Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ., www.orakarg.am

Մի­նուս հինգ

Բո­բիկ նավթ մի է­րա …

Քա­ղա­քա­կան ի­նը ու­ժե­րից դե­բա­տին ե­կան չոր­սը

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը տեխ­նի­կա­պես կա­նո­նա­կար­գում է ա­նո­րոշ «Թավ­րիզ-Ե­րասխ»-ը

էջ 3 ›››

Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ

էջ 2 ›››

Ի՞ն­չը փո­խել Հա­յաս­տա­նում՝ ինս­տի­տուտ­նե­րը Ար­մե ն Գ­րի­գոր­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Դե­մարշ՝ ՀՀԿ-ի սրտով

Պար­տա­տոմ­ սա­յին բում

WebMoney-ն 2017թ. դե­րե­րի հա­վա­սար բաշ­խում է կան­խա­տե­սում կան­խի­կի հետ էջ 6 ›››

iPad-ի մա­հը ե­կել է

Ա­մուր, բա­րե­կե­ցիկ ու բազ­մա­զա­վակ Պու­տի­նը հստա­կեց­րել է ռու­սաս­տան­ցի­նե­րի ու հետ­խորհր­դա­յին ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րը էջ 7 ›››

Շր­ջա­դարձ դե­պի ձախ

օ ր ա թ ե ր թ

Նախընտ­րա­կան ու­րան

Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նը ե­րեկ հայ­ տա­րա­րել է, որ 2014թ. կսկսվեն Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­ կա­յա­նի նոր մի­ջու­կա­յին է­ներ­գաբ­լո­կի շի­նա­րա­րու­ թյան հո­ղա­յին աշ­խա­տանք­նե­րը։ Հի­շեց­նենք՝ 2008թ. հոկ­տեմ­բե­րին ժո­ղովր­դին և Ազ­գա­յին ժո­ղո­վին իր ու­ ղեր­ձում նա­խա­գա­հը նշել էր. «Ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րի ըն­թաց­քում Հա­յաս­տա­նը սկսում է նոր ա­տո­մա­կա­յան կա­ռու­ցել»։

Է­լեկտ­րո­նա­յին ու սար­դոս­տայ­նով

էջ 6 ›››

Ֆոտոլուր

Չընդգրկ­վե­լով ընտ­րու­թյուն­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­ թյան միաս­նա­կան շտա­բում՝ կաս­կած է ա­ռա­ջա­նում, որ հան­ րա­ յին միաս­ նա­ կան շտաբն այն­ քան էլ ՀՀԿ-ի սրտով չէ: Այս ֆո­նին «Ժա­ռան­գու­թյան» դե­մար­շը թերևս ՀՀԿ-ի սրտով է: n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

Նա­խընտ­րա­կան քա­րո­ զար­շա­վի շրջա­նակ­նե­րում Ար­մա­վի­րի մար­զի Մե­ծա­ մոր քա­ղաք այ­ցե­լու­թյան ըն­թաց­քում, ըստ «Ար­մե նպ­ րես»-ի, Սերժ Սարգս­յա­նը հայ­տա­րա­րել է, որ Հա­յաս­ տա­նի հա­մար ա­ռաջ­նա­հեր­ թու­թյուն է ՀԱԷԿ նոր է­ներ­ գաբ­լո­կի կա­ռու­ցու­մը, և Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ծրագ­ րել է մինչև 2014թ. սկսել նոր է­ներ­գաբ­լո­կի հիմ ­ն ա­ յին աշ­խա­տանք­նե­րը։ «Ե՛վ մենք, և՛ դուք հաս­ կա­ նում ենք, թե ինչ է

վարքագիծ

Նո­րից գազ Մոսկ­վա­յում քննար­կել են գնա­գո­յաց­ման հար­ցե­րը

Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում չոր­րորդ ուժ է հայտն­վել էջ 7 ›››

Ցանց, ո­րը մատ­րի­ցա է «Ա­կա­դե­միա» պատ­կերա­ սրա­հում Լեոն ա­ռա­ջար­ կում է հա­ղոր­դակց­վել գե­ղան­կար­չա­կան իր մե­դի­տա­ցիա­նե­րին էջ 8 ›››

էջ 5 ›››

Ա­տո­մա­կա­յա­նի շա­հա­գոր­ծու­մը հե­տաձ­գեց

Եվ­րո­պա­յում բան­կա­յին վար­կերը էլ ա­վան­գար­դում չեն էջ 6 ›››

Gartner-ը կան­խա­տե­սում է պլան­շետ­նե­րի վա­ճառք­նե­րի աճ և շու­կա­յի ա­ռա­ջա­տա­րի փո­փո­խու­թյուն

Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյունն ամ­փո­փել է ՏՏ ո­լոր­տը

էջ 4 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի բու­մե­րան­գը

Վա­նա­ձո­րի հերթն էլ հա­սավ

Հա­յաս­տան մա­տա­կա­րար­վող ռու­սա­կան գա­զի գի­ նը կրկին հայտն­վել է քննարկ­ման օ­րա­կար­գում։ Ե­րեկ «Գազպ­րոմ»-ի վար­չու­թյան նա­խա­գահ և «Հայ­Ռուս­ գա­զար­դ»-ի գլխա­վոր տնօ­րեն Վար­դան Հա­րու­թյուն­ յա­նը Մոսկ­վա­յում քննար­կել են Հա­յաս­տա­նի սպա­ռող­ նե­րի հա­մար 2012-2013 թթ. ռու­սա­կան գա­զի գնա­գո­ յաց­ման հար­ցե­րը։ Ըստ «Գազպ­րո­մ»-ի տա­ րա­ծած հա­ղոր­դագ­րու­ թյան՝ քննարկ­ վել են նաև Հա­յաս­տա­նի գա­զաէ­ներ­ գե­տիկ նա­խագ­ծե­րում «Գազպ­րոմ»-ի մաս­նակ­ ցու­թյան հա­մա­ձայ­նագ­րի

ի­րա­կա­նա­ցու­մը, «Հայ­ Ռուս­գա­զարդ»-ի ըն­թա­ցիկ գոր­ծու­նեու­թյու­նը։ «Քն­նարկ­վել է, մաս­նա­ վո­րա­պես, Հ­րազ­դան ջէկի 5-րդ­ է­ներ­գաբ­լո­կի հա­ ջող գոր­ծար­կու­մը, ին­չը

հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­ լիս բա­վա­րա­րել Հա­յաս­ տա­նում է­լեկտ­րաէ­ներ­ գիա­յի ներ­քին սպառ­ ման զգա­ լի մա­ սը, ինչ­ պես նաև ա­վե­լաց­նել ար­տա­հա­նու­մը հա­րա­ կից երկր­ ներ»,– նշված է հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում։ Այս հա­ղոր­դագ­րու­թյու­ նը բա­վա­կան ու­շագ­րավ է, ե­ թե հաշ­ վի առ­ նենք, որ այս տար­վա փետր­վա­րին

էջ 5 ›››

նշա­նա­կում 1000 մե­գա­ վատ   հզո­րու­թյամբ նոր է­ներ­գաբ­լո­կի գոր­ծար­կու­ մը: Այն կա­ րող է խթա­ նիչ ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­նալ մեր տնտե­սու­թյան վրա»,– նշել է նա­խա­գա­հը։

2019-ը հար­ցա­կա­նի տակ է Սերժ Սարգս­յա­նի՝ նոր է­ներ­գաբ­լո­կի կա­ռուց­ ման ժամ ­կ ե­տի հայ­տա­րա­ րու­թյու­նը ևս մեկ ան­գամ հաս­ տա­ տում է, որ մինչև

Մե­ծա­մո­րի գոր­ծող ա­տո­ մա­կա­յա­նի շա­հա­գործ­ ման ժամ ­կ ե­տի ա­վար­տը՝ 2016թ., Հա­յաս­տա­նը չի ու­ նե­նա է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի այ­լընտ­րան­քա­յին ար­տադ­ րող կա­յան։ Նոր մի­ջու­կա­ յին է­ներ­գաբ­լո­կի նա­խագծ­ ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ է 2-3 տա­րի, բուն շի­նա­րա­ րու­ թյան հա­ մար՝ ևս 5-7 տա­րի, ին­չը նշա­նա­կում է, որ նույ­նիսկ լա­վա­տե­սա­ կան սցե­նա­րի դեպ­քում նոր է­ներ­գաբ­լո­կը պատ­րաստ կլի­ նի 2019թ.։ Նույն վերջ­ նա­ժամ ­կ ե­տը այս տար­ վա փետր­վար­յան իր ա­սու­ լի­ սում հնչեց­ րել էր նաև է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­շար­նե­րի նա­խա­րար Ար­մե ն Մով­սիս­յա­նը։

էջ 4 ›››


| № 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Դե­մարշ՝ ՀՀԿ-ի սրտով Ե­րեկ Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­գետ­նե­րի միու­թյու­նում ընտ­ րու­թյուն­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյան միաս­նա­կան շտա­բի կա­ռուց­ված­քի և գոր­ծու­նեու­թյան հիմ ­ն ա­կան ուղ­ղու­թյուն­ նե­րի վե­րա­բեր­յալ քննարկ­ման ժա­մա­նակ «ժա­ռան­գու­ թյուն» կու­սակ­ցու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­ նը հայ­տա­րա­րել է, որ ի­րենց ստո­րագ­րու­թյու­նն ու­ժի մեջ կմնա միայն այն դեպ­քում, ե­թե հռչա­կագ­րի տակ ստո­ րագ­րեն բո­լոր կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ա­ռա­ջին դեմ­քե­րը։ «Ժա­ռան­գու­թյան» այս ա­ռա­ջար­կը տրա­մա­բա­նա­ կան կլի­ներ, ե­թե չլի­նեին մի շարք ե­թե­ներ: Նախ՝ ի՞նչ խնդիր կա­րող է լու­ծել ա­ռա­ջին դեմ­քե­րի ստո­րագ­րու­ թյու­նը հռչա­կագ­րի տակ: Ե­թե այդ ստո­րագ­րու­թյուն­ նե­րը ե­րաշ­խիք են, որ չորս կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը պահ­ պա­նեն ձեռք բեր­ված հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը, ա­պա կա­րե­ լի է ա­սել, որ հա­յաս­տան­յան ի­րա­կա­նու­թյան մեջ ոչ մի ստո­րագ­րու­թյուն ոչ մի ե­րաշ­խիք չի կա­րող լի­նել: Բա­ ցի այդ՝ կաս­կա­ծի տակ է առն­վում միաս­նա­կան շտա­բի ստեղծ­ման մա­սին հայ­տա­րա­րու­թյան տակ ստո­րագ­ րած կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի լե­գի­տի­ մու­թյու­նը: Այ­սինքն՝ Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­նը, Ար­մե ն Ռուս­ տամ­յա­նը, Վար­դան Օս­կան­յանն ու Լևոն Զու­րաբ­յա­նը ա­ռանց ի­րենց քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ա­ռաջ­նորդ­նե­րին տեղ­յակ պա­հե­լու ինք­նագ­լուխ նա­խա­ձեռ­նել են միաս­ նա­կան շտա­բը, իսկ հի­մա ե­կել է պա­հը լե­գի­տի­մաց­նե­ լու այդ քայ­լը քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ա­ռաջ­նորդ­նե­րի մա­ կար­դա­կով։ Սա կա­տար­յալ ան­հե­թե­թու­թյուն է: Ե­թե նույ­նիսկ հա­մա­րենք, որ Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­նի ա­ռա­ջար­կու­թյու­նը տրա­մա­բա­նա­կան է, ա­պա ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում չորս տար­բեր բևեռ­նե­րում գտնվող այդ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ա­ռաջ­նորդ­նե­րին նույն սե­ղա­նի շուրջ նստեց­նե­լը գործ­նա­կա­նում անհ­նար է: Հ­նա­րա­վոր է, որ «Ժա­ռան­գու­թյան» ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ նե­րը, հաշ­վի առ­նե­լով դա, պար­զա­պես պատր­վակ են փնտրում միաս­նա­կան շտա­բից դուրս գա­լու հա­մար: Այս պա­րա­գա­յում նման քայլն առն­վազն կաս­կա­ծե­լի կլի­նի: Ընտ­րու­թյուն­նե­րի վե­րահսկ­ման նպա­տակ հե­տապն­դող միաս­նա­կան շտա­բը ան­նա­խա­դեպ երևույթ է Հա­յաս­ տա­նի նո­րան­կախ պատ­մու­թյան ըն­թաց­քում: Դ­րա­նում միա­վոր­վել են հա­կա­դիր բևեռ­նե­րում գտնվող քա­ղա­ քա­կան ու­ժեր՝ ա­զատ, ար­դար ու թա­փան­ցիկ ընտ­րու­ թյուն­ներ անց­կաց­նե­լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թյամբ: ՀՀԿ-ն ևս հրա­ժար­վել է միա­նալ միաս­նա­կան շտա­ բին և թերևս հա­մա­րում է, որ այդ շտա­բի գոր­ծու­նեու­ թյունն ուղղ­ված է իր դեմ: Ս­տաց­վում է, որ ա­զատ և թա­փան­ցիկ ընտ­րու­թյուն­նե­րի անց­կա­ցու­մը հա­կա­սում է ՀՀԿ կեն­սա­կան շա­հե­րին: Չընդգրկ­վե­լով այդ շտա­բում՝ ար­դեն իսկ կաս­կած է ա­ռա­ջա­նում, որ հան­րա­յին միաս­նա­կան շտաբն այն­ քան էլ ՀՀԿ-ի սրտով չէ: Այս ֆո­նին «Ժա­ռան­գու­թյան» դե­մար­շը թերևս ՀՀԿ-ի սրտով է: Հ.Գ. Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­նի այս քայ­լից հե­տո Ար­մե ն Ռուս­տամ­յա­նն ար­ձա­գան­քել է. «Շար­քե­ րը բյու­րե­ղա­նում են»: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 11.04.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի բու­մե­րան­գը Հայկ Խա­նում­յան

Վ

եր­ջին հար­յու­րամ­յա­կում մարդ­ կու­թյու­նը բո­ղո­քի դրսևոր­ման բազ­մա­թիվ ձևեր է տե­սել՝ 20րդ դա­րի սկզ­բի հե­ղա­փո­խու­թյուն­նե­ րից մինչև 60-ա­կան­նե­րի ու­սա­նո­ղա­ կան շար­ ժում ­ներ և զա­ նա­ զան ձախ ա­հա­բեկ­չա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ ներ, տա­րա­տե­սակ ցույ­ցե­րից մինչև վեր­ջերս ծնված «Գ­րա­վի՛ր Ո­ւոլ ս­րի­թը» և այլ աղ­մուկ հա­նած շար­ժում ­ն եր: Վե­ րոնշ­յալ օ­րի­նակ­նե­րը վստա­հա­բար չեն ամ­բող­ջա­կա­նաց­նում վեր­ջին դա­րի մարդ­կա­յին բո­ղո­քի դրսևոր­ման ողջ տե­սա­կա­նին: Բո­ղո­քը մարդ­կու­թյանն ա­ռաջ մղող ուժն է: Ավ­տո­րի­տար, ա­նարդ­յու­նա­ վետ երկր­նե­րում դժգո­հու­թյուն­նե­րը տար­բեր ե­ղա­նակ­նե­րով զսպվում են, ճնշվում, ին­չը բե­րում է դրանց կու­տակ­ մանն ու սրմա­նը, ��ր­պես կա­նոն՝ վեր­ ջա­նում պայ­թյու­նով: Ա­զատ երկր­նե­ րում նույն­պես հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րը բո­ղո­քում են՝ ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ զգա­լով կտրուկ, ար­մա­տա­կան փո­ փո­խու­թյուն­նե­րի անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն: Տար­բե­րու­թյունն այն է, որ ժո­ղովր­դա­ վա­րա­կան ռե­ժիմ ­ն ե­րում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի կող­մից որս­վում են հա­սա­րա­ կա­կան այս ձգտում ­ն ե­րը, ինս­տի­տու­ ցիո­նալ տեսք ստա­նում և ա­պա ընտ­ րու­թյուն­ներ կոչ­վող գոր­ծի­քի մի­ջո­ ցով հայտն­վում ո­րո­շում ըն­դու­նող­նե­րի օ­րա­կար­գում: Բո­ղո­քի ար­տա­հայտ­ման ի­րա­վունք տա­լով՝ հնա­րա­վո­րու­թյուն է

ստեղծ­վում խնդիր­նե­րի վեր­հան­ման և լու­ծում ­ն եր գտնե­լու հա­մար: Ար­ցա­խում բո­ղո­քի ար­տա­հայտ­ման ա­մե­նա­մեծ «ժո­ղովր­դա­կա­նու­թյուն» վա­յե­լող ձևն ար­տա­գաղթն է: Ցա­վոք սրտի, վեր­ջին տա­րի­նե­րին հիմ ­ն ա­կա­ նում «աղ­քա­տա­ցել» է քա­ղա­քա­ցիա­ կան հա­սա­րա­կու­թյու­նը և լ­րագ­րու­թյու­ նը: Բազ­մա­թիվ ակ­տիվ և պ­րո­ֆե­սիո­ նալ ան­ձինք, նաև ո­րոնց շնոր­հիվ ժա­ մա­նա­կին Ար­ցա­խի քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­նը հա­մար­վում էր Հա­ րա­վա­յին Կով­կա­սում ա­մե­նաակ­տի­վը, տե­ղա­փոխ­վել են Երևան և այ­լուր: Հենց նրանք էլ ար­տա­գաղ­թող­նե­րի ա­մե­ նաերևա­ցող շերտն են: Ին­չո՞ւ է ար­տա­գաղ­թը բո­ղո­քի դրսևոր­ման ա­մե­նա­տա­րած­ված ձևե­ րից մե­կը: Ին­չո՞ւ ար­ցախ­ցի­նե­րը չեն բարձ­րա­ձայ­նում ի­րենց խնդիր­նե­րը, ին­չո՞ւ դրանք չեն որս­վում քա­ղա­քա­ կան ու­ժե­րի կող­մից: Պատ­ճա­ռը բո­ղո­քը վեր­հա­նող լրատ­ վա­մի­ջոց­նե­րի, ինչ­պես նաև դա­սա­կան ա­ռու­մով քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի բա­ցա­ կա­յու­թյունն է: Կու­սակ­ցու­թյուն­ներն Ար­ցա­խում գոր­ծա­դիր ու օ­րենս­դիր մի քա­նի պաշ­տո­նի հա­մար պայ­քա­րող ան­ ձանց խմբեր են, ո­ րոնք լու­ ծում են միայն անձ­նա­կան, նեղ խմբա­կա­յին հար­ցեր, երկ­րում առ­կա խնդիր­ներն ամ­բող­ջո­վին օ­տար են նրանց: Դ­րա վառ օ­րի­նա­կը ԼՂՀ Ազ­գա­յին ժո­ղովն է՝ իր միա­ձայն քվեար­կու­թյուն­նե­րով, հա­ սա­րա­կու­թյա­նը հու­զող տար­բեր հար­ ցե­րի շուրջ կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի, հատ­ կա­պես խորհր­դա­րա­նա­կան ու­ժե­րի

լիա­կա­տար ան­տար­բե­րու­թյամբ: Բո­ղո­քի դրսևոր­ման հե­տաքր­քիր ձև­ է Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու կող­մից ա­ղանդ հա­մար­վող ո­րոշ բո­ղո­քա­կան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի ան­դամ ­ն ե­րի հա­մալ­րու­մը: Այս կազ­մա­ կեր­պու­թյուն­նե­րի հոգևոր հո­վիվ­ն ե­ րը ի­րենց քա­րոզ­նե­րում և զ­րույց­նե­րում բա­վա­կան շատ են խո­սում սո­ցիա­ լա­կան ա­նար­դա­րու­թյու­նից, իշ­խա­ նա­վոր­նե­րի շվայտ կյան­քից, քա­րոզ­ նե­րը հա­ճախ վար­վում են ար­ցախ­ յան բար­բա­ռով, քա­րո­զող­ներն էլ հա­ մեստ կյան­քով ապ­րող ան­ձինք են: Իր խնդիր­նե­րին մա­մու­լում, քա­ղա­քա­կան տար­բեր ամ­բիոն­նե­րից ար­ձա­գան­ քող չգտնե­լով՝ ար­ցախ­ցի­նե­րից ո­մանք մխի­թա­րու­թյուն են փնտրում կրո­նա­ կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րում: Այս մի­տումն ա­վե­լի է ընդգծ­վում Էջ­միած­ նի բարձ­րաս­տի­ճան հոգևո­րա­կան­նե­րի շքեղ կյան­քի ֆո­նին, ինչ­պես նաև Ա­մե­ նայն հա­յոց հայ­րա­պե­տի քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան պատ­ճա­ռով. Ար­ցա­խում առ­ կա հոգևոր վա­կո­ւու­մը, ին­չը հոգևոր սպա­սա­վոր­նե­րի պա­կա­սի հետևանք է, Հա­յոց հայ­րա­պե­տը լրաց­նում է բարձր հե­ղի­նա­կու­թյուն վա­յե­լող հոգևո­րա­կա­ նին կար­գա­լույծ ա­նե­լով: Ան­կախ մա­մուլ, ակ­տիվ քա­ղա­քա­ ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյուն և մր­ցակ­ ցա­յին քա­ղա­քա­կան հա­սա­րա­կու­թյուն թույլ չտա­լով՝ Ար­ցա­խի իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րը բու­մե­րանգ են նե­տում, ո­րի հար­ վա­ծը ցա­վա­լիո­րեն ծանր կա­րող է լի­ նել բո­լո­րի, ա­ռա­ջին հեր­թին՝ իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րի հա­մար:  n

Ի՞ն­չը փո­խել Հա­յաս­տա­նում՝ ինս­տի­տուտ­նե­րը Ար­մե ն Գ­րի­գոր­յան Mediamax.am-ի սյո­ւնա­կից

Հ

ա­յաս­տա­նում կրկին նա­խընտ­ րա­կան փուլ է: Կր­կին քա­ղա­քա­ կան ու­ժե­րը հա­սա­րա­կու­թյա­նը ա­ռա­ ջար­կում են երկ­րի զար­գաց­ման ի­րենց պատ­կե­րա­ցում ­ն ե­րը: Կր­կին տար­բեր են քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի մո­տե­ցում ­ն ե­ րը Հա­յաս­տա­նի զար­գաց­ման տես­լա­ կա­նի վե­րա­բեր­յալ: Կր­կին ա­ռա­ջարկ­ վում է մտա­ծե­լա­կերպ փո­խե­լու, նոր մշա­կույթ ստեղ­ծե­լու կամ մարդ­կանց փո­խե­լու տար­բե­րա­կը: Ու հենց այս­տեղ ա­ռաջ է գա­լիս ա­մե­ նա­կարևոր հար­ցը: Ո՞րն է այն կարևոր գոր­ծո­նը, ո­րը թույլ է տա­լիս պե­տու­ թյա­նը զար­գա­նալ: Իմ սյու­նակ­նե­րից մե­կում տվել եմ այս հար­ցի պա­տաս­ խա­ նը, որ­ տեղ իմ հիմ ­նա­ կան փաս­ տար­ կը ե­ ղել է այն, որ զար­ գաց­ ման կարևոր գոր­ծոն են հա­սա­րա­կու­թյու­ նում գոր­ծող ինս­տի­տուտ­նե­րը: Վեր­ջերս լույս է տե­սել Մա­սա­չու­ սեթ­սի տեխ­նո­լո­գիա­կան հա­մալ­սա­ րա­նի դա­սա­խոս, տնտե­սա­գետ Դա­ րոն Ա­ճե­մօղ­լո­ւի և Հար­վար­դի հա­մալ­ սա­րա­նի դա­սա­խոս Ջեյմս Ռո­բին­սո­ նի գիր­քը, ո­րը վեր­նագր­ված է «Ին­չո՞ւ են պե­տու­թյուն­նե­րը ձա­խո­ղում» (Why Nations Fail?): Գր­ քում բեր­ ված հիմ ­նա­ կան փաս­ տար­ կն այն է, որ երկր­ նե­ րի զար­գաց­ման հիմ ­ն ա­կան գոր­ծոն են հան­դի­սա­նում այդ հա­սա­րա­կու­թյու­ նում գոր­ծող ինս­տի­տուտ­նե­րը: Հե­ղի­ նակ­նե­րը հե­տաքր­քիր օ­րի­նակ­նե­րով ցույց են տա­լիս, թե ին­չու են աշ­խար­ հագ­րա­կան դիր­քը, մշա­կույ­թը, մարդ­ կանց մտա­ծե­լա­կեր­պը երկ­րոր­դա­կան

դեր խա­ղում հա­սա­րա­կու­թյան զար­ գաց­ման հա­մար: Հե­ղի­նակ­նե­րը ինս­տի­տուտ­նե­րը բա­ ժա­նում են եր­կու տե­սա­կի՝ պայ­մա­նա­ կան ան­վա­նե­լով ինքլ­յու­զիվ (inclusive) և էքստ­րակ­տիվ (extractive): Ինքլ­յու­զիվ ինս­տի­տուտ­նե­րը հա­սա­րա­կու­թյան լայն շեր­տե­րին երկ­րի հարս­տու­թյա­նը մուտք ու­նե­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն են տա­լիս, ո­րոնք էլ շա­հագրգ­ռում են հա­ սա­րա­կու­թյան լայն շեր­տե­րին ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյուն ու­նե­նալ տնտե­սու­ թյան մեջ: Այն նաև սե­փա­կա­նու­թյան ի­րա­վուն­քի անվ­տան­գու­թյան բարձր մա­կար­դակ է ա­պա­հո­վում, ո­րը ան­ հատ­նե­րին շա­հագրգ­ռում է ներդ­րու­ մա­յին ակ­տիվ ո­րո­շում ­ն եր կա­յաց­նել: Ինքլ­յու­զիվ ինս­տի­տուտ­նե­րը եր­կա­րա­ ժամ ­կ ետ զար­գա­նա­լու հնա­րա­վո­րու­ թյուն են տա­լիս: Էքստ­րակ­տիվ ինս­տի­տուտ­նե­րի դեպ­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժը կենտ­րո­ նա­նում է հա­սա­րա­կու­թյան մի փոքր խմբի մոտ, որն էլ օգ­ տա­ գոր­ ծում է այդ ու­ժը տնտե­սա­կան ռե­սուրս­ներն իր մոտ կենտ­րո­նաց­նե­լու հա­մար: Սա սահ­մա­նա­փա­կում է հա­սա­րա­կու­թյան լայն շեր­տե­րի ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյու­ նը տնտե­սու­թյան մեջ և ա­ռա­ջաց­նում է եր­կա­րատև ճգնա­ժա­մեր հա­սա­րա­կու­ թյան հա­մար: Պարզ է, որ Հա­յաս­տա­նում գոր­ծում են էքստ­րակ­տիվ ինս­տի­տուտ­ներ։ Այդ իսկ պատ­ճա­ռով մենք չենք կա­րո­ղա­ նում ու­նե­նալ տնտե­սա­կան աճ: Վեր­ջին մի քա­նի տա­րի­նե­րի ըն­թաց­ քում ա­կա­դե­միա­կան ո­լոր­տում ինս­տի­ տու­ցիո­նալ մո­տե­ցում ­ն ե­րը դո­մի­նանտ են դար­ ձել: 2009թ. Նո­ բել­յան մրցա­ նա­կի ար­ժա­նա­ցավ Է­լի­նոր Օստ­րո­մի

աշ­խա­տու­թյու­նը, ո­րը վեր­նագր­ված էր «Կա­ռա­վա­րե­լով հան­րա­յին ռե­սուրս­նե­ րը» (Governing the Commons): Գր­ քում հե­ղի­նա­կը վեր­լու­ծում է իր բազ­մա­ թիվ տա­րի­նե­րի հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րը և գա­լիս այն եզ­րա­հանգ­ման, որ հան­ րա­յին ռե­սուրս­նե­րի կա­ռա­վար­ման ող­ բեր­գու­թյան պատ­ճառ են ինս­տի­տուտ­ նե­րը: Այ­սինքն՝ հան­րա­յին ռե­սուր­սի արդ­յու­նա­վետ կա­ռա­վա­րու­մը կապ­ ված է ինս­ տի­ տուտ­ նե­ րի և ոչ թե այլ գոր­ծոն­նե­րի հետ: Ի դեպ՝ եր­կար տա­ րի­ներ գե­րակշ­ռում էր այն մո­տե­ցու­մը, որ հան­րա­յին ռե­սուրս­նե­րը արդ­յու­նա­ վետ չեն կա­ռա­վար­վում, քա­նի որ սե­ փա­կա­նա­տեր չու­նեն, սա­կայն Օստ­րո­ մը ցույց տվեց, որ բազ­մա­թիվ երկր­նե­ րում հան­րա­յին ռե­սուրս­նե­րն արդ­յու­ նա­վետ ձևով կա­ռա­վար­վում են, քա­նի որ ընտր­ված են արդ­յու­նա­վետ ինս­ տի­տուտ­ներ՝ փո­խա­դարձ վե­րահս­կո­ ղու­թյուն և այլն: Հա­յաս­տա­նի հան­րա­ յին ռե­սուրս­նե­րի ա­նարդ­յու­նա­վետ կա­ ռա­վար­ման հիմ ­ն ա­կան պատ­ճա­ռը ևս գոր­ծող խա­ղի կա­նոն­ներն են: Այս­պի­սով՝ մեր զար­գաց­ման հիմ ­ն ա­ կան խո­չըն­դոտն են հա­սա­րա­կու­թյու­ նում գոր­ծող ինս­տի­տուտ­նե­րը: Մ­շա­ կույ­թի, մտա­ծե­լա­կեր­պի, աշ­խար­հագ­ րա­կան դիր­քի կամ հա­վա­տի պա­կա­սի մա­սին բո­լոր փաս­տարկ­նե­րը ան­հիմն են: Ե­թե գա­լիք ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո որևէ քա­ղա­քա­կան ուժ կամ ու­ժեր կա­ րո­ղա­նան փո­խել գոր­ծող ինս­տի­տուտ­ նե­ րը և դարձ­ նել դրանք ինքլ­յու­ զիվ, մենք զար­գաց­ման հնա­րա­վո­րու­թյուն կու­նե­նանք: Հա­կա­ռակ դեպ­քում, դա­ տա­պարտ­ված ենք ու­նե­նալ նոր ճգնա­ ժա­մեր:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

Մի­նուս հինգ Քա­ղա­քա­կան ի­նը ու­ժե­րից դե­բա­տին ե­կան չոր­սը

Հարց. Տն­տե­սու­թյան նկատ­մամբ մո­տե­ցու­մը կա­ րող է լի­նել սո­ցիա­լիս­տա­ կան և լի­բե­րալ։ Լի­բե­րալ կամ սո­ցիա­լիս­տա­կան այ­ լըտ­րան­քի տե­սանկ­յու­նից՝ ի՞նչ են ա­ռա­ջար­կում ձեր կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը։ Ա.Ն. - Հա­յաս­տա­նում ի­րա­ կա­նում ոչ թե լի­բե­րա­լիզմ է, այլ նեո­լի­բե­րա­լիզմ, ո­րը որևէ կապ չու­նի ժա­մա­նա­կա­կից ա­զատ շու­ կա­յա­կան տնտե­սու­թյան հետ, ինչ­պի­սին կա­րող ենք տես­նել ԱՄՆ-ում, Եվ­րա­միու­թյու­նում և զար­գա­ցած այլ երկր­նե­րում։ Այ­ սինքն՝ սա նեո­լի­բե­րա­լիզմ է, ո­րը երկ­րորդ փորձն է Լա­տի­նա­կան Ա­մե­րի­կա­յից հե­տո և կա­յաց­վեց նախ­կին խորհր­դա­յին մի շարք երկր­նե­րում։ Այն, ինչ ա­ռա­ջար­ կում է ՀՅԴ-ն, նոր­մալ տնտեսա­ վա­րում է, նոր­մալ տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն, ո­րը բնո­րոշ է զար­գա­ցած երկր­նե­րին։ Մեր քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը բխու�� է երկ­րի ազ­գա­յին շա­հե­րից։ Լի­նե­ լով ըն­կեր­վա­րա­կան և ու­նե­նա­ լով ըն­կեր­վա­րա­կան տար­բեր լու­ ծում ­ն եր՝ մենք դեմ ենք այդ քա­ ղա­քա­կա­նու­թյան գա­ղա­փա­րա­ կա­նաց­մա­նը։ ԵՄ-ում գո­յու­թյուն ու­նեն ձա­խեր և ա­ջեր։ Կախ­ված ի­րա­վի­ճա­կից՝ իշ­խա­նու­թյան է գա­լիս մե­կը կամ մյու­սը, և հա­սա­ րա­կու­թյունն ինքն է տես­նում, թե որ պա­ հին որ ու­ ժը պետք է գա իշ­խա­նու­թյան։ Այ­սինքն՝ հա­կակ­ շիռ­նե­րի, քա­ղա­քա­կան մրցակ­ ցու­թյան պայ­ման­նե­րում բա­րե­ փոխ­վում է նաև տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը, ին­չը թույլ է տա­լիս ժա­մա­նա­կին հա­մըն­ թաց քայ­լել։ Հայաս­տա­նում դա չկա։ Ա.Ե. - Մենք որ­ պես տնտե­ սա­ կան ի­րա­գոր­ծե­լի ծրա­գիր հա­մա­ րում ենք տնտե­սու­թյու­նում լի­ բե­րա­լիզ­մի և սո­ցիալի­զ­մի տե­ սա­կա­րար կշիռ­նե­րի ճիշտ հա­ մակց­ման արդ­յուն­քը։ Մե­կին տալ նա­խա­պատ­վու­թյու­նը մյու­սի նկատ­մամբ ճիշտ չէ։ Հար­կա­յին բե­ռի առ­կա­յու­թյունն ակն­հայտ է, բայց ա­ռանց հար­կա­հա­վաք­ման՝ բյու­ջեի ձևա­վոր­ման հիմ ­ն ա­կան հատ­վա­ծը կա­րող է ճնշվել։ Այս­ տեղ մենք կողմ ենք դի­ ֆե­ րենց­ ված մո­տեց­մա­նը։ Մաս­նա­վո­րա­ պես՝ նո­րաս­տեղծ ձեռ­նար­կու­ թյուն­նե­րն ա­ռա­ջին եր­կու կամ ե­ րեք տա­ րին պետք է ա­ զատ­ վեն շա­հու­թա­հար­կից։ Հար­կա­ յին ծանր բե­ ռից պետք է ա­ զա­ տել տնտե­սու­թյան ո­րո­շա­կի այլ հատ­ված­ներ ևս։ Ա.Մ. - Մեր տնտե­սու­թյու­նը կապ չու­նի ո՛չ լի­բե­րա­լիզ­մի, ո՛չ նեո­լի­ բե­րա­լիզ­մի և ո՛չ էլ սո­ցիա­լի­զմի

հետ։ Մեզ մոտ խառ­նի­ճա­ղանջ վի­ ճակ է, որ­ տեղ կա և՛ ֆեո­ դա­ լիզմ, և՛ կա­պի­տալի­զմ՝ քյոխ­վա­յու­ թյան տար­րե­րով, ո­րի վերջ­նա­կան արդ­յուն­քը տնտե­սու­թյան օ­լի­գո­ պոլ վի­ճակն է, և տն­տե­սու­թյու­ նը բա­ժան­ված է մի քա­նի խմբե­ րի ու ան­հատ­նե­րի միջև։ Ե­թե կա նմա­նա­տիպ գեր­կենտ­րո­նաց­վա­ ծու­թյուն, ինչ­պես նաև ե­կա­մուտ­ նե­րի գեր­կենտ­րո­նաց­վա­ծու­թյուն, խոսք չի կա­րող լի­նել բա­րե­կե­ ցիկ կյան­քի կամ ա­զատ շու­կա­յի մա­սին։ Այ­սօր­վա հար­կերն ար­դեն իսկ շատ բարձր են. ուս­ տի քա­ ղա­քա­ցու վրա նոր հար­կա­յին բեռ դնելն ան­ միտ է։ Մենք դի­ վեր­ սի­ ֆի­կաց­նե­լու ենք հար­կա­յին բե­ռը ըստ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի, ինչ­պես նաև հար­կա­յին դաշ­տը՝ լեռ­նա­յին և սահ­մա­նա­մերձ շրջան­նե­րի հա­ մար։ Մենք պետք է այն­պի­սի հա­ մա­կարգ մշա­կենք, որ Հա­յաս­տա­ նում տա­րե­կան մինչև $1,5  մլրդ­-ի ներդ­րում ­ն եր կա­տար­վեն, ին­չը ի­րա­տե­սա­կան է՝ հաշ­վի առ­նե­լով Սփ­յուռ­քի ռե­սուր­սը։ Վ.Ս. - Հար­կա­յին բե­ռը չա­փա­ զանց մեծ է, և հար­կեր-ՀՆԱ հա­ րա­բե­րակ­ցու­թյու­նը կազ­մում է 17,3%, ին­չը չա­փա­զանց ցածր ցու­ ցա­նիշ է: Սա խո­սում է այն մա­սին, որ մեծ է ստվե­րը։ Իշ­խա­նու­թյու­նը ևս չի թաքց­նում, որ շուրջ 60%-ին մոտ ստվե­րա­յին տնտե­սու­թյուն կա։ Դ­րա վե­րաց­ման հա­մար անհ­ րա­ժեշտ է պայ­քա­րել օ­լի­գո­պո­լիկ հա­մա­կար­գի դեմ, ինչ­պես նաև թու­լաց­նել հար­կա­յին ճնշու­մը։ Ինչ վե­րա­բե­րում է արդ­յու­նա­բե­րու­ թյա­նը, 2009թ. ճգ­նա­ժա­մից հե­ տո պետք է անց­նեինք արդ­յու­նա­ բե­րու­թյան զար­գաց­ման քա­ղա­ քա­կա­նու­թյան մշակ­մա­նը: Խորհ­ րդա­րան մեր մուտ­քով ա­ռա­ջի­նը դա ենք ա­ նե­ լու։ Ես կար­ ծում եմ, որ թե՛ պլա­նայ­նու­թյան, թե՛ լի­բե­ րա­լիզ­մի մեջ գեր­կե­նտ­րո­նա­ցու­մը սխալ է, պետք է գտնել ոս­կե մի­ ջի­նը և գոր­ծել «պլա­նայ­նու­թյուն՝ այն­ քան, որ­ քան պետք է; շու­ կա՝ այն­քան, որ­քան անհ­րա­ժեշտ է» սկզբուն­քով։ Հարց. Ինչ­պե՞ս կա­րե­լի է կրճա­տել ստվե­րը։ Ա.Ն. - Գ­րե­թե բո­լոր տնտես­ ավա­րող սուբ­յեկտ­նե­րն աշ­ խա­ տում են ստվե­ րում։ Ովքեր չեն ու­զում այդ­պես աշ­խա­տել, ստիպ­ ված են ստվե­ րում գոր­ ծել՝ մրցակ­ցա­յին լի­նե­լու հա­մար։ Մեր խնդի­րը հար­կա­յին տո­կո­ սադ­րույք­նե­րը չեն։ Խն­դի­րը հար­ կա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ չի լուծ­վի…. Հա­յաս­տա­նը չու­նի տնտե­ սու­ թյուն. սա ի՞նչ տնտե­ սու­ թյուն է, ի՞նչ ՀՆԱ է, ո՞ւր են

Ֆոտոլուր

Ե­րեկ «Սի­վի­լի­թաս» հիմ­ն ադ­րա­մը և Civilnet.am-ը, Counterpart International կազ­մա­կեր­պու­թյան օ­ժան­դա­կու­թյամբ, «Ընտ­րա­ մարտ–2012» ծրագ­րի շրջա­նա­կում կազ­մա­կեր­պել էին ա­ռա­ջին հրա­պա­րա­կա­յին քննար­կում-հան­դի­պու­մը մա­յի­սի 6-ին կայ­անա­ լիք խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­ քա­կան ու­ժե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ: Քն­նարկ­ մա­նը մաս­նակ­ցե­լու հրա­վեր ու­ղարկ­վել էր բո­լոր ի­նը քա­ղա­քա­ կան ու­ժե­րին, սա­կայն ե­կել էին չոր­սը՝ ՀՅԴ-ից՝ Ա­րա Ն­ռան­յա­նը, «Միա­վոր­ված հա­յեր»-ից՝ Ա­շոտ Ե­րա­նոս­յա­նը, «Ժա­ռան­գու­թյուն»ից՝ Ար­մե ն Մար­տի­րոս­յա­նը, Կոմ ­կ ու­սից՝ Վազ­գեն Սա­ֆար­յա­նը: Քն­ նար­կու­մը վա­րում էր «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի խմբա­գիր Ա­րամ Աբ­ րա­համ­յա­նը: Մի­ջո­ցառ­ման ո­րոշ հար­ցու­պա­տաս­խան­ներ՝ կրճա­ տում­ն ե­րով, ներ­կա­յաց­ված են ստորև:

Ա­ջից ձախ՝ Ա­րա Ն­ռան­յան, Ա­շոտ Ե­րա­նոս­յան, Ար­մե ն Մար­տի­րոս­յան, Վազ­գեն Սա­ֆար­յան:

ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րը։ Ե­թե մենք ու­զում ենք ու­նե­նալ արդ­յունք, պետք է կա­ռուց­ենք տնտե­սու­ թյուն։ Մեր մո­դե­լը մեծ տնտե­սու­ թյուն ու­նե­ցող Հա­յաս­տա­նի մո­ դելն է։ Մենք ա­ ռա­ ջար­ կում ենք ստեղ­ծել 200 հազ. աշ­խա­տա­ տեղ, բա­րե­փո­խել նպաստ­նե­րի հա­մա­կար­գը, ստեղ­ծել ձեռ­նար­ կու­թյուն­ներ, կոնկ­րետ մի­ջոց­նե­ րով զար­ գաց­ նել փոքր ու մի­ ջին բիզ­նե­սը։ Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­ թյու­նը փոք­րա­նում է։ Կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը տա­րի­ներ շա­րու­նակ մտած­ված վա­րում է ցածր ե­ կա­ մուտ­նե­րի քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն՝ կար­ ծե­ լով, որ դա է մեր երկ­ րի մրցու­նա­կու­թյու­նը, ին­չը տար­րա­ կան անգ­րա­գի­տու­թյուն է։ Չի կա­ րե­լի մտա­ծել՝ ինչ ու­նես և դ­րա­ նից ել­նե­լով՝ վա­րել քա­ղա­քա­կա­ նու­թյուն: Մենք ա­ռա­ջա­կում ենք մտա­ծել՝ ինչ կու­զե­նա­յինք ու­նե­ նալ և ըստ այդմ վա­ րել քա­ ղա­ քա­կա­նու­թյուն: Մենք ու­նենք հա­ մա­պա­տաս­խան ռե­սուրս­նե­րը։ Ա.Ե. - Ստ­վե­րի առ­կա­յու­թյու­ նը տնտե­սու­թյան զար­գաց­ման ա­մե ­նա­մեծ խո­չըն­դոտն է։ Ցան­ կա­ցած նոր նա­խա­ձեռ­նու­թյուն դեմ է առ­ նում այս պա­ տին ու ի չիք դառ­ նում։ Պետք է այն­ պի­ սի հար­կաբ­յու­ջե­տա­յին քա­ղա­ քակա­նու­թյուն վա­րել, որ մրցակ­ ցա­յին դաշտ ա­պա­հով­վի դաշ­ տի խա­ղորդ­նե­րի հա­մար, ին­չը կհար­վա­ծի օ­լի­գո­պո­լիա­նե­րին։ Ա.Մ. - Այս հար­ցում կարևոր է նաև քա­ղաքա­կան կամ­քի դրսևո­ րու­մը, սա­կայն ա­մե ­նա­կարևո­ րը իշ­խա­նու­թյան և բիզ­նե­սի տա­ րան­ջա­տումն է։ Հա­յաս­տա­նում բո­լոր խո­շոր բիզ­նես­մե ն­նե­րը բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տոն­յա­ներ են, ո­րոնք աշ­խա­տում են մաք­սա­ յին և հար­կա­յին հա­մա­կար­գում, ինչ­պես նաև անվ­տան­գու­թյան մար­մի ն­նե­րում։ Մենք պետք է մաք­րենք այդ հա­մա­կար­գե­րը։ Վ.Ս. - Ստ­վե­րը կրճա­տե­լու հա­ մար պետք է թու­ լաց­ նել հար­ կա­ յին ճնշու­մը, քա­նի որ դա ստվե­րի ա­ռա­ջաց­ման պատ­ճառ­նե­րից մեկն է։ Քա­ղա­քա­կիրթ տնտե­սու­թյուն ու­նե­նա­լու հա­մար պետք է փո­խել հար­կա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը։ Պետք է ա­վե­լաց­նել բյու­ջե ուղ­ղա­ կի հար­կե­րի մուտ­քը, ա­պա­հո­վել ա­զատ մրցակ­ցու­թյուն՝ հատ­կա­ պես ներ­մուծ­ման ո­լոր­տում, զար­ գաց­նել տե­ղա­կան արդ­յու­նա­բե­ րու­թյու­նը։ Այս ա­մե­նի մեջ շատ կարևոր է նաև պե­տու­թյուն-մաս­ նա­վոր հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը։

Հարց. Կա­ռա­վա­րու­թյունը փոր­ձում է բա­րե­փո­խել կեն­սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­ կար­գը, ներդր­վում է պար­ տա­դիր ա­պա­հո­վագ­րու­ թյան հա­մա­կար­գը։ Ո՞րն է կա­ռա­վա­րու­թյան սո­ ցիա­լա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան նկատ­մամբ ձեր դիր­քորո­շու­մը։ Ա.Ն. - Կեն­սա­թո­շա­կա­յին հա­ մա­կար­գի բա­րե­փո­խում ­ն ե­րը ա­մե­նա­խայ­տա­ռակ պրո­յեկտն է, որ ի­րա­կանաց­նում է այս կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը, ո­րը կա­րող է ող­ բեր­գա­կան հետևանք­ներ ու­նե­ նալ։ Ցա­վոք, մեր ժող­ովուր­դը տեղ­յակ չէ։ 25-30 տա­ րի հե­ տո մենք լուրջ դե­ ֆոլտ ենք ու­ նե­ նա­ լու, և ժո­ ղովր­ դի հա­ մար մի օր պարզ է դառ­ նա­ լու, որ հայտն­ վել է շատ ա­վե­լի վատ վի­ճա­կում, քան Խորհ­դա­յին Միու­թյան փլու­ զու­մից հե­տո։ Սա խայ­տա­ռակ ծանր բեռ է են­թադ­րում քա­ղա­քա­ ցի­նե­րի հա­մար։ Այս քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը կա­ռա­վա­րու­թյու­նը վա­ րում է միայն ֆի­ նան­ սա­ կան շու­ կա­յի հա­մար, որ­տեղ մար­դը չկա։ Մ­յուս երկր­նե­րում սա տա­նում է հե­ղա­փո­խու­թյան։ Ա.Ե.. - Ներ­կա­յում գոր­ծող կեն­ սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­գը ոչ

ար­դա­րա­ցի է, քա­նի որ հա­ջորդ սե­րուն­դը պետք է պա­տաս­խան տա նա­խորդ սերն­դի կեն­սա­թո­ շա­կի հա­մար, և բո­լոր հար­ցե­ րը շաղ­ կապ­ ված են։ Դեռ չիրա­ կա­նաց­ված և արդ­յուն­քը չտված՝ այս գոր­ ծըն­ թա­ ցը պետք է լրջո­ րեն ու­սու­մնա­սի­րել։ Ա.Մ. - «ժա­ռան­գու­թյան» հա­ մար սո­ցիա­լա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը մեկ տո­ղով է սահ­ման­ վե­լու՝ սո­ցիա­լա­կան հա­մե­րաշ­խու­ թյուն և սո­ցիա­լա­կան ար­դա­րու­ թյուն, ո­րի տակ կա­րող են բաց­վել տար­բեր կե­տեր, ինչ­պես աշ­խա­ տա­վար­ձե­րի և կեն­սա­թո­շակ­նե­րի բարձ­րա­ցում, աշ­խա­տա­տե­ղե­րի ստեղ­ ծում: Կարևո­ րում ենք նաև պրոգ­րե­սիվ հար­կի ներ­մու­ծու­մը։ Իսկ ընդ­հա­նուր առ­մամբ՝ ներ­կա­ յիս կեն­սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­ գը խայ­տա­ռա­կու­թյուն է։ Վ.Ս. - Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ոչ թե պետք է անց­ ներ կու­ տա­ կա­ յին հա­մա­կար­գի, այլ բարձ­րաց­ ներ տնտե­սու­թյան արդ­յու­նա­վե­ տու­թյու­նը։ Մեր կար­ծի­քով՝ կու­ տա­կա­յին ֆոն­դի ստեղ­ծու­մը չի կա­րող արդ­յու­նա­վետ լի­նել, և պետք է գնալ տնտե­սու­թյան հզո­ րաց­ման ճա­նա­պար­հով։  n Պատրաստեց Լի­լիթ Մի­քա­յել­յան


| № 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ.

4 | Փողեր

Բո­բիկ նավթ մի է­րա … Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը տեխ­նի­կա­պես կա­նո­նա­կար­գում է ա­նո­րոշ «Թավ­րիզ-Ե­րասխ»-ը Թավ­րիզ-Ե­րասխ նավ­թամ­թեր­քի խո­ղո­վա­կա­շա­րի կա­ռուց­ման նա­խագ­ծի թղթա­պա­նա­կը կա­վե­լա­նա ևս մեկ փաս­տաթղ­թով։ Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հեր­թա­կան նիս­տին ա­մե ­նայն հա­վա­նու­թյամբ հա­վա­նու­թյուն կտա «Մայ­րու­ղա­յին նավ­թամ­թե­րա­տա­րի տեխ­նի­ կան կա­նո­նա­կար­գը հաս­տա­տե­լու մա­սին» ո­րոշ­ման նա­խագ­ծին։ Խո­ղո­վա­կա­շա­րի շա­հա­գործ­ ման կա­նո­նա­կար­գի հե­ղի­նա­կը՝ Է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­ շար­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը, կա­նո­նա­կար­գի մշակ­ման անհ­ րա­ժեշ­տու­թյու­նը պայ­մա­նա­վոր­ վել է Ի­րան-­Հա­յաս­տան նավ­ թամ­թե­րա­տա­րի կա­ռուց­ման, շա­ հա­գործ­ման հանձն­ման և շա­հա­ գործ­ման նոր­մեր սահ­մա­նե­լու նպա­տա­կադ­րու­թյամբ։ «Նավ­ թամ­թե­րա­տա­րե­րի բնա­գա­վա­ ռը ՀՀ-ում նոր պետք է հիմն­ վի, և մեր մո­ տե­ ցումն է նա­ խա­ պատ­րաս­տել հա­մա­պա­տաս­խան նոր­մա­տի­վա­յին դաշտ, նա­խա­ տես­վող գոր­ծա­ռույթ­նե­րը այդ դաշ­տում ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­ մար»,– նշված է կա­նո­նա­կար­գի նա­խագ­ծի հիմ ­ն ա­վոր­ման մեջ։ Ցան­կա­ցած կա­ռույ­ցի, են­թա­ կա­ռուց­ված­քի անվ­տանգ շա­հա­ գործ­ման, դրանց շա­հա­գործ­ման

«

կա­նոն­նե­րի ու վե­րահս­կո­ղու­ թյան քայ­լե­րը հստակ ամ­րագ­րող կա­նո­նա­կար­գի ըն­դու­նու­մը ող­ ջու­նե­լի է, բայց ան­հաս­կա­նա­լի է, թե ին­չու են Կա­ռա­վա­րու­թյու­նում հի­մա ո­րո­շել մայ­րու­ղա­յին նավ­ թամ­թե­րա­տա­րի շա­հա­գործ­ման կա­նո­նա­կարգ ու­նե­նալ։ Խն­դիրն այն է, որ Թավ­րիզ-Ե­ րասխ նավ­թամ­թե­րա­տա­րի կա­ ռու­ցու­մը ծրագր­ված էր սկսել դեռևս 2009թ., բայց յու­ րա­ քանչ­ յուր տար­վա հետ շի­նաշ­խա­ տանք­նե­րի մեկ­նար­կը տե­ղա­ փոխ­վում էր հա­ջորդ տա­րի։ Կա­ռա­վա­րու­թյան 2011թ. մի­ջո­ ցա­ռում ­ն ե­րի ծրագ­րի և գե­րա­կա խնդիր­նե­րի շար­քում Թավ­րիզԵ­րասխ նավ­թամ­թե­րա­տար խո­ ղո­վա­կա­շա­րի և նավ­թամ­թեր­քի տեր­մի ­նա­լի կա­ռու­ցու­մը նշված էր Է­ներ­գե­տի­կա­յի և բ­նա­կան պա­շար­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան

Թավ­րիզ-Ե­րասխ նավ­թամ­թե­րա­տա­րի կա­ռու­ցու­մը ծրագր­ված էր սկսել դեռևս 2009թ., բայց յու­րա­քանչ­յուր տար­վա հետ շի­նաշ­խա­տանք­նե­րի մեկ­նար­կը տե­ղա­փոխ­վում էր հա­ջորդ տա­րի

»

Թավ­րիզ-Ե­րասխ նավ­թամ­թեր­քի խո­ղո­վա­կա­շա­րի կա­ռուց­ման նա­ խագ­ծի թղթա­պա­ նա­կը Կա­ռա­վա­ րու­թյու­նում ևս մեկ փաս­տաթղ­ թով կա­վե­լաց­նեն։

գե­րա­կա խնդիր­նե­րի թվում։ Բայց խո­ղո­վա­կա­շա­րի կա­ռու­ ցու­մը ոչ միայն ան­ցած տա­րի չի սկսվել, այլև նույ­ նիսկ դուրս է մնա­ցել Կա­ռա­վա­րու­թյան 2012թ. գե­րա­կա խնդիր­նե­րի ցան­կից։ «Կա­ռա­վա­րու­թյան 2012թ. մի­ ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ծրա­գիր և գե­րա­ կա խնդիր­ներ» հրա­պա­րակ­ման մեջ ոչ մի խոսք չկա նավ­ թամ­ թե­րա­տա­րի մա­սին։ Սա նշա­նա­ կում է, որ այս տա­րի ևս նա­խագ­ ծի մեկ­նար­կը հեր­թա­կան ան­գամ չի տրվի։ Ն­ման պայ­ման­նե­րում մի փաս­տաթղ­թի ըն­դու­նու­մը, ո­րը «ա­նո­րոշ» ինչ-որ են­թա­կա­ ռուց­ված­քի մա­սին է, պար­զա­պես ո­րո­շում է ո­րոշ­ման հա­մար։

Ի­րան-­Հա­յաս­տան նավ­թամ­ թեր­քի խո­ղո­վա­կա­շա­րի կա­ռուց­ ման հիմ ­ն ա­կան խնդիր­նե­րից մեկն այն է, որ այս նա­ խագ­ ծի ի­րա­կա­նա­ցու­մը ֆի­նան­սա­կան ա­ռու­մով կախ­ված է ի­րա­նա­ կան կող­մից։ Նախ­նա­կան պայ­ մա­նա­վոր­վա­ծու­թյամբ՝ ֆի­նան­ սա­վոր­ման 50%-ն ի­րա­նա­կան կողմն ի­րա­կա­նաց­նե­լու է ուղ­ ղա­կի ներդ­րում ­ն ե­րի ճա­նա­պար­ հով, 50%-ի հա­մար էլ հայ­կա­կան կող­մի ն վարկ է տրա­մադ­րե­լու, ո­րը խո­ղո­վա­կա­շա­րի շա­հա­գոր­ ծու­մից հե­տո վե­րա­դարձ­վե­լու է շա­հու­թա­բա­ժին­նե­րից: Նա­խա­գիծն ընդ­հա­նուր առ­ մամբ $160-180 մլն է գնա­հատ­վում։

Սե­փա­կան մի­ջոց­նե­րով Հա­յաս­ տանն այն չի կա­րող ի­րա­կա­նաց­ նել ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րի սղու­թյան պատ­ճա­ռով, իսկ մի­ ջազ­գա­յին կա­ռույց­ներն Ի­րա­նի նկատ­մամբ մի­ջազ­գա­յին պատ­ ժա­մի­ջոց­նե­րի ֆո­նին հա­զիվ թե վար­կա­վո­րեն այն։ Ծ­րագր­վում էր, որ խո­ղո­վա­կա­ շա­րի կա­ռուց­ման ժա­մա­նակ 6070%-ով պետք է օգ­տա­գործ­վեն Ի­րան-­Հա­յաս­տան գա­զա­տա­ րի ար­դեն առ­կա հար­թակ­նե­րը: Դա նշա­ նա­ կում է, որ նա­ խագ­ ծում ա­նուղ­ղա­կի մաս­նակ­ցու­ թյուն կու­նե­նա նաև «Հայ­Ռուս­ գա­զարդ»-ը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Նախընտ­րա­կան ու­րան Ա­տո­մա­կա­յա­նի շա­հա­գոր­ծու­մը հե­տաձ­գեց ‹‹‹ էջ 1 Հի­շեց­նենք, որ «Շր­ջա­կա մի­ ջա­վայ­րի վրա նոր մի­ջու­կա­ յին է­ներ­գաբ­լո­կի ազ­դե­ցու­թյան

գնա­հա­տում» փաս­տաթղ­թում, ո­րը հան­րու­թյանն էր ներ­կա­ յաց­վել 2008թ., նոր մի­ջու­կա­ յին է­ներ­գաբ­լո­կի շա­հա­գործ­ ման ժամ ­կետ նշված է 2017-ը։

«Ե­թե ա­տո­մա­կա­յա­նը բա­վա­րա­ րի միայն Հա­յաս­տա­նի ներ­քին պա­հան­ջար­կը, ա­պա 2017թ. 1000 Մվտ-ա­նոց կա­յա­նը կաշ­խա­տի ակն­կալ­վող 90%-ից շատ ա­վե­լի ցածր  հզո­րու­թյան գոր­ծակ­ցով»,– նշված է այդ փաս­տաթղ­թում։ Ս­տաց­վում է, որ Կա­ռա­վա­րու­ թյան դան­դաղ­կո­տու­թյան արդ­ յուն­քում 2016թ. ստեղծ­վե­լու է մի ի­րա­վի­ճակ, երբ եր­կի­րը կա­րող է բախ­վել է­ներ­գե­տիկ դե­ֆի­ցի­տի։ Ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ Մե­ծա­ մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նը ա­պա­հո­ վում է Հա­յաս­տա­նում ար­տադր­ վող է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի 40-45%ը, ստաց­վում է որ 2016-ից հե­տո է­ներ­գե­տիկ դե­ֆի­ցի­տը փակ­վե­ լու է կա՛մ ջէ­ կե­ րում ար­ տադր­ վող է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի հաշ­ վին, ո­րը բա­վա­կան թանկ է, կա՛մ Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նի շա­ հա­գործ­ման ժամ ­կ ե­տի եր­կա­ րաձգ­ման։ Հա­մե­մա­տու­թյան հա­ մար նշենք, որ այ­սօր Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նի է­լեկտ­րաէ­ներ­ գիա­յի սա­կա­գի­նը ֌5,8 է 1Կվտ/ ժ­-ի դի­մաց, իսկ «Հ­րազ­դան-5» ջէկի­նը՝ ֌26։ Ա­մե ­նայն հա­վա­նա­կա­նու­ թյամբ՝ իշ­խա­նու­թյուն­ներն ընտ­ րե­լու են Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­ կա­յա­նի շա­հա­գործ­ման ժամ ­կ ե­ տի եր­կա­րաձգ­ման տար­բե­րա­կը։ Է­ներ­գե­տի­կա­յի նա­խա­րար Ար­ մեն Մով­սիս­յա­նը տա­րեսկզբ­յան իր ա­սու­լի­սում հայ­տա­րա­րում

Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նը շա­հա­գոր­ծու­մից հա­նե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ է $239  մլն, շա­հա­գոր­ծու­մը եր­կա­րաձ­գե­լու հա­մար՝ $100-150 մլն։

էր՝ ՀԱԷԿ-ի հե­տա­գա շա­հա­գործ­ ման կամ կոն­սեր­վաց­ման մա­սին վերջ­նա­կան ո­րո­շու­մը կըն­դուն­վի այս տա­րի։ Ն­շենք, որ աշ­խար­հում ըն­դուն­ ված պրակ­տի­կա է՝ ե­թե ա­տո­ մա­յին կա­յան­նե­րը գտնվում են տեխ­նի­կա­կան լավ վի­ճա­կում, դրանց շա­հա­գոր­ծու­մը հնա­րա­ վոր է եր­ կա­ րաձ­ գել ևս 10 տա­ րով։ Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նը շա­հա­գոր­ծու­մից հա­նե­լու հա­մար նախ­նա­կան գնա­հա­տա­կան­ նե­րով անհ­րա­ժեշտ է $239  մլն, շա­հա­գոր­ծու­մը եր­կա­րաձ­գե­ լու հա­մար, հաշ­վի առ­նե­լով այլ երկր­նե­րի փոր­ձը՝ $100-150  մլն։ Ս­տաց­վում է, որ շա­հա­գործ­ման եր­կա­րաձ­գու­մը կոն­սեր­վա­ցու­ մից տնտե­սա­պես ա­վե­լի ձեռն­ տու է։

Մ­ յուս խնդիրն այն է, որ 1060 Մվտ դրված­քա­յին  հզո­րու­թյամբ նոր մի­ջու­կա­յին է­ներ­գաբ­լո­կի կա­ռուց­ման հա­մար կպա­հանջ­վի $5,2-7,2 մլրդ, ո­ րից միայն կեսն է պատ­րաստ ներդ­նել Ռու­սաս­ տա­նը։ Մ­յուս հատ­վա­ծը պետք է ա­պա­հո­վի Հա­յաս­տա­նի Կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը։ Չի բա­ցառ­վում, որ ֆի­նան­սա­կան խնդիր­նե­րով պայ­մա­նա­վոր­ված՝ նոր մի­ջու­ կա­յին է­ներ­գաբ­լո­կի կա­ռու­ցու­ մը ոչ թե 7 տա­րի, այլ ա­վե­լի եր­ կար կտևի։ Նոր է­ներ­գաբ­լո­կի կա­ռուց­ման ի­րա­տե­սա­կա­նու­թյու­նը կախ­ված կլի­նի ո­րո­շու­մից՝ կեր­կա­րաձգ­վի Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նի շա­ հա­գոր­ծու­մը, թե այն, այ­նուա­մե­ նայ­նիվ, կկոն­սեր­վաց­վի։  n Ա. Չ.


№ 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ. |

Փողեր | 5

Վա­նա­ձո­րի հերթն էլ հա­սավ

Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյունն ամ­փո­փել է ՏՏ ո­լոր­տը 2011թ. Հա­յաս­տա­նի տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի ո­լոր­ տում գոր­ծել է ա­վե­լի քան 300 կազ­մա­կեր­պու­թյուն՝ $205,1  մլն-ը գե­րա­զան­ցող ընդ­հա­նուր շրջա­նա­ռու­թյամբ՝ գրան­ցե­լով մի­ջի­ նը տա­րե­կան 23% աճ: Այս­պի­սի ցու­ցա­նիշ­նե­րով ո­լոր­տի նա­խորդ տար­վա ձեռք­բե­րում­ն երն ամ­փո­փե­ցին Ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի ին­ կու­բա­տոր հիմ­ն ադ­րա­մի տնօ­րեն Բագ­րատ Են­գի­բար­յանն ու է­կո­ նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րի խորհր­դա­կան Վա­հե Դա­նիել­յա­նը։ Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­ թյան պատ­վե­րով ա­մե ն տա­րի Ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի ին­կու­բա­ տոր հիմ ­ն ադ­րա­մը (ՁԻՀ) կա­տա­ րում է ՏՏ ո­լոր­տի հե­տա­զո­տու­ թյուն: Ըստ 2011թ. հե­տա­զո­տու­ թյան՝ Հա­յաս­տա­նի ՏՏ ո­լոր­տում կա ա­վե­լի քան 6 700 աշ­խա­տող. հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­թյան ո­լոր­տը հա­վե­լե­լու դեպ­քում ցու­ցա­նի­շը գե­րա­զան­ցում է 11 հազ-ը: ՁԻՀ տնօ­րեն Բագ­րատ Են­գի­ բար­յա­նի խոս­քով՝ ՏՏ ո­լոր­տը շա­րու­նա­կում է մնալ ա­մե ­նա­ բարձր վար­ձատր­վո­ղը։ «Այ­սօր ՏՏ ո­լոր­տում աշ­խա­տո­ղի մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ձը գե­րա­զան­ցում է ֌400 հազ-ը, և յու­ րա­ քանչ­ յուր աշ­խա­տող մի­ջի­նը ստեղ­ ծում է $36 հազ-ի ԱԱՀ»,– նշեց Են­գի­բար­յա­նը: 2011թ. գրանց­ վել է ՏՏ ո­ լոր­ տի տե­ղա­կան կազ­մա­կեր­պու­ թյուն­նե­րի դե­րա­կա­տար­ման աճ։ «Ո­լոր­տի ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի շուրջ 62%-ը կազ­մում են տե­ղա­կան ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րը: Ո­լոր­տի ար­տադ­րան­քի 60%-ը սպառ­վում է սե­փա­կան տնտե­սու­թյու­նում»,– ա­սաց ՁԻՀ տնօ­րե­նը։ ՀՀ է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­ րի խորհր­դա­կան Վա­հե Դա­նիել­ յա­ նի խոս­ քով՝ 2012թ. ՏՏ ո­ լոր­ տի պե­տա­կան ֆի­նան­սա­վո­րու­ մը նույնն է, ինչ 2011թ. հա­ մար էր՝ ֌80 մլն։ «Այս գու­մա­րով ֆի­ նան­սա­վոր­վում են թե՛ Microsoft ի­նո­վա­ցիոն կենտ­րո­նը, թե՛ Հայհնդկա­կան ՏՀՏ գե­րա­զան­ցու­ թյան կենտ­րո­նը, թե՛ մնա­ցած լա­ բո­րա­տո­րիա­նե­րը և անց­կաց­վող ՏՏ բո­լոր մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րը»,– նշեց Դա­նիել­յա­նը:

Ազ­գա­յին ին­ժե­նե­ րա­կան լա­բո­րա­տո­ րիա և տեխ­նո­պարկ՝ Վա­նա­ձո­րում Մաս­նա­վոր-պե­տա­կան հա­ մա­տեղ ո­լոր­տում աշ­խա­տան­ քը տվել է իր արդ­ յունք­ նե­ րը, կար­ծում է Բագ­րատ Են­գի­բար­ յա­նը: Խո­սե­լով 2012թ. նա­խա­ տես­վող ծրագ­րե­րի մա­սին՝ նա նշեց, որ Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան

ճար­տա­րա­գի­տա­կան հա­մալ­ սա­րա­նը կհա­մալր­վի եր­կու լա­բո­րա­տո­րիա­նե­րով: «Nokia լա­բո­րա­տո­րիան կտե­ ղա­փոխ­վի Հայ­կա­կան պե­տա­ կան ճար­տա­րա­գի­տա­կան հա­ մալ­ սա­ րան (ՀՊՃՀ), իսկ տա­ րե­վեր­ջում կրկին ՀՊՃՀ-ում կստեղծ­վի ազ­գա­յին ին­ժե­նե­րա­ կան լա­բո­րա­տո­րիա՝ ա­վե­լի քան 32 ուղ­ղու­թյուն­նե­րով: Այն նա­ խա­տես­վում է դարձ­նել բա­ցա­ ռիկ տա­րա­ծաշր­ջա­նում»,– ա­սաց նա և հա­վե­լեց, որ 2011թ. ՀՊՃՀում բաց­ված Microsoft ի­նո­վա­ ցիոն կենտ­րո­նը տա­րա­ծաշր­ջա­ նում 2-րդ­ է՝ որ­պես ի­նո­վա­ցիոն կենտ­րոն: Վեր­ջին տա­րի­նե­րին հա­տուկ ու­շադ­րու­թյուն է դարձ­վում են­ թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի ձևա­վոր­ մա­նը, ո­րոնց հե­նա­կե­տե­րից մե­կը Գ­յում­րիում և Ար­ցա­խում տեխ­նո­ պար­կե­րի կա­ռու­ցումն է: «Այս մո­ տե­ցու­մը, որ եր­կի­րը պետք է հա­ վա­սա­րա­չափ զար­գա­նա, և Կա­ ռա­վա­րու­թյան կող­մից նմա­նա­ տիպ ներդ­րում ­ն ե­րը և այս­պես կոչ­ված «խա­ղին» մի­ջամ­տե­լը շատ կարևոր է, քա­նի որ ինք­նին չի կա­րող լի­նել: Դա է պատ­ճա­ ռը, որ այ­սօր քննարկ­վում է Վա­ նա­ձո­րում նման կենտ­րո­նի կա­ ռու­ցու­մը»,– տե­ղե­կաց­րեց ՁԻՀ տնօ­րե­նը և ն­շեց, որ պատ­րաստ­ վում է մեկ­նել Վա­նա­ձոր՝ տես­նե­ լու, թե ինչ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ կան այն­տեղ տեխ­նո­պար­կի կա­ ռուց­ման հա­մար: Հի­շեց­նենք, որ Գ­յում­րիի տեխ­ նո­պար­կի գոր­ծու­նեու­թյան 2012թ. ծրա­գի­րը և մի­ջո­ցա­ռում­ նե­րի ցան­կը Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հաս­տա­տել է ապ­րի­լի սկզբին:

1,8  մլն ին­տեր­ նետ բա­ժա­նորդ ու 4,5 մբ/վ մի­ջին ա­րա­գու­թյուն Հա­յաս­տա­նում կա ընդ­հա­նուր թվով մոտ 1,8  մլն ին­ տեր­ նետ բա­ժա­նորդ՝ ըստ ՀՀ հան­րա­ յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը կար­գա­ վո­րող հանձ­նա­ժո­ղո­վի տվյալ­ նե­րի։ Լայ­նա­շերտ ին­տեր­նե­տի

դոլար/դրամ

391.48

0.21 p 0.05%

390

380

370 11.10

11.04

11.01

եվրո/դրամ

514.56

3.25 p 0.64%

540 520 500 480 11.10

11.01

ռուբլի/դրամ

Ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի ին­կու­բա­տոր հիմ ­ն ադ­րա­մի տնօ­րեն Բագ­րատ Են­գի­բար­յանն (աջից) ու է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րի խորհր­դա­կան Վա­հե Դա­նիել­յանն ամ­փո­փել են ՏՏ ո­լոր­տի նա­խորդ տար­վա ձեռք­բե­րում ­ն ե­րը։

տնա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի բա­ ժա­նորդ­նե­րը գե­րա­զան­ցում են 300 հազ-ը՝ կազ­ մե­ լով բնակ­ չու­թյան 50%-ը: 3G ին­տեր­նե­տի բա­ժա­նորդ­նե­րի քա­նա­կը գե­ րա­զան­ցում են տնա­յին տնտե­ սու­թյուն­նե­րի 40%-ը: Ըստ ՀԾԿՀ տվյալ­նե­րի՝ Հա­յաս­տա­նում ին­ տեր­նե­տի մի­ջին ա­րա­գու­թյուն 4,5 մբ/վ է:

17 հազ. «Հա­մա­կար­ գիչ բո­լո­րի հա­մար» Ե­թե նախ­կի­նում Հա­յաս­տա­ նում հա­մա­կար­գիչ­նե­րի օգ­տա­ գոր­ծու­մը տնա­յին տնտե­սու­ թյուն­նե­րի կող­մից 5%-ի մա­կար­ դա­ կում էր, ա­ պա 2010թ., երբ մեկ­նար­կեց «Հա­մա­կար­գիչ բո­ լո­րի հա­մար» պի­լո­տա­յին ծրա­ գի­րը, այս ցու­ցա­նի­շը բարձ­րա­ ցավ մինչև 20%: Վա­հե Դա­նիել­ յա­նի խոս­քով՝ այս ծրագ­րի շնոր­ հիվ ցու­ցա­նի­շը կբարձ­րա­նա 30-40%-ով: ՁԻՀ տնօ­րեն Բագ­րատ Են­գի­ բար­յա­նի խոս­քով՝ մեկ ամիս հետո մեկ­նար­կե­լու է «Հա­մա­ կար­գիչ­ներ բո­լո­րի հա­մար» ծրագ­ րի 2-րդ փու­ լը, ո­ րի գոր­ ծըն­ կեր­ ներն են Dell, Asus և HP ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: «Հա­մա­կար­գիչ­ներն ար­դեն ճա­նա­պար­հին են, հա­սա­նե­լի են լի­նե­լու հան­րա­պե­տու­թյան 60 խա­նութ­նե­րում: Մեր հիմ ­ն ա­կան շեշ­տադ­րումն է լի­նե­լու ծրա­գի­ րը հա­սա­նե­լի դարձ­նել մար­զե­րի հա­մար: ՀՀ Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը

և Կենտ­րո­նա­կան բանկն ար­ դեն ութ բան­ կե­ րի հետ պայ­ մա­ նագ­ րեր են կնքել»,– ա­ սաց նա և հա­վե­լեց, որ «Հա­մա­կար­գիչ բո­լո­րի հա­մար» ծրագ­րի ա­ռա­ ջին փու­լում վա­ճառ­վել է 17 հազ. հա­մա­կար­գիչ:

Ա­ռա­ջին վեն­չու­րա­յին ֆոն­դը Հա­յաս­տա­նի բան­կե­րի մաս­ նակ­ցու­թյու­նը բա­վա­րար չէ բարձր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի ո­լոր­ տում։­Դա է պատ­ճա­ռը, որ 2012թ. վեր­ջին նա­խա­տես­վում է Կա­ռա­ վա­րու­թյան մաս­նակ­ցու­թյամբ ստեղ­ծել Հա­յաս­տա­նի ա­ռա­ջին վեն­չու­րա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մը: ՁԻՀ տնօ­րե­նի տե­ղե­կաց­մամբ՝ ֆոն­դը կու­նե­նա ֌6  մլն­-ի նախ­ նա­կան կա­պի­տալ, ո­րի 50%-ը կտրա­մադ­րի պե­տու­թյու­նը։ Մ­յուս կե­սը նա­խա­տես­վում է ներգ­րա­ վել մաս­նա­վոր հատ­վա­ծից։ «Այ­սօր­վա դրու­թյամբ մշակ­ ված է ամ­ բողջ մո­ դե­ լը, և մո­ տա­կա ծրագ­րի կա­ռա­վար­ման նիս­տին կներ­կա­յաց­վի տեխ­նի­ կա­կան ա­ռա­ջադ­րան­քը։ Հույս ու­նենք՝ մինչև տա­րե­վերջ կու­ նե­նանք վեն­չու­րա­յին ֆոն­դը»,– կան­խա­տե­սեց Բագ­րատ Են­գի­ բար­յա­նը և հա­վե­լեց, որ աշ­ խա­տանք­ներ են տար­վում նաև ար­տերկ­րում գոր­ծող վեն­չու­ րա­յին հիմ ­նադ­րամ ­նե­րին Հա­ յաս­տան ներգ­րա­վե­լու ուղ­ղու­ թյամբ:  n Լու­սի­նե Պա­ռավ ­յ ան

13.17

11.04 0.01 q 0.08%

13,50 12,80 12,10 11,40 11.10

11.01

եվրո/դոլար

1.314

11.04 0.01 p 0.47%

1,39

1,32

1,25 11.10

11.01

WTI Brent

նավթ

11.04

101.39 0.37 p 0.37% 119.83 0.05 q 0.04%

US$/bbl.

125

100

75 11.10 ոսկի

11.01

կբ 100 հհ comex

11.04

1644.0 13.5 p 0.83% 1659.3 1.4 q 0.08%

US$/t oz.

1900

1650

1400 11.10

11.01

(comex)

պղինձ

8047

11.04 0.0 0 0.00%

US$/tonne

8900 8100

Նո­րից գազ ‹‹‹ էջ 1 Հա­յաս­տա­նի է­ներ­գե­տի­կա­յի նա­ խա­րար Ար­մե ն Մով­սիս­յա­նը հայ­ տա­րա­րում էր, որ ռու­սա­կան գա­ զի գի­նը չի փոխ­վե­լու։ Ն­շենք, որ ներ­կա­յում «Գազպ­ րո­մ»-ը Հա­յաս­տան ռու­սա­ կան գազ մա­տա­կա­րա­րում է $180/1000 խմ գ­ նով։ «Հայ­ Ռուս­ գա­զար­դ»-ը (բաժ­նե­տոմ­սե­րի 80%-ը պատ­ կա­ նում է «Գազպ­ րո­մ»-ին) բնակ­չու­թյան հա­ մար գա­ զն ի­ րաց­ նում է ֌132 հազ. (մոտ $340)/1000 խմ, իսկ

խո­շոր սպա­ռող­նե­րի հա­մար՝ $243,13/1000 խմ սա­կագ­նով։ Հի­շեց­նենք, որ վեր­ջին ան­ գամ Հա­յաս­տա­նի հա­մար գա­ զի գի­ նը բարձ­ րաց­ վել է 2010թ. ապ­ րի­ լի 1-ին 16,8%-ով։ Արդ­ յուն­քում 2010թ. գա­զի ի­րա­ցու­ մը ներ­քին շու­կա­յում կրճատ­վեց 13,6%-ով՝ ազ­ դե­ լով նաև «Հայ­ Ռուս­գա­զարդ»-ի ֆի­նան­սա­կան ցու­ցա­նիշ­նե­րի վրա։ 2010-ը ըն­ կե­րու­թյու­նը փա­կեց ֌11,3  մլրդ­-ի վնա­սով։ 2011թ. ապ­ րի­ լի 1-ից Հա­ յաս­տա­նի և վերջ­նա­կան

սպա­ռող­նե­րի հա­մար ռու­սա­ կան գա­զի գնի ան­փո­փոխ մնա­ լը ո­րո­շա­կիո­րեն ա­պա­հո­վել է ներ­քին շու­կա­յում ի­րաց­ման ծա­վալ­նե­րի աճ։ Ան­ցած տա­րի ի­ րաց­ վել է 1,53 մլրդ խմ գազ։ Ցու­ցա­նի­շը 2010թ. հա­մե­մատ ա­վել է 12,72%-ով։ Ն­ շենք նաև, որ «Գազպ­ րո­ մէքս­պոր­տ»-ի և «Հայ­Ռուս­գա­ զար­դ»-ի միջև 2008թ. հու­լի­սի 2-ին ստո­րագր­վել էր պայ­մա­ նա­գիր, ըստ ո­րի՝ յու­րա­քանչ­ յուր տա­րի կող­մե­րը պատ­ րաս­տում և ս­տո­րագ­րում են

7300

պայ­մա­նագ­րի հա­վել­ված, ո­րում և ամ­ րագր­ վում է տվյալ տար­ վա գա­ զի գի­ նը։ 2008թ. պայ­ մա­նագ­րով ամ­րագր­ված է, որ գա­զի գնի հաշ­վարկ­ման բա­ նաձևի հիմ­քում դրվում են ո­րո­ շա­կի գոր­ծա­կից­ներ և վեր­ ջին ի­նը ա­միս­նե­րի ըն­թաց­քում նավ­թամ­թեր­քի և գա­զի մի­ջին եվ­րո­պա­կան գնե­րը։ Այդ նույն պայ­մա­նագ­րում նշվում է, որ Հա­յաս­տանն աս­տի­ճա­նա­բար պետք է ան­ցում կա­տա­րի գա­զի շու­կա­յա­կան գնի:  n Ռու­բեն Սի­մոն­յան

6500 11.10 ցորեն

(cbt)

11.01

234.79

11.04 2.57 p

1.11%

US$/tonne

290

250

210 11.10

11.01

11.04

Տվյալները վերցված են 11.04, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

Պար­տա­տոմ­սա­յին բում Եվ­րո­պա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի շրջա­նում պար­տա­տոմ­սա­յին փո­ խա­ռու­թյուն­ներն ա­վե­լի մեծ «հե­ղի­նա­կու­թյուն» են վա­յե­լում, քան բան­կա­յին վար­կե­րը։ Վեր­ջին­ներս չա­փա­զանց մեծ ճնշում են գոր­ ծադ­րում բան­կե­րի կա­պի­տա­լի վրա, ո­րի նկատ­մամբ պա­հանջ­ ներն ա­նընդ­հատ խստաց­վում են։ Ի­րա­վի­ճակը է՛լ ա­վե­լի է բար­ դա­նում նրա­նով, որ ներդ­րող­նե­րի մի մա­սը փոր­ձում է այ­լընտ­ րանք գտնել սու­վե­րեն պար­տա­տոմ­սե­րին, գրում է ա­մե­րիկ­յան The Wall Street Journal-ը։ Ըն­թա­ցիկ տար­վա 1-ին ե­ռամս­ յա­կում եվ­րո­պա­կան ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը տե­ղա­բաշ­խել են $179,5  մլրդ­-ի պար­տա­տոմ­սեր, ին­չը 38%-ով գե­րա­զան­ցում է ան­ցած տար­վա նույն ցու­ցա­նի­ շը։ Բան­կա­յին վար­կե­րի ծա­վա­ լը, ընդ­հա­կա­ռա­կը, կրճատ­վել է 45%-ով՝ մինչև $112,9 մլրդ։ Եվ սա այն դեպ­քում, երբ եվ­րո­պա­ կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ա­վան­ դա­բար ա­վե­լի շատ վստա­հել են բան­կա­յին փո­խա­ռու­թյուն­նե­րին։ Օ­րի­նակ՝ 2007թ. 1-ին ե­ռամս­յա­ կում ներգ­րավ­ված վար­կե­րի ծա­ վա­լը 5 ան­գամ գե­րա­զան­ցել է

տե­ղա­բաշխ­ված պար­տա­տոմ­ սե­րի­նը։ Հա­կա­ռակ ի­րա­վի­ճա­կը դիտ­վել է 2009թ. 1-3-րդ­ե­ռամս­ յակ­նե­րում, երբ պար­տա­տոմ­սե­րի շու­կան ա­վե­լի ա­րագ էր հաղ­թա­ հա­րում ճգնա­ժա­մի հետևանք­նե­ րը, քան բան­կա­յին հա­մա­կար­գը։ Այ­սօր եվ­րո­պա­կան բան­կե­րը բա­վա­կան թույլ են եվ­րո­պա­կան պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի պատ­ ճա­ռով և նա­խա­պատ­րաստ­վում են դի­մա­կա­յել կա­պի­տա­լի և ակ­ տիվ­ն ե­րի կար­գա­վոր­ման նոր նոր­մե­րին։ «Բան­կա­յին կա­պի­տա­ լի կար­գա­վոր­ման նոր պայ­ման­ նե­րի դեպ­քում նրանց ձեռն­տու չի

լի­նի վար­կե­րը հաշ­վեկ­շիռ­նե­րին պա­հել»,– The Wall Street Journalին պար­զա­բա­նել է ԱՄՆ-ում ֆրան­սիա­կան BNP Paribas բան­կի վար­կա­վոր­ման բաժ­նի ղե­կա­վար Պատ­րիկ Մա­քին։ Ն­րա կար­ծի­ քով՝ բան­կե­րի հա­մար միակ այ­ լընտ­րան­քը պարտ­քե­րի ֆի­նան­ սա­վոր­ման նպա­տա­կով կա­պի­ տա­ լի շու­ կա դուրս գալն է։ Ընդ ո­րում՝ կոր­պո­րա­ցիա­նե­րին ձեռն­ տու է եվ­ րո­ պա­ կան թույլ երկր­ նե­րի սու­վե­րեն պար­տա­տոմ­սե­ րի նկատ­մամբ ներդ­րող­նե­րի հե­ տաքրք­րու­թյան ան­կու­մը։ Ո­րոշ ըն­կե­րու­թյուն­ներ պար­ տա­տոմ­սեր են տե­ղա­բաշ­խում՝ պա­հուս­տա­յին մի­ջոց­ներ կու­ տա­կե­լու նպա­տա­կով։ «Հաշ­ վի առ­նե­լով սու­վե­րեն ռիս­կե­ րի շու­կա­յում տի­րող թույլ դրու­ թյունը՝ նրանք վե­րա­ֆի­նան­սա­ վո­րում են ամ­բողջ պարտ­քը, ո­րը հնա­րա­վոր է վե­րա­ֆի­նան­ սա­վո­րել այս ժա­մա­նա­կա­հատ­

de.euronews.com

Եվ­րո­պա­յում բան­կա­յին վար­կերը էլ ա­վան­գար­դում չեն

2012թ. 1-ին ե­ռամս­յա­կում եվ­րո­պա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի տե­ղա­բաշ­խած պար­տա­ տոմ­սե­րի ծա­վալն ա­վե­լա­ցել է 38%-ով (տ/տ)։

5-5,75% է՝ 8-11%-ի հա­ մե­ մատ. սրանք այն տո­կո­սադ­րույք­ներն են, ո­րոնք ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ներ­կա­յում վճա­րում են փո­խա­ ռու­թյուն­նե­րի դի­մաց։ Բարձր վար­կա­նիշ ու­նե­ցող եվ­րո­պա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի պար­տա­տոմ­սե­րի մի­ջին ե­կամ­ տա­բե­րու­թյունն ըն­թա­ցիկ ամս­ վա սկզբին կազ­ մել է 3,57%՝ 2011թ. 4-րդ­ ե­ռամս­յա­կի 4,84%-ի հա­մե­մատ, ամ­փո­փում է The Wall Street Journal-ը։  n

վա­ծում»,– նշում է բրի­տա­նա­ կան Royal Bank of Scotland-ի փոր­ձա­գետ Ալ­բեր­տո Գա­լոն։ Մե­տա­ղա­գոր­ծա­կան Arcelor­ Mittal խո­շոր ըն­կե­րու­թյու­նը, օ­րի­ նակ, տ��­ղա­բաշ­խել է $3  մլրդ-ի պար­տա­տոմս։ Նավ­թա­քի­միա­ կան LyondellBasell-ը, ո­րը սնան­ կաց­ման գոր­ծըն­թացն ա­վար­տել է 2010թ., պարտ­քի վե­րա­ֆի­նան­ սա­վոր­ման նպա­տա­կով ներգ­ րա­ վել է $3 մլրդ։ Նոր պար­ տա­ տոմ­սե­րի ե­կամ­տա­բե­րու­թյու­նը

Է­լեկտ­րո­նա­յին ու սար­դոս­տայ­նով

WebMoney-ն 2017թ. դե­րե­րի հա­վա­սար բաշ­խում է կան­խա­տե­սում կան­խի­կի հետ

հա­մա­ձայն՝ շու­կա­յի ա­ճի տեմ­ պերն ա­ռա­ջի­կա­յում կպահ­պան­ վեն 50-70%-ի մա­կար­դա­կում։ Ին­տեր­նե­տում է­լեկտ­րո­նա­ յին վճար­ման հա­մա­կարգն ա­վե­ լի ա­ րագ է զար­ գա­ նում, քան

Ո­ւոլ սթրի­թը նի­հա­րում է Ա­մե­րիկ­յան բան­կե­րի շա­հույթ­նե­րը կրճատ­վել են 11%-ով Wells Fargo-ի, JPMorgan & Chase-ի, Bank of America-ի, Citigroup-ի, Goldman Sachs-ի և Morgan Stanley-ի զուտ շա­հույ­թը հուն­վար-մար­տին ընդ­հա­նուր առ­մամբ կկազ­մի $15,3  մլրդ՝ ա­ռանց մե­կան­գամ­յա գոր­ծոն­ նե­րը հաշ­վի առ­նե­լու։ Հա­մե­մա­ տու­ թյան հա­ մար՝ 2011թ. նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ցու­ցա­ նի­շը ե­ղել է $17,3 մլրդ։ Morgan Stanley-ի փոր­ձա­գետ­նե­ րի կան­խա­տես­մամբ՝ ԱՄՆ-ի չորս խո­շո­րա­գույն ֆի­նան­սա­կան հաս­ տա­տու­թյուն­նե­րի (JPMorgan & Chase, Bank of America, Citigroup և Goldman Sachs)՝ թրեյ­ դին­ գից Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

ստա­ցած հա­սույ­թը կկրճատ­վի 23%-ով՝ մինչև $18,3 մլրդ։ Շա­հույ­թի նվազ­ման հիմ ­ն ա­կան պատ­ճառ­նե­րի թվում փոր­ձա­գետ­ ներն ա­ռանձ­նաց­նում են նաև այն, որ ԱՄՆ-ում վար­կա­վոր­ման ա­ճի տեմ­պե­րն ա­ռաջ­վա պես շա­րու­ նա­կում են հետ մնալ ՀՆԱ-ի ա­ճի տեմ­պե­րից, և այս տար­բե­րու­թյու­ նը հետզ­հե­տե ա­վե­լի է խո­րա­նում։ Դաշ­նա­յին պա­հուս­տա­յին հա­ մա­կար­գի նախ­նա­կան գնա­հա­ տա­կան­նե­րի հա­մա­ձայն՝ ԱՄՆ-ի 25 խո­շոր առևտ­րա­յին բան­կե­րին տրված վար­կե­րի ծա­վա­լը ե­րեք ամս­վա ըն­թաց­քում ա­ճել է 0,4%ով՝ հոկ­տեմ­բեր-դեկ­տեմ­բե­րի 1%-ի հա­մե­մատ։  n

2011թ. է­լեկտ­րո­ նա­յին փո­ղե­րի ռու­սա­կան շու­կան կազ­մել է մոտ $4,2 մլրդ։

բան­կե­րի մի­ջո­ցով կա­տար­վող­ նե­րը, քա­նի որ ա­ռա­ջին գոր­ծըն­ թացն ա­վե­լի ա­րագ է կա­տար­ վում։ «Այս ա­ ռու­ մով մեր ծա­ ռա­ յու­թյուն­ներն ա­վե­լի հար­մար են, քան բան­կա­յին ան­կան­խիկ

Դա­ր ախ­վե­լ ի­ձ եի կան­խ ա­ տես­ մ ամբ՝ նման գոր­ ծ իք կա­ րող է ստեղծ­վել ա­ռ ա­ջ ի­կ ա 5 տա­ր ում ինչ­պ ես NFC (Near Field Communications-բարձր հա­ճ ա­ խա­կ ա­ն ու­թ յուն ու­ն ե­ց ող կա­ պի ան­լար տեխ­ն ո­լո­գ իա, ո­ր ը թույլ է տա­լ իս սար­ք ա­վո­ր ում­ նե­ր ի միջև տվյալ­ն եր փո­խ ա­ նա­կ ել փոքր՝ մոտ 10 սմ հե­ռ ա­ վո­ր ու­թ յուն­ն ե­ր ի վրա), այն­պ ես էլ այլ տեխ­ն ո­լո­գ իա­ն ե­ր ի հի­ ման վրա։ Ն­ շենք, որ WebMoney ռու­ սա­կան է­լեկտ­րո­նա­յին վճար­ ման հա­մա­կար­գը ստեղծ­վել է 1997թ.։ Ներ­ կա­ յում այն սպա­ սար­ կում է ա­ վե­ լի քան 16  մլն հա­ճա­խոր­դի։  n

վճա­րում ­ն ե­րը։ Օֆլայն (ան­ցանց) կա­տար­վող վճա­րում ­ն ե­րի տար­ բե­րա­կը ևս դի­տար­կում ենք, ո­րով­հետև ցան­կա­նում ենք կան­ խի­կով կա­տար­վող վճա­րում­ նե­րից ա­վե­լի հար­մա­րա­վետ լի­ նել»,– «Ին­տեր­ֆաքս»-ին պար­ զա­բա­նել է Դա­րախ­վե­լի­ձեն։ Ն­րա կար­ծի­քով՝ կան­խի­կը դեռ շա­ րու­ նա­ կում է մնալ օֆ­ լայն հաշ­վարկ­նե­րի լա­վա­գույն գոր­ծի­քը, իսկ է­լեկտ­րո­նա­յին հաշ­վարկ­նե­րի՝ որ­պես այ­լընտ­ րան­քի մա­սին կա­րե­լի է խո­սել միայն այն ժա­մա­նակ, երբ շու­ կա­յի խա­ղորդ­նե­րը կա­րո­ղա­ նան ա­վե­լի հար­մա­րա­վետ գոր­ ծիք ստեղ­ծել, որն էլ լայն տա­ րա­ծում կստա­նա։

iPad-ի մա­հը ե­կել է Gartner-ը կան­խա­տե­սում է պլան­շետ­նե­րի վա­ճառք­նե­րի աճ և շու­կա­յի ա­ռա­ջա­տա­րի փո­փո­խու­թյուն Ըն­թա­ցիկ տա­րում պլան­շետ­նե­րի հա­մաշ­խար­հա­յին վա­ճառք­նե­րը կկազ­մեն մոտ 119 մլն միա­վոր, ին­չը գրե­թե եր­կու ան­գամ գե­րա­զան­ցում է 2011թ. հա­մա­պա­տաս­խան ցու­ցա­նի­շը։ 2016թ. վա­ճառք­նե­րը կկազ­մեն 370 մլն միա­վոր, կան­խա­տե­սում են Gartner հե­տա­զո­տա­կան ըն­կե­րու­ թյան փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Հա­մե­մա­տու­թյան հա­մար նշենք, որ ա­մե­րիկ­ յան IDC (International Data Corporation) ըն­ կե­րու­թյունն ըն­թա­ցիկ տար­ վա հա­մար կան­խա­տե­սում է 106 մլն միա­վոր պլան­շե­տի վա­ճառք։ Gartner-ում վստահ են, որ Apple iOS օ­պե­րա­ցիոն հա­մա­կար­գը, ո­րով գոր­ծում է iPad-ը, ո­րոշ ժա­ մա­նակ կշա­րու­նա­կի գե­րիշ­խել շու­կա­յում՝ չնա­յած Microsoft-ի Windows 8 հա­մա­կար­գով գոր­ ծող սար­քա­վո­րում ­ն ե­րին և Amazon-ի Kindle Fire խնա­ յո­ ղա­ կան պլան­շե­տի գլո­բալ վա­ճառք­ նե­ րին։ Ըստ Gartner-ի՝ Apple-ի գե­րիշ­խա­նու­թյու­նը շու­կա­յում կպահ­ պան­ վի մինչև 2016թ., երբ շու­կա­յա­կան նրա մաս­նա­բա­ժի­ նը ներ­ կա­ յիս 61,4%-ից կկրճատ­ վի մինչև 45%։ IDC-ն, իր հեր­թին,

կան­խա­տե­սում է, որ շու­կա­յի ա­ռա­ջա­տարն իր դիր­քե­րը կզի­ջի 2015թ., երբ Google Android օ­պե­ րա­ցիոն հա­մա­կար­գով աշ­խա­ տող պլան­շետ­նե­րի վա­ճառ­քը կգե­րա­զան­ցի iOS-ով պլան­շետ­ նե­րի թվին։ Gartner-ի կան­խա­տես­մամբ՝ ըն­թա­ցիկ տա­րում Android-ով պլան­շետ­նե­րի մաս­նա­բա­ժի­նը կկազ­մի շու­կա­յի մեկ եր­րոր­դը, իսկ մինչև 2016թ. կկազ­ մի 37%՝ այդ­պի­սով մո­տե­նա­լով iOS-ի ցու­ցա­նի­շին։ Windows 8-ի մաս­ նա­բա­ժի­նն ըն­թա­ցիկ տա­րում

intomobile.com

2011թ. է­լեկտ­րո­նա­յին փո­ղե­րի շու­կան Ռու­սաս­տա­նում ա­ճել է մոտ 70%-ով՝ մինչև 125 մլրդ ռուբ­ լի (մոտ $4,2 մլրդ), հայ­ տա­ րա­րել է ՌԴ Է­լեկտ­րո­նա­յին փո­ ղե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի խորհր­դի նա­խա­գահ Վիկ­տոր Դոս­տո­վը։ Է­լեկտ­րո­նա­յին վճա­րում ­ն ե­րի շու­ կա­յի խա­ղորդ­նե­րի տվյալ­նե­րի

cashcityusa.com

Հինգ տա­րի հե­տո է­լեկտ­րո­ նա­յին հաշ­վարկ­նե­րը կա­րող են լիա­կա­տար այ­լընտ­րանք դառ­նալ կան­խիկ վճա­րում­ն ե­ րին, կան­խա­տե­սում է ռու­սա­ կան WebMoney է­լեկտ­րո­նա­յին վճա­րա­յին հա­մա­կար­գի զար­ գաց­ման գծով տնօ­րեն Պ­յոտր Դա­րախ­վե­լի­ձեն։

Gartner-ի կան­խա­տես­մամբ՝ 2012թ. աշ­ խար­հում կվա­ճառ­վի 119  մլն պ­լան­շետ։

կկազ­ մի մոտ 4%, իսկ մինչև 2016թ.՝ 12%։  n


№ 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Ա­մուր, բա­րե­կե­ցիկ ու բազ­մա­զա­վակ

Ռու­սաս­տա­նի վար­չա­պետ և ընտր­ված նա­խա­գահ Վ­լա­դի­միր Պու­ տի­նը խոս­տա­նում է ա­ռա­ջին իսկ նա­խա­գա­հա­կան հրա­մա­նագ­ րում ներ­կա­յաց­նել նա­խընտ­րա­կան բո­լոր նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման «ճա­նա­պար­հա­յին քար­տեզ­նե­րը»։ «Ա­վե­լին՝ այդ ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­տանք­ներն ար­դեն սկսվել են»,– ա­սել է նա՝ ե­լույթ ու­նե­նա­լով ՌԴ Պետ­դու­մա­յում վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նում իր վեր­ջին հաշ­վետ­վու­թյամբ։ Պու­տի­նը կոչ է ա­րել կենտ­րո­ նա­նալ այն հար­ցե­րի ուղ­ղու­ թյամբ, ո­րոնք «ռազ­մա­վա­րա­ կան, սկզբուն­քա­յին նշա­նա­կու­ թյուն ու­նեն ու կապ­ված են ազ­ գի պատ­մա­կան հե­ռան­կար­նե­րի հետ»։ «Ռու­սաս­տա­նը ոչ միայն հաղ­թա­հա­րել է ճգնա­ժա­մը, այլև զգա­լի քայլ է կա­տա­րել ա­ռաջ։ Մենք ա­վե­լի ու­ժեղ ենք դար­ձել»,– ա­սել է նա՝ անց­նե­լով ա­պա­գա­յի

ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րին։ Ա­ռա­ջի­նը ժո­ղովր­դագ­րա­կան աճն է, նշել է ՌԴ վար­չա­պե­տը։ Ն­րա խոս­քով՝ Ռու­սաս­տա­նին «ա­մուր, բա­րե­կե­ցիկ ու բազ­մա­ զա­վակ ըն­տա­նիք» է հար­կա­վոր։ Երկ­րորդ ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյու­նը ռե­գիոն­նե­րի զար­գա­ցումն է։ Հա­ տուկ ու­շադ­րու­թյուն պետք է դարձ­ նել Արևել­յան Սի­բի­րին ու Հե­ռա­վոր Արևել­քին, նկա­տել է Պու­տի­նը։

Եր­րորդ խնդի­րը նոր, ո­րակ­ յալ աշ­խա­տա­տե­ղերն են։ «Մենք պետք է ա­ռա­ջար­կենք հե­տաքր­ քիր, լավ վար­ձատր­վող աշ­խա­ տանք»,– ա­ սել է Պու­ տի­ նը։ Ըստ նրա՝ 2020թ. մի­ջին աշ­խա­տա­ վար­ձը երկ­րում պետք է բարձ­րա­ նա 1,6-1,7 ան­ գամ. «Սա աղ­ քա­ տու­թյան հաղ­թա­հար­ման, մի­ջին խա­վի մե­ծաց­ման բա­նա­լին է»։ Չոր­րոր­դը նոր տնտե­սու­թյան կա­ ռու­ ցումն է։ «Մենք պետք է պատ­րաստ լի­նենք ար­տա­քին ցան­կա­ցած ցնցման»,– հստա­ կեց­րել է Պու­տի­նը։ Եվ ի վեր­ջո, ա­ռաջ­նա­հեր­ թու­ թյուն պետք է դառ­ նա Ռու­ սաս­տա­նի դիր­քե­րի ամ­րապն­ դու­մը աշ­խար­հում՝ շնոր­հիվ

եվ­րա­սիա­կան տա­րա­ծու­թյու­նում նոր ին­տեգ­րա­ցիա­յի։ «Միաս­ նա­կան տնտե­սա­կան տա­րած­քի ստեղ­ծու­մը կարևո­րա­գույն ի­րա­ դար­ձու­թյուն է հետ­խորհր­դա­յին տա­րա­ծու­թյու­նում՝ ԽՍՀՄ փլուզ­ ման ժա­մա­նակ­նե­րից ի վեր»,– հայ­տա­րա­րել է Ռու­սաս­տա­նի վար­չա­պե­տը։ Հի­շեց­նենք, որ իր նա­խընտ­րա­ կան ծրա­գի­րը Պու­տի­նը շա­րադ­ րել էր ռու­սա­կան պար­բե­րա­կան­ նե­րում հրա­պա­րա­կած յոթ հոդ­ ված­նե­րում, ո­րոնք նվիր­ված էին ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­ նը, ազ­գա­յին ու տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան խնդիր­ նե­րին, ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան զար­գաց­մա­նը, սո­ցիա­լա­կան

vmdaily.ru

Պու­տի­նը հստա­կեց­րել է ռու­սաս­տան­ցի­նե­րի ու հետ­խորհր­դա­յին ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րը

Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը Պետ­դու­մա­յում՝ վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նում իր վեր­ջին հաշ­վետ­վու­թյամբ։

քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը և ազ­գա­ յին անվ­տան­գու­թյանն ու ռազ­ մարդ­յու­նա­բե­րա­կան հա­մա­լի­րի զար­գաց­մա­նը։  n

Շր­ջա­դարձ դե­պի ձախ

Ֆ­րան­սիա­յում մեկ­նար­կել է ապ­րի­լի 22-ին կա­յա­նա­լիք նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ նե­րի նա­խընտ­րա­կան քա­րո­ զար­շա­վը։ Այս ընտ­րու­թյուն­նե­ րի հա­ մար կծախս­ վի €228 մլն, ո­րից €114,5  մլն­-ը՝ պե­տու­թյան կող­մից։ Սա­կայն բա­րո­յա­կան վնա­սը ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­ տո կա­ րող է շատ ա­ վե­ լի մեծ լի­նել, գրում է ռու­սա­կան «Կո­ մեր­սանտ» պար­բե­րա­կա­նը։ Թեկ­նա­ծու­նե­րից յու­րա­քանչ­ յուրն ի­րա­վունք ու­նի ընտ­րար­ շա­վի ա­ռա­ջին փու­լին մինչև €16,851  մլն հատ­կաց­նել, երկ­րոր­ դին՝ մինչև €22,509 մլն։ Թեկ­նա­ ծու­ներն ընտ­րու­թյուն­նե­րին ըն­ դա­ ռաջ «մրցակ­ ցում են» նաև ի­րենց վար­կա­նիշ­նե­րով։ Այս­պես՝ գոր­ծող նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­ կո­զիի վար­կա­նի­շը՝ Թու­լու­զի դեպ­քե­րի ու Մու­հա­մեդ Մե­րա­յի ձեր­բա­կալ­ման ողջ պատ­մու­թյան հետ­նա­պատ­կե­րին, գե­րա­զան­ ցում է հիմ ­նա­ կան մրցա­ կից սո­ ցիա­լիստ Ֆ­րան­սո­ւա Օ­լան­դի­նը։ Մ­յուս կող­մից՝ նրանց վար­կա­նիշ­ նե­րի 2%-ա­նոց տար­բե­րու­թյու­նը

jewishworldnews.org

Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում չոր­րորդ ուժ է հայտն­վել

նվա­ զել է մինչև 0,5%. Սար­ կո­ զիի վար­կա­նի­��ը 28% է, Օ­լան­դի­ նը՝ 27,5%։ Վար­կա­նիշ­նե­րը, ա­մե ­նայն հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ, էա­կա­նո­րեն չեն փոխ­վի, ե­թե անս­պա­սե­լի ի­րա­դար­ձու­թյուն­ներ, ինչ­պիսին, օ­րի­նակ, Թու­լու­զի­նը, տե­ղի չու­ նե­նան։ Թեև Թու­լու­զը «խո­սեց» Սար­կո­զիի օգ­տին, այն այդ­ քան էլ ճիշտ չէ նա­խընտ­րա­կան հնարք դի­տար­կել։ Ըստ սո­ցիո­ լոգ­նե­րի՝ ներ­կա­յում Ֆ­րան­սիա­ յի ազ­գա­յին խնդիր­նե­րի ցան­ կում ա­ռաջ­նա­հեր­թը ոչ թե ա­հա­ բեկ­չու­թյու­նը, իս­լա­միստ­ներն ու միգ­րա­ցիան են, այլ գոր­ծազր­ կու­թյու­նը, աշ­խա­տա­վար­ձերն ու կեն­սա­թո­շակ­նե­րը։ Այս մա­սին են

Թու­լու­զը «խո­ սեց» Սար­կո­զիի վար­կա­նի­շի օգ­ տին։

վկա­յում նաև փո­փո­խու­թյուն­նե­ րը երկ­րորդ է­շե­լո­նի թեկ­նա­ծու­ նե­րի շար­քե­րում։ Այս­պես. կենտ­րո­նա­մետ Ֆ­րան­ սո­ւա Բայ­րո­ւի վար­կա­նի­շը կա­ րող է նվա­ զել ան­ գամ 10%-ից։ Նա ակն­հայ­տո­րեն կորց­նում է ընտ­րող­նե­րի վստա­հու­թյու­նը, ո­րոնք աս­տի­ճա­նա­բար հակ­վում են դե­պի ա­ջե­րը՝ «Ազ­գա­յին ճա­ կատ», կամ ձա­խե­րը՝ «Ձախ ճա­ կատ»։ Մա­րին Լե Պե­նը նախ­կի­ նի պես շա­րու­նա­կում է եր­րորդ հո­րի­զո­նա­կա­նը զբա­ղեց­նել, սա­ կայն նրան աս­տի­ճա­նա­բար մո­ տե­նում է «Ձախ ճա­կա­տի» ա­ռաջ­ նորդ Ժան-Լ­յուկ Մե­լան­շո­նը։ Չ­ նա­ յած Լե Պե­ նի և Մե­ լան­շո­նի միմ­յանց հան­դեպ

հա­կակ­րան­քին՝ նրանք շատ ընդ­հան­րու­թյուն­ներ ու­նեն։ Եր­ կու­սի կողմ ­ն ա­կից­ներն էլ կար­ ծում են, որ Օ­լան­դի և Սար­կո­զիի միջև էա­կան տար­բե­րու­թյուն­ներ չկան։ Դժ­գոհ ընտ­րա­զանգ­վա­ ծի կամ «ձայ­նա­զուրկ­նե­րի» հա­ մար կարևո­ րը հիմ ­նա­ կան թեկ­ նա­ծու­նե­րի միջև «նրբե­րան­գա­ յին» տար­բե­րու­թյու­նը չէ։ Ն­րանց հա­մար ա­ռաջ­նա­հեր­թը ան­հա­ պաղ գոր­ծո­ղու­թյու­ներն են, ո­րոնց վեկ­տո­րը կա­րող է ուղղ­ ված լի­նել լիո­վին հա­կա­դարձ ուղ­ղու­թյուն­նե­րով։ Հիմ ­ն ա­կան թեկ­նա­ծու­նե­րը լայ­ նո­րեն քննար­կում և քն­նա­դա­ տում են նաև նա­խընտ­րա­կան քա­ղա­քա­կան ու տնտե­սա­կան ծրագ­րե­րը։ Այս­պես՝ Օ­լանդն ան­ գամ հրա­պա­րա­կել է այն մի­ջո­ ցա­ռում ­ն ե­րի ցան­կը, ո­րոնք մտա­ դիր է ի­րա­գոր­ծել իր նա­խա­գա­ հու­թյան ա­ռա­ջին տա­րում։ Սար­ կո­զիի մեկ­նա­բան­մամբ՝ մնա­ցած չորս տա­րի­նե­րին Օ­լան­դը զբաղ­ ված կլի­նի դրանց հետևանք­նե­րը վե­րաց­նե­լով։ Ի տար­բե­րու­թյուն Օ­լան­դի և Սար­կո­զիի՝ ձա­խե­րի ու ա­ջե­րի

հա­մար ա­ռաջ­նա­հեր­թը ոչ թե դե­տալ­նե­րի շուրջ վի­ճա­բա­ նու­թյունն է, այլ է­մո­ցիա­նե­րով ա­ռաջ­նորդ­վող ընտ­րա­զանգ­վա­ ծի քվեն շա­հե­լը։ Սար­կո­զիի գլխա­վոր հույ­սը Լե Պե­նի ընտ­րա­զանգ­վածն է, իսկ Օ­լան­դը մինչև երկ­րորդ փու­ լը նպա­տակ ու­նի շա­հել ձա­խե­ րի հա­մակ­րան­քը. մինչ այս կար­ ծում էին շա­տե­րը։ Սա­կայն այժմ Մե­լան­շո­նը չոր­րորդ  հզոր ուժն է։ Նա կա­րո­ղա­նում է ցույ­ցե­րին հա­զա­րա­վոր մար­դիկ հա­վա­քել և ո­գեշնչ­ված ճա­ռեր ար­տա­սա­նել։ Մե­լան­շո­նի կողմ ­ն ա­կից­նե­ րը ցույ­ցե­րի ըն­թաց­քում եր­գում են ոչ թե «Մար­սե­լիե­զ»-ը, ո­րի հնչյուն­նե­րի ներ­քո, ըստ նրանց, բազ­մա­թիվ չա­րա­գոր­ծու­թյուն­ներ են կա­տար­վել, այլ «Ին­տեր­նա­ ցիո­նա­լ»-ը։ Իսկ ինչ­քան մարդ էլ չի եր­գում «Ին­տեր­նա­ցիո­նալ»-ը՝ «Ձախ ճա­կատ»-ում լռում են։ Ու­ շագ­ րավն այն է, որ Ֆ­ րան­ սիա­յի ա­ռա­ջի­կա հինգ տա­րի­նե­ րի ճա­կա­տա­գի­րը ինչ­պես ապ­րի­ լի 22-ին, այն­պես էլ մա­յի­սի 6-ին հենց նրանք են կան­խո­րո­շե­լու, ամ­փո­փում է պար­բե­րա­կա­նը։  n

Պայ­մա­նա­վոր­վել լա­վով Ա­րա­բա­կան գա­րու­նը վար­չա­կար­գի ա­զա­տա­կա­նաց­ման միայն մեկ հա­ջող սցե­նար է կյան­քի կո­չել Կա­րե­լի՞ է արդ­յոք հա­վա­տալ բռնա­պե­տին։ Ե­թե խոս­քը միջ­պե­տա­ կան հա­կա­մար­տու­թյուն­նե­րի մա­սին է, ա­պա ա­վե­լի շուտ կա­րե­ լի է. բռնա­պե­տնե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ մի շարք հա­մա­ձայ­նագ­րեր վատ չեն աշ­խա­տել։ Ա­ռողջ բա­նա­կա­նու­թյունն ու հա­ջորդ հա­կա­ մար­տու­թյու­նում պարտ­վե­լու կամ գեր­տե­րու­թյուն­նե­րի հետ հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րը փչաց­նե­լու ռիս­կը բռնա­պե­տնե­րի «լավ վար­ քագ­ծի» բա­ղադ­րա­տոմ­սի բա­ղադ­րիչ­ներն են. ռու­սա­կան «Կո­մեր­ սանտ»-ում մեկ­նա­բա­նում է Ռու­սաս­տա­նի քա­ղա­քա­կան տեխ­նո­ լո­գիա­նե­րի կենտ­րո­նի ղե­կա­վար Բո­րիս Մա­կա­րեն­կոն։ Ներ­քա­ղա­քա­կան կոնֆ­լիկտ­նե­ րում բռնա­պե­տնե­րի պար­տա­վո­ րու­թյուն­նե­րի խնդի­րը շատ ա­վե­ լի լուրջ է, քա­նի որ ստի­պել բռնա­ պե­տին չլի­նել այն­պի­սին, ինչ­պի­ սին է, գրե­թե անհ­նար է։ «Խա­ղաղ ժո­ղովր­դա­վա­րաց­ման» դեպ­ քերն աշ­խար­հում քիչ չեն, սա­կայն դրան­ցում ընդ­դի­մու­թյան հետ

հա­մա­ձայ­նու­թյան գնա­ցել է դա­ ժան բռնա­պե­տնե­րի ժա­ռանգ­նե­րի սե­րուն­դը, ո­րը գի­տակ­ցել է փո­փո­ խու­թյուն­նե­րի անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­ նը ևն որն ա­ մե­ նա­ կարևորն է, չի թա­փել ընդ­դի­մա­դիր­նե­րի ար­յու­նը։ Ա­րա­բա­կան գա­րու­նը գոր­ծող վար­չա­կար­գի ա­զա­տա­կա­նաց­ման միայն մեկ հա­ջող սցե­նար կյան­քի

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

կո­չեց՝ Մա­րոկ­կոն։ Միայն մի բռնա­ պե­տի հետ հա­ջող­վեց «լա­վով պայ­մա­նա­վոր­վել», նա էլ հե­ռա­ ցավ (Ե­մե­նի նա­խա­գահ Ա­լի Աբ­ դալ­լահ Սա­լե­հը) 7 ա­միս ձգձգե­լուց հե­տո։ Մո­ւա­մար Կա­դա­ֆիի հետ ո­չինչ պայ­մա­նա­վոր­վել չստաց­ վեց։ Չի ստաց­վում նաև Բա­շար ալ Ա­սա­դի հետ՝ Սի­րիա­յում։ Հա­ճախ բռնա­պե­տնե­րի հան­ ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի վրա աշ­խար­ հը աչք է փա­կել, քա­նի որ նրանք «շա­նոր­դի­ներ» են ե­ղել գեր­տե­ րու­թյուն­նե­րի աշ­խար­հա­քա­ղա­ քա­կան առ­ճա­կա­տում ­ն ե­րում կամ տնօ­րի­նել կարևոր ռե­սուրս­ներ։ Ա­ սա­ դին դա դժվար թե հա­ ջող­վի։ Սի­րիա­կան կոնֆ­լիկ­տում ար­տա­քին ու­ժե­րի դիր­քո­րո­շումն ա­ռա­ջին հեր­թին հիմն­ված է այն պնդման վրա, որ երկ­րի ներ­սում

հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ ման հա­մար Ա­սա­դը ո­չինչ չի ա­րել։ Սահ­մա­նադ­րու­թյու­նը «ժո­ ղովր­դա­վա­րաց­նող» փո­փո­խու­ թյուն­նե­րը հան­րաք­վեում ըն­դուն­ վե­ցին ակ­տիվ ցույ­ցե­րից միայն 11 ա­ միս անց։ Այս «ժո­ ղովր­ դա­ վա­րա­կան Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ» միայն 14 տա­ րի հե­ տո եր­ կի­ րը կդա­դա­րի կա­ռա­վա­րել Ա­սադ ազ­գան­վամբ մե­կը։ 2011թ. նո­յեմ­բե­րին ըն­դու­նե­լով Ա­րա­բա­կան պե­տու­թյուն­նե­րի լի­ գա­յի խա­ղաղ ծրա­գի­րը՝ Ա­սա­ դի վար­չա­կար­գը մա­տը մա­տին չտվեց՝ այն ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­ մար։ Այժմ էլ, բա­ նա­ վոր ըն­ դու­ նե­լով Քո­ֆի Ա­նա­նի նոր ծրա­գի­ րը, Ա­սա­դը «ա­հա­բեկ­չա­կան կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­նե­րից պա­հան­ ջում է բռնու­թյան դա­դա­րեց­ման

գրա­վոր ե­րաշ­խիք­ներ»։ Իսկ ե՞րբ են ա­հա­բեկ­չա­կան կազ­մա­կեր­ պու­թյուն­նե­րը գրա­վոր ե­րաշ­խիք­ ներ տվել։ Սա­կայն բռնա­պե­տնե­րի հետ հա­մա­ձայ­նու­թյան գալ, այ­նո­ւա­ մե­ նայ­ նիվ, պետք է՝ հա­ նուն ար­ յու­նա­հե­ղու­թյան դա­դա­րեց­ման՝ թե­կուզ առ­ժա­մա­նակ։ Ու­ժեղ ճնշման դեպ­ քում՝ ներ­ քին և ար­ տա­քին, ա­ղոտ շանս մնում է։ Սա­ կայն Սի­րիա­յում ար­յուն է հեղ­վել, ին­չը Ա­սա­դին չեն նե­րի ո՛չ ընդ­դի­ մա­դիր­նե­րը, ո՛չ Արև­մուտ­քը, ո՛չ էլ ա­րաբ եղ­բայր­նե­րը։ Այդ իսկ պատ­ ճա­ ռով դժվար է պատ­կե­րաց­նել մի սցե­նար, ո­րի դեպ­քում Սի­րիա­յում կվե­րա­կանգն­ վի խա­ղա­ղու­թյունն ու հանգս­տու­ թյու­նը, քա­նի դեռ իշ­խա­նու­թյան է Բա­շար ալ Ա­սա­դը։  n


| № 52 (121), չորեքշաբթի, ապրիլի 12, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Ցանց, ո­րը մատ­րի­ցա է «Ա­կա­դե­միա» պատ­կե­րաս­րա­հում Լեոն ա­ռա­ջար­կում է հա­ղոր­դակց­վել գե­ղան­կար­չա­կան իր մե­դի­տա­ցիա­նե­րին «Ա­կա­դե­միա» պատ­կե­րաս­րա­հում ապ­րի­լի 10-ին գե­ղան­կա­րիչ Լեո Լեոն՝ Լևոն Վար­դան­յա­նը, ներ­կա­յաց­րեց իր «Եր­ջան­կու­թյան մե­դի­տա­ցիա» շար­քը: Աբստ­րակտ ո­ճին հա­րող այս կտավ­ն ե­րը, նկար­չի խոս­քով, հոգևոր, մե­դի­տա­ցիոն բնույթ ու­նեն: Ա­ռա­ջին հա­յաց­քից թվում է, թե շար­քի նկար­նե­րը միայն գու­ նապ­նա­կով են տար­բեր­վում՝ նույն չա­փի քա­ռա­կու­սի կտավ­ նե­րին փոքր ու մեծ վրձնա­հատ­ ված­նե­րով գույն ու լույս է պատ­ կեր­ված, ու­րիշ ո­չինչ: Հան­գիստ ու խա­ղաղ պատ­կե­րը կա­րող է միա­պա­ղաղ թվալ. բայց մի պահ կանգ ա­ ռեք դրան­ ցից մեկն ու մե­կի առջև՝ նկա­րի­չը հա­մոզ­ված է, որ եր­ջան­կու­թյան զար­կե­րա­ կը, թրթռու­մը կո­ղո­ղեն ձեզ, ինչ­ պես երևի ի­ րեն են ո­ ղո­ ղել աշ­ խա­տան­քի ըն­թաց­քում։ Լեո Լեոն կրթու­թյու­նը ստա­ցել է Երևա­նի պե­տա­կան գե­ղար­ վես­տա­կան ա­կա­դե­միա­յի գե­ ղան­կա­րի բաժ­նում, ցու­ցադր­վել «Դա­լան» ար­վես­տի պատ­կե­րաս­ րա­հում, Երևա­նի ժա­մա­նա­կա­կից ար­վես­տի թան­գա­րա­նում, Հա­ յաս­տա­նի նկա­րիչ­նե­րի միու­թյու­ նում, ինչ­պես նաև Մոսկ­վա­յում և Պ­րա­հա­յում։ Գե­ղան­կա­րի­չը հա­վա­տա­ցած է, որ աբստ­րակտ պի­տա­կով հնա­ րա­վոր չէ ամ­բող­ջո­վին բա­ցա­ հայ­տել ար­վես­տա­գե­տին: «Ե­թե

նկար­չու­թյու­նը ֆի­գու­րա­տիվ չէ, դա չի նշա­ նա­ կում, թե վե­ րա­ ցա­կան մի բան է: Հ­նա­րա­վոր է՝ կոնկ­րետ ա­ռար­կա, պատ­կեր չտես­նե­լով՝ զգալ ի­րա­վի­ճա­կը, է­ներ­գիա­նե­րը»,– ա­սում է Լեոն: Ն­րա կտավ­ն ե­րի կոմ­պո­զի­ ցիան ցան­ցի կա­ռուց­ված­քի վրա է հեն­ վում: Ցան­ ցը, որը Լեոն «մատ­րի­ցա» է ան­վա­նում՝ նկա­ տի ու­նե­նա­լով նրա ծնող, ստեղ­ ծող բնույ­թը, հայտ­նի է ար­վես­տի պատ­մու­թյա­նը. այն բազ­մա­թիվ աբստ­րակ­ցիո­նիստ­ներ են կի­րա­ ռել՝ Մոնդ­րիա­նը, Մալևի­չը, Ռեյն­ հար­դը և այլք: Ար­վես­տի քննա­դատ Վար­դան Ջա­լո­յա­նը Լեո­յի նվա­ճում ­ն ե­րից է հա­մա­րում այն, որ վեր­ջինս կա­ րո­ղա­ցել է գտնել գու­նա­յին այն­ պի­սի ե­րանգ­ներ, ո­րոնց հա­ մադ­րու­մը յու­րօ­րի­նակ աու­րա է ստեղ­ծում: «Լույ­սի և գույ­նի հա­ րա­բե­րու­թյու­նը նրա կտավ­ն ե­ րին ա­ռանձ­նա­հա­տուկ նրբու­ թյուն է հա­ ղոր­ դում»,– ա­ սում է Ջա­լո­յա­նը։ Ն­կար­չու­հի Մո­կո Խա­չատր­յա­ նի հա­մար Լեոն դեռևս ո­րոն­ման

Լեո Լեո. «Միակ բա­նը, որ ար­վես­տա­գետն ու­նի, և որն ի­մաստ ու­նի ա­ռա­ջար­կել, իր ե­սի ան­մի­ջա­կան մեկ­նա­բա­նութ­յունն է»։

շրջա­նում է: «Ես ծա­նոթ եմ նրա ֆի­գու­րա­տիվ աշ­խա­տանք­նե­ րին, այս շար­ քը նո­ րու­ թյուն է ինձ հա­մար, սա­կայն կար­ծում եմ, որ նա հե­ տաքր­ քիր ճա­ նա­ պարհ ու­նի առջևում»,– ա­սում է նկար­չու­հին: Ին­քը՝ Լեոն, հա­վա­տա­ցած է, որ գտել է իր հա­րա­զատ տա­րեր­ քը: Փոր­ձե­լով սե­փա­կան ու­ժե­րը տար­բեր ուղ­ղու­թյուն­նե­րում՝ նա

Շարքն ա­ վար­ տուն չէ և դեռ կհարս­տա­նա նոր կտավ­ն ե­րով: «Կ­տավ­ն ե­րում լույսն է, ո­րը ինք­ նին ան­սահ­մա­նու­թյան, ան­վեր­ ջու­ թյան կրողն է. այդ պատ­ ճա­ ռով էլ շար­քը չի կա­րող ա­վարտ­ վել»,– ա­սում է Լեո Լեոն: Գե­ղան­կար­չա­կան մե­դի­տա­ ցիա­նե­րին կա­րե­լի է հա­ղոր­ դակց­վել մինչև ապ­րի­լի 19-ը:  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

պար­զել է, որ ար­տա­ցոլ­ման ար­ ժա­նի միակ բա­նը մար­դու եսն է: «Ա­մե ­նա­նո­րա­րար, ան­սահ­ման վի­ճակ­նե­րը մար­դու մեջ են, ան­ հա­տի մեջ են: Բո­լոր «իզ­մե­րը» ար­վես­տը փա­կու­ղի են բե­րել: Ա­մե ն ինչ ար­դեն ար­ված է: Միակ բա­նը, որ ար­վես­տա­գետն ու­նի, և որն ի­մաստ ու­նի ա­ռա­ջար­կել, իր ե­սի ան­մի­ջա­կան մեկ­նա­բա­նու­ թյունն է»,– ա­սում է Լեոն:

Սպորտ որ վի­րա­հա­տու­թյունն ա­վարտ­ վել է,– «Բար­սե­լոն»-ի գլխա­վոր մար­զիչ Խո­սեպ Գ­վար­դիո­լա­յի խոս­քը, ըստ Panorama.am-ի, մեջ­ բե­ րել է El Mundo Deportivo-ն:– Ա­ռա­ջի­կա 48 ժամ­վա ըն­թաց­քում կհետևենք, թե ինչ­ պես է ըն­ թա­ նում նրա վե­րա­կանգ­նու­մը: Մեկ շա­բաթ­վա ըն­թաց­քում ի­րա­վի­ ճակն ա­վե­լի պարզ կդառ­նա: Մենք հա­վա­տում ենք Է­րի­կին, նա ու­ժեղ մարդ է»:  n

Գոն­սա­լե­սին չի զար­մաց­նում Մոու­րին­յոի քննա­դա­տու­թյու­նը

Շարքը պատրաստեց Լուսինե Ասլանյանը

Ապ­րի­լի 11-ին Ֆուտ­բո­լի մի­ջազ­ գա­յին ֆե­դե­րա­ցիան՝ ՖԻՖԱ-ն, ըստ Panarmenian.net-ի, հրա­պա­րա­ կել է ապ­րիլ ամս­վա վար­կան­շա­յին աղ­յու­սա­կը: Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին հա­վա­քա­ կա­նը նա­հան­ջել է 3 հո­րի­զո­նա­կա­ նով և զ­բա­ղեց­նում է 47-րդ տե­ղը: Հա­յաս­տա­նի ընտ­րա­նին ու­նի 598 միա­վոր: 2014թ. աշ­խար­հի ա­ռաջ­նու­թյան ընտ­րա­կան փու­լում Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նի մրցա­կից­նե­րը զբա­ ղեց­նում են հետև­յալ տե­ղե­րը. Ի­տա­ լիա՝ 12-րդ հո­րի­զո­նա­կան, Դա­նիա՝ 9-րդ, Չե­խիան զբա­ղեց­նում է 26-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը, Բուլ­ղա­րիան նա­ հան­ջել է 96-րդ տե­ղը, իսկ Մալ­թան՝

150-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը: ՖԻՖԱ-ի վար­կան­շա­յին աղ­յու­սա­ կը գլխա­վո­րում է Եվ­րո­պա­յի և աշ­ խար­հի չեմ­պիոն Իս­պա­նիա­յի հա­ վա­քա­կա­նը՝ 1442 միա­վոր: Երկ­րորդ տե­ղում է Գեր­մա­նիան՝ 1345 միա­վոր, իսկ եր­րորդ հո­րի­զո­ նա­կան է բարձ­րա­ցել Ու­րուգ­վա­ յի ընտ­րա­նին, որն իր հաշ­վին ու­նի 1309 միա­վոր:  n

Մեսիի նոր ռեկորդը Ի­տու­րալ­դե Գոն­ սա­լես. «Մոու­րին­յոն ա­ռանց քննա­դա­ տե­լու ապ­րել չի կա­րո­ղա­նում: Իր կա­րիե­րա­յի ողջ ըն­թաց­քում նա քննա­դա­տել և քն­նա­դա­տում է մրցա­վար­նե­րին»:

vestikavkaza.ru

Իս­պա­նա­ցի մրցա­վար Ի­տու­ րալ­դե Գոն­սա­լե­սը, ո­րը վա­րել է նաև Եվ­րո­պա­յի 2012թ. ա­ռաջ­նու­ թյան ընտ­րա­կան փու­լի Իռ­լան­ դիա-­Հա­յաս­տան հան­դի­պու­մը և իր, մեղմ ա­սած, մի­տում ­ն ա­վոր գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րով ար­ժա­նա­ ցել հայ երկր­պա­գու­նե­րի ար­հա­ մար­հան­քին, Ona FM ռա­դիո­կա­ յա­նին տված հար­ցազ­րույ­ցում կար­ծիք է հայտ­նել Մադ­րի­դի «Ռեալ»-ի գլխա­վոր մար­զիչ Ժո­ զե Մոու­րին­յո­յի՝ մրցա­վար­նե­րի հաս­ցեին հնչեց­րած ար­տա­հայ­ տու­թյուն­նե­րի վե­րա­բեր­յալ: «Նա ա­ռանց քննա­դա­տե­ լու ապ­րել չի կա­րո­ղա­նում: Պարզապես նա­յեք այն ա­մե ­նին,

Հա­յաս­տա­նը նա­հան­ջել է

ինչ Ժո­զեն ա­րել է Պոր­տու­գա­ լիա­յում, Անգ­լիա­յում, Ի­տա­լիա­ յում, և կ­հաս­կա­նաք ա­մե ն ինչ: Իր կա­րիե­րա­յի ողջ ըն­թաց­քում նա քննա­դա­տել և քն­նա­դա­տում

է մրցա­վար­նե­րին: Այն­պես որ՝ դրա­ նում ոչ մի նոր բան չկա: Նույ­նը հի­մա նա ա­նում է Իս­պա­ նիա­ յում»,– ըստ Panorama.am-ի՝ ա­սել է Գոն­սա­լե­սը:  n

Իս­պա­նիական Պ­րի­մե­րա­յի 33րդ տու­րում «Բար­սե­լոն»-ը սե­ փա­կան խա­ղա­դաշ­տում 4։0 հաշ­վով հաղ­թեց «Խե­տա­ֆե»-ին։ Խա­ղի 44-րդ րո­պեին Լիո­նել Մե­ սին գրա­վեց հյու­րե­րի դար­պա­ սը՝ Իս­պա­նիա­յի ըն­թա­ցիկ ա­ռաջ­ նու­թյու­նում իր գո­լե­րի քա­նա­կը հասց­նե­լով 39-ի։ Ար­գեն­տի­նա­ցին դար­ձավ ա­ռա­ջին ֆուտ­բո­լիս­տը, ո­րին հա­ ջող­վեց Իս­պա­նիա­յի ա­ռաջ­նու­ թյան մեկ մրցաշր­ջա­նի ըն­թաց­ քում տնա­յին խա­ղե­րում խփել 28 գոլ, ըստ News.am-ի՝ հա­ղոր­դում է Goal.com-ը։

gdefon.ru

«Բար­սե­լոն»-ի և Ֆ­րան­սիա­յի ֆուտ­բո­լի ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նի պաշտ­պան Է­րիկ Ա­բի­դա­լը նա­խօ­ րեին են­ թարկ­ վել է լյար­ դի փոխ­ պատ­վաստ­ման: Վի­րա­հա­տու­թյու­ նը տևել է 9 ժամ: Այս պա­հին 32ամ­յա ֆուտ­բո­լիս­տը վե­րա­կանգն­ վում է նար­կո­զից, ո­րից հե­տո կտե­ղա­փոխ­վի հի­վան­դա­նո­ցի վե­ րա­կանգ­նո­ղա­կան բա­ժան­մունք: ««Խե­տա­ֆե»-ի հետ խա­ ղից հե­տո մեզ հա­ղոր­դե­ցին,

u2screative.blogspot.com

Ա­բի­դա­լը վի­րա­հատ­վել է

Նախ­կին ռե­կոր­դը պատ­կա­ նում էր Բիլ­բաո­յի «Աթ­լե­տիկ»-ի հար­ձակ­վող Տել­մո Զա­րա­յին և Մադ­րի­դի «Աթ­լե­տիկ»-ի ռմբար­ կու Բալ­տա­զա­րին՝ 27 գոլ։ Իս­պա­նիա­յի ըն­թա­ցիկ ա­ռաջ­ նու­թյու­նում Կ­րիշ­տիա­նու Ռո­նալ­ դուն 26 գոլ է խփել «Սանտ­յա­գո Բեռ­նա­բեու» մար­զա­դաշ­տում։  n


Orakarg Business Daily