Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ., www.orakarg.am

Քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը պաշտ­պա­նում է հան­րա­յին շա­հը Տա­րոն Մար­գար­յա­նը՝ Մաշ­տո­ցի այ­գու մա­սին

Գ­նե­րի ներկ­րում Ներկ­րող­նե­րը ոտն ա­ռաջ ար­ձա­գան­քում են ցո­րե­նի վարքագծին

էջ 4 ›››

Հայկ Զար­գար­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Հա­նուն ե­րի­տա­սարդ ըն­տա­նիք­նե­րի՞

Պու­տի­նին մար­տահ­րա­վեր

Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Ինչ­պես ծնվեց «ընդ­հա­նուր պե­տու­թյան» գա­ղա­փա­րը Կո­րեան փո­խում է նավ­թը

Ս­պաս­ված նստաշր­ջա­նի ա­նակն­կալ­նե­րը

kommersant.ru

Մար­տահ­րա­վերն այն է, որ Ռու­սաս­տա­նի՝ ընդ­հա­նուր մի­ջի­նից տե­ղե­կաց­վա­ծու­թյամբ և կեն­սա­մա­կար­դա­կով ա­վե­լի բարձր մոսկ­վա­ցին Պու­տի­նին ա­վե­լի քիչ տեղ է տա­լիս… n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Ի­րա­նը ոչ ա­սաց Ահ­մա­դի­նե­ժա­դին

էջ 7 ›››

Եր­բեմն բա­ռերն ա­վե­լորդ չեն Լե­հա­կան ա­վան­գարդն ան­հաս­կա­նա­լի մնաց հան­դի­սա­տե­սին էջ 8 ›››

Նո­վակ Ջո­կո­վի­չը լա­վա­գույնն է էջ 8 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Բեն­զի­նից՝ գա­զի հոտ

Հա­յաս­տա­նի բեն­զի­նի շու­կա­յի 15-օր­յա ան­դոր­րը կրկին խախտ­վել է: Մար­տի 3-ին մայ­րա­քա­ղա­քի բո­լոր բեն­ զալ­ցա­կա­յան­նե­րում բեն­զի­նը նո­րից թան­կա­ցավ ֌10ով, և «ռե­գուլ­յար» տե­սա­կի բեն­զի­նն այժմ վա­ճառ­վում է ֌470-ով։ Շու­ կա­ յի խա­ ղորդ­ ներն ա­ սում են, որ ներ­ քին շու­կա­յում գնե­րի բարձ­րա­ցու­մն ամ­բող­ջո­վին պայ­ մա­նա­վոր­ված է նավ­թի հա­մաշ­խար­հա­յին գնե­րով և այս տար­վա հուն­վա­րի 1-ից Հա­յաս­տա­նի օ­րենսդ­րա­ կան դաշ­տի փո­փո­խու­թյամբ։

Արև­մուտ­քի ճնշման տակ Սեուլն Ա­րա­բա­կան Է­մի­րու­թյուն­նե­րը նա­խընտ­րել է Ի­րա­նից էջ 6 ›››

Խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րը թա­ղել են Ի­րանն աշ­խար­հիկ պե­տու­թյան վե­րա­ծե­լու նա­խա­գա­հի ծրագ­րե­րը

էջ 6 ›››

Նավ­թամ­թեր­քի պար­բե­րա­կան թան­կա­ցու­մը ա­վե­լի շատ վա­րորդ­նե­րի է ստի­պում հրա­ժար­վել բեն­զի­նից

Վարդան Օսկանյանի հուշերից էջ 3 ›››

Չի­նաս­տա­նում հա­վաք­վել են ժո­ղովր­դա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը էջ 7 ›››

Եվ­րո­պան ամ­փո­փում է գար­նա­նա­յին գա­գա­թա­ժո­ղո­վի արդ­յունք­նե­րը

էջ 5 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Ա­դե­նաո­ւե­րին սպա­սե­լիս

Դա­դար ճգնա­ժա­մում

Օրվա

Այս տար­վա ա­ռա­ջին եր­կու ամս­վա ըն­թաց­քում հա­մաշ­ խար­հա­յին շու­կա­յում նավ­ թի մոտ 15% թան­կա­ցու­մը (ե­րեկ Brent տե­սա­կի նավ­ թը վա­ճառ­վում էր $123,92/1 բա­րել) Հա­յաս­տա­նի ներ­ քին շու­կա­յում հան­գեց­ րել է բեն­զի­նի գնե­րի մոտ

վարքագիծ

«Զ­վարթ­նոց»-ում՝ նոր VIP սրահ Ե­ րեկ բաց­ վել է Երևա­ նի «Զ­վարթ­նոց» օ­դա­նա­ վա­կա­յա­նի պաշ­տո­նա­կան պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի և VIP կո­մեր­ցիոն նոր սրա­հը: Կա­ռա­վա­րու­թյանն ա­ռըն­թեր քա­ղա­քա­ցիա­կան ա­վիա­ ցիա­յի գլխա­վոր վար­չու­թյան պետ Արտ­յոմ Մով­սիս­յա­նը ե­րեկ լրագ­րող­նե­րին ա­սել էր, որ օ­դա­նա­վա­կա­յա­նի նախ­կին VIP տեր­մի­նա­լը իր հար­մա­րա­վե­տու­թյամբ չէր հա­մա­պա­տաս­խա­նում մի­ ջազ­գա­յին պա­հանջ­նե­րին,

և նոր սրա­հը Կա­ռա­վա­րու­ թյան և օ­դա­նա­վա­կա­յա­նի հա­վա­տար­մագ­րա­յին կա­ ռա­վա­րիչ «Ար­մե­նիա մի­ջազ­ գա­յին օ­դա­նա­վա­կա­յան­ներ» (ԱՄՕ) ըն­կե­րու­թյան միջև բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի արդ­ յունք է: ԱՄՕ-ի գլխա­ վոր տնօ­ րեն Մար­սե­լո Վեն­դեն էլ ա­սել է, որ նոր սրա­հի մի­ջո­ ցով կսպա­սարկ­վի ընդ­հա­ նուր ուղևո­րա­հոս­քի 2-3%-ը կամ տա­ րե­ կան 50-60 հազ. ուղևոր: Նոր սրա­ հը 2011թ. սեպ­տեմ­բե­րին բաց­ված

ուղևո­րա­յին հա­մա­լի­րի մի մասն է, ո­րի կա­ռուց­մանն ուղղ­ված ընդ­հա­նուր ներդ­ րում ­ն ե­րը կազ­մել են $160 մլն: Ս­րահն ու­նի ա­ռան­ձին մուտք և ա­ռանձ­նաց­ված ավ­տո­կա­յա­նա­տե­ղի, նա­ խա­տես­ված է մատուցել ա­ռա­վել բարձր մա­կար­ դա­կի ծա­ռա­յու­թյուն­ներ VIP ուղևոր­նե­րին և պաշ­տո­նա­ կան պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­ րի ան­դամ ­ն ե­րին: Նոր սրա­ հի ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ար­ ժե­քը մեկ ուղևո­րի հաշ­վար­ կով կազ­մում է ֌30 հազ.: n

7-տո­կո­սա­նոց ա­ճի։ «Օ­րա­ կարգ»-ին բեզ­նի­նի շու­կա­ յի խա­ ղորդ «Սի­ թի պետ­ րոլ գրուպ» ըն­կե­րու­թյու­ նում (շու­կա­յի մաս­նա­բա­ ժի­նը՝ 41,76%) ա­սա­ցին, որ գնե­րի բարձ­րա­ցու­մը պայ­ մա­նա­վոր­ված է մի­ջազ­ գա­յին զար­գա­ցում ­ն ե­րով և

հուն­վա­րի 1-ից հար­կա­յին օ­րենսդ­րու­թյան փո­փո­խու­ թյուն­նե­րով. բեն­զալ­ցա­կա­ յան­նե­րը հաս­տա­տագր­ված վճար­նե­րի դաշ­տից տե­ղա­ փոխ­վել են սո­վո­րա­կան դաշտ և վ­ ճա­ րում են ԱԱՀ, շա­հու­թա­հարկ: Ըն­կե­րու­ թյու­նում ա­սա­ցին, որ վա­ ռե­լի­քի հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­յում ան­կա­յու­նու­թյուն է պահ­պան­վում, և ն­ման պայ­ման­նե­րում բա­վա­կան դժվար է կան­խա­տե­սել գնե­րի հե­տա­գա վար­քա­ գի­ ծը։ «Բարձր գնե­ րը չեն բխում նաև մեր շա­ հե­ րից,

էջ 5 ›››


| № 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Ա­դե­նաո­ւե­րին սպա­սե­լիս

Պու­տի­նին մար­տահ­րա­վեր Ռու­սաս­տա­նի կենտ­րո­նա­կան ընտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ ղո­վի հրա­պա­րա­կած տվյալ­նե­րով՝ կի­րա­կի այդ երկ­ րում կա­յա­ցած նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում հաղ­թա­նակ է տա­րել վար­չա­պետ, «Ե­դի­նա­յա Ռո­սիա» կու­սակ­ցու­թյան ա­ռաջ­նորդ Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը, ո­րի օգ­տին քվեար­կել է ընտ­րու­թյա­նը մաս­նակ­ցած ան­ ձանց շուրջ 64%-ը: Ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցել է ընտ­րե­լու ի­րա­վունք ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի շուրջ 65%-ը: ԵԱՀԿ դի­տոր­դա­կան ա­ռա­քե­լու­թյու­նը հայ­տա­րա­րել է ընտ­րու­թյուն­նե­րում տեղ գտած բազ­մա­թիվ խախ­ տում ­ն ե­րի մա­սին և ընդգ­ծել, որ հատ­կա­պես ռե­գիոն­ նե­րում մեծ է ե­ղել իշ­խա­նու­թյան թեկ­նա­ծո­ւի օգ­տին վար­չա­կան ռե­սուր­սի օգ­տա­գոր­ծու­մը: Մի կողմ թող­նե­լով ընտ­րու­թյուն­նե­րի օ­րի­նա­կա­նու­ թյան մա­սին դի­տորդ­նե­րի գնա­հա­տա­կան­նե­րը, ինչ­պես նաև ընդ­դի­մու­թյան բո­ղո­քը՝ պետք է նկա­տել, որ նույ­ նիսկ ե­թե խիստ տե­սա­կա­նո­րեն ընտ­րու­թյուն­ներն ան­ ցել են ար­դար և թա­փան­ցիկ, ա­պա իշ­խա­նու­թյան թեկ­ նա­ծու Պու­տի­նին բա­վա­կան լուրջ մար­տահ­րա­վեր է նետ­ված նրա նա­խա­գա­հու­թյան ա­ռա­ջի­կա վեց տա­րի­ նե­րի հա­մար: Մայ­րա­քա­ղաք Մոսկ­վա­յում նա էա­կա­նո­ րեն ա­վե­լի քիչ ձայն (50%-ից էլ պա­կաս) է հա­վա­քել, քան ընդ­հա­նուր երկ­րում: Ու­շագ­րավն այն է, որ Ռու­ սաս­տա­նի՝ ընդ­հա­նուր մի­ջի­նից տե­ղե­կաց­վա­ծու­թյամբ և կեն­սա­մա­կար­դա­կով ա­վե­լի բարձր մոսկ­վա­ցին Պու­ տի­նին ա­վե­լի քիչ տեղ է տա­լիս: Այս­տեղ խո­սում է դա­ սա­կան այն ճշմար­տու­թյու­նը, որ մի­ջին խա­վի կա­յաց­ մա­նը զու­գըն­թաց մե­ծա­նում է պա­հան­ջար­կը ոչ այն­քան նյու­թա­կան բա­րե­կե­ցու­թյան, որ­քան ի­րա­վունք­նե­րի ու ա­զա­տու­թյուն­նե­րի մա­սով: Խորհր­դա­յին ԿԳԲ-ա­կան դպրո­ցի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Պու­տինն իր աշ­խա­տաո­ճով եր­բեք չի փայ­լել որ­պես քա­ղա­քա­ցու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պան ու ջա­տա­գով: Ընդ­հա­կա­ռա­կը՝ արևմտ­յան (և ոչ միայն) ի­րա­վա­պաշտ­պան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­ րը մշտա­պես նրա աչ­քի փուշն են ե­ղել: Ճիշտ է, Մոսկ­վա­յի բնակ­չու­թյու­նը Ռու­սաս­տա­նի ընդ­հա­նուր բնակ­չու­թյան տաս­նե­րորդ մասն է, սա­ կայն դա ա­մե նևին չի նշա­նա­կում, որ մար­տահ­րա­ վե­րը տաս­նա­պա­տիկ փոքր է: Ընդ­հա­կա­ռա­կը, պատ­ մու­թյու­նը, հատ­կա­պես Ռու­սաս­տա­նի պատ­մու­թյու­նը, ցույց է տվել, որ հենց մայ­րա­քա­ղա­քում ե­ղած դժգո­ հու­թյուն­նե­րի կու­մուլ­յա­ցիան է հան­գեց­նում ցնցում ­ն ե­ րի ու փո­փո­խու­թյուն­նե­րի: Ռու­սաս­տա­նի 1917թ. բուր­ ժա­կան հե­ղա­փո­խու­թյունն ու բոլշևիկ­յ ան հե­ղաշր­ ջու­մը տե­ղի ու­նե­ցան մայ­րա­քա­ղաք Պետ­րոգ­րա­դում, իսկ 1991թ. Ել­ցի­նը «տան­կով» իշ­խա­նու­թյան ե­կավ Մոսկ­վա­յում: Գլ­խա­վոր դա­սը, որ Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը պետք է քա­ղեն Ռու­սաս­տա­նի ընտ­րու­թյուն­նե­րից, այն է, որ մեզ մոտ նույն­պես ա­ռա­վել տե­ղե­կաց­ված և ա­ռա­վել դժգոհ է­լեկ­տո­րա­տը կենտ­րո­նա­ցած է մայ­րա­քա­ղա­քում, իսկ Երևա­նը, ի տար­բե­րու­ թյուն Մոսկ­վա­յի, երկ­րի կե­սից ա­վե­լին է: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 5.03.2012թ. Տպաքանակը՝ 2000

Հայկ Զար­գար­յան

1945

թ. հու­նի­սին Կոն­ րադ Ա­դե­նաուերն ու Գեր­մա­նա­կան դի­ մադ­ րու­ թյան մի շարք այլ երևե­ լի գոր­ծիչ­ներ հիմ ­ն ե­ցին Ք­րիս­տո­նեադե­մոկ­րա­տա­կան միու­թյու­նը, որն առ այ­սօր Գեր­մա­նիա­յի ա­մե­նաազ­դե­ցիկ կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րից է: Զար­մա­նա­ լի է, սա­կայն աշ­խար­հիկ Եվ­րո­պա­յի ծան­րակ­շիռ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից մե­ կի գա­ղա­փա­րա­խո­սու­թյունն ամ­բող­ ջու­թյամբ հիմն­վում է քա­ղա­քա­կան բո­ ղո­քա­կա­նու­թյան ու կա­թո­լի­կու­թյան պահ­պա­նո­ղա­կան սկզբունք­նե­րի վրա: Նույնն է նաև ԱՄՆ-ում, որ­տեղ այս օ­րե­րին ըն­թա­ցող նա­խա­գա­հի հան­ րա­պե­տա­կան թեկ­նա­ծու­նե­րի ընտ­րա­ պայ­քա­րում ֆա­վո­րիտ­նե­րից է կու­սակ­ ցու­թյան թերևս ա­մե­նա­պահ­պա­նո­ղա­ կան ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը՝ նախ­կին սե­նա­ տոր Րիք Սան­թո­րու­մը: Նա ջեր­մե­ռանդ կա­թո­լիկ է, ա­վան­դա­պաշտ, ա­մուր ըն­ տա­նի­քի ջա­տա­գով, ո­րը կտրա­կա­նա­ պես դեմ է միա­սե­ռա­կան ա­մուս­նու­ թյուն­նե­րին, հղիու­թյան ար­հես­տա­կան ընդ­հատ­մա­նը և ան­գամ հա­մա­բեղմ­ նա��վո­րիչ­նե­րին: Զար­մա­նա­լի է, բայց

ԱՄՆ-ի նման ա­զա­տա­կան և աշ­խար­ հիկ երկ­րում նման գա­ղա­փար­ներն ու­ նեն լսա­ րան: Միթ Ռոմ ­նիի մի­ լիոն­ նե­ րին Սան­թո­րու­մը հա­կադ­րում է հենց պահ­պա­նո­ղա­կան նվիր­յալ քրիս­տո­ նյա­յի կեր­պա­րը, ո­րոշ նա­հանգ­նե­րում՝ բա­ցա­ռիկ հա­ջո­ղու­թյամբ: Այս ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը հեր­քում են մտայ­նու­թյու­նը, թե Արևմտ­յան զար­ գա­ցած ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյուն­նե­րում պահ­պա­նո­ղա­կա­նու­թյունն ու քրիս­ տո­նեա­կան ար­ժեք­նե­րը հո­գե­վարք են ապ­րում: Ընդ­հա­կա­ռա­կը, դրանք պա­ հան­ջարկ­ված են և ակ­տի­վո­րեն շրջա­ նառ­վում են նաև քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մեջ: Հայ հա­սա­րա­կու­թյունն ան­վի­ճե­լիո­ րեն շատ ա­վե­լի պահ­պա­նո­ղա­կան է և կապ­ված ե­կե­ղե­ցուն, քան ԱՄՆ-ի կամ Գեր­մա­նիա­յի քա­ղա­քա­ցի­նե­րը: Ա­վան­դույթն ու կարծ­րա­տի­պե­րը այս­ տեղ հա­ճախ ա­վե­լի հե­ղի­նա­կա­վոր են, քան ա­մե­նահն­չեղ օ­րենք­նե­րը, իսկ ե­կե­ղե­ցին հան­րա­յին կյան­քում ներ­կա­ յաց­վա­ծու­թյամբ չի զի­ջում պե­տա­կան որևէ կա­ռույ­ցի: Այս­պի­սի մի­ջա­վայ­րում բնա­կան է ակն­կա­լել քրիս­տո­նեապահ­պա­նո­ղա­կան գա­ղա­փար­նե­րի գե­րա­կա­յու­թյուն նաև քա­ղա­քա­կա­նու­ թյու­նում, սա­կայն որ­քան էլ տա­րօ­րի­ նակ թվա, այդ­պի­սի մի­տում ­ն եր չկան: Ի­հար­կե, կան քա­ղա­քա­կան ու­ժեր, ո­րոնք փոր­ձում են բա­րե­պաշտ քրիս­ տոն­յա­յի կեր­պար ստեղ­ծել, ինչ­պես ՀՀ վար­չա­պե­տը, ո­րը Հա­յաս­տա­նում տե­ղի ու­նե­ցող մի­ջազ­գա­յին տնտե­ սա­կան հա­մա­ժո­ղո­վին մաս­նակ­ցու­ թյա­նը նա­խընտ­րում է Սուրբ Սարգ­սի տո­նա­կա­տա­րու­թյուն­նե­րը, քա­հա­նա­ յա­պե­տնե­րի հետ մաս­նակ­ցում է Վար­ դա­նանց սրբե­րի ե­կե­ղե­ցա­կան տո­նին

և ներդ­նում հոգևո­րա­կան­նե­րի կող­ մից բեր­քի օրհն­ման «գի­տե­լի­քա­հեն» տեխ­նո­լո­գիան: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, դա ըն­դա­մե­նը վատ բե­մադր­ված ներ­կա­ յա­ցում է։ Տիգ­րան Սարգս­յանն ի­րա­կա­ նում «պե­տու­թյան վախ­ճա­նի» և «հայ­ կա­կան ցան­ցա­յին աշ­խար­հի» նեո­ լի­բե­րա­լիս­տա­կան գա­ղա­փա­րա­խո­ սու­թյուն­նե­րի ճար­տա­րա­պետն է, իսկ նրան և Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցուն կա­ պող թե­ լե­ րը քիչ այլ բնույ­ թի են, քան զուտ հոգևո­րը… Ս­ տաց­ վում է, որ մինչ արևմտ­ յան մի շարք ա­զա­տա­կան պե­տու­թյուն­նե­ րում կրոնն ու աջ հո­սանք­նե­րը քա­ղա­ քա­կան մեծ պա­հան­ջարկ են վա­յե­լում, պահ­պա­նո­ղա­կան Հա­յաս­տա­նում, որ­ տեղ ե­կե­ղե­ցին ազ­գա­յին ինք­նու­թյան մասն է, իսկ ա­վան­դա­պա­հու­թյու­նը՝ հան­րա­յին գի­տակ­ցու­թյան բա­ղադ­րիչ, դրանք ի սպառ բա­ ցա­ կա­ յում են քա­ ղա­քա­կան դաշ­տից։ Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը սի­րում են խո­ սել մեծ գոր­ծե­րի մա­սին, մինչ­դեռ մեծ գոր­ծե­րը հնա­րա­վոր են մի­միայն մեծ գա­ղա­փա­րի ներշնչ­մամբ, որն այ­սօր, ցա­վոք, չու­նենք։ Մի­գու­ցե ար­ժե հրա­ ժար­վել տաս­նամ­յակ­ներ ա­ռաջ կարծ­ րա­ցած և մե­րօր­յա ի­րա­կա­նու­թյու­ նից կտրված նժդե­հա­կա­նու­թյու­նից ու մշա­կել նոր, հան­րու­թյան նա­խա­սի­ րու­թյուն­նե­րը ար­տա­ցո­լող ու ի­րա­կան ազ­գա­յին գա­ղա­փա­րա­խո­սու­թյուն՝ քրիս­տո­նեա­կան ար­ժեք­նե­րի և պահ­ պա­նո­ղա­կա­նու­թյան ինչ-որ սին­թեզ։ Սա­կայն մեծ գա­ղա­փար­նե­րը սփռե­ լու հա­մար պետք են մեծ մար­դիկ, ինչ­ պիսին է հայ­րե­նի­քին անմ ­ն ա­ցորդ նվիր­ված Կոն­րադ Ա­դե­նաո­ւե­րը կամ էլ գո­նե Րիք Սան­թո­րու­մը, որն ան­կեղ­ծո­ րեն հա­վա­տում է իր սկզբունք­նե­րին։  n

Հա­նուն ե­րի­տա­սարդ ըն­տա­նիք­նե­րի՞

Հայկ Խա­նում­յան

Հ

Հ սպոր­տի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը ո­րո­ շել է նա­խա­ձեռ­նել «Ե­րի­տա­սարդ ըն­ տա­նիք­նե­րին մատ­չե­լի ավ­տո­մե­քե­նա» ծրա­գի­րը, ո­րով նա­խա­տես­վում է պե­ տա­կան սուբ­սի­դիա և երկ­արա­ժամ­ կետ վար­կա­վո­րում «Կիա» մակ­նի­շի մե­քե­նա­նե­րի ձեռք­բեր­ման հա­մար: Հա­ յաս­տան­յան գե­րա­տես­չու­թյան այս նա­ խա­ձեռ­նու­թյունն ա­ռա­ջաց­նում է դրա նպա­տա­կա­հար­մա­րու­թյա­նը վե­րա­բե­ րող մի շարք հար­ցեր: Հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սա­կան ճգնա­ժա­մը ծան­րաց­րել էր ավ­տոարդ­ յու­նա­բե­րող­նե­րի գոր­ծը, էա­կա­նո­րեն նվա­զել էր մե­քե­նա­նե­րի վա­ճառ­քը, և մի շարք երկր­ներ դի­մե­ցին սպա­ռու­մը խրա­խու­սող ծրագ­րե­րի՝ փոր­ձե­լով այդ­ պես փրկել ի­րենց ավ­տոարդ­յու­նա­բե­ րու­թյու­նը: Հա­յաս­տա­նի պա­րա­գա­յում, երբ չկա նման արդ­յու­նա­բե­րու­թյուն, ճգնա­ժա­մի ըն­թաց­քում կու­տա­կել ենք հսկա­յա­կան պարտ­քեր, առն­վազն

տա­րօ­րի­նակ են նա­խա­րա­րու­թյան այ­ սօ­րի­նակ ջան­քե­րը՝ պե­տու­թյան օ­ժան­ դա­կու­թյամբ նոր պարտ­քե­րի տակ դնել ըն­տա­նիք­նե­րին՝ հա­նուն հա­րավ­կո­ րեա­կան ավ­տոարդ­յու­նա­բե­րու­թյան: Նա­խա­րա­րու­թյան մեկ այլ ձեռ­նարկ՝ «Ե­րի­տա­սարդ ըն­տա­նիք­նե­րին մատ­ չե­լի բնա­կա­րան» ծրա­գի­րը, կա­րե­լի է ող­ ջու­ նել, քան­ զի դրա­ նով ոչ միայն սո­ցիա­լա­կան խնդիր է լուծ­վում, այլև զարկ է տրվում տնտե­սու­թյան լո­կո­մո­ տիվ ­ն ե­րից մե­կը հա­մար­վող և ճգ­նա­ ժա­մի ժա­մա­նակ բա­վա­կա­նին տու­ժած շի­նա­րա­րու­թյա­նը, այս ճյուղն էլ հիմ­ նա­կա­նում օգ­տա­գոր­ծում է հայ­րե­նա­ կան շի­նան­յութ՝ ցե­մենտ, քար, ա­վազ և այլն: Հետևա­ բար՝ պարտ­ քով վերց­ ված և պե­տու­թյան կող­մից սուբ­սի­դա­ վոր­ված գու­մար­նե­րը գնում են ազ­գա­ յին հարս­տու­թյան ա­վե­լաց­մա­նը: Պոր­տու­գա­լա­ցի կուր­սըն­կերս մի ան­ գամ պատ­մեց, թե ինչ ցու­ցա­մոլ են իր հայ­րե­նա­կից­նե­րը, նրանք կա­րող են գնել թան­կար­ժեք մե­քե­նա­ներ, սա­կայն բեն­զի­նի փող չու­նե­նան այն վա­րե­ լու հա­մար: Ես մխի­թար­վե­ցի այս խոս­ քից՝ տես­նե­լով, որ միայն Հա­յաս­տա­ նում չէ տա­րած­ված այս երևույ­թը: Կա­ տա­ կը մի կողմ, այ­ սօր էլ մեր հա­ սա­ րա­կու­թյու­նը դաս­տիա­րակ­վում է նույն ո­գով: Հա­յաս­տան­յան հե­ռուս­տաե­թե­րը ո­ղո­ղած ա­նի­մաստ սե­րիալ­նե­րի հե­րո­սը ճոխ մե­քե­նա­նե­րով երթևե­կող­ներն են, պե­տա­կան պաշ­տոն­յա­նե­րը ի­րար հետ մրցում են մե­քե­նա­նե­րի թան­կու­թյամբ՝ ձևա­վոր­վող սերն­դի մոտ սեր­մա­նե­ լով հա­մա­պա­տաս­խան ար­ժեք­ներ:

Դու հա­ջող­ված ես, ե­թե ու­նես ավ­տո­ մե­քե­նա: Սա է մեր կյան­քի կար­գա­խո­ սը: Հենց այս կար­գա­խո­սով էլ շատ ըն­ տա­նիք­ներ ու ան­հատ­ներ մտնում են պարտ­քե­րի տակ՝ քա­մուն տա­լով ճգնա­ ժա­մա­յին այս տա­րի­նե­րին այն­քան անհ­ րա­ժեշտ ֆի­նան­սա­կան ռե­սուրս­նե­րը: Չի­նաս­տա­նի զար­գաց­ման պատ­մու­ թյու­ նը ցույց է տա­ լիս, թե ա­ րագ հզո­ րա­նա­լու ինչ­պի­սի ռե­սուրս ու­նեն խնա­ յող հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րը: Ի վեր­ջո, ե­թե, ա­սենք, Շ­վեյ­ցա­րիա­յի կամ սկան­ դի­նավ­յան ո­րոշ երկր­նե­րի բարձ­րաս­ տի­ճան պաշ­տոն­յա­ներ չու­նեն ծա­ռա­ յո­ղա­կան մե­քե­նա­ներ, աշ­խա­տան­քի են շտա­պում հան­րա­յին տրանս­պոր­տով, հե­ծա­նի­վով կամ սե­փա­կան մե­քե­նա­ նե­րով, բո­լո­րո­վին էլ չի նշա­նա­կում, որ նրանց բյու­ջե­նե­րը չեն կա­րող ա­պա­հո­ վել թան­կար­ժեք ծա­ռա­յո­ղա­կան մե­քե­ նա­ներ: Պար­զա­պես այս երկր­նե­րում պաշ­տոն­յա­ներն ըն­դա­մե­նը ծա­ռա­յող­ ներ են և ոչ եր­բեք ար­տոն­յալ խավ: Եվ վեր­ ջում շատ մտա­ հո­ գիչ է, երբ նա­խա­րա­րու­թյան՝ նման ծրագ­րի հա­ մար ընտր­ վում է միայն մեկ՝ «ԿԻԱ Մո­թորս Ար­մե­նիա» ըն­կե­րու­թյու­նը: Իսկ գու­ ցե շան գլու­ խը հենց այս­ տե՞ղ է թաղ­ված: Գու­ցե ծրա­գիրն ուղ­ղա­ կի ար­վում է, որ­պես­զի գո­հաց­վի մեկ տնտես­ավա­րո­ղի: Այս դեպ­քում, խնա­ յող հա­սա­րա­կու­թյան, ազ­գա­յին հարս­ տու­թյան ա­վե­լաց­ման, պարտ­քե­րից հնա­րա­վո­րինս խու­սա­փե­լու պատ­մու­ թյուն­ներն ա­վե­լորդ են. մար­դիկ լծակ­ ներ ու­ նեն՝ հարս­ տա­ նում են ու թքած հա­սա­րա­կութ­յան վրա:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ. |

Օրակարգ | 3

Ինչ­պես ծնվեց «ընդ­հա­նուր պե­տու­թյան» գա­ղա­փա­րը

1998թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րից ա­ռաջ և հե­տո ո­րոշ ժա­մա­նակ Քո­չար­յա­նը հա­ ճախ էր բաս­կետ­բո­լի խա­ղեր կազ­մա­կեր­պում: Բաս­կետ­բոլն իմ սի­րած սպորտ­ե­րից մեկն է, և ես մշտա­պես մաս­նակ­ցում էի այդ խա­ղե­րին: Ու­սա­նո­ղա­կան տա­ րի­նե­րին Երևա­նի Պո­լի­տեխ­նի­ կի թի­մում էի խա­ղում, իսկ դրա­ նից ա­ռաջ՝ Սի­րիա­յի ե­րի­տա­սար­ դա­կան ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նի կազ­մում: 1998թ. մա­յի­սի 14-ին հեր­թա­ կան ան­գամ հա­վաք­վել էինք Երևա­նի Կար­միր խա­չի հի­վան­ դա­նո­ցի մար­զաս­րա­հում՝ բաս­ կետ­բոլ խա­ղա­լու: Նոր էինք սկսել խա­ղը, երբ ա­րագ դահ­լիճ մտավ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­ րար Վազ­գեն Սարգս­յա­նը: Նա մեր բաս­կետ­բո­լա­յին խմբի մաս երբևէ չէր ե­ղել. Վազ­գե­նը ֆուտ­ բոլ էր սի­րում խա­ղալ: Ակն­հայտ էր, որ ինչ-որ մի անս­ պա­ սե­ լի բան էր կա­ տար­ վել, և նա ցան­ կա­նում էր այդ մա­սին խո­սել Քո­ չար­յա­նի հետ: Քո­չար­յանն ընդ­ հա­տեց խա­ղը և մո­տե­ցավ դաշ­ տի եզ­րին ան­համ­բեր սպա­սող Վազ­գե­նին: Հա­զիվ եր­կու բառ էին փո­խա­նա­կել, երբ նա ձեռ­քի շար­ժու­մով ինձ էլ կան­չեց մաս­ նակ­ցե­լու զրույ­ցին: «Ռու­սաս­ տա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­ խա­րար Սեր­գեևը զան­գա­հա­րեց և ա­սաց, որ ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րար Պ­րի­մա­կո­վը Օս­կան­ յա­նին և ինձ հրա­վի­րում է Մոսկ­ վա՝ խորհր­դակ­ցու­թյուն­ներ անց­ կաց­նե­լու հա­մար»,– ա­սաց Վազ­ գե­նը: Մի պահ հա­պա­ղե­լուց հե­ տո Քո­չար­յա­նն ա­սաց. «Խն­դիր չեմ տես­նում, գնա­ցեք-տե­սեք՝ ինչ է ու­զում»: Մեր զրույ­ցը խա­ղա­դաշ­տի եզ­ րին շա­րու­նակ­վեց. հար­ցեր հնչե­ ցին, թե ին­չու այս­քան հապ­ճեպ, ին­չու պաշտ­պա­նու­թյան նա­ խա­րար­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ, և արդ­ յոք նման հրա­ վեր ստա­ ցել է նաև ադր­բե­ջա­նա­կան կող­ մը: Այդ օ­րե­րին բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թաց չկար. միջ­նորդ­նե­ րի կող­մից վեր­ջին ա­ռա­ջար­կու­ թյունն ար­ վել էր 1997թ. աշ­ նա­ նը՝ նրանց ներ­կա­յաց­րած փու­ լա­յին տար­բե­րա­կը, ո­րից հե­տո ար­դեն քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճա­ կը Հա­յաս­տա­նում փոխ­վել էր: Մա­յի­սի 15-ի ե­րե­կո­յան Վազ­գե­ նի հետ ուղևոր­վե­ցինք Մոսկ­վա: Մա­յի­սի 16-ին՝ ա­ռա­վոտ շուտ, մեկ­նե­ցինք Մոսկ­վա­յի մո­տա­ կայ­քում գտնվող պաշտ­պա­նու­ թյան նա­խա­րա­րու­թյա­նը պատ­ կա­նող մի ա­ռանձ­նա­տուն: Երբ ներս մտանք, մեզ դի­մա­վո­րե­ ցին ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­ րար Պ­րի­մա­կո­վը, պաշտ­պա­նու­ թյան նա­խա­րար Սեր­գեևը և Ռու­ սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյան հե­տա­ խու­զու­թյան պե­տը: Վազ­գե­նի և

1998թ. նախագահական ընտրու­ թյուն­ներից առաջ և հետո որոշ ժամանակ Քոչարյանը հաճախ էր բասկետբոլի խաղեր կազմակերպում:

Լու­սան­կա­րը՝ Վար­դան Օս­կան­յա­նի անձ­նա­կան ար­խի­վից:

Հա­յաս­տա­նի նախ­կին արտ­ գործ­նա­խա­րար Վար­դան Օս­ կան­յա­նը Mediamax.am կայ­քում երկ­րորդ գրա­ռումն է հրա­պա­ րա­կել իր հու­շա­մատ­յա­նից, ո­րը նվի­րել է Վազ­գե­նի Սարգս­յա­ նի հի­շա­տա­կին: Մար­տի 5-ին նա կդառ­նար 53 տա­րե­կան:

ինձ հետ էին նաև այդ օ­ րե­ րին Մոսկ­վա­յում մեր դես­պան Գա­ գիկ Շահ­բազ­յ ա­նը և ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րա­րու­թյան աշ­ խա­տա­կից Ար­մե ն Խա­րազ­յ ա­նը: Նա ու­ղեկ­ցում էր ինձ և անհ­րա­ ժեշ­տու­թյան դեպ­քում հա­յե­րե­նից ռու­սե­րեն էր թարգ­մա­նում: Ել­ցի­նը Պ­րի­մա­կո­վին ար­տա­ քին գոր­ծե­րի նա­խա­րար էր նշա­ նա­կել 1996թ. հուն­վա­րին: Նա փոր­ձա­ռու ու ծան­րակ­շիռ պե­ տա­ կան գոր­ ծիչ էր, ո­ րը հսկա­ յա­կան գի­տե­լիք­ներ ու­ներ նաև իր գի­տա­կան անց­յա­լի բե­րու­ մով: Այդ օ­րե­րին Պ­րի­մա­կո­վի և Քո­չար­յա­նի հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­րը բա­վա­կանին լար­ված էին: 1996թ. նո­յեմ­բե­րին, երբ Քո­չար­ յա­նը ԼՂՀ նա­խա­գահն էր, Պ­րի­ մա­կո­վն այ­ցե­լեց Ս­տե­փա­նա­ կերտ՝ միջ­նոր­դե­լու Բաք­վի և Ս­տե­փա­նա­կեր­տի միջև գե­րի­ նե­րի փո­խա­նակ­ման հար­ցում: Քո­չար­յա­նը մեր­ժեց Պ­րի­մա­կո­ վի այդ նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը: Դա լուրջ նստվածք էր թո­ ղել Պ­ րի­ մա­կո­վի վրա: Իսկ 1998թ. ՀՀ նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­ րի նա­խա­շե­մի ն Պ­րի­մա­կո­վն ինչոր մի պահ նա­խա­պատ­վու­թյուն էր հայտ­նել Կա­րեն Դե­միրճ­յա­նի թեկ­նա­ծու­թյա­նը: Փո­խա­դարձ նեղ­վա­ծու­թյան հար­ցը ո­րոշ ժա­մա­նակ անց բաց քննարկ­ման ա­ռար­կա դար­ ձավ իմ և Պ­ րի­ մա­ կո­ վի մի քա­ նի ա­ռանձ­նազ­րույց­նե­րի ժա­ մա­նակ: Պ­րի­մա­կո­վի և իմ միջև շատ ա­րագ բա­վա­կան ջերմ հա­ րա­բե­րու­թյուն­ներ հաս­տատ­վե­ ցին, ո­րոնց հիմ­քե­րը դրվե­ցին հենց այդ՝ Մոսկ­վա­յի մո­տա­կայ­ քում կա­յա­ցած ա­ռա­ջին հան­ դիպ­ման ժա­մա­նակ: Հան­դի­պու­ մը տևեց ա­վե­լի քան եր­կու ժամ, և հիմ ­ն ա­կա­նում երկ­խո­սու­թյուն էր իմ ու Պ­րի­մա­կո­վի միջև: Ող­ջույ­նի կարճ խոս­քից հե­տո Պ­րի­մա­կո­վն ան­մի­ջա­պես ան­ցավ գոր­ծի բուն էու­թյա­նը՝ ա­սե­լով,

որ հան­դիպ­ման նպա­տակն այն է, որ Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյու­ նը հայ­կա­կան կող­մի ն փո­խան­ցի իր մո­տե­ցում ­ն ե­րը ԼՂ հար­ցում առ այն, որ հա­ կա­ ռակ Հա­ յաս­ տա­նում տե­ղի ու­նե­ցած իշ­խա­ նա­փո­խու­թյան՝ փու­լա­յին տար­ բե­րա­կը մնում է ու­ժի մեջ, և Լեռ­ նա­յին Ղա­րա­բա­ղին հա­րա­կից տա­րածք­նե­րի մեծ մա­սը պետք է վե­րա­դարձ­վի Ադր­բե­ջա­նին: «Իսկ ու­ժա­յին նա­խա­րար­նե­րի ներ­կա­յու­թյու­նը,– ա­սաց Պ­րի­մա­ կո­վը,– անհ­րա­ժեշտ է, որ­պես­ զի հայ­կա­կան կող­մը գի­տակ­ցի, որ սա Ռու­սաս­տա­նի ըն­դհա­նուր և միաս­նա­կան դիրք­որո­շումն է, և որ հայ­ կա­ կան կող­ մը հան­ կարծ չկար­ծի, թե ու­ժա­յին­նե­րը կա­ րող են այլ մո­ տե­ ցում ­ներ ու­ նե­նալ, և փոր­ձի խա­ղար­կել այդ տար­բե­րու­թյու­նը»: Մեզ հա­մար դա, ի­հար­կե, ա­ նակն­ կալ էր, և այդ պա­ հին մենք մի փոքր շփոթ­ ված էինք: Վազ­գե­նը և ես ի­րար նա­յե­ցինք՝ յու­րա­քանչ­յուրս հույս ու­նե­նա­ լով, որ մյու­սը իր վրա կվերց­նի Պ­րի­մա­կո­վին պա­տաս­խա­նե­լու պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը: Բ­նա­կա­նա­բար, պա­տաս­խա­ նո­ղը ես պետք է լի­նեի նախ այն պատ­ճա­ռով, որ Ռու­սաս­տա­նի կող­մից խո­սում էր Պ­րի­մա­կո­ վը, ինչ­ պես նաև այն պատ­ ճա­ ռով, որ ես Քո­չար­յա­նի հետ ար­ դեն քննար­ կել էի ԼՂ հար­ ցում Հա­յաս­տա­նի նոր մո­տե­ցում ­ն ե­րը: Նաև այն հան­գա­ման­քի բե­րու­ մով, որ ես, ար­դեն եր­կար տա­ րի­ներ ԼՂ հար­ցե­րով բա­նագ­նաց հան­դի­սա­նա­լով, տի­րա­պե­տում էի բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի ման­րա­ մաս­նե­րին: Այդ օ­րը բախտս բե­ րեց այն ա­ռու­մով, որ ինձ թարգ­ մա­նում էր Ար­մե ն Խա­րազ­յ ա­ նը: Թեև Ար­մե ­նը թարգ­մա­նիչ չէր, բայց նա խոսքս ան­թե­րի էր թարգ­մա­նում՝ ոչ միայն բո­վան­ դա­կու­թյան, այլև ո­ճի և ա­րա­գու­ թյան ա­ռու­մով: Նա թարգ­մա­նում

էր գրե­ թե սինխ­ րոն, ին­ չը ինձ թույլ էր տա­լիս չընդ­հա­տել խոսքս և չ­կորց­նել մտքիս թե­լը: Մտ­ քումս ար­ դեն շատ հստակ էին ԼՂ հար­ցում մեր մո­տե­ցում­ նե­րը և մեր կող­մից ի­րա­կա­նաց­ վող քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հիմ­ նա­կան դրույթ­նե­րը: Այդ պա­հին իմ առջև ծա­ռա­ցած հիմ ­ն ա­կան մար­ տահ­ րա­ վերն այն էր, որ ես կա­րո­ղա­նա­յի հա­մադ­րել դրանք մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում Ռու­սաս­ տա­նի շա­հե­րի հետ: Ես գի­տեի նաև Մոլ­դո­վա­յի և Մերձդ­նեստ­րի միջև ըն­թա­ցող բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րի բո­վան­դա­կու­թյան և 1997թ. մա­յի­սի 7-ին ստո­րագր­ված հու­ շագ­րի մա­սին, ո­րը կա­ռուց­ված էր Պ­րի­մա­կո­վի ա­ռա­ջար­կած «ընդ­հա­նուր պե­տու­թյան» գա­ ղա­փա­րի վրա: Իմ պա­տաս­խա­նի մեջ ես հիմ ­ն ա­կա­նում ծան­րա­ցա ե­րեք կե­տե­րի վրա. Ա­ռա­ջին՝ ա­ռանց Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի քա­ղա­քա­կան կար­ գա­վի­ճա­կի լուծ­ման կամ առն­ վազն դրա հստա­ կեց­ ման՝ ցան­ կա­ցած, նույ­նիսկ մեկ տա­րած­ քի վե­րա­դար­ձը այն­քան խո­ցե­լի կդարձ­նի Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ ղը, և, հետևա­բար, կթու­լաց­նի Ռու­սաս­տա­նի դաշ­նա­կից Հա­ յաս­տա­նի դիր­քե­րը, որ բնա­կա­ նա­բար կհան­գեց­նի Ռու­սաս­ տա­նի դիր­քե­րի թու­լաց­մա­նը Կով­կա­սում: Երկ­րորդ՝ հայ­կա­կան կող­մը, թեև մեր­ժե­լով փու­լա­յին լուծ­ ման տար­բե­րա­կը, չի պնդում, որ միա­կող­մա­նի լու­ծում ­ն եր լի­ նեն, այլ գտնում է և պատ­րաստ է, որ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ ցով կա­րե­լի է հա­մադ­րել ինք­նո­ րոշ­ման և տա­րած­քա­յին ամ­բող­ ջա­կա­նու­թյան սկզբունք­նե­րը: Եր­րորդ՝ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ ղի հիմ ­նախնդ­ րի լուծ­ ման հա­ մար անհ­րա­ժեշտ է կի­րա­ռել ոչ կոն­վեն­ցիո­նալ մո­տե­ցում­ ներ: Ես ա­ սա­ ցի, որ մեզ հա­ մար, օ­րի­նակ, ըն­դու­նե­լի կլի­ներ

փաս­տա­ցիո­րեն՝ de facto ան­ կախ, ի­րա­վա­կա­նո­րեն՝ de jure ոչ Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում կար­ գա­վի­ճա­կը, և այդ ա­ռու­մով ար­ ժե մտա­ծել մերձդ­նեստր­յան հա­ կա­մար­տու­թյան պա­րա­գա­յում ա­ռա­ջարկ­վող «ընդ­հա­նուր պե­ տու­թյան» մեկ այլ տար­բե­րա­կը կի­րա­ռե­լու մա­սին, ո­րը Ղա­րա­ բա­ղի և Ադր­բե­ջա­նի միջև հո­րի­ զո­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ կա­պա­հո­վի: Այդ եր­կար հան­դի­պու­մից հե­ տո մեր բո­լո­րի տպա­վո­րու­թյունն այն էր, որ ռու­ սա­ կան կող­ մի սկզբնա­կան դիր­քո­րոշ­ման հա­ մե­ մատ ինչ-որ բան փոխ­ վեց: Եր­կար սպա­սե­լու անհ­րա­ժեշ­ տու­ թյուն չե­ ղավ, որ մեր այս են­թադ­րու­թյու­նը հաս­տատ­վի. դրա­նից հե­տո Պ­րի­մա­կո­վը մեկ­ նեց Բա­քու՝ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ ղի հար­ցով բա­նակ­ցե­լու: 1998թ. նո­յեմ­բե­րին Մինս­կի խմբի հա­ մա­նա­խա­գահ­նե­րը կող­մե­րին ներ­կա­յաց­րին «ընդ­հա­նուր պե­ տու­թյան» ա­ռա­ջար­կը: Հա­յաս­տանն ու Ղա­րա­բա­ղը նոր էին պատ­րաստ­վում կար­ծիք հայտ­նել փաս­տաթղ­թի առն­չու­ թյամբ, երբ Ադր­բե­ջանն այն­պես հապ­ճեպ ու կտրուկ մեր­ժեց այն, որ ար­ դեն ա­ նի­ մաստ էր ինչ-որ բան ա­սել: Ի­հար­կե, «ընդ­հա­նուր պե­տու­թյան» վե­րա­բեր­յալ փաս­ տա­թուղ­թն ըն­դու­նե­լի չէր նաև հայ­կա­կան կող­մի հա­մար, չնա­ յած որ դրա­նում փորձ էր ար­վում Ադր­բե­ջա­նի ու Լեռ­նա­յին Ղա­րա­ բա­ղի միջև զուտ հո­րի­զո­նա­կան կա­պեր հաս­տա­տել, դրա մի քա­ նի դրույթ­ներ Ղա­րա­բա­ղին լուրջ կախ­վա­ծու­թյան մեջ էին դնում Ադր­բե­ջա­նից: Սա­կայն, մեծ հաշ­ վով, դա ևս մեկ կարևո­րա­գույն քայլ էր լի­սա­բոն­յան ըն­կա­լում­ նե­րը և մի­ջազ­գա­յին հան­րու­ թյան կող­մից տա­րած­քա­յին ամ­ բող­ջա­կա­նու­թյան գե­րա­կա­յու­ թյան վե­րա­բեր­յալ կարծ­րա­տի­պը վե­րաց­նե­լու ճա­նա­պար­հին:  n


| № 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ.

4 | Օրակարգ

Քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը պաշտ­պա­նում է հան­րա­յին շա­հը Տա­րոն Մար­գար­յա­նը՝ Մաշ­տո­ցի այ­գու մա­սին

Մար­գար­յա­նը պա­տաս­խա­նել է. «Քա­նի որ Մաշ­տո­ցի հա­րա­կից պու­րա­կում տե­ղադ­րվող կրպակ­ նե­րը լի­նե­լու էին հա­մայն­քա­ յին սե­փա­կա­նու­թյուն, և հ­նա­րա­ վո­րու­թյուն էր լի­նե­լու, որ ե­րեք տար­վա ըն­թաց­քում այդ կրպակ­ նե­րն ա­պա­մոն­տա­ժեինք, իսկ ե­թե այլ տա­րածք­նե­րում հատ­ կա­ցում ­ն եր ի­րա­կա­նաց­նեինք, ա­սենք՝ Ձ­կան խա­նու­թի գետ­ նան­ցու­մում, ա­պա այն­տեղ ան­ ցու­ղի­նե­րը, ո­րոնք նեղ են, ա­վե­ լի ան­հար­մա­րա­վետ կլի­նեին մեր բնա­կիչ­նե­րի հա­մար: Քա­նի որ սե­փա­կա­նա­տե­րե­րի հետ ձեռք էինք բե­րել ա­վե­լի կարճ ժամ ­կ ե­ տով պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն, հար­մար գտանք, որ այդ պու­րա­ կի հա­րա­կից տա­րած­քում ա­ռանց ծա­ռե­րին վնա­սե­լու տե­ղադ­րել այդ կրպակ­նե­րը: Փոխ­հա­տուց­ ման տար­բե­րակն էլ ենք քննար­ կել սե­փա­կա­նա­տե­րե­րի հետ, բայց դրանք այն­ քան մեծ գու­ մար­ներ են, որ քա­ղա­քա­պե­տա­ րա­նի բյու­ջեն այդ հնա­րա­վո­րու­ թյու­նը չու­նի»: ­Քա­ղա­քա­պե­տը, ո­րը օ­րեր ա­ռաջ Մաշ­տո­ցի այ­գում կրպակ­ նե­րի տե­ղադր­ման դեմ պայ­քա­ րող ակ­տի­վիստ­նե­րին կոչ էր ա­րել հար­գել մաս­նա­վոր շա­ հը, «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դիո­կա­յա­ նի հետ զրույ­ցում ա­սել է, որ քա­ ղա­քա­պե­տա­րա­նը ա­ռաջ­նա­հերթ պաշտ­պա­նում է հան­րա­յին շա­հը:

«Մենք կրպակ­նե­ րը փոր­ձել ենք այդ­տեղ տե­ղադ­ րել՝ չվնա­սե­լով և Yerevan.am

Մաշ­տո­ցի այ­գում տե­ղադր­վող կրպակ­նե­րի սե­փա­կա­նա­տե­րե­րը մինչև 2028թ. վար­ձա­կա­լու­թյան պայ­մա­նագ­րեր ու­նեն, սա­կայն նրանց հետ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­ րի արդ­յուն­քում պայ­մա­նա­վոր­ վա­ ծու­ թյուն է ձեռք բեր­ վել «Հին Երևան» ծրագ­ր�� ի­րա­կա­նաց­ման ժա­մա­նակ՝ մոտ ե­րեք տա­րուց, կրպակ­նե­րը նո­րից տե­ղա­փո­խել այլ վայր:  Այս մա­սին «Ա­զա­տու­ թյուն» ռա­դիո­կա­յա­նի «Տե­սա­կետ­ նե­րի խաչ­մե­րուկ» հա­ղոր­դա­շա­րի շրջա­նա­կում ա­սել է Երևա­նի քա­ ղա­քա­պետ Տա­րոն Մար­գար­յա­նը: «Ինչ վե­րա­բե­րում է մյուս կրպակ­նե­րին, ո­րոնք 2011թ. ա­պա­ մոն­տաժ­վել են, ա­պա դրանք հիմ ­ն ա­կա­նում ժամ ­կ ե­տանց և լք­ յալ կրպակ­ներ էին: Ե­թե 700-800 կրպակ­ներ են ա­պա­մոն­տաժ­վել 2011թ., դրանց 90 տո­ կո­ սը լքյալ կրպակ­ներ էին: Մ­նա­ցա­ծը գոր­ ծող, բայց ժամ ­կե­ տանց կրպակ­ ներ էին: Բայց ու­ նեինք նաև կրպակ­ներ, ո­րոնց կար­գա­վի­ճա­ կը պետք է վե­րա­նա­յեինք, քա­նի որ դրանք դեռ ժամ ­կ ե­տի մեջ էին, և փոր­ձե­լու ենք նաև այդ սե­փա­ կա­նա­տե­րե­րի և վար­ձա­կալ­նե­րի հետ բա­նակ­ցել, որ ի­րենց խնդիր­ նե­րին էլ ան­պայ­ման լու­ծում տանք»,– ա­սել է քա­ղա­քա­պե­տը: ­Հար­ցին, թե արդ­յոք հնա­րա­ վոր չէր փոխ­հա­տու­ցել կրպակ­ նե­րի սե­փա­կա­նա­տե­րե­րին կամ նրանց այլ տա­րածք հատ­կաց­նել,

«Մենք հաս­ կա­ նում ենք, որ այդ պու­ րա­ կում պետք է բա­ րե­ կարգ­ման ծրա­գիր ի­րա­կա­նաց­ նենք, այ­գին վե­րա­կա­ռու­ցենք և «Հին Երևա­ ն»-ին կա­ պենք: Մենք կրպակ­նե­րը փոր­ձել ենք այդ­տեղ տե­ղադ­րել՝ չվնա­սե­լով և հար­ գե­լով հան­րա­յին շա­հը»,– ա­սել է Տա­րոն Մար­գար­յա­նը: Երևա­նի քա­ղա­քա­պետն ա­սել է, որ ի­ րենք դի­ մել են ոս­ տի­ կա­ նու­թյան օգ­նու­թյա­նը, քա­նի որ ակ­տի­վիստ­նե­րը խան­գա­րել են հա­սա­րա­կա­կան կար­գը, փոր­ձել են վի­րա­վո­րել շի­նա­րար­նե­րին: Հար­ցին, թե ին­չու կրպակ­նե­րի

կա­ռու­ցու­մը ի­րա­կա­նաց­վեց գի­ շե­ րով, երբ այ­ գին հսկող բնա­ պահ­պան­նե­րն ար­դեն տուն էին գնա­ցել, Մար­գար­յա­նը պա­տաս­ խա­նել է, որ դրան­ք ըն­դա­մե­նը «հեր­թա­փո­խով կա­տար­ված աշ­ խա­տանք­ներ են ե­ղել»: ­Տա­րոն Մար­գար­յա­նը դրա­կան է ար­տա­հայտ­վել բնա­պահ­պան ակ­տի­վիստ­նե­րի մա­սին՝ ա­սե­լով, որ նրանց «գրան­տա­կեր­ներ» չի հա­մա­րում, սա­կայն ա­սել է նաև, որ այ­գում հեր­թա­պա­հու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու կա­րիք չկա, քա­ նի որ այն­տեղ շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­ներ չեն կա­տար­վում:

հար­գե­լով հան­ րա­յին շա­հը»,– ա­սել է Տա­րոն Մար­գար­յա­նը:

«Այն­տեղ ի­րա­կա­նում կան ե­րի­ տա­սարդ­ներ, ով­քեր ստա­ցավ են կա­նա­չի և բ­նա­պահ­պա­նու­թյան հա­մար: Բայց այդ սրտա­ցա­վու­ թյու­նը չպետք է նման ձևով ցույց տան»,– ա­սել է նա: ­Հար­ցին, թե արդ­յոք քա­ղա­քա­ պե­ տը պատ­ րաստ է այ­ գու հար­ ցում փոխ­զի­ջում ­ն ե­րի գնա­լու, Մար­գար­յա­նը պա­տաս­խա­նել է. «Փոխ­ զի­ ջու­ մը երևի այլ ձև­է հնչում, ես պատ­րաստ եմ քննար­ կել, ես պատ­ րաստ եմ ծրագ­ րեր ի­րա­կա­նաց­նել բո­լոր բնա­պահ­ պա­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րի հետ»:  n


№ 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ. |

Փողեր | 5

Գ­նե­րի ներկ­րում

դոլար/դրամ

385 375

Փետր­վա­րի վեր­ջին ներ­քին շու­կա­յում ալ­յու­րի թան­կա­ցու­մը 5-9%ով ա­վե­լի շատ պայ­մա­նա­վոր­ված է ոչ թե հա­մաշ­խար­հա­յին շու­ կա­յի գնե­րով, այլև սպա­սում­ն ե­րով և շու­կա­յի բարձր կենտ­րո­ նաց­վա­ծու­թյամբ։ Փետր­վա­րին հուն­վա­րի հա­մե­մատ գրանց­վել է ցո­ րե­ նի գնե­ րի մոտ 25% աճ, բայց այդ ըն­ թաց­ քում Հա­ յաս­ տան ներկր­վել է ըն­դա­մե ­նը 10 հազ. տոն­նա ցո­րեն կամ տար­վա ա­ռա­ ջին եր­կու ամս­վա ընդ­հա­նուր ներկ­րում­ն ե­րի 13%-ը։ 78,5 հազ. տոն­ նա ցո­ րեն, ո­ րից ըն­դա­մե ­նը 10 հազ. տոն­նան կամ 13%-ն է ներկր­վել փետր­վա­րին։ Ե­ թե հաշ­ վի առ­ նենք, որ Ռու­ սաս­տա­նից Հա­յաս­տան բեռ­նա­ փո­խադ­րում ­ն ե­րի տևո­ղու­թյու­նը շուրջ մեկ ա­միս է, ա­պա ստաց­ վում է, որ Ռու­սաս­տա­նում ցո­րե­ նի փետր­վար­յան գնե­րի ա­ճը դեռ Հա­յաս­տան չի հա­սել։ Սա էլ նշա­ նա­կում է, որ Հա­յաս­տա­նի ներ­ քին շու­կա­յում և մա­տա­կա­րար երկ­րում ար­ձա­նագր­ված գնե­րի ա­ճի միջև ուղ­ղա­կի կապ չկա։ Հա­յաս­տան ներկր­ված ցո­րե­նի հիմ ­նա­ կան մա­ սը ձեռք է բեր­ վել դեկ­տեմ­բե­րին և հուն­վա­րին, երբ Ն­յու Յոր­քի ապ­րան­քա­յին բոր­սա­ յում 1 տոն­նա ցո­րե­նի գի­նը տա­ տան­վում էր $210-240-ի սահ­ման­ նե­ րում։ Բա­ ցի այդ, հաշ­ վի առ­ նե­ լով, որ 2011թ. նա­ խորդ տար­ վա հա­մե­մատ 12 հազ. տոն­նա­յով ա­վե­լի ցո­րեն է ներկր­վել, և ան­ ցած տար­վա չո­րրորդ ե­ռամս­յա­ կում ներկր­վել է 80 հազ. տոն­նա, ստաց­վում է, որ մո­տա­վոր հաշ­ վարկ­նե­րով ան­ցած տար­վա­նից մնա­ ցել է մոտ 50 հազ. տոն­ նա ա­վել է­ժան ցո­րե­նի պա­շար։ Փաս­տա­ցի, բո­լոր ցու­ցա­նիշ­ նե­րից երևում է, որ թանկ ցո­րե­ նի լուրջ ծա­ վալ­ ներ դեռևս չեն ներկր­վել, և տն­տե­սա­վա­րող­նե­րի

Բեն­զի­նից՝ գա­զի հոտ ‹‹‹ էջ 1 քա­նի որ նվա­զում են ի­րաց­ման ծա­վալ­նե­րը։ Ե­թե ան­ցած տա­ րի Հա­յաս­տա­նում բեն­զի­նով աշ­ խա­տող ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րի թի­ վը 30-35% էր, ա­ պա ներ­ կա­ յում այդ թի­վն ար­ դեն 20-25% է»,– ա­սա­ցին ըն­կե­րու­թյու­նում։ Թեև կան­խա­տես­վում է, որ այս տա­րի հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­ սու­թյան ա­ճի տեմ­պը կդան­դա­ ղի, ին­չը նշա­նա­կում է, որ կնվա­ զի նաև նավ­թի պա­հան­ջար­ կը, այս տար­վա եր­կու ա­միս­նե­ րին նավ­թի գնե­րը ձևա­վո­րել են ա­ճի վար­քա­գիծ։ Այ­սօր և ա­ռա­ջի­ կա­յում նավ­թի մի­ջազ­գա­յին գնե­ րի ձևա­վոր­ման վրա ա­վե­լի շատ ազ­դե­ցու­թյուն են թող­նում ոչ թե ա­ռա­ջար­կի և պա­հան­ջար­կի, այլ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան գոր­ծոն­ նե­րը: Այդ գոր­ծոն­նե­րից է, մաս­ նա­վո­րա­պես, Եվ­րա­միու­թյան կող­մից Ի­րա­նից նավ­թի ներ­մուծ­ ման նկատ­մամբ սահ­մա­նա­փակ­ ման կի­րա­ռու­մը, Ի­րա­նի կող­մից Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի (ո­րով անց­ նում է նավ­թի հա­մաշ­խար­հա­յին ար­տա­հան­ման մոտ 30%-ը) հնա­ րա­վոր փա­կումը կամ նույ­նիսկ դրա սպառ­նա­լի­քը։ Է­ներ­գե­տի­կա­յի մի­ջազ­գա­յին գոր­ծա­կա­լու­թյան գնա­հա­տում­ նե­րի հա­մա­ձայն՝ 2012թ. նավ­թի

մի­ջազ­գա­յին գնե­րը կա­յու­նաց­ ման և նույ­ նիսկ թույլ է­ ժա­ նաց­ ման մի­տում ­ն եր կու­նե­նան, և Brent տե­սա­կի նավ­թի 1 բա­րե­լի (159 լ) մի­ջին գի­նը կձևա­վոր­վի $107-ի սահ­ման­նե­րում: Որ նավ­թի գնե­րը պայ­մա­նա­ վոր­ված են աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­ կան գոր­ծոն­նե­րով, ցույց է տա­ լիս նաև դրանց ե­րեկ­վա վար­քա­ գի­ծը։ ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­մա­յի կի­րակ­նօր­յա հայ­տա­ րա­րու­թյու­նը, որ ԱՄՆ-ը և Իս­րա­ յե­լը դի­վա­նա­գի­տա­կան ճա­նա­ պար­հով ցան­կա­նում են հաս­նել, որ Ի­րա­նը հրա­ժար­վի մի­ջու­կա­ յին ծրագ­ րից, բայց չեն բա­ ցա­ ռում ռազ­մա­կան սցե­նա­րը, հան­ գեց­ րել է նավ­ թի գնե­ րի 0,25% բարձ­րաց­ման։ Ու­շագ­րավ է Հա­յաս­տա­նում բեն­զի­նի թան­կաց­ման և ԱԳԼՃԿնե­րի կող­մից գա­զի ի­րաց­ման ծա­վալ­նե­րի դի­նա­մի­կան: Այս­ պես, ե­թե 2010թ. բեն­զի­նը թան­ կա­ցել է 13,1%-ով, 2011թ.՝ 17,7%ով, ա­պա, հա­մա­պա­տաս­խա­նա­ բար, 2010թ. ԱԳԼՃԿ-նե­րի վա­ճա­ ռած գա­զի ծա­վալ­ներն ա­վե­լա­ցել են 4,2%-ով, իսկ 2011թ.՝ 14%-ով: Ան­ցած տա­րի Հա­յաս­տան ներկր­ վել է 357,8 հազ. տոն­ նա նավ­ թամ­թերք կամ 2010թ. հա­մե­մատ 6%-ով պա­կաս։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

0.21 q 0.05%

395

Ներկ­րող­նե­րը ոտն ա­ռաջ ար­ձա­գան­քում են ցո­րե­նի վարքագծին

Տն­տե­սա­կան մրցակ­ցու­թյան պաշտ­պա­նու­թյան պե­տա­կան հանձ­նա­ժո­ղովն (ՏՄՊՊՀ) ան­ ցած շա­բաթ ար­ձա­նագ­րել էր, որ ներ­քին շու­կա­յում ալ­յու­րը թան­ կա­ցել է մոտ 9%-ով: Հանձ­նա­ժո­ ղո­վը շտա­պել էր հայ­տա­րա­րել, որ վեր­լու­ծա­կան խմբի մաս­նա­ գետ­ներն ու­սում ­ն ա­սի­րել են մի­ ջազ­գա­յին շու­կա­յի զար­գա­ցում­ նե­րը և պար­զել, որ ցո­րե­նի շու­ կա­յում այս տար­վա փետր­վա­րին հուն­վա­րի հա­մե­մատ գրանց­վել է մոտ 25% գնաճ. ե­թե Ռու­սաս­տա­ նում ցո­րե­նի գի­նը հուն­վա­րին $210 էր, ա­ պա փետր­ վա­ րի վեր­ ջին՝ $275: Փաս­տո­րեն, ՏՄՊՊՀ-ն ե­թե ոչ ուղ­ղա­կի, ա­պա ա­նուղ­ղա­կի ներ­ քին շու­կա­յում գնե­րի բարձ­րա­ ցու­մը հա­մա­րում է հիմ ­ն ա­վոր­ ված, քա­նի որ ներ­քին շու­կա­յում ալ­յու­րի գնե­րն ա­վե­լի մեղմ են ա­ճել, քան Ռու­սաս­տա­նում՝ ցո­ րե­նի գի­նը։ Մ­յուս կող­մից՝ գնե­րի ա­ճը հիմ­ նա­վոր­ված հա­մա­րե­լու հա­մար պետք է հաս­կա­նալ, թե Ռու­սաս­ տա­նում գնե­րի փո­փո­խու­թյան պայ­ման­նե­րում որ­քան ցո­րեն է ներկր­վել Հա­յաս­տան։ Ըստ Պե­ տա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի կո­մի­տեի տվյալ­նե­րի՝ այս տար­վա հուն­ վար-փետր­վա­րին ներկր­վել է

388.72

365 355 05.09

05.03

05.12

եվրո/դրամ

512.68

2.73 q 0.53%

540 520

Ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ Ռու­սաս­տա­նից Հա­յաս­տան բեռ­նա­փո­խադ­րում ­ն ե­րի տևո­ղու­ թյու­նը շուրջ մեկ ա­միս է, ա­պա ստաց­վում է, որ Ռու­սաս­տա­նում ցո­րե­նի փետր­վար­յան

500

գնե­րի ա­ճը դեռ Հա­յաս­տան չի հա­սել:

կող­մից ներ­քին շու­կա­յում ալ­յու­րի գնե­րի բարձ­րա­ցու­մը հիմ ­ն ա­կա­ նում պայ­մա­նա­վոր­ված է միայն սպա­սում ­ն ե­րով։ Ընդ ո­րում՝ այդ սպա­սում ­ն ե­րը հիմն­ված են ոչ թե լուրջ վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րի, այլ պար­զա­պես կար­ճա­ժամ ­կ ետ հատ­վա­ծում շու­կա­յում տե­ղի ու­ նե­ցող գոր­ծըն­թաց­նե­րի վրա։ Ի­հար­կե, այս տար­վա եր­կու ամս­վա ըն­թաց­քում, ինչ­պես նաև մար­տի ա­ռա­ջին օ­րե­րին ցո­րե­ նի գնե­րն ու­նե­ցել են տա­տա­նո­ ղա­կան վար­քա­գիծ՝ ա­ճի մի­տու­ մով։ Մ­յուս կող­մից՝ պետք է հաշ­ վի առ­նել, որ բոր­սա­նե­րում ցո­ րե­նի ներ­կա­յիս գի­նը գտնվում է ան­ցած տար­վա սեպ­տեմ­բեր­յան մա­կար­դա­կին։ Ն­շենք, որ սո­վո­ րա­բար ձմռան և գար­նան ա­ռա­ ջին եր­կու ա­միս­նե­րին, սե­զո­նայ­ նու­թյամբ պայ­մա­նա­վոր­ված, ցո­ րե­նի գնե­րի աճ է ար­ձա­նագր­ վում, բայց ի տար­բե­րու­թյուն ան­ ցած տար­ վա այս նույն ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծի՝ ներ­կա­յում 1 տոն­նա ցո­րե­նի գի­նը մոտ $100ով ցածր է։

Ս­պա­սում ­ն ե­րով պայ­մա­նա­ վոր­ված՝ գնե­րի բարձ­րա­ցումն ըն­դու­նե­լի կլի­ներ, ե­թե ալ­յու­ րի շու­կան լի­ներ մրցակ­ցա­յին։ Բայց Հա­յաս­տա­նի ալ­յու­րի շու­ կա­յի 81,7%-ը կենտ­րո­նա­ցած է եր­կու ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի՝ «Ա­լեքս Գ­րիգ»-ի (մաս­նա­բա­ժի­նը՝ 47,3%) և «Մա­նա­նա գրեյն»-ի (մաս­նա­ բա­ժի­նը՝ 34,4%) ձեռ­քում։ Այդ ըն­ կե­րու­թյուն­ներն ըստ էու­թյան ան­մի­ջա­պես «ա­պա­հո­վագր­ վում» են հա­մաշ­խար­հա­յին շու­ կա­յի գնե­րի նույ­նիսկ չնչին տա­ տա­նում ­ն ե­րից և ներ­քին շու­կա­ յում բարձ­րաց­նո��մ գնե­րը։ Բայց ի տար­բե­րու­թյուն նա­խորդ տա­ րի­նե­րի, երբ ներ­քին շու­կա­յում գներն ա­ վե­ լի մեծ չա­ փով էին բարձ­րաց­նում, քան հա­մաշ­խար­ հա­յին շու­կա­յում, ներ­կա­յում ըն­ կե­րու­թյուն­ներն «ա­վե­լի խե­լա­ցի» մո­տե­ցում են ցու­ցա­բե­րում՝ գնե­ րի ոչ հա­մա­չափ բարձ­րա­ցմամբ ա­պա­հո­վում են «ար­դա­րաց­ված» գնե­րի տե­սա­նե­լիու­թյուն և խու­ սա­փում պատ­ժե­լի լի­նե­լուց։  n Ռու­բեն Սի­մոն­յան

480 05.09

05.12

ռուբլի/դրամ

05.03

13.25

0.01 q 0.08%

13,50 12,80 12,10 11,40 05.09

05.12

եվրո/դոլար

1.319

05.03 0.00 q 0.10%

1,46 1,39 1,32 1,25 05.09

05.12

WTI Brent

նավթ

05.03

106.22 0.48 q 0.45% 123.77 0.12 p 0.10%

US$/bbl.

125

100

75 05.09 ոսկի

05.03

05.12

կբ 100 հհ comex

1714.9 53.4 q 3.02% 1699 10.8 q 0.63%

US$/t oz.

1900

1650

1400 05.09

(comex)

պղինձ

05.12

8542

05.03 62.8 q 0.73%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300 6500 05.09 ցորեն

(cbt)

05.12

247.10

05.03 0.73 q 0.30%

US$/tonne

330 290 250 210 05.09

05.12

05.03

Տվյալները վերցված են 5.03, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ.

6 | Մեծ փողեր

Դա­դար ճգնա­ժա­մում Եվ­րո­պան ամ­փո­փում է գար­նա­նա­յին գա­գա­թա­ժո­ղո­վի արդ­յունք­նե­րը

«Վա­տա­գույնն անց­յա­լում է». գա­ գա­թա­ժո­ղո­վի ըն­թաց­քում հենց այս ար­տա­հայ­տու­թյունն է ա­մե­ նից շատ հնչել։ «Սա 2011թ. օ­գոս­ տո­սից ի վեր ա­ռա­ջին ան­գամ է, երբ մենք ոչ ճգնա­ժա­մա­յին գա­ գա­թա­ժո­ղով ենք հրա­վի­րում»,– հայ­տա­րա­րել է Ֆ­րան­սիա­յի

Հեր­ման վան Ռոմ­պե­յը ԵՄ uk.reuters.com

Եվ­րո­գո­տու պարտ­քա­յին ճգնա­ ժա­մի սուր փու­լը հաղ­թա­հար­ ված է, մար­ տի 1-2-ը Բր­ յու­ սե­ լում կա­յա­ցած գար­նա­նա­յին գա­գա­թա­ժո­ղո­վի արդ­յունք­ ներն են ամ­փո­փել Եվ­րա­միու­ թյան ա­ռաջ­նորդ­նե­րը։ Եվ­րո­ պա­կան կենտ­րո­նա­կան բան­կի (ԵԿԲ) գու­մա­րա­յին խթա­նում­ նե­րից և Հու­նաս­տա­նին ֆի­ նան­սա­կան օգ­նու­թյան երկ­ րորդ տրան­շի հաս­տա­տու­մից հե­տո Եվ­րո­պան ճգնա­ժա­մա­ յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից ան­ ցում է կա­տա­րում ա­ճի քա­ղա­ քա­կա­նու­թյան, վստա­հեց­րել են Բր­յու­սե­լում։ Այ­դու­հան­դերձ, Իս­պա­նիա­յում և Նի­դեռ­լանդ­ նե­րում թե­րա­հա­վատ են, թե տնտե­սա­կան ա­ճը հնա­րա­ վոր է հա­մա­տե­ղել խնա­յո­ղա­ կան բյու­ջեի հետ, ինչ պար­տա­ վո­ րեց­ նում է ԵՄ 25 երկ­ րների ա­ռաջ­նորդ­նե­րի ստո­րագ­րած Բ­յու­ջե­տա­յին պակ­տը։

նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­զին՝ հա­վե­լե­լով, որ տա­րա­ծաշր­ջա­ նում տնտե­սա­կան լար­վա­ծու­ թյան թու­լաց­մա­նը նպաս­տել է Հու­նաս­տա­նին €130  մլրդ տ­րան­ շի հատ­կաց­ման ո­րո­շու­մը, ինչ­ պես նաև եվ­րո­պա­կան բան­կե­ րին ԵԿԲ-ի 3-ամ­յա վար­կե­րը՝ €1 տրլն­ ընդ­հա­նուր ար­ժո­ղու­թյամբ։ Հին աշ­խար­հում պարտ­քե­րի կրճատ­ման պա­տաս­խա­նատ­վու­ թյունն այ­սու­հետ դրված է լի­նե­լու ԵՄ ան­դամ 25 պե­տու­թյուն­նե­րի

ստո­րագ­րած Բ­յու­ջե­տա­յին պակ­ տի ու­սե­րին (պակ­տին հրա­ժար­ վել են միա­նալ Մեծ Բ­րի­տա­նիան և Չե­խիան)։ Այն պար­տա­վո­րեց­ նում է բյու­ջեի կա­ռուց­ված­քա­յին ա­ռա­վե­լա­գույն դե­ֆի­ցի­տը պահ­ պա­նել ան­վա­նա­կան ՀՆԱ-ի 0,51%-ի մա­կար­դա­կում, ե­թե երկ­ րի պետ­պարտ­քը չի գե­րա­զան­ ցում ՀՆԱ-ի 60%-ը։ ԵՄ երկր­նե­րը բա­լանս­նե­րը պետք է կար­գի բե­ րեն մինչև 2014թ. հուն­ վա­ րի 1-ը (նպա­տա­կա­յին ցու­ցա­նիշ­նե­րը

երկր­նե­րին կոչ է ա­րել հնա­րա­վո­ րինս ա­րագ հաս­ տա­տել Բ­յու­ջե­ տա­յին պակ­տը։

խախ­տե­լու դեպ­քում պե­տու­ թյուն­նե­րը կա­րող են տու­գան­վել ՀՆԱ-ի 0,1%-ի չա­փով)։ Պակ­տում ամ­րագր­ված պայ­ման­նե­րը պար­ տա­դիր են լի­նե­լու միայն եվ­րո­գո­ տու երկր­նե­րի հա­մար։ Մ­յուս ու­ թի հա­մար դրանք միայն խորհր­ դատ­վա­կան բնույթ են կրե­լու։ Ն­շենք, որ բյու­ջե­տա­յին պակ­ տի ու­ ժի մեջ մտնե­ լու հա­ մար անհ­ րա­ ժեշտ է, որ այն հաս­ տատ­վի եվ­րո­գո­տու առն­ վազն 12 երկ­րի կող­մից։ Ա­ռայժմ

միայն Իռ­լան­դիան է հայ­տա­րա­ րել հա­մա­ձայ­նա­գի­րը հան­րաք­ վեի դնե­լու մտադ­րու­թյան մա­ սին։ Ակն­ կալ­ վում է, որ մյուս երկր­նե­րում այն կհաս­տատ­ վի ազ­գա­յին խորհր­դա­րան­նե­րի մա­կար­դա­կով։ Բ­յու­ջե­տա­յին պակ­տը ո­րո­շա­ կի ան­հանգս­տու­թյուն է ա­ռա­ ջաց­րել Իս­պա­նիա­յում և Նի­ դեռ­լանդ­նե­րում։ Պաշ­տո­նա­ կան Մադ­րիդն ու Ամս­տեր­դա­ մը շտա­պել են հայ­տա­րա­րել, թե ա­ռանց խիստ խնա­յո­ղու­ թյան նոր մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի հա­ զիվ թե ի­րա­տե­սա­կան են պակ­ տում սահ­ման­վող նպա­տա­կա­ յին ցու­ցա­նիշ­նե­րը։ «Իս­պա­նիան պետք է հար­գի այն նպա­տակ­նե­րը, ո­րոնց տակ ստո­րագ­րել է»,– գա­գա­թա­ժո­ղո­ վում հայ­տա­րա­րել է Եվ­րախմ­ բի ղե­կա­վար Ժան-Կ­լոդ Յուն­կե­ րը։ Եվ­րա­խորհր­դի նա­խա­գահ Հեր­ ման վան Ռոմ­ պե­ յը ԵՄ բո­ լոր երկր­նե­րին կոչ է ա­րել հնա­ րա­վո­րինս ա­րագ հաս­տա­տել Բ­յու­ջե­տա­յին պակ­տը։ Փոր­ձա­ գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ դժվար թե Բր­յու­սե­լը հա­նուն Իս­պա­նիա­ յի և Նի­դեռ­լանդ­նե­րի զի­ջում ­ն ե­ րի գնա, թեև փոխ­զիջ­ման հնա­ րա­վո­րու­թյու­նը պետք չէ լիո­վին բա­ցա­ռել։  n

նե­րը $2  մլրդ կ­ներդ­նեն ԱՄԷ նավ­թարդ­յու­նա­ հան­ման ո­լոր­ տում։

iraqenergy.org

Հա­րավ­կո­րեա­ցի­

Կո­րեան փո­խում է նավ­թը Արև­մուտ­քի ճնշման տակ Սեուլն Ա­րա­բա­կան Է­մի­րու­թյուն­նե­րը նա­խընտ­րել է Ի­րա­նից Հա­րա­վա­յին Կո­րեան $2   մլրդ կ­ներդ­նի Ա­րա­բա­կան Միաց­ յալ Է­մի­րու­թյուն­նե­րի (ԱՄԷ) նավ­թարդ­յու­նա­հան­ման ո­լոր­ տում, հա­ ղոր­ դում է Agence France-Presse-ը։

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

Նա­խագ­ծում կո­րեա­կան կող­մը կներ­կա­յաց­նեն Korea National Oil Corp (KNOC) պե­տա­կան ըն­կե­րու­ թյունն ու GS Energy-ն։ Վեր­ ջին­ ներս ԱՄԷ-ի Abu Dhabi National Oil պե­տա­կան ըն­կե­րու­թյան հետ հիմ ­ն ած հա­մա­տեղ ձեռ­նար­կու­ թյու­նում կտնօ­րի­նեն բաժ­նե­ տոմ­սե­րի 40%-ը: Բաժ­նե­տոմ­սե­րի 60%-ա­նոց փա­թե­թը կպատ­կա­նի Abu Dhabi National Oil-ին։ Ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը մտա­դիր են ԱՄԷ ե­րեք հան­քա­վայ­րե­րից օ­րա­ կան 43 հազ. բա­րել նավթ արդ­յու­ նա­հա­նել, ո­րից 17 հազ-ը կանց­նի կո­րեա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րին։

Հա­մա­ձայ­նագ­րի գոր­ծո­ղու­թյան ժամ ­կ ե­տը ե­րե­սուն տա­րի է։ Անհ­ րա­ժեշտ են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­ րի շի­նա­րա­րու­թյու­նը կմեկ­նար­կի մոտ ա­պա­գա­յում, նավ­թի արդ­ յու­նա­հա­նու­մը՝ 2014թ.։ Հե­տաքրք­րա­կան է, որ Հա­րա­ վա­յին Կո­րեան նավ­թի ներկր­ ման ծա­վալ­նե­րով աշ­խար­հում զբա­ղեց­նում է հին­գե­րորդ տե­ղը։ 2012թ. հուն­վա­րին եր­կի­րը հար­ կադր­ված կրճա­տել է Ի­րա­նից ներկր­վող ած­խաջ­րա­ծին­նե­րի ծա­վա­լը՝ պայ­մա­նա­վոր­ված Արև­ մուտ­քի կող­մից պաշ­տո­նա­կան Թեհ­րա­նի նկատ­մամբ պատ­ժա­ մի­ջոց­նե­րի խստաց­մամբ։ Այս պայ­ման­նե­րում Հա­րա­վա­ յին Կո­րեա­յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը ստիպ­ ված են նավ­ թի ներկր­ ման նոր աղբ­ յուր­ ներ փնտրել՝ շա­րու­նա­կե­լով նաև ար­տերկ­ րում նավ­թա­յին ակ­տիվ ­ն ե­րի

դի­վեր­սի­ֆի­կաց­ման քա­ղա­քա­կա­ նու­թյու­նը։ Այս­պես՝ 2011թ. մար­տին KNOC-ը մոտ կես մի­լիարդ դո­լա­ րով ձեռք է բե­րել Ղա­զախս­տա­նի Altius Holdings-ի բաժ­նե­տոմ­սե­րի 95%-ա­նոց փա­թե­թը։ Այս ըն­կե­րու­ թյանն է պատ­կա­նում Ղա­զախս­ տա­նում նավ­թա­յին հան­քա­վայ­րե­ րի շա­հա­գործ­ման ի­րա­վուն­քը։ Ա­վե­լի վաղ KNOC-ը $1,55  մլրդ էր ներդ­ րել ԱՄՆ-ի Տե­ խաս նա­ հան­գում ած­խաջ­րա­ծին­նե­ րի թեր­թա­քա­րա­յին արդ­յու­նա­ հան­ման նա­խագ­ծում՝ Anadarko ըն­կե­րու­թյան հետ հա­մա­տեղ։ 2009թ. KNOC-ը $450  մլն­-ով գնել էր պե­րո­ւա­կան Petro-Tech Peruana-ի 50%-ա­նոց մաս­նա­բա­ ժի­ նը և $3,9   մլրդ վ­ ճա­ րել կա­ նա­դա­կան Harvest Energy Trust-ի հա­մար։  n Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը


№ 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ. |

Աշխարհ | 7

Ս­պաս­ված նստաշր­ջա­նի ա­նակն­կալ­նե­րը Չի­նաս­տա­նում հա­վաք­վել են ժո­ղովր­դա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը

Faz.de

Ե­րեկ Պե­կի­նում մեկ­նար­կել է Ժո­ղովր­դա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մա­չի­նա­կան ժո­ղո­վի նստաշր­ջա­նը։ Այն ա­ռա­վել ու­շագ­րավ է, քա­ նի որ վեր­ ջինն է ներ­ կա­ յիս ղե­ կա­ վար կազ­ մով և տե­ ղի է ու­ նե­նում Չի­նաս­տա­նի կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան՝ այս տար­ վա հոկ­տեմ­բե­րին կա­յա­նա­լիք հա­մա­գու­մա­րի նա­խա­շե­մին, ո­րի ըն­ թաց­քում, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, կփոխ­վի կու­սակ­ցու­թյան ղե­կա­վա­րու­թյու­նը։ Ակն­կալ­վում է, որ երկ­րի ներ­կա­յիս նա­խա­գահ Հու Ձին­թաո­յին կփո­խա­րի­նի փոխ­նա­խա­գահ Սի Ց­զին­պի­նը։

Վեն Ցզ­յա­բաո­յի ել­ույ­թը՝ Ժո­ղովր­դա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մա­չի­նա­կան ժո­ ղո­վի նստաշր­ջա­նում։

Նս­տաշր­ջա­նը բա­ցել է Չի­նաս­ տա­նի վար­չա­պետ Վեն Ցզ­յ ա­ բաոն։ Չի­նաս­տա­նում ա­վան­դա­ բար ամ­փո­փիչ հա­մար­վող այս ե­լույ­թը Ցզ­յ ա­բաոն ա­ռա­վե­լա­պես նվի­րել է այն խնդիր­նե­րին, ո­րոնք կու­սակ­ցու­թյու­նը և կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը պետք է լու­ծեն ա­ռա­ջի­կա տա­րում։ Ցզ­յ ա­բաոն հայ­տա­րա­րել է, թե կա­ռա­վա­րու­թյու­նը մտա­ դիր է 2012թ. տնտե­ սա­ կան ա­ ճի

տեմ­պը ա­պա­հո­վել 7,5%-ի մա­ կար­դա­կում, ին­չը 0,5%-ով զի­ջում է վեր­ջին ութ տա­րի­նե­րին ար­ձա­ նագր­ված 8% տա­րե­կան մի­ջին ցու­ցա­նի­շին։ Ըստ վար­չա­պե­տի՝ ՀՆԱ-ի ա­ճի ցու­ցա­նի­շի դե­պի նվա­զում ճշգրտու­մը պայ­մա­նա­վոր­ված է երկ­րի «տնտե­սա­կան զար­գաց­ման մո­դելն ա­րագ փո­խե­լու և տնտե­ սու­թյան զար­գաց­ման ո­րակն ու

Ի­րա­նը ոչ ա­սաց Ահ­մա­դի­նե­ժա­դին Անց­յալ ուր­բաթ Ի­րա­նում տե­ղի ու­նե­ցած խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում նա­խա­գահ Մահ­մուդ Ահ­մա­դի­նե­ժա­դի հա­ մա­խոհ­նե­րը պար­տու­թյուն են կրել. նա­խա­գա­հա­մետ թեկ­նա­ ծու­ նե­ րին դուրս է մղել «Պահ­ պա­նո­ղա­կան­նե­րի միա­վոր­ված բլո­կ»-ը, ո­րը գլխա­վո­րում են Ի­րա­նի խորհր­դա­րա­նի խոս­ նակ Ա­լի Լա­րի­ջա­նին և Թեհ­ րա­նի քա­ղա­քա­պետ Բա­ղեր Ղա­լի­բա­ֆը։ Պահ­պա­նո­ղա­կան այս թևի ի­րա­ կան ա­ռաջ­նոր­դը երկ­րի հոգևոր ա­ռաջ­նորդ, գե­րա­գույն ղե­կա­վար (ռահ­բար) ա­յա­թոլ­լահ Ա­լի Խա­մե­ նեին է. միա­վոր­ված պահ­պա­նո­ ղա­կան­նե­րը ա­յա­թոլ­լա­��ի «Իս­ լա­մա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան շա­ րու­նա­կու­թյան ճա­կատ»-ի հետ միա­սին զբա­ղեց­րել են խորհր­ դա­րա­նա­կան 290 տե­ղե­րի 2/3-ից ա­վե­լին (200 ման­դատ)՝ նա­խա­ գա­հա­մետ «Ա­բա­դար­գան» միու­ թյա­նը վե­րա­պա­հե­լով խո­ր ընդ­ դի­մու­թյան կար­գա­վի­ճա­կը։ «Խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րը փաս­տա­ցի վե­րած­ վել էին Մահ­մուդ Ահ­մա­դի­նե­ժա­ դի վստա­հու­թյան հան­րաք­վեի»,– ռու­սա­կան «Իզ­վես­տիա» թեր­թի հետ զրույ­ցում նկա­տել է «Պահ­ պա­նո­ղա­կան­նե­րի միա­վոր­ված բլոկ»-ի շտա­բի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մայ­րամ Խա­տի­բին և հա­վե­լե­լ. «Եվ պետք է խոս­ տո­ վա­ նել, որ նա­խա­գա­հը տա­նուլ տվեց այն»։ Խա­տի­բին հատ­կան­շա­կան է հա­ մա­րել Ահ­մա­դի­նե­ժա­դի կրտսեր քրոջ՝ Փար­վի­նի պար­տու­թյու­նը հայ­րե­նի Գարմ­սա­րա քա­ղա­քում։ Սա Մահ­մուդ Ահ­մա­դի­նե­ժա­դի երկ­ րորդ և վեր­ ջին ժամ ­կետն է Ի­րա­նի նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նին։ Երկ­րի Սահ­մա­նադ­րու­թյունն ար­ գե­լում է միև­նույն թեկ­նա­ծո­ւին այս պաշ­տո­նը զբա­ղեց­նել եր­կու ժամ ­կ ետ ա­նընդ­մեջ։ Սահ­մա­նա­ փա­կու­մը թույլ է տա­լիս խու­սա­ փել երկ­րի աշ­խար­հիկ ու հոգևոր իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի միջև շա­հե­ րի բա­խու­մից և խո­չըն­դո­տում

csmonitor.com

Խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րը թա­ղել են Ի­րանն աշ­խար­հիկ պե­տու­թյան վե­րա­ծե­լու նա­խա­գա­հի ծրագ­րե­րը

Ահ­մա­դի­նե­ժա­դին հաս­կաց­րել են, որ հե­ռա­նա­լու ժա­մա­նակն է։

նա­խա­գա­հի կող­մից ռահ­բա­րի (որն ընտր­ վում է ցմահ) իշ­ խա­ նու­թյու­նը վի­ճար­կե­լու ու Ի­րանն աստ­վա­ծա­պե­տու­թյու­նից աշ­ խար­հիկ հան­րա­պե­տու­թյան վե­ րա­ծե­լու փոր­ձե­րը։ Ն­ման վեր­ջին փոր­ձը պատ­կա­ նում է Ահ­մա­դի­նե­ժա­դի նա­խորդ Մո­հա­մադ Խա­թա­միին։ Դառ­ նա­ լով նա­ խա­ գահ 1997թ. և վե­ րընտր­ վե­ լով 2001թ.՝ նա «մշա­ կույ­թի նկատ­մամբ հան­դուր­ժո­ ղա­կան վե­րա­բեր­մուն­քի ու­ղե­ գիծ» հռչա­կեց, ինչն ի­րա­կա­նում Արև­մուտ­քի հետ աս­տի­ճա­նա­ կան մեր­ձե­ցում էր են­թադ­րում։ Ռահ­բար Խա­մե ­նեին, ի­րեն դաշ­ նա­կից ընտ­րե­լով այդ ժա­մա­ նակ Թեհ­րա­նի քա­ղա­քա­պետ Մահ­մուդ Ահ­մա­դի­նե­ժա­դին, կա­ րո­ղա­ցավ Խա­թա­միին խորհր­ դա­րա­նում զրկել մե­ծա­մաս­ նու­թյու­նից և 2005թ. հե­ռաց­նել իշ­խա­նու­թյու­նից։ «Ի­րա­նում ըն­դուն­ված ժո­ղովր­ դա­վա­րու­թյան ձևե­րը կա­րող են դուր գալ ինչ-որ մե­կին կամ դուր չգալ, սա­ կայն պետք է խոս­ տո­ վա­նել, որ իր գլխա­վոր խնդի­րը՝ իշ­խա­նա­փո­խու­թյան հնա­րա­վո­ րու­թյու­նը, ի­րա­նա­կան ժո­ղովր­ դա­վա­րու­թյու­նը հա­ջո­ղու­թյամբ է լու­ ծում»,– նշել է ՌԴ Մեր­ ձա­ վոր Արևել­քի ինս­տի­տու­տի տնօ­ րեն Եվ­գե­նի Սա­տա­նովս­կին։ Փոր­ձա­գե­տի կար­ծի­քով՝ Ի­րա­նի շուրջ վեր­ջին ա­միս­նե­րի զար­գա­ ցում ­ն ե­րը, ո­րոնք պար­բե­րա­բար

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

թե­ժաց­նում էին Մահ­մուդ Ահ­մա­ դի­նե­ժա­դի դե­մարշ­նե­րը, ո­րոշ չա­փով թե­լադր­ված էին Ի­րա­ նի նա­խա­գա­հի՝ ի­րա­վի­ճակն այն աս­տի­ճան լա­րե­լու ձգտմամբ, ո­րը թույլ կտար օ­րա­կար­գում դնել 2013թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րը հե­տաձ­գե­լու կամ ան­գամ չեղ­յալ հայ­տա­րա­ րե­լու հար­ցը։ Սա­կայն Ի­րա­նի հոգևոր իշ­ խա­նու­թյուն­ներն ու նրա հետ սերտ կա­պեր ու­նե­ցող նավ­ թարդ­յու­նա­բե­րա­կան շրջա­նակ­ ներն ա­ մե նևին էլ ոգևոր­ ված չեն արևմտ­յան երկր­նե­րի հետ տա­րա­ձայ­նու­թյուն­նե­րը բա­ցա­ հայտ հա­կա­մար­տու­թյան վե­ րա­ծե­լու հե­ռան­կա­րով։ Ի­րա­նա­ կան նավ­թի ներկր­ման Եվ­րա­ միու­թյան էմ­բար­գոն, որն ու­ժի մեջ կմտնի հու­լի­սի 1-ից, ար­դեն հար­վա­ծել է տե­ղի ար­տա­հա­ նող­նե­րի շա­հե­րին։ Չեն ար­դա­ րա­նում նաև Թեհ­րա­նի հույ­սե­րը, թե Եվ­րո­պա­յի հա­մար նա­խա­ տես­ված նավ­թը կգնեն Հնդ­կաս­ տանն ու Չի­նաս­տա­նը. Պե­կի­նում ու Դե­ լիում դեռ սպա­ սում են, մինչև ի­րան­ցի­նե­րը եվ­րո­պա­կան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի ճնշման տակ կի­ջեց­նեն գնե­րը։ Մահ­մուդ Ահ­մա­դի­նե­ժադն այլևս ըն­դու­նե­լի գոր­ծիչ չէ Ի­րա­ նի գե­րա­գույն իշ­խա­նու­թյան հա­ մար, ու նա­խա­գա­հին հաս­կաց­ րել են, որ հե­ռա­նա­լու ժա­մա­ նակն է։ Ընդ ո­րում՝ դա ար­վել է ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան բո­լոր նոր­ մե­րի պահ­պան­մամբ։  n

արդ­յու­նա­վե­տու­թյու­նը բարձ­րաց­ նե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյամբ»։ Ցզ­յ ա­բաոն իր ե­լույ­թում անդ­րա­ դար­ձել է նաև պաշտ­պա­նու­թյան և անվ­տան­գու­թյան խնդիր­նե­րին։ Հատ­կան­շա­կան է, որ նստաշր­ ջա­նը մեկ­նար­կել է պաշ­տո­նա­ կան Պե­կի­նի՝ ռազ­մա­կան ծախ­սե­ րը 11,2%-ով ա­վե­լաց­նե­լու մա­սին հայ­տա­րա­րու­թյան ֆո­նին։ Դ­րանք ա­ռա­ջին ան­գամ կգե­րազա­ն­ցեն տա­րե­կան $100  մլրդ­-ը։ Չի­նա­ցի պաշ­տոն­յա­նե­րը ա­նակն­կալ­նե­րի սի­րա­հար չեն, ու Ցզ­յ ա­բաո­յի ե­լույթն այս ի­մաս­տով բա­ցա­ռու­թյուն չէր։ Թեև վեր­լու­ ծա­բան­նե­րի կար­ծի­քով՝ ե­լույ­թի ո­րոշ դրույթ­ներ անս­պա­սե­լի էին։ Այս­պես՝ վար­չա­պե­տը Չի­նաս­տա­ նի զին­ված ու­ժե­րի առջև լո­կալ

պա­տե­րազմ ­ն ե­րում հաղ­թա­նակ տա­նե­լու խնդիր է դրել։ Այս հայ­ տա­րա­րու­թյու­նը, ա­մե­նայն հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ, ա­ռա­վել մեծ ու­շադ­րու­թյան կար­ժա­նա­նա Չի­ նաս­տա­նի հարևան մայ­րա­քա­ ղաք­նե­րում։ Բա­ցի այդ՝ Ցզ­յ ա­բաոն անդ­րա­դար­ձել է հո­ղա­տի­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի և հո­ղի սե­փա­կա­ նու­թյան խնդիր­նե­րին։ Հատ­կան­ շա­ կան է, որ այս մա­ սին խո­ սում է մե­ կը, ում քաջ հայտ­ նի է, որ Չինաս­տա­նում ամ­բողջ հո­ղը պե­ տա­կան սե­փա­կա­նու­թյուն է։ Փոր­ ձա­գետ­նե­րից շա­տե­րը հակ­ված են կար­ծե­լու, որ սա, լի­նե­լով Ցզ­ յա­բաո­յի հրա­պա­րա­կա­յին վեր­ջին ե­լույ­թը, ակ­նարկ­ներ է պա­րու­նա­ կում նրա ի­րա­կան տե­սա­կետ­նե­րի վե­րա­բեր­յալ։  n


| № 33 (102), երեքշաբթի, մարտի 6, 2012 թ.

8 | Մշակույթ

Եր­բեմն բա­ռերն ա­վե­լորդ չեն Լե­հա­կան ա­վան­գարդն ան­հաս­կա­նա­լի մնաց հան­դի­սա­տե­սին Մո­նո­ներ­կա­յա­ցում­ն ե­րի «Արմ­ մո­նո» մի­ջազ­գա­յին թա­տե­րա­ կան փա­ռա­տո­նի ա­մե ­նաս­պաս­ ված ներ­կա­յա­ցում­ն ե­րից մե­կը՝ Յա­նուշ Ս­տո­լարս­կու «Օր­փեոս և Էվ­րի­դի­կե»-ն, ֆիաս­կո­ յով ա­վարտ­վեց: Ներ­կա­յաց­ ման սկզբում բե­մի անկ­յու­նում նստած լեհ դե­րա­սա­նը ստիպ­ ված էր եր­ կար սպա­ սել, մինչ ի­րեն կնկա­տեին։ Ներ­կա­յաց­ ման ա­ վարտն էլ ա­ վե­ լի անս­ պա­սե­լի էր՝ Ս­տո­լարս­կին հենց բե­մից չզսպեց իր վրդով­մուն­քը փա­ռա­տո­նի տնօ­րեն Մա­րիան­ նա Մ­խի­թար­յա­նի հաս­ցեին։ Մո­նո­ներ­կա­յա­ցումն ի­րա­կան փոր­ձու­թյուն է յու­րա­քանչ­յուր դե­րա­սա­նի հա­մար։ Ոչ միայն հո­գե­բա­նա­կան լար­ման, ներ­ քին ապ­րում ­ն ե­րի, այլև «բե­մա­ կան միայ­նու­թյան» պատ­ճա­ռով՝ այս­տեղ հնա­րա­վոր չէ թաքն­վել ինչ-որ մե­ կի թի­ կուն­ քում ու թե­ կուզ մի քա­ նի վայրկ­յա­ նով թո­ թա­փել հան­դի­սա­տե­սի ան­շեղ ու­շադ­րու­թյու­նը: Յա­նուշ Ս­տո­լարս­կին «Օր­փեոս և Էվ­րի­դի­կե»-ն յո­թե­րորդ ան­գամ էր ներ­կա­յաց­նում իր հան­դի­սա­ տե­սին: Բե­մադ­րու­թյան հիմ­քում լեհ ճա­նաչ­ված պոետ, Նո­բել­ յան մրցա­նա­կի դափնեկիր Չես­ լավ Մի­լո­շի հա­մա­նուն պոեմն է, ո­րը նա գրել է կնոջ՝ Կե­րո­լի մա­ հից հե­տո: Պոե­մը ո­գեշն­չել է ե­րեք ստեղ­ ծա­գոր­ծողի՝ ռե­ժի­սոր և դե­րա­ սան Յա­նուշ Ս­տո­լարս­կուն, վի­ դեոն­կա­րիչ Տո­մաշ Յա­րո­շին և ե­րա­ժիշտ-եր­գա­հան Պատ­ րիկ Լի­չո­տա­յին: Ն­րան­ցից

յու­րա­քան­չու­րը յու­րո­վի է փոր­ ձել բա­ցա­հայ­տել պոե­մի ա­ռեղծ­ վա­ծը, պա­տաս­խա­նել հար­ցե­ րին, ո­րոնք վեր է հա­նում Մի­լո­շի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը։ Չես­լավ Մի­լո­շի պոե­մը հին հու­նա­կան ա­ռաս­պե­լի յու­րա­հա­ տուկ փո­խեր­գանքն է, ո­րը պատ­ մում է թրա­կիա­ցի եր­գիչ Օր­փեո­ սի և ն­րա կնոջ՝ Էվ­րի­դի­կեի մա­ սին, ով մա­հա­նում է թու­նա­վոր օ­ձի խայ­թո­ցից։ Օր­փեոսն իջ­նում է Հա­դե­սի թա­գա­վո­րու­թյուն՝ իր քնա­րի նվա­գով քնեց­նե­լով Ցեր­ բե­րին, և հա­մո­զում Հա­դե­սին և Պեր­սե­փո­նեին վե­րա­դարձ­նել իր սի­րե­լի կնո­ջը։ Ն­րանք մի պայ­ ման են դնում՝ Օր­փեո­սը չպետք է նա­յի կնո­ջը մինչև թա­գա­վո­ րու­թյու­նը լքե­լը։ Օր­փեո­սը խախ­ տում է պայ­մա­նը, և Էվ­րի­դի­ կեն ընդ­միշտ կոր­չում է Հա­դե­սի թա­գա­վո­րու­թյու­նում։ Օգ­տա­գոր­ծե­լով Մի­լո­շի պոե­ տիկ լե­զուն՝ ներ­կա­յաց­ման հե­ ղի­նակ­նե­րը փոր­ձում են շար­ժել հան­դի­սա­տե­սի երևա­կա­յու­թյու­ նը՝ հար­ցեր հղե­լով միայ­նու­թյան, համ­բե­րու­թյան, նվի­րու­մի մա­ սին, ստի­պե­լով խոր­հել դրանց պա­տաս­խան­նե­րի շուրջ։ Մո­նո­ներ­կա­յաց­ման մեջ ա­վան­ դա­ բար մեծ է ե­ ղել խոս­ քի դե­ րը, սա­կայն վեր­ջերս մո­նո­ժանրն ա­վե­լի ու ա­վե­լի է հե­ռա­նում տեքս­տա­յին տար­բե­րա­կից: Ս­տո­ լարս­կու ար­վես­տին ի սկզբա­նե բնո­ րոշ չի ե­ ղել խոս­ քը, նրա լե­ զուն մարմ ­նի չա­ փա­ զանց ար­ տա­հայ­տիչ պլաս­տի­կան է: «Ես հաս­կա­ցել եմ, որ բա­ռե­րը ստում են, մար­մի ­նը՝ եր­բեք»,– պար­զա­ բա­նում է դե­րա­սա­նը։

Ներ­կա­յաց­ման մեջ օգ­տա­ գործ­վում է վի­դեո պրոեկ­ցիա, որն ար­ տա­ բեր­ վում է մի քա­ նի շեր­տա­նի շղարշ­նե­րի վրա։ Ս­տեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րը կիս­վում են տե­սիլք­նե­րով՝ զար­հու­րե­լի, ին­տիմ, ցնո­րա­յին, և այս ա­մե­ նի մեջ Օր­փեո­սի տա­ռա­պանքն է։ Ս­տո­լարս­կին շփվում է տե­սիլք­ նե­րի հետ, փախ­չում դրան­ցից, ձգտում դրանց, փոր­ ձում գտնել ծա­նոթ կեր­պա­րը: Չ­նա­յած տե­ սա­շա­րը բա­վա­կան ակ­տիվ է և իշ­ խող, այն ա­ մե նևին չի ստվե­ րում Ս­տո­լարս­կուն բե­մում: Ներ­կա­յա­ցումն անս­պա­սե­լի ա­վարտ ու­նե­ցավ։ Հան­դի­սա­տե­ սը ինչ-որ մի պա­հի կար­ծեց, թե այն ար­դեն ա­վարտ­վել է, և սկ­ սեց ծա­փա­հա­րել։ Ար­տիս­տը բեմ վա­զեց… ու հան­դի­պեց լու­սան­ կար­չի ֆո­տո­կայ­ծին և շ­վա­րած հան­դի­սա­տե­սին: Յա­նուշն էլ չհամ­բե­րեց ու լե­հե­րեն ա­սաց այն ա­մե ­նը, ինչ մտա­ծում էր կազ­մա­ կեր­պիչ­նե­րի մա­սին, և հե­ռա­ցավ բե­մից: «Ես կար­ ծում էի, որ մար­ դիկ հաս­կա­նում են, թե ինչ ապ­ րում ­նե­ րի մեջ եմ ես այդ պա­ հին. չէ՞ որ ես մեկն էի, ով հենց նոր կորց­րեց կնո­ջը… Ես խնդրել էի Մա­րիան­նա Մ­խի­թար­յա­նին կար­դալ ռու­սե­րեն տեքս­տը ն��ր­ կա­յա­ցու­մից ա­ռաջ, սա­կայն նա ա­սաց, որ տե­սել է ներ­կա­յա­ցու­ մը, և հա­ մա­ րում է, որ հան­ դի­ սա­տե­սը կհաս­կա­նա այն ա­ռանց տեքս­տի»,– վրդով­մուն­քը չէր թաքց­նում Յա­նու­շը ներ­կա­յա­ցու­ մից հե­տո: Սա­կայն բե­մադ­րու­թյու­նը հա­ մա­տեղ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն է և

Յա­նուշ Ս­տո­լարս­ կին ձա­խող­վեց Տիկ­նի­կա­յին թատ­րո­նի բե­մում։

ամ­բող­ջա­կան է միայն բո­լոր է­լե­մե նտ­նե­րի միաս­նու­թյամբ, ո­րոն­ցից մեկն էլ Մի­լո­շի կեր­ պա­րա­յին աշ­խարհն ու փի­լի­ սո­փա­յու­թյունն է։ Ու ստաց­ վում է, որ հան­դի­սա­տեսն

ամ­բողջ ներ­կա­յաց­ման ըն­թաց­ քում ան­հաս­կա­նա­լի մի մնջա­ խաղ էր դի­տում, որն ա­վարտ­ վեց նույն­քան անս­պա­սե­լի, որ­ քան սկսվել էր…  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Սպորտ Նո­վակ Ջո­կո­վի­չը լա­վա­գույնն է Մար­տի 5-ին Թե­նի­սի մի­ջազ­գա­ յին ֆե­դե­րա­ցիան (ATP) հրա­պա­ րա­կել է աշ­խար­հի ու­ժե­ղա­գույն թե­նի­սիստ­նե­րի հեր­թա­կան վար­ կան­շա­յին ցու­ցա­կը: Արգ­են­տի­ նա­հայ թե­նի­սիստ Դա­վիթ Նալ­ բանդ­յա­նը 700 միա­վո­րով զբա­ ղեց­նում է 74-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը: Ըստ Panarmenian.net-ի՝ լա­ վա­գույն թե­նի­սիստ­նե­րի ցու­ցա­ կը զբա­ղեց­նում է Նո­վակ Ջո­կո­ վի­ չը՝ 13310 միա­ վոր, 2-րդ հո­ րի­ զո­նա­կա­նում է Ռա­ֆա­յել Նա­դա­ լը՝ 10415 միա­վով, 3-րդում՝ Ռո­ջեր Ֆե­դե­րե­րը, որն ու­նի 8710 միա­վոր: Մար­տի 8-18 Նալ­բանդ­յա­նը կխա­ղա BNP Paribas Open մրցա­շա­ րում, ո­րը տե­ղի կու­նե­նա Ին­դիան

Մար­տի 4-ին Դ­յու­ սել­դոր­ֆում Վ­լա­ դի­միր Կ­լիչ­կոն պաշտ­պա­նեց իր տիտ­ղոս­նե­րը:

Նո­վակ Ջո­կո­վի­չը 13310 միա­վո­րով զբա­ղեց­նում է 1-ին հո­րի­զո­նա­ կա­նը:

Ո­ւել­սում, ո­րից հե­տո՝ մար­ տի 20-ապ­րի­լի 1-ը, Մա­յա­միում

հան­ դես կգա «Մաս­ տերս» Sony Ericsson Open-ում:  n

Հա­րիի նշա­նա­կումն ան­խու­սա­փե­լի է Անգ­լիա­կան «Ման­չես­թեր Յու­ նայ­թեդ»-ի գլխա­վոր մար­զիչ Ա­լեքս Ֆերգ­յու­սո­նը հա­մա­րում է, որ երկ­րի ազ­գա­յին հա­վա­քա­ կա­նի գլխա­վոր մարզ­չի թիվ մեկ թեկ­նա­ծուն Հա­րի Ռեդ­նապն է: «Ինձ թվում է՝ Ռեդ­նա­պի նշա­ նա­կումն ան­խու­սա­փե­լի է,– ըստ

Panorama.am-ի՝ Ֆերգ­յու­սո­նի խոս­քը մեջ­բե­րում է Sky Sports-ը:Գի­տենք, որ ֆուտ­բո­լա­յին ա­սո­ ցիա­ցիան թեկ­նա­ծու­նե­րի ցու­ցակ է կազ­մում, բայց ես չեմ տես­նում մեկ ու­րիշ մաս­նա­գե­տի, ո­ր կա­ րող է հա­վակ­նել այդ պաշ­տո­նին: Բո­լո­րը խո­սում են Ռեդ­նա­պի

նշա­նակ­ման մա­սին: Մարզ­չի հա­ ջո­ղու­թյան մա­սին խո­սում է նրա աշ­խա­տան­քի շա­րու­նա­կա­կա­նու­ թյու­ նը: Իսկ Հա­ րին հետք է թո­ ղել բո­լոր թի­մե­րում, որ­տեղ աշ­ խա­ տել է: Թ­ վում է՝ նա եր­ բեք չի հուզ­վում և ի տար­բե­րու­թյուն ինձ՝ միշտ հան­գիստ է»:  n

Կլիչկո-Թոմփսոն մենամարտը առջևում է Պ­րո­ֆե­սիո­նալ բռնցքա­մար­տի գեր­ծանր­քա­շա­յին կար­գի WBA/ WBO/IBF/IBO վար­կած­նե­րով աշ­ խար­հի չեմ­պիոն Վ­լա­դի­միր Կ­լիչ­ կոն մար­տի 5-ին հրա­պա­րա­կել է հա­ջորդ մրցակ­ցի ա­նու­նը՝ IBF (Բռնց­քա­մա­րի մի­ջազ­գա­յին ֆե­ դե­րա­ցիա) վար­կա­ծով աշ­խար­ հի չեմ­պիո­նի պաշ­տո­նա­կան հա­ վակ­նորդ ա­մե­րի­կա­ցի Թո­նի Թոմփ­սո­ն: Մար­տի 4-ին Դ­յու­սել­դոր­ֆում Վ­լա­դի­միր Կ­լիչ­կոն պաշտ­պա­նեց իր տիտ­ղոս­նե­րը՝ տեխ­նի­կա­կան նո­կաու­տի են­թար­կե­լով ֆրան­ սիա­ցի հա­վակ­նորդ Ժան-­Մարկ Մոր­մե­կին:

Կ­լիչ­կո–­Թոմփ­սոն մե­նա­մար­ տը պետք է տե­ղի ու­նե­նա 2012թ. ամ­ռա­նը: Բռնց­քա­մար­տիկ­ներն ար­դեն հան­դի­պել են 2008թ. հու­ լի­սին: Այն ժա­մա­նակ Կ­լիչ­կոն 11րդ ռաուն­դում նո­կաու­տով հաղ­ թեց մրցակ­ցին: Վ­լա­դի­միր Կ­լիչ­կոն հայտ­նել է, որ 2012թ. վեր­ջին նա­խա­տե­սում է մե­նա­մարտ անց­կաց­նել Ն­յու Յոր­ քում: Որպես մր­ցակ­իցներ կարող են հանդես գալ ա­մե­րի­կա­ցի Ք­րիս Ա­րեո­լան և ռու­սաս­տան­ցի Ա­լեք­սանդր Պո­վետ­կի­նը, հա­ղոր­ դում է BoxingScene.com-ը:  n Շարքը պատրաստեց Լուսինե Ասլանյանը


Orakarg Business Daily