը, այն էլ՝ Հի­ պոկ­րա­տի եր­դում տված, քեֆ ա­նել «Հարս­նա­քա­ր»-ում: Ա­վե­լի ուշ լու­րը հաս­տատ­վում է: Պարզ­վում է՝ կա­րող են: Հու­նի­սի 21-ին բու­ժաշ­խա­տո­ղի օր­վա ա­ռի­ թով բու­ժաշ­խա­տող­նե­րի արհ­միու­ թյան կազ­մա­կեր­պած հա­մեր­գից հե­ տո բժիշկ­ նե­ րը մի լավ քեֆ են ա­րել «Հարս­նա­քա­ր»-ում՝ հենց այն նույն վայ­րում, որ­տեղ օ­րեր ա­ռաջ ի­րենց գոր­ծըն­կեր­նե­րը դա­ժան ծե­ ծի են­թարկ­վե­ցին, իսկ նրան­ցից մե­ կը՝ ռազ­մա­կան բժիշկ, մա­յոր Վա­հե Ա­վետ­յա­նը մինչև օրս ան­գի­տա­կից, կո­մա­յի մեջ, պառ­կած է վե­րա­կեն­դա­ նաց­ման բա­ժան­մուն­քում: Ար­դա­րու­թյան հա­մար հարկ է նշել, որ նո­րան­շա­նակ նա­խա­րա­րը քե­ֆին չի մաս­նակ­ցել: Ա­սում են՝ երբ ի­մա­ ցել է այդ մա­սին, զայ­րա­ցել է: Միայն թե պարզ չէ, զայ­ րա­ ցել է քե­ ֆից ա­ռա՞ջ, թե՞ հե­տո: Սա­կայն ի՞նչ տար­ բե­րու­թյուն, մար­դիկ գու­մա­րը փո­ խան­ցել են, ի­րենց քեֆն էլ ա­րել են: Գ­նա­ցեք, ինչ ու­զում եք ա­րեք: «Ֆեյս­ բու­ք»-ում «Չենք հա­ճա­խում «Հարս­ նա­քար» ռես­տո­րա­նա­յին հա­մա­լիր» խումբ բա­ցեք, պա­հան­ջեք «ար­դար

1965

թ. Ար­ցա­խում Հա­յաս­ տա­նին միա­նա­լու շար­ ժում էր սկսվել, ինչն ար­ տա­ հայտ­ վում էր հա­մա­պա­տաս­խան ստո­րագ­ րա­հա­վա­քով: Դժ­բախ­տա­բար, շար­ ժու­ մը ճնշվեց, և վերսկս­ վեց եր­ կու տաս­նամ­յակ անց՝ իր գա­գաթ­նա­կե­ տին հաս­նե­լով 1988թ.: Ժո­ղո­վուր­դը որ­դեգ­րեց չհա­մա­կերպ­վե­լու, չլռե­լու ու­ղին, դա ար­տա­հայ­տեց տար­բեր ակ­ցիա­նե­րով՝ ցույց, գոր­ծա­դուլ, ավ­ տո­ճա­նա­պարհ­նե­րի փա­կում և այլն: Արդ­յուն­քում կա­րո­ղա­ցավ փո­խել և փրկ­վել վերջ­նա­կան ձու­լու­մից կամ վե­րա­ցու­մից: Ե­թե նա­յենք ոչ վաղ անց­յա­լի պատ­մու­թյա­նը, կտես­նենք, որ եր­կու տաս­նամ­յա­կը մեկ ար­ցախ­ցին ո­րո­շել է հա­մա­կերպ­վե­լու փո­խա­րեն գոր­ծել:

Ակ­ցիա­ներ անց­կաց­նել, հստակ պա­ հանջ­ներ դնել: Ցա­վոք, վեր­ջին տա­րի­նե­րին ցույ­ ցե­րը, բո­ղո­քի տար­բեր ակ­ցիա­նե­ րը բա­ցառ­ված էին Ար­ցա­խի կյան­ քից: Արդ­յուն­քում տե­ղի էր ու­նե­նում լուռ բո­ղո­քի կու­տա­կում: Այ­նո­ւա­մե­ նայ­նիվ, լի­նում էին փոք­րիկ է­պի­զոդ­ ներ, ո­րոնք ցույց էին տա­լիս, որ հար­ ցի լուծ­ման միակ ձևը գոր­ծելն է: Մի քա­նի տա­րի շա­րու­նակ Ար­ ցա­խի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի (ԱրՊՀ) ու­սա­նող­նե­րը բարձ­րաց­նում էին ու­սա­նո­ղա­կան հան­րա­կա­ցա­րա­ նի վե­րա­նո­րոգ­ման հար­ցը: Հան­րա­ կա­ցա­րա­նի մի մա­սը սե­փա­կա­նաշ­ նորհ­վել էր, ու­սա­նող­ներն էլ ապ­ րում էին շեն­քի անմ­խ ի­թար մա­սում: Դա­սա­խոս ե­ղած ժա­մա­նակ ես մի ան­գամ գի­շե­րել եմ այդ­տեղ և ցնց­ վել հան­րա­կա­ցա­րա­նի հա­կա­հի­գիե­ նիկ վի­ճա­կից: Իսկ ու­սա­նո­ղա­կան սեն­յակ ստա­նում էին զոհ­ված­նե­ րի ե­րե­խա­ներն ու հե­ռա­վոր բնա­կա­ վայ­րե­րից ե­կած­նե­րը: Ու­սա­նող­նե­ րի հոր­դոր-խնդրանք­նե­րը մեր­ժում էին ստա­նում՝ «ֆի­նան­սա­կան մի­ ջոց­ներ չկան»: Շու­տով ար­ցախ­յան լրագ­րո­ղու­հի­նե­րից մե­կը հան­րա­ կա­ցա­րա­նի ծանր վի­ճա­կը պատ­կե­ րող նկար­նե­րով ռե­պոր­տաժ պատ­ րաս­տեց, որն ա­րա­գո­րեն տա­րած­վեց սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րում և բ­լո­գոս­ ֆե­րա­յում: Հա­ջորդ օրն իսկ նա­խա­ գահն իր մոտ կան­ չեց վար­ չա­ պե­ տին, կրթա­կան ո­լոր­տի պա­տաս­ խա­նա­տու­նե­րին՝ հանձ­նա­րա­րե­լով

ա­րա­գո­րեն վե­րա­նո­րո­գել ու­սա­նո­ ղա­կան հան­րա­կա­ցա­րա­նը: Հա­ջորդ է­պի­զո­դը կապ­ված է Սոս գյու­ղի բնա­կիչ­նե­րի հետ: Շուրջ ե­րեք տասն­յակ սո­սե­ցի տղա­մարդ, դժգոհ ի­րենց գյու­ղա­պե­տի գոր­ծե­լա­կեր­ պից, հա­վաք­վել էին նա­խա­գա­հա­ կա­նի մոտ՝ հան­դի­պում խնդրե­լով նա­խա­գա­հից: Հան­դի­պու­մը չե­ղավ, երևի դեպքն էլ անն­ կատ անց­ ներ, ե­թե լրագ­րող­նե­րից մեկն այն չլու­ սա­բա­ներ: Հա­յաս­տան­յան մա­մու­լում դեպ­քի լու­սա­բա­նու­մը բե­րեց նրան, որ Ս­տե­փա­նա­կեր­տում գյու­ղա­ցի­նե­ րին չհան­դի­պած Բա­կո Սա­հակ­յ ա­նը մեկ­նեց Սոս՝ ծա­նո­թա­նա­լու խնդրին և լ­սե­լու կող­մե­րին: Այս եր­կու ինք­նա­բուխ դեպ­քե­րը ցույց են տա­ լիս, որ հար­ ցե­ րի լուծ­ ման միակ ձևը գոր­ծելն է: Միայն ակ­ տիվ հա­սա­րա­կու­թյամբ է հնա­րա­վոր ստի­պել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին ան­գոր­ ծու­թյան չմատն­վել և լծ­վել խնդիր­նե­ րի լուծ­մա­նը: Սա­կայն այս դեպ­քե­րը նա­խա­դեպ չդար­ձան. ու­սա­նո­ղու­թյու­նը, ո­րը բազ­մա­թիվ հար­ցեր և բո­ղոք­ներ ու­ նի, չփոր­ձեց հան­րա­կա­ցա­րա­նի հար­ ցի ձևով լու­ծել մյուս խնդիր­նե­րը, այլ գյու­ղե­րի բնա­կիչ­ներ էլ չե­կան նա­ խա­գա­հա­կա­նի մոտ՝ լու­ծե­լու փլուզ­ ված կամր­ջի, հո­ղե­րի ա­նար­դար բա­ ժան­ման, ջրի, կո­յու­ղու կամ այլ հար­ ցեր: Կար­ ծում եմ՝ սրա պատ­ ճա­ ռը ինք­նավս­տա­հու­թյան պա­կասն է: Հա­սա­րա­կու­թյու­նը չպետք է լռի իր խնդիր­նե­րի մա­սին:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

1999-ից հե­տո ա­ռա­ջին ան­գամ ո­րա­կա­պես նոր խորհր­դա­րան Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի ե­լույ­թը Երևա­նի Ա­զա­տու­թյան հրա­պա­րա­կում Հայ ազ­գա­յին կոնգ­րե­ սի հրա­վի­րած ե­րեկ­վա հան­րա­հա­վա­քին ե­լույթ ու­նե­ցավ ՀԱԿ-ի ա­ռաջ­նորդ, ՀՀ ա­ռա­ջին նա­խա­գահ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը: Ե­լույ­ թի ա­ռա­ջին մա­սը նվիր­ված էր Ղա­րա­բա­ղի խնդրի շուրջ զար­գա­ ցում ­ն ե­րին, երկ­րորդ մա­սը՝ Հա­յաս­տա­նի ներ­քա­ղա­քա­կան ի­րա­ վի­ճա­կին: Ե­լույ­թի երկ­րորդ մա­սը, ո­րը վե­րա­բե­րում է խորհր­դա­ րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կին, կրճա­տու­մով ներ­կա­յաց­ված է ստորև: ակն­ հայտ նպա­ տակ, այն է՝ Սերժ Սարգս­յա­նի՝ որ­պես չար­ յաց փոք­րա­գույ­նի իշ­խա­նու­թյան ամ­րապն­դու­մը, քա­նի որ այդ­ պի­սի սպառ­նա­լիք ի­րա­կա­նում գո­յու­թյուն չու­նի, և Քո­չար­յանն ին­քը, հոկ­տեմ­բե­րի 27-ի ոճ­րա­ գոր­ծու­թյան և մար­տի 1-ին հեղ­ ված ար­ յան մեղ­ քի տակ կքած, Հա­յաս­տա­նի ա­մե ­նա­սար­սա­փած մարդն է: Եվ երկ­րորդ՝ ընդ­դի­ մու­թյուն լի­նել-չլի­նե­լը բնո­րոշ­ վում է ոչ թե այդ մա­ սին ար­ ված հայ­տա­րա­րու­թյամբ, այլ որևէ քա­ղա­քա­կան ու­ժի կոնկ­ րետ կար­գա­վի­ճա­կով: Ժո­ղովր­ դա­վա­րա­կան երկր­նե­րում բո­ լոր այն կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք կա­ռա­վա­րու­թյան մաս են կազ­մում, իշ­խա­նու­թյուն են, իսկ ո­րոնք դուրս են կա­ռա­վա­րու­ թյու­նից, ընդ­դի­մու­թյուն են՝ ան­ կախ այն բա­նից՝ այդ­պի­սի հայ­ տա­րա­րու­թյուն կա­նեն, թե ոչ: Ուս­տի ԱԺ կա­նո­նա­կար­գի այդ դրույ­թը պար­զա­պես հի­մա­րու­ թյուն կամ, ոս­կե­ղե­նիկ հա­յե­րե­ նով ար­տա­հայտ­ված, ի­դիո­տիզմ է, որն ա­ռա­ջին իսկ հնա­րա­վո­ րու­թյան դեպ­քում ընդ­դի­մա­դիր պատ­գա­մա­վոր­նե­րի պա­հան­ ջով, որ­պես խայ­տա­ռա­կու­թյուն, պետք է վե­ րաց­ վի: Իմ կար­ ծի­ քով՝ այն­քան էլ հա­ջող չէ նաև «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­ սակ­ցու­թյան «իշ­խա­նու­թյան այ­ լընտ­րանք» ինք­նա­հոր­ջոր­ջու­մը, քա­նի որ բո­լոր ընդ­դի­մու­թյուն­ ներն էլ ինք­նըս­տինք­յան իշ­խա­ նու­թյան այ­լընտ­րանք են: Որևէ կու­սակ­ցու­թյան հա­մար ընդ­դի­ մու­ թյուն լի­ նե­ լը ոչ թե նվաս­ տա­ ցում է, այլ պա­ տիվ, ուս­ տի ա­մե նևին պետք չէ խրտնել այդ բա­ռից: Ինչևի­ցե, ի­րե­րը կո­չե­լով ի­ րենց ա­ նու­ նով՝ հարկ է ար­ ձա­նագ­րել հետև­յա­լը. ան­կախ կոչ­ված ո­րոշ մա­մու­լի մի­ջոց­ ներ և քա­ղա­քա­կան ու­ժեր, այդ թվում՝է Հայ ազ­ գա­ յին կոնգ­ րե­սից ան­ջատ­ված տար­րեր, անց­յալ տար­վա հոկ­տեմ­բե­րից սկսած պայ­քա­րել և, հա­կա­ռակ ի­րենց կան­խա­տե­սում­ն ե­րի չար­ դա­րաց­ման, այ­սօր էլ շա­րու­նա­ կում են պայ­քա­րել «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյան ընդ­դի­մա­ցու­մը և քա­ղա­քա­ կան մյուս ու­ժե­րի, հատ­կա­պես Կոնգ­րե­սի հետ, հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­թյու­նը վի­ժեց­նե­լու հա­մար՝ նպա­տակ հե­տապն­դե­լով «Բար­ գա­ վա­ ճ»-ին կրկին մղել Սերժ Սարգս­յա­նի գիր­կը: Այ­սինքն՝ փո­խա­նակ «Բար­գա­վա­ճ»-ի ան­ կա­խաց­ման ձգտու­մը քա­ջա­լե­ րե­ լու և ն­ րան Սերժ Սարգս­ յա­ նից ու ՀՀԿ-ից ա­վե­լի հե­ռաց­նե­ լու՝ նրանք, իբրև թե գա­ղա­փա­ րա­կան նկա­տա­ռում­ն ե­րով, բայց ի­րա­կա­նում ամ­բո­խա­վա­րա­կան

Լևոն Տեր-­Պետ­ րոս­յան. «…ձևա­ վոր­ված ներ­կա խորհր­դա­րա­նը ի­րա­պես կա­րող է վե­րած­վել քա­ղա­ քա­կան բա­նա­վե­ Ֆոտոլուր

….Հա­ զիվ թե գտնվի մե­ կը, որ ան­կեղ­ծա­բար կար­ծի, թե այս նոր ի­րա­վի­ճա­կը, ո­րի գլխա­վոր ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյու­նը իշ­խա­ նա­կան մո­նո­լի­տի քայ­քա­յումն է, ստեղծ­վել է ինք­նա­բե­րա­բար, այլ ոչ թե ընդ­դի­մա­դիր ու­ժե­ րի մտած­ված քայ­լե­րի, ա­վե­լի կոնկ­րետ՝ Հայ ազ­գա­յին կոնգ­ րե­սի, «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյան, Դաշ­նակ­ցու­ թյան և մա­սամբ «Ժա­ռան­գու­ թյան» նա­խընտ­րա­կան փու­լում ծա­վա­լած հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյան արդ­ յուն­ քում: Բայց դրա­ նով հան­դերձ՝ ո­մանց հա­մար, թե՛ Կոնգ­րե­սի ներ­սում, թե՛ նրա­ նից դուրս, դժվար է խոս­տո­վա­ նել այդ բա­նը, ո­րով­հետև ընտ­ րու­թյուն­նե­րից ա­ռաջ նրանք բո­ լո­րո­վին այլ սցե­նար­ներ էին գու­ շա­ կում՝ այն է, որ «Բար­ գա­վաճ»-ն ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու է ՀՀԿ-ի հետ կազ­ մած միաս­նա­կան ցու­ցա­կով, որ մնա­լու է իշ­խող կոա­լի­ցիա­յի կազ­մում, որ ընդ­դի­մա­դիր խա­ ղա­լով ու ընդ­դի­մու­թյու­նից ձայ­ ներ փախց­նե­լով, միև­նույն է, վեր­ջի­վեր­ջո բռնե­լու է ախ­քաց­ ման ճա­նա­պար­հը և այլն: Թեև այդ ա­մե ­նը տե­ղի չու­նե­ցավ, այլ ընդ­հա­կա­ռա­կը, «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տա­նը» թե՛ ընտ­րու­թյուն­ նե­րի ըն­թաց­քում, թե՛ կա­ռա­վա­ րու­թյան ծրագ­րի քննարկ­ման ու քվեար­կու­թյան ժա­մա­նակ լիար­ ժեք կեր­պով հա­մա­գոր­ծակ­ցեց ընդ­դի­մա­դիր մյուս ու­ժե­րի հետ, բայց դա չի խան­ գա­ րում, որ ո­ մանք այ­ սօր էլ փոր­ ձեն կաս­ կած­ներ սեր­մա­նել և ն­սե­մաց­նել մեր երկ­րում հաս­տատ­ված ու գրե­թե բո­լո­րի կող­մից գնա­հատ­ ված նոր քա­ղա­քա­կան ի­րադ­ րու­թյան նշա­նա­կու­թյու­նը: Այդ նպա­տա­կին հաս­նե­լու հա­մար սո­վո­րա­բար կի­րառ­վում է եր­ կու հնարք՝ ա­ռա­ջին. «Բար­գա­ վա­ճ»-ի ցան­կա­ցած գոր­ծո­ղու­ թյան հետևում տես­նել Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նի ա­կանջ­նե­րը և վեր­ ջի­նիս վե­րա­դար­ձի սպառ­նա­լի­ քով սար­սա­փեց­նել ժո­ղովր­դին, և երկ­րորդ. հա­սա­րա­կու­թյանն ա­մե ն կերպ հա­մո­զել, որ «Բար­ գա­վաճ Հա­յաս­տան»-ն ի­րա­կա­ նում ընդ­դի­մու­թյուն չէ, քա­նի որ այդ մա­սին, ԱԺ կա­նո­նա­կար­գի պա­հան­ջին հա­մա­պա­տաս­խան, հայ­տա­րա­րու­թյուն չի ա­րել: Մա­մու­լում տի­րող շփոթն այն­ քան մեծ է, որ, ըստ երևույ­ թին, հարկ կա ա­ռան­ձին-ա­ռան­ ձին անդ­րա­դառ­նա­լու այս եր­ կու հնարք­ նե­ րին էլ: Նախևա­ ռաջ, դե­մա­գո­գիան մեկ կողմ դնե­լով, մե­կան­գա­մընդ­միշտ պետք է ար­ ձա­ նագ­ րել, որ Քո­ չար­յա­նի վե­րա­դար­ձի սպառ­ նա­լի­քով ժո­ղովր­դին սար­սա­ փեց­նե­լը հե­տապն­դում է մեկ

է­ժա­նա­գին հնարք­նե­րով, բա­րո­ յա­կան ու հո­գե­բա­նա­կան ճնշում են բա­նեց­նում «Բար­գա­վա­ճ»-ի վրա՝ վե­րա­կանգ­նե­լու հա­մար իշ­խա­նա­կան նախ­կին մո­նո­լի­ տը: Ա­վե­լի պարզ ա­սած՝ նրանք ձգտում են ա­նել այն, ինչ ոչ մի կերպ չհա­ջող­վեց ա­նել Սերժ Սարգս­յա­նին, այն է՝ «Բար­գա­ վա­ճ»-ին նո­րից դարձ­նել Հան­ րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան կցորդն ու հլու-հնա­ զանդ կա­ մա­կա­տա­րը: Այդ խնդի­րը լու­ ծե­լու հա­մար իշ­խա­նու­թյունն իր կող­մից, բա­ցի քա­րոզ­չա­կան մի­ ջոց­նե­րից բնա­կա­նա­բար, օգ­ տա­գոր­ծե­լու է և կար­ծես թե ար­ դեն իսկ սկսել է օգ­ տա­ գոր­ ծել նաև հար­կա­յին, ու­ժա­յին և վար­ չա­կան ճնշում­ն ե­րի մե­խա­նիզմ­ նե­րը: Լուրջ քա­ղա­քա­կան գոր­ ծոն դառ­նա­լու հա­վակ­նու­թյուն ու­նե­ցող ցան­կա­ցած ուժ, տվյալ պա­րա­գա­յում «Բար­գա­վաճ Հա­ յաս­տա­ն»-ը, պետք է կա­րո­ղա­ նա դի­մա­նալ այդ ճնշում­ն ե­րին և չ­վա­խե­նա դրան­ցից: Էլ ինչ քա­ ղա­ քա­ կան ուժ, որ պետք է ընկր­կի ճնշում­ն ե­րի ա­ռաջ: Տա­ րի­ներ շա­րու­նակ Հայ ազ­գա­ յին կոնգ­րե­սը են­թարկ­վեց շատ ա­վե­լի դա­ժան ճնշում­ն ե­րի, գնդա­կոծ­վեց, բան­տերն ըն­կավ և այլն, բայց որևէ մտադ­ րու­ թյուն չու­նի դա­դա­րեց­նել պայ­ քա­րը ա­վա­զա­կա­պե­տա­կան ռե­ ժի­մի դեմ՝ մինչև վերջ­նա­կան հաղ­թա­նակ: Ե­թե այս ա­մե ­նից հե­տո «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տա­ ն»-ը հնա­զան­դու­թյուն հայտ­ նի Սերժ Սարգս­յա­նին, ա­պա դա կլի­նի նրա՝ որ­պես քա­ղա­քա­կան գոր­ծո­նի վեր­ջը: Հետևա­բար՝ նրա գո­յու­թյան և քա­ղա­քա­ կան ա­պա­գա­յի միակ ե­րաշ­խի­քը մնում է ի­րա­կան ընդ­դի­մու­թյուն դառ­նա­լու նրա վճռա­կա­նու­թյու­ նը, և մեր երկ­րի ճա­կա­տագ­րով մտա­հոգ բո­լոր ա­ռողջ ու­ժե­րը պար­ տա­ վոր են ոչ թե խան­ գա­ րել, այլ նպաս­ տել դրան, քան­ զի բա­ցի երկ­րի շա­հե­րից բխող նկա­տա­ռում­ն ե­րից՝ այդ է պա­ հան­ջում քա­ղա­քա­կա­նու­թյան այ­բու­բե­նը: Այս տար­րա­կան ճշմար­տու­թյու­նը հաս­կա­նա­լու

հա­մար յու­րա­քանչ­յուր ոք պետք է ըն­դա­մե ­նը ի­րեն մեկ հարց տա. կոա­լի­ցիոն կա­ռա­վա­րու­թյա­ նը մաս կազ­մե­լուց «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տա­ն»-ի հրա­ժա­րու­մը ու­ ժե­ղաց­րե՞ց, թե՞ թու­լաց­րեց Սերժ Սարգս­յա­նին կամ, նույնն է թե, ա­վա­զա­կա­պե­տու­թյա­նը: Վս­ տահ եմ, որ չնա­խա­պա­շար­ված ցան­կա­ցած մարդ կպա­տաս­խա­ նի՝ պարզ չէ՞, որ թու­լաց­րեց: Էլ մեր ու­զածն ի՞նչ էր, և ին­չո՞վ են զբաղ­ված խառ­նա­կիչ­նե­րը: Այս­պի­սով՝ ա­նու­րա­նա­ լի փաստ է, որ 1999-ից հե­ տո ա­ռա­ջին ան­գամ այ­սօր մենք ու­ նենք ո­րա­կա­պես բո­լո­րո­վին նոր խորհր­դա­րան, ո­րում ընդ­դի­ մու­թյան չորս խմբակ­ցու­թյուն­ նե­րը՝ Հայ ազ­գա­յին կոնգ­րե­ սը, ԲՀԿ-ն, Դաշ­նակ­ցու­թյու­նը և «Ժա­ռան­գու­թյու­ն»-ը ներ­կա­յաց­ ված են 54 պատ­գա­մա­վո­րով: Փաստ է նաև, որ խորհր­դա­րա­ նա­կան ա­ռա­ջին իսկ քվեար­կու­ թյան ժա­մա­նակ կա­ռա­վա­րու­ թյան ներ­կա­յաց­րած ծրա­գիրն ստա­ցել է 49 «դեմ» ձայն, ինչն իր հե­ռա­վոր նա­խա­դեպն ան­ գամ չու­նի Սերժ Սարգս­յա­նի գլխա­վո­րած վար­չախմ­բի ողջ գո­յու­թյան ըն­թաց­քում: Բա­վա­ կան է նշել, որ 2007թ. կա­ռա­վա­ րու­թյան ծրա­գիրն ստա­ցել է 0, իսկ 2008թ.՝ ըն­դա­մե ­նը 3 «դեմ»: Պետք է հու­ սալ, որ ընդ­ դի­ մա­ դիր ու­ժե­րի հա­մե­րաշխ քվեար­ կու­թյու­նը կշա­րու­նակ­վի նաև այ­սու­հետ: Ինչ­պես ըն­դուն­ված է ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան երկր­նե­ րում, ընդ­դի­մու­թյու­նը, որ­պես կա­ նոն, պետք է դեմ քվեար­ կի կա­ռա­վա­րու­թյան ներ­կա­յաց­րած բո­լոր օ­րի­նագ­ծե­րին՝ չստանձ­ նե­լով իշ­խող մե­ծա­մաս­նու­թյան կող­մից ըն­դուն­ված օ­րենք­նե­ րի պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը: Ոչ ոք ընդ­դի­մու­թյա­նը չի կա­ րող մե­ղադ­րել խորհր­դա­րա­ նի օ­րենս­դիր գոր­ծու­նեու­թյու­նը խա­փա­նե­լու մեջ, ո­րով­հետև կա­ ռա­վա­րու­թյունը, Ազ­գա­յին ժո­ ղո­վում մե­ծա­մաս­նու­թյուն ու­նե­ նա­լով, պար­տա­վոր է ա­պա­հո­ վել օ­րենք­նե­րի ըն­դու­նու­մը: Ժո­ ղովր­դի սո­ցիա­լա­կան վի­ճա­կի

ճի լուրջ թա­տե­ րա­բե­մի և իշ­խա­ նու­թյան ի­րա­կան հա­կակշ­ռի»:

կամ հար­կա­յին բե­ռի թեթևաց­ մա­նը վե­րա­բե­րող օ­րի­նագ­ծե­րի պա­րա­գա­յում ընդ­դի­մու­թյու­նը պետք է պա­հան­ջի ա­վե­լի զգա­լի թեթևա­ցում, ա­սենք՝ կեն­սա­թո­ շակ­նե­րի ու աշ­խա­տա­վար­ձե­րի բարձ­րաց­ման կա­ռա­վա­րու­թյան ա­ռա­ջար­կած 5%-ի փո­խա­րեն պա­հան­ջի 10%-ի բարձ­րա­ցում, իսկ այդ պա­հան­ջի չըն­դուն­վե­լու պա­րա­գա­յում կրկին դեմ պետք է քվեար­կի հա­մա­պա­տաս­ խան օ­րի­նագ­ծին: Իշ­խող մե­ ծա­մաս­նու­թյան հետ հա­մե­րաշխ քվեար­կու­թյուն հնա­րա­վոր է միայն ազ­գա­յին անվ­տան­գու­ թյա­նը և ար­տա­քին մար­տահ­րա­ վեր­նե­րին վե­րա­բե­րող օ­րենք­նե­ րի ըն­դուն­ման դեպ­քում: Ընդ­ դի­մու­թյու­նը սիս­տե­մա­տի­կա­ բար պետք է օգ­ տա­ գոր­ ծի նաև Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­ նում՝ խորհր­դա­րա­նա­կան մե­ ծա­մաս­նու­թյան կող­մից ըն­դուն­ ված օ­րենք­նե­րի սահ­մա­նադ­րա­ կա­նու­թյան վի­ճարկ­ման մե­խա­ նիզ­մը: Այս ա­մե ­նի հետևան­քով թե­կուզ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­ մից բար­բա­րո­սա­բար կեղծ­ված ընտ­րու­թյուն­նե­րի արդ­յուն­քում ձևա­վոր­ված ներ­կա խորհր­դա­ րա­նը ի­րա­պես կա­րող է վե­րած­ վել քա­ղա­քա­կան բա­նա­վե­ճի լուրջ թա­տե­րա­բե­մի և իշ­խա­նու­ թյան ի­րա­կան հա­կակշ­ռի, ին­ չը ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան և ի­րա­ վա­կան պե­տու­թյան կա­յաց­ման միակ գրա­վա­կանն է: Թե ինչ­պի­սի զար­գա­ցում­ն եր տե­ղի կու­նե­նան խորհր­դա­րա­ նի հե­տա­գա գոր­ծու­նեու­թյան ըն­թաց­քում կամ ընդ­հան­րա­պես Հա­յաս­տա­նի ներ­քա­ղա­քա­կան կյան­քում, հայտ­նի կդառ­նան ա­մա­ռա­յին ար­ձա­կուրդ­նե­րից հե­տո, մա­նա­վանդ ա­ռա­ջի­կա նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ նե­րի նա­խօր­յա­կին, ին­չի մա­սին մենք ձեզ հետ կխո­սենք հա­ջորդ հան­րա­հա­վա­քի ժա­մա­նակ, որն ա­մե ­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ կկա­յա­նա սեպ­տեմ­բեր ամ­սին, ե­թե մինչ այդ հան­րա­հա­վա­ քի անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն ա­ռա­ ջաց­նող ար­տա­ռոց ի­րա­դար­ձու­ թյուն­ներ չպա­տա­հեն:  n


| № 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ.

4 | Հուշեր

Հին խնդիր­ներ, նոր մի­ջա­վայր. ԱԳՆ ղե­կը ստանձ­նե­լիս Հա­յաս­տա­նի նախ­կին արտ­գործ­նա­խա­րար Վար­դան Օս­կան­յա­նը Mediamax.am կայ­քում իր հու­շե­րից հեր­թա­կան գրա­ռումն է հրա­ պա­րա­կել: Այն ներ­կա­յաց­ված է ստորև: 1998թ. ապ­րի­լին նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նը ստանձ­նե­լուց ան­մի­ ջա­պես հե­տո Ռո­բերտ Քո­չար­ յանն ինձ հրա­վի­րեց նա­խա­գա­ հա­կան նստա­վայր՝ քննար­կե­ լու իմ հա­վա­նա­կան նշա­նա­կու­մը ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րա­ րի պաշ­տո­նին: Չ­նա­յած նա ինձ հա­մա­րում էր ա­ռա­ջի­նը արտ­ գործ­նա­խա­րար­նե­րի թեկ­նա­ծու­ նե­րի ցու­ցա­կում, սա­կայն այդ նշա­նակ­ման հետ կապ­ված ո­րոշ մտա­հո­գու­թյուն­ներ ու­ներ՝ քա­ ղա­քա­կան ըն­կա­լում­ն ե­րի և ի­րա­ վա­կան հար­ցե­րի ա­ռում­ն ե­րով: Ա­ռա­ջի­նը՝ ինչ­պես Ի­րա­նը և Ռու­ սաս­տա­նը կըն­կա­լեին իմ նշա­ նա­կու­մը՝ հաշ­վի առ­նե­լով այդ պա­հին իմ՝ ԱՄՆ-ի քա­ղա­քա­ ցի լի­նե­լը, և երկ­րոր­դը՝ արդ­ յոք ես պատ­ րա՞ստ էի հրա­ ժար­ վել ԱՄՆ-ի քա­ղա­քա­ցիու­թյու­նից՝ Հա­յաս­տա­նի արտ­գործ­նա­խա­ րա­րի պաշ­տո­նում նշա­նակ­վե­ լու հա­մար: Երկ­րորդ հար­ցի պա­ տաս­խա­նը չհա­պա­ղեց. ես հա­ մա­ձայ­նե­ցի հրա­ժար­վել ա­մե­րիկ­ յան քա­ղա­քա­ցիու­թյու­նից, ին­չը և ո­րո­շիչ ե­ղավ Ի­րա­նի և Ռու­սաս­ տա­նի մա­սով Քո­չար­յա­նի մտա­ հո­գու­թյուն­նե­րը փա­րա­տե­լու հա­մար: Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նի հետ իմ ա­ ռա­ ջին շփում­ներն սկսվել էին 1994թ. դեկ­տեմ­բե­րի ԵԱՀԿ բու­ դա­պեշտ­յան գա­գա­թա­ժո­ղո­վից

հե­ տո, երբ ես՝ որ­ պես Հա­ յաս­ տա­նի փո­խարտ­գործ­նա­խա­րար և Ղա­րա­բաղ­յան հա­կա­մար­տու­ թյան հար­ցե­րով հա­տուկ բա­ նագ­նաց, մեկ­նել էի Ար­ցախ: Մեր շփում­ն երն ա­վե­լի հա­ճա­ խա­կի դար­ձան, երբ Քո­չար­ յա­նը նշա­նակ­վեց Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պետ:

Հ­րա­ժա­րում ԱՄՆ-ի քա­ղա­քա­ցիու­թյու­նից 1998թ. ապ­ րի­ լի 18-ը ինձ և իմ ըն­տա­նի­քի հա­մար կարևոր օր էր: Մենք ամ­բողջ ըն­տա­նի­քով գնա­ցինք Բաղ­րամ­յան փո­ղո­ցում գտնվող Հա­յաս­տա­նում ԱՄՆ-ի դես­պա­նու­թյուն, որ­տեղ ես վկա­ նե­րի ներ­կա­յու­թյամբ հրա­ժար­ վե­ցի ԱՄՆ-ի քա­ղա­քա­ցիու­թյու­ նից: Ա­րա­րո­ղու­թյու­նը կա­տար­ վեց դես­պան Փի­թեր Թոմ­սո­նի, նրա կնոջ՝ Քիմ Թոմ­սո­նի և դես­ պա­նու­թյան ա­ռա­ջին քար­տու­ ղար Բ­րեյ­դի Քիս­լին­գի ներ­կա­յու­ թյամբ: Այդ օ­րե­րին ես նաև նա­ մա­կով Սի­րիա­յի դես­պա­նու­թյա­ նը հայտ­նե­ցի, որ հրա­ժար­վում եմ այդ երկ­րի քա­ղա­քա­ցիու­թյու­նից: Ըն­դա­մե ­նը հինգ տա­րի ա­ռաջ՝ 1992թ., ԱՄՆ-ում ես այդ երկ­ րի քա­ղա­քա­ցիու­թյուն էի ստա­ցել: 1980-ա­կան­նե­րի կե­սե­րին ար­ դեն ո­րո­շել էի, որ Միաց­յալ Նա­ հանգ­նե­րը կլի­նի իմ բնա­կու­թյան

հիմ­ն ա­կան վայ­րը: Ա­ռա­ջին զա­ վակս՝ Ա­ րան, ծնվել էր 1984թ. Բոս­տո­նում, իսկ երկ­րոր­դը՝ Ար­ մա­նը՝ 1988թ. Լոս Ան­ջե­լե­սում: Ես ար­ դեն դի­ մել էի ԱՄՆ-ի քա­ ղա­ քա­ցիու­թյուն ստա­նա­լու հա­մար և նույ­նիսկ ի­րա­կա­նաց­րել այս­ պես կոչ­ված «ա­մե­րիկ­յ ան ե­րա­ զը»՝ 1988թ. գնե­լով մեր ա­ռա­ջին ըն­տա­նե­կան տու­նը: Նույ­նիսկ 1980-ա­կան­նե­րի վեր­ջե­րին, չնա­յած Գոր­բա­չո­ վի սկսած բա­րե­փո­խում­ն ե­րին, ոչ ոք չէր կա­րող կան­խա­տե­սել Խորհր­դա­յին Միու­թյան ամ­բող­ ջա­կան փլու­զու­մը:

Աշ­խար­հա­ քա­ղա­քա­կան կլաուստ­րո­ֆո­բիա Փոքր տա­րածք­նե­րում ես ինձ եր­բեք հան­գիստ չեմ զգա­ցել, բայց որ մարդ բաց երկն­քի տակ կա­րող է տա­ռա­պել աշ­խար­ հա­քա­ղա­քա­կան կլաուստ­րո­ֆո­ բիա­յով, ինձ հա­մար հայտ­նու­ թյուն էր: Այդ­ պի­ սի զգա­ ցում ու­ նե­ցա 1996թ. դեկ­տեմ­բե­րի 16-ին, երբ ԵԱՀԿ մշտա­ կան խորհր­ դի եր­կար ու ծանր հան­դի­պում­ն ե­ րից և նիս­տե­րից հե­տո վե­րա­ դարձա հյու­րա­նո­ցա­յին իմ հա­ մա­րը՝ մի քա­նի ժամ հանգս­տա­ նա­լու և պատ­րաստ­վե­լու ԵԱՀԿ նա­խա­գահ­նե­րի գա­գա­թա­ժո­ղո­ վին, ո­րը պետք է կա­յա­նար հա­ ջորդ օրն ա­ռա­վոտ­յան: Դ­րան մաս­նակ­ցե­լու հա­մար Լի­սա­բոն էր ժա­մա­նել նա­խա­գահ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը: Այդ օ­րե­րին ես զբա­ղեց­ նում էի փո­խարտ­գործ­նա­խա­ րա­րի պաշ­տո­նը և ղե­կա­վա­ րում էի ԵԱՀԿ մշտա­կան խորհր­ դում Լի­սա­բոն­յան գա­գա­թա­ժո­ ղո­վը նա­խա­պատ­րաս­տող ՀՀ պատ­վի­րա­կու­թյու­նը: Այդ օր­վա ողջ ըն­թաց­քում փորձ էր ար­վում ա­վար­տա­կան տես­քի բե­րել գա­գա­թա­ժո­ղո­ վին առնչ­վող բո­լոր փաս­տաթղ­ թե­րը: Նիս­տը շա­րու­նակ­վեց մինչև վաղ ա­ռա­վոտ հիմ­ն ա­կա­ նում այն պատ­ճա­ռով, որ հա­մա­ ձայ­նու­թյուն չկար Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի միջև՝ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հար­ցին վե­րա­բե­ րող ո­ րոշ­ ման շուրջ, ո­ րը պետք է տեղ գտներ գա­գա­թա­ժո­ղո­վի քա­ղա­քա­կան հայ­տա­րա­րու­թյան մեջ: Ադր­բե­ջա­նը ջանք չէր խնա­ յում ա­նե­լու հնա­րա­վո­րը, որ­ պես­զի ԵԱՀԿ եզ­րա­փա­կիչ հայ­ տա­րա­րու­թյան մեջ ամ­րագր­վի Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի կար­գա­ վի­ճա­կը՝ որ­պես բարձր ինք­նա­ վա­րու­թյուն Ադր­բե­ջա­նի տա­ րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան շրջա­նա­կում: Ես, բնա­կա­նա­ բար, հա­ կադր­ վում էի դրան իմ հիմ­ն ա­վո­րում­ն ե­րով: Կազ­մա­կեր­պու­թյան ընդ­ հա­նուր տրա­մադ­րու­թյուն­նե­ րը նպաս­տա­վոր չէին հայ­կա­ կան հիմ­ն ա­վո­րում­ն ե­րի հա­մար: Խորհր­դա­յին Միու­թյան փլուզ­ ման բա­ցա­սա­կան հետևանք­նե­ րը դեռ շա­րու­նա­կում էին ի­րենց զգաց­ նել տալ: Նախ­ կին Հա­ րավս­լա­վիա­յում ար­յու­նա­հե­ղու­ թյու­ նը չէր դա­ դա­ րում, և ոչ ոք

չէր ցան­կա­նում լսել ինք­նո­րոշ­ ման ևս մեկ խնդրի մա­սին: Հ­յու­րա­նո­ցի իմ սեն­յա­կում մտա­բե­րե­լով օր­վա ի­րա­դար­ձու­ թյուն­նե­րը՝ Վ­րաս­տա­նի, Թուր­ քիա­յի և Ադր­բե­ջա­նի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ­նե­րի հա­մա­ձայ­նեց­ված կրքոտ ե­լույթ­նե­րը՝ հօ­գուտ Ադր­ բե­ջա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ ջա­կա­նու­թյան, Ռու­սաս­տա­նի, ԱՄՆ-ի և եվ­րո­պա­կան տե­րու­ թյուն­նե­րի լռու­թյու­նը, նաև Հա­ յաս­տա­նի ու Ի­րա­նի միջև թեր­ զար­գա­ցած հա­ղոր­դակ­ցու­թյունն ու են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը՝ մոտս ա­կա­մա աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կ­լաուստ­րո­ֆո­բիա ա­ռա­ջաց­րին: Ես կրկին հա­ մոզ­ վե­ ցի, որ մենք միայն մեզ վրա կա­րող ենք հույս դնել:

Նույն խնդիր­նե­ րը՝ փո­փոխ­ված մի­ջա­վայ­րում Լի­սա­բո­նից այդ դրվա­գը մտքումս վե­րա­կեն­դա­նա­ցավ, երբ ար­դեն որ­պես նո­րան­շա­նակ նա­խա­րար իմ ա­ռանձ­նա­սեն­յա­ կում, քար­տե­զի առջև մտո­րում էի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան մա­սին՝ վեր­հի­շե­լով ան­ կա­խու­թյու­նից ի վեր մեր ան­ցած ճա­նա­պար­հը, վեր­լու­ծե­լով վա­ րած ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նը, գնա­հա­տե­լով այդ օ­րե­րի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ ճա­կը և, վեր­ջի­վեր­ջո, փոր­ձե­լով վեր հա­նել մեր առջև ծա­ռա­ցած մար­տահ­րա­վեր­նե­րը և դ­րանք հաղ­թա­հա­րե­լու ու­ղի­նե­րը:

«

վե­րապ­րած աշ­խար­հի այս մա­ սում կար­ ծես ոչ մի խնդիր չէր լուծ­ վել: Երբ 1918թ. մա­ յի­ սի 28ին Հա­յաս­տա­նը դար­ձավ ան­ կախ հան­րա­պե­տու­թյուն, ա­ռա­ ջին վար­չա­պետ Հով­հան­նես Քա­ջազ­նու­նու կա­ռա­վա­րու­ թյան առջև ծա­ ռա­ ցած էին ար­ տա­քին-քա­ղա­քա­կան բազ­մա­ թիվ խնդիր­ներ՝ ան­կա­խու­թյան ճա­նա­չու­մից մինչև պատ­մա­կան սահ­ման­նե­րի վե­րա­կանգ­նում՝ հա­մար­յա բո­լոր ուղ­ղու­թյուն­նե­ րով: Թուր­քե­րի հետ վե­ճի ա­ռար­ կա էր Կարս-Ար­դա­հա­նից մինչև Արևմտ­յան Հա­յաս­տա­նի վեց վի­ լա­յեթ­նե­րի հար­ցը, Վ­րաս­տա­նի հետ՝ Լո­ ռին և Ջա­ վախ­ քը, Ադր­ բե­ջա­նի հետ՝ Դաշ­տա­յին և Լեռ­ նա­յին Ղա­րա­բա­ղը, Զան­գե­զու­րը և Նա­ խիջևա­ նը: Այ­ սօր այդ բո­ լոր խնդիր­նե­րը՝ տար­բեր տա­ րո­ղու­թյամբ, մեկ­նա­բա­նու­թյամբ և ակն­կա­լիք­նե­րով, ար­ծարծ­վում են Հա­յաս­տա­նի, Վ­րաս­տա­նի, Ադր­բե­ջա­նի և Թուր­քիա­յի քա­ ղա­քա­կան ներ­կապ­նա­կի ծրագ­ րե­րում և օ­րա­կար­գե­րում: Սա­կայն պե­տա­կան օ­րա­կար­ գում դրան­ ցից թերևս ար­ դիա­ կան էին Վ­ րաս­ տա­ նի հետ սահ­ ման­նե­րի սահ­մա­նա­զատ­ման, թուր­քե­րի հետ՝ դի­վա­նա­գի­տա­ կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հաս­ տատ­ման և սահ­ման­նե­րի բաց­ ման խնդի­րը, իսկ Ադր­բե­ջա­նի հետ՝ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հա­ կա­մար­տու­թյան կար­գա­վո­րու­մը: Այն, ինչ դա­րասկզ­բի հա­մե­մա­ տու­թյամբ են­թարկ­վել էր կտրուկ փո­փո­խու­թյան, աշ­խար­հա­քա­

Գրեթե մեկ դար անց Երրորդ հան­ րա­ պե­տության առջև ծառացած մարտա­հրա­վեր­ ներն ու խնդիրներն այդքան նման էին դա­ րասկզբի մարտահրավերներին ու խնդիր­նե­րին Այդ օ­րե­րին ա­վար­տում էի Ա­ռա­ջին հան­րա­պե­տու­թյան շրջա­նի վե­րա­բեր­յալ Սի­մոն Վ­րաց­յա­նի և Ա­լեք­սանդր Խա­ տիս­յա­նի հու­շե­րի իմ երկ­րորդ ըն­թեր­ցա­նու­թյու­նը: Ա­ռա­ջին ան­ գամ այդ գրքե­ րը կար­ դա­ ցել էի 70-ա­կան­նե­րին՝ Հա­յաս­տա­նում, ու­սա­նո­ղա­կան տա­րի­նե­րիս. դրանք Երևան էին բե­րել սփյուռ­ քա­հայ ու­սա­նող­նե­րը: Նա­խա­րա­րու­թյու­նում աշ­խա­ տե­լու շրջա­նում, ա­պա նա­խա­ րա­րի պաշ­տո­նում Ռի­չարդ Հով­ հան­նիս­յա­նի Ա­ռա­ջին հան­րա­ պե­տու­թյան մա­սին քա­ռա­հա­տոր անգ­լա­լե­զու աշ­խա­տու­թյունն իմ սե­ղա­նի գիրքն էր, տե­ղե­կատ­ վու­թյան և վեր­լու­ծու­թյան աղբ­ յուր­նե­րից մե­կը: Ապ­շե­ցու­ցիչ էր, որ գրե­թե մեկ դար անց Եր­րորդ հան­րա­պե­ տու­թյան առջև ծա­ռա­ցած մար­ տահ­րա­վեր­ներն ու խնդիր­ներն այդ­քան նման էին դա­րասկզ­բի մար­տահ­րա­վեր­նե­րին ու խնդիր­ նե­րին: Եր­կու հա­մաշ­խար­հա­ յին պա­ տե­ րազմ ան­ ցած և հինգ տաս­նամ­յակ Սա­ռը պա­տե­րազմ

»

ղա­քա­կան մի­ջա­վայրն էր, ու­ժե­ րի դա­սա­վո­րու­թյու­նը, գեր­տե­ րու­թյուն­նե­րի միջև փոխ­հա­րա­ բե­րու­թյուն­նե­րի ո­րա­կը և տա­ րա­ծաշր­ջա­նի քա­ղա­քա­կան միա­վոր­նե­րի հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­ րը միմ­ յանց, ինչ­ պես նաև ու­ ժա­յին կենտ­րոն­նե­րի հետ: Հիմ­ն ա­վո­րա­պես փոխ­վել էր Հա­յաս­տա­նի կեն­սա­կան մի­ջա­ վայ­ րը: Այն ա­ վե­ լի լայն հար­ ցադ­րում­ն եր էր պա­րու­նա­կում և ա­վե­լի փոխլ­րաց­նող լու­ծում­ ներ պա­ հան­ ջում, քան անց­ յա­լում: Դեռ մեկ տաս­նամ­յակ ա­ռաջ ԽՍՀՄ-ը կով­կաս­յան ժո­ ղո­վուրդ­նե­րի անվ­տան­գու­թյան ե­րաշ­խա­վորն էր, իսկ խորհր­ դա-թուր­քա­կան սահ­մա­նը՝ առ­ ճա­կատ­ման մի գիծ, ո­րի մի կող­ մում Վար­ շավ­յան դա­ շինքն էր, մյուս կող­մում՝ Հ­յու­սի­սատ­լանտ­ յա­նը: Խորհր­դա­յին սահ­ման­ներ այլևս չկա­յին: Դ­րանց եր­կայն­ քով ապ­րող ժո­ղո­վուրդ­նե­րը վե­ րագ­տել էին ի­րենց ան­կա­խու­ թյունն ու դար­ձել այդ մի­ջա­վայ­ րի ինք­նու­րույն ու­ժը՝ սե­փա­կան շա­հե­րով ու նպա­տակ­նե­րով:


№ 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ. |

Հուշեր | 5 դոլար/դրամ

418.02

0.61 q 0.15%

430 420 410 400 390

Ղա­րա­բա­ղի հար­ ցով 1994-98 թթ. ՀՀ բա­նակ­ցա­յին խում­բը Հել­սին­ կիում 1996թ.՝ Լի­ սա­բո­նի գա­գա­ թա­ժո­ղո­վից ա­ռաջ: Ձա­խից աջ՝ Ար­սեն Գաս­ պար­յան, Վար­ դան Օս­կան­յան, Ար­մե ն Խա­րազ­ յան:

Վար­դան Օս­կան­յա­նի անձ­նա­կան ար­խի­վից

380 26.12

Ա­վե­լի բազ­մա­զան ու մրցակ­ ցա­յին էին դար­ձել տա­րա­ծաշր­ ջա­նա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը: Մի­ջա­վայ­րի նկատ­մամբ հա­րա­ ճուն ազ­դե­ցու­թյուն էին ձեռք բե­ րել քա­ղա­քա­կան, տնտե­սա­կան, էթ­նի­կա­կան ու կրո­նա­կան գոր­ ծոն­նե­րը: Նոր ի­րո­ղու­թյուն­ներն ի­րենց հետ բե­րել էին նոր հնա­ րա­վո­րու­թյուն­ներ, սպառ­նա­լիք­ ներ ու մտա­հո­գու­թյուն­ներ: Այ­դու­հան­դերձ, հիմ­ն ա­կան չա­փա­նիշ­նե­րով, մեր տա­րա­ ծաշր­ջա­նը մնում էր ֆրագ­մե ն­ տաց­ված՝ զուրկ կա­յու­նու­թյան ու անվ­տան­գու­թյան ընդգր­կուն մե­խա­նիզմ­ն ե­րից: Ար­տա­քին կամ ներ­քին ան­կա­յու­նու­թյու­նը, ճգնա­ժա­մե­րը, էթ­նի­կա­կան ու կրո­նա­կան հա­կա­սու­թյուն­նե­րը, զին­ված հա­կա­մար­տու­թյուն­ ներն ան­մի­ջա­կան ներգ­րավ­ման մեջ են պա­հում տա­րա­ծաշր­ջա­ նի բո­լոր պե­տու­թյուն­նե­րին ու հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րին: Չ­կար­ գա­վոր­ված հա­կա­մար­տու­թյուն­ ներն ու չկա­յա­ցած հա­րա­բե­րու­ թյուն­ներն այն­պի­սի սուր հար­ ցադ­րում­ն եր են ա­ռաջ բե­րել, ինչ­պի­սիք են պե­տու­թյուն­նե­րի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­ թյան, մի­ջազ­գայ­նո­րեն ճա­նաչ­ ված սահ­ման­նե­րի ան­ձեռնմ­ խե­լիու­թյան ու ժո­ղո­վուրդ­նե­րի ինք­նո­րոշ­ման խնդիր­նե­րը: Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին-քա­ ղա­քա­կան օ­րա­կար­գը էա­կան փո­փո­խու­թյուն­ներ չէր կրել ան­ կա­խու­թյան ա­ռա­ջին օր­վա­նից ի վեր: Մեր ժո­ ղովր­ դի հա­ մար ֆի­զի­կա­կան ու տնտե­սա­կան անվ­տան­գու­թյան ձեռք­բե­րու­ մը, ան­մի­ջա­կան և ոչ ան­մի­ջա­ կան հարևան­նե­րի հետ ա­ռա­ վել խո­ր հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ հաս­տա­տե­լու ձգտու­մը, Լեռ­նա­ յին Ղա­րա­բա­ղի հա­կա­մար­տու­ թյան խա­ղաղ ու տևա­կան կար­ գա­վոր­ման հաս­նե­լը, Թուր­քիա­ յի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի նոր­մա­լա­ցու­մը, տա­րա­ծաշր­ջա­ նա­յին հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը, եվ­րո­պա­կան ին­տեգ­րա­ցիան, ինչ­պես նաև զի­նա­թափ­ման, ա­հա­բեկ­չու­թյան դեմ պայ­քա­րի, գլո­բա­լի­զա­ցիա­յի, մար­դու ի­րա­ վունք­նե­րի ու ժո­ղովր­դա­վա­րու­ թյան խթան­ման հա­մաշ­խար­ հա­յին խնդիր­նե­րը մինչ օրս մեր առջև կանգ­նած մար­տահ­րա­ վեր­ներ են: 1998թ. երկ­րի ներ­սում և դ­րա­ նից դուրս տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­ դար­ձու­թյուն­նե­րը ինչ-որ տեղ

26.03

եվրո/դրամ

26.06

522.86

0.20 p 0.04%

530

510

490 26.12

26.03

ռուբլի/դրամ

ար­դեն ուր­վագ­ծել էին մեր քա­ ղա­քա­կա­նու­թյան շրջա­նակ­նե­ րը: Մի­ջազ­գա­յին աս­պա­րե­զում իր ա­վար­տին էր հաս­նում ռուսա­մե­րիկ­յ ան մեղ­րա­մի­սը: Ռու­ սաս­տանն ա­ռա­վել հա­վակ­նոտ էր դառ­նում մի­ջազ­գա­յին հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րում և սկ­սել էր հա­մաշ­խար­հա­յին խնդիր­նե­ րում իր դիր­քո­րո­շում­ն ե­րը ա­ռա­ վել ան­զի­ջում պաշտ­պա­նել: Մեզ նման երկ­ րի հա­ մար այս փո­փո­խու­թյուն­նե­րը նշա­նա­ կում էին սահ­մա­նա­փակ ճկու­ նու­թյուն և խու­սա­նա­վե­լու նվազ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ: Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին մա­կա­ր­ դա­կում հա­կա­մար­տու­թյուն­նե­ րը դեռևս ծխում էին ոչ միայն Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում, այլև Վ­րաս­տա­նում: Մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյունն ընդս­մի ն ա­ռա­ վել հստակ դիր­քո­րո­շում էր որ­ դեգ­րել հա­կա­մար­տու­թյուն­նե­րի վե­րա­բեր­յալ և ար­տա­հայտ­վել տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­ թյան սկզբուն­քին նա­խա­պատ­ վու­թյու­նը տա­լու օգ­տին: Ա­մե­ նից շատ Ադր­ բե­ ջա­ նը սրան էր ձգտում, որ­պես­զի ար­դա­րաց­նի իր հա­վակ­նու­թյուն­նե­րը Ղա­րա­ բա­ղի նկատ­մամբ: Ար­դեն գրե­թե կնքված էր Բա­քու-Թ­բի­լի­սի-­Ջեյ­ հան նավ­թա­տա­րի պայ­մա­նա­ գի­ րը: Սա ոչ միայն հա­ մար­ ձա­ կու­թյուն էր հա­ղոր­դել Ադր­բե­ ջա­նին, այլև ու­ժե­ղաց­րել Թուր­ քիա­յի դե­րը տա­րա­ծաշր­ջա­նում:

Կոմպ­լե­մե ն­տա­րիզմ

Ինձ հա­ մար ակն­ հայտ էր, որ անհ­րա­ժեշտ էր այն­պի­սի գա­ ղա­փա­րա­կան հենք, ո­րը մեզ հնա­րա­վո­րու­թյուն կտար ճիշտ մանև­րել և արդ­յու­նա­վետ աշ­ խա­տել այս նոր աշ­խար­հա­քա­ ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճա­կում: Այդ հեն­քը փոխլ­րաց­ման քա­ղա­ քա­կա­նու­թյունն էր: Սա ա­վե­լին էր, քան հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան կամ չե­զո­քու­թյան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը: Սա ա­ռա­վե­լա­գույն ներգ­րավ­վա­ծու­թյան և ա­մե ­նա­ լայն հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն էր: Մ­տա­ծո­ղու­թյունն այն էր, որ մենք պետք է վճռա­կան ու բաց լի­նեինք մեր ըն­կեր­նե­րի ու հա­ կա­ռա­կորդ­նե­րի հետ: Մենք պետք է հայ­տա­րա­րեինք, որ պար­տա­վոր­ված չենք ընտ­րե­ լու ըն­կեր­նե­րի միջև, որ Հա­յաս­ տա­նը կա­րող է լի­նել այն վայ­րը, որ­տեղ Եվ­րո­պա­կան Միու­թյան,

Ռու­սաս­տա­նի ու Միաց­յալ Նա­ հանգ­նե­րի կամ որևէ եր­կու են­ թադ­րա­բար մրցա­կից երկր­նե­ րի մա­սամբ հա­մընկ­նող շա­ հե­րը կա­րող են բա­վա­րար­վել: Ա­վե­լին՝ հե­տա­մուտ լի­նե­լով մեր ազ­գա­յին շա­հե­րի ի­րա­կա­նաց­ մա­նը՝ մենք պետք է վե­րա­հաս­ տա­տեինք, որ նրանց հա­կադր­ վող շա­ հե­ րը երբևէ չեն շա­ հարկ­վի՝ մե­կին մյու­սի դեմ հա­ նե­լով: Մենք պետք է մեր­ժեինք վե­րա­դար­ձը սա­ռը­պա­տե­րազմ­ յան մտա­ծո­ղու­թյա­նը՝ պնդե­ լով, որ որևէ մե­ կի, այդ թվում՝ մեծ տե­րու­թյուն­նե­րի շա­հե­ րից չի բխում վե­ րա­ դար­ ձը այդ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նին: Մենք հանձն ա­ռանք ու­շա­դիր լի­նել Հա­յաս­տա­նին բա­րե­կա­ մա­բար տրա­մադր­ված երկր­նե­ րի հան­դեպ: Սա կան­խար­գե­լիչ մի­ջոց էր՝ կա­մա­վոր հա­մա­գոր­ ծակ­ցու­թյուն ընտ­րե­լու այն­տեղ, որ­տեղ ցան­կա­լի է, որ­պես­զի խու­սա­փեինք պար­տադր­ված գոր­ծակ­ցու­թյու­նից այն­տեղ, որ­ տեղ դա ա­ռար­կե­լի էր: Վեր­ջա­պես, որ­պես­զի փոխլ­ րաց­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը գոր­ ծի, մենք պետք է ել­ նեինք այն հա­մոզ­մուն­քից, որ ազ­գա­յին շահն ան­քակ­տե­լի է և այն պետք է դի­տարկ­վի միջ­նա­ժամ ­կ ետ և եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ տե­սանկ­ յու­ նից, բայց ոչ եր­ բեք կար­ ճա­ ժամ ­կ ետ նկա­տա­ռում­ն ե­րից: Այլ կերպ ա­սած՝ ա­վե­լի լայն պատ­ կե­րը պետք է հաշ­վի առն­վի: Այս­պի­սով՝ փոխլ­րաց­ման քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն որ­դեգ­րե­լը և մեր կող­մից ի­րար բա­ցա­ռող և հա­կադր­վող սա­ռը­պա­տե­րազմ­ յան հաս­կա­ցու­թյուն­նե­րից հրա­ ժա­րու­մը մեզ հա­մար դաշտ ստեղ­ծեց, որ կա­րո­ղա­նանք

նույն բնա­գա­վառ­նե­րում ա­զատ հա­մա­գոր­ծակ­ցել մի կող­մից Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րի, մյուս կող­մից՝ Ռու­սաս­տա­նի, կրկին՝ մի կող­մից Միաց­յալ Նա­հանգ­ նե­րի ու Եվ­րո­պա­կան Միու­թյան, մյուս կող­մից՝ Ի­րա­նի հետ՝ խու­ սա­փե­լով այդ երկր­նե­րի շա­հերն ի­րար հա­կադ­րե­լուց: Սա ա­ռանց­քա­յին էր կոմպ­լե­ մեն­տար քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հա­ջո­ղու­թյան հա­մար, և այն լա­ վա­գույն դրսևո­րու­մը ստա­ցավ անվ­տան­գու­թյան նման բարդ մի­ջա­վայ­րում: Ա­ռանց այս քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան հնա­ րա­ վոր չէր լի­ նի շա­ րու­նա­կել ռազ­մա­վա­րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը Ռու­ սաս­տա­նի հետ, լի­նել Հա­վա­ քա­կան անվ­տան­գու­թյան պայ­ մա­նագ­րի կազ­մա­կեր­պու­թյան ան­դամ և միա­ժա­մա­նակ խո­ րաց­նել հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­ րը ՆԱՏՕ-ի հետ՝ այն հասց­ նե­ լով ան­դա­մակ­ցու­թյու­նից ցածր հնա­րա­վոր ա­մե ­նա­բարձր մա­ կար­դա­կին: Նախ­կին խորհր­դա­ յին տա­րած­քում մենք միակ եր­ կիրն էինք, որ նման բազ­ մա­ շերտ դաշ­նակ­ցու­թյուն­ներ ու­ ներ: Մենք հա­մոզ­ված էինք, որ թե՛ ՀԱՊԿ-ն, թե՛ ՆԱՏՕ-ն խա­ղա­ ղու­թյուն և անվ­տան­գու­թյուն են ցան­ կա­ նում, և մենք ա­ ռաջ ըն­ թա­ցանք՝ աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­ լով Հա­յաս­տա­նի շա­հը և մեծ տե­րու­թյուն­նե­րի եր­կա­րա­ժամ­ կետ շա­հե­րը: Ա­հա­վա­սիկ, Քո­չար­յա­նին ար­ տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան այս­պի­սի գա­ղա­փա­րա­կան հենք ներ­կա­յաց­րի, ո­րը և դար­ձավ հա­ջորդ տա­րի­նե­րի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մեր հիմ­ նա­կան ու­ղե­ցույ­ցը:  n

26.06

12.65

0.04 p 0.32%

13,20

12,50

11,80 26.12

26.03

եվրո/դոլար

1.249

26.06 0.00 q 0.08%

1,34

1,27

1,20 26.12

26.03 WTI Brent

նավթ

26.06

79.04 0.17 q 0.21% 91.44 0.43 p 0.47%

US$/bbl.

120

95

70 26.12 ոսկի

26.06

26.03

կբ 100 հհ comex

1567.8 1584

2.3 p 0.15% 4.4 q 0.28%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 26.12

26.03

(comex)

պղինձ

7308

26.06 23.1 q 0.32%

US$/tonne

8600

7800

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

7000 26.12 ցորեն

(cbt)

26.03

266.85

26.06 5.42 q 1.99%

US$/tonne

270

240

210 26.12

26.03

26.06

Տվյալները վերցված են 26.06, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ.

6 | Փողեր

Կարևո­րը մենք ենք ու Ավստ­րիան

Գոր­ծա­րար հա­մա­ժո­ղո­վը փոր­ձել է բա­ցա­հայ­տել հայ-ավստ­րիա­կան առևտ­րատն­տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան նե­րու­ժը Հա­յաս­տան որևէ երկ­րի նա­խա­գա­հի այ­ցի շրջա­նա­կում, ար­դեն ա­վան­դույ­թի հա­մա­ձայն, կազ­մա­կերպ­վում է գոր­ծա­րար հա­մա­ ժո­ղով, ո­րում բա­վա­կան վառ գույ­նե­րով ներ­կա­յաց­վում է Հա­ յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը, գոր­ծա­րար մի­ջա­վայ­րը, և հայ­տա­ րար­վում, որ եր­կու երկր­նե­րի միջև առ­կա է առևտ­րատն­տե­սա­ կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան լուրջ նե­րուժ։ Այդ տե­սա­կե­տից բա­ ցա­ռու­թյուն չէր նաև Ավստ­րիա­յի նա­խա­գահ Հայնց Ֆի­շե­րի այ­ցի շրջա­նա­կում ե­րեկ կազ­մա­կերպ­ված հայ-ավստ­րիա­կան գոր­ծա­ րար հա­մա­ժո­ղո­վը։ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը։ Այս հա­ մա­ժո­ղո­վը կօգ­նի հայ և ավստ­ րիա­ցի գոր­ծա­րար­նե­րին գտնել հե­տա­գա հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ու­ղի­նե­րը»,– ա­սել է Ֆել­նե­րը։ Պաշ­տո­նա­կան հայ­տա­րա­րու­ թյուն­նե­րի մա­կար­դա­կով մի­գու­ ցեև առ­կա է առևտ­րատն­տե­սա­ կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան լուրջ նե­րուժ, բայց պատ­կե­րը շատ ա­վե­լի ի­րա­կան է պաշ­տո­նա­ կան վի­ճա­կագ­րու­թյու­նում։ Իսկ Ավստ­րիա­յի դեպ­քում գոր­ծա­րար հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը, մեղմ ա­սած, այդ­քան էլ տպա­վո­րիչ չէ։ Ըստ Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­ կան ծա­ռա­յու­թյան (ԱՎԾ) տվյալ­ նե­րի՝ ան­ցած տա­րի Ավստ­րիա­ յից Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյան ի­րա­կան հատ­ված կա­տար­ վել է մոտ $22 հազ-ի ներդ­րում

կան գոր­ծա­րար հա­մա­ժո­ղո­վը՝ Ավստ­րիա­յի և PanARMENIAN

Զար­գաց­ման հայ­կա­կան գոր­ծա­ կա­լու­թյան տնօ­րեն Ռո­բերտ Հա­ րու­թյուն­յա­նը հա­մա­ժո­ղո­վում հայ­տա­րա­րել է, թե «այ­սօր հայավստ­րիա­կան առևտ­րատն­տե­ սա­կան կա­պերն այդ­քան էլ ակ­ տիվ չեն, որ­քան կա­րե­լի էր ցան­ կա­նալ»։ Ու թեև հայտ­նի են այս տար­վա ա­ռա­ջին ե­ռամս­յա­կի առևտ­րատն­տե­սա­կան ցու­ցա­ նիշ­նե­րը, Հա­րու­թյուն­յա­նը հիմ­ նա­կա­նում ներ­կա­յաց­րել է ան­ ցած տար­վա տվյալ­նե­րը։ Ավստ­րիա­յի դես­պա­նա­տան կո­մեր­ցիոն խորհր­դա­տու Դիտ­ մար Ֆել­ ներն էլ, հետ չմնա­ լով հայ պաշ­տոն­յա­յից, պնդել է, թե հայ-ավստ­րիա­կան առևտ­ րատն­տե­սա­կան նե­րու­ժը բա­ վա­ կան մեծ է։ «Մենք պետք է գոր­ծենք, որ խո­րաց­նենք այդ

Հայ-ավստ­րիա­

(2011թ. Հա­յաս­տա­նում օ­տա­ րերկր­յա ներդ­րում­ն ե­րի ծա­վա­ լը կազ­ մել է $816  մլն)։ Ավստ­ րիա­կան մի­ջոց­նե­րից $12 հազ-ն ուղղ­վել է ման­րա­ծախ առևտ­րի ո­լորտ։ Այս տար­վա ա­ռա­ջին ե­ռամս­ յա­կում ավստ­րիա­կան ներդ­ րում­ն եր Հա­յաս­տա­նում առ­հա­ սա­րակ չեն ե­ղել, այն դեպ­քում, երբ ան­ ցած տար­ վա նույն ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծում կա­տար­ վել են $9,7 հազ-ի ներդ­րում­ն եր։ Ն­շենք, որ հա­մա­ձայն ԱՎԾ տվյալ­նե­րի՝ ան­կա­խա­ցու­մից ի վեր Հա­յաս­տա­նում կա­տար­ ված օ­տա­րերկր­յա ներդ­րում­ն ե­րի $7,3  մլրդ ծա­վա­լում Ավստ­րիա­յին

բա­ժին է ընկ­նում ըն­դա­մե ­նը $30,8 մլն-ը։ Ու­շագ­րավ է, որ եր­կու երկր­նե­ րի միջև ար­տա­քին առևտ­րաշր­ ջա­նա­ռու­թյունն այս տար­վա ա­ռա­ջին ե­ռամս­յա­կում կազ­մել է $7,8 մլն, այն դեպ­ քում, երբ ան­ ցած տա­րի ցու­ցա­նի­շը $18,7  մլն էր։ Հա­յաս­տա­նից Ավստ­րիա ար­ տա­հան­ման ծա­վա­լը կազ­մել է $17,5 հազ., ար­տա­հան­ման հիմ­ նա­կան հոդ­վա­ծը ե­ղել է՝ «Նա­ մա­կա­նիշ փոս­տա­յին, պետ­տուր­ քի, զի­նան­շա­նի թուղթ, բաժ­ նեթղ­թեր, ար­ժեթղ­թեր» - 30 կգ։ Ներկվել է հիմ­նա­ կանում ոս­ կի՝ $5,4 մլն­-ի։ Ներկր­վել են նաև մոտ $0,5  մլն­-ի դե­ղա­մի­ջոց­ներ։

Հա­յաս­տա­նի նա­ խա­գահ­ներ Հայնց Ֆի­շե­րի և Սերժ Սարգս­յա­նի մաս­ նակ­ցու­թյամբ։

Թեև Հա­յաս­տա­նում բա­վա­ կանին տա­ րած­ ված են ավստ­ րիա­կան շո­կո­լադ­նե­րը, մաս­նա­ վո­րա­պես Mozart ապ­րան­քա­նի­շի, այս տար­վա ա­ռա­ջին ե­ռամս­յա­ կում ներկր­վել է ըն­դա­մե ­նը $18,6 հազ. մաք­սա­յին ար­ժե­քով 1,7 տ ավստ­րիա­կան շո­կո­լադ։ Ներդ­րում­ն ե­րի բա­ցա­կա­յու­ թյունն ու ար­տա­քին առևտ­րի ծա­վալ­նե­րի կրկնա­կի կրճա­տու­ մը թերևս լա­վա­գույնս է ար­տա­ ցո­լում եր­կու երկր­նե­րի առևտ­ րատն­տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­թյան ի­րա­կան պատ­կերն ու վեր­ջի­նիս «չօգ­տա­գործ­ված» նե­ րու­ժը։  n Ռու­բեն Սի­մոն­յան

Փա­խուստ դրա­մից Դո­լարն ամ­րապն­դել է դիր­քե­րը պորտ­ֆել­նե­րում ‹‹‹ էջ 1 առ­մամբ ա­վե­լա­ցել են 2,6%-ով, դրա­մա­յին ա­վանդ­նե­րի ծա­վա­լը նվա­զել է 0,6%-ով կամ ֌1,9 մլրդ­ -ով, դո­լա­րա­յին ա­վանդ­նե­րի­ նն ա­ ճել է 4,6%-ով կամ մոտ ֌23  մլրդ­-ով։ Դ­րա­մա­յին ա­վանդ­նե­րից մա­ յի­սին հրա­ժար­վել են հիմ­ն ա­ կա­նում ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րը՝ ֌5,3  մլրդ­-ով։ Այս մի­ջոց­նե­րի մի մա­սը ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը տե­ ղա­փո­խել են ար­տար­ժու­թա­յին ա­վանդ­ներ (վեր­ջին­նե­րիս ծա­ վա­լը մեկ ամ­սում ա­վե­լա­ցել է ֌4  մլրդ­-ով)։ Տ­նա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րը մի կող­մից մի­ջոց­նե­րը հա­նել են ցպա­հանջ հա­շիվ ­ն ե­րից (մա­յի­սին ապ­րի­լի հա­մե­մատ կրճա­տու­մը

կազ­ մել է ֌2,4  մլրդ), բայց և ֌2,7  մլրդ­-ով ա­վե­լաց­րել ժամ ­կ ե­ տա­յին ա­վանդ­նե­րի ծա­վա­լը։ Սա պայ­մա­նա­վոր­ված է հիմ­ն ա­կա­ նում նրա­նով, որ բան­կե­րը դրա­ մա­յին ա­վանդ­նե­րի հա­մար ա­վե­ լաց­րել են տա­րե­կան տո­կո­սադ­ րույք­նե­րը. այ­սօր ա­ռան­ձին բան­ կեր ա­վանդ­ներ ներգ­րա­վում են ար­դեն 14,4%-ով։ Ինչ վե­րա­բեր­ում է ար­տար­ ժու­թա­յին ա­վանդ­նե­րին, ա­պա դրանց ա­ճը հիմ­ն ա­կա­նում ա­պա­ հո­վել են տնա­յին տնտե­սու­թյուն­ նե­րը, ընդ ո­րում՝ մի­ջոց­նե­րը տե­ ղա­բաշխ­վել են ժամ ­կ ե­տա­յին ա­վանդ­նե­րում։

Տն­տե­սու­թյու­նը դո­լա­ րի­զաց­վում է

Ա­վանդ­նե­րի դո­լա­րի­զա­ցիա­ յի ա­ճը չէր կա­րող չազ­դել բան­ կա­յին հա­մա­կար­գի վար­կա­յին պորտ­ֆե­լի կա­ռուց­ված­քի վրա։ Ու­ շագ­ րավ է, որ դրա­ մի ար­ ժեզրկ­ման ու վար­կա­ռու­նե­րի ար­տար­ժու­թա­յին ռիս­կե­րի ա­վե­ լաց­ման պայ­ման­նե­րում դո­լա­ րա­յին վար­կե­րի մաս­նա­բա­ժի­ նը մա­յի­սին, ապ­րի­լի հա­մե­մատ, ա­վե­լա­ցել է է 0,7-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ հաս­նե­լով 63,4%։ Մա­յի­ սի վեր­ջին վար­կա­յին պորտ­ֆե­ լը կազ­մել է ֌1,44 տրլն (ապ­րի­ լի հա­մե­մատ ա­ճը ֌50,8  մլրդ­ով կամ 3,6%-ով)։ Մա­յի­սին տրա­ մադ­րած վար­կե­րի 83,3%-ը կամ ֌42,5  մլրդ­-ը դո­լա­րա­յին է ե­ղել։ Դո­լա­րա­յին վար­կե­րի նման ծա­վա­լը խո­սում է այն մա­սին, որ բան­կե­րը խու­սա­փել են դո­լա­րա­ յին մի­ջոց­նե­րը դրա­մով փո­խա­ նա­կե­լուց, ինչ­պես նաև դրա­մով վար­կա­վո­րե­լուց, և նա­խընտ­րել են ար­տար­ժու­թա­յին ռիս­կե­րը տե­ղա­փո­խել վար­կա­ռու­նե­րի ու­ սե­րին։ Իսկ դրա­մի ար­ժեզրկ­ման ֆո­նին տնտե­սա­վա­րող­նե­րի կող­ մից դո­լա­րա­յին վար­կե­րից օգտ­ վելն ա­մե ­նայն հա­վա­նա­կա­նու­ թյամբ պայ­մա­նա­վոր­ված է այն հան­գա­ման­քով, որ մա­յի­սին 1 տա­րուց ա­վե­լի մար­ման ժամ ­կ ե­ տով դո­լա­րա­յին վար­կե­րի տո­կո­ սադ­րույ­քը նվա­զել է 0,64-տո­կո­ սա­յին կե­տով՝ կազ­մե­լով 12,36%, իսկ դրա­մա­յին վար­կե­րի­նը՝ 0,13-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ կազ­մե­ լով 16,68%-ով։ Մա­յի­սին բան­կե­րի կող­մից տրա­մադ­րված դո­լա­րա­յին վար­ կե­րի 57%-ը (֌23  մլրդ­-ը) ուղղ­վել է արդ­յու­նա­բե­րու­թյան և առևտ­ րի ո­լորտ։ Այս վար­կե­րի վե­րա­ դար­ձե­լիու­թյան հետ խնդիր­ներ

Ազ­գա­յին ար­ժույ­թի ար­ժեզր­կու­մը, ինչ­պես և ս­պաս­վում էր, հան­գեց­րել է դրա­մից փա­ խուս­տին և բան­կե­րի ա­վանդ­նե­րի կա­ռուց­ված­քում դո­լա­րա­յին ա­վանդ­նե­րի մաս­նա­ բաժ­նի ա­վե­լաց­մա­նը։

կար­ծես թե չեն ա­ռա­ջա­նա, քա­ նի որ արդ­յու­նա­բե­րա­կան ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի ե­կա­մուտ­նե­րը հիմ­ նա­կա­նում դո­լա­րա­յին են, իսկ առևտ­րի կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րը ար­տար­ժու­թա­յին ռիս­կե­ րը տե­ղա­փո­խում են սպա­ռող­ նե­րի ու­սե­րին։ Այ­դու­հան­դերձ, հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­յում կոն­յունկ­տու­րա­յի փո­փո­խու­թյու­ նը՝ հում­ քի գնե­ րի, ինչ­ պես նաև տրանս­ֆերտ­նե­րի հնա­րա­վոր նվա­զու­մը, կա­րող է ա­վե­լաց­նել արդ­յու­նա­բե­րու­թյան և առևտ­րի ո­լորտ­նե­րի վար­կե­րի վե­րա­դար­ ձե­լիու­թյան ռիս­կե­րը։ Բան­կե­րը մա­յի­սին տրա­մադ­ րել են մոտ ֌4 մլրդ­ -ի սպա­ ռո­ ղա­կան վար­կեր, ամս­վա վեր­ջին սպա­ռո­ղա­կան վար­կե­րի (ընդ­ հա­նուր ծա­վա­լը՝ ֌116,8  մլրդ) 34%-ը ե­ղել է դո­լա­րա­յին։ Հաշ­ վի առ­նե­լով մաս­նա­բա­ժի­նը, ինչ­ պես նաև այն, որ նման վար­կե­ րի ծա­վա­լը որ­պես կա­նոն մեծ չէ, վե­րա­դար­ձե­լիու­թյան ռիս­ կերն այդ­ քան էլ մեծ չեն, ին­ չը

չի կա­րե­լի ա­սել գյու­ղատն­տե­ սա­կան վար­կե­րի մա­սով։ Մա­ յի­սին բան­կե­րը շա­րու­նա­կել են դո­լա­րա­յին վար­կեր տրա­մադ­րել գյու­ղատն­տե­սու­թյան ո­լոր­տին՝ հատ­կաց­վել են ֌3  մլրդ­-ի մի­ջոց­ ներ։ Ամս­վա վեր­ջին գյու­ղատն­ տե­սա­կան վար­կե­րի պորտ­ֆե­լի (֌90,8  մլրդ) 68,3%-ը դո­լա­րա­յին է ե­ղել։ Ս­տաց­վում է, որ դրա­մա­ յին ե­կա­մուտ­ներ ու­նե­ցող գյու­ ղա­ցիա­կան տնտե­սու­թյուն­նե­րը վերց­րել են «թանկ» վար­կեր, իսկ դրա­մի ար­ժեզր­կու­մը է՛լ ա­վե­ լի է թան­կաց­րել այդ վար­կե­րը՝ ստեղ­ծե­լով վե­րա­դար­ձե­լիու­թյան խնդիր­ներ։ Թեև պնդում­նե­ րին, թե բան­ կա­յին հա­մա­կար­գում ռիս­կե­ րը կա­ռա­վա­րե­լի են, ար­ժեզրկ­ վող դրա­մի պայ­ման­նե­րում վար­ կա­յին պորտ­ֆե­լում դո­լա­րա­յին վար­կե­րի 63,4% մաս­նա­բա­ժինն իր մեջ պա­ րու­ նա­ կում է թե՛ վե­ րա­դար­ձե­լիու­թյան ռիս­կեր, թե՛ գնա­ճա­յին ճնշում­ն եր։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


№ 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

«Օ­դա­յին մի­ջա­դե­պը» խառ­նել է թուրք-սի­րիա­կան խա­ղա­քար­տե­րը

Թուրք-սի­րիա­կան հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րը կրկին սրվե­ցին 2011թ. գար­նա­նը՝ Ա­րա­բա­կան գար­նան ա­լի­քի վրա սկիզբ ա­ռած սի­րիա­ կան ճգնա­ժա­մից հե­տո։ Թուր­ քիան նախ հյու­րըն­կա­լեց ընդ­ դի­մա­դիր «Սի­րիա­կան ազ­գա­ յին խոր­հուր­դ»-ը, ա­պա սի­րիա­ կան բա­նա­կի դա­սա­լիք­նե­րից կազ­մա­վոր­ված «Սի­րիա­կան ա­զատ բա­նակ» կոչ­վող զին­յալ ջո­կատ­նե­րի ղե­կա­վա­րու­թյու­ նը ևս­ա­ պաս­ տան գտավ Թուր­ քիա­յում: Երկր­նե­րի միջև հա­րա­ բե­րու­թյուն­նե­րի վատ­թա­րա­ցու­մը հա­սավ այն աս­տի­ճա­նի, որ այս տար­վա մա­յի­սին վտար­վեց Սի­ րիա­յում Թուր­քիա­յի դի­վա­նա­գի­ տա­կան ա­ռա­քե­լու­թյու­նը։ Հարևան երկր­ նե­ րի միջև լար­ վա­ծու­թյու­նը մի քա­նի կարևոր պատ­ճառ ու­նի: Սկ­սած Սի­րիա­յի հյու­սիսարևմտ­յան՝ մեծ մա­սամբ ա­րաբ­նե­րով բնա­կեց­ված Ա­լեք­ սանդ­րե­թի սան­ջա­կի Թուր­քիա­ յին կցու­մից, մինչև Սա­ռը պա­տե­ րազ­մի տա­րի­նե­րի հա­կազ­դե­ցու­ թյունն ու Թուր­քիա­յում քրդա­կան ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­մա­նը Սի­ րիա­յի ա­ջակ­ցու­թյու­նը: Անց­յալ դա­րի 80-ա­կան­նե­րից այս ա­մե­ նին գու­մար­վեց եր­կու երկր­նե­րի ռազ­մա­վա­րա­կան զար­գաց­ման ծրագ­րե­րի միջև բա­խու­մը, ո­րը և հիմք դրեց բնա­կան պա­շար­նե­րի,

մաս­նա­վո­րա­պես Եփ­րատ գե­տի ջրե­րի օգ­տա­գործ­ման շուրջ կա­ տա­ղի մրցակ­ցու­թյան։ Այ­դու­հան­դերձ՝ 2000թ. Սի­ րիա­ յում և 2002թ. Թուր­ քիա­ յում կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­րի փո­ փո­խու­թյու­նը հարևան­նե­րի հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րում նոր փուլ նշա­նա­վո­րեց։ ԵՄ ան­դա­մակ­ ցու­թյան հե­ռան­կա­րից հու­սա­ խաբ Թուր­ քիան շրջա­ դարձ կա­ տա­րեց դե­պի իս­լա­մա­կան աշ­ խարհ։ Ան­կա­րա­յի այս քա­ղա­ քա­կա­նու­թյունն ուր­վագծ­վում էր ար­դեն 2000-ա­կան­նե­րին։ Թուր­ քիան, բա­ ցի այդ, նպա­ տակ էր հե­տապն­դում զար­գաց­ ման իր ծրագ­րե­րի հա­մար ա­պա­ հո­վել նավ­թով հա­րուստ ա­րա­ բա­կան երկր­նե­րի ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյու­նը, ին­չին Իս­լա­մա­ կան կոն­ֆե­րանս կազ­մա­կեր­պու­ թյան շրջա­նա­կում ա­մե ն կերպ փոր­ձում էր հա­կա­դար­ձել Սի­ րիան։ Մ­յուս կող­մից՝ «Հա­մաս»-ի և «Հեզ­բոլ­լահ»-ի ա­ջակ­ցու­թյան արդ­յուն­քում մի­ջազ­գա­յին մե­կու­ սաց­ման մեջ հայտն­ված Սի­րիան «դե­պի դուրս» պա­տու­հա­նի կա­ րիք ու­ներ, հատ­կա­պես 2003թ. Ի­րա­քի պա­տե­րազ­մից հե­տո։ Մի կողմ դնե­լով տա­րած­քա­ յին խնդիր­նե­րը՝ Ան­կա­րան և Դա­մաս­կո­սը սկսե­ցին հա­մա­ գոր­ծակ­ցու­թյան եզ­րեր փնտրել

timesofisrael.com

Հու­նի­սի 22-ին թուր­քա­կան F-4 phantom կոր­ծա­նի­չի ոչն­չա­ցու­մը Սի­րիա­յի հա­կաօ­դա­յին պաշտ­պա­նու­թյան ու­ժե­րի կող­մից ա­ռա­ ջին «օ­դա­յին մի­ջա­դե­պը» չէր հարևան եր­կու այս պե­տու­թյուն­ նե­րի միջև։ 23 տա­րի ա­ռաջ՝ 1989թ., ևս սի­րիա­ցի­նե­րը ոչն­չաց­րել էին երկ­րի օ­դա­յին սահ­մա­նը խախ­տած թուր­քա­կան ինք­նա­թի­ռը։ Կող­մե­րին, այ­դու­հան­դերձ, մեկ տա­րի անց հա­ջող­վել էր հար­թել մի­ջա­դե­պը, և Սի­րիան հա­մա­ձայ­նել էր փոխ­հա­տու­ցում վճա­րել։

Թուր­քիա­յի արտ­գործ­նա­խա­րար Ահ­մեդ Դա­վու­թօղ­լուն Բր­յու­սե­լում, ՆԱՏՕ-ի խորհր­դի նիս­տից հե­տո։

տնտե­սա­կան զար­գաց­ման ծրագ­րե­րում։ 2004թ. եր­կու երկր­ նե­րի միջև ստո­րագր­վեց ա­զատ առևտ­րի պայ­մա­նա­գիր, 2009թ. անց­կաց­վե­ցին թուրք-սի­րիա­կան ա­ռա­ջին հա­մա­տեղ զո­րա­վար­ ժու­թյուն­նե­րը։ Նույն՝ 2009թ. վե­ րաց­վեց եր­կու երկր­նե­րի միջև այ­ցագ­րա­յին ռե­ժի­մը։ Այ­դու­հան­դերձ, թուր­քա­կան կոր­ծա­նի­չի մի­ջա­դե­պը լա­վա­ գույնս է ար­տա­ցո­լում թուրք-սի­ րիա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­ րի այ­սօր­վա մա­կար­դա­կը, երբ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը չեն բա­ցա­ ռում ան­գամ ռազ­մա­կան բախ­ ման հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը։ Հատ­կան­շա­կան է, որ Թուր­ քիա­յի վար­չա­պետ Ռե­ջեփ Թա­ յիփ Էր­դո­ղա­նը Թուր­քիա­ յի խորհր­դա­րա­նում ե­րեկ­վա իր ե­լույ­թի ըն­թաց­քում հայ­տա­րա­ րել է, թե թուր­քա­կան կոր­ծա­նի­չը

Սի­րիա­յի հա­կաօ­դա­յին պաշտ­ պա­նու­թյան ու­ժե­րի կող­մից ոչն­ չաց­վել է մի­ջազ­գա­յին, այլ ոչ Սի­ րիա­յի օ­դա­յին տա­րած­քում, և Սի­րիա­յին մե­ղադ­րել է փաս­տե­րի խե­ղա­թյուր­ման փոր­ձի մեջ: Ն­ շենք, որ մինչ այս՝ հու­ նի­ սի 24-ին, Սի­րիա­յի արտ­գործ­նա­ խա­րա­րու­թյան խոս­նակ Ջի­հադ Մակ­դի­սին հայ­տա­րա­րել էր, թե Սի­րիա­յի հա­կաօ­դա­յին պաշտ­ պա­նու­թյան մի­ջոց­նե­րի հե­ռա­ հա­րու­թյու­նը մինչև 2,5 կմ­է, այ­ սինքն՝ թուր­քա­կան ռազ­մա­կան կործանիչը Սի­րիա­յի ծո­վա­յին սահ­մա­նը հա­տել է 17,5 կմ­-ով: Թուր­քիա­յում կար­ծես հակ­ված չեն Սի­րիա­յի հայ­տա­րա­րու­թյուն­ նե­ րը «հա­ լած յու­ ղի» տեղ ըն­ դու­նե­լուն: Մի­ջա­դե­պի ողջ պա­ տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը պաշ­ տո­նա­կան Ան­կա­րան դրել է սի­ րիա­կան կող­մի վրա։ Բա­ցի այդ՝

փոխ­վար­չա­պետ Բ­յու­լենտ Ա­րին­ ջը սպառ­նա­ցել է դա­դա­րեց­նել Թուր­քիա­յից Սի­րիա է­լեկտ­րաէ­ ներ­գիա­յի մա­տա­կա­րա­րու­մը։ Բա­ցի այդ, ՆԱՏՕ-ի հա­մա­ձայ­ նագ­րի 4-րդ կե­տի հա­մա­ձայն, Թուր­քիա­յի պա­հան­ջով ե­րեկ Բր­յու­սե­լում Դա­շին­քի խորհր­դի նիստ է հրա­վի­րել՝ քննար­կե­լու մի­ջա­դե­պը։ «Հ­յու­սի­սատ­լանտ­ յան դա­շին­քի ան­դամ երկր­նե­րը դա­տա­պար­տում են թուր­քա­կան կոր­ծա­նի­չի ոչն­չա­ցու­մը, քա­նի որ այն ա­նըն­դու­նե­լի է։ Դա­մաս­ կո­սը պետք է քայ­լեր ձեռ­նար­կի ա­պա­գա­յում նման մի­ջա­դե­պե­ րը կան­խե­լու հա­մար»,– նիս­տից ա­վար­տից հե­տո հայ­տա­րա­րել է ՆԱՏՕ-ի գլխա­ վոր քար­ տու­ ղար Ան­դերս ֆոգ Ռաս­մու­սե­նը։ Նա նշել է նաև, որ թեև ՆԱՏՕ-ն միաս­նա­կան կա­ռույց է, սա­կայն Վա­շինգ­տոն­յան հա­մա­ձայ­նագ­րի 5-րդ հոդ­վա­ծի կի­րա­ռու­մը, ո­րը նա­խա­տե­սում է Դա­շին­քի հա­մա­ տեղ գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ ան­դամ որևէ պե­տու­թյան դեմ հար­ձակ­ ման դեպ­քում, նիս­տի ըն­թաց­ քում չի քննարկ­վել: Ա­մե ն դեպ­քում, Թուր­քիա­յի վար­չա­պե­տը խոս­տա­ցել է հա­ կա­դար­ձել կրկնու­թյան դեպ­քում և Բա­շար ալ Ա­սա­դի վար­չա­կար­ գը սպառ­նա­լիք ան­վա­նել Թուր­ քիա­յի և ն­րա քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար։ Ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի հե­տա­ գա զար­գա­ցում­ն ե­րը դեռ ցույց կտան, թե կկա­րո­ղա­նան արդ­յոք կող­մե­րը խու­սա­փել առ­ճա­կա­ տու­մից՝ պահ­պա­նե­լով հա­րա­բե­ րա­կան խա­ղա­ղու­թյու­նը:  n Հա­րութ Էք­ման­յան

Եվ­րո­պան պատ­րաստ­վում է գա­գա­թա­ժո­ղո­վի

Լ­րաց­նե­լու սո­ցիա­լա­կան բա­ցը

Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վին ի­րա­վունք կվե­րա­պահ­վի «խմբագ­րե­լու» եվ­րո­գո­տու երկր­նե­րի բյու­ջե­նե­րը

Microsoft-ը $1,2 մլրդ­-ով ձեռք է բե­րել «կոր­պո­րա­տիվ Facebook»-ը

Գա­գա­թա­ժո­ղո­վի շրջա­նա­ կում, ըստ պար­բե­րա­կա­նի, ԵՄ երկր­նե­րին կա­ռա­ջարկ­վի հա­մա­ ձայ­նեց­նել պետ­պարտ­քի չա­փը, ինչ­պես նաև ստեղ­ծել միաս­նա­ կան կար­գա­վո­րիչ մար­մի ն, ո­րը կհետևի խո­շոր բան­կե­րի վար­ կա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը։ Հի­ շեց­ նենք, որ ԵՄ 25 երկր­ նե­րը ստո­րագ­րել են բյու­ ջե­տա­յին պակտ, ո­րը միու­ թյան ան­դամ պե­տու­թյուն­նե­րին

Նյութերը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

ԵՄ-ում ո­րո­շել են հստա­կեց­նել պար­տա­վո­րու­ թյուն­նե­րը։

պար­տա­վո­րեց­նում է բյու­ջե­նե­ րի դե­ֆի­ցի­տը ծրագ­րել ՀՆԱ-ի 0,5%-ը չգե­րա­զան­ցող մա­կար­ դա­կում։ Պակ­տի ստո­րագ­րու­մից հրա­ժար­վել են Մեծ Բ­րի­տա­նիան և Չե­խիան։ Հա­մա­ձայ­նա­գիրն ա­ ռայժմ չի գոր­ ծում, այն դեռ պետք է հաս­տա­տեն տե­ղա­կան խորհր­դա­րան­նե­րը։ Ակն­կալ­ վում է, որ պակ­տի վա­վե­րա­ցու­մը կտևի մոտ մեկ տա­րի։ Այն երկր­ նե­րը, ո­րոնք կհրա­ժար­վեն հաս­ տա­ տել այն, կզրկվեն ԵՄ ֆի­ նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյու­նից։  n

Microsoft-ի գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Ս­թիվ Բալ­մե­րի խոս­քով՝ Yammer-ը ո­լոր­տի լա­վա­գույն ըն­կե­րու­թյունն է, ո­րը պետք է ին­տեգր­վի կոր­պո­ րա­ցիա­յի ամ­պա­յին տեխ­նո­լո­գիա­ նե­րի ա­ճող պորտ­ֆե­լում։ «Կոր­ պո­րա­տիվ Facebook»-ի գնու­մը Microsoft-ին կօգ­նի փոխ­հա­տու­ցել Microsoft Office-ի գոր­ծի­քա­կազ­մի «սո­ցիա­լա­կան բա­ցը», վստահ են փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Ներ­կա­յում Yammer-ն ա­վե­ լի քան 4 մլն ան­ հա­ տա­ կան օգ­ տա­տեր ու­նի, ո­րոնց 20%-ը վճա­ րում է ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի դի­ մաց։ Ըն­կե­րու­թյու­նը մինչ այս $142  մլն-ի վեն­չու­րա­յին կա­պի­ տալ է ներգ­րա­վել։ Yammer-ը վեր­ ջին մեկ տա­ րում Microsoft-ի երկ­ րորդ խո­ շոր ձեռք­բե­րումն է՝ հնա­րա­վոր IPO-ին ըն­դա­ռաջ։ Ան­ցած տար­ վա մա­ յի­ սին Microsoft-ը գնեց

terra.com

Պար­բե­րա­կա­նի հա­ղորդ­մամբ՝ Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վին կա­ ռա­ջարկ­վի բյու­ջեի ծախ­սե­ րի կրճատ­ ման հա­ տուկ ծրա­ գիր մշա­կել յու­րա­քանչ­յուր երկ­ րի հա­մար, ո­րը կգե­րա­զան­ցի դե­ֆի­ցի­տի հա­մար սահ­ման­ված ա­ռաս­տա­ղը։ Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ ղո­վի ա­ռա­ջար­կը, այ­դու­հան­ դերձ, խորհր­դատ­վա­կան բնույթ կկրի։ ԵՄ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը կկա­րո­ղա­նան նաև տու­գանք­ներ կի­րա­ռել օ­րի­նա­խախտ երկր­նե­րի նկատ­մամբ։

Microsoft կոր­պո­րա­ցիան հայ­տա­րա­րել է կոր­պո­րա­տիվ ներ­քին սոց­ցան­ցե­րի հա­մար ծրագ­րա­յին ա­պա­հո­վում մշա­կող Yammer Inc կոր­պո­րա­ցիա­յի ձեռք­բեր­ման մա­սին։ Վեր­ջինս մաս­նա­գի­տա­կան շրջա­նակ­նե­րում ա­վե­լի շատ հայտ­նի է «կոր­պո­րա­տիվ Facebook» ան­վամբ։ Գոր­ծար­քը Microsoft-ին $1,2  մլրդ­ է ար­ժե­ցել։

euobserver.com

Եվ­րա­միու­թյան իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րը կկա­րո­ղա­նան «խմբագ­ րել» եվ­րո­գո­տու այն երկր­նե­րի բյու­ջե­նե­րը, ո­րոն­ցում դե­ֆի­ցի­ տը կգե­րա­զան­ցի ՀՆԱ-ի 3%ը։ Այս մա­սին գրում է Financial Times-ը՝ վկա­յա­կո­չե­լով իր տրա­մադ­րու­թյան տակ հայտն­ ված փաս­տաթղ­թե­րը, ո­րոնք քննարկ­վե­լու են հու­նի­սի 2829-ը Բր­յու­սե­լում կա­յա­նա­լիք ԵՄ գա­գա­թա­ժո­ղո­վին։

Yammer-ի գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Դեյ­վիդ Սաք­սը (ձա­խից) և Microsoft-ի գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Ս­թիվ Բալ­մե­րը։

ին­տեր­նե­տա­յին կա­պի խո­շո­րա­ գույն Skype ծա­ռա­յու­թյու­նը։ Գոր­ծար­քը կփակ­վի կար­գա­վո­ րիչ­նե­րի հաս­տա­տու­մից հե­տո։  n


| № 91 (160), չորեքշաբթի, հունիսի 27, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Տիկ­նի­կը ե­զա­կի երևույթ է մարդ­կու­թյան պատ­մու­թյան մեջ Տիկ­նի­կա­յին գոր­ծիչ­նե­րի մի­ջազ­գա­յին միու­թյու­նը՝ UNIMA-ն, ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ա­մե ­նա­հին կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րից է, այն ստեղծ­վել է 1929թ. Պ­րա­հա­յում: Այ­սօր միու­թյանն ան­դա­մակ­ցում է 76 եր­կիր, այդ թվում՝ Հա­յաս­տա­նը՝ ի դեմս «UNIMA-­Հա­յաս­տան» կենտ­րո­նի: Վեր­ջի­նիս նա­խա­գահ ու UNIMA-ի խորհր­դի ան­դամ Ար­մե ն Սա­ֆար­յա­նի հետ Սի­վիլ­Նեթը զրու­ցել է միու­թյան վեր­ջին հա­մա­ժո­ղո­վի, ա­պա­գա ծրագ­րե­րի և տիկ­նի­կա­յին ար­վես­տի յու­ րա­հատ­կու­թյուն­նե­րի մա­սին: -Չի­նա­կան Չեն­դու քա­ղա­ քում վեր­ջերս մաս­նակ­ ցե­ցիք UNIMA-ի հա­մա­ժո­ ղո­վին։ Ի՞նչ հե­տաքր­քիր ծրագ­րեր էիք ներ­կա­յաց­րել այս ան­գամ։ -Հա­մա­ժո­ղո­վին յու­րա­քանչ­ յուր ան­դամ եր­կիր ներ­կա­յա­նում է վեր­ջին չորս տա­րի­նե­րի գոր­ ծու­նեու­թյան հաշ­վետ­վու­թյամբ, ինչ­պես նաև ա­ռա­ջարկ­ներ ներ­ կա­յաց­նում ա­պա­գա ծրագ­րե­րի վե­րա­բեր­յալ: Հայ տիկ­նի­կա­յին գոր­ծիչ­ներն այս տա­րի նոր ծրա­ գիր ա­ռա­ջար­կե­ցին, որն ըն­դուն­ վեց հա­մա­ժո­ղո­վի կող­մից: Այն կոչ­վում է «Տի­նիկ­նե­րը հա­նուն խա­ղա­ղու­թյան Մի­ջերկ­րա­կան ծո­վի ա­վա­զա­նի երկր­նե­րում»: Ն­մա­նա­տիպ ծրա­գիր ներ­ կա­ յաց­ րել էի նաև 1994թ., ո­ րի շրջա­նա­կում մեր բո­լոր տիկ­նի­ կա­յին ազ­գա­յին կենտ­րոն­նե­րը ե­րեք տար­վա ըն­թաց­քում բա­ ցօ­թյա տո­նա­կա­տա­րու­թյուն­ ներ անց­կաց­րին հինգ երկ­րում: Այն մեծ ար­ձա­գանք գտավ։ Նոր ծրագ­րում ա­ռա­ջար­կել եմ նա­ վով շրջել Մի­ջերկ­րա­կան ծո­վով և ա­մե ն երկ­րի նա­վա­հանգս­տում մեծ տոն կազ­մա­կեր­պել: Ար­ դեն ձևա­վոր­վում է նա­խա­ձեռ­ նող խումբ, ո­ րը պի­ տի մշա­ կի ման­րա­մաս­նե­րը։ Չեն­դո­ւի Ստ­վեր­նե­րի տիկ­ նի­կա­յին ար­վես­տի ազ­գա­յին

աշ­խար­հահռ­չակ թան­գա­րա­ նին մենք այս տա­րի նվի­րե­ցինք մեր եր­կուհա­զա­րամ­յա պատ­ մու­թյուն ու­նե­ցող «Կա­րա­պետ» տիկ­նի­կի կրկնօ­րի­նա­կը, ո­րը մշտա­ կան տեղ գտավ հիմ­նա­ կան ցու­ցադ­րու­թյու­նում:

Տիկ­նի­կա­յին գոր­ ծիչ­նե­րի մի­ջազ­ գա­յին միու­թյա­ն խորհր­դի ան­դամ, «UNIMA-­Հա­յաս­ տան» կենտ­րո­նի

-Ինչ­պի­սի՞ն է տիկ­նի­կա­յին ար­վես­տի այ­սօ­րը աշ­խար­ հում և Հա­յաս­տա­նում։ -Պատ­կե­րաց­րեք, որ Հա­յաս­ տա­նը բա­վա­կան ա­ռա­ջա­տար դիր­քե­րում է: Կան երկր­ներ, ո­րոնք մեծ դժվա­րու­թյամբ են մաս­նակ­ցում UNIMA-ի հա­մա­ժո­ ղո­վին: Զար­մա­նա­լի է, բայց Գեր­ մա­նիա­յի պես զար­գա­ցած երկ­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը դժգո­հում էր, թե որ­քան ծանր է ի­րենց վի­ճա­ կը, որ տիկ­նի­կա­յին թատ­րո­նով երկ­րում չեն հե­տաքրքր­վում: Մեզ մոտ ու­շադ­րու­թյուն կա տիկ­նի­կա­յին գոր­ծիչ­նե­րի հան­ դեպ և ոչ միայն պե­ տու­ թյան կող­մից: Հա­յաս­տա­նում տասն­ յակ տիկ­նի­կա­յին թատ­րոն­ներ ու ստու­դիա­ներ են գոր­ծում: «UNIMA-­Հա­յաս­տան»-ից բա­ ցի՝ բազ­մա­թիվ կազ­մա­կեր­պու­ թյուն­ներ կան, ո­րոնք գի­տակ­ ցում են տիկ­նի­կա­յին թատ­րո­նի նե­րազդ­ման ու­ժը և ա­ջակ­ցում են դրա զար­գաց­մա­նը: Ի­հար­ կե, մենք հա­սա­րա­կա­կան կազ­ մա­կեր­պու­թյուն ենք և չու­նենք

նա­խա­գահ Ար­մե ն Սա­ֆար­յան։

մշտա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն: Սա­ կայն սա մեզ պար­ տադ­ րում է լա­վա­գույնս աշ­խա­տել: -Կենտ­րո­նի կազ­մում թա­ տե­րա­խումբ ու­նե՞ք։ -«Կա­րա­պետ» թա­տե­րա­ խումբն է, ո­րը, ի դեպ, միակն է UNIMA-ի 76 երկր­նե­րի կենտ­րոն­ նե­րի թվում: Ես մաս­նա­գի­տու­ թյամբ բե­մադ­րիչ եմ և դե­րա­սան ու չէի կա­րող միայն վար­չա­կան գոր­ծու­նեու­թյամբ բա­վա­րար­ վել: «Կա­րա­պետ»-ը շրջիկ թատ­ րոն է, մենք շենք չու­նենք, բայց անվ­ճար ներ­կա­յա­ցում­ն եր ենք խա­ղում ամ­բողջ Հա­յաս­տա­նում, ար­տերկ­րում: Հի­մա շեն­քի պա­ հան­ջը զգաց­վում է։ -Պե­տա­կան տիկ­նի­կա­յին թատ­րո­նի հետ հա­մա­գոր­ ծակ­ցո՞ւմ եք։ -Ի­հար­կե, մեր լա­վա­գույն կադ­րե­րը Թու­ման­յա­նի ան­վան

«Ոս­կե ծի­րա­ն»-ը կեզ­րա­փա­կի Մի­քա­յել Հա­նե­կեի «Սե­րը» «Ոս­կե ծի­րան» 9-րդ մի­ջազ­գա­ յին կի­նո­փա­ռա­տո­նը կա­վարտ­ վի Կան­նի 65-րդ փա­ռա­տո­նի գլխա­վոր մրցա­նա­կա­կիր «Սեր» ֆիլ­մով: Կի­նոաշ­խար­հի ա­մե­ նա­հե­ղի­նա­կա­վոր մրցա­նակ­ նե­րից մե­կի՝ «Ոս­կե ար­մա­վե­ նու» կրկնա­կի մրցա­նա­կա­կիր, հռչա­կա­վոր Մի­քա­յել Հա­նե­կեի դրա­ ման արժևոր­ ված է հատ­ կա­պես աշ­խար­հահռ­չակ դե­րա­ սան­նե­րի՝ Ժան-­Լո­ւի Տ­րին­տին­ յա­նի, Է­մա­նո­ւել­լա Ռի­վա­յի և Ի­զա­բել Յու­պե­րի խա­ղով:

-Ո՞րն է տիկ­նի­կա­յին թատ­ րո­նի յու­րա­հատ­կու­թյու­նը։ -Տիկ­նի­կա­յին ար­վեստն ինք­ նին ա­ռանձ­նա­հա­տուկ է: Դ­րա մի­ջո­ցով հե­տաքր­քիր կապ է ստեղծ­վում մար­դու և հան­դի­ սա­տե­սի միջև: Ինձ ճիշտ կհաս­ կա­նան բո­լոր դրա­մա­տիկ դե­ րա­սան­նե­րը՝ տիկ­նի­կը ան­բա­ ցատ­րե­լի դեր է խա­ղում ա­զատ ըն­կալ­ման հար­ցում: Ե­թե դե­րա­ սա­նին տես­նե­լով՝ հան­դի­սա­տե­ սը ո­րո­շա­կի կա­պի մեջ է մտնում նրա ան­ձի հետ՝ դեր են խա­ղում սե­փա­կան պատ­կե­րա­ցում­ն ե­րը, մեր­ժում­ն երն ու ըն­դու­նում­ն ե­րը, ա­պա տիկ­նի­կը թույլ չի տա­լիս

-Արդ­յոք կա՞ն Հա­յաս­տա­ նում լավ նկա­րիչ­ներ, ստեղծ­վո՞ւմ են նոր ո­ճի տիկ­նիկ­ներ։ -Ժա­մա­նա­կին ու­նեինք շատ լավ նկա­րիչ­ներ: Մեր սե­րուն­ դը ֆի­նան­սա­պես ա­պա­հով­ված էր, մենք ի­րոք ստեղ­ծա­գոր­ծում էինք: Հի­մա ե­րի­տա­սարդ­նե­րը ժա­մա­նակ չու­նեն նման գոր­ծով լուրջ զբաղ­վե­լու հա­մար: Մենք մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րին հրա­վի­րում ենք հե­տաքրքր­վող մաս­նա­գետ­ նե­ րի, բայց թե նրանք պա­ սիվ են: Ու ստաց­ վում է, որ տիկ­ նիկ­ նե­րը տխուր են, հին են, ան­հե­ տաքր­քիր: Անց­յալ տար­վա­նից մենք հայ­տա­րա­րել ենք ո­րա­ կի տաս­նամ­յակ: Լավ է, որ շատ թատ­րոն­ներ ու­նենք, բայց հի­ մա ար­դեն պի­տի ո­րա­կի բարձ­ րաց­ման ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­ տենք:  n

Հայ ժա­մա­նա­կա­կից կոմ­պո­զի­տոր­նե­րի սո­նատ­նե­րը մեկ սկա­վա­ռա­կում Աշ­խա­տանք­նե­րը կհնչեն Լևոն Մու­րադ­յա­նի և Հայկ Մե­լիք­յա­նի կա­տար­մամբ

filmofilia.com

Ֆ­րան­սիա­յի, Գեր­մա­նիա­յի և Ավստ­րիա­յի հա­մա­տեղ ար­տադ­ րու­թյամբ ստեղծ­ված ֆիլ­մը տա­ րեց զույ­գի՝ ե­րաժշ­տու­թյան ու­ սու­ցիչ­ներ Ան­նի և Ժոր­ժի սի­րո փոր­ձու­թյան պատ­մու­թյունն է: «Ոս­կե ծի­րան»-ը կեզ­րա­փակ­վի «Սեր» ֆիլմի մեկ բա­ցա­ռիկ ցու­ ցադ­րու­թյամբ: Մի­քա­յել Հա­նե­ կեն՝ ֆիլ­մի ռե­ժի­սո­րը, հա­վա­նա­ բար Հա­յաս­տան չի ժա­մա­նի: Ի դեպ՝ «Երևան­ յան պրե­ միե­ րա­նե­ր»-ի ծրագ­րում կցու­ցադր­ վի նաև Կան­նի փա­ռա­տոնն այս տա­րի բա­ցած Ո­ւես Ան­դեր­սո­նի

պե­տա­կան տիկ­նի­կա­յին թատ­ րո­նից են ե­կել: Ես ինքս դիպ­լո­ մա­յին աշ­խա­տանքս այն­տեղ եմ ներ­կա­յաց­րել: Մեր լա­վա­գույն ու­ժե­րը Երևա­նի խա­մա­ճիկ­նե­րի պե­տա­կան և Գ­յում­րիի տիկ­նի­ կա­յին թատ­րոն­նե­րից են սե­րում:

շեղ­վել ի­րե­նից: Հան­դի­սա­տե­ սը չի կա­պում տիկ­նի­կի կեր­պա­ րը ոչ մի այլ կեր­պա­րի՝ սե­րիա­ լի հե­րո­սի, ծա­նո­թի հետ: Տիկ­նի­ կը չի ճնշում, չի նսե­մաց­նում, նա պար­զա­պես հա­ղոր­դում է նյու­ թը: Այն ե­զա­կի երևույթ է մարդ­ կու­թյան պատ­մու­թյան մեջ: Պա­ տա­հա­կան չէ, որ տիկ­նի­կա­յին ար­ վեստն այդ­ քան հին պատ­ մու­ թյուն ու­ նի: Բա­ ցի այդ՝ այն ա­զա­տում է դե­րա­սա­նին, ո­րը չի կաշ­կանդ­վում: Տիկ­նի­կա­յին ար­վես­տը թույլ է տա­լիս բե­մադ­րել ցան­կա­ ցած ժան­րում, ցան­կա­ցած ժա­ մա­նա­կաշր­ջա­նի ստեղ­ծա­գոր­ ծու­թյուն՝ օ­պե­րա­յից մինչև դա­ սա­կան ող­բեր­գու­թյուն կամ կա­տա­կեր­գու­թյուն:

«Ոս­կե ծի­րա­ն»-ը կեզ­րա­փա­կի Մի­քա­յել Հա­նե­կեի «Սե­ր» ֆիլմը։

«Ծա­գող լուս­նի թա­գա­վո­րու­ թյուն» ֆիլ­ մը: «Երևան­ յան պրե­ միե­րա­նե­ր»-ը կներ­կա­յաց­նի նաև Կան­ նի հիմ­նա­ կան մրցույ­ թի մաս­նա­կից «Բ­լուր­նե­րից

այն կողմ» և «Դ­ րախտ. սեր» աշ­խա­տանք­նե­րը։ «Ոս­կե ծի­րան» Երևա­նի 9-րդ մի­ջազ­գա­յին կի­նո­փա­ռա­տո­նը կանց­կաց­վի հու­լի­սի 8-15-ը:  n

Հա­յաս­տա­նում է թավ­ջու­թա­կա­ հար Լևոն Մու­րադ­յա­նը (Պոր­ տու­գա­լիա), ո­րը թեև հայ­րե­նիք է ժա­մա­նել Ալ­տի և թավ­ջու­թա­ կի փա­ռա­տո­նին մաս­նակ­ցե­լու նպա­տա­կով, սա­կայն մեկ ա­ռա­ քե­լու­թյուն ևս­ ու­նի: Լևոն Մու­ րադ­յա­նը դաշ­նա­կա­հար Հայկ Մե­լիք­յա­նի հետ շու­տով կսկսի ժա­մա­նա­կա­կից հայ կոմ­պո­ զի­տոր­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն­նե­րի ձայ­նագր­ման աշ­խա­ տանք­նե­րը: Ս­կա­վա­ռա­կում տեղ կգտնեն Հա­րու­թյուն Դել­լալ­յա­նի, Կա­րեն Խա­չա­տուր­յա­նի, Տիգ­րան Ման­սուր­յա­նի և Ա­վետ Տեր­տեր­ յա­նի թավ­ջու­թա­կի և դաշ­նա­մու­ րի հա­մար գրված սո­նատ­նե­րը:

Ի դեպ՝ հու­ լի­ սի 2-ին Երևա­ նի Կո­մի­տա­սի ան­վան կա­մե­ րա­յին ե­րաժշ­տու­թյան տա­նը ե­րա­ժիշտ­նե­րը կներ­կա­յաց­նեն Դել­լալ­յա­նի և Խա­չա­տուր­յա­նի սո­նատ­նե­րը: «Դել­լալ­յա­նը չա­փա­զանց հա­ մեստ մարդ էր և չէր հա­ մար­ ձակ­վում ինձ իր ստեղ­ծա­գոր­ ծու­թյունն ա­ռա­ջար­կել: Նա սո­ նատն ինձ ու­ ղար­ կեց դստեր մի­ջո­ցով, ո­րը հե­տա­գա­յում իմ կի­նը դար­ձավ»,– ե­րեկ հրա­վիր­ ված մա­մու­լի ա­սու­լի­սին կոմ­պո­ զի­տո­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ նե­րին իր ծա­նո­թու­թյան պատ­ մու­թյանն անդ­րա­դար­ձավ Լ­ևոն Մու­րադ­յա­նը:  n Շարքը պատրաստեց Մարիա Հովսեփյանը

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda