Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ., www.orakarg.am

Հայ­րե­նա­սի­րու­թյունն ան­հաս­կա­նա­լի բա­նի է վե­րած­վել

Ա­զատ առև­տու­րը սպա­սում է ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյա­նը

էջ 3 ›››

էջ 4 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Բոր­սան շնչում է թի­կուն­քում Ցու­կեր­բեր­գը լքեց աշ­խար­հի 40 ա­մե­նա­հա­րուստ­նե­րի ցան­կը էջ 6 ›››

Հա­յաս­տա­նում կեն­սա­թո­շա­կա­յին բա­րե­փո­խում ­ն ե­րի պար­տա­դիր կու­տա­կա­յին բա­ղադ­րի­չը պետք է ներդր­ վի 2014թ. հուն­վա­րի 1-ից։ Կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին բա­ ղադ­րի­չի ներդ­րու­մը դեռ դան­դա­ղում է։ ԿԲ-ում կար­ ծում են, որ վեր­ջի­նիս նկատ­մամբ մաս­նա­վոր հատ­վա­ ծի պա­սի­վու­թյու­նը պայ­մա­նա­վոր­ված է նաև ի­րա­զեկ­ ման պա­կա­սով։ Այ­դու­հան­դերձ, «Կոն­վերս բան­կ»-ը սկսել է ա­ռա­ջար­կել կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին հա­մա­ կար­գի սխե­մա՝ կեն­սա­թո­շա­կա­յին ա­վանդ։ «Արդ­շի­ նին­վեստ­բան­կ»-ը դեռ պատ­րաստ­վում է ա­ռա­ջար­կել նման սխե­մա։

Ռոք­ֆե­լեր­ներն ու Ռոտ­ շիլդ­նե­րը միա­վո­րում են ակ­տիվ ­ն ե­րը էջ 6 ›››

Եռ­յա­կում չէ, բայց թե

Տե­խասն ընտ­րեց նա­խա­գա­հին Միթ Ռոմ ­ն ին դար­ձել է ԱՄՆ-ի նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նա­կան թեկ­նա­ծու էջ 7 ›››

Հա­յաս­տան – Հու­նաս­տան հան­դիպ­մանն ըն­դա­ռաջ

Հար­ձա­կում vs պաշտ­պա­նու­թյուն էջ 8 ›››

«Օրակարգ»-ի արխիվից

Երեկ երեկոյան կայացած Հանրապետական կու­ սակ­ ցու­թյան քաղխորհրդի նիստի արդյունքում որոշ­վել է ԱԺ նա­խագահի պաշտոնը վստահել ԱԺ նախկին նա­ խա­գահ Հովիկ Աբրահամյանին։ n

Ե­րեկ ԱՄՆ-ի Մի­ջազ­գա­յին զար­գաց­ման գոր­ծա­կա­ լու­թյան Կեն­սա­թո­շա­կա­յին

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

վարքագիծ

Շախ­մա­տի աշ­խար­հի չեմ­պիո­նը կրկին Ա­նանդն է Մոսկ­վա­յի Տ­րետ­յա­կովս­կու ան­վան պատ­կե­րաս­րա­հում ե­րեկ ա­վարտ­վեց աշ­խար­ հի չեմ­պիո­նա­կան տիտ­ ղո­ սի հա­ մար մղվող Վիշ­ վա­նաթ­ան Ա­նանդ–Բո­րիս Գել­ֆանդ մրցա­վե­ճը: Գոր­ ծող չեմ­պիոն Ա­նան­դը թայբրեյ­քում հաղ­թեց 2.5:1.5 հաշ­վով և պաշտ­պա­նեց տիտ­ղո­սը: Հի­շեց­նենք, որ հան­դի­ պու­մը բաղ­կա­ցած էր 12 պար­տիա­յից: Մաս­նա­կից­ նե­րը մե­կա­կան հաղ­թա­նակ տա­րան, 10 ոչ-ո­քի ա­րե­ցին

և վաս­տա­կե­ցին 6-ա­կան միա­վոր: Մր­ցա­շա­րի կա­նո­ նա­կար­գի հա­մա­ձայն՝ հա­ վա­սար միա­վոր­նե­րի դեպ­ քում աշ­խար­հի չեմ­պիո­նը պետք է ո­ րոշ­ վի թայ-բրեյ­ քում: Թայ-բրեյ­ քը բաղ­ կա­ցած էր 4 պար­տիա­յից՝ 25+10 րո­պե: Ա­ռա­ջի­նում գրանց­վեց ոչ-ո­քի, երկ­ րորդ պար­տիան ա­վարտ­ վեց սպի­տակ­նե­րով խա­ ղա­ցող Ա­նան­դի հաղ­թա­ նա­կով, այ­դու­հետ հնդիկ գրոս­մայս­տե­րը հրաշ­քով փրկվեց պար­տու­թյու­նից,

Reuters

Ռու­սաս­տա­նը ար­ժա­նի չէ BRIC-ի և G8-ի ան­դամ լի­նե­լուն էջ 7 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Կեն­սա­թո­շա­կա­յին ակ­տիվ ­ն ե­րի պա­հա­ռու­թյու­նը կա­րող է վստահ­վել բան­կե­րին

Փո­ղը փող է բե­րե­լու

Պու­տի­նը հա­մա­տե­ղե­լի չէ

էջ 5 ›››

Թո­շակ­նե­րը քննարկ­վում են սե­ղա­նին

Ին­չու Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նը

Ո­չինչ չակն­կա­լել Ք­լին­թո­նից

Egan Jones-ն ի­ջեց­րել է Իս­պա­նիա­յի վար­կա­նի­շը էջ 6 ›››

Պե­տա­կան պարտ­քի սպա­սար­կու­մը կա­ռա­վա­րու­թյան վրա թանկ է նստե­լու

Հա­յաս­տան-ԵՄ ա­զատ առևտ­րի գո­տու ստեղծ­ման շուրջ բա­նակ­ցու­թյու­նը կմեկ­նար­կի հու­նի­սին

Հարցազրույց հրապարակախոս Հրանտ Տեր-Աբրահամյանի հետ

Ինչ­քա՞ն կդի­մա­նա ԲՀԿ-ն ոչ իշ­խա­նա­կան կու­սակ­ցու­թյուն լի­նե­լուն

Ֆին­նա­խը հաշ­վել է բե­ռը

իսկ վեր­ջին պար­տիան հան­գիստ հասց­րեց անհ­ րա­ժեշտ ոչ-ո­քիի ու պաhպա­նեց աշ­խար­հի չեմ­ պիո­նի կո­չու­մը:  n

և աշ­խա­տա­շու­կա­յի բա­ րե­փո­խում ­ն ե­րի ծրա­գի­ րը, «Կեն­սա­թո­շա­կա­յին

հա­մա­կար­գի ի­րա­զեկ­ման կենտ­րոն» հիմ ­ն ադ­րա­մի և Հա­յաս­տա­նի բան­կե­րի միու­թյան հետ հա­մա­տեղ, կազ­մա­կեր­պել էր կլոր սե­ ղան քննար­կում՝ «Կեն­սա­ թո­շա­կա­յին ակ­տիվ ­ն ե­րի պա­հա­ռու­թյու­նը և կեն­սա­ թո­շա­կա­յին ֆոն­դի ներդ­ րու­մա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նը» թե­մա­յով։ ԱՄՆ-ից հրա­վիր­ված հիմ ­ն ա­կան զե­կու­ցող,

էջ 4 ›››


| № 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Ին­չու Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նը Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նին Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի նա­խա­ գա­հի պաշ­տո­նը հատ­կաց­նե­լով՝ Սերժ Սարգս­յա­ նը փոր­ձում է լու­ծել իր հա­մար մի քա­նի կարևոր խնդիր­ներ: Չ­նա­յած որ ՀՀԿ-ն մե­ծա­մաս­նու­թյուն ու­ նի խորհր­դա­րա­նում, սա­կայն դա­տե­լով ՀՀԿ-ա­կան շատ ման­դա­տա­վոր­նե­րի ո­րակ­նե­րից՝ այդ մե­ծա­մաս­ նու­թյու­նը անհ­րա­ժեշտ պա­հե­րին կա­րող է խիստ խա­բու­սիկ լի­նել: Նա­խորդ գու­մար­ման ԱԺ-ի փոր­ձը ցույց է տվել, որ ներ­կա­յում ՀՀԿ-ի քվո­տա­յով ման­ դատ ստա­ցած­նե­րից շա­տերն ի­րենց ա­վե­լի շատ պատ­կե­րաց­նում են «դու­բայ­նե­րում» և «օբ­յեկտ­նե­ րում», քան թե երկ­րի օ­րենս­դիր մարմ ­ն ում: Հետևա­ բար՝ այդ­պի­սի պատ­գա­մա­վոր­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյու­ նը ՀՀԿ-ին կա­րող է լուրջ խնդրի ա­ռաջ կանգ­նեց­նել ԱԺ-ում: Ե­թե նախ­կի­նում կոա­լի­ցիոն գոր­ծըն­կեր­նե­րը կոմ­պեն­սաց­նում էին այդ բա­ցը, ա­պա հի­մա ՀՀԿ-ն միայ­նակ է մնա­ցել: Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նի ար­ժե­հա­մա­կար­գը թերևս հա­մա­պա­տաս­խա­նում է ՀՀԿ-ի մեծ մա­սը կազ­մող պատ­գա­մա­վոր­նե­րի վե­րոնշ­յալ ար­ժե­հա­մա­կար­գին: Փոր­ձը ցույց է տա­լիս, որ Աբ­րա­համ­յա­նն ի վի­ճա­կի է քիչ թե շատ կա­ռա­վա­րե­լի վի­ճակ ստեղ­ծել և այդ պատ­գա­մա­վոր­նե­րին անհ­րա­ժեշտ պա­հե­րին բեր­ ման են­թար­կել: Հայտ­նի է նաև, որ Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նի և վար­ չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, մեղմ ա­սած, լար­ված են: ԱԺ նա­խա­գա­հի պաշ­տո­ նում Աբ­րա­համ­յա­նը չա­փի մեջ ան­կաս­կած հա­կակշ­ ռե­լու է վար­չա­պե­տին: Չ­նա­յած դեռ հայտ­նի չէ նոր վար­չա­պե­տի ա­նու­նը, սա­կայն հաշ­վի առ­նե­լով Սերժ Սարգս­յա­նի հակ­վա­ծու­թյու­նը Տիգ­րան Սարգս­յա­ նի նկատ­մամբ՝ վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նում ա­մե ­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ կրկին տես­նե­լու ենք Տիգ­րան Սարգս­յա­նին: Աբ­րա­համ­յան-­Սարգս­յան դի­մա­կա­յու­ թյու­նը գոր­ծող նա­խա­գահն օգ­տա­գոր­ծե­լու է իր իշ­ խա­նու­թյու­նը ամ­րապն­դե­լու հա­մար: Դա նրան օգ­ նե­լու է ու­նե­նալ վե­րահս­կե­լի կա­ռա­վա­րու­թյուն և խորհր­դա­րան: Սա­կայն այս նշա­նա­կու­մը Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նի հա­մար կա­րող է նվաս­տա­ցու­ցիչ հա­մար­վել: ԱԺ նա­ խա­գա­հի պաշ­տո­նին հրա­ժեշտ տա­լուց ա­ռաջ նա նշել էր, որ ըն­տրու­թյուն­նե­րից հե­տո պա­կաս պաշ­ տոն չի զբա­ղեց­նե­լու: Գոր­ծող Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ ԱԺ նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նը երկ­րորդն է ՀՀ նա­խա­ գա­հից հե­տո: Սա­կայն հի­մա պարզ­վում է, որ Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նը դո­փում է տե­ղում և չի կա­րո­ղա­ցել ձեռք գցել նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նը: Հաշ­վի առ­նե­լով Աբ­րա­համ­յա­նի պատ­կե­րա­ցում­ նե­րը երկ­րի կա­ռա­վար­ման մա­սին՝ հնա­րա­վոր է, որ ոչ պա­կաս պաշ­տոն ա­սե­լով՝ նա նկա­տի էր ու­նե­ցել վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նը: Ե­թե այդ­պես է, ա­պա նա պարտ­վել է Տիգ­րան Սարգս­յա­նին և հի­մա ստիպ­ված է բա­վա­րար­վել ե­ղա­ծով: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Ինչ­քա՞ն կդի­մա­նա ԲՀԿ-ն ոչ իշ­խա­նա­կան կու­սակ­ցու­թյուն լի­նե­լուն

Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան

Ի

նչ­ քա՞ն կդի­ մա­ նա ԲՀԿ-ն ոչ իշ­ խա­նա­կան կու­սակ­ցու­թյուն լի­ նե­լու կար­գա­վի­ճա­կին։ Այն­քան, որ­քան իշ­խա­նու­թյու­նը կո­րո­շի հան­ գիստ վե­րա­բեր­վել ԲՀԿ-ի ոչ իշ­խա­ նա­կան լի­նե­լուն։ Ար­դեն հայտ­նի է, որ ԲՀԿ-ն հռ­չա­կել է իր կա­ռու­ցո­ղա­կան գոր­ծու­նեու­թյան մա­սին ա­ռանց ման­ րա­մաս­նե­լու՝ խոսքն ընդ­դի­մա­դիր, թե ոչ ընդ­դի­մա­դիր դաշ­տում կա­ռու­ ցո­ղա­կան գոր­ծու­նեու­թյուն ծա­վա­լե­ լու մա­սին է։ Կա­ռու­ցո­ղա­կան գոր­ծու­ նեու­թյուն ամ­բողջ աշ­խար­հում ծա­ վա­լում են եր­կու տի­պի քա­ղա­քա­կան հա­մա­կարգ ու­նե­ցող­նե­րը՝ բռնա­ պե­տու­թյու­նում, ա­սենք, Չի­նաս­տա­ նի նման, որ­տեղ ընդ­դի­մու­թյուն չկա և ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան երկ­րում, որ­ տեղ ընդ­դի­մու­թյու­նը կա­ռու­ցո­ղա­կան է զուտ այն պատ­ճա­ռով, որ նույն­պես իշ­խա­նու­թյան մաս է: Չի­նաս­տա­նում կոմ ­կ ու­սը միակ քա­ղա­քա­կան ու­ժը չէ, սա­կայն մյուս­նե­րը ցան­կա­ցած ա­ռի­ թով հա­մա­ձայն են կոմ ­կ ու­սի հետ։ ԱՄՆ-ում Հան­րա­պե­տա­կա­նը միշտ չէ, որ հա­մա­ձայն է այ­սօր իշ­խող դե­ մոկ­րատ­նե­րի հետ, սա­կայն դրա­նից պատ­մու­թյուն չի սար­քում, ո­րով­հետև դե­մոկ­րատ­նե­րը հա­ճախ հենց Հան­ րա­պե­տա­կա­նի շունչն են զգում ի­րենց թի­կուն­քում որևէ ո­րո­շում ըն­դու­նե­ լիս։ Եր­ բեմն նրանք Կոնգ­ րե­ սում ըն­ դու­նում են հենց Հան­րա­պե­տա­կա­ նի որևէ նա­խա­ձեռ­նու­թյուն։ Չի­նաս­ տա­նում որևէ քա­ղա­քա­կան ուժ ընդ­ դի­մու­թյուն լի­նե­լու տար­բե­րակ չու­նի։ ԱՄՆ-ում ընդ­դի­մու­թյուն լի­նե­լը հիս­ տե­րիկ ո­չինչ չի են­թադ­րում։ Հա­յաս­տա­նի պա­րա­գան այլ է։ Այս­տեղ քա­ղա­քա­կան ուժ լի­նելն

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական

Դե­րե­նիկ Մալ­խաս­յան

հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 30.05.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

ներշն­չի։ Այ­սինքն՝ չեն­թադ­րի, որ կա մի քա­ղա­քա­կան ուժ, ո­րը կա­ռու­ցո­ ղա­կան չէ։ Նոր­մալ երկ­րում կա­ռու­ ցո­ղա­կան ընդ­դի­մու­թյուն հաս­կա­ցու­ թյու­ նը նոն­ սենս է, ինչ­ պես նաև ար­ մա­տա­կան ընդ­դի­մու­թյու­նը։ Նոր­մալ երկ­րում գո­յու­թյուն ու­նեն տնտե­սա­ կան և քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գե­րի պատ­կե­րա­ցում ­ն եր, ո­րոն­ցով ձևա­վոր­ վում է իշ­խա­նու­թյու­նը և ընդ­դի­մու­ թյու­ նը։ Դ­ րանց ա­ սում են ա­ ջեր, ձա­ խեր, կենտ­րո­նա­մետ­ներ, ծայ­րա­հեղ ա­ ջեր կամ ծայ­ րա­ հեղ ձա­ խեր և այլն։ Ֆ­րան­սիա­յում Լը Պե­նի կողմ ­ն ա­կից­ նե­րը ծայ­րա­հեղ ա­ջեր են, բայց նրանք երբևէ ար­մա­տա­կան, բա­ռի իշ­խա­ նու­թյան լե­գի­տի­մու­թյու­նը կաս­կա­ծի տակ դնող ընդ­դի­մու­թյուն չեն ե­ղել։ Ն­րանք կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գի հետ կռիվ ու­ նեն, նրանց կռի­ վը ներ­ գաղ­թյալ­նե­րի հետ է, բայց դա Սար­կո­ զիի կամ Օ­լան­դի վրա կա­րող է թանկ նստել միայն ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­ մա­նակ, իսկ ընտ­րու­թյուն­նե­րից ա­ռաջ նրանց հրա­ժա­րա­կա­նի հարց չի ա­ռա­ ջա­նում։ Հետևա­բար՝ ո՞ր դաշ­տում կա­ րող է գոր­ծել ԲՀԿ-ն, ե­թե հաշ­վի առ­ նենք, որ մեզ մոտ կա միայն իշ­խա­նու­ թյան լե­գի­տի­մու­թյան հարց, և ծայ­րա­ հեղ լի­նե­լը ա­վե­լի շուտ իշ­խա­նու­թյան ձևա­վոր­ման ցի­նիզ­մի տրա­մա­բա­նու­ թյան շրջա­ նակ­ նե­ րում է, քան տնտե­ սա­կան կամ քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­ գի հետ ան­հա­մա­ձայ­նու­թյան։ Ըստ իս՝ ԲՀԿ-ի տե­ղը ար­մա­տա­կան ընդ­դի­ մու­թյունն է։ Մ­նա­ցած բո­լոր դեպ­քե­ րում նա մաս­նա­կից կլի­նի քա­ղա­քա­ կան թա­տե­րայ­նու­թյա­նը, որն ար­դեն 17 տա­րի (1995-ից հե­տո) Հա­յաս­տա­ նի քա­ղա­քա­կան կա­ռա­վար­ման էու­ թյունն է։ ԲՀԿ-ն պետք է ա­ ռի­ թը օգ­ տա­գոր­ծի ՀՀԿ-ից հնա­րա­վո­րինս հե­ ռու գտնվե­ լու հա­ մար։ Այլ հարց է, որ ԲՀԿ-ն ի­րեն չի պատ­կե­րաց­նում 2013թ. նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­ րում ա­ռան­ձին թեկ­նա­ծո­ւով պայ­քա­ րող կամ ե­թե պատ­կե­րաց­նում է, այդ ընտ­րու­թյուն­նե­րում հաղ­թող չի պատ­ կե­րաց­նում։ ԲՀԿ-ն ընտ­րու­թյուն չու­նի։ Կա՛մ հի­միկ­վա­նից պատ­րաստ­վում է նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­րին, կա՛մ 2013թ. շա­ րու­ նա­ կում է իր փոքր դե­ րը «կոա­լի­ցիոն կա­ռա­վա­րում» կոչ­վող բե­մադ­րութ­յան մեջ։  n

Ո­չինչ չակն­կա­լել Ք­լին­թո­նից

օ ր ա թ ե ր թ

Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում:

ինք­նին ար­մա­տա­կա­նու­թյուն է են­ թադ­րում։ Բո­լորն ու­զում են հաս­կա­ նալ, թե դու ո՞ր ճամ­բա­րից ես։ Նույ­ նիսկ որևէ ճամ­բա­րից դուրս գտնվող «Սար­դա­րա­պա­տ»-ը ակն­հայտ ընդ­ դի­մու­թյուն է գոր­ծող իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րին, սա­կայն որևէ հա­մակ­րանք չի զգում ՀԱԿ-ի հան­դեպ։ Հա­յաս­տա­նում քա­ղա­քա­կան դիր­քո­րո­շու­մը ա­ռանց ծայ­րա­հե­ղա­կա­նու­թյան ի­մաստ չու­ նի, ո­րով­հետև ե­թե կա­ռու­ցո­ղա­կան ընդ­դի­մու­թյուն ես, նշա­նա­կում է ի գի­տու­թյուն ես ըն­դու­նում, ա­սենք՝ մա­յի­սի 6-ի ընտ­րու­թյուն­նե­րի արդ­ յունք­նե­րը, հետևա­բար պատ­կե­րաց­ նում ես քո աշ­խա­տան­քը օ­լի­գար­ խա­հեն ՀՀԿ-ի հետ։ Ընդ ո­րում՝ կա­ ռու­ցո­ղա­կան ընդ­դի­մու­թյու­նը գրե­թե նույնն է, ինչ կա­ ռու­ ցո­ ղա­ կան ոչ իշ­ խա­նա­մե­տը, ո­րը հայ­տա­րա­րում է, որ ինքն ընդ­դի­մու­թյուն չէ, բայց իշ­խա­ նու­թյուն էլ չէ։ Ի՞նչ պետք է ա­նի ԲՀԿ-ն։ Ա­ռաջ­նոր­ դի հայ­տա­րա­րու­թյունն ա­ռանձ­նա­ պես ո­րո­շա­կիու­թյուն չմտցրեց, սա­ կայն այն­պես չէ, որ իշ­խա­նու­թյու­նը թեթև տա­րավ ԲՀԿ-ի կոա­լի­ցիա­յից դուրս գա­ լը։ Սա­ կայն փաստն այն է, որ ԲՀԿ-ն այ­սպես ա­սած սո­ղանցք­ներ է թող­նում իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան։ Սա ի՞նչ է նշա­ նա­կում։ Սա նշա­նա­կում է, որ ԲՀԿ-ին ՀԱԿ-ին է թող­նում ար­մա­տա­կան ընդ­ դի­մու­թյան դաշ­տը՝ հետևա­բար ակ­ նար­կե­լով նաև, որ ար­մա­տա­կան ընդ­ դի­ մու­ թյուն լի­ նելն այլևս մո­ դա չէ, և ինքն այն­տեղ խա­ղա­լու և ա­սե­լու բան չու­նի։ Մ­յուս կող­մից՝ սա նշա­նա­կում է, որ մինչև հի­մա ար­մա­տա­կան բո­լոր ընդ­դի­մու­թյուն­նե­րի պար­տու­թյուն­ նե­րը մեր երկ­րում ԲՀԿ-ն հա­մա­րում է օ­րի­նա­չափ հենց այն պատ­ճա­ռով, որ նրանք կա­ռու­ցո­ղա­կան չեն ե­ղել։ Բայց այս­տեղ խնդիր կա։ ՀԱԿ-ը կա­ ռու­ ցո­ ղա­ կան էր 2009-2011 թթ., նույ­ նիսկ երկ­խո­սեց իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րի հետ, և դա միայն նվա­զեց­րեց նրա կողմ ­ն ա­կից­նե­րի քա­նա­կը։ Հետևա­ բար՝ կա­ռու­ցո­ղա­կան ընդ­դի­մու­թյուն լի­նե­լը պա­կաս մո­դա­յիկ է մեր երկ­ րում, ո­րով­հետև կա­ռու­ցո­ղա­կան ընդ­ դի­մու­թյուն լի­նե­լու հա­մար կա­ռա­վար­ ման քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գը պետք է հար­յուրտո­կո­սա­նոց վստա­հու­թյուն

Հ

ու­նի­սի 4-ին ԱՄՆ-ի պետ­քար­տու­ ղար Հի­լա­րի Ք­լի­թո­նի՝ Հա­յաս­տան նա­խա­տես­վող այ­ցից ա­նակն­կալ­ներ պետք չէ սպա­ սել: ԱՄՆ-ի ար­ տա­ քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չու­թյան ղե­ կա­վա­րի՝ հու­նի­սի 4-ից 7-ը ծրագր­ ված այ­ցե­լու­թյու­նը տա­րա­ծաշր­ջան

զուտ ա­րա­րո­ղա­կար­գա­յին բնույթ է ու­նե­նա­լու և հա­զիվ թե բե­կում ­ն ա­յին նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­նա Հա­յաս­տա­ նի և ընդ­հան­րա­պես տա­րա­ծաշր­ջա­ նի հա­մար: Ք­լին­թո­նը Հա­յաս­տա­նում շեշ­տադ­ րում է ա­նե­լու եր­կու խնդրի վրա՝ Հա­ յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան, մաս­նա­վո­րա­պես՝ հայ-թուր­ քա­կան ար­ձա­նագ­րու­թյուն­նե­րի, և ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ու մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հիմ ­ն ախն­դիր­նե­րի: Այս եր­կու ուղ­ղու­թյամբ էլ, կա­րե­լի է ա­սել, որևէ ա­ռա­ջըն­թա­ցի ակն­կա­լիք չկա: Ք­լին­թո­նի այ­ցից ա­ռաջ Թուր­ քիա­յի արտ­գործ­նա­խա­րար Ահ­ մեդ Դա­վու­թօղ­լուն հայ­տա­րա­րեց, որ հայ-թուր­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­ րը մա­հա­ցած չեն: Այս հայ­տա­րա­ րու­ թյու­ նը, սա­ կայն, զուրկ է հիմ­ քե­րից և ն­պա­տակ ու­նի Ք­լին­թո­նի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին այ­ցից ա­ռաջ

Թուր­քիա­յի կա­ռու­ցո­ղա­կան դիր­քո­ րոշ­ման պատ­րանք ստեղ­ծել: Ակն­ հայտ է, որ ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում և այդ բո­վան­դա­կու­թյամբ ար­ձա­ նագ­րու­թյուն­նե­րով լուրջ չէ խո­սել հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­րի բա­րե­լավ­ման մա­սին: Ք­լին­ թո­նը ա­րա­րո­ղա­կար­գի շրջա­նա­ կում պար­զա­պես անդ­րա­դառ­նա­լու է հայ-թուր­քա­կան գոր­ծըն­թա­ցին, և ցան­կու­թյուն­նե­րի մա­կար­դա­կով հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ ենք լսե­լու: Իսկ ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան և մար­ դու ի­րա­վունք­նե­րի մա­սով բե­կում­ նա­յին շրջա­դարձ ակն­կա­լե­լը կրկին ան­հե­թե­թու­թյուն է: Հ­նա­րա­վոր է, որ հնչեն քննա­դա­տու­թյան ե­րանգ­ ներ պա­րու­նա­կող հայ­տա­րա­րու­ թյուն­ներ, սա­կայն ընդ­հա­նուր ֆո­նը լի­նե­լու է այն, որ Հա­յաս­տա­նը չգո­ հաց­նող տեմ­պե­րով, բայցևայն­պես ա­ռաջ է շարժ­վում:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ. |

Տեսանկյուն | 3

Հայ­րե­նա­սի­րու­թյունն ան­հաս­կա­նա­լի բա­նի է վե­րած­վել Հ­րա­պա­րա­կա­խոս Հ­րանտ Տեր-Աբ­րա­համ­յա­նը Սի­վիլ­Նե­թի հետ զրույ­ցում պատ­մել է իր «Ցանկ վնա­սա­կար և ա­նօ­գուտ գրա­կա­ նու­թյան» հոդ­վա­ծի ստեղծ­ման և ար­տա­ռոց ու, մեղմ ա­սած, տա­ րօ­րի­նակ ար­ձա­գանք­նե­րի մա­սին:

-Ա­ռա­ջար­կել էիք նաև խմբագ­րել Նժ­դե­հին, և հե­ տաքր­քիր ար­ձա­գանք­ներ ե­ղան ին­տեր­նե­տում։ -Ան­պայ­ման պետք է Նժ­դե­ հին խմբագ­րել։ Կար­ծում եմ, որ

Նժ­դե­հը չի հա­մա­պա­տաս­խա­ նում այն բարձր ռազ­մա­հայ­րե­ նա­սի­րա­կան չա­փա­նիշ­նե­րին, ո­րոնք այ­սօր ներ­կա­յաց­վում են ին­տեր­նե­տում այս­պես կոչ­ված հայ­րե­նա­սեր­նե­րի կող­մից։ Իմ հեգ­նան­քի հիմ ­ն ա­կան նպա­ տա­ կն ի վեր­ ջո այն էր, որ ե­ թե այդ չա­փա­նիշ­նե­րով ա­ռաջ­նորդ­ վենք, ո­րոն­ցով ի­րենք են ա­ռաջ­ նորդ­վում, կպարզ­վի, որ մեր ամ­ բողջ մշա­կույ­թը ստեղ­ծող­նե­րի 70 տո­կո­սը հա­յե­ցի չէ։ Բայց ի՞նչ է նշա­նա­կում հա­յե­ցի չեն։ -Հ­րանտ, ա­մեն դեպ­քում հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը այ­ սօր Հա­յաս­տա­նում կար­ ծես փոք­րաց­վել, նե­ղաց­ վել է։ Ձեր կար­ծի­քով՝ ի՞նչն է խնդի­րը։ -Նախ՝ սա անգ­րա­գի­տու­ թյան խնդիր է։ Ին­չո՞ւ այդ ցան­կը ես բե­րե­ցի։ Ո­րով­հետև հա­մոզ­ ված էի, որ «պրո­ֆե­սիո­նալ հայ­ րե­նա­սեր­նե­րի» մեծ մա­սը հայ­ կա­կան գրա­կա­նու­թյուն պար­ զա­պես չի կար­դա­ցել։ Ն­րանց հոգևոր սնուն­դը ռու­սա­կան ինչոր կայ­քե­րից քա­շած մեկ-եր­կու հոդ­ված­ներ են՝ իբր չա­փա­զանց խե­լոք տո­նով գրված ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան մա­սին։ Սա է նրանց պատ­կե­րա­ցու­մը հայ­րե­ նա­սի­րու­թյան մա­սին։ Ձեր ա­սած հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը ոչ թե վե­ րած­ վել է նեղ բա­ նի, այլ ընդ­ հան­րա­պես ան­հաս­կա­նա­լի ինչոր բա­ նի է վե­ րած­ վել։ Ինձ մոտ այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն է՝ կար­ծես սե­ռա­կան հար­ցի վրա է այն կենտ­րո­նա­ցած։ -DIY-ի դեպ­քից հե­տո դար­ ձավ միա­սե­ռա­կա­նու­թյան հա­կա­նիշ։ -Ընդ­հան­րա­պես, սե­ռա­կան հարցն է ա­մե ն ին­չի կենտ­րո­նում: Կար­ ծես այլ հարց չկա։ Նույ­ նիսկ բա­րո­յա­կան ո­լոր­տում ու­ րիշ հարց չկա. ա­ սենք՝ մար­ դիկ

«Օրակարգ»-ի արխիվից

-Հ­րանտ, Դուք հոդ­վա­ծում ա­ռա­ջար­կում եք խմբագ­ րել կամ այ­րել հայ դա­սա­ կան­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն­նե­րը։ Ին­չո՞ւ և ինչ­ պե՞ս ծնվեց հոդ­վա­ծը գրե­ լու ցան­կու­թյու­նը։ -Ցան­կու­թյու­նը ծնվեց մաս­նա­ վոր խո­սակ­ցու­թյու­նից։ Հեր­թա­ կան քննար­կումն էր ին­տեր­նե­ տում՝ կեղծ պրո­ֆե­սիո­նալ հայ­ րե­նա­սի­րա­կան պա­թո­սի վրա՝ այս մե­ կը արև­ մուտ­ քի լրտես է, այն մե­կը ա­զատ սեր է քա­րո­զում, այս մե­կը չգի­տեմ սա է և այլն։ Ես էլ ո­րո­շե­ցի ստու­գել, թե արդ­յոք գրքե­ րը, ո­ րոնք դրված էին իմ գրա­դա­րա­կում, աշ­խա­տա­սե­ղա­ նի մոտ, հա­մա­պա­տաս­խա­նում են «պրո­ֆե­սիո­նալ հայ­րե­նա­սի­ րու­թյան» այս չա­փա­նիշ­նե­րին։ Հատ­կա­պես երբ ժա­մա­նա­կա­ կից կամ նոր շրջա­նի հայ պատ­ մա­բան­նե­րը՝ Հա­կոբ Մա­նանդ­ յան, Լեո, Ա­դոնց, Գա­լուստ ՏերՄկրտչ­յան, օ­րի­նակ, հա­մա­րում են, որ ու­րար­տա­ցի­նե­րը հա­յեր չեն, կամ Խո­րե­նա­ցին 5-րդ դա­րի հե­ղի­նակ չէ, այլ 7-րդ կամ 9-րդ դա­րի, և այլն, և այլն։ Ա­նա­նիա Շի­րա­կա­ցին գրում է, օ­րի­նակ, որ հա­յե­րը տգետ են և ծույլ, Խո­րե­նա­ցին բո­ղո­քում է, որ հին հա­յե­րը գի­տու­թյամբ չեն հե­ տաքրքր­վել, Փավս­տոս Բու­զան­ դը այն­պի­սի բա­ռեր է օգ­տա­գոր­ ծում իր եր­ կի մեջ, ո­ րոնք հի­ մա ե­թե ինչ-որ մեկն օգ­տա­գոր­ծեր, կա­սեին՝ ա­նա­ռա­կի մեկն է։ Ու ո­րո­շե­ցի, ի­հար­կե, հեգ­նան­ քով, որ այն օ­գուտ բե­րող գրա­ կա­նու­թյուն չէ, ու պետք է մտա­ ծել, թե ինչ ա­նել դրա հետ՝ այ­րել կամ խմբագ­րել։

Հ­րանտ Տեր-Աբ­րա­համ­յան. «Քո ազ­գա­յին ժա­ռան­գու­թյան 70 տո­կո­սը մեկն ա­ռա­ջար­կում է վա­ռել, իսկ դու դա լուրջ ես ըն­դու­նում ու ձայ­նակ­ցում ես, ա­սում ես՝ ա­յո՛, ճիշտ է»:

կա­շա­ռա­կեր են, օ­րեն­քը խախտ­ վում է, շեն­ քե­ րը քանդ­ վում են և այլն, և այլն։ Դա որևէ մե­կին, այդ շրջա­նա­կում, կար­ծես չի հու­ զում։ Բայց հենց սե­ռա­կան հարց է բարձ­րա­նում, այն­պի­սի տպա­ վո­րու­թյուն է, կար­ծես մար­դիկ ֆիքս­ ված են դրա վրա։ Ու ամ­ բողջ հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը հան­ գում է դրան։ Սա էլ է տա­րօ­րի­ նակ։ Ե­թե մենք կար­դում ենք հայ դա­սա­կան նոր շրջա­նի գրա­կա­ նու­թյուն՝ Թու­ման­յան, Գ­րի­գոր Զոհ­րաբ, Թո­թո­վենց և այլն, տես­ նում ենք, որ ա­ վան­ դա­ կան այս կարծ­րա­տի­պե­րը վա­ղուց քանդ­ ված են հենց այս հե­ղի­նակ­նե­րի կող­մից։ Ա­սենք Մա­րո­յի կեր­պա­րը՝ փաս­ տո­ րեն հորն ու մո­ րը չլսեց, թո­ղեց, փա­խավ սա­րե­րը։ Դա լա՞վ է, հա­յե­ցի՞ է։ Փաս­տո­րեն հա­ յե­ ցի չէ՝ պետք է վա­ ռել։ Էլ չեմ խո­սում Ա­նու­շի մա­սին։ Վա­ռեք, ո­րով­հետև հա­յե­ցի չէ։ Կար­դա­ ցեք Լա­լա­յան­ցի «Ազ­գագ­րա­կան հան­դե­սը»՝ հրա­տա­րակ­ված 20րդ դա­ րի սկզբում։ Վա­ ռե՛ք, քա­ նի որ սևաց­նում է մեր ազ­գա­յին կեր­պա­րը։

-Ինչ­պի­սի՞ն էր հան­րու­թյան վե­րա­բեր­մուն­քը Ձեր հոդ­ վա­ծի նկատ­մամբ։ -Ինձ հա­մար ընդ­հան­րա­պես մի փոքր անս­ պա­ սե­ լի էր, որ նման բուռն ար­ձա­գանք կլի­նի։ Ի­րա­կա­նում ե­րեք տի­պի ար­ձա­ գանք կար։ Ա­ռա­ջի­նը՝ ինչ ես էի սպա­սում։ Իմ ըն­կեր­նե­րի և մի քիչ ա­վե­լի լայն մարդ­կանց շրջա­նա­ կը հաս­կա­ցավ հեգ­նան­քը, ծաղ­ րը։ Հա­վե­լե­ցին նաև ցու­ցա­կը։ Երկ­րոր­դը՝ մար­դիկ, ով­քեր չհաս­կա­ցան, որ սա հեգ­նանք է, և լուրջ ըն­դու­նե­ցին։ Կա­րող եմ պատ­կե­րաց­նել նրանց վի­ ճա­ կը, երբ ինչ-որ մեկն ա­ ռա­ ջար­ կում է վա­ ռել ամ­ բողջ հայ դա­սա­կան գրա­կա­նու­թյու­նը։ Ն­րանք սկսե­ցին կո­պիտ խոս­քե­ րով ար­ձա­գան­քել։ Ես, ի­հար­կե, չնեղ­վե­ցի, բա­ցատ­րե­ցի շա­տե­ րին, որ սա կա­տակ էր, ըն­դու­ նե­ցին, նե­րո­ղու­թյուն խնդրե­ցին, հաս­կա­ցան: Եր­րոր­դը՝ մար­դիկ, ո­րոնք ոչ միայն լուրջ էին ըն­ դու­ նել, այլև շատ ա­վե­լի խիստ ազ­գա­յին տե­ սա­կե­տից էին հա­մա­ձայ­նել։ Պատ­ կե­ րաց­ րեք՝ ես գրել էի, որ

Հա­կոբ Մա­նանդ­յան, Ա­դոնց, և այլն, պետք է վա­ռել, գրել էի, որ Նա­րե­կա­ցին լրիվ ա­նօ­գուտ է, որ Խո­րե­նա­ցի, Փավս­տոս Բ­ու­զանդ, Թու­ման­յան պետք է խմբագ­րել և այլն։ Իսկ նրանք հա­մա­ձայ­նել էին։ Տե­ սեք, թե ինչ աբ­ սուր­ դի կա­ րող է հաս­նել չա­կեր­տա­վոր այդ հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը։ Քո ազ­գա­ յին ժա­ռան­գու­թյան 70 տո­կո­սը մեկն ա­ռա­ջար­կում է վա­ռել, իսկ դու դա լուրջ ես ըն­ դու­ նում ու ձայ­նակ­ցում ես, ա­սում ես՝ ա­յո՛, ճիշտ է: -Ի՞նչ պի­տի ա­նել, որ հաղ­ թա­հար­վի այս տգի­տու­ թյու­նը, որ հայ­րե­նի­քը որ­ պես հայ­րե­նիք ըն­կալ­վի, զար­գա­ցումն էլ՝ որ­պես ի­րա­կան զար­գա­ցում։ -Ես այս­ պի­ սի բան եմ նկա­ տել: 21-րդ դա­ րի սկզբին մենք սկսել ենք քննար­ կել հար­ ցեր, ո­րոնք հայ մտա­վո­րա­կա­նու­ թյու­նը քննար­կել, վեր­ջաց­րել, պա­տաս­խան­ներն է տվել դեռ 1870-ա­կան­նե­րին։ Ս­րանք հար­ ցեր են, ո­րոնց պա­տաս­խա­նել են Նալ­բանդ­յա­նը, Գ­րի­գոր Արծ­րու­ նին և այլն: Ինձ թվում է՝ խնդի­ րը կրթա­կան հա­մա­կար­գի մեջ է։ Պետք է կար­դան, հաս­կա­նան հա­յոց մե­ծե­րին։ -­«Ֆեյս­բու­ք»-ում ա­ռա­ջար­ կել էիք չա­կեր­տա­վոր հայ­ րե­նա­սեր­նե­րին հայ­րե­նա­ սի­րու­թյու­նից Ձեզ մոտ քննու­թյուն հանձ­նել։ Որևէ մե­կը դի­մե՞լ է։ -Բ­նա­կա­նա­բար՝ ոչ: Ես հի­մա էլ եմ պաշ­տո­նա­պես ա­ռա­ջար­կում բո­լոր այս­պես ա­սած պրո­ֆե­սիո­ նալ հայ­րե­նա­սեր­նե­րին, ո­րոնք ամ­բողջ օ­րը գո­ռում են ոչ հա­յե­ ցի լի­նե­լու մա­սին, ե­կե՛ք, ա­պա­ ցու­ ցե՛ք ինձ, որ դուք իս­ կա­ պես այդ­քան սի­րում եք ձեր հայ­րե­նի­ քը։ Սա յու­րա­հա­տուկ դո­ւե­լի պես բան է:  n Զ­րու­ցեց Ար­փի Մախ­սուդ­յա­նը Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջու­թյամբ դի­տեք civilnet.am կայ­քում։

Պատ­մու­թյան ան­տես­վող դա­սեր

Հայկ Խա­նում­յան

Հ

ա­յոց պատ­մու­թյան մեջ իր ու­ րույն տեղն ու­ նեն 18-րդ դա­րի ա­ռա­ջին կե­սի ինք­ նա­պաշտ­պա­նա­կան պա­տե­ րազմ ­ն ե­րը Ս­յու­նի­քում և Ար­ցա­ խում: Այս պա­տե­րազմ ­ն ե­րը հե­ տաքրք­րա­կան են նաև դա­սեր քա­ղե­լու ա­ռու­մով: Թշ­նա­մա­կան ու­ժե­րով շրջա­ պատ­ված հայ­կա­կան նա­ հանգ­նե­րը կա­րո­ղա­նում են

կազ­մա­կեր­պել լիար­ժեք ինք­ նա­պաշտ­պա­նու­թյուն, ջախ­ջա­ խել ի­ րենց տուն հա­ սած թուր­ քե­րի, Դաղս­տա­նի լեռ­նա­կան­նե­ րի տար­բեր զոր­քե­րի: Ար­ցա­խում գլխա­վոր կազ­մա­կեր­պիչն ու պայ­քա­րի կոոր­դի­նաց­նո­ղը Ե­սա­ յի Հա­սան-­Ջա­լալ­յանն էր: Ար­տա­ քին քա­ղա­քա­կան սպա­սում ­ն ե­րի մեջ կարևոր­վում էր Ռու­սաս­տա­ նի դե­րը, նրա՝ դե­պի Ի­րան ծա­ վալ­վե­լու հե­ռան­կա­րը: Տա­րի­ներ հե­տո Ար­ցա­խի հայ իշ­խա­նա­վոր­ նե­րը պետք է հույս­նե­րը կտրեին այդ սպա­ սում ­նե­ րից, իսկ նրան­ ցից ա­մե ­նաազ­դե­ցի­կը՝ Գան­ձա­ սա­րի կա­թո­ղի­կոս Ե­սա­յի Հա­ սան-­Ջա­լալ­յա­նը, պետք է հակ­ վեր թուր­քե­րի հետ հաշտ­վե­լու մտքին, գնար բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րի, ա­պա մե­ղադր­վեր դա­վա­ ճա­նու­թյան մեջ և ինք­նաս­պան լի­ներ: Սա­կայն թուր­քե­րին զի­ջում­ նե­րի գնա­լու կամ ա­վե­լի ճիշտ՝

փոխ­զի­ջում ­ն եր փնտրե­լու քա­ ղա­քա­կա­նու­թյունն ար­դեն Ար­ ցա­խի հայ է­լի­տա­յին եր­կու մա­ սի էր բա­ժա­նել: Շո­շի սղնա­խի վրա թուր­քա­կան հար­ձա­կու­մը նույն­պես ա­վարտ­վեց վեր­ջին­ նե­րիս ջախ­ջախ­մամբ, փայ­լե­ցին Ա­վան հար­յու­րա­պե­տի զոր­քե­րը, սա­կայն սա էլ չամ­րապն­դեց սե­ փա­կան ու­ժե­րի նկատ­մամբ հա­ վա­տը: Ար­ցախ­ցի­նե­րը, որ տաս­ նամ­յակ­ներ շա­րու­նակ փայ­լուն հաղ­թա­նակ­ներ էին տա­րել թուր­ քե­րի և լեռ­նա­կան­նե­րի դեմ պայ­ քա­րում և կ­յան­քում ռուս տե­սած չկա­յին, սպա­սում էին ռու­սա­կան կայ­սեր օգ­նու­թյա­նը: Ա­վե­լին, չստա­նա­լով այդ օգ­նու­թյու­նը, ար­ցախ­ցի շատ զո­րա­կան­ներ, նույն Ա­վան հար­յու­րա­պետն իր եղ­բայր Թար­խա­նի հետ տե­ղա­ փոխ­վե­ցին Ռու­սա­կան կայս­րու­ թյուն՝ ծա­ռա­յե­լու օ­տա­րի երկ­րին: Հե­տո՞: Հե­տո ո­չինչ, հա­յու­թյան սե­րունդ­նե­րը մի եր­կու ան­գամ էլ

ինք­նա­պաշտ­պա­նա­կան պա­տե­ րազմ մղե­ցին Ար­ցա­խում ու Ար­ ցա­խի հա­մար: Մի­գու­ցե հեշտ է դեպ­քե­րից մոտ ե­ րեք դար հե­ տո գնա­ հա­ տա­կան­ներ տա­լը, սա­կայն հա­ մա­ձայ­նեք, որ մեր օ­րե­րի հետ նմա­նու­թյուն­ներ շատ կան: Ինք­ նա­պաշտ­պա­նա­կան պա­տե­րազ­ մում մենք է­ լի հաղ­ թա­ նակ ենք տա­րել, ջախ­ջա­խել թշնա­մուն, սա­կայն հար­ցի լուծ­ման մա­սին մտա­ծե­լիս մեր է­լի­տա­յի ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ­նե­րը փոր­ձում են հղում կա­տա­րել ինչ-որ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյան, խո­սում են փոխ­ զի­ջում ­ն ե­րի, տա­րածք հանձ­նե­ լու մա­ սին: Ի՞նչ է ե­ ղել, պա­ րո­ նայք, հա­նուն ին­չի՞ եք որ­դեգ­րել այն ճա­նա­պար­հը, ո­րը ջլա­տեց Ար­ցա­խի ինք­նա­պաշտ­պա­նա­ կան ու­ժե­րը, ցաք ու ցրիվ դարձ­ րեց ար­ցախ­յան տա­նու­տե­րե­րին: Բ­նա­վո­րու­թյան գի՞ծ է դար­ձել, ինչ է, զի­ջում ­ն ե­րի գնա­լը:

Պատ­մու­թյան դա­սե­րը քա­ղե­լու սո­վո­րու­թյուն չու­նենք, ա­վան­դա­ պաշտ ժո­ղո­վուրդ ենք, դրա հա­ մար էլ սի­ րում ենք կրկնել մեր նախ­նի­նե­րի սխալ­նե­րը, ու հենց դրա հա­մար էլ հա­յու­թյան եր­կու սերն­դից մե­կը զոհ­վում է ա­զա­ տագ­ր ա­կ ան-ինք­ն ա­պ աշտ­պ ա­ նա­կան պա­տե­րազմ ­ն ե­րում: Կամ պար­զա­պես մորթ­վում՝ ա­ռանց ինք­նա­պաշտ­պան­վե­լու: Ո­րով­ հետև այ­լոց հա­վա­տում ենք մե­ զա­նից շատ, թշնա­մուն նե­րում ենք ժա­մա­նա­կից շուտ, զի­ջում­ նե­րի էլ ո­տով-գլխով պատ­րաստ ենք: Դ­րա հա­մար էլ Լոս Ան­ջե­լե­ սի հայ­կա­կան դպրոց­նե­րը բազ­ մա­թիվ ա­շա­կերտ­ներ ու­նեն, ճոխ շեն­քեր ու են­թա­կա­ռուց­վածք­ ներ, իսկ Քար­վա­ճա­ռի գյու­ղե­ րի դպրոց­նե­րը լա­վա­գույն դեպ­ քում մի քա­ նի տասն­ յակ դպրո­ ցա­կան՝ գյու­ղա­կան փոք­րիկ մի շեն­քով:  n


| № 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ.

4 | Օրակարգ

Ա­զատ առև­տու­րը սպա­սում է ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյա­նը Հա­յաս­տան-ԵՄ ա­զատ առևտ­րի գո­տու ստեղծ­ման շուրջ բա­նակ­ցու­թյու­նը կմեկ­նար­կի հու­նի­սին

Հու­նի­սի 19-ին Բր­յու­սե­լում մեկ­նար­կե­լու են Եվ­րա­միու­թյան ու Հա­յաս­տա­նի միջև խո­ր և հա­մա­պար­փակ ա­զատ առևտ­րի գո­տու ստեղծ­ման մա­սին բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը։ Մա­յի­սի սկզբին Բր­յու­ սե­լում կա­յա­ցել է բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի նա­խա­պատ­րաս­տա­կան փու­լը, ո­րի ժա­մա­նակ էլ հստա­կեց­վել են այն կե­տե­րը, ո­րոնց հի­ ման վրա մեկ­նար­կե­լու են բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը։ Այ­դու­հան­դերձ, վերջ­նա­կան հա­մա­ձայ­նու­թյան կա­յա­ցու­մը կախ­ված է լի­նե­լու նաև Հա­յաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան վի­ճա­կից։ տնօ­րի­նու­թյան բաժ­նի ղե­կա­ վար Լ­յուկ Դե­վի­նը, անդ­րա­ դառ­նա­լով Հա­յաս­տա­նի ու ԵՄ-ի միջև ա­զատ առևտ­րի գո­ տու ստեղծ­ մա­ նը, նշել է, որ շատ բան այժմ կախ­ված է հայ­ կա­կան կող­մից։ «Հա­յաս­տա­նը բա­վա­կա­նա­չափ ա­ռ ա­ջ ըն­թաց է ար­ձա­նագ­րել բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րը սկսե­լու հա­մար: Չ­նա­յած [ԵՄ-ի հետ] Հա­յաս­տա­նն ա­վե­լ ի ուշ սկսեց բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը, քան մյուս երկր­նե­րը, սա­կայն ա­րագ կա­րո­ղա­ցավ նրանց հաս­նել։ Սա­կայն Հա­յաս­տա­ նը դեռ շատ բան պետք է ա­նի, և մենք կհետևենք Հա­ յաս­ տա­ նի քայ­լե­րին բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րի ըն­թաց­քում»,– «Ա­զա­տու­ թյուն» ռա­դիո­կա­յա­նին ա­սել է Դե­վի­նը՝ հա­վե­լե­լով, թե շատ ա­ վե­ լի կարևոր է, որ Հա­ յաս­ տա­ նը սկսի կյան­ քի կո­ չել այն

Հա­յաս­տան-Եվ­ րա­միու­թյուն առևտ­րի, տնտե­ սա­կան և հա­մա­ պա­տաս­խան ի­րա­վա­կան հար­ ցե­րով հա­մա­գոր­ Ֆոտոլուր

Երևա­նում ե­րեկ տե­ղի է ու­նե­ ցել Հա­յաս­տան-Եվ­րա­միու­թյուն առևտ­րի, տնտե­սա­կան և հա­մա­ պա­տաս­խան ի­րա­վա­կան հար­ ցե­րով հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան են­ թա­կո­մի­տեի հեր­թա­կան՝ տասն­ մե­կե­րորդ նիս­տը: Քն­նարկ­վել են ընդ­հա­նուր մակ­րոտն­տե­սա­կան զար­գա­ցում ­ն ե­րը Հա­յաս­տա­նում, մի­ջազ­գա­յին ֆի­նան­սա­կան կա­ ռույց­նե­րի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­թյան հե­ռան­կար­նե­րը, երկ­ կողմ առևտ­րում՝ նե­րառ­յալ ԵՄ-ի կող­մից Հա­յաս­տա­նին տրա­ մադր­վող Ար­տո­նու­թյուն­նե­ րի ընդ­հան­րաց­ված հա­մա­կար­ գի (GSP+), ինչ­ պես նաև Հա­ յաս­ տան-ԵՄ խո­ր և հա­մա­պար­փակ ա­զատ առևտ­րի գո­տու բա­նակ­ ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցի ներ­կա ի­րա­ վի­ճակն ու զար­գա­ցում ­ն ե­րը: Եվ­րո­պ ա­կան հանձ­նա­ ժո­ղո­վի Առևտ­րի գլխա­վոր

մա­սին բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րն ա­վե­լի լայն մի հա­մա­ձայ­նու­թյան մասն են, ո­րը կոչ­վում է Ա­սո­ցաց­ ման մա­սին պայ­մա­նա­գիր: Վեր­ ջի­նիս վե­րա­բեր­յալ հա­մա­ձայ­ նու­թյան կա­յա­ցու­մը կախ­ված է նաև Հա­յաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­ վա­րու­թյան վի­ճա­կից»,– նշել է Դե­վի­նը։

օ­րենք­նե­րը, ո­րոնք ար­դեն ըն­ դուն­վել են։ Լ­յուկ Դե­վի­նն ընդգ­ծել է, որ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի հա­ջող ըն­ թաց­քը կապ­ված է լի­նե­լու նաև Հա­յաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­ րու­թյան ամ­րապնդ­ման հետ: «Խո­ր և հա­մա­պար­փակ ա­զատ առևտ­րի գո­տի ստեղծ­ելու

ծակ­ցու­թյան են­ թա­կո­մի­տեի տասն­մե­կե­րորդ նիս­տը, Եր­ևան։

Ն­ շենք, որ շուրջ եր­ կու տա­ րի տևած քննար­կում ­ն ե­րից հե­ տո փետր­վա­րին Եվ­րա­հանձ­ նա­ժո­ղո­վը ո­րո­շում կա­յաց­ րեց սկսել բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը պաշ­տո­նա­կան Երևա­նի հետ՝ երկ­կողմ խո­ր և հա­մա­պար­փակ ա­զատ առևտ­րի գո­տի ստեղ­ծե­ լու շուրջ:  n

Թո­շակ­նե­րը քննարկ­վում են սե­ղա­նին Կեն­սա­թո­շա­կա­յին ակ­տիվ ­ն ե­րի պա­հա­ռու­թյու­նը կա­րող է վստահ­վել բան­կե­րին ար­ժեթղ­թե­րի շու­կա­յի ա­վագ փոր­ձա­գետ Ռո­բերտ Սթ­րա­հո­ տան, խո­սե­լով պար­տա­դիր կու­ տա­կա­յին հա­մա­կար­գի մա­սին, նշեց, որ այդ հա­մա­կար­գում կարևոր դե­րա­կա­տա­րու­թյուն ու­ նի պա­ հա­ ռուն։ Նա ֆոն­ դի ակ­ տիվ ­ն ե­րի պա­հա­ռու­թյան ծա­ռա­ յու­թյուն մա­տու­ցող անձ է, ո­րը ֆոն­դի կա­ռա­վար­չի հետ կնքված պայ­մա­նագ­րի հի­ման վրա ի պահ է ըն­դու­նում, պահ­պա­նում և հաշ­վա­ռում է ֆոն­դի ակ­տիվ­ նե­րը, ի­րա­կա­նաց­նում ֆոն­դի ակ­տիվ ­ն ե­րի կա­ռա­վար­ման հետ կապ­ված գոր­ծարք­նե­րի սպա­ սար­ կում և դ­ րանց հի­ ման վրա ակ­տիվ ­ն ե­րի փո­խան­ցում։ Նա նաև վե­րահս­կում է կա­ռա­վար­չի գոր­ծու­նեու­թյու­նը՝ ի շահ ֆոն­դի մաս­նա­կից­նե­րի: Փոր­ձա­գե­տի կար­ծի­քով՝ պար­ տա­դիր կու­տա­կա­յին հա­մա­ կար­գի հու­սա­լիու­թյան տե­սա­ կե­տից պա­հա­ռու­նե­րը չեն կա­ րող փոխ­կա­պակց­ված լի­նեն

ֆոն­դի կա­ռա­վար­չի հետ։ «Պա­ հա­ռուն այս­պես կոչ­ված ֆոն­դի աու­դի­տորն է, որը, ի տար­բե­րու­ թյուն աու­դի­տո­րա­կան ըն­կե­րու­ թյան, չի ներ­կա­յաց­նում ֆի­նան­ սա­կան հաշ­վետ­վու­թյուն­ներ։ Նա պար­զա­պես վե­րահս­կում է, որ ֆոն­դի կա­ռա­վա­րիչ­նե­րը մի­ջոց­ նե­ րը ճիշտ ծախ­ սեն կամ տե­ ղա­ բաշ­խեն՝ օ­րեն­քով սահ­ման­ված կար­գով»,– ա­սաց Սթ­րա­հո­տան։ Նա նշեց նաև, որ օ­ րենսդ­ րա­ կան մա­կար­դա­կով Հա­յաս­տա­ նում պա­հա­ռու­նե­րի ինս­տի­տու­ տը բա­վա­կան լավ է կար­գա­վոր­ ված, ո­րոշ դեպ­քե­րում պա­հանջ­ ներն ա­վե­լի խիստ են դրված, քան սահ­ման­ված է ԵՄ նա­խագ­ծա­յին դի­րեկ­տիվ ­ն ե­րով։ Ռո­բերտ Սթ­րա­հո­տան նշեց նաև, որ Հա­յաս­տա­նում պա­հա­ ռո­ւի գոր­ծա­ռույթ­նե­րի ի­րա­կա­ նա­ցու­մը կա­րող են ստանձ­նել բան­ կե­ րը, քա­ նի որ նրանք ու­ նեն մաս­նա­գի­տա­կան բա­վա­րար փորձ։ Բա­ցի այդ՝ ծա­ռա­յու­թյու­նը նրանց լրա­ցու­ցիչ ե­կա­մուտ­ներ կա­պա­հո­վի։

Կա­մա­վոր­ներ այդ­պես էլ չկան Լ­րագ­րող­նե­րի հետ ճե­պազ­ րույ­ցի ժա­մա­նակ «Օ­րա­կար­գ»-ի հար­ցին, թե հաշ­վի առ­նե­լով եվ­ րո­գո­տու պարտ­քա­յին խնդիր­նե­ րը, ինչ­պես նաև ա­ռա­ջի­կա հինգ տա­րում նոր ճգնա­ժա­մի ա­ռա­ ջաց­ման ռիս­կե­րի վե­րա­բեր­յալ Standard & Poors վար­կա­ն­շա­ յին գոր­ծա­կա­լու­թյան կան­խա­ տե­սու­մը՝ Կենտ­րո­նա­կան բան­ կը չի պատ­րաստ­վում արդ­յոք հան­դես գալ «Կու­տա­կա­յին կեն­ սա­թո­շակ­նե­րի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­ քում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­ րե­լու ա­ռա­ջար­կով՝ խստաց­նե­լով ֆոն­դի ակ­տիվ ­ն ե­րի ներդր­ման ուղ­ղու­թյուն­նե­րը, ԿԲ-ի խորհր­դի ան­դամ Ահարոն Չի­լին­գար­յա­նը նշեց, որ պետք է հստակ տար­բե­ րա­կել ԿԲ-ի և կա­ռա­վա­րու­թյան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը։ «Ակ­տիվ ­ն ե­րի ներդր­ման այն սահ­մա­նա­փա­կում ­ն ե­րը, ո­րոնք վե­րա­բե­րե­լու են կա­մա­վոր և պար­տա­դիր կու­տա­կա­յին հա­մա­ կար­գե­րին, օ­րեն­քով լիա­զոր­վել է կա­ռա­վա­րու­թյա­նը»,– ա­սաց Չի­լին­գար­յա­նը՝ հա­վե­լե­լով, թե «Կու­տա­կա­յին կեն­սա­թո­շակ­նե­րի մա­սին» օ­րեն­քով սահ­ման­ված են ներդ­րում ­ն ե­րի ընդ­հա­նուր ուղ­ղու­թյուն­նե­րը, իսկ չա­փա­բա­ ժին­ները, ըստ ար­ժեթղ­թե­րի տե­ սակ­նե­րի, կար­գա­վոր­վում է կա­ ռա­վա­րու­թյան ո­րոշ­մամբ։ Ն­ շենք, որ ան­ ցած տա­ րի կա­ ռա­վա­րու­թյունն ըն­դու­նել է կա­ մա­վոր կու­տա­կա­յին հա­մա­կար­գի ակ­տիվ ­ն ե­րի ներդր­ման ուղ­ղու­ թյուն­նե­րին վե­րա­բե­րող ո­րո­շում։ Այժմ գոր­ծա­դի­րի քննարկ­մանն է

PanARMENIAN

‹‹‹ էջ 1

«Կեն­սա­թո­շա­կա­յին ակ­տիվ ­ն ե­րի պա­հա­ռու­թյու­նը և կեն­սա­թո­շա­կա­յին ֆոն­դի ներդ­ րու­մա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը» թե­մա­յով կլոր սե­ղան-քննար­կում։

ներ­կա­յաց­ված պար­տա­դիր հա­ մա­կար­գին առնչ­վող ո­րոշ­ման ևս մեկ նա­խա­գիծ։ «Ինչ վե­րա­բեր­ում է հնա­րա­ վոր խնդիր­նե­րին, դժվա­րու­ թյուն­նե­րին, այդ թվում՝ Տն­տե­ սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան և զար­գաց­ման կազ­մա­կեր­պու­թյան երկր­ նե­ րում, ես դա չեմ բա­ ցա­ ռում։ Բայց մենք ու­սում ­ն ա­սի­րել ենք աշ­խար­հի փոր­ձը 30 տար­վա կտրված­ քով, և տե­ սել, որ նման դեպ­քե­րում ո­րոշ ժա­մա­նակ անց ի­րա­վի­ճա­կը վե­րա­կանգն­վել է։ Ճգ­նա­ժա­մից նրանք միշտ դուրս են ե­կել օ­գու­տով, քա­նի որ ներդ­ րում ­ն երն ի­րա­կա­նաց­վում են դի­ վեր­սի­ֆի­կաց­ված. ակ­տիվ ­ն ե­րի կա­ռա­վա­րիչ­նե­րը ներդ­րում ­ն ե­ րը գրա­գետ են կազ­մա­կեր­պում և ռիս­կե­րի դեպ­քում կա­տա­րում են վե­րա­բաշ­խում ­ն եր»,– պար­ զա­բա­նեց Չի­լին­գար­յա­նը։ Անդ­րա­դառ­նա­լով կա­մա­ վոր կու­տա­կա­յին հա­մա­կար­գի ներդր­ման դան­դաղ­ման հար­ ցին՝ Չի­լին­գար­յա­նը նշեց, որ

կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին ֆոն­դե­րի գրանց­ման խնդի­րը նաև ի­րա­ զեկ­ման պա­կա­սն է։ «Կոն­վերս բանկ»-ն ար­ դեն սկսել է ա­ ռա­ ջար­կել կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին հա­մա­կար­գի սխե­մա՝ կեն­սա­թո­ շա­կա­յին ա­վանդ։ «Արդ­շի­նին­ վեստ­բան­կ»-ը պատ­րաստ­վում է կի­րա­ռել կու­տա­կա­յին սխե­մա։ Ըստ էու­ թյան՝ մենք ար­ դեն ու­ նենք կեն­սա­թո­շակ­նե­րի կա­մա­ վոր կու­տա­կա­յին սխե­մա­ներ»,– ա­սաց Չի­լին­գար­յա­նը։ Ն­ շենք, որ թեև ան­ ցած տար­ վա 2-րդ կի­ սամ­ յա­ կում ԿԲ-ն և կա­ռա­վա­րու­թյունն ա­վար­տել են կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին հա­մա­ կար­գի ի­րա­վա­կան դաշ­տի ձևա­ վո­րու­մը, տնտե­սա­վա­րող­ներն այդ­պես էլ չեն շտա­պում ԿԲ-ում գրան­ցել կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին ֆոն­դի կա­ռա­վա­րիչ­ներ։ Ն­շենք նաև, որ 2014թ. ներդր­վե­ լիք պար­տա­դիր կու­տա­կա­յին հա­ մա­կար­գի արդ­յունք­նե­րը տե­սա­նե­ լի կլի­նեն միայն 30 տա­րի անց։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


№ 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ. |

Փողեր | 5

Ֆին­նա­խը հաշ­վել է բե­ռը

դոլար/դրամ

Պե­տա­կան պարտ­քի սպա­սար­կու­մը կա­ռա­վա­րու­թյան վրա թանկ է նստե­լու Հա­յաս­տա­նում այս տա­րի պետ­պարտ­քի ա­վե­լաց­մա­նը զու­գա­հեռ ա­ճե­լու են պարտ­քի սպա­սարկ­ման ծախ­սե­րը։ 2012թ. պե­տա­կան պարտ­քը ՀՆԱ հա­րա­բե­րակ­ցու­թյամբ կկազ­մի 42,6%։ Պարտ­քի սպա­ սարկ­ման կա­ռա­վա­րու­թյան ծախ­սե­րը կա­վե­լա­նան 54%-ով՝ հաս­նե­ լով ֌177,7  մլրդ­-ի։ Այ­դու­հան­դերձ, ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­ նում գտնում են, որ պարտ­քա­յին բե­ռը կա­ռա­վա­րե­լի մա­կար­դա­կում է և չի կա­րող խա­թա­րել երկ­րի պարտ­քա­յին կա­յու­նու­թյու­նը։ «Պե­տա­կան պարտ­քի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քով սահ­ման­ված է, որ ըն­թա­ ցիկ պե­տա­կան պարտ­քը չպետք է գե­րա­զան­ցի նա­խորդ տար­վա ՀՆԱ-ի 60%-ը: Այդ տե­սա­կե­տից Հա­յաս­տա­նի պարտքն ա­վե­լի քան կա­ռա­վա­րե­լի է։ Ան­ցած տար­վա հա­մե­մատ պե­տա­կան պարտք/ ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը ծրագր­ված է ա­վե­ լաց­նել մոտ 1-տո­կո­սա­յին կե­տով, այն 2012թ. կազ­մե­լու է 46,4%։ Այլ հարց է պե­տա­կան պարտ­քի կա­ ռուց­ված­քը և դ­րա սպա­սար­կու­մը։ Մի­ջազ­գա­յին վար­կա­ն­շա­յին գոր­ ծա­կա­լու­թյուն­նե­րը երկ­րի պարտ­ քի կա­յու­նու­թյունն ու կա­ռա­վա­րե­ լի լի­նե­լը բնու­թագ­րե­լիս հաշ­վի են առ­նում պե­տա­կան պարտ­քում ար­տա­քին պարտ­քի մաս­նա­բա­ ժի­նը, ինչ­պես նաև սպա­սարկ­ման հա­մա­չափ բաշխ­վա­ծու­թյունն ըստ տա­րի­նե­րի։ Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան պարտ­ քի առ­յու­ծի բա­ժի­նը պատ­կա­նում է ար­տա­քին պարտ­քին։ Ան­ցած տա­րի ար­տա­քին պարտք/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը կազ­մել է 36,1%, այս տա­ րի այն ծրագր­ ված է 36,6%-ի մա­կար­դա­կում։ Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյու­նը կա­ռա­վա­րու­թյան այ­սօր­ վա նիս­տի հաս­տատ­մա­նը ներ­ կա­յաց­րած «ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյան պարտ­քի կա­ռա­վար­ման 2013-2015 թթ. ռազ­մա­վա­րա­կան ծրագ­րում» նշում է, որ նա­խորդ տա­րի­նե­րի հա­մե­մա­տու­թյամբ դեռևս պահ­ պան­վում է պե­տա­կան պարտ­քի բե­ռը բնու­թագ­րող ցու­ցա­նիշ­նե­ րի հետճգ­նա­ժա­մա­յին մա­կար­դա­ կը։ Մաս­նա­վո­րա­պես՝ պե­տա­կան պարտք/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը 2011թ. կազ­մել է 41,7%, պարտ­քա­յին բե­ ռի նման մա­կար­դա­կը գտնվում է կա­ռա­վա­րե­լիու­թյան շրջա­նակ­նե­ րում ու չի կա­րող խա­թա­րել երկ­ րի պարտ­քա­յին կա­յու­նու­թյու­նը։

Բեռն ա­վե­լա­նում է

Ն­շենք, որ այս տա­րի պե­տա­կան պարտք/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը նա­խա­ տես­ված է ա­վե­լա­ցել մոտ 1-տո­կո­ սա­յին կե­տով՝ ցու­ցա­նի­շը հասց­ նե­լով 42,6%-ի։ Այս տա­րի նա­խորդ տար­վա հա­մե­մատ ար­տա­քին պարտք/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը կա­վե­ լա­նա 0,5-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ կազ­մե­լով 36,6% կամ բա­ցար­ձակ թվով $3,9  մլրդ (ա­ ճը՝ մոտ 10%)։ 2013թ. ար­ տա­ քին պարտքը կգե­ րա­զան­ցի $4  մլրդ-ի շե­մը։ Ն­ շենք, որ վեր­ ջին չորս տա­ րի­ նե­րին ար­տա­քին պարտ­քի ա­ճին զու­գա­հեռ ա­վե­լա­ցել են սպա­ սարկ­ման ծախ­սե­րը։ Այս­պես, ե­թե 2009թ. ար­տա­քին պարտ­քի սպա­ սարկ­ման ծախ­սե­րը (տո­կո­սավ­ ճար­ներ և մա­րում ­ն եր) կազ­մում էին ֌3,8  մլրդ, ա­ պա այս տա­ րի այն կկազ­ մի ֌48,4  մլրդ, իսկ 2013թ.՝ ար­դեն ֌87,3 մլրդ։ Կա­ռա­վա­րու­թյան ար­տա­ քին պարտ­ քի գծով մա­ րում­ ներն ա­ճում են՝ պայ­մա­նա­վոր­ ված գոր­ծող վար­կե­րից շա­տե­րի ար­տոն­յալ ժամ ­կ ե­տի ա­վար­տով,

վար­կա­յին պայ­մա­նագ­րե­րի հա­ մա­ձայն տո­կո­սա­յին ար­տա­ հայ­տու­թյամբ մար­ման են­թա­ կա գու­մար­նե­րի ա­ճով, ինչ­պես նաև նրա­ նով, որ այս տա­ րի­ նե­ րին պետք է մար­վի Ար­ժույ­թի մի­ ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մի կող­մից 2009թ. մար­ տի 3-ին դրա­ մի 20% ար­ժեզր­կու­մից հե­տո ներգ­րավ­ ված $526 մլն վար­կը։ Ն­շենք նաև, որ ա­վե­լա­նում են ոչ միայն ար­տա­քին պե­տա­կան պարտ­քի սպա­սարկ­ման ծախ­ սե­րը, այլև ընդ­հա­նուր պե­տա­ կան պարտ­քի­նը։ Այս­պես՝ այս տա­րի ընդ­հա­նուր պե­տա­կան պարտ­քի սպա­սարկ­մա­նը պետք է ուղղ­վի ֌177,7 մլրդ, գա­լիք տա­ րի՝ ֌208,5 մլրդ, իսկ 2015թ.՝ ևս ֌213 մլրդ։ Պե­տա­կան պարտ­քի ա­վե­լաց­ ման, սպա­սարկ­ման ծախ­սե­րի ա­ճին զու­գա­հեռ շա­րու­նա­կում են պահ­պան­վել ար­տա­քին պարտ­ քի սպա­սարկ­ման փո­խար­ժե­քա­ յին ռիս­կե­րը։ Դ­րանք հիմ ­ն ա­կա­ նում պայ­մա­նա­վոր­ված են այն հան­գա­ման­քով, որ այս տա­րի նա­խորդ տար­վա հա­մե­մատ լո­ ղա­ցող տո­կո­սադ­րույ­քով վար­ կե­րի մաս­նա­բա­ժի­նը պե­տա­կան պարտ­քում կա­վե­լա­նա 0,7-տո­կո­ սա­յին կե­տով՝ հաս­նե­լով 28,4%-ի։ Այ­դու­հան­դերձ, գա­լիք տար­վա­ նից ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյու­նը ծրագ­րում է լո­ղա­ցող տո­ կո­սադ­րույ­քով վար­կե­րի մաս­նա­ բաժ­նի նվա­զում։

Բա­ցի այդ՝ ֆի­նանս­նե­րի նա­ խա­րա­րու­թյու­նում հաշ­վար­կել են, որ մի­ջազ­գա­յին ֆի­նան­սա­կան շու­կա­նե­րում տո­կո­սադ­րույք­նե­ րի ա­ճի պա­րա­գա­յում հա­մա­պա­ տաս­խա­նա­բար կա­ճեն նաև լո­ ղա­ցող տո­կո­սադ­րույ­քով ներգ­ րավ­ված վար­կե­րի ՀՀ կա­ռա­ վա­րու­թյան ար­տա­քին պարտ­քի գծով տո­կո­սա­յին ծախ­սե­րը: Այս­ պես՝ լո­ղա­ցող տո­կո­սադ­րույք­ նե­րի 1-տո­կո­սա­յին կե­տի փո­փո­ խու­ թյան դեպ­ քում 2013-2015 թթ. ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյան ար­տա­քին պարտ­քի գծով տո­կո­սա­յին ծախ­ սե­րը մի­ջին հաշ­վով կփո­փոխ­վեն տա­րե­կան մոտ $10  մլն­-ով:

Ներ­քին շու­կա­յի հույ­սին Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­ թյու­ նում գտնում են, որ եր­ կա­ րա­ժամ ­կ ետ հատ­վա­ծում պարտ­ քի կա­ռա­վար­ման նպա­տակ­նե­րից է պե­տա­կան բյու­ջեի դե­ֆի­ցի­տի ֆի­նան­սա­վոր­ման աղբ­յուր­նե­ րում ներ­քին փո­խա­ռու մի­ջոց­ նե­րի տե­սա­կա­րար կշռի մե­ծա­ ցու­ մը։ Այն նվա­ զեց­ նում է անվ­ ճա­րու­նա­կու­թյան (դե­ֆոլ­տի) հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը։ Ն­շենք, որ չնա­յած ֆի­նանս­նե­ րի նա­խա­րա­րու­թյան նման ցան­ կու­թյանը՝ ծրագ­րում ներ­կա­յաց­ ված աղ­յու­սակ­ներն այլ բա­նի մա­ սին են վկա­յում։ Այս­պես, ե­թե ան­ցած տա­րի ֌107  մլրդ պետբ­յու­ջեի դե­ֆի­ցի­ տի 28,6 մլրդ-ն (26,8%) է ֆի­ նան­ սա­վոր­վել ներ­քին զուտ փո­խա­ ռու մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին, ա­պա այս տա­րի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ծրագ­ րած ֌145,2  մլրդ դե­ֆի­ցի­տի միայն ֌28,7 մլրդ-ն (19,8%) է ֆի­նան­սա­ վո­րե­լու ներ­քին պարտ­քի հաշ­վին։

2013թ. ու­ղեն­շա­յին ըն­դուն­ված ֌112  մլրդ դե­ֆի­ցի­տի ֆի­նան­սա­ վոր­ման հա­մար ներ­քին շու­կա­յից կրկին ներգ­րավ­վե­լու է ֌28,6  մլրդ։ Ի­հար­կե, ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­ րու­թյու­նը ցան­կա­նում է 2015թ. ու­ ղեն­շա­յին ֌150  մլրդ դե­ֆի­ցի­տի 26,3%-ը ֆի­նան­սա­վո­րել ներ­քին պարտ­քի հաշ­վին, բայց թե որ­քա­ նով է սա հնա­րա­վոր, հստակ չէ։ 2013-2015 թթ. շրջա­նա­ռու­թյան մեջ գտնվող պար­տա­տոմ­սե­րի ծա­ վա­լը նա­խա­տես­վում է ա­վե­լաց­ նել ֌118,6 մլրդ­-ով (2011թ. վեր­ ջին ներ­քին պարտ­քի ծա­վա­լը կազ­մել է ֌216,2  մլրդ): «ՀՀ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը կշա­րու­նա­կի պար­տա­տոմ­սե­րի հետգ­նում ­ն ե­րի, փո­խա­նա­կում ­ն ե­րի ի­րա­կա­նա­ցու­ մը՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով հար­թեց­ նել պարտ­քի մար­ման գրա­ֆի­կը և ն­պաս­տել երկ­րոր­դա­յին շու­կա­ յի զար­գաց­մա­նը: Կարևո­րե­լով պե­ տա­կան պար­տա­տոմ­սե­րի ման­րա­ ծախ շու­կա­յի զար­գա­ցու­մը՝ քայ­լեր կձեռ­նարկ­վեն խնա­յո­ղա­կան պար­ տա­տոմ­սե­րի ներդ­րող­նե­րի շրջա­ նա­կը մե­ծաց­նե­լու ուղ­ղու­թյամբ»,– նշված է ծրագ­րում։ Ըստ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­ րու­թյան՝ ա­ռաջ­նա­յին և երկ­րոր­ դա­յին շու­կա­նե­րի զար­գաց­մա­ նը կնպաս­տեն կեն­սա­թո­շա­կա­յին բա­րե­փո­խում ­ն ե­րի նա­խա­տես­ված ժամ ­կ ետ­նե­րում ի­րա­կա­նա­ցումն ու մեկ­նար­կած ա­պա­հո­վագ­րա­ կան բա­րե­փո­խում ­ն ե­րի հե­տա­գա զար­գա­ցու­մը, ին­չը կմե­ծաց­նի ինչ­ պես գան­ձա­պե­տա­կան պար­տա­ տոմ­սե­րում ներդ­րող­նե­րի շրջա­ նա­կը՝ թու­լաց­նե­լով բան­կա­յին հա­մա­կար­գից կախ­վա­ծու­թյու­ նը, այն­պես էլ կբե­րի թո­ղարկ­վող պար­տա­տոմ­սե­րի ժամ ­կ ե­տայ­նու­ թյան ա­ճի։  n Ա.Չ.

ՀՀ պե­տա­կան պարտ­քը 2010-2015 թթ. (մլրդ դ­րամ) ­Պե­տա­կան պարտք

2010թ. փաստ.

2011թ. փաստ.

2012թ. ծրագր.

2013թ. ու­ղենշ.

2014թ. ու­ղենշ.

2015թ. ու­ղենշ.

1 379,3

1 592,7 1 772,7

1 861,2

1 963,9

2 108,2

% ՀՆԱ-ի նկատ­մամբ

39,4

41,7

42,6

41,5

40,9

40,9

% նա­խորդ տար­վա ՀՆԱ-ի նկատ­մամբ

43,9

45,5

46,4

44,7

43,8

43,9

Ար­տա­քին պարտք

1 199,0

1 376,5

1 523,1

1 578,6

1 642,9

1 744,7

ո­րից՝ ՀՀ ԿԲ պարտք

204, 5

238,1

238,4

210,6

180,2

174,5

­Ներ­քին պարտք ­Կա­ռա­վա­րու­թյան պարտք % ՀՆԱ-ի նկատ­մամբ ­Կա­ռա­վա­րու­թյան ըն­թա­ցիկ պարտք Ըն­թա­ցիկ ԿՊ/պե­տա­կան բյու­ջեի ծախ­սեր (%) Ըն­թա­ցիկ ԿՊ/պե­տա­կան բյու­ջեի սե­փա­կ. ե­կա­մուտ­ներ (%) ­Կա­ռա­վա­րու­թյան պարտ­քի տո­կո­սավ­ճար ­Տո­կո­սավ­ճար/պե­տա­կան բյու­ջեի ծախ­սեր (%)

180,3

216,2

249,5

282,6

321,0

363,5

1 174,8

1 354,6

1 534,2

1 650,6

1 783,8

1 933,7

33,5

35,5

36,9

36,8

37,1

37,5

120,7

165,8

177,7

208,3

207,2

213,2

12,6

16,8

17,0

18,5

17,1

16,3

16,1

20,2

19,9

21,2

19,3

18,2

30,4

35,5

47,7

50,7

55,5

60,8

3,2

3,6

4,6

4,5

4,6

4,6

400 390 380

30.11

29.02

եվրո/դրամ

490 28.11 30.11

Ար­տա­քին պե­տա­կան պարտք % ՀՆԱ-ի նկատ­մամբ

3 299,0

3 568,2

3 895,9

4,037,9

2014թ. ու­ղենշ.

4 202,3

2015թ. ու­ղենշ.

4 462,7

34,2

36,1

36,6

35,2

34,2

33,9

170,3

148,4

147,7

140,9

135,3

133,0

2 596,5

3 022,8

3 303,6

3 393,1

26,9

30,5

31,0

29,6

% ար­տա­հան­ման նկատ­մամբ

134,1

125,7

125,3

118,4

112,9

110,6

% ԿԲ ար­տա­քին ակ­տիվ ­ն ե­րի նկատ­մամբ

186,4

154,3

165,8

196,1

215,8

235,1

­Տո­կո­սավ­ճար/ար­տա­հա­նում (%)

2,3

2,1

2,6

2,3

2,1

2,0

­Մա­րում/ար­տա­հա­նում (%)

2,4

2,1

7,1

12,6

7,6

4,4

% ար­տա­հան­ման նկատ­մամբ ­Պարտ­քի ներ­կա ար­ժեք % ՀՆԱ-ի նկատ­մամբ

Աղբ­յու­րը՝ ՀՀ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյուն

3 505,5 3 709,5 28,5

4.31 q 0.85%

28.05 30.05

28.02 29.02

ռուբլի/դրամ

12.48

0.16 q 1.27%

13,20

12,50

11,80 30.11

29.02

եվրո/դոլար

1.243

30.05

0.01 q 0.53%

1,34

1,27

1,20 30.11 28.11

29.02 28.02

WTI Brent

նավթ

30.05 28.05

89.48 1.28 q 1.41% 105.05 1.63 q 1.53%

US$/bbl.

115

90 28.11 30.11 ոսկի

28.02 29.02

կբ 100 հհ comex

1579.5 1552.4

28.05 30.05 11.2 p 0.71% 1.4 p 0.09%

US$/t oz.

1900

1650

1400 30.11 28.11

29.02 28.02

(comex)

պղինձ

7527

30.05 28.05 105.8 q 1.39%

US$/tonne

8600

7000 28.11 30.11

2013թ. ու­ղենշ.

505.47

510

ՀՀ ար­տա­քին պե­տա­կան պարտ­քի հիմ ­ն ա­կան ցու­ցա­նիշ­նե­րը 2010-2015 թթ. (մլն ԱՄՆ դո­լար) 2012թ. ծրագր.

30.05

530

7800

2011թ. փաստ.

0.62 q 0.15%

410

Աղբ­յու­րը՝ ՀՀ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյուն

2010թ. փաստ.

406.13

ցորեն

(cbt)

28.02 29.02

238.65

28.05 30.05 2.66 q 1.10%

US$/tonne

250

28,2

210 30.11

29.02

30.05

Տվյալները վերցված են 30.05, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր Բոր­սան շնչում է թի­կուն­քում

Բան­կիր­նե­րը հե­քիաթ­նե­րի չեն հա­վա­տում

Ցու­կեր­բեր­գը լքեց աշ­խար­հի 40 ա­մե ­նա­հա­րուստ­նե­րի ցան­կը

Հու­նաս­տա­նի բնա­կիչ­նե­րի ե­կա­մուտ­նե­րը կրկնա­կի կնվա­զեն, ե­թե եր­կի­րը դուրս գա եվ­րո­գո­տուց

ժեթղ­թերն ար­ժեզրկ­վել են մոտ 24%-ով։

բաժ­նե­տոմ­սե­րի գի­նը նվա­ զեց նախ­նա­կան սահ­ման­ված գնից։ Այ­դու­հան­դերձ, IPO-ի ըն­թաց­քում Facebook-ին հա­ ջող­վեց ա­վե­լի քան $16  մլրդ ներգ­րա­վել։ Հատ­կան­շա­կան է, որ Facebook-ի ար­ժեթղ­թե­րի տե­ղա­ բաշ­խումն ու­ղեկց­վում էր սկան­ դալ­նե­րով՝ տեխ­նի­կա­կան խո­ տան բոր­սա­յում, ներդ­րող­նե­րի կո­լեկ­տիվ հայտ՝ ընդ­դեմ սոց­ ցան­ցի և այլն։  n

Եռ­յա­կում չէ, բայց թե Ա­ մե­ րիկ­յ ան Egan Jones վար­ կան­շա­յին գոր­ծա­կա­լու­թյու­ նը կրկին ի­ ջեց­ րել է Իս­ պա­ նիա­յի սու­վե­րեն վար­կա­յին վար­կա­նի­շը։ Այս ան­գամ այն BB- մա­կար­դա­կից նվա­զեց­ վել է մինչև B՝ «բա­ցա­սա­կան» կան­խա­տես­մամբ։ Հատ­ կան­ շա­ կան է, որ սա մեկ ամ­սում Egan Jones-ի կող­մից Իս­ պա­նիա­յի վար­կա­նի­շի ար­դեն եր­րորդ ի­ջե­ցումն է։ Փոր­ձա­գետ­ նե­րը հա­մոզ­ված են, որ եվ­րո­պա­ կան այս եր­կի­րը «ան­խու­սա­փե­ լիո­րեն ա­ռե­րես­վե­լու է բան­կա­յին ո­լոր­տի և տն­տե­սա­պես թույլ գա­ վառ­նե­րի ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ ցու­թյան անհ­րա­ժեշ­տու­թյա­նը»։ Այս­պի­սով՝ գոր­ծա­կա­լու­թյու­նում «չեն հա­վա­տա­ցել» Իս­պա­նիա­ յի վար­չա­պետ Մա­րիա­նո Ռա­խո­ յի նա­խօ­րեի հայ­տա­րա­րու­թյա­նը, թե եր­կիրն ար­տա­քին ֆի­նան­սա­ կան ա­ջակ­ցու­թյան կա­րիք չու­նի։ Բա­ցի այդ՝ մեկ­նա­բա­նե­լով իս­ պա­նա­կան խո­շո­րա­գույն Bankia բան­կի վե­րա­կա­պի­տա­լա­վո­րու­ մը՝ Ռա­խո­յը վստա­հեց­րել էր, որ սա ե­զա­կի դեպք է, և մ­յուս բան­ կե­րը հա­ման­ման խնդրի չեն ա­ռե­րես­վի։ «Իս­պա­նիա­յի տնտե­սու­թյու­ նը շա­ րու­ նա­ կում է թույլ մնալ մի շարք խնդիր­ նե­ րի պատ­ ճա­ռով՝ բյու­ջեի 9,6-տո­կո­սա­ նոց դե­ ֆի­ ցիտ, ՀՆԱ-ի 1,7-տո­ կո­սա­նոց կան­խա­տես­վող ան­կում, գոր­ծազր­կու­թյան

almogtarbeen.com

Egan Jones-ն ի­ջեց­րել է Իս­պա­նիա­յի վար­կա­նի­շը

Մեկ ամ­սում Egan Jones վար­կան­շա­յին գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը ար­դեն եր­րորդ ան­գամ է վե­րա­նա­յում Իս­պա­նիա­յի վար­կա­նի­շը։

24,4-տո­կո­սա­նոց մա­կար­դակ և բան­կե­րից դե­պո­զի­տա­յին մի­ ջոց­նե­րի հնա­րա­վոր ար­տա­ հոսք»,– աս­ված է գոր­ծա­կա­լու­ թյան հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում։ Ի դեպ՝ Իս­պա­նիա­յի վար­կա­նի­ շի ի­ջեց­ման ֆո­նին եվ­րոն շա­րու­ նա­կել է ար­ժեզրկ­վել։ Ե­րեկ այն վա­ճառ­վում էր €1/$1,25-ից ցածր մա­կար­դակ­նե­րում։ Ն­շենք, որ ա­մե­րիկ­յան Egan Jones-ը վար­կան­շա­յին գոր­ծա­ կա­լու­թյուն­նե­րի ա­ռա­ջա­տար եռ­ յա­ կում (S&P, Fitch, Moody’s) նե­ րառ­ված չէ։ Ա­մե ն դեպ­քում՝ գոր­ ծա­կա­լու­թյու­նում միշտ մի քայլ ա­ռաջ են։ Egan Jones-ն ա­ռա­ջի­նը ԱՄՆ-ին և Ֆ­րան­սիա­յին զրկեց վար­կա­յին բարձ­րա­գույն վար­ կա­նի­շից։ Բա­ցի այդ՝ ապ­րի­լին նա ա­ռա­ջի­նը դե­պի նվա­զում վե­ րա­նա­յեց Իս­պա­նիա­յի վար­կա­նի­ շը (BBB մա­կար­դա­կից մինչև BBB)։ Դ­րա­նից ըն­դա­մե ­նը տասը օր անց նույն քայ­լին դի­մե­ցին S&P-ի փոր­ձա­գետ­նե­րը։  n

bloomberg.com

IPO-ից ի վեր (մա­յի­սի 18) Facebook-ի ար­

Այս պայ­ման­նե­րում Հու­նաս­տա­ նի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հար­կադր­ ված կլի­նի ար­տա­քին պարտ­քի դե­ֆոլտ հայ­տա­րա­րել, կա­րա­գա­ նա գնա­ճի տեմ­պը, կբարձ­րա­նա գոր­ծազր­կու­թյան մա­կար­դա­կը։ Կան­խա­տես­ման հա­մա­ձայն՝ այս ա­մե ­նը հա­կա­սում է տե­սա­կե­ տին, թե միաս­նա­կան ար­ժույ­թի գո­տուց դուրս գա­լը տնտե­սա­ կան ի­րադ­րու­թյան բա­րե­լա­վում կբե­րի, քա­նի որ ար­տա­հա­նումն ու զբո­սաշր­ջու­թյունն ա­վե­լի է­ժան և հետևա­բար՝ մրցու­նակ կդառ­նան։ Հի­շեց­նենք՝ մա­յի­սի 6-ին Հու­նաս­տա­նում տե­ղի ու­նե­ ցած խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րի արդ­յուն­քում

Հու­նաս­տա­նի Ազ­գա­յին բան­կը խոր­հուրդ չի տա­լիս լքել եվ­րո­գո­տին։

կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րից և ոչ մե­կին չհա­ջող­վեց ստա­նալ ձայ­նե­րի մե­ ծա­մաս­նու­թյու­նը և ձևա­վո­րել կոա­լի­ցիոն կա­ռա­վա­րու­թյուն։ Երկ­րում նշա­նակ­վե­ցին խորհր­ դա­րա­նա­կան նոր ընտ­րու­թյուն­ ներ՝ հու­նի­սի 17-ին։ Ն­շենք նաև,

որ մի շարք քա­ղա­քա­կան ու­ժեր հան­դես են գա­լիս Ա­թեն­քի՝ մի­ ջազ­գա­յին վար­կա­տու­նե­րի հետ պայ­մ ա­ն ա­վոր­վա­ծ ու­թ յուն­ն ե­ր ից հրա­ժար­վե­լու օգ­տին։ Այդ դեպ­ քում եվ­րո­գո­տին լքե­լը կդառ­նա ան­խու­սա­փե­լի։  n

Փո­ղը փող է բե­րե­լու Ռոք­ֆե­լեր­ներն ու Ռոտ­շիլդ­նե­րը միա­վո­րում են ակ­տիվ ­ն ե­րը Ֆի­նանս­նե­րի աշ­խար­հում ա­մե­ նա­հայտ­նի եր­կու ըն­տա­նիք­նե­ րը՝ Ռոք­ֆե­լեր­ներն ու Ռոտ­ շիլդ­նե­րը, ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րու­թյան շրջա­նա­ կում միա­վո­րում են ակ­տիվ­ն ե­ րի մի մա­ սը, գրում է Financial Times-ը։ Ըստ պար­բե­րա­կա­նի՝ ըն­տա­նիք­ներն այս ճա­նա­պար­ հով մտա­դիր են ընդ­լայ­նել հա­ մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը և է՛լ ա­վե­ լի ամ­րապն­դել բա­րե­կա­մա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը։ Ակն­կալ­վում է, որ Ռոտ­շիլդ­նե­ րի ներդ­րու­մա­յին ըն­կե­րու­թյու­ նը՝ RIT Capital Partners-ը, կգնի Ռոք­ֆե­լեր­նե­րին պատ­կա­նող Rockefeller Financial Services-ի ակ­տիվ ­ն ե­րի 37%-ը։ Գոր­ծար­քի գու­մա­րը չի հրա­պա­րակ­վում։ Ն­շենք, որ կող­մե­րը հա­մա­ Ջեյ­կոբ Ռոտ­շիլ­դը կգնի Ռոք­ֆե­լեր­նե­րին պատ­կա­նող Rockefeller Financial Services-ի գոր­ծակ­ցու­թյան շուրջ պայ­մա­ ակ­տիվ ­ն ե­րի 37%-ը։ նա­վոր­վա­ծու­թյուն էին ձեռք բե­ են $35  մլրդ, վե­րահս­կիչ փա­թե­ Դեյ­վիդ Ռոք­ֆե­լե­րի և 76-ամ­ րել դեռ եր­կու տա­րի ա­ռաջ։ Այդ թը տնօ­րի­նում է Ռոք­ֆե­լեր­նե­րի յա Ջեյ­կոբ Ռոտ­շիլ­դի գործ­նա­ ժա­մա­նակ Ռոք­ֆե­լեր­նե­րը Ռոտ­ ըն­տա­նի­քը։ կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ներն ա­վե­ շիլդ­նե­րին ա­ռա­ջար­կել էին գնել Ռոտ­շիլդ­նե­րի բան­կա­յին լի քան հիսուն տար­ վա պատ­ ի­րենց ըն­կե­րու­թյան մի մա­սը։ խում­ բը հիմ ­նել է Մա­ յեր Ամ­ շել մու­թյուն ու­նեն։ Սա­կայն գոր­ծար­քը հե­տաձգ­վել Ռոտ­շիլ­դը 18-րդ դարի վեր­ջին։ Ռոք­ֆե­լեր­նե­րի ներդ­րու­մա­յին էր, քա­նի որ Ռոտ­շիլդ­նե­րը ո­րո­ Ն­րա որ­դի­նե­րից Ջեյմս Ռոտ­շիլ­ խում­բը 1882թ. հիմ ­ն ել է Ջոն Ռոք­ շել էին ձեռք բե­ րել Rockefeller դը բանկ է հիմ ­նել Փա­ րի­ զում, ֆե­լե­րը։ Այն մաս­նա­վոր կա­ Financial Services-ի՝ մյուս որ­դին՝ Նա­թան Մա­յե­րը՝ պի­տա­լի կա­ռա­վար­ ֆրան­սիա­կան Societe Լոն­դո­նում։ Ներ­կա­յում Ռոտ­ ման ա­ռա­ջին ըն­ Generale բան­կին շիլդ­նե­րի ֆի­նան­սա­կան խումբն կե­րու­թյուն­նե­րից պատ­կա­նող ակ­ Ներ­կա­յում ամ­բողջ աշ­խար­հում աշ­խա­տում էր աշ­ խ ար­ հ ում, տիվ ­ն ե­րը։ Բան­ Rockefeller Financial է ա­վե­լի քան հա­զար ներդ­րու­ որն ակ­տիվ կը ֆի­նան­ Services-ի ակ­տիվ ­ն ե­րը մա­յին բան­կիր­նե­րի հետ։ 2012թ. ներդ­ր ում ­ն եր սա­կան խմբի կազ­մում են ապ­րի­լին տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­ էր կա­տա­րում ա կ­տ ի վ­ն ե­ր ի րած­վե­ցին, թե Ռոտ­շիլդ­նե­րի բո­ պ ե­տ ա­կ ա ն մի մա­ սը գնել լոր ճյու­ ղե­ րը մտա­ դիր են ակ­ պար­տ ա­տ ոմ­ էր դեռ 2008թ.։ տիվ ­ն ե­րը միա­վո­րել մեկ կա­ռույ­ սե­րում։ Ներ­կա­ Ն­շենք նաև, ցում։  n յում Rockefeller որ եր­կու ըն­տա­ Financial Services-ի նիք­նե­րի «գլուխ­ ակ­տիվ ­ն ե­րը կազ­մում նե­րի»՝ 96-ամ­յա Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը bloomberg.com

Ե­թե մա­յի­սի 25-ին Ցու­կեր­բեր­ գի կա­րո­ղու­թյու­նը գնա­հատ­վում էր $16,2  մլրդ, ա­պա նա­խօ­րեին այն նվա­ զել է մինչև $14,7 մլրդ։ Nasdaq-ի մա­ յի­ սի 29-ի առևտ­ րաշր­ջա­նի փակ­մա­նը Facebook-ի մեկ բաժ­նե­տոմ­սի գինն ամ­ րագր­վել է $28,84-ի մա­կար­դա­ կում։ Նա­խորդ առևտ­րաշր­ջա­նի հա­մե­մատ սոց­ցան­ցի մեկ բաժ­ նե­տոմսն ար­ժեզրկ­վել է $3,07ով կամ 9,6%-ով։ IPO-ից ի վեր (մա­յի­սի 18) Facebook-ի ար­ժեթղ­ թերն ար­ժեզրկ­վել են մոտ 24%ով։ Ըն­կե­րու­թյան շու­կա­յա­կան կա­պի­տա­լի­զա­ցիան նվա­զել է մինչև $79,1 մլրդ։ Հի­շեց­նենք՝ Facebook-ի ար­ ժեթղ­թե­րի նախ­նա­կան տե­ղա­ բաշխ­ ման գի­ նը $38 էր։ Ամ­ բողջ սոց­ ցան­ ցը IPO-ի պա­ հին գնա­հատ­վում էր $104 մլրդ։ Սա­կայն վա­ճառք­նե­րի երկ­ րորդ օրն ար­դեն ըն­կե­րու­թյան

Հու­նաս­տա­նի՝ եվ­րո­գո­տուց դուրս գա­ լու դեպ­ քում երկ­ րի բնա­կիչ­նե­րի ե­կա­մուտ­նե­րը կնվա­զեն եր­կու ան­գամ։ Այս­ պի­սի կան­խա­տե­սում է հրա­ պա­րա­կել Հու­նաս­տա­նի Ազ­գա­ յին բան­կը։

producermatthew.com։

Facebook-ի հիմ ­ն ադ ­իր Մարկ Ցու­կեր­բեր­գը դուրս է մնա­ցել աշ­խար­հի 40 ա­մե ­նա­հա­րուստ մարդ­ կանց՝ Bloomberg-ի առ­ ցանց հաշ­վարկ­վող ցան­կից. սոց­ցան­ցի մեկ բաժ­նե­տոմ­ սի գի­նը նա­խօ­րեին նվա­զել է $29-ից։

$35 մլրդ


№ 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7 Միթ Ռոմ ­ն ին դար­ձել է ԱՄՆ-ի նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նա­կան թեկ­նա­ծու

Հ­յու­սի­սա­յին Կո­րեան սահ­մա­նադ­րո­րեն մի­ջու­կա­յին տե­րու­թյուն է հռչակ­վել Կո­րեա­յի Ժո­ղովր­դա­դե­մոկ­րա­ տա­կան Հան­րա­պե­տու­թյու­ նը (ԿԺԴՀ) Սահ­մա­նադ­րու­ թյան մեջ «մի­ջու­կա­յին տե­ րու­թյուն» է ինք­նահռ­չակ­վել՝ երկ­րի հիմ ­ն ա­կան օ­րեն­քում կա­տա­րե­լով հա­մա­պա­տաս­ խան փո­փո­խու­թյուն։

foxnews.com

ԱՄՆ-ի նա­խա­գա­հի հան­րա­պե­ տա­կան թեկ­նա­ծու Միթ Ռոմ­ նին փրայ­մե­րիզ­նե­րի ըն­թաց­ քում ստա­ցել է բա­վա­րար թվով պատ­վի­րակ­նե­րի ա­ջակ­ ցու­թյուն՝ նո­յեմ­բե­րի նա­խա­գա­ հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում իր թեկ­նա­ծու­թյու­նը պաշ­տո­նա­ պես ա­ռա­ջադ­րե­լու հա­մար։ Ռոմ ­ն իին ա­ռա­ջադր­վե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ էր փրայ­մե­րիզ­նե­րի ըն­թաց­քում ստա­նալ 1144 պատ­ վի­րա­կի ա­ջակ­ցու­թյուն։ Նա­ խօ­րեին Մա­սա­չու­սեթ­սի նախ­ կին նա­հան­գա­պե­տը, հաղ­թե­լով փրայ­մե­րի­զը Տե­խա­սում, ստա­ ցել է ևս 155 ձայն, մինչ­դեռ նրան բա­վա­րար կլի­ներ 78 պատ­վի­ րա­կի ա­ջակ­ցու­թյու­նը։ Տե­խա­սում ձայ­նե­րի հաշ­վար­կի ըն­թաց­քում Ռոմ ­ն ին փրայ­մե­րի­զը շա­րու­նա­ կել է Նևա­ դա և Կո­ լոր­ իդա նա­ հանգ­նե­րում, որ­տեղ հան­դի­պել է հայտ­նի մի­լիար­դա­տեր Դո­ նալդ Տ­րամ­պի հետ։ Այս­պի­սով՝ Ռոմ ­ն ին հան­րա­ պե­տա­կան­նե­րի օ­գոս­տո­սի 27-ին

Մի­ջու­կա­յին Ին

Ռոմ ­ն ին հուն­վա­րին մեկ­նար­կած փրայ­մե­րիզ­նե­րի հենց սկզբից էլ հան­րա­պե­տա­կան­ նե­րի ա­մե ­նա­հա­վա­նա­կան թեկ­նա­ծուն էր։

Ֆ­լո­րի­դա­յում կա­յա­նա­լիք հա­մա­ գու­մա­րում պաշ­տո­նա­պես կա­ ռա­ջադր­վի որ­պես նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծուն։ Ընդ ո­րում՝ Հան­րա­ պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան ընտ­ րար­շա­վը թևա­կո­խել է նոր փուլ. վեր­լու­ծա­բան­նե­րը փոր­ձում են գու­շա­կել, թե ով է լի­նե­լու փոխ­ նա­խա­գա­հի Ռոմ ­ն իի թեկ­նա­ծուն։ Ն­շենք, որ Միթ Ռոմ ­ն ին հուն­վա­ րին մեկ­նար­կած փրայ­մե­րիզ­նե­րի

հենց սկզբից էլ հան­րա­պե­տա­կան­ նե­րի ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան թեկ­նա­ ծուն էր։ Մինչ այս պայ­քա­րը լքել են Ռիկ Սան­տո­րու­մը, Ն­յուտ Գինգ­րի­ չը և Ռոն Փո­լը։ Ն­շենք նաև, որ նո­յեմ­բե­րի 6-ին կա­յա­նա­լիք ընտ­րու­թյուն­նե­րում Դե­մոկ­րա­տա­կան կու­սակ­ցու­ թյու­նից Ռոմ ­ն իի մրցա­կի­ցը կլի­ նի ԱՄՆ-ի ներ­կա­յիս նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման։  n

Հ­յու­սի­սա­յին Կո­րեա­յի Սահ­մա­ նադ­ րու­ թյան մեջ մտցված այս փո­փո­խու­թյու­նը վեր­լու­ծա­բան­ նե­րը կա­պում են Փ­հեն­յա­նի՝ որ­ պես մի­ջու­կա­յին տե­րու­թյուն մի­ ջազ­գա­յին ճա­նա­չում ստա­նա­լու ձգտման հետ։ Փո­փո­խու­թյու­նը Սահ­մա­նադ­րու­թյան մեջ մտցվել է ԿԺԴՀ Ժո­ղովր­դա­կան բարձ­ րա­գույն ժո­ղո­վի ապ­րիլ­յան նիս­ տում։ Այս մա­սին, սա­կայն, հայտ­ նի է դար­ձել միայն այժմ։ Բա­ցի այդ՝ Հ­յու­սի­սա­յին Կո­ րեա­յի Սահ­մա­նադ­րու­թյունն այժմ կոչ­ վում է ոչ թե «Կիմ Իր Սե­նի Սահ­մա­նադ­րու­թյուն», այլ «Կիմ Իր Սեն - Կիմ Չեն Ի­րի Սահ­ մա­նադ­րու­թյուն»։ Այս կերպ Հ­յու­ սի­սա­յին Կո­րեա­յի նոր ա­ռաջ­նորդ

english.ruvr.ru

Տե­խասն ընտ­րեց նա­խա­գա­հին

Կո­րեա­յի Ժո­ղովր­դա­դե­մոկ­րա­տա­կան Հան­րա­պե­տու­թյու­նը մի­ջու­կա­յին տե­րու­ թյուն է հռչակ­վել՝ սահ­մա­նադ­րո­րեն։

Կիմ Չեն Ի­նը հար­գան­քի տուրք է մա­տու­ցել հո­րը՝ Կիմ Չեն Ի­րին, ո­րը մա­հա­ցել է անց­յալ տար­վա դեկ­տեմ­բե­րին։ Ն­շենք, որ Հ­յու­սի­սա­յին Կո­րեա­ յի Սահ­մա­նադ­րու­թյունն ըն­դուն­ վել է ԿԺԴՀ հին­գե­րորդ գու­մար­ ման Ժո­ղովր­դա­կան բարձ­րա­ գույն ժո­ղո­վի ա­ռա­ջին նիս­տում՝ 1972թ. դեկ­տեմ­բե­րի 27-ին։ Մինչ այժմ երկ­ րի մայր օ­ րեն­ քում փո­ փո­խու­թյուն մտցվել է միայն մեկ ան­գամ՝ 1992թ. ապ­րի­լին։  n

Սի­րիա­կան շրջա­դարձ Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գա­հը չի բա­ցա­ռել Սի­րիա­յի դեմ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը

ՄԱԿ-ի բա­նաձևով ա­մրագր­վե­լու դեպ­քում։ Ընդ ո­րում՝ Ս­պի­տակ տան պաշ­ տո­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ջեյ Կառ­նին հայ­տա­րա­րել է, որ ԱՄՆ-ի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը դաշ­նա­կից­նե­ րին կոչ են ա­նում խու­սա­փել Սի­ րիա­յում ռազ­մա­կան ին­տեր­վեն­ ցիա­յից և սի­րիա­կան ճգնա­ժա­մը լու­ծել ոչ ռազ­մա­կան մե­թոդ­նե­րով։ Ն­շենք, որ երկ­րում ի­րադ­րու­ թյունը է՛լ ա­վե­լի է սրվել՝ մա­յի­սի

Ճգնա­ժա­մում չէր հայտն­վի Ե­թե Եվ­րո­պան օ­րի­նակ վերց­ներ Օս­ման­յան կայս­րու­թյու­նից Ե­թե Դուք որևէ պատ­կե­րա­ ցում ու­նե­նա­յիք օս­ման­յան ժա­ ռան­գու­թյան մա­սին և դ­րա­նից օ­րի­նակ վերց­նեիք, ճգնա­ժա­մի չէիք ա­ռե­րես­վի, ա­սել է Եվ­րա­ միու­թյան հար­ցե­րով Թուր­քիա­ յի պետ­նա­խա­րար Է­գե­մեն Բա­ ղը­շը՝ մեկ­նա­բա­նե­լով Լ­յուք­սեմ­ բուր­գի վար­չա­պետ, Եվ­րախմ­բի ղե­կա­վար ժան-Կ­լոդ Յուն­կե­րի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը։ Ա­վե­լի վաղ Յուն­ կե­ րը նշել էր, թե Հու­ նաս­ տա­նի ճգնա­ժա­մի պատ­ճա­ռը օս­ման­յան ժա­ռան­գու­թյունն է։ «Յուն­կե­րը սխալ է թույլ տվել, ո­րը ոչ մի ընդ­հան­րու­թյուն չու­նի ի­րա­կա­ նու­թյան, ար­ժա­նա­հա­վա­տու­թյան

և վեր­լու­ծա­կան դա­տո­ղու­թյան հետ։ Օգ­տա­կար կլի­նի, ե­թե պա­ րոն Յուն­կե­րը փոքր-ինչ ծա­նո­թա­ նա Օս­ման­յան կայս­րու­թյան պատ­ մու­թյա­նը։ Իսկ ե­թե նա շա­րու­նա­կի պատ­մա­գի­տա­կան սխալ­ներ թույլ տալ, Եվ­րո­պա­յի տնտե­սու­թյու­նը կշա­րու­նա­կի օս­ման­յան ապ­տակ­ ներ ստա­նալ»,– ա­սել է Բա­ղը­շը։ Պետ­նա­խա­րարն անդ­րա­դար­ձել է նաև Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նի ղե­կա­վար Մար­տին Շուլ­ցի պնդում ­ն ե­րին, թե Թուր­քիան դան­դաղ է ի­րա­կանաց­ նում Եվ­րա­միու­թյան ան­դա­մակ­ցու­ թյանն անհ­րա­ժեշտ բա­րե­փո­խում ­ն ե­ րը։ «Ակն­հայտ է, որ ԵՄ-ն ձանձ­րա­ցել է, սա­կայն Թուր­քիան չի հոգ­նել բա­ րե­փո­խում ­ն ե­րից»,– ա­սել է Բա­ղը­շը։  n

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Սի­րիա­յի դեմ ռազ­մա­կան գոր­ ծո­ղու­թյուն­նե­րը հնա­րա­վոր են միայն դրանց՝ ՄԱԿ-ի բա­նաձևով ա­մրագր­վե­լու դեպ­քում։

25-ին Էլ Հու­ լա գյու­ ղում կա­ ռա­ վա­րա­կան ու­ժե­րի և ընդ­դի­մա­ դիր­նե­րի միջև բա­խում ­ն ե­րից հե­ տո, ո­րի հետևան­քով սպան­վել է ա­վե­լի քան 100, վի­րա­վոր­վել՝ շուրջ 300 մարդ։ Այս ֆո­ նին մի

շարք պե­տու­թյուն­ներ՝ ԱՄՆ-ը, Կա­նա­դան, Ավստ­րա­լիան, Ֆ­րան­ սիան, Մեծ Բ­րի­տա­նիան, Գեր­ մա­նիան, Ի­տա­լիան, Իս­պա­ նիան, Նի­դեռ­լանդ­նե­րը, Շ­վեյ­ցա­ րիան, Թուր­քիան, Ճա­պո­նիան,

Պու­տի­նը հա­մա­տե­ղե­լի չէ Ռու­սաս­տա­նը ար­ժա­նի չէ BRIC-ի և G8-ի ան­դամ լի­նե­լուն ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­մա­յի տնտե­սա­կան խորհր­ դա­կան, հայտ­նի տնտե­սա­գետ Նու­րիել Ռու­բի­նին և Eurasia Group խորհր­դատ­վա­կան ըն­ կե­րու­թյան նա­խա­գահ Յան Բ­րե­մե­րը կար­ծում են, որ պու­ տին­յան Ռու­սաս­տա­նը չա­փա­ զանց թույլ է տնտե­ սա­ պես և կա­մա­կոր՝ քա­ղա­քա­կա­նա­պես՝ BRIC-ի և Մեծ ութն­ յա­ կի (G8) կազ­մում մնա­լու հա­մար։ Բ­րի­տա­նա­կան Financial Times պար­բե­րա­կա­նում հրա­պա­րա­ կած ի­րենց հա­մա­տեղ հոդ­վա­ ծում տնտե­սա­գետ­նե­րը գրում են, որ Ռու­սաս­տա­նը չի կա­րող լի­նել ազ­դե­ցիկ երկր­նե­րի այս ա­կումբ­ նե­րի ան­դամ այն­քան ժա­մա­ նակ, քա­ նի դեռ չի դրսևո­ րել ի­րեն որ­պես հա­սուն ժո­ղովր­դա­ վա­րու­թյուն՝ ա­զատ շու­կա­յա­կան տնտե­սու­թյամբ։ Միայն Պու­տի­նի

flickr.com

Օ­լան­դը հայ­տա­րա­րել է նաև, թե կփոր­ձի հա­մո­զել Ռու­սաս­տա­ նի նա­խա­գահ Վ­լա­դի­միր Պու­տի­ նին, որ­պես­զի վեր­ջինս ա­ջակ­ցի ՄԱԿ-ի Անվ­տան­գու­թյան խորհր­ դի՝ Սի­րիա­յի դեմ պատ­ժա­մի­ջոց­ նե­րի մա­սին բա­նաձևին։ Օ­լանդ-­ Պու­տին հա­դի­պու­մը կկա­յա­նա հու­նի­սի 1-ին Փա­րի­զում։ Օ­լան­դի խոս­քով՝ Սի­րիա­յի դեմ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­ րը հնա­ րա­ վոր են միայն դրանց՝

հայ­տա­րա­րել են ի­րենց երկր­նե­ րից Սի­րիա­յի դես­պան­նե­րի ար­ տաքս­ման մա­սին։ Ն­շենք, որ ՄԱԿ-ի և Ա­րա­բա­կան պե­տու­թյուն­նե­րի լի­գա­յի՝ Սի­րիա­ յի հար­ցով հա­տուկ բա­նագ­նաց Քո­ֆի Ա­նա­նը Սի­րիա­յի նա­խա­գահ Բա­շար ալ Ա­սա­դի հետ նա­խօ­ րեի հան­դի­պու­մից հե­տո հայ­տա­ րա­րել է, որ ճգնա­ժա­մը Սի­րիա­ յում ծայ­րա­հեղ կե­տի է հա­սել։ «Ես զգու­շաց­րել եմ Ա­սա­դին, որ ժա­ մա­նակն անց­նում է, և մի­ջազ­գա­ յին հան­րու­թյու­նը չի կա­րող հան­ դուր­ժել հե­տա­գա ար­յու­նա­հե­ղու­ թյու­նը և Սի­րիա­յի մաս­նա­տու­մը»,– ա­սել է Ա­նա­նը։  n

Օ­լան­դի խոս­քով՝ news.nationalpost.com

Մոսկ­վան և Պե­կի­նը Բա­շար ալ Ա­սա­դի վար­չա­կար­գի դեմ ա­ռա­վել կոշտ պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի սահ­ման­ման հիմ ­ն ա­կան խո­չըն­դոտ­ներն են, France 2 հե­ռուս­տաա­լի­քի ե­թե­րում հայ­տա­րա­րել է Ֆ­րան­սիա­ յի նա­խա­գահ Ֆ­րան­սո­ւա Օ­լան­դը։

մա­չո­յի հե­ղի­նա­կու­թյան, ինչ­ պես նաև նավ­թի, գա­զի ու բնա­ կան այլ ռե­սուրս­նե­րի ար­տա­ հան­ման վրա հիմն­ված, աս­տի­ ճա­նա­բար ավ­տո­րի­տար պե­տու­ թյան վե­րած­վող Ռու­սաս­տանն է դուրս մնում պե­տու­թյուն­նե­րի այս շար­քից, կար­ծում են Ռու­բի­ նին ու Բ­րե­մե­րը։ Ռու­սաս­տա­նի բիզ­նես է­լի­տան երկ­րին դեռևս վե­րա­բեր­վում է որ­պես կթու կո­ վի, այլ ոչ թե տնտե­ սու­ թյան, ո­րում կա­րե­լի է եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ ներդ­րում ­ն եր կա­տա­րել, նշում են հոդ­վա­ծի հե­ղի­նակ­նե­րը։

Արևմտ­յան երկր­նե­րին հարկ է շփվել ոչ թե Ռու­ սաս­ տա­ նի իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի, այլ փո­փո­խու­ թյուն­նե­րում շա­հագրգռ­ված բա­ րե­փո­խիչ­նե­րի, քա­ղա­քա­յին մի­ջին խա­վի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան, ձեռ­ նար­կա­տե­րե­րի նոր սերն­դի հետ։ Ն­րանք բո­լո­րը ցան­կա­նում են տես­ նել ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան Ռու­սաս­ տան՝ նո­րա­րա­րու­թյուն­նե­րով, ժա­ մա­նա­կա­կից տնտե­սու­թյամբ, ո­րի շար­ժիչ ու­ժը մաս­նա­վոր նա­խա­ ձեռ­նու­թյունն է։ Եվ նրանք բո­լո­րը վեր­ջերս փո­ղոց են դուրս ե­կել։ «Մինչ այժմ Կ­րեմ­լին հա­ջող­վել է ան­տե­սել այդ մարդ­կանց ձայ­նե­ րը, ին­չը հա­րիր չէ ո՛չ BRIC-ի, ո՛չ Մեծ ութն­յա­կի ան­դա­մին։ Ե­թե ԱՄՆ-ը և եվ­րո­պա­ցի ա­ռաջ­նորդ­նե­րը ցան­ կա­ նում են նոր կա­ պեր ստեղ­ ծել Ռու­սաս­տա­նի հետ, ա­պա հարկ է խո­սել հենց այդ մարդ­կանց հետ»,– հա­մոզ­ված են հոդ­վա­ծի հե­ղի­նակ­ նե­րը։  n


| № 76 (145), հինգշաբթի, մայիսի 31, 2012 թ.

8 | Սպորտ

Հա­յաս­տան – Հու­նաս­տան հան­դիպ­մանն ըն­դա­ռաջ Հար­ձա­կում vs պաշտ­պա­նու­թյուն Է­միլ Սա­նամ­յան Եվ­րո-2012-ի ո­րա­կա­վոր­ման փու­լում Հա­յաս­տա­նի ֆուտ­բո­ լի ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նի ան­ նա­խա­դեպ կա­տա­րո­ղա­կա­նից և բարձր արդ­յու­նա­վե­տու­թյու­նից հե­տո հան­րու­թյան ակն­կա­լիք­նե­ րը մեծ են ազ­գա­յին թի­մից: Այդ ակն­կա­լիք­նե­րն ա­ռա­ջին լուրջ փոր­ձու­թյա­նը կա­ռե­րես­վեն մա­ յի­սի 31-ին Հու­նաս­տա­նի հա­վա­ քա­կա­նի հետ ըն­կե­րա­կան հան­ դիպ­ման ժա­մա­նակ: Խա­ղը կկա­յա­նա արևմտ­յան Ավստ­րիա­յի Կուֆշ­տայն քա­ ղա­քում, ո­րը մոտ է գեր­մա­նա­ կան Մ­յուն­խե­նին, որ­տե­ղի «Ալ­ յանց արե­նա» մար­զա­դաշ­տը վեր­ջերս հյու­րըն­կա­լել էր եվ­րո­ պա­կան ա­կում­բա­յին ֆուտ­բո­ լի ա­մե ­նա­կարևոր խա­ղը՝ Չեմ­ պիոն­նե­րի լի­գա­յի եզ­րա­փա­ կի­չը, ո­րը դի­տե­ցին նաև Մեծ ութն­յա­կի ա­ռաջ­նորդ­նե­րը՝ ընդ­ մի­ջե­լով Հու­նաս­տա­նի տնտե­ սա­կան ճգնա­ժա­մի վե­րա­բեր­յալ ի­րենց քննար­կում ­ն ե­րը: Հույն ֆուտ­բո­լիստ­նե­րի խա­ ղերն Ավստ­րիա­յում կա­րե­լի է հա­մա­րել հու­նի­սի 8-ին մեկ­նար­ կող Եվ­րո-2012-ի նա­խա­պատ­ րաս­տու­թյու­նը: ՖԻՖԱ-ի դա­սա­ կարգ­մամբ՝ Հու­նաս­տա­նի հա­ վա­քա­կա­նը 14-րդն է աշ­խար­ հում: Ավստ­րիա­յում հույ­ներն ի­րենց ու­ժե­րը մա­յի­սի 26-ին ար­ դեն չա­փե­ցին ՖԻՖԱ-ի դա­սա­ կարգ­մամբ 28-րդ հո­րի­զո­նա­կա­ նում գտնվող Ս­լո­վե­նիա­յի հա­ վա­քա­կա­նի հետ և գ­րան­ցե­ցին ոչ-ո­քի՝ 1:1 արդ­յունք: Մա­յի­սի 31ին էլ հույ­ներն ու­ժե­րը կչա­փեն ՖԻՖԱ-ի 47-րդ հո­րի­զո­նա­կա­ նում հանգր­վա­նած Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նի հետ: Թե՛ Ս­լո­վե­ նիա­յի, թե՛ Հա­յաս­տա­նի հա­վա­ քա­կան­նե­րը շատ մոտ էին Եվ­րո2012-ի ու­ղե­գի­րը նվա­ճե­լուն:

Վի­ճա­կագ­րու­թյուն. հույ­ներ vs հա­յեր Ի­րենց ո­րա­կա­վոր­ման խմբում հույ­նե­րը գրան­ցե­ցին 7 հաղ­ թա­նակ և 3 ոչ-ո­քի (Վ­րաս­տա­նի հետ՝ հա­կա­ռա­կոր­դի դաշ­տում և Լատ­վիա­յի ու Խոր­վա­թիա­ յի հետ խա­ղե­րում): Տասը խա­ղի ըն­թաց­քում հու­նա­կան պաշտ­ պա­նու­թյու­նը սե­փա­կան դար­ պասն ըն­դու­նեց ըն­դա­մե ­նը 5 գնդակ: Սա­կայն հույ­ներն ըն­դա­ մե­նը 14 գոլ են խփել, ո­րից 4-ը՝ Մալ­թա­յի դար­պա­սին և 3-ա­կան՝ Վ­րաս­տա­նի և Իս­րա­յե­լի հետ խա­ղե­րում: Ի հա­կադ­րու­թյուն դրա՝ Հա­ յաս­ տա­ նը գրան­ ցել է 5 հաղ­ թա­ նակ, 2 ոչ-ո­ քի և 3 պար­ տու­ թյուն՝ ըն­դու­նե­լով 10 գնդակ սե­ փա­ կան դար­ պա­ ս և 22 գնդակ ու­ղար­կե­լով հա­կա­ռա­կորդ­նե­րի դար­պաս­նե­րը, ո­րից 7-ը՝ Ան­դոր­ րա­յին, 7-ը՝ Ս­լո­վա­կիա­յին, 6-ը՝ Մա­կե­դո­նիա­յին: Ո­րա­կա­վոր­ման փու­լում ան­ պար­տե­լի լի­նե­լով հան­դերձ՝ Հու­նաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­ նի արդ­յունք­նե­րը պար­զա­պես

հու­սադ­րող են ըն­կե­րա­կան հան­ դի­պում ­ն ե­րի դեպ­քում. Ֆեռ­նան­ դու Սան­թու­շի սա­նե­րը 2011թ. փետր­վա­րին Կա­նա­դա­յի նկատ­ մամբ 1:0 հաշ­վով հաղ­թա­նակ տա­ նե­ լուց ի վեր չեն հաղ­ թել որևէ ըն­կե­րա­կան հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ: Ան­ցած տար­վա նո­ յեմ­բե­րին Հու­նաս­տա­նը պարտ­ վեց Ռու­մի ­նիա­յին 1:3 հաշ­վով, 1:1 խա­ղաց Ռու­սաս­տա­նի հա­վա­քա­ կա­նի հետ և փետր­վա­րին կրկին 1:1 խա­ղաց Բել­գիա­յի հա­վա­քա­ կա­նի հետ: Հա­յաս­տանն այս տար­վա սկզբին անց­կաց­րած եր­կու ըն­ կե­րա­կան խա­ղե­րի ժա­մա­նակ ոչ հիմ ­նա­ կան կազ­ մով 0:2 հաշ­ վով պարտ­վեց Սեր­բիա­յին, իսկ հիմ ­ն ա­կան կազ­մով հաղ­թա­նակ տա­րավ Կա­նա­դա­յի նկատ­մամբ՝ 3:1: Վեր­ջին ան­գամ Հա­յաս­տանն ու Հու­նաս­տա­նն ըն­կե­րա­կան խաղ անց­կաց­րել են Գեր­մա­նիա­ յում 2008թ. հու­ նի­ սի 1-ին, որն ա­վարտ­վեց ա­ռանց գո­լե­րի:

Հար­ձակ­ման գիծն ու­ժեղ է Ար­դեն երկ­րորդ տա­րին ա­նընդ­մեջ Հա­յաս­տա­նի հա­ վա­քա­կա­նից Հեն­րիխ Մ­խի­ թար­յա­նի Դո­նեց­կի «Շախտ­ յո­ր»-ը հռչակ­վում է Ուկ­րաի­ նա­յի չեմ­պիոն և ն­վա­ճում այդ երկ­րի գա­վա­թը: Մ­խի­թար­յա­ նը, լի­նե­լով ու­նի­վեր­սալ կի­ սա­ պաշտ­ պան, 11 գոլ խփեց իր ա­կում­բում անց­կաց­րած 36 խա­ ղե­րի ժա­մա­նակ, նե­րառ­յալ Չեմ­ պիոն­նե­րի լի­գա­յի խա­ղար­կու­ թյան հան­դի­պում ­ն ե­րը: Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­ նի հար­ձակ­վո­ղա­կան ո­ճի կի­ սա­պաշտ­պան Գևորգ Ղա­զար­ յա­նը և հե­նա­կե­տա­յին կի­սա­ պաշտ­պան Կառ­լեն Մկրտչ­յա­նը նույն­պես խա­ղում են Ուկ­րաի­ նա­յում՝ Դո­նեց­կի «Մե­տա­լուրգ»ում, ո­րը Ուկ­րաի­նա­յի ֆուտ­բո­ լի ազ­գա­յին ա­ռաջ­նու­թյու­նում 7-րդ տե­ ղը զբա­ ղեց­ րեց և հա­ սավ մինչև գա­վա­թի խա­ղար­կու­ թյան եզ­րա­փա­կիչ: Մար­կոս Պի­զել­ին, ո­րը երկ­ րորդ հար­ձակ­վողն էր Դո­նեց­ կի «Մե­տա­լուր­գ»-ում, 18 խա­ղում խփել էր 4 գոլ: Նա տե­ղա­փոխ­ վել է ռու­սա­կան Կ­րաս­նո­դա­րի «Կու­բան» ա­կումբ, որ­տեղ 11 խա­ ղում խփել է 3 գնդակ: Կու­բա­նը

Ռու­սաս­տա­նի ֆուտ­բո­լի ա­ռաջ­ նու­թյու­նում զբա­ղեց­րել է 8-րդ տե­ղը: «Կ­րաս­նո­դա­ր»-ում անց­կաց­ րած 37 խա­ղե­րի ըն­թաց­քում Հա­ յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նի հար­ ձակ­վող Յու­րա Մով­սիս­յա­նը խփել է 14 գոլ, ո­րից 5-ը՝ 11-մետ­ րա­նոց նշա­կե­տից: Ռու­սաս­տա­ նի ա­ռաջ­նու­թյու­նում «Կ­րաս­նո­ դա­ ր»-ը զբա­ ղեց­ րել է 9-րդ տե­ ղը, իսկ Մով­սիս­յա­նը ռու­սա­կան բարձ­րա­գույն լի­գա­յում խփած գո­լե­րի քա­նա­կով մրցաշր­ջանն ա­վար­տել է որ­պես 4-րդ ռմ­բար­ կու՝ միև­նույն ժա­մա­նակ դառ­ նա­լով «Կրաս­նո­դա­ր»-ի բո­ լոր ժա­մա­նակ­նե­րի լա­վա­գույն ռմբար­կու: Հու­նաս­տա­նի հետ խա­ղը բաց կթող­նի Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­ կա­նի վեր­ջին նո­րա­կո­չիկ Ա­րազ Օզ­բի­լի­սը, ո­րը խա­ղում է Հո­լան­ դիա­յի չեմ­պիոն Ամս­տեր­դա­մի «Ա­յաք­ս»-ում և իր դեբ­յու­տը Հա­ յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նի կազ­ մում նշեց Կա­ նա­ դա­ յի հետ խա­ ղում: Օզ­բի­լի­սը վե­րա­կանգն­ վում է վի­րա­հա­տու­թյու­նից հե­ տո, և ակն­ կալ­ վում է, որ կրկին կմիա­նա Հա­յաս­տա­նին՝ նախ­քան աշ­խար­հի գա­վա­թի խա­ղար­կու­ թյան ո­րա­կա­վոր­ման փու­լի մեկ­ նար­կը (սեպ­տեմ­բե­րին): Ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նի հայ­ տա­ցու­ցա­կում տեղ չի գտել «Ա­յաք­ս»-ի նախ­կին ֆուտ­բո­լիստ

Դար­պա­սա­պահ­ներ Ռո­ման Բե­րե­զովս­կի – «Դի­նա­մո», Մոսկ­վա, ՌԴ Գևորգ Կաս­պա­րով – «Մի­կա», Երևան Պաշտ­պան­ներ Սար­գիս Հով­սեփ­յան – «Փ­յու­նիկ», Երևան Ռո­բերտ Ար­զու­ման­յան - «Յա­գե­լո­նիա», Բիա­լիս­ տոկ, Լե­հաս­տան Լևոն Հայ­րա­պետ­յան - «Լե­խիա» Գ­դանսկ, Լե­հաս­տան Հ­րայր Մ­կո­յան – ա­զատ գոր­ծա­կալ, ՌԴ Վա­լե­րի Ա­լեք­սան­յան – «Սա­նաթ Նաֆտ», Ա­բա­դան, Ի­րան Ար­տակ Ե­դի­գար­յան - «Փ­յու­նիկ», Երևան Վա­րազ­դան Հա­րո­յան - «Փ­յու­նիկ», Երևան

«

Հայ­կա­կան այլ ա­կումբ­նե­րից խա­ղա­ցող­ նե­րի ակն­հայտ պա­կաս է նկատ­վում ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նում

Էդ­գար Մա­նու­չար­յա­նը, ո­րը ներ­ կա­ յում հան­ դես է գա­ լիս Ռու­ սաս­տա­նի երկ­րորդ դի­վի­զիո­նը ներ­կա­յաց­նող Ե­կա­տե­րին­բուր­գի «Ու­րա­լ»-ում, որ­տեղ 12 խա­ղում խփել է 6 գնդակ: Էդ­գար Մա­նու­ չար­յա­նը հա­վա­քա­կա­նի բա­ցա­ ռիկ այն հնաբ­նակ­նե­րից է, ո­րի խա­ ղը տար­ վա սկզբում հրա­ պա­րա­կայ­նո­րեն ար­ժա­նա­ցավ Ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ցիա­յի նա­ խա­գահ Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նի քննա­դա­տու­թյա­նը:

Խն­դիր­ներ պաշտ­պա­նու­թյու­նում Դար­պ ա­ս ա­պ ահ Գ­ր ի­ գոր Մե­լ իք­ս ե­թ յա­ն ը, ո­ր ը խա­ ղում է Ի­ր ա­ն ում և ոչ պար­տ ա­ դիր գոլ բաց թո­ ղեց Սեր­ բ իա­ յի դեմ խա­ ղում, ևս Ռու­ բ են Հայ­ր ա­պ ետ­յ ա­ն ի սև ցու­ց ա­ կում է: Ն­ր ա փո­խ ա­ր են Գևորգ Կաս­պ ա­ր ովն է վե­ր ա­դար­ձ ել և անհ­ր ա­ժ եշ­տ ու­թ յան դեպ­ քում կփո­խ ա­ր ի­ն ի Հա­յ աս­տ ա­ն ի

Կի­սա­պաշտ­պան­ներ Հեն­րիխ Մ­խի­թար­յան – «Շախտ­յոր» Դո­նեցկ, Ուկ­րաի­նա Գևորգ Ղա­զար­յան – «Մե­տա­լուրգ», Դո­նեցկ, Ուկ­րաի­նա Կառ­լեն Մկրտչ­յան – «Մե­տա­լուրգ» Դո­նեցկ, Ուկ­րաի­նա Զա­վեն Բա­դո­յան – ԲԱՏԷ, Բո­րի­սով, Բե­լա­ռուս Ար­թուր Ե­դի­գար­յան- «Խիմ ­կ ի», Խիմ ­կ ի ՌԴ Դա­վիթ Մա­նո­յան – «Փ­յու­նիկ», Երևան Ար­թուր Յուզ­պաշ­յան - «Փ­յու­նիկ», Երևան Հար­ձակ­վող­ներ Մար­կոս Պի­զելի – «Կու­բան», Կ­րաս­նո­դար, ՌԴ Յու­րա Մով­սիս­յան – «Կ­րաս­նո­դար», Կ­րաս­նո­դար, ՌԴ Ար­թուր Սար­կի­սով – «­Շին­նիկ», Յա­րոս­լավլ, ՌԴ

»

բո­լոր ժա­մ ա­ն ակ­ն ե­ր ի լա­վա­ գույն դար­պ ա­ս ա­պ ահ Ռո­մ ան Բե­ր ե­զովս­կ ուն: 31-ամ­յ ա Կաս­պ ա­ր ո­վ ը ազ­գա­ յին հա­վա­ք ա­կ ա­ն ում անց­կ աց­ րել է 18 խաղ, նախ­կ ի­ն ում խա­ ղա­ց ել է Ի­ր ա­ն ի ա­ռ աջ­ն ու­թ յու­ նում, այժմ խա­ղում է Երևա­ն ի «Մի­կ ա­» -ում: Նա դուրս է մնա­ ցել Հա­յ աս­տ ա­ն ի ազ­գա­յ ին հա­ վա­ք ա­կ ա­ն ի հայ­տ ա­ց ու­ց ա­կ ից վեր­ջ ին մի քա­ն ի տա­ր ի­ն ե­ր ի ըն­թ աց­ք ում: Հա­յ աս­տ ա­ն ի հիմ ­ն ա­կ ան դար­պ ա­ս ա­պ ահ Ռո­մ ան Բե­ր ե­ զովս­կ ին Մոսկ­վա­յ ի «Դի­ն ա­մ ո­ »-ում 3 հան­դ ի­պ ում անց­կ աց­ նե­ լուց հե­ տ ո հայտն­ վել է պա­ հես­տ ա­յ ին­ն ե­ր ի նստա­ր ա­ն ին և եր­կ ար ժա­մ ա­ն ակ զրկված է խա­ղա­յ ին պրակ­տ ի­կ ա­յ ից: Այ­ դու­հ ան­դերձ, Բե­ր ե­զովս­կ ին ան­փ ո­խ ա­ր ի­ն ե­լ ի է հա­մ ար­վում Հա­յ աս­տ ա­ն ի հա­վա­ք ա­կ ա­ն ում: Փոր­ձ ի պա­կ աս ու­ն են պաշտ­ պան­ն եր, ռու­ս ա­կ ան Նալ­չ ի­ կի «Ս­պ ար­տ ա­կ »-ում ե­լույթ­ ներն ա­վար­տ ած Հ­ր այր Մ­կ ո­յ ա­ նը և Լե­հ աս­տ ա­ն ի Բիա­լ իս­տ ո­կ ի «Յա­գե­լո­ն իա­» -ում խա­ղա­ց ող Ռո­բ երտ Ար­զու­մ ան­յ ա­ն ը: Հու­ն աս­տ ա­ն ի հա­վա­ք ա­կ ա­ նի հետ խա­ղ ը կարևոր չա­փ ո­ րո­շ իչ կլի­ն ի այս խա­ղա­ց ող­ նե­ր ի պատ­ր աստ­վա­ծ ու­թ յու­ն ը ստու­գե­լու հա­մ ար: Կ­լ ի­ն են նաև մի քա­ն ի ե­ր ի­տ ա­ս արդ խա­ղա­ ցող­ն եր՝ հիմ ­ն ա­կ ա­ն ում Հայ­ր ա­ պետ­յ ա­ն ի հո­վա­ն ա­վո­ր ու­թ յու­ն ը վա­յ ե­լող Երևա­ն ի «Փ­յ ու­ն ի­կ »-ից: Հայ­կ ա­կ ան այլ ա­կ ումբ­ն ե­ր ից խա­ղա­ց ող­ն ե­ր ի ակն­հ այտ պա­ կաս է նկատ­վում ազ­գա­յին հա­ վա­ք ա­կ ա­ն ում:  n

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda