Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ., www.orakarg.am

Սև­ծով­յան լա­վա­տե­սու­թյուն

Չ­կա­րո­ղա­ցան ոչ թե կան­խա­տե­սել, այլ տես­նել ճգնա­ժա­մը

Հա­յաս­տա­նը լա­վա­գույնս է օգ­տա­գոր­ծում հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը Առևտ­րի և զար­գաց­ման սևծով­յան բան­կի հիմ ­ն ա­դիր­նե­րի շար­քում

Օս­կան­յա­նը՝ վար­չա­պե­տի ե­լույ­թի մա­սին

էջ 4 ›››

Թ­վիստ՝ մինչև տա­րե­վերջ Բեռ­նան­կեն խոր­հուրդ է տվել տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րի այլ բա­լա­սան փնտրել

էջ 3 ›››

Ինչ­պես միջ­նա­դար­յան Ճա­պո­նիա­յում

Նվարդ Մանասյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Ինչ­պես դառ­նալ նա­խա­գահ

Դժ­վար օ­րերն առջևում

Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Զար­գա­ցում 3.0

Ջաս­թին Յի­ֆու Լինը Project Syndicate-ի համար էջ 5 ›››

Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կը «Հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­ սու­թյան հե­ռան­կար­ներ» (Global Economic Prospects) հու­նիս­յան զե­կույ­ցում Հա­յաս­տա­նի տնտե­սա­կան ա­ճի կան­խա­տե­սումն ի­ջեց­րել էր 0,2-տո­կո­սա­յին կե­ տով՝ մինչև 4,1%։ Այ­դու­հան­դերձ, ՀԲ-ի Եվ­րո­պա­յի և Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յի տա­րա­ծաշր­ջա­նի Հա­րա­վա­ յին Կով­կա­սի երկր­նե­րի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տնօ­րեն Ա­սադ Ա­լա­մը, ո­րը հու­լի­սի 1-ից լքե­լու է այս պաշ­տո­նը, ե­րեկ հայ­տա­րա­րել է, թե Հա­յաս­տա­նի հա­մար միան­ գա­մայն հա­սա­նե­լի է հա­մա­րում ՀՆԱ-ի ա­ճի 7% ցու­ ցա­նի­շը։ Հի­շեց­նենք՝ կա­ռա­վա­րու­թյան ա­ռա­ջին՝ ար­ տա­ հերթ նիս­ տում նման թիվ էր հնչեց­ րել նա­ խա­ գահ Սերժ Սարգս­յա­նը։

MSCI Greece-ը չի հա­մա­ պա­տաս­խա­նում զար­գա­ ցած շու­կա­նե­րին ներ­կա­ յաց­վող պա­հանջ­նե­րին էջ 6 ›››

Մի­ջու­կա­յին Թա­նե­րը Թուր­քիան 12 մի­ջու­կա­յին է­ներ­գաբ­լոկ կկա­ռու­ցի ա­ռա­ջի­կա 7-8 տա­րում էջ 6 ›››

Թուր­քիան և ԵՄ-ն ա­նայ­ցա­գիր ռե­ժի­մի հաս­տատ­ման մա­սին հու­շա­գիր են ստո­րագ­րել էջ 7 ›››

Հ­րա­ժեշտ բարձր ա­ճով ՀԲ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տնօ­րե­նը հա­մա­ձայ­նեց 7%-ի հետ

Հու­նաս­տա­նը կդառ­նա զար­ գա­ցող եր­կիր

Հույս թու­նե­լի վեր­ջում

օ ր ա թ ե ր թ

Ֆոտոլուր

Եր­կօր­յա քննար­կում ­ն ե­րի շո­կից հե­տո ՀՀԿ-ն մտ­նում է ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կին ա­դապ­տաց­վե­լու փուլ: n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

Ըստ panorama.am-ի՝ Ա­ սադ Ա­լա­մը նշել է, որ շատ բան կախ­ված կլի­նի կա­ռա­վա­ րու­թյան ծրագ­րից, ինչ­ պես նաև գլո­բալ տնտե­սու­ թյան ի­րա­վի­ճա­կից։ Ըստ նրա՝ ար­ դեն կան Հա­ յաս­ տա­ նի այս տար­ վա 1-ին

վարքագիծ

Նա­խա­գահ­ներ ա­ռանց երկ­րի

ԱՄՀ-ն կր­կին ռիս­կեր է տես­նում

Ե­գիպ­տո­սում հե­տաձգ­վել է նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րի արդ­յունք­նե­րի հրա­պա­րա­կու­մը էջ 7 ›››

Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մը (ԱՄՀ) նա­խազ­գու­ շաց­րել է հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյա­նը սպառ­նա­ցող ռիս­կե­րի մա­սին՝ հաշ­վի առ­նե­լով եվ­րո­պա­կան պարտ­քա­ յին ճգնա­ժամն ու զար­գա­ցած տնտե­սու­թյուն­նե­րում դրա­ մա­վար­կա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան չա­փից ա­վե­լի խստա­ ցու­մը։ Այս մա­սին նշվում է Մեծ քսան­յա­կի լոս­քա­բոս­յան գա­գա­թա­ժո­ղո­վում ներ­կա­յաց­ված ԱՄՀ զե­կույ­ցում։

Ռու­սա­կան դպրո­ցը վե­րա­ դարձ­րեց մեզ գեր­մա­նա­կան կա­տա­րո­ղա­ կան ար­վես­տը

Հարցազրույց դաշ­նա­կա­հար Բերնդ Գ­լեմ­զերի հետ էջ 8 ›››

9 771829 331002

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

I SSN 1829- 331X

12158 >

էջ 6 ›››

«Հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­ սա­կան ա­ճը դան­դա­ղում է, և Եվ­րո­պա­յում շա­րու­նակ­ վող պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­ մը լուրջ սպառ­ նա­ լիք է ֆի­ նան­սա­կան կա­յու­նու­թյան հա­մար»,– աս­ված է ԱՄՀ զե­ կույ­ցում։ Այն հա­մաշ­խար­հա­ յին ա­ռաջ­նորդ­նե­րին հա­մա­ տեղ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի կոչ

է պա­րու­նա­կում և վեր­ջին­ նե­րիս ու­շադ­րու­թյու­նը հրա­ վի­րում գոր­ծազր­կու­թյան բարձր մա­կար­դա­կի վրա։ «Հա­մաշ­խար­հա­յին ա­ռաջ­ նորդ­նե­րի հա­մա­տեղ գոր­ ծո­ղու­թյուն­նե­րը թույլ կտան տնտե­սա­կան կա­յուն աճ ա­պա­հո­վել։ Այս պայ­ման­ նե­րում հա­մաշ­խար­հա­յին

ՀՆԱ-ն ա­ռա­ջի­կա հինգ տա­ րում կա­րող է ա­ճել լրա­ցու­ ցիչ 2,5-տո­կո­սա­յին կե­տով, կշտկվեն հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյան դիս­բա­լանս­ նե­րը»,– հա­մոզ­ված են հիմ­ նադ­րա­մի փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Ն­շենք, որ ԱՄՀ կան­խա­ տես­մամբ՝ հա­մաշ­խար­ հա­յին տնտե­սա­կան ա­ճի տեմպն աս­տի­ճա­նա­բար ա­րա­գա­նա­լու է. ըն­թա­ցիկ տա­րում ցու­ցա­նի­շը կկազ­ մի 3,5%, 2013թ.՝ 4%։ Ա­ ճի գլխա­վոր խթան կշա­րու­ նա­կեն մնալ զար­գա­ցող երկր­նե­րի տնտե­սու­թյուն­ նե­րը։  n

ե­ռամս­յա­կի ՀՆԱ-ի ցու­ցա­ նիշ­նե­րը՝ 4,7% տնտե­սա­ կան ա­ճով, և ի­րենք սպա­ սում են կի­սամ­յա­կի արդ­ յունք­նե­րին՝ ակն­կա­լե­լով, որ դրանք ա­ վե­ լի բարձր կլի­նեն:

Ա­սադ Ա­լա­մը նշել է նաև, որ 2012թ. սկզ­ բին Հա­ յաս­ տա­նի տնտե­սու­թյան վե­ րա­բեր­յալ ՀԲ-ի կող­մից ար­ված կան­խա­տե­սում­ն ե­ րը՝ 4,1-4,3% տնտե­սա­կան աճ, կվե­րա­նայ­վեն մինչև ա­շուն։ «Մենք ոգևոր­ված ենք Հա­յաս­տա­նի նա­խա­ գա­հի կող­մից հայ­տա­րար­ ված 7%-ա­ նոց ա­ ճով, և այդ հա­մա­տեքս­տում է, որ զգու­շա­վոր լա­վա­տե­սու­ թյուն ցու­ցա­բե­րե­ցինք»,– ա­սել է նա: ՀԲ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տնօ­րե­նի այս հայ­տա­րա­ րու­թյու­նն ու­շագ­րավ է այն­ քա­նով, որ կար­ծես հա­կա­ սում է կազ­մա­կեր­պու­թյան

էջ 4 ›››


| № 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն

Ինչ­պես միջ­նա­դար­յան Ճա­պո­նիա­յում

Խմբագրական

Դժ­վար օ­րերն առջևում Կա­ռա­վա­րու­թյան՝ ա­ռա­ջի­կա հինգ տա­րի­նե­րի ծրա­ գի­րը Ազ­գա­յին ժո­ղո­վում ըն­դուն­վեց ձայ­նե­րի 75 կողմ, 47 դեմ, 1 ձեռն­պահ հա­րա­բե­րակ­ցու­թյամբ։ Կա­ռա­վա­ րու­թյան ներ­կա­յաց­րած ծրագ­րին կողմ են քվեար­կել միայն ՀՀԿ-ն ու ՕԵԿ-ը: Խորհր­դա­րա­նա­կան մյուս բո­ լոր ու­ժե­րը հա­վա­նու­թյուն չեն տվել ծրագ­րին: Կա­ռա­վա­րու­թյան ծրա­գի­րը 75 պատ­գա­մա­վո­րի հա­ վա­նու­թյանն ար­ժա­նաց­նե­լու հա­մար ՀՀԿ պատ­գա­ մա­վոր­նե­րի շար­քե­րում բարձր աս­տի­ճա­նի մո­բի­լի­զա­ ցիա էր հայ­տա­րար­վել, և ք­վեար­կու­թյա­նը ներ­կա են ե­ղել այն պատ­գա­մա­վոր­նե­րը, ո­րոնց խորհր­դա­րա­ նում հազ­վա­դեպ կա­րե­լի է տես­նել: Միայն այս փաս­ տը վկա­յում է, որ ՀՀԿ վեր­նա­խա­վը կա­ռա­վա­րու­թյան ծրագ­րի քվեար­կու­թյան ա­ռու­մով խիստ ան­հանգս­ տա­ցած էր: Պատ­ճա­ռը ա­մե ­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ կոա­լի­ցիա­յից դուրս գտնվող խորհր­դա­րա­նա­կան խմբակ­ցու­թյուն­նե­րի խիստ դիր­քո­րո­շումն էր կա­ռա­ վա­րու­թյան նոր ծրագ­րի նկատ­մամբ: ՀՀԿ-ին, ի­հար­կե, հա­ջող­վեց ծրա­գի­րն անց­կաց­նել, սա­կայն հո­գե­բա­նո­ րեն և քա­ղա­քա­կա­նա­պես Տիգ­րան Սարգս­յա­նի կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը տա­պալ­վեց: Կա­ռա­վա­րու­թյան ծրագ­րին դեմ ար­տա­հայտ­վող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի դիր­քո­րո­ շու­մը հու­շում է, որ ներ­կա­յաց­ված ծրագ­րի ի­րա­գործ­ ման ըն­թաց­քում հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը կանգ­նե­լու են լուրջ դժվա­րու­թյուն­նե­րի ա­ռաջ: Ն­րանց ներ­կա­յաց­րած յու­րա­քանչ­յուր նա­խա­ձեռ­նու­թյուն և օ­րեն­քի նա­խա­գիծ ըստ էու­թյան անց­նե­լու է ման­րա­դի­տա­կի տա­կով, և ա­մե ն ին­չի նկատ­մամբ լի­նե­լու է հստակ քա­ղա­քա­կան և ծ­րագ­րա­յին վե­րա­բեր­մունք: Նա­խորդ գու­մար­ման խորհր­դա­րա­նում այս կա­ռա­ վա­րու­թյունն իր հա­մար ստեղ­ծել էր ջեր­մո­ցա­յին է­ֆեկտ և ան­կախ խորհր­դա­րա­նից դուրս գտնվող քա­ղա­քա­ կան ու­ժե­րի և հա­սա­րա­կու­թյան վե­րա­բեր­մուն­քից՝ շատ հան­գիստ կա­րո­ղա­նում էր անց­կաց­նել իր նա­խագ­ծե­ րը՝ չար­ժա­նա­նա­լով որևէ լուրջ քննա­դա­տու­թյան և դի­ մա­կա­յու­թյան: Եր­կօր­յա քննար­կումնե­րի շո­կից հե­տո ՀՀԿ-ն մտ­նում է ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կին ա­դապ­տաց­ վե­լու փուլ: Քա­ղա­քա­կան լրջա­գույն դի­մա­կա­յու­թյու­նը չե­զո­քաց­նե­լու հա­մար իշ­խա­նու­թյու­նը կա­րող է ըն­թա­ նալ եր­կու ճա­նա­պար­հով. կա՛մ կա­ռա­վա­րու­թյան ծրագ­ րի հաս­տատ­ման օ­րի­նա­կով ար­հա­մար­հել խորհր­դա­րա­ նա­կան մյուս ու­ժե­րին և սե­փա­կան պատ­գա­մա­վոր­նե­րին բեր­ման են­թար­կե­լով՝ անց­կաց­նել հա­վա­նու­թյան չար­ ժա­նա­ցած նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներն ու օ­րենք­նե­րը, կա՛մ էլ գնալ կոմպ­րո­միս­նե­րի տար­բե­րա­կով՝ հաշ­վի նստե­լով և ըն­դու­նե­լով քա­ղա­քա­կան այլ ու­ժե­րի ա­ռա­ջարկ­ներն ու դի­տո­ղու­թյուն­նե­րը, և դ­րանք ի­րա­կա­նու­թյուն դարձ­ նե­լու ան­կա­րո­ղու­թյան դեպ­քում նա­խա­պատ­րաս­տել իշ­ խա­նու­թյան անցն­ցում հանձն­ման գոր­ծըն­թա­ցը: Դա­տե­ լով գոր­ծող իշ­խա­նու­թյան վար­քագ­ծից՝ նա հակ­ված է ա­ռա­ջին տար­բե­րա­կին: Փոր­ձը ցույց է տա­լիս, որ ՀՀԿ-ն պար­զա­պես ա­դեկ­վատ չէ ի­րա­վի­ճա­կին և կորց­րել է ի­րա­կա­նու­թյան զգա­ցու­մը: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Սի­րում եմ նա­յել, թե ինչ­պես են նո­րան­շա­նակ պաշ­տոն­յա­նե­րը… 9

Նվարդ Մանասյան

Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 21.06.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

8

ԵԿԱ

7

Ճապոնիա

1 Սեյ Սյոնագոն, «Անկողնային նոթագրություններ»

Օրինականություն, 2009

6 5 4

«Ս

ի­ րում եմ նա­ յել, թե ինչ­ պես են նո­րան­շա­նակ պաշ­տոն­յա­ներն ար­տա­ հայ­տում ի­րենց հրճվա­լից խո­նար­ հու­մը: Փե­շե­րը հա­տա­կին, հրա­հանգ­ նե­րը ձեռ­քե­րում հար­գան­քով կանգ­ նած են կայ­սերն ըն­դա­ռաջ: Այ­նու­ հետ, տքնա­ջան ծի­սա­կան պա­րով ու խո­ նարհ­ վե­ լով, այս կողմ են գա­ լիս1»: Տա­սե­րորդ դա­րի ճա­պո­նու­ հու նման ես էլ ան­տար­բեր վա­յե­լում եմ հա­րա­բե­րա­կան խա­ղա­ղու­թյան ա­նի­մաստ ըն­թաց­քը: Այլևս փո­խե­լու ո­չինչ չմնաց: Քա­ղա­քա­կան ճահ­ճում հայտն­ված ճա­պո­նու­հին իր քա­մահ­ րան­քի կոշ­տուկ­նե­րը, այ­նո­ւա­մե ­նայ­ նիվ, կա­րող էր դար­մա­նել մշա­կու­ թա­յին վե­րել­քի առ­հա­վատչ­յան հան­ դի­սա­ցող ար­քու­նա­կան մայ­րա­քա­ ղա­քում, բայց մեզ այդ սպե­ղա­նին էլ չեն թո­ղել՝ քա­ղա­քի ան­հե­տա­ցած 30 պատ­մամ­շա­կու­թա­յին հու­շար­ձան­ նե­րի բախ­տին շու­տով կար­ժա­նա­ նա մեր քա­ղա­քի զարդն ու ժա­ռան­ գու­թյան մա­սը կազ­մող Աֆ­րիկ­յան­ նե­րի տու­նը: Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի 2009թ.­ նի գնա­հա­տա­կան­նե­րով՝ Հա­յաս­ տա­նում օ­րի­նա­կա­նու­թյան կշռված գոր­ծա­կի­ցը կազ­մել է 4,52 միա­ վոր՝ Ճա­պո­նիա­յի 8,49-ի հա­մե­մատ, իսկ հաշ­վետ­վու­նա­կու­թյան ցու­ցա­ նի­շը հնա­րա­վոր 10-ից 2,74 է գրան­ ցել՝ Ճա­պո­նիա­յի 8,08-ի հա­մե­մատ: Դժ­բախ­տա­բար 2012թ. տվյալ­նե­րը դեռևս հա­սա­նե­լի չեն, բայց վեր­ջին շրջա­նի մի շարք զար­գա­ցում­ն ե­րը հստակ ար­ ձա­ նագ­ րում են այս հա­ մա­կար­գի վթա­րայ­նու­թյան ա­մե ­նա­ բարձր ցու­ցա­նի­շը: Փայ­լուն ըն­թա­ցած օ­րի­նա­կե­լի ընտ­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք

3

Հա­մաշ­խար­հա­յին

2

բան­կի 2009թ. գնա­

1

հա­տա­կան­նե­րով՝

0

Հա­յաս­տա­նում օ­րի­ նա­կա­նու­թյան Հաշվետվունակություն, 2009

Կոռուպցիայի դեմ պայքար, 2009

քա­ղա­քա­ցի­նե­րին ու ոչ իշ­խա­նա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րին վստա­հու­թյուն չներշն­չե­ցին, ա­ռա­ջին և ա­մե ­նա­ կարևոր հայ­տո­րո­շի­չը ե­ղան: Հա­ջոր­դիվ, ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան խախտ­մամբ ա­պա­մոն­տաժ­վե­ցին Մաշ­տո­ցի պու­րա­կի ա­պօ­րի­նի բու­ տիկ­ները, ու ՀՀ վար­չա­կան դա­տա­ րա­նի ո­րոշ­մամբ 200 հա­զար դրամ տու­գան­քի ար­ժա­նա­ցան ա­նօ­րի­նա­ կա­նու­թյուն­նե­րին ընդ­դի­մա­ցած քա­ ղա­քա­ցի­նե­րը: Խախտ­վեց ՀՀ Սահ­ մա­նադ­րու­թյամբ ու մի­ջազ­գայ­նագ­ րով սահ­ման­ված հա­մալ­սա­րա­նա­ կան ինք­նա­վա­րու­թյան սկզբունքը, ու կա­մա­յա­կան ո­րոշ­մամբ հե­ռաց­վեց բու­հի ռեկ­տո­րը: Կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ 2009թ. հա­մե­մատ օ­րի­նա­կա­նու­ թյան ցու­ցա­նի­շը բա­րե­լավ­ված լի­նել չի կա­րող, երբ օ­րենք­նե­րին փո­խա­ րի­նե­լու են գա­լիս նպա­տա­կա­հար­ մա­րու­թյունն ու էս­թե­տի­կան: Երկ­ րա­չա­փա­կան պրոգ­րե­սիա­յով ա­ճեց դա­տա­կան հա­մա­կար­գի դեմ ընդվ­ զած փաս­տա­բան­նե­րի թի­վը, և ԱԱԾ կանչ­վեց նախ­կին արտ­գործ­նա­խա­ րարն ու ակ­տիվ քա­ղա­քա­կան գոր­ ծի­չը: Այս ա­մե ­նին գու­մար­վեց ՀՀԿա­կան պատ­գա­մա­վո­րի թիկ­նա­զո­րա­ յին­նե­րի նե­տած ձեռ­նո­ցը ՀՀ պաշտ­ պա­նու­թյան նա­խա­րա­րու­թյա­նը: Հաշ­վետ­վու­նա­կու­թյան ցու­ցա­նի­ շի բա­րե­լավ­ման պայ­ման­նե­րում այս ա­մե ­նը հի­վանդ երևա­կա­յու­թյան

կազ­մել է 4,52 միա­ վոր՝ Ճա­պո­նիա­յի 8,49-ի հա­մե­մատ:

ծնած քրեա­ֆան­տաս­տիկ պա­տում կլի­ներ, բայց ա­րի ու տես՝ ի­րա­կա­ նու­թյուն է: Այս մղձա­վան­ջը հա­սա­րակ մահ­ կա­նա­ցու­նե­րիս հա­մար տա­րի­ներ շա­րու­նակ միակ ի­րա­կա­նու­թյունն է ե­ղել, երբ ման­կա­պիղծ հոր ձեռ­ քե­րից դա­տա­կան կար­գով պաշտ­ պա­նու­թյուն փնտրող, ար­դա­րու­ թյան վեր­ջին հույ­սը կորց­րած մայ­ րը մտա­ծում է երկ­րից հե­ռա­նա­լու մա­սին ու ա­սում, որ նա­խընտ­րում է ի­րեն տան­ջեն օ­տար­նե­րը, քան ի­րա­վազր­կեն յու­րա­յին­նե­րը: Բ­նակ­ չու­թյան ծե­րա­ցումն ու կեն­սա­թո­ շա­կա­յին հա­մա­կար­գի օ­տա­րու­ մը, ար­տա­գաղթն ու ծնե­լիու­թյան ան­կու­մը, ազ­գա­յին ար­ժույ­թի ան­ կա­յու­նու­թյունն ու անմր­ցու­նակ տնտե­սու­թյու­նը, աղ­քա­տու­թյունն ա­գահ վեր­նա­խա­վի ու սո­ցիա­լա­ կան ան­հա­մե­րաշ­խու­թյու­նը. այս բո­լո­րը տի­կին Ք­լին­թո­նի ան­թա­ քույց սի­րա­հետ­ման արդ­յուն­քում կա­րող են այս «խա­ղա­ղու­թյու­ նը» վե­րա­ծել ճգնա­ժա­մի ու հա­կա­ մար­տու­թյան լռակ­յաց նա­խեր­գան­ քի, ո­րից միջ­նա­դա­րի Ճա­պո­նիա­յի նման հաղ­ թած դուրս կգան ռազ­ մա­կան դա­սի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը: Մ­ նում է հու­ սալ, որ այդ ա­ մե­ նից Հա­յաս­տա­նը ՉԹՕ տե­սած տա­տի­ կի նման վա­ խի սինդ­ րո­ մից կաթ­ վա­ծա­հար չի լի­նի:  n

Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յան

Ի

՞նչ կա­ րող են հա­ կադ­ րել Ման­ վել Գ­րի­գոր­յա­նը կամ Շու­ շան Պետ­րոս­յա­նը կա­ռա­վա­րու­ թյան հաս­ցեին հնչող ծրագ­րա­յին քննա­դա­տու­թյուն­նե­րին: Կա­ռա­վա­րու­թյան ներ­կա­յաց­րած նոր ծրագ­րի շուրջ քննար­կում­ն ե­րը Ազ­գա­յին ժո­ղո­վում ցույց տվե­ցին, որ ՀՀԿ-ն ՕԵԿ-ի հետ միա­սին հայտն­վել է ո­րակ­յալ փոք­րա­մաս­նու­թյան կար­ գա­վի­ճա­կում: Կա­ռա­վա­րու­թյա­նը քննա­դա­տող­նե­րի ու պաշտ­պա­նող­ նե­րի բա­նա­վե­ճը նման է ծանր հրե­ տա­նու հար­վա­ծից հե­տո ատր­ճա­նա­ կով օդ կրա­կե­լուն: Իշ­խա­նու­թյու­նը, ի դեմս խորհր­դա­ րա­ նի ներ­ կա կազ­ մի, բախ­ վել է մի խո­չըն­դո­տի, ո­րը հ   աղ­թա­հա­րե­լը նրա հա­մար գրե­թե անհ­նար է. պայ­քա­րը

տե­ղա­փոխ­վել է թա­փան­ցիկ քա­ղա­ քա­կան հար­թու­թյուն, որ­տեղ քրեաօ­ լի­գար­խիկ ռե­սուրսն ան­զոր է: Օ­րի­նակ՝ ի՞նչ կա­րող են հա­կադ­րել Ման­վել Գ­րի­գոր­յա­նը, Ռու­բեն Հայ­ րա­պետ­յա­նը, Սամ­վել Ա­լեք­սան­յա­նը կամ Շու­շան Պետ­րոս­յա­նը կա­ռա­վա­ րու­թյան հաս­ցեին հնչող ծրագ­րա­ յին քննա­դա­տու­թյուն­նե­րին, տար­բեր տե­սու­թյու­ննե­րից ար­վող մեջ­բե­րում­ նե­րին: Նույ­նիսկ երևա­կա­յելն է անհ­ նար: Իսկ քիչ թե շատ հա­կադր­վող­ ներն էլ կա՛մ հիմ­նո­ վին վար­ կա­ բեկ­ ված են, կա՛մ նրանց վա­ղուց ար­դեն ոչ ոք չի հա­վա­տում: Քա­ղա­քա­կան ընդ­դի­մու­թյուն ու­ նե­նա­լու նկատ­մամբ ի­մու­նի­տե­տը կորց­րած իշ­խա­նու­թյու­նը (Ա­րամ Մա­ նուկ­յա­նի բնո­րո­շու­մը) այս օ­րե­րին հայտն­վել է բա­վա­կան տխուր ի­րա­ վի­ճա­կում: Այդ ի­րա­վի­ճա­կը լա­վա­ գույնս ա­պա­ցու­ցում է, որ գոր­ծող իշ­ խա­նու­թյու­նը ի­րա­կա­նում պատ­րաստ

չէ քա­ղա­քա­կան մրցակ­ցու­թյան: Հատ­կան­շա­կան է, որ կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը խորհր­դա­րա­նում ան­հար­ մար ի­րա­վի­ճա­կում է հայտն­վել ոչ թե ընդ­դի­մա­դիր­նե­րի հայ­հո­յա­խառն ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի կամ անձ­ նա­կան բնույ­թի վի­րա­վո­րանք­ներ հի­շեց­նող քննա­դա­տու­թյան պատ­ ճա­ռով, այլ զուտ կա­ռու­ցո­ղա­կան ու ծրագ­րա­յին քննա­դա­տու­թյան: Իշ­խա­նու­թյու­նը տևա­կան ժա­մա­ նակ ե­րա­զում էր կա­ռու­ցո­ղա­կան ընդ­դի­մու­թյուն ու­նե­նա­լու մա­սին ու հի­մա ու­նի այն, ո­րից, սա­կայն, նրա վի­ճա­կը գնա­լով բար­դա­նա­լու է: Կա­րե­լի է ար­ձա­նագ­րել, որ էա­կա­ նո­րեն փոխ­վում է քա­ղա­քա­կան պայ­ քա­րի և մր­ցակ­ցու­թյան ողջ բնույթն ու տրա­մա­բա­նու­թյու­նը: Անձ­նա­կան տի­պի վի­րա­վո­րանք­նե­րին ու պի­տա­ կա­վո­րում­ն ե­րին փո­խա­րի­նե­լու է գա­ լիս հա­վա­սա­րակշռ­ված և հիմ­ն ա­ վոր­ված քննա­դա­տութ­յու­նը:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

կշռված գոր­ծա­կի­ցը

ՀՀԿ-ն՝ ո­րակ­յալ փոք­րա­մաս­նու­թյուն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից:

Հայաստան

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ. |

Տեսանկյուն | 3

Ինչ­պես դառ­նալ նա­խա­գահ

Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան

2013

թ. Սերժ Սարգս­յ անն ան­կ աս­կ ած ա­ռա­ջադր­վե­լու է ՀՀ նա­խա­գա­հի պաշ­ տո­ նում։ Ոչ մի կաս­ կած, որ միայն ՀՀԿ-ին բնո­րոշ մե­թոդ­նե­ րով նա կրկին փոր­ձե­լու է դառ­ նալ ՀՀ նա­ խա­ գահ։ Ես չգի­ տեմ, թե ով­ քեր են լի­ նե­ լու այդ ընտ­ րա­պայ­քա­րում նրա մրցա­կից­նե­ րը։ Սա­ կայն որևէ կաս­ կած չու­ նեմ, որ ով էլ լի­նի, զուտ քա­ղա­ քա­կան կեն­սագ­րու­թյան ի­մաս­ տով ա­ռա­վել ար­ժա­նի կլի­նի նա­խա­գահ ընտր­վե­լու։ Եվ ա­հա թե ին­չու։ Ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան երկր­նե­ րում ըն­դուն­ված պրակ­տի­կա է։ Քա­ղա­քա­կան օ­լիմ­պոս հաս­նում

են ոչ թե Աստ­ծո ա­ջակ­ցու­թյու­նը վա­յե­լող կամ միայն ֆի­նան­սա­ կան հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի տի­ րա­պե­տող մար­դիկ, այլ նրանք, ով­քեր քա­ղա­քա­կան կեն­սագ­րու­ թյուն են ու­նե­ցել նաև իշ­խա­նու­ թյու­նից դուրս։ Այ­սինքն՝ ընդ­դի­ մա­դիր են ե­ղել։ Քա­ղա­քա­կան գործ­ չի ին­ չի՞ն է պետք ընդ­ դի­ մա­ դիր լի­ նե­ լը։ Դա նրան պետք է եր­կի­րը բո­լոր խնդիր­նե­րով ըն­ կա­լե­լու հա­մար, քա­նի որ ե­թե միան­գա­մից մտնում ես իշ­խա­ նու­թյուն, ո­րոշ ժա­մա­նակ հե­ տո այդ երկ­ րի խնդիր­ նե­ րը քեզ չեն հե­տաքրք­րում։ Կորց­նում ես ի­րա­կա­նու­թյան զգա­ցու­մը։ Սա­ կայն ա­վե­լի սար­սա­փե­լի է, երբ ի­րա­կա­նու­թյան զգա­ցու­մը կորց­ րած ես վերց­նում իշ­խա­նու­թյու­ նը։ Ա­հա թե ին­չու, ժո­ղովր­դա­ վա­րա­կան երկր­նե­րը վե­րաց­ րե­ցին միա­հե­ծան թա­գա­վո­րա­ կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը, և այ­սօր գոր­ծող բո­լոր թա­գա­վոր­ներն ի­րենց երկր­նե­րում ար­դեն ու­նեն միայն «անգ­լիա­կան թա­գու­հու» կար­գա­վի­ճակ։ Այ­սինքն՝ ներդր­վե­ցին ինս­տի­ տուտ­ներ, ո­րոնք բա­ցա­ռե­ցին մեկ ան­ձի կամ ըն­տա­նի­քի՝ ի­րա­ կա­նու­թյու­նից կտրվա­ծի կար­ գա­վի­ճա­կով իշ­խա­նու­թյուն ու­ նե­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Այն­տեղ, որ­տեղ չեն ներդր­վել

այդ ինս­տի­տուտ­նե­րը, խա­նու­ թյուն­ներ են, ինչ­պես Ադր­բե­ջա­ նում: Ռու­սաս­տա­նում, oրի­նակ, իշ­խա­նու­թյան գլխին է մի մարդ, ո­րը քա­ղա­քա­կան գոր­ծու­նեու­ թյան որևէ ինս­տի­տու­տի մաս չի ե­ղել։ Նա ե­ղել է Կոմ ­կու­սի ան­ դամ, սա­կայն անվ­տան­գու­թյան գոր­ծա­կա­լի կար­գա­վի­ճա­կով։ Նա Գեր­մա­նիա­յի Դե­մոկ­րա­տա­ կան Հան­րա­պե­տու­թյան Դ­րեզ­

«

ե­թե չե­զոք անձ էր, ինչ­պես բա­ նաս­տեղծ Իո­սիֆ Բ­րոդս­կին։ Սերժ Սարգս­յա­նը ԽՍՀՄ տա­ րի­նե­րին նո­մե նկ­լա­տու­րա­յի մաս էր։ Հե­տո Ար­ցախ­յան շարժ­ ման ա­ռա­ջին տա­րի­նե­րին մաս­ նակ­ցեց Ար­ցա­խի բա­նա­կի ձևա­ վոր­մա­նը որ­պես իշ­խա­նու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, զբա­ղեց­րեց պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­ րի պաշ­ տո­ նը, 1993թ. ե­ կավ ՀՀ

Ընդ­դի­մա­դիր լի­նե­լը ցան­կա­ցած քա­ղա­քա­կան գործ­չի պետք է նախ ի­րա­կա­ նու­թյան զգա­ցում ու­նե­նա­լու հա­մար, երկ­րորդ՝ երկ­րի խնդիր­նե��րը մո­տի­կից ի­մա­ նա­լու հա­մար

»

դեն քա­ղա­քում գոր­ծա­կալ­ներ է հա­վա­քագ­րել ԽՍՀՄ-ի օգ­տին աշ­խա­տե­լու հա­մար։ Այ­սինքն՝ նպաս­տել է ԳԴՀ-ում ԽՍՀՄ իշ­ խա­նու­թյան պահ­պան­մա­նը։ Իսկ ԽՍՀՄ-ում քա­ղա­քա­կան գոր­ ծու­նեու­թյուն որ­պես այդ­պի­սին չկար, մար­դը կա՛մ նո­մե նկ­լա­ տու­ րա­ յի մաս էր, կամ նո­ մե նկ­ լա­տու­րա­յի թշնա­մի, նույ­նիսկ

և դար­ձավ Ազ­գա­յին անվ­տան­ գու­թյան նա­խա­րար։ Ինչ­պես, ի դեպ, հե­տա­գա­յում Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը դար­ձավ Ռու­սաս­տա­ նում՝ ՌԴ վար­չա­պետ դառ­նա­ լուց ա­ռաջ։ 1993-ից ի վեր Սերժ Սարգս­ յանն ի պաշ­տո­նե քա­ղա­քա­ կան գոր­ ծիչ չի ե­ ղել։ Այդ­ պի­ սին նա դար­ ձավ 2006թ. ՀՀ

պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րի պաշ­տո­նում ՀՀԿ-ա­կան դառ­նա­ լուց հե­ տո։ Սա­ կայն ՀՀԿ մտնե­ լը ՀՀ պաշտ­պա­նու­թյան նա­ խա­րա­րին քա­ղա­քա­կան գոր­ ծիչ չդարձ­րեց, ո­րով­հետև նա ան­դա­մագր­վեց նո­մե նկ­լա­տու­ րա­յի քա­ղա­քա­կան ու­ժին, ո­րը քա­ղա­քա­կան գոր­ծու­նեու­թյուն չէր և չի ի­րա­կա­նաց­նում։ Ան­ դա­մագր­վե­լով՝ Սերժ Սարգս­ յա­նը քա­ղա­քա­կան կար­գա­վի­ ճակ չփո­ խեց, նա մնաց իշ­ խա­ նու­թյան մեջ։ Այս­պի­սով՝ Սերժ Սարգս­յա­նը՝ որ­պես քա­ղա­քա­ կան գոր­ծիչ, քա­ղա­քա­կան օ­լիմ­ պո­սում գտնվե­լու ողջ ըն­թաց­ քում երբևէ ընդ­դի­մու­թյուն չի ե­ղել։ Իսկ երբևէ ընդ­դի­մու­թյուն չե­ղած մար­դը ինչ­պե՞ս կա­րող էր 2008թ. դառ­նալ ՀՀ նա­խա­գահ։ Հի­մա, երբ ար­դեն հայտ­նի է, որ նրա իշ­խա­նու­թյան օ­րոք եր­կի­րը որևէ տնտե­սա­կան կամ սո­ցիա­ լա­կան նվա­ճում չի ար­ձա­նագ­ րել, ինչ­ պե՞ս է նա կրկին դառ­ նա­լու նա­խա­գահ։ Ընդ­դի­մա­դիր լի­նե­լը ցան­կա­ ցած քա­ղա­քա­կան գործ­չի պետք է նախ ի­րա­կա­նու­թյան զգա­ ցում ու­նե­նա­լու հա­մար, երկ­ րորդ՝ երկ­րի խնդիր­նե­րը մո­տի­ կից ի­մա­նա­լու հա­մար։ Ս­րան­ցից ոչ մե­ կը Սերժ Սարգս­ յա­ նի հետ տե­ղի չի ու­նե­ցել։  n

Չ­կա­րո­ղա­ցան ոչ թե կան­խա­տե­սել, այլ տես­նել ճգնա­ժա­մը Օս­կան­յա­նը՝ վար­չա­պե­տի ե­լույ­թի մա­սին Հա­յաս­տա­նի նախ­կին արտ­գործ­ նա­խա­րար, «Բար­գա­վաճ Հա­ յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյան ան­ դամ Վար­դան Օս­կան­յա­նը կրկին քննա­դա­տել է Հա­յաս­տա­նի կա­ ռա­վա­րու­թյան տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը: «Ֆեյս­բու­ք»-ի իր է­ջում, անդ­ րա­դառ­նա­լով խորհր­դա­րա­նում վար­չա­պե­տի այ­սօր­վա ե­լույ­թին, նա գրել է. «Վար­չա­պետն ա­սաց, որ իր կա­ռա­վա­րու­թյա­նը քննա­ դա­տում են, որ չի կա­րո­ղա­ցել 2008թ. ճգնա­ժա­մը կան­խա­տե­ սել: Շա­րու­նա­կե­լով՝ նա նշեց, որ նույ­նիսկ ա­մե­նահզոր երկր­նե­ րը չկա­րո­ղա­ցան կան­խա­տե­սել ճգնա­ժա­մը: Իս­կա­պես, Տիգ­րան Սարգս­յա­ նի կա­ռա­վա­րու­թյա­նը չի կա­րե­ լի քննա­դա­տել ճգնա­ժա­մը կան­ խա­տե­սել չկա­րո­ղա­նա­լու մեջ: Խն­դիրն այն է, որ վար­չա­պե­տը 2008թ. հոկ­տեմ­բե­րին, երբ Միաց­ յալ Նա­հանգ­նե­րում էր, ճգնա­ ժամն ար­դեն բա­վա­կանին խո­ րա­ցել էր, սնան­կա­ցել էր Lehman Brothers խո­շոր ներդ­րու­մա­յին բան­կը, պղնձի մի­ջազ­գա­յին գի­ նը 7000 դո­լա­րից ի­ջել էր 4000-ի։ Սա­կայն երբ վար­չա­պե­տը վե­րա­ դար­ձավ Հա­յաս­տան, ըն­դա­մե­նը եր­կու շա­բաթ անց ներ­կա­յաց­րեց 9 տո­կոս տնտե­սա­կան աճ նա­խա­ տե­սող բյու­ջե: Վար­չա­պե­տի սխալն այն էր, որ ոչ թե չկա­րո­ղա­ցավ կան­խա­ տե­սել, այլ պար­զա­պես տես­նել ճգնա­ժա­մը և հա­մա­պա­տաս­խան հետևու­թյուն­ներ ա­նել Հա­յաս­տա­ նի տնտե­սու­թյան վրա դրա հնա­ րա­վոր հետևանք­նե­րի մա­սին: Կար­ծում եմ՝ այդ օ­րե­րից դեռ շատ

կհիշ­վի «Հա­յաս­տա­նը անվ­տանգ կղզի է ան­կա­յուն օվ­կիա­նո­սում» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը: Կա­ռա­վա­ րու­թյան՝ ճգնա­ժա­մը դի­մագ­րա­ վե­լուն պատ­րաստ չլի­նե­լը հիմ­ նա­կան պատ­ճառ­նե­րից մեկն էր, որ աշ­խար­հում երկ­րորդ ա­մե­նա­ մեծ տնտե­սա­կան ան­կումն ար­ ձա­նագր­վեց հենց մեր երկ­րում: Վար­չա­պետն իր ամ­փո­փիչ ե­լույ­թում նաև ա­սաց, որ ի­րենց քննա­դա­տում են ճգնա­ժա­մի ժա­ մա­նակ ոչ ընդ­լայ­նո­ղա­կան քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն վա­րե­լու հա­ մար, մինչ­ դեռ ի­ րենք, ըստ նրա, 2009թ. վա­րել են ընդ­լայ­նո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն: Որ­պես դրա օ­րի­նակ՝ վար­չա­պե­տը նշեց բյու­ ջեի մինչև 8 տո­կոս դե­ֆի­ցի­տը, ինչ­պես նաև պե­տա­կան պարտ­ քի ա­վե­լա­ցու­մը: Նա եզ­րա­կաց­ րեց, որ ե­թե քննա­դա­տում են, որ պարտք է ա­վե­լա­ցել, թող բա­րի լի­նեն ար­ձա­նագ­րել, որ ընդ­լայ­ նո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն է

«

դե­ֆի­ցի­տը և բեր­ված պարտ­քերն ա­ռա­վե­լա­պես ուղղ­վե­ցին ոչ թե պա­հան­ջար­կի խթան­մա­նը, որն ի­րոք կլի­ներ ընդ­լայ­նո­ղա­կան քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն, այլ ուղղ­վե­ ցին տնտե­սու­թյան ա­ռա­ջար­կա­յին մա­սի պահ­պան­մա­նը, ինչն այդ օ­րե­րի հա­մար փո­ղե­րի ոչ նպա­ տա­կա­յին օգ­տա­գոր­ծում կա­րե­լի է հա­մա­րել: Տիգ­րան Սարգս­յա­նի կա­ռա­ վա­րու­թյունն ան­զոր ե­ղավ նաև կրճա­տե­լու ստվե­րը (թերևս չու­ ներ դրա քա­ղա­քա­կան թույլտ­ վու­թյու­նը): Մինչ­դեռ ճգ­նա­ժա­ մի հենց սկզբնա­ կան շրջա­ նում կա­ռա­վա­րու­թյու­նը պետք է շատ ա­րագ անց­ներ ար­մա­տա­ կան բա­րե­փո­խում­ն ե­րի և կր­ ճա­տեր ստվե­րը: Մի կող­մից՝ թեթևաց­ներ փոքր ու մի­ջին բիզ­ նե­սի հար­կա­յին բե­ռը, մյուս կող­ մից, ստվե­րում գոր­ծող խո­շոր տնտես­ավա­րող­նե­րին բե­րե­լով օ­րի­նա­կան դաշտ, նույ­նիսկ մե­

Տիգ­րան Սարգս­յա­նի կա­ռա­վա­րու­ թյունն ան­զոր ե­ղավ կրճա­տե­լու ստվե­րը (թերևս չու­ներ դրա քա­ղա­քա­կան թույլտ­ վու­թյու­նը)

վար­վել։ Վար­չա­պե­տի այս պատ­ճա­ ռա­հետևան­քա­յին տրա­մա­բա­ նու­ թյու­ նը ճիշտ չէ: Եվ հենց սա նրա երկրորդ մեծ սխալն էր, ո­րը պատ­ճառ հան­դի­սա­ցավ 2009թ. մեծ անկ­ման հա­մար: Բ­յու­ջեի

»

ծաց­ներ հար­կեր/ՀՆԱ հա­րա­բե­ րակ­ցու­թյան ցու­ցա­նի­շը»: Ֆեյս­բու­քի իր է­ջում Օս­կան­յա­ նը գրել է նաև, թե կա­ռա­վա­րու­ թյան ծրա­գիրն ըն­դուն­վել է իս­ կա­կան քա­ղա­քա­կան մե­ծա­մաս­ նու­թյան կամ­քին հա­կա­ռակ:

«Այ­սօր Ազ­գա­յին ժո­ղո­վում ա­վարտ­վեց կա­ռա­վա­րու­թյան ծրագ­րի քննար­կու­մը: Ծ­րա­գիրն ըն­դուն­վեց միայն Հան­րա­պե­տա­ կան և Օ­րի­նաց եր­կիր կու­սակ­ ցու­թյուն­նե­րի պատ­գաա­վոր­նե­ րի կողմ քվեար­կու­թյամբ: Մ­յուս չորս խմբակ­ցու­թյուն­նե­րը՝ Բար­ գա­վաճ Հա­յաս­տա­նը, Հայ ազ­գա­ յին կոնգ­րե­սը, Դաշ­նակ­ցու­թյու­նը և Ժա­ռան­գու­թյու­նը դեմ քվեար­ կե­ցին: Հայտ­նի է, որ ժո­ղովր­դի կամ­քի ի­րա­կան ար­տա­հայ­տու­ թյու­նը խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րի հա­մա­մաս­նա­կան

արդ­յունք­ներն են: Եվ նույ­նիսկ կեղծ­ված ընտ­րու­թյուն­նե­րի արդ­ յունք­նե­րով՝ հա­մա­մաս­նա­կա­նի կտրված­քով կա­ռա­վա­րու­թյան ծրա­գի­րը փաս­տո­րեն չի ստա­ցել ժո­ղովր­դի հա­վա­նու­թյու­նը: Այ­ սինքն՝ ծրագ­րին դեմ քվեար­կած կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը հա­մա­մաս­ նա­կա­նով ա­վե­լի շատ ձայն են ստա­ ցել, քան կողմ քվեար­ կած­ նե­րը: Կա­րե­լի է եզ­րա­կաց­նել, որ կա­ռա­վա­րու­թյան ծրա­գիրն ըն­ դուն­վեց իս­կա­կան քա­ղա­քա­կան մե­ծա­մաս­նու­թյան կամ­քին հա­ կա­ռակ»,  – գրել է Օս­կան­յա­նը:  n


| № 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ.

4 | Փողեր

Սև­ծով­յան լա­վա­տե­սու­թյուն Հա­յաս­տա­նը լա­վա­գույնս է օգ­տա­գոր­ծում հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը Առևտ­րի և զար­գաց­ման սևծով­յան բան­կի հիմ ­ն ա­դիր­նե­րի շար­քում Հա­յաս­տա­նը նա­խա­տե­սում է ա­ռա­ջի­կա եր­կու տա­րում Առևտ­րի և զար­գաց­ման սևծով­ յան բան­կի (ԱԶՍԲ) վար­կա­յին պորտ­ֆե­լում իր մաս­նա­բա­ժի­ նը ներ­ կա­ յիս 3,7%-ից հասց­ նել 5%-ի։ Ըստ ԱԶՍԲ նա­ խա­ գահ Անդ­րեյ Կոն­դա­կո­վի՝ բան­ կի կա­պի­տա­լում ներդր­ված յու­րա­քանչ­յուր €1-ի դի­մաց Հա­ յաս­տա­նը բան­կից վար­կի տես­ քով ստա­նում է €14։

Առևտ­րի և զար­ գաց­ման սևծով­ յան բան­կի նա­ խա­գահ Անդ­րեյ Կոն­դա­կո­վը (ձա­ խից) և Հա­յաս­ տա­նի ֆի­նանս­նե­ րի փոխ­նա­խա­ րար Վար­դան Ա­րամ­յա­նը՝ բան­ կի տա­րե­կան ժո­

PanARMENIAN

ղո­վի և բիզ­նես

Երևա­նում հու­նի­սի 21-24-ն անց­ կաց­վող Առևտ­րի և զար­գաց­ման սևծով­յ ան բան­կի տա­րե­կան ժո­ ղո­վի և բիզ­նես ֆո­րու­մի կա­ պակ­ցու­թյամբ Հա­յաս­տա­նի ֆի­ նանս­նե­րի փոխ­նա­խա­րար Վար­ դան Ա­րամ­յա­նը և ԱԶՍԲ նա­խա­ գահ Անդ­րեյ Կոն­դա­կո­վը ե­րեկ մա­մու­լի ա­սու­լիս էին հրա­վի­ րել։ Ըստ Վար­դան Ա­րամ­յա­նի՝ Հա­յաս­տա­նը, լի­նե­լով հիմ­ն ա­ դիր տասն­մեկ երկր­նե­րից մե­ կը, բան­կի կա­պի­տա­լում ու­նի 1% մաս­նա­բա­ժին։ Բան­կի վար­ կա­յին պորտ­ֆե­լում հան­րա­պե­ տու­թյան մաս­նա­բա­ժի­նը 3,7% է, ԱԶՍԲ 2011-2014 թթ. ռազ­ մա­ վա­ րա­կան ծրագ­րում թի­րախ ընտր­ ված է ցու­ցա­նի­շը հասց­նել 5%-ի։ Ըստ Ա­րամ­յա­նի՝ բիզ­նես ֆո­ րու­մի ն ներ­կա­յաց­վե­լու է Հա­ յաս­տա­նի տնտե­սա­կան վի­ճա­ կը, ձեռք­բե­րում­ն ե­րը ճգնա­ժա­ մա­յին և հետճգ­նա­ժա­մա­յին ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծում, ինչ­պես նաև բիզ­նես մի­ջա­վայ­րի բա­րե­ լավ­ման ուղ­ղու­թյամբ կա­ռա­վա­ րու­թյան ա­նե­լիք­նե­րը։ Քն­նարկ­ վե­լու են նաև ա­ռան­ձին բիզ­նես ծրագ­րեր։

Անդ­րա­դառ­նա­լով բան­կի կող­ մից ի­րա­կա­նաց­վող ծրագ­րե­րին՝ Անդ­րեյ Կոն­դա­կովն ա­սաց, որ ներ­ կա­ յում դրանց թի­ վը 12-ն է՝ €50   մլն վար­կա­յին ակ­տիվ փա­ թե­թի ծա­վա­լով։ Բան­կի 2011-2014 թթ. ռազ­մա­վա­րա­կան ծրագ­ րի շրջա­նա­կում Հա­յաս­տա­նին ար­դեն իսկ տրա­մադր­վել են €15   մլն­-ի վար­կա­յին մի­ջոց­ներ, նա­խա­տես­վում է ե­րեք ծրագ­ րով հատ­կաց­նել ևս €15  մլն։ «Սա զգա­լի ներդ­րում կլի­նի Հա­յաս­ տա­նի տնտե­սու­թյու­նում»,– նշեց Կոն­դա­կո­վը։ Ըստ նրա՝ Հա­յաս­տա­նը ԱԶՍԲ հիմ­ն ա­դիր­նե­րի շար­քում լա­ վա­գույնս է օգ­տա­գոր­ծում իր հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը՝ բան­ կի կա­պի­տա­լում ներդ­րած յու­ րա­քանչ­յուր €1-ի վար­կի տես­ քով ստա­ նա­ լով €14։ «Բան­ կի բիզ­նես պլա­նով նա­խա­տես­ ված է, որ մինչև 2015թ. ԱԶՍԲ-ն

ֆո­րու­մի կա­պակ­ ցու­թյամբ հրա­ վիր­ված մա­մու­լի ա­սու­լի­սի ըն­թաց­ քում։

զբա­ղեց­նում է 55-րդ տե­ղը»,– ա­սաց Կոն­դա­կո­վը։ «Օ­րա­կար­գ»-ի հար­ցին, թե ին­չով է պայ­մա­նա­վոր­ված Հա­ յաս­տա­նի տնտե­սու­թյան նկատ­ մամբ նման լա­վա­տե­սու­թյու­նը, ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ թե՛ Ար­ ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ­ն ադ­ րա­մը, թե՛ Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կը ի­րենց վեր­ջին զե­կույց­ նե­րում երկ­րի տնտե­սա­կան ա­ճի նա­խորդ կան­խա­տե­սում­ նե­րը ի­ջեց­րել են 0,2-տո­կո­սա­ յին կե­ տով և այս տար­ վա հա­ մար կան­խա­տե­սում են ՀՆԱ-ի 3,8% և 4,1% աճ հա­մա­պա­տաս­ խա­նա­բար, Կոն­դա­կո­վը նշեց, թե նման չա­փով վե­րա­նա­յու­մը մտա­հո­գիչ չէ, ե­թե հա­մե­մա­տու­ թյուն կա­տար­վի այլ երկր­նե­րի, մաս­նա­վո­րա­պես տա­րա­ծաշր­ ջա­նի երկր­նե­րի տնտե­սա­կան ա­ճի կան­խա­տե­սում­ն ե­րի վե­րա­ նայ­ման հետ։

հայ­կա­կան բան­կե­րին և կազ­մա­ կեր­պու­թյուն­նե­րին կհատ­կաց­ նի €50   մլն-ի վար­կա­յին մի­ջոց­ ներ»  – ա­սաց նա՝ հա­վե­լե­լով, թե ա­ռա­ջի­կա տա­րի­նե­րին ԱԶՍԲ-ն կ­կենտ­րո­նա­նա առևտ­րա­յին գոր­ծու­նեու­թյան, են­թա­կա­ռուց­ վածք­նե­րի, ինչ­պես նաև է­ներ­ գե­տիկ արդ­յու­նա­բե­րու­թյան վար­կա­վոր­ման վրա՝ ընդ­լայ­նե­ լով նաև ա­ջակ­ցու­թյու­նը փոքր և մի­ջին ձեռ­նար­կա­տի­րու­թյա­նը։ ԱԶՍԲ նա­խա­գա­հի խոս­ քով՝ բան­կի ան­դամ երկր­նե­ րի թվում Հա­յաս­տա­նը լա­վա­ գույն­նե­րից է, ո­րը հաղ­թա­հա­ րեց ֆի­նան­սատն­տե­սա­կան ճգնա­ժա­մը և ա­րագ տեմ­պե­ րով վե­րա­կանգ­նեց ան­կու­մը։ «Հա­յաս­տանն ա­մե ­նաա­րագ բա­ րե­փոխ­վող երկր­նե­րի շար­քում է, և դ­րա մա­սին վկա­յում է Doing Business զե­ կույ­ ցը։ 183 երկր­ նե­րի շար­քում Հա­յաս­տա­նը

Ն­ շենք, որ ՀԲ-ի օ­ րերս հրա­ պա­րա­կած «Հա­մաշ­խար­հա­ յին տնտե­սու­թյան հե­ռան­կար­ ներ» (Global Economic Prospects) հու­նիս­յան զե­կույ­ցում տնտե­ սա­կան ա­ճի հուն­վար­յան կան­ խա­տե­սում­ն ե­րը նվա­զեց­վել են ԱԶՍԲ ան­դամ 11 երկր­նե­րից վե­ ցում (Ալ­բա­նիա, Բուլ­ղա­րիա, Մոլ­դո­վա, Ռու­մի ­նիա, Հու­նաս­ տան, Հա­յաս­տան)։ Ուկ­րաի­նա­ յի, Ռու­սաս­տա­նի, Վ­րաս­տա­նի, Թուր­քիա­յի, Ադր­բե­ջա­նի տնտե­ սա­կան ա­ճի կան­խա­տե­սում­ն ե­րը կա՛մ բարձ­րաց­վել են, կա՛մ թողն­ վել ան­փո­փոխ։ Ընդ ո­րում՝ տա­ րա­ծաշր­ջա­նի երկր­նե­րից դե­պի նվա­զում է վե­րա­նայ­վել միայն Հա­յաս­տա­նի տնտե­սա­կան ա­ճի կան­խա­տե­սու­մը (0,2-տո­կո­սա­ յին կե­տով՝ մինչև 4,1%)։ Անդ­րա­դառ­նա­լով բան­կի 2011թ. գոր­ծու­նեու­թյա­նը՝ Կոն­ դա­կո­վը նշեց, որ ան­ցած տար­ վա վեր­ ջին առ­ կա էր 107 ծրա­ գիր՝ €1,7   մլրդ վար­կա­յին պորտ­ֆե­լով։ Բան­կի տնօ­րեն­նե­ րի խորհր­դի կող­մից հաս­տատ­ վել են €300  մլն­-ի նոր վար­կա­ յին ծրագ­ րեր, բան­ կի զուտ շա­ հույ­ թը կազ­ մել է €10  մլն։ Ըստ Կոն­դա­կո­վի՝ բանկն ար­դեն յո­ թե­րորդ ան­գամն ա­նընդ­մեջ տա­րին փա­կում է շա­հույ­թով։ Ընդ ո­ րում՝ շա­ հույ­ թը չի վճար­ վում հիմ­ն ա­դիր­նե­րին որ­պես շա­հա­բա­ժին­ներ, մի­ջոց­ներն օգ­ տա­գործ­վում են բան­կի կա­պի­ տա­լի ա­վե­լաց­ման հա­մար, ին­ չը հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս ի­րա­կա­նաց­նել վար­կա­վոր­ման նոր ծրագ­րեր։  n Ռու­բեն Սի­մոն­յան

Հ­րա­ժեշտ բարձր ա­ճով ‹‹‹ էջ 1 պաշ­տո­նա­կան տե­սա­կե­տին։ Խն­ դիրն այն է, որ Հա­յաս­տա­նը տա­ րա­ծաշր­ջա­նում միակ եր­կիրն է, ո­րի տնտե­սա­կան ա­ճի հուն­ վար­յան կան­խա­տե­սու­մը հու­ նի­ սին ՀԲ-ն դե­ պի նվա­ զում է վե­րա­նա­յել։ Հի­շեց­նենք՝ Ռու­սաս­տա­նի հա­ մար ՀԲ-ն կան­ խա­ տե­ սել է 3,8% տնտե­սա­կան աճ՝ նա­խորդ կան­ խա­տե­սու­մը բարձ­րաց­նե­լով 0,3-տո­կո­սա­յին կե­տով։ Ադր­բե­ ջա­նի և Թուր­քիա­յի պա­րա­գա­յում հուն­վար­յան կան­խա­տե­սու­մը մնա­ ցել է ան­փո­փոխ՝ հա­մա­պա­տաս­ խա­նա­բար 3,1% և 2,9%։ Վ­րաս­տա­ նի դեպ­քում բան­կը բա­վա­կան լա­ վա­տես է՝ նա­խորդ կան­խա­տե­ սու­մը բարձ­րաց­վել է միան­գա­մից 1-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ մինչև 6%։ Այս պայ­ման­նե­րում Հա­յաս­տա­նի ՀՆԱ-ի ա­ճի կան­խա­տե­սու­մը 0,2-տո­կո­սա­ յին կե­տով ի­ջե­ցու­մը գրե­թե ամ­բող­ ջո­վին պայ­մա­նա­վոր­ված էր ներ­քին գոր­ծոն­նե­րով, քա­նի որ հան­րա­պե­ տու­թյան հիմ­ն ա­կան առևտ­րատն­ տե­սա­կան գոր­ծըն­կեր­ներ ԵՄ-ում և Ռու­սաս­տա­նում տնտե­սա­կան պայ­ ման­նե­րի լուրջ վե­րա­նա­յում տե­ղի չի ու­նե­ցել։

Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տնօ­րե­նի և ՀԲ մաս­նա­գետ­նե­րի կան­խա­ տե­սում­ն ե­րի միջև նման շե­ղու­մը ու­շագ­րավ է այն տե­սա­կե­տից, որ Հա­յաս­տա­նում տնտե­սա­կան քա­ ղա­քա­կա­նու­թյան կտրուկ փո­փո­ խու­թյուն վեր­ջին մի քա­նի օր­վա ըն­թաց­քում չի ե­ղել։ Չի բա­ցառ­ վում, որ ՀԲ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­ յին տնօ­րե­նը պաշ­տո­նը լքե­լուց ա­ռաջ պար­զա­պես ո­րո­շել է հա­ ճո­յա­խո­սել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին։

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը չու­շա­ցավ «Օ­րա­կար­գ»-ի հար­ցին, թե ին­ չով է պայ­մա­նա­վոր­ված, որ ՀԲ-ն իր հու­նիս­յան զե­կույ­ցում ի­ջեց­րել է Հա­յաս­տա­նի տնտե­սա­կան ա­ճի կան­խա­տե­սու­մը, իսկ տա­րա­ծաշր­ ջա­նի երկր­նե­րի­նը կա՛մ բարձ­րաց­ րել, կա՛մ թո­ ղել ան­ փո­ փոխ, ֆի­ նանս­նե­րի փոխ­նա­խա­րար Վար­ դան Ա­րամ­յա­նը հա­կա­դար­ձեց, թե զե­կույց­նե­րում հրա­պա­րակ­ վող թվե­րը վեր­լու­ծե­լիս անհ­րա­ ժեշտ է հաշ­վի առ­նել, որ մի­ջազ­ գա­յին ֆի­նան­սա­կան կա­ռույց­նե­րի կող­մից պար­բե­րա­բար հրա­պա­ րակ­վող տնտե­սա­կան ա­ճի և մակ­ րոտն­տե­սա­կան կա­յու­նու­թյա­նը

վե­րա­բե­րող զե­կույց­նե­րը կազմ­ վում են 3-4 ա­միս շուտ։ «Ներ­կա­յիս ա­րագ փո­փոխ­վող գլո­բալ պայ­ման­նե­րում դրան­ ցում կա­տար­վող կան­խա­տե­սում­ նե­րը են­թա­կա են հե­տա­գա­յում ճշգրտում­ն ե­րի»,– ա­սաց Ա­րամ­ յա­նը՝ հա­վե­լե­լով, թե վեր­ջին ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծում հա­մաշ­ խար­հա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րում տե­ղի են ու­նե­ցել փո­փո­խու­թյուն­ ներ, մաս­նա­վո­րա­պես հում­քա­յին ապ­րանք­նե­րի, է­ներ­գա­կիր­նե­ րի գնե­րի նվա­զում, դո­լա­րի ամ­ րապն­դում։ «Այդ փո­փո­խու­թյուն­ նե­րն ա­վե­լի ա­րագ են ներ­թա­ փան­ցե­լու և ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­ նա­լու ԱՊՀ երկր­նե­րի, այդ թվում՝ Ռու­սաս­տա­նի տնտե­սու­թյուն­ ների վրա, քան Հա­յաս­տա­նի»,– ա­սաց Ա­րամ­յա­նը՝ հա­վե­լե­լով, թե հու­լիս-օ­գոս­տո­սին Ար­ժույ­թի մի­ ջազ­գա­յին հիմ­ն ադ­րա­մը կհրա­ պա­րա­կի «Տն­տե­սա­կան հե­ռան­ կար­ ներ» (Economic Outlook) զե­ կույ­ցը, ո­րում էլ ար­տա­ցոլ­ված կլի­նեն ճշգրտում­ն ե­րը։ Հար­ցին, թե Հա­յաս­տա­նի կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը, 2012թ. բյու­ ջեի հիմ­քում դնե­լով ՀՆԱ-ի 4,2% աճ մա­կար­դա­կը, հաշ­վի առ­ նե­լով ԱՄՀ-ի ան­ցած տար­վա

PanARMENIAN

ՀԲ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տնօ­րե­նը հա­մա­ձայ­նեց 7%-ի հետ

ՀԲ-ի Եվ­րո­պա­յի և Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յի տա­րա­ծաշր­ջա­նի Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի երկր­ նե­րի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին տնօ­րեն Ա­սադ Ա­լա­մը (կենտրոնում)՝ «հրա­ժեշ­տի ա­սու­լի­սին»։

սեպ­տեմ­բեր­յան կան­խա­տե­ սում­ն ե­րը, չի պատ­րաստ­վում արդ­յոք վե­րա­նա­յել ցու­ցա­նի­շը, Ա­րամ­յանն ա­սաց, որ գոր­ծա­դի­ րը պատ­րաստ­վում է այն վե­րա­ նա­յել դե­պի բար­ձա­ցում։ «Ազ­գա­ յին ժո­ղո­վի կող­մից հաս­տատ­ ված կա­ռա­վա­րու­թյան ծրագ­րում դրվել են լրա­ցու­ցիչ գոր­ծո­ղու­ թյուն­ներ, ո­րոնք օ­ժան­դա­կե­ լու են տնտե­սա­վա­րող­նե­րին և ա­պա­հո­վե­լու են տնտե­սա­կան ա­ճի ա­վե­լի բարձր ցու­ցա­նիշ­ ներ»,– ա­սաց փոխ­նա­խա­րա­րը։ Ըստ նրա՝ թեև առ­կա է ար­տա­ քին մի­ջա­վայ­րի ոչ նպաս­տա­վոր ի­րա­վի­ճակ, ներ­քին ռե­սուրս­նե­րի ճիշտ կա­ռա­վար­ման և այլ գոր­ծո­ ղու­թյուն­նե­րի արդ­յուն­քում հնա­ րա­վոր կլի­նի ա­պա­հո­վել ա­վե­ լի բարձր տնտե­սա­կան աճ։ «Սա

ես ա­սում են այն պայ­ման­նե­րում, ե­թե հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­ թյու­ նում էա­ կան ցնցում­ներ չլի­ նեն»,– ա­սաց Ա­րամ­յա­նը՝ հա­վե­ լե­լով, թե կա­ռա­վա­րու­թյու­նն աշ­ խա­տում է, որ տար­վա կտրված­ քով ա­պա­հո­վի 7% տնտե­սա­կան ակ­տի­վու­թյուն։ Դի­տարկ­մա­նը, որ հինգ ա­միս­ նե­րի տնտե­սա­կան ակ­տի­վու­ թյու­նը 7,4% է, Ա­րամ­յանն ա­սաց, որ Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը ու­նի սե­զո­նայ­նու­թյուն, և կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը քայ­լեր է կա­տա­րե­ լու, որ ա­պա­հո­վի 7% ցու­ցա­նի­շը։ Հի­շեց­նենք՝ հու­նի­սի 18-ին կա­ ռա­վա­րու­թյան ար­տա­հերթ նիս­ տին Սերժ Սարգս­յա­նը գոր­ծա­դի­ րի առջև խնդիր էր դրել այս տա­րի ա­պա­հո­վել 7% տնտե­սա­կան աճ։ n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


№ 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ. |

Project Syndicate | 5

Զար­գա­ցում 3.0 Նախ­քան արդ­յու­նա­բե­րա­կան հե­ղա­փո­խու­թյու­նը աշ­խար­ հը բա­վա­կան հա­վա­սար էր մեկ շնչին ընկ­նող ե­կամու­տի ա­ռու­ մով: Հե­տո, սա­կայն, մարդ­կանց կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի միջև տար­ բե­րու­թյու­նը մե­ծա­ցավ, և Արև­ մուտ­քի զար­գա­ցած արդ­յու­նա­ բե­րա­կան երկր­ներն ամ­բողջ աշ­խար­հում ա­րագ հա­սան քա­ ղա­քա­կան և տն­տե­սա­կան գե­ րիշ­խա­նու­թյան: Վեր­ջին տա­րի­ նե­րին, նույ­նիսկ նախ­քան 2008թ. ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ժա­մը, ակն­ հայտ էր, որ աշ­ խար­ հի տնտե­ սա­կան պատ­կե­րը կրկին փոխ­ վել է: Մինչև 2000-ը Մեծ յոթն­յա­ կի երկր­նե­րին միա­սին վերց­րած բա­ժին էր ընկ­նում հա­մաշ­խար­ հա­յին ՀՆԱ-ի եր­կու եր­րորդ մա­ սը: Այ­սօր Չի­նաս­տա­նը և մի քա­ նի այլ զար­ գա­ ցող մեծ երկր­ ներ հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սա­կան ա­ճի ա­ռա­ջա­տար­ներն են: Սա­կայն չնա­յած Ա­սիա­յի ա­րագ ա­ճին՝ վեր­ջին տաս­նամ­յակ­նե­ րին ըն­դա­մե ­նը մի քա­նի արևե­ լաա­սիա­կան տնտե­սու­թյուն­ ներ են կա­րո­ղա­ցել ցածր ե­կա­ մուտ ու­նե­ցող երկր­նե­րի կար­ գա­վի­ճա­կից ան­ցում կա­տա­րել բարձր ե­կա­մուտ ու­նե­ցող­նե­րի շար­քը: Ա­վե­լին՝ 1950-ից մինչև 2008-ն ըն­կած ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծը աշ­խար­հում ըն­դա­մե ­նը 28 եր­կիր (ո­րոն­ցից միայն 12-ն են ոչ արևմտ­յան) են կա­րո­ղա­ցել հաս­ նել այն բա­ նին, որ ի­ րենց՝ մեկ շնչի հաշ­վով ա­ճած ե­կա­մուտն ԱՄՆ-ի հա­մա­պա­տաս­խան ցու­ ցա­նի­շին զի­ջի ըն­դա­մե ­նը 10-տո­ կո­սա­յին կամ ա­վե­լի քիչ կե­ տով: Միև­նույն ժա­մա­նակ, ա­վե­ լի քան 150 եր­կիր լռված են մնա­ ցել ցածր կամ մի­ ջին ե­ կա­ մուտ ու­նե­ցող երկր­նե­րի կար­գա­վի­ ճա­կում: Աշ­խար­հի զար­գաց­ման հիմ­ն ա­կան խո­չըն­դոտ­նե­րից մե­ կը շա­ րու­ նա­ կում է մնալ բարձր զար­գա­ցած արդ­յու­նա­բե­րա­կան երկր­նե­րի և մ­ն աց­յալ աշ­խար­հի միջև ե­կա­մուտ­նե­րի տար­բե­րու­ թյուն­նե­րի կրճա­տու­մը: Երկ­րորդ աշ­խար­հա­մար­տին հա­ջոր­դած հետ­գա­ղու­թա­յին ժա­ մա­նա­կաշր­ջա­նում զար­գաց­ման գե­րակշ­ռող տե­սա­կը ստրուկ­տու­ րա­ լիզմն էր, ո­ րի նպա­ տակն էր փո­խել աղ­քատ երկր­նե­րի արդ­ յու­նա­բե­րա­կան կա­ռուց­ված­քը բարձր ե­կա­մուտ ու­նե­ցող երկր­ նե­րի օ­րի­նա­կով: Ստ­րուկ­տու­րա­ լիստ­նե­րը որ­պես կա­նոն կա­ռա­ վա­րու­թյուն­նե­րին խոր­հուրդ էին տա­լիս վա­րել ներ­մուծ­մա­նը փո­ խա­րի­նող տնտե­սա­կան քա­ղա­ քա­կա­նու­թյուն՝ «շու­կա­յում ձա­ խո­ղում­ն ե­րը» հաղ­թա­հա­րե­լու հա­մար օգ­տա­գոր­ծե­լով պե­տա­ կան հատ­վա­ծի մի­ջամ­տու­թյու­ նը: Սա ան­վա­նե՛ք «Զար­գաց­ման տնտե­սա­գի­տու­թյուն 1.0»: Այն երկր­նե­րը, ո­րոնք հետևել են այս կուր­սին, սկզբում ներդ­րում­ն ե­ րով պայ­մա­նա­վոր­ված հա­ջո­ղու­ թյուն են ու­նե­ցել, ո­րին հա­ջոր­ դել են կրկնվող ճգնա­ժա­մերն ու տնտե­սա­կան լճա­ցու­մը: Այ­նու­հետև զար­գաց­ման մո­դե­լի փի­լի­սո­փա­յու­թյու­ նը տե­ղա­փոխ­վեց նեո­լի­բե­րալ

Վա­շինգ­տոն­յան կոն­սեն­սու­սի [«Վա­շինգ­տոն­յան կոն­սեն­սուս» եզ­րը վե­րա­բե­րում է Վա­շինգ­տո­ նում տե­ղա­կայ­ված ե­րեք հաս­ տա­տու­թյուն­նե­րին՝ Ար­ժույ­թի մի­ ջազ­գա­յին հիմ­ն ադ­րա­մի ն, Հա­ մաշ­խար­հա­յին բան­կին և ԱՄՆ-ի գան­ձա­պե­տա­րա­նին] շրջա­նակ, ո­րը են­թադ­րում էր, որ սե­փա­ կա­նաշ­նորհ­ման, ա­զա­տա­կա­ նաց­ման և կա­յու­նաց­ման մի­ջո­ ցով զար­գա­ցող երկր­նե­րը կծա­ նո­թա­նան զար­գա­ցած երկր­նե­ րում ար­դեն իսկ հաս­տատ­ված կա­տար­յալ ինս­տի­տուտ­նե­րի հետ: Ան­վա­նե՛ք սա «Զար­գաց­ման տնտե­սա­գի­տու­թյուն 2.0»: Վա­ շինգ­տոն­յան կոն­սեն­սու­սի բա­ րե­փո­խում­ն ե­րի արդ­յունք­նե­րը հա­կա­սա­կան են, և ո­րոշ տնտե­ սա­գետ­ներ 1980-1990-ա­կան թվա­կան­նե­րը բնու­թագ­րում են որ­պես զար­գա­ցող երկր­նե­րում «կորս­ված տաս­նամ­յակ­ներ»: Զար­գա­ցող երկր­նե­րում առ­կա մշտա­կան աղ­քա­տու­թյան պայ­ ման­նե­րում երկ­կող­մա­նի դո­նոր­ նե­րը և զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­ յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րն ա­վե­լի շատ ու­շադ­րու­թյուն դարձ­րել են կրթա­կան և ա­ռող­ջա­պա­հա­կան ծրագ­րե­րի վրա՝ ինչ­պես մար­դա­ սի­րա­կան, այն­պես էլ ա­ճի նկա­ տա­ռում­ն ե­րից ել­նե­լով: Սա­կայն ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ո­րա­կը զար­ գա­ցող երկր­նե­րում մնում էր ան­ բա­վա­րար, ուս­տի ա­վե­լի շատ ու­շադ­րու­թյուն սկսեց դարձ­վել ծրագ­րե­րի կա­տա­րո­ղա­կա­նին, ին­չի ջա­տա­գովն էին այն­պի­սի հե­տա­զո­տող­ներ, ինչ­պի­սին Մա­ սա­չու­սեթ­սի տեխ­նո­լո­գիա­կան հա­մալ­սա­րա­նի Աղ­քա­տու­թյան հաղ­թա­հար­ման լա­բո­րա­տո­րիա­ յից Էս­ թեր Դուֆ­ լոնն է, ո­ րոնք սկսել էին պա­տա­հա­կան ընտ­ րու­թյամբ վե­րահս­կել, թե կոնկ­ րետ որ դեպ­ քում ծրա­ գիրն ինչ­ պես է ի­րա­կա­նաց­վում: Ես սա ան­ վա­ նում եմ «Զար­ գաց­ման տնտե­սա­գի­տու­թյուն 2.5»: Դա­տե­լով Հ­յու­սի­սա­յին Աֆ­ րի­կա­յի փոր­ձից, որ­տեղ հին վար­չա­կար­գե­րը կա­րո­ղա­ցան բա­րե­լա­վել կրթու­թյան վի­ճա­կը, սա­կայն չկա­րո­ղա­ցան տնտե­սա­ կան աճ ա­պա­հո­վել և աշ­խա­տա­ տե­ղեր ստեղ­ծել ուս­յալ ե­րի­տա­ սարդ­նե­րի հա­մար, որ­պես զար­ գաց­ման հիմ­ն ա­րար մո­դել այս մո­տեց­ման ճշմար­տա­ցիու­թյու­նը միան­շա­նակ չէ: Արևե­լաա­սիա­կան և այլ երկր­ ներ էլ, ո­րոնք կա­րո­ղա­ցան դի­ նա­միկ աճ ա­պա­հո­վել և դառ­ նալ արդ­յու­նա­բե­րա­կան տնտե­ սու­թյուն­ներ, ոչ թե վա­րե­ցին ներ­մու­ծու­մը փո­խա­րի­նե­լու քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն, այլ ար­տա­ հան­մա­նը միտ­ված ա­ճի քա­ղա­ քա­կա­նու­թյուն: Օ­րի­նակ՝ Մաու­ րի­թիու­սը, Չի­նաս­տա­նը և Վիետ­ նա­մը ա­րագ ա­զա­տա­կա­նա­ցում չա­րե­ցին (այս­պես կոչ­ված «շո­ կա­յին թե­րա­պիա»), ինչն ա­ռա­ ջարկ­վում էր Վա­շինգ­տոն­յան կոն­սեն­սու­սի կող­մից: Ընդ­հա­ կա­ռա­կը, այս երկր­նե­րը վա­րե­ցին եր­կու­ղի աս­տի­ճա­նա­կան մո­տե­ ցում (և հա­ճախ շա­րու­նա­կե­ցին վատ արդ­յունք­ներ գրան­ցել կա­ ռա­վար­ման տար­բեր ցու­ցիչ­նե­րի մա­սով):

Ջաս­թին Յի­ֆու Լի­նը (Justin Yifu Lin) Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի ա­վագ փոխ­նա­խա­գա­հը և գլ­խա­վոր տնտե­սա­գետն է:

417.22

0.95 p 0.23%

430 420 410 400 390 380 21.12

axiswestcumbria.org.uk

Ջաս­թին Յի­ֆու Լին

դոլար/դրամ

21.03

եվրո/դրամ

21.06

528.78

0.16 p 0.03%

530

510

Երկր­նե­րի այս եր­կու խմբե­ րը մեծ հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հա­ սան կրթու­թյան, ա­ռող­ջա­պա­հու­ թյան, աղ­քա­տու­թյան կրճատ­ման և մարդ­կա­յին զար­գաց­ման այլ ցու­ցիչ­նե­րի մա­սով: Ն­րան­ցից և ոչ մե­կը ի­ր սո­ցիա­լա­կան և տն­տե­սա­ կան ծրագ­րե­րը մշա­կե­լիս չկի­րա­ ռեց պա­տա­հա­կան ընտ­րու­թյամբ վե­րահս­կո­ղու­թյան մե­թո­դը: Այ­սօր անհ­րա­ժեշտ է «Զար­գաց­ ման տնտե­սա­գի­տու­թյուն 3.0»-ն: Իմ կար­ծի­քով՝ որևէ երկ­րի տնտե­ սա­կան կա­ռուց­ված­քում ո­րո­ շիչ գոր­ծոն­նե­րը հաս­կա­նա­լը և դ­րանց փո­փո­խու­թյու­նը հեշ­տաց­ նե­լը հա­վա­սա­րա­զոր է մեկ ռազ­ մա­վա­րու­թյան բո­լոր լավ և վատ կող­մե­րը դեն նե­տե­լուն՝ ըն­դա­մե­ նը վատ կող­մե­րից հրա­ժար­վե­ լու փո­խա­րեն: Հի­շե­ցե՛ք, որ Ա­դամ Ս­մի­թը իր նշա­նա­վոր աշ­խա­տու­ թյու­նը վեր­նագ­րեց «Ժո­ղո­վուրդ­ նե­րի հարս­տու­թյան բնույ­թի ու պատ­ճառ­նե­րի ու­սում­ն ա­սի­րու­ թյուն»: Նույն ո­գով զար­գաց­ման տնտե­սա­գի­տու­թյու­նը պետք է կա­ռուց­վի ժա­մա­նա­կա­կից տնտե­ սա­կան ա­ճի բնույ­թի ու պատ­ճառ­ նե­րի ու­սում­ն ա­սի­րու­թյան վրա, ա­ սել է թե՝ տնտե­ սա­ կան զար­ գաց­ման գոր­ծըն­թա­ցում կա­ռուց­ ված­քա­յին փո­փո­խու­թյուն­նե­րի ու­սում­ն ա­սի­րու­թյան վրա: Զար­գաց­ման մա­սին միտ­ քը մինչ այժմ կենտ­րո­նա­ցած է ե­ ղել այն բա­ նի վրա, ինչ չու­ նեն զար­գա­ցող երկր­նե­րը (զար­ գա­ցած երկր­նե­րի կա­պի­տա­լա­ տար ար­տադ­րու­թյուն­նե­րը), այն ո­լորտ­նե­րի վրա, որ­տեղ զար­ գա­ցած երկր­ներն ա­վե­լի հա­ջո­ ղակ են (Վա­շինգ­տոն­յան կոն­ սեն­սու­սի ռազ­մա­վա­րու­թյուն­ ներն ու կա­ռա­վա­րու­մը), կամ այն ո­լորտ­նե­րի վրա, ո­րոնք կարևոր են հու­մա­նի­տար տե­սանկ­յու­նից, բայց ուղ­ղա­կիո­րեն չեն նպաս­ տում կա­ռուց­ված­քա­յին փո­փո­ խու­թյուն­նե­րին (ա­ռող­ջա­պա­հու­ թյանն ու կրթու­թյա­նը): «Նոր կա­ռուց­ված­քա­յին տնտե­ սա­գի­տու­թյուն» վեր­նագր­ված իմ նոր գրքում ես ա­ ռա­ ջար­ կում եմ ու­շադ­րու­թյու­նը տե­ղա­փո­խել այն ո­լորտ­նե­րի վրա, որ­տեղ զար­գա­ ցող երկր­նե­րը կա­րող են հա­ջո­ ղել (նրանց հա­րա­բե­րա­կան ա­ռա­ վե­լու­թյուն­նե­րը)՝ հաշ­վի առ­նե­լով այն, ինչ նրանք ու­նեն (բա­րիք­նե­ րը): Այս­պես սկսե­լով կա­ռուց­ված­ քա­յին դի­նա­միկ փո­փո­խու­թյու­նը, յու­րա­քանչ­յուր հա­ջո­ղու­թյուն նոր հա­ջո­ղու­թյուն կբե­րի: Գ­լո­բա­լաց­ված մեր աշ­խար­ հում երկ­րի օպ­տի­մալ ին­դուստ­ րիալ կա­ռուց­ված­քը (երբ բո­լոր ար­տադ­րու­թյուն­նե­րը հա­մա­պա­ տաս­խա­նում են երկ­րի հա­րա­ բե­րա­կան ա­ռա­վե­լու­թյուն­նե­րին

և մր­ ցու­ նակ են ներ­ քին և մի­ ջազ­գա­յին շու­կա­յում) ո­րոշ­վում է այդ երկ­րի բա­րիք­նե­րի կա­ռուց­ ված­քով: Լավ աշ­խա­տող շու­ կան անհ­րա­ժեշտ է, որ­պես­զի այն տե­ղա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րի հա­մար խթան ծա­ռա­յի ներդ­ րում­ն երն ուղ­ղե­լու այն ո­լորտ­ ներ, որ­տեղ եր­կիրն ու­նի հա­րա­ բե­րա­կան ա­ռա­վե­լու­թյուն­ներ: Ե­թե որևէ երկ­րի ըն­կե­րու­թյուն­ ներ ա­նեն դա, տնտե­սու­թյու­ նը մրցու­նակ կլի­նի, կա­պի­տալն ա­րագ կկու­տակ­վի, բա­րիք­նե­րի կա­ռուց­ված­քը կփոխ­վի, հա­րա­ բե­րա­կան մրցակ­ցա­յին ո­լորտ­ նե­րը կփոխ­վեն, և տն­տե­սու­թյու­ նը կա­րիք կու­նե­նա բարձ­րաց­նել իր ին­դուստ­րիալ կա­ռուց­ված­քը կա­պի­տա­լի ակ­տի­վու­թյան ա­ռա­ վել բարձր մա­կար­դա­կի: Այս­պի­ սով՝ ին­դուստ­րիալ բա­րե­լավ­ ման հա­ջո­ղու­թյան և տն­տե­սու­ թյան դի­վեր­սի­ֆի­կա­ցիա­յի հա­ մար անհ­րա­ժեշտ են ա­ռա­ջին նա­խա­ձեռ­նող­նե­րը, ո­րա­կա­վոր­ ման, լո­գիս­տի­կա­յի, տրանս­պոր­ տի բա­րե­լա­վում, ֆի­նան­սա­կան ռե­սուրս­նե­րից օգտ­վե­լու հնա­ րա­ վո­ րու­ թյուն և շատ այլ փո­ փո­խու­թյուն­ներ, ո­րոն­ցից շա­տե­ րը ա­ռա­ջին նա­խա­ձեռ­նող­նե­րի կա­րո­ղու­թյու­նից վեր են: Կա­ռա­ վա­րու­թյուն­նե­րը պետք է հա­մա­ պա­տաս­խան խթան­ներ ստեղ­ ծեն ա­ռա­ջին նա­խա­ձեռ­նող­նե­րին խրա­խու­սե­լու հա­մար և պետք է ակ­տիվ դեր խա­ղան անհ­րա­ժեշտ բա­րե­լա­վում­ն երն ա­պա­հո­վե­լու կամ մաս­նա­վոր ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րի ներդ­րում­ն երն այդ ո­լորտ­ներ ուղ­ղոր­դե­լու հար­ցում: Կա­ռուց­ված­քա­յին փո­փո­խու­ թյու­նը, որ­պես այդ­պի­սին, նո­րա­ րա­րա­կան է: Զար­գա­ցող երկր­ նե­րը կա­րող են օգտ­վել հե­տամ­ նա­ցու­թյան ըն­ձե­ռած ա­ռա­վե­ լու­թյու­նից՝ կրկնօ­րի­նա­կե­լով կա­ռուց­ված­քա­յին բա­րե­փո­խում­ նե­րը, որ ար­դեն ի­րա­կա­նաց­ վել են բարձր ե­կա­մուտ ու­նե­ցող երկր­նե­րում: Հա­ջո­ղակ երկր­նե­ րի փոր­ ձի հի­ ման վրա զար­ գա­ ցող յու­րա­քանչ­յուր եր­կիր մի քա­ նի տաս­նամ­յակ շա­րու­նակ տա­ րե­կան 8 տո­կոս (և ա­վե­լի) տնտե­ սա­կան աճ ա­պա­հո­վե­լու նե­րուժ ու­ նի և կա­ րող է մեկ կամ եր­ կու սե­րունդ հե­տո դաս­վել մի­ջին և նույ­նիսկ բարձր ե­կա­մուտ ու­նե­ ցող երկր­նե­րի շար­քում: Դ­րան հաս­նե­լու ու­ղին ճիշտ մշակ­ված և կի­րառ­ման պատ­րաստ ռազ­ մա­վա­րու­թյունն է, ո­րը կնպաս­տի, որ մաս­նա­վոր հատ­վա­ծը գոր­ծու­ նեու­թյունն ի­րա­կա­նաց­նի երկ­րի հա­րա­բե­րա­կան ա­ռա­վե­լու­թյուն­ նե­րը հաշ­վի առ­նե­լով և օգտ­վի կա­ռուց­ված­քա­յին փո­փո­խու­թյան ու­շա­ցած ա­ռա­վե­լու­թյուն­նե­րից: n

490 21.12

21.06

21.03

ռուբլի/դրամ

12.7

0.11 q 0.86%

13,20

12,50

11,80 21.12

21.03

եվրո/դոլար

1.267

21.06 0.00 q 0.26%

1,34

1,27

1,20 21.12

21.03

WTI Brent

նավթ

21.06

80.83 0.62 q 0.76% 91.98 0.71 q 0.77%

US$/bbl.

130

105

80 21.12 ոսկի

21.06

21.03

կբ 100 հհ comex

1601.0 11.4 q 0.71% 1597 18.8 q 1.16%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 21.12

21.03

(comex)

պղինձ

7403

21.06 83.8 q

1.12%

US$/tonne

8600

7800

7000 21.12 ցորեն

(cbt)

21.03

249.58

21.06 1.38 q 0.55%

US$/tonne

250

210 21.12

21.03

21.06

Տվյալները վերցված են 21.06, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

Թ­վիստ՝ մինչև տա­րե­վերջ

Բեռ­նան­կեն խոր­հուրդ է տվել տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րի այլ բա­լա­սան փնտրել ԱՄՆ-ի Դաշ­նա­յին պա­հուս­տա­յին հա­մա­կար­գը (ԴՊՀ) ո­րո­շել է մինչև տա­րե­վերջ եր­կա­րաձ­գել «Թ­վիստ» ծրագ­րի գոր­ծո­ղու­թյան ժամ ­կ ե­տը, Բաց շու­կա­նե­րի դաշ­նա­յին հանձ­նա­ժո­ղո­վի (FOMC) նիս­տի ա­վար­տին հայ­տա­րա­րել է ԴՊՀ ղե­կա­վար Բեն Բեռ­նան­ կեն։ FOMC-ը ո­րո­շել է բա­զա­յին տո­կո­սադ­րույք­նե­րի նպա­տա­կա­յին մի­ջա­կայ­քը պա­հել տա­րե­կան 0-0,25% մա­կար­դա­կում։

յի ֆոն­դա­յին ին­ դեք­սը՝ MSCI

zontanos.info

Greece-ը, չի հա­ մա­պա­տաս­խա­ նում զար­գա­ցած շու­կա­նե­րին ներ­ կա­յաց­վող պա­ հանջ­նե­րին։

Հու­նաս­տա­նը կդառ­նա զար­գա­ցող եր­կիր MSCI Greece-ը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում զար­գա­ցած շու­կա­նե­րին ներ­կա­յաց­վող պա­հանջ­նե­րին Ֆոն­դա­յին շու­կա­նե­րում ի­րա­ վի­ճակն ար­տա­ցո­լող MSCI ին­ դեք­սի պրո­վայ­դեր MSCI Inc.-ը Հու­նաս­տա­նի՝ եվ­րո­գո­տուց դուրս գա­լու դեպ­քում մտա­դիր է վե­րա­նա­յել երկ­րի ֆոն­դա­յին շու­կա­յի կար­գա­վի­ճա­կը։ Ներ­կա­յում կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը Հու­նաս­տա­նի ֆոն­դա­յին շու­կան դա­սա­կար­գում է որ­պես զար­ գա­ցած, սա­կայն եր­կի­րը կա­րող է զրկվել այս կար­գա­վի­ճա­կից և կր­կին նե­րառ­վել զար­գա­ցող պե­ տու­թյուն­նե­րի շար­քում, ե­թե լքի ար­ժու­թա­յին միու­թյու­նը։ Ն­շենք, որ Հու­նաս­տա­նին զար­ գա­ցած շու­կա­յի կար­գա­վի­ճակ է

շնորհ­վել 2001թ.։ MSCI-ը մինչ այս երբևէ չի վե­րա­նա­յել զար­գա­ցած պե­տու­թյան կար­գա­վի­ճա­կը՝ հօ­ գուտ զար­գա­ցո­ղի։ Այդ­պի­սով՝ հու­նա­կան շու­կա­յի ֆոն­դա­յին ին­դեք­սը՝ MSCI Greece-ը, կա­րող է դառ­նալ բա­ցա­սա­կան միտ­ման ա­ռա­ջին ցու­ցի­չը։ MSCI-ի փոր­ձա­գետ­նե­րի գնա­ հատ­մամբ՝ Հու­նաս­տա­նի ֆոն­դա­ յին շու­ կան այլևս չի հա­ մա­ պա­ տաս­խա­նում զար­գա­ցած երկր­ նե­րի շու­կա­նե­րին ներ­կա­յաց­վող պա­հանջ­նե­րին։ MSCI Greece-ի կա­ պի­տա­լի­զա­ցիան վեր­ջին 5 տա­ րում կրճատ­ վել է 93%-ով։ MSCI Greece-ի մաս­նա­բա­ժի­նը MSCI World-ում կազ­մել է 0,0193%։  n

Moody’s-ը չի հանգս­տա­նում Moody’s վար­կան­շա­յին գոր­ ծա­կա­լու­թյու­նը պատ­րաստ­ վում է ի­ջեց­նել մի­ջազ­գա­յին 17 ֆի­նան­սա­կան կազ­մա­կեր­ պու­թյան վար­կա­նիշ­ներ, հա­ ղոր­ դում է Bloomberg-ը՝ վկա­ յա­կո­չե­լով իր տե­ղե­կաց­ված աղբ­յուր­նե­րը։ Ա­մե­րիկ­յան MarketWatch-ը, վկա­ յա­կո­չե­լով ո­րոշ լրատ­վա­մի­ջոց­ նե­ րի, նշել է, որ Moody’s-ը նա­ խա­տե­սում է ի­ջեց­նել բրի­տա­ նա­կան բան­կե­րի, այդ թվում՝ Barclays Plc-ի, HSBC Holdings Plc-ի

և Royal Bank of Scotland Group Plc-ի վար­կա­նիշ­նե­րը։ Հի­շեց­նենք՝ գոր­ծա­կա­լու­թյունն ար­դեն ի­ջեց­րել է Իս­պա­նիա­յի և Ի­տա­լիա­յի մի շարք խո­շոր բան­ կե­րի վար­կա­նիշ­նե­րը։ Ըն­թա­ցիկ տար­վա փետր­վա­րին Moody’s-ը հայ­տա­րա­րել էր, որ չի բա­ցա­ ռում եվ­րո­պա­կան պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի ազ­դե­ցու­թյան գնա­ հատ­ման շրջա­նա­կում շվեյ­ցա­ րա­ կան UBS AG-ի, Credit Suisse Group AG-ի և բ­րի­տա­նա­կան Barclays Plc-ի վար­կա­նիշ­նե­րի վե­ րա­նա­յու­մը։  n

գան­ձա­պե­տա­կան պար­տա­տոմ­ սեր՝ փո­խա­րե­նը գնե­լով 6-ից 30 տա­րի մար­ման ժամ ­կ ե­տով

պար­տա­վո­րու­թյուն­ներ։ Ակն­ կալ­ վում է, որ մինչև տա­ րե­ վերջ «Թ­վիստ»-ի շրջա­նա­կում

Մի­ջու­կա­յին Թա­նե­րը Թուր­քիան 12 մի­ջու­կա­յին է­ներ­գաբ­լոկ կկա­ռու­ցի ա­ռա­ջի­կա 7-8 տա­րում Թուր­քիան ա­ռա­ջի­կա յոթ-ութ տա­րում 12 մի­ջու­կա­յին է­ներ­ գաբ­լոկ կկա­ռու­ցի, Սանկտ Պե­ տեր­բուր­գի մի­ջազ­գա­յին տնտե­ սա­կան ֆո­րու­մում հայ­տա­րա­ րել է Թուր­քիա­յի է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­շար­նե­րի նա­խա­ րար Թա­ներ Յըլ­դը­զը։ «Աշ­խարհն ա­ռանց մի­ջու­կա­յին է­ներ­գե­տի­ կա­յի չի կա­րող գո­յատևել», – ա­սել է Յըլ­դը­զը՝ նշե­լով, որ Թուր­ քիան Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­մա­ գոր­ծակ­ցում է «Ա­կու­յու» ա­տո­մա­ կա­յա­նի կա­ռուց­ման հար­ցում: Ըստ Յըլ­դը­զի՝ Թուր­քիան է­ներ­ գաբ­լոկ­նե­րի կա­ռուց­ման շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­ներ է վա­րում Ճա­պո­նիա­յի, Հա­րա­վա­յին Կո­ րեա­յի, Չի­նաս­տա­նի և Կա­նա­ դա­յի հետ՝ ընդգ­ծե­լով, թե Ան­կա­ րա­յի ընտ­րու­թյունն այս հար­ցում լի­նե­լու է անվ­տանգ և ո­րակ­յալ ա­ռա­ջար­կի օգ­տին:

en.wikipedia.org

Հու­նա­կան շու­կա­

Բեռ­նան­կեն պատ­րաստ է ա­վե­լին ա­նել։

Ան­կա­րա­յի ընտ­ րու­թյունը կանգ է առ­նե­լու «անվ­ տանգ և ո­րակ­յալ ա­տո­մի» վրա։

Haber հե­ռուս­տաա­լի­քին տված հար­ցազ­րույ­ցում Յըլ­դը­զը հայ­ տա­րա­րել էր, թե Թուր­քիան Մե­ ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նը փա­կե­լու պա­հան­ջով դի­մե­լու է Ա­տո­մա­յին է­ներ­գիա­յի մի­ջազ­գա­յին գոր­ծա­ կա­լու­թյուն (ՄԱԳԱՏԷ): «Մե­ծա­մո­ րի, ինչ­պես նաև այլ ա­տո­մա­կա­ յան­նե­րը, ո­րոնց շա­հա­գործ­ման ժամ ­կետն ա­ վարտ­ վել է, վտան­ գա­վոր են ինչ­պես տա­րա­ծաշր­ ջա­ նի, այն­ պես էլ ամ­ բողջ աշ­ խար­ հի հա­ մար»,– ա­ սել էր Յըլ­ դը­զը:  n

Յըլ­դը­զի խոս­քով՝ Թուր­քիա­յին անհ­րա­ժեշտ է մի­ջու­կա­յին է­ներ­ գե­տի­կա, քա­նի որ մինչև 2023թ. է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի պա­հան­ ջար­կը երկ­րում կա­վե­լա­նա մոտ եր­կու ան­գամ։ «Ամ­բողջ եր­կիրն ա­ջակ­ցում է նոր է­ներ­գաբ­լոկ­նե­ րի կա­ռուց­մա­նը։ Մենք շա­րու­նա­ կե­լու ենք մի­ջու­կա­յին ծրա­գի­րը՝ չնա­յած Ճա­պո­նիա­յի «Ֆու­կու­սի­ մա» ա­տո­մա­կա­յա­նի վթա­րին»,– ա­սել է նա­խա­րա­րը։ Հե­տաքրք­րա­կան է, որ ան­ ցած շա­բաթ թուր­քա­կան TRT

Air France-ը մինչև 2014թ. 5,1 հազ. աշ­խա­տա­կից կկրճա­տի Ֆ­րան­սիա­կան Air France ա­վիաըն­կե­րու­թյու­նը վե­րա­կա­ռուց­ ման ծրագ­ րի շրջա­ նա­ կում 2012-2013 թթ. 5,1 հազ. աշ­ խա­ տա­ տեղ կկրճա­տի, աս­ված է ա­վիա­փո­խադ­րո­ղի հայ­տա­րա­րու­թյու­նում։ «Աշ­խա­տա­կից­նե­րի թի­վը 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րից 2013թ. դեկ­տեմ­ բերն ըն­կած ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծում կկրճատ­վի 5112-ով»,– աս­ված է փաս­տաթղ­թում։ Աշ­ խա­տա­կից­նե­րի հետ հա­մա­ պա­տաս­խան հա­մա­ձայ­նագ­րի ստո­րագր­ման դեպ­քում մինչև 2013թ. վերջ հար­ կա­ դիր կրճա­ տում­ն եր չեն լի­նի, նշել են ըն­կե­ րու­թյու­նում։ Ըն­կե­րու­թյան մե­նեջ­ մեն­թի գնա­հատ­մամբ՝ ե­թե ըն­կե­ րու­թյա­նը հա­ջող­վի տնտե­սա­կան արդ­յու­նա­վե­տու­թյունն ա­վե­լաց­ նել 20%-ով, ա­պա 2014թ. ևս հար­ կա­դիր կրճա­տում­ն եր չեն լի­նի։ Ակն­կալ­վում է, որ հու­նի­սի 28-ին ըն­կե­րու­թյան ղե­կա­վա­ րու­թյունն արհ­միու­թյուն­նե­րին

կներ­կա­յաց­նի հա­մա­ձայ­նա­գիր, ո­րի շրջա­նա­կում էլ ծրագր­վում են զանգ­վա­ծա­յին կրճա­տում­ նե­րը։ Հի­շեց­նենք, որ կադ­րա­ յին նա­խորդ կրճա­տում­ն ե­րի ժա­ մա­նակ՝ 2009թ., Air France-ն աշ­ խա­տան­քից ա­զա­տեց 1,9 հազ. աշ­խա­տակ­ցի։ Air France-ը հիմն­վել է 1933թ. հոկ­ տեմ­բե­րին։ Աշ­խա­տա­կից­նե­րի ընդ­ հա­ նուր թի­ վը 58,5 հազ. է։ 2004թ. ա­վիաըն­կե­րու­թյու­նը միա­վոր­վել է KLM-ի հետ։ Միա­վոր­ված ըն­կե­րու­ թյան կենտ­րո­նա­կա­յա­նը Փա­րի­զում է։ Air France-KLM-ը թռիչք­ներ է ի­րա­ կա­նաց­նում 254 ուղ­ղու­թյամբ աշ­ խար­հի 124 եր­կիր։ Միա­վոր­ված ըն­ կե­րու­թյան աշ­խա­տա­կից­նե­րի ընդ­ հա­նուր թի­վը 102 հազ. է։  n

washingtonpost.com

վեր­ջին։ Ծ­րա­գի­րը նա­խա­տե­ սում է գան­ձա­պե­տա­կան պար­ տա­տոմ­սե­րի պորտ­ֆե­լի վե­ րա­կա­ռու­ցում՝ կար­ճա­ժամ ­կ ետ պար­տա­տոմ­սե­րը եր­կա­րա­ժամ­ կետ­նե­րով փո­խա­րի­նե­լու ճա­ նա­պար­հով։ Ֆի­նան­սա­կան կար­ գա­վո­րչի նման քայ­լը միտ­ված է վար­կե­րի տո­կո­սադ­րույք­նե­րի նվա­զեց­մա­նը։ Ն­շենք, որ 2011թ. հու­նի­սից 2012թ. հու­նիս ըն­կած ժա­մա­ նա­կա­հատ­վա­ծում ԴՊՀ-ն վա­ ճա­ ռել է $400  մլրդ­-ի մինչև 3 տա­րի մար­ման ժամ ­կ ե­տով

ekonomi.milliyet.com.tr

«Դ­րա­մա­վար­կա­յին քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը տնտե­սա­կան խնդիր­ նե­րի «բա­լա­սան» չէ, այն չի լու­ծի մեր տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րը։ Մենք կող­ջու­նենք կա­ռա­վա­րու­ թյան, տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյամբ զբաղ­վող գոր­ծիչ­նե­րի օգ­նու­թյունն ու ա­ջակ­ցու­թյու­նը, այն­պես որ ցան­կա­ցած հա­մա­ գոր­ծակ­ցու­թյուն հրա­շա­լի կլի­ ներ»,– նշել է Բեռ­նան­կեն։ ԴՊՀ-ն ո­ րո­ շել է մինչև տա­ րե­վերջ եր­կա­րաձ­գել «Թ­վիստ» ծրագ­րի գոր­ծո­ղու­թյան ժամ ­կ ե­ տը, որն ա­վարտ­վում է հու­նի­սի

կվա­ճառ­վի ևս $267  մլրդ­-ի կար­ ճա­ժամ ­կ ետ պար­տա­տոմս։ Բեռ­նան­կեն նշել է նաև, որ կար­ գա­վո­րի­չը դեռ չի սպա­ռել ի­րա­վի­ ճա­կի վրա ազ­դե­լու բո­լոր հնա­րա­ վո­րու­թյուն­նե­րը։ «Մենք պատ­րաստ ենք ա­վե­լին ա­նել»,– հայ­տա­րա­րել է նա։ ԴՊՀ ղե­կա­վա­րը տե­ղե­կաց­րել է նաև ԱՄՆ-ի տնտե­ սու­ թյան ա­ ճի կան­խա­տե­սում­ն ե­րի վե­րա­նայ­ման մա­սին։ 2012թ. ՀՆԱ-ի ա­ճի գնա­հա­ տումն ապ­րիլ­յան 2,4-2,9%-ից ի­ջեց­ վել է մինչև 1,9-2,4%։ «Թ­վիստ» ծրագ­րի եր­կա­րաձգ­ ման մա­սին ո­րո­շու­մը փոր­ձա­ գետ­նե­րը հիմ­ն ա­կա­նում «կան­ խա­տե­սե­լի» են ան­վա­նել, թեև «այն ու­նակ չէ ազ­դե­լու ա­մե­րիկ­ յան շու­կա­յի վրա, և Եվ­րո­պա­ յի ֆի­նան­սա­կան խնդիր­նե­րը դեռ եր­կար ժա­մա­նակ են ի­րենց զգաց­նել տա­լու»։  n

Ե­թե Air France-ին հա­ջող­վի տնտե­սա­ կան արդ­յու­նա­վե­տու­թյունն ա­վե­լաց­նել 20%-ով, ա­պա ըն­կե­րու­թյու­նը կխու­սա­փի հար­կա­դիր կրճա­տում ­ն ե­րից։ Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը


№ 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Հար­գան­քը քրեո­րեն պար­տա­դիր է

Հույս թու­նե­լի վեր­ջում

Հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը մտա­դիր են դա­տի տալ ԱՄՆ-ի ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­րա­րին

Թուր­քիան և ԵՄ-ն ա­նայ­ցա­գիր ռե­ժի­մի հաս­տատ­ման մա­սին հու­շա­գիր են ստո­րագ­րել

Հան­րա­պե­տա­կան սե­նա­տոր­ նե­րը ո­րո­շել են ար­դա­րա­դա­ տու­թյան նա­խա­րար և գլ­խա­ վոր դա­տա­խազ Է­րիկ Հոլ­դե­րի նկատ­մամբ դա­տա­կան գոր­ ծըն­թաց սկսել։ Օ­րենս­դիր­նե­րը նրան մե­ղադ­րում են Կոնգ­րե­սի նկատ­մամբ ան­հար­գա­լից վե­ րա­բեր­մուն­քի մեջ։

Հան­րա­պե­տա­կան ո­րո­շել են ԱՄՆ-ի ար­դա­րա­դա­տու­ թյան նա­խա­րար և գլ­խա­վոր դա­տա­ րի նկատ­մամբ դա­տա­կան գոր­

Նա­խօ­րեին ո­րոշ­մա­նը հա­վա­նու­ թյուն է տվել Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­ րի պա­լա­տի ա­ռանց­քա­յին հանձ­ նա­ժո­ղով­ն ե­րից մե­կը, ո­րը զբաղ­ վում է դաշ­նա­յին գե­րա­տես­ չու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան վե­րահսկ­մամբ։ Հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը կար­ ծում են, որ Հոլ­դե­րը, լի­նե­լով իշ­խա­նու­թյան գոր­ծա­դիր ճյու­ ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, վի­րա­վո­րել է օ­րենս­դիր­նե­րին՝ հրա­ժար­վե­ լով Կոնգ­րե­սին փաս­տաթղ­թեր

ծըն­թաց սկսել։

zeit.de

խազ Է­րիկ Հոլ­դե­

տրա­մադ­րել Մեք­սի­կա զեն­քի մաք­սա­նեն­գու­թյան դեմ պայ­ քա­րում գաղտ­նի գոր­ծո­ղու­թյան վե­րա­բեր­յալ։ Բա­րաք Օ­բա­ման՝ նա­խա­գա­հու­ թյան ըն­թաց­քում ա­ռա­ջին ան­գամ օգտ­վել է ԱՄՆ-ի նա­խա­գա­հին ըն­ ձեռ­ված ի­րա­վա­սու­թյու­նից և կար­ գադ­րել փաս­տաթղ­թե­րը թող­նել փա­կի տակ՝ ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան ար­խիվ­ն ե­րում։

Այս քայ­լից հե­տո էլ օ­րենս­դիր­ նե­րը ո­րո­շել են զայ­րույթն ուղ­ղել ընդ­դեմ Հոլ­դե­րի։ Կոնգ­րե­սի նկատ­մամբ ան­հար­ գա­լից վե­րա­բեր­մուն­քը ԱՄՆ-ում հա­մար­վում է ծանր հան­ցա­գոր­ ծու­թյուն, տե­սա­կա­նո­րեն նա­խա­ րա­րի նկատ­մամբ ան­գամ քրեա­ կան գործ կա­ րող է հա­ րուց­ վել, թեև բա­նը դրան սո­վո­րա­բար չի հաս­նում։  n

Ընդ­դի­մու­թյու­նը է­մի­րի սրտով չէր

Թուր­քա­կան կող­մից փաս­տա­ թուղ­թը ստո­րագ­րել է Թուր­քիա­ յում ԵՄ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Սե­լիմ Յե­նե­լը, եվ­րո­պա­կան կող­մից՝ Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ­նե­րը: Փաս­տա­թուղ­թը Թուր­քիա­յի քա­ղա­քա­ցի­նե­րին հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա 5-6 տա­ րի հե­ տո ԵՄ երկր­ ներ մեկ­ նել ա­ռանց այ­ցագ­րե­րի։ Ու­շագ­րավ է, որ Թուր­քիան ԵՄ ան­դա­մու­թյան թեկ­նա­ծու երկր­ նե­րից միակն է, ո­րի քա­ղա­քա­ցի­ նե­րը ա­նայ­ցա­գիր ռե­ժի­մի ար­տո­ նու­թյու­նից չեն օգտ­վում: Թուր­քիա­յի՝ ԵՄ հար­ցե­րով պետ­նա­խա­րար Է­գե­մե ն Բա­ղը­շը, մեկ­նա­բա­նե­լով փաս­տաթղ­թի

todayszaman.com

Ան­կա­րան և Բր­յու­սե­լը Թուր­ քիա­յի և Եվ­րա­միու­թյան միջև այ­ցագ­րա­յին ռե­ժի­մի վե­ րա­բեր­յալ փո­խըմբռն­ման և ռեադ­մի­սիա­յի հու­շա­գիր են ստո­րագ­րել:

սե­նա­տոր­նե­րը

Թուր­քիա­յի քա­ղա­քա­ցի­ներն ա­ռա­ջի­կա­ յում կկա­րո­ղա­նան ԵՄ երկր­ներ մեկ­նել ա­ռանց այ­ցագ­րե­րի։

ստո­րագ­րու­մը, նշել է, թե ա­ռա­ ջին ան­գամ լույս է տես­նում թու­ նե­լի վեր­ջում: «Ա­մե ­նը, ինչ մենք խնդրում ենք, Թուր­քիա­յին նկատ­մամբ ճիշտ այն­պի­սի վե­ րա­բեր­մունքն է, ինչ­պի­սին ԵՄ ան­դա­մու­թյան թեկ­նա­ծու մյուս երկր­նե­րի նկատ­մամբ է»,– ա­սել է Բա­ղը­շը:  n

Քու­վեյ­թի Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը լու­ծա­րել է խորհր­դա­րա­նը

Մուր­սին, թե՛ Ահ­ մադ Շա­ֆի­կը համոզված են, որ ընտ­րու­թյուն­նե­ րում իրենք են հաղ­թել։ Օ­րեր ա­ռաջ Քու­վեյ­թի է­միր Սա­բահ աս Սա­բա­հը մեկ ամ­սով դա­դա­րեց­րել էր խորհր­ դա­րա­նի աշ­խա­տան­քը։

քա­ղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի հեր­ թա­կան փուլ։ Վեր­ջին շրջա­նում ընդ­դի­մա­դիր

պատ­գա­մա­վոր­նե­րի պա­հան­ ջով պաշ­ տո­ նանկ էր ար­ վել եր­ կու նա­խա­րար։  n

Ու­րուգ­վայն ու­զում է օ­րի­նա­կա­նաց­նել մա­րի­խո­ւա­նան

inspiringtravellers.com

Նոր օ­րի­նա­գի­ծը, ըստ կա­ռա­ վա­րու­թյան, թմրա­վա­ճառ­նե­ րին կզրկի շա­հույթ­նե­րից ու թմրա­մոլ­նե­րին հե­ռու կպա­ հի ա­վե­լի ծանր թմրա­մի­ջոց­նե­ րի օգ­տա­գոր­ծու­մից։ Ու­րուգ­վա­ յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը հույս ու­ նեն, որ դրա­ նից հե­ տո երկ­ րում կնվա­զի նաև թմրա­մի­ջոց­նե­րի

ազ­դե­ցու­թյան տակ կա­տար­վող հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի թի­վը։ Օ­րենսդ­րա­կան նա­խա­ձեռ­ նու­թյու­նը նա­խա­տե­սում է մա­ րի­խո­ւա­նա­յի վա­ճառք տվյալ­ նե­րի պե­տա­կան շտե­մա­րա­նում գրանց­ված չա­փա­հաս­նե­րին՝

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Նա­խա­գահ­ներ ա­ռանց երկ­րի Ե­գիպ­տո­սում հե­տաձգ­վել է նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի արդ­յունք­նե­րի հրա­պա­րա­կու­մը

Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը նա­խընտ­րել են թեթևը Ու­րուգ­վա­յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը պատ­րաստ­վում են վե­րահս­կո­ղու­ թյան տակ վերց­նել մա­րի­խուա­ նա­յի ար­տադ­րու­թյունն ու վա­ ճառ­քը՝ թմրա­մո­լու­թյան դեմ պայ­ քա­րի ու ե­րի­տա­սարդ­նե­րին ա­վե­ լի ծանր թմրա­մի­ջոց­նե­րից հե­ռու պա­հե­լու ծրագ­րի շրջա­նա­կում։

foxreno.com

Օ­րեր ա­ռաջ Քու­վեյ­թի է­միր Սա­ բահ աս Սա­ բա­ հը մեկ ամ­ սով դա­դա­րեց­րել էր խորհր­դա­րա­ նի աշ­խա­տան­քը։ Վեր­լու­ծա­բան­ ներն այս զար­գա­ցում­ն ե­րը գնա­ հա­տում են որ­պես իշ­խա­նու­թյան գոր­ծա­դիր և օ­րենս­դիր ճյու­ղե­ րի միջև ան­հաշտ տա­րա­ձայ­նու­ թյուն­նե­րի պատ­ճա­ռով ծա­գած

Թե՛ Մու­հա­մադ

euronews.com

Քու­վեյ­թի Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը ա­նօ­րի­նա­կան է հայ­տա­րա­րել խորհր­դա­րա­նի նոր կազ­մը, ո­րում մե­ծա­մաս­ նու­թյուն էր ստա­ցել ընդ­դի­ մու­թյու­նը։ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը վե­րա­կանգ­նել է նա­խորդ գու­մար­ման խորհր­ դա­րա­նի ի­րա­վա­սու­թյուն­նե­րը։

Ու­րուգ­վա­յում օ­րի­նա­կա­նաց­վե­

Ե­գիպ­տո­սում ա­նո­րոշ ժամ ­կ ե­ տով հե­տաձգ­վել է նա­խա­գա­ հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի երկ­ րորդ փու­լում հաղ­թող թեկ­նա­ ծո­ւի ան­վան հրա­պա­րա­կու­մը։ Թե՛ Ահ­ մադ Շա­ ֆի­ կի, թե՛ Մու­ հա­մադ Մուր­սիի կողմ ­ն ա­կից­ նե­ րը պնդում են, որ ընտ­ րու­ թյուն­նե­րում ի­րենց թեկ­նա­ծուն է հաղ­թել։

լու է մա­րի­խո­ւա­ նա­յի ար­տադ­րու­ թյունն ու վա­ճառ­ քը։

պե­տու­թյա­նը են­թա­կա ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով։ Ն­շենք, որ Ու­րուգ­վա­յում մա­րի­խո­ւա­նա­յի օգ­տա­գոր­ծումն այլևս հան­ցա­ գոր­ծու­թյուն չի հա­մար­վում։ Հե­ տաքրք­րա­կան է, որ մա­րի­խուա­ նա­յի ա­պօ­րի­նի շրջա­նա­ռու­ թյու­նը Ու­րուգ­վա­յում տա­րե­կան $75 մլն է։  n

Ե­րեկ Ե­գիպ­տո­սի Կենտ­րո­նա­կան ընտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վը հայ­ տա­րա­րել է, թե չի հրա­պա­րա­ կե­լու քվեար­կու­թյան արդ­յունք­ նե­ րը, ինչ­ պես ծրագր­ ված էր ի սկզբա­նե, քա­նի որ ու­սում­ն ա­սի­ րում է ընտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­ քում թույլ տրված խախ­տում­նե­ րի վե­րա­բեր­յալ բո­ղոք­նե­րը։ Նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­ րի երկ­րորդ փու­լի արդ­յունք­նե­րի հրա­պա­րակ­ման նոր ամ­սա­թիվ ԿԸՀ հայ­տա­րա­րու­թյու­նում չի

նշվում, թեև շրջա­նառ­վում է հու­ նի­սի 23-24-ը։ Դա­տա­կան կո­լե­գիան պետք է դի­տար­կի մոտ 400 բո­ղոք, ո­րը ներ­կա­յաց­րել են նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու­ներ Ե­գիպ­տո­սի նախ­ կին վար­չա­պետ Ահ­մադ Շա­ֆիկն ու իս­լա­միս­տա­կան «Մու­սուլ­ման եղ­բայր­ներ» շարժ­ման թեկ­նա­ծու Մու­հա­մադ Մուր­սին։ Ն­րան­ցից յու­րա­քանչ­յու­րը պնդում է, որ ընտ­րու­թյուն­նե­րում հենց ինքն է հաղ­թել։ Ն­ շենք, որ մինչ այս հայ­ տա­ րար­վում էր, թե քվեա­թեր­թիկ­ նե­րի 97,6%-ի հաշ­վար­կից հե­ տո ձայ­նե­րի 52,5%-ով հաղ­թում է իս­լա­միստ Մու­հա­մադ Մուր­սին, Շա­ֆի­կը ստա­ցել է ընտ­րող­նե­րի 47,5%-ի ա­ջակ­ցու­թյու­նը: Հի­շեց­նենք՝ նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի երկ­րորդ փու­ լը Ե­գիպ­տո­սում տե­ղի է ու­նե­ցել հու­նի­սի 16-17-ին։  n


| № 89 (158), ուրբաթ, հունիսի 22, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Ռու­սա­կան դպրո­ցը վե­րա­դարձ­րեց մեզ գեր­մա­նա­կան կա­տա­րո­ղա­կան ար­վես­տը Ճա­նաչ­ված գեր­մա­նա­ցի դաշ­նա­կա­հար Բերնդ Գ­լեմ­զերն ար­դեն չոր­րորդ ան­գամ հա­մեր­գով հան­դես կգա Երևա­նում: Ե­րա­ժիշ­տը, ո­րը եր­կար ճա­նա­պարհ է ան­ցել՝ հա­րա­վա­յին Գեր­մա­նիա­յի փոքր բնա­կա­վայ­րե­րից մե­կից մինչև հե­ղի­նա­կա­վոր բե­մեր, այ­սօր դաս­ վում է աշ­խար­հի ա­ռա­ջա­տար դաշ­նա­կա­հար­նե­րի թվին։ Չ­նա­ յած չա­ փա­ զանց ընդգր­ կուն նվա­ գա­ ցան­ կին՝ նրան հռչակ են բե­ րել ռուս կոմ­պո­զի­տոր­նե­րի, հատ­կա­պես Սեր­գեյ Ռախ­մա­նի­նո­վի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի կա­տա­րում ­ն ե­րը։ Այս ան­գամ դաշ­նա­կա­ հա­րը Երևա­նում կներ­կա­յաց­նի Չայ­կովս­կու թիվ 2 դաշ­նա­մու­րա­ յին կոն­ցեր­տը: Հա­մեր­գից ա­ռաջ Գ­լեմ­զե­րը Սի­վիլ­Նեթին պատ­ մել է իր կա­րիե­րա­յի վաղ շրջա­նի, գեր­մա­նա­կան կա­տա­րո­ղա­կան դպրո­ցի և դաշ­նա­մու­րի ա­պա­գա­յի մա­սին:

«Ե­րաժշ­տու­թյու­նը ո­գի է, զգաց­ մունք, ոճ, գույն, ո­րոնք մա­թե­մա­ տի­կա­կան կա­

-Ինչ­պե՞ս սկսվեց Ձեր կա­ րիե­րան, և ին­չո՞ւ ո­րո­շե­ցիք դաշ­նա­կա­հար դառ­նալ։ -Չի կա­րե­լի ա­սել, որ ես հետևո­ ղա­կա­նո­րեն պատ­րաստ­վում էի մե­նա­կա­տա­րի կա­րիե­րա­յի: Ես պար­զա­պես ցան­կա­նում էի լավ կրթու­թյուն ստա­նալ, ո­րը կնե­րա­ ռեր նաև ե­րաժշ­տու­թյու­նը։ Դպ­ րոցն ա­վար­տե­լուց հե­տո զգա­ցի, որ ա­ վե­ լի շատ հակ­ ված եմ շա­ րու­նա­կե­լու ե­րաժշ­տա­կան կրթու­ թյունս, քան դառ­նա­լու մա­թե­մա­ տի­կոս կամ որևէ այլ մաս­նա­գետ։ Բայց կրկնում եմ՝ դա ինչ-որ հա­ տուկ ցան­ կու­ թյուն չէր, իմ ընտ­ րու­թյու­նը ինք­նա­բուխ էր, և ե­թե ծնող­ներս գեթ մի ան­գամ տա­րա­ կու­սեին կամ ճնշում գոր­ծադ­րեին՝ ես կմտա­փոխ­վեի: Բա­րե­բախ­տա­ բար, նրանք ձեռն­պահ մնա­ցին: Կա­ րե­ լի է ա­ սել, որ ես ուշ եմ սկսել, քա­ նի որ մինչև 19 տա­ րե­կա­նը հա­մերգ­նե­րով գրե­թե հան­դես չեմ ե­կել: Հե­տո սկսե­ցի մրցույթ­նե­րի մաս­նակ­ցել, և դա ո­րո­շեց իմ ա­պա­գան: Այն­պես որ՝ չի կա­րե­լի ա­սել, թե ես ձգտել եմ դաշ­նա­կա­հար դառ­նալ, պար­զա­ պես ի­րա­դար­ձու­թյուն­ներն այդ­ պես զար­գա­ցան։ -1890-ից ի վեր Դուք ա­ռա­ ջինն եք, ում հա­ջող­վել է ա­նընդ­մեջ տասն­յոթ մրցույ­թի հաղ­թող դառ­ նալ։ Մի՞­թե դա չլցրեց Ձեզ խան­դա­վա­ռու­թյամբ, ի՞նչ անդ­րա­դարձ ու­նե­ցան այս հաղ­թա­նակ­նե­րը։ -Ես հաս­ կա­ ցա, որ չեմ ցան­ կա­նում հրթի­ռի նման դե­պի վեր թռչել և հե­տո դա­դա­րել գո­յու­ թյուն ու­նե­նա­լուց: Մր­ցույթ­նե­րին ես ա­վե­լի ու ա­վե­լի պա­տաս­խա­ նա­տու էի վե­րա­բեր­վում, ա­վե­լի լավ պատ­րաստ­վում: -Մի­գու­ցե նման սթափ վե­ րա­բեր­մուն­քի պատ­ճառն այն է, որ գեր­մա­նա­ցի՞ եք։

-Ո՛չ, Գեր­մա­նիա­յում էլ շատ ե­րա­ժիշտ­ներ կան, ո­րոնք մի քա­ նի տար­վա ըն­թաց­քում աստ­ ղի պես փայ­ լե­ լուց հե­ տո հանգ­ չում են, սպառ­վում: Զար­գա­ցում ու­նե­նա­լու հա­մար ժա­մա­նակ է հար­ կա­ վոր, քա­ նի որ ճնշու­ մը շատ մեծ է: Այ­ սօր կա­ տա­ րո­ ղա­կան մա­կար­դա­կը շատ բարձր է, և բարդ է մրցու­ նակ մնա­ լը: Պետք է ա­նընդ­հատ աշ­խա­տել և փորձ ձեռք բե­րել, նվա­գել տար­ բեր մա­կար­դա­կի նվա­գախմ­բե­րի հետ և ոչ թե միան­գա­մից հայտն­ վե­լով Բեռ­լի­նի ֆիլ­հար­մո­նիկ նվա­գախմ­բի կող­քին՝ թու­լա­նալ ու մտա­ծել, որ ա­պա­գադ ա­պա­ հով­ված է: -Դուք հայտ­նի եք նաև իբրև Գեր­մա­նիա­յի ա­մե­ նաե­րի­տա­սարդ պրո­ֆե­սոր։ Ձեզ հրա­վի­րել են դա­սա­ վան­դե­լու դեռևս ու­սա­նե­լու տա­րի­նե­րին, ինչ­պե՞ս դա տե­ղի ու­նե­ցավ։ -Սաարբր­յու­կե­նի ե­րաժշ­տա­ կան ա­կա­դե­միա­յում թա­փուր տեղ կար, և երբ ինձ ա­ ռա­ ջար­ կե­ցին, ա­սա­ցի, որ պետք է մտա­ ծեմ, քա­նի որ շատ ե­րի­տա­սարդ եմ դեռ նման աշ­խա­տան­քի հա­ մար: Խորհր­դակ­ցե­ցի տար­բեր մարդ­կանց հետ և ո­րո­շե­ցի ըն­ դու­նել ա­ռա­ջար­կը: Այդ աշ­խա­ տան­քը շատ օգ­նեց ինձ, քա­նի որ լու­ծեց իմ ֆի­նան­սա­կան խնդիր­ նե­րը, ին­չը ինձ ժա­մա­նակ և ուժ տվեց աշ­խա­տե­լու նաև իմ՝ իբրև կա­տա­րո­ղի զար­գաց­ման վրա։ -Ձեր նվա­գա­ցան­կում հա­ տուկ տեղ են զբա­ղեց­ նում ռուս կոմ­պո­զի­տոր­ նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն­նե­րը։ Պատ­ճա­ռը Ձեր ռուս ու­սու­ցի՞չն է՝ Վի­տա­լի Մար­գու­լի­սը։ -Ես սկսե­ցի պա­րա­պել Մար­ գու­լի­սի մոտ 16 տա­րե­կա­նում: Ն­րա կար­ծի­քով՝ բնա­կա­նա­բար, ռու­սա­կան ե­րաժշ­տու­թյու­նը

նոն­նե­րին չեն ենթարկվում: Ե­րաժշ­տու­թյան էու­թյու­նը մա­թե­ մա­տի­կա­կան չէ»,հա­վա­տա­ցած է Բերնդ Գ­լեմ­զե­րը։

մինչև ժա­մա­նա­կա­կից։ Ի՞նչ հմտու­թյուն­ներ է պա­հան­ ջում բազ­մաբ­նույթ ե­րաժշ­ տու­թյան կա­տա­րու­մը։ -Ի­ հար­ կե, շատ դժվար է։ Ար­ տի­կուլ­յա­ցիան է տար­բեր, եր­ գե­ցո­ղու­թյու­նը, հնչո­ղու­թյու­նը։ Պի­տի զգույշ ու ու­շա­դիր լի­նես, կա­րո­ղա­նաս ա­րագ տրա­մադր­ վել, հատ­կա­պես երբ մի հա­մեր­ գի ըն­թաց­քում հա­մադ­րում ես տար­բեր ժա­մա­նա­կաշր­ջան­նե­րի ե­րաժշ­տու­թյուն: Եր­բեմն ստաց­ վում է ընկղմ­վել կոմ­պո­զի­տո­րի աշ­խարհ, եր­բեմն՝ ոչ:

լա­վա­գույնն է: Այդ ժա­մա­նակ սա զար­մա­նա­լի էր ինձ հա­մար, քա­ նի որ Գեր­մա­նիա­յում վե­րա­պա­ հո­ րեն էին մո­ տե­ նում ռուս կոմ­ պո­զի­տոր­նե­րին՝ «Օ՜, Չայ­կովս­կի, ա­յո, եր­բեմն վա­տը չէ»… և այլն: Այժմ, ի­հար­կե, այդ­պես չէ: Մար­գու­լի­սը հա­րում էր գեր­ մա­նա­կան կա­տա­րո­ղա­կան դպրո­ցին, քա­նի որ նրա ու­սու­ցի­ չը ծա­գու­մով գեր­մա­նա­ցի էր: Հե­ տաքր­ քիր էր, թե ինչ­ պես է ազ­ դե­ցու­թյու­նը Գեր­մա­նիա­յից Ռու­ սաս­տան հա­սել, հե­տո նո­րից Գեր­մա­նիա վե­րա­դար­ձել։ Գեր­մա­նա­կան կա­տա­րո­ղա­ կան դպրո­ցի ա­վան­դույթ­նե­ րը շատ ա­ վե­ լի հին են, չնա­ յած դրանք կոպ­տո­րեն ընդ­հատ­վել են Եր­րորդ ռեյ­խի տա­րի­նե­րին, երբ Գեր­մա­նիա­յի լա­վա­գույն ե­րա­ժիշտ­ներն ար­տա­գաղ­թում էին երկ­րից։ Ն­րան­ցից շա­տե­ րը հայտն­վել են Ռու­սաս­տա­նում ու ԱՄՆ-ում: Այն­պես որ՝ անց­յալ դա­րի 60-70-ա­կան­նե­րին գեր­մա­ նա­կան կա­տա­րո­ղա­կան դպրո­ցը շատ ցածր մա­կար­դա­կի վրա էր։ Լ­սե­լով այդ տա­րի­նե­րի գեր­մա­ նա­ցի կա­տա­րող­նե­րին՝ ես զգում էի, որ նրանց ե­րաժշ­տու­թյու­նը չոր է: Իմ սիրտն ինձ ա­սում էր, որ Շու­մա­նի, Մեն­դել­սո­նի, Բ­րամ­ սի ե­րաժշ­տու­թյու­նը չի կա­րող չոր լի­նել: Եվ Մար­գու­լի­սի մոտ ու­սա­նե­լու տա­րի­նե­րին հաս­կա­ ցա, որ ռու­ սա­ կան դպրո­ ցը վե­ րա­դարձ­նում է մեզ ի­րա­կան գեր­մա­նա­կան կա­տա­րո­ղա­կան ար­վես­տը:

-Արդ­յոք շա­րու­նա­կո՞ւմ եք սո­վո­րել, լսո՞ւմ եք այլ կա­տա­րող­նե­րի։ -Ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ գնում եմ հա­մերգ­նե­րի: Եր­բեմն մտա­ծում եմ՝ ոչ, ես այս­պես չէի ա­ նի, եր­ բեմն էլ՝ ա­ յո, ինչ լավ գա­ղա­փար է: Բայց ի­րա­կա­նում հազ­վա­դեպ եմ ու­րիշ կա­տա­րող­ նե­րի լսում: -Տա­րած­ված կար­ծիք կա, թե ե­րաժշ­տու­թյու­նը մեծ մա­սամբ մա­թե­մա­տի­կա է, և միշտ կա­րե­լի է հաշ­ վար­կել, լսել, հաս­կա­նալ, թե ինչ­պես է այս կամ այն կա­տա­րո­ղը հաս­նում իր ու­զած հնչո­ղու­թյա­նը։ Միև­ նույն ժա­մա­նակ, կան ե­րա­ ժիշտ­ներ, ո­րոնց «ին­տո­ւի­ տիվ» են ան­վա­նում, ո­րոնք հեն­վում են միայն զգա­ցա­ կա­նի վրա։ Ինչ­պի­սի՞ն եք Դուք։ -Ես հա­մա­ձայն եմ, որ ե­րաժշ­ տու­թյան հիմ­քում կա մա­թե­ մա­տի­կա­կան մաս: Ինչ-որ

-Դուք չա­փա­զանց տար­ բեր ե­րաժշ­տու­թյուն եք կա­տա­րում՝ բա­րոկ­կո­յից

Առ­նո Բա­բա­ջան­յան՝ մեկ ձայ­նե­րի­զում Դաշ­նա­կա­հար Հայկ Մե­լիք­յա­նը եր­կու տա­րի ա­ռաջ ձեռ­նա­մուխ է ե­ղել մե­ծա­նուն կոմ­պո­զի­տոր Առ­ նո Բա­բա­ջան­յա­նի դաշ­նա­մու­րա­ յին բո­լոր ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի ձայ­նագր­մա­նը: Վեր­ջերս ա­վար­տե­ լով աշ­խա­տան­քը՝ դաշ­նա­կա­հարն

այն ներ­կա­յաց­րել է ՀՀ մշա­կույ­թի նա­խա­րա­րու­թյան ու­շադ­րու­թյա­նը: Արդ­յուն­քում լույս է տե­սել ձևա­ չա­փով և ս­տեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ նե­րի հա­գեց­վա­ծու­թյամբ ե­զա­կի ձայ­նե­րիզ, ո­րը նե­րա­ռում է «Վեց պատ­կեր», «Պո­լի­ֆո­նիկ սո­նատ»,

«Պոեմ», «Մ­տո­րում» գոր­ծե­րը, ինչ­պես նաև բո­լոր ման­րակ­տավ պիես­նե­րը: Ձայ­նագր­ման աշ­խա­ տանք­նե­րը կա­տար­վել են «Վեմ» ստու­դիա­յում: Ձայ­նե­րի­զի շնոր­ հան­դե­սը նա­խա­տես­ված է սեպ­ տեմ­բե­րին:  n

radikal.ru

Թո­ղարկ­վել է կոմ­պո­զի­տո­րի դաշ­նա­մու­րա­յին ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի ամ­բող­ջա­կան հա­վա­քա­ծուն

ա­ռու­մով, ա­յո՛, դա այդ­պես է, սա­ կայն ես հա­ մա­ ձայն չեմ չա­ փա­բաժ­նին: Ե­րաժշ­տու­թյու­նը ո­ գի է, զգաց­ մունք, ոճ, գույն, ո­րոնք մա­թե­մա­տի­կա­կան կա­ նոն­նե­րին չեն ենթարկվում: Ե­րաժշ­տու­թյան էու­թյու­նը մա­ թե­մա­տի­կա­կան չէ: -Ի՞նչ կար­ծի­քի եք այ­ սօր դաշ­նա­մու­րի հա­մար գրվող ստեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն­նե­րի մա­սին։ -Ես այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն ու­նեմ, որ վեր­ջին 30 տար­վա ըն­ թաց­քում գրված ե­րաժշ­տու­թյու­ նը հար­մար չէ դաշ­նա­մու­րի հա­ մար: Ես նո­րա­գույն շրջա­նի բազ­ մա­թիվ հրա­շա­լի ստեղ­ծա­գոր­ ծու­ թյուն­ ներ եմ լսել՝ գրված լա­րա­յին­նե­րի հա­մար, սա­կայն դաշ­նա­մու­րի հա­մար՝ ոչ։ Մի­գու­ ցե պատ­ճառն այն է, որ դաշ­նա­ մու­րը 19-րդ դա­րի գոր­ծիք է, այն չի փոխ­վել և ի­դեա­լա­կան է այդ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի ե­րաժշ­տու­ թյուն կա­տա­րե­լու հա­մար։ Կար­ ծում եմ՝ նոր ե­րաժշ­տու­թյան հա­ մար այն պետք է փոխ­ վի, ինչ­ պես փոխ­վել է կոմ­պո­զի­տո­րա­ կան լե­զուն, ո­րը շա­րու­նա­կում է հար­մար մնալ ջու­թա­կի, ալ­տի, թավ­ջու­թա­կի հա­մար, սա­կայն ոչ դաշ­նա­մու­րի: -Ինչ­պի­սի՞ն եք տես­նում Ձեր ա­պա­գան։ -Հու­սով եմ, որ կկա­րո­ղա­նամ նվա­գել եր­կար տա­րի­ներ: Դաշ­ նա­մու­րի հա­մար գրված եր­կա­ ցան­կը, այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ, ահ­ռե­ լի է, այն­ պես որ ես դեռ եր­ կար տա­րի­նե­րի գործ ու­նեմ։  n Զ­րու­ցեց Մա­րիա Հով­սեփ­յա­նը


Orakarg Business Daily