Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ., www.orakarg.am

Փա­րի­զը հիաս­թա­փեց­նե­լո՞ւ է հա­յե­րին Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ֆրանս-թուր­քա­կան հա­շիվ ­ն ե­րում

Միայ­նակ դժվար է ՏՄՊՊՀ-ն պե­տա­կան մյուս մար­մի ն­նե­րի ա­ջակ­ցու­թյան կա­րիքն ու­նի

էջ 3 ›››

Խմբագրական

էջ 2 ›››

Շաբ­լո­նա­յին ձևա­ կեր­պում ­ն ե­րը սպա­ռել են ի­րենց Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ

Ռիս­կե­րը կա­ռա­վա­րե­լի են

էջ 2 ›››

Գի­նը, որ վճա­րե­ ցինք Սո­վե­տին Սու­րեն Մա­նուկ­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

ԱՄՀ-ին օգ­նե­լու հեր­թը Լե­հաս­տա­նինն է էջ 6 ›››

Twitter-ի ծլվլո­ ցը հա­սավ ար­ քա­յազ­նին Սաուդ­յան $300 մլն է ներ­հո­սել ցանց էջ 6 ›››

Կիմ Չեն Իրն ար­դեն չկա, իսկ խնդիր­նե­րը դեռ կան էջ 7 ›››

Դո­մի ­նո­յի կենտ­րո­նա­սիա­ կան է­ֆեկ­տը Ժա­նաո­զե­նը այ­լատ­յաց հե­ղա­փո­խա­կա­նու­թյան սկի՞զբ էջ 7 ›››

Ե­գիպ­տո­սը քվե­ ար­կում է ար­մավ­ նե­րի ու փղիկ­նե­ րի օգ­տին

Երկ­րորդ փու­լում դարձ­ յալ հաղ­թում են իս­լա­ միստ­նե­րը էջ 7 ›››

Դես­պա­նա­պա­տիվ հրա­ժեշտ էջ 8 ›››

էջ 6 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Կր­կեսը վերածնվում է Իսկ «երևան­յան Դիս­նեյ­լեն­դը» ներդ­րող­ներ է փնտրում

Լա­վու­թյո՛ւն ա­րա, գցի՛ր ջու­րը

Մ­տա­վոր ու ֆի­զի­կա­կան գեր­հոգ­նա­ծու­ թյու­նից

Դ­րա­գին զգու­շաց­նում է խնդրա­հա­րույց երկր­նե­րին

էջ 4 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Խու­սա­փել պայ­թյու­նից

Ա­ռանց եվ­րո­գո­տու դժվար կլի­նի

Ֆոտոլուր

Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը 2012թ. հա­մար հաշ­վի է ա­ռել եվ­րո­ պա­կան տնտե­սու­թյան, Ռու­սաս­տա­նի տնտե­սու­թյան զար­գաց­ման հա­վա­նա­կան սցե­նար­նե­րը, և այդ սցե­ նար­նե­րի հիմ­քում ըն­դու­նել ա­վե­լի վատ և էլ ա­վե­լի վատ զար­գա­ցում ­ն ե­րը։ «Ա­սել, որ ընդ­հան­րա­պես ռիս­ կեր չկան, ճիշտ չէ, բայց նաև ա­սել, որ ընդ­հան­րա­պես տնտե­սու­թյան աճ չի լի­նի, նույն­պես ճիշտ չէ»,– ա­սում է ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար Վա­չե Գաբ­րիել­յա­նը: n

Նա­խա­րա­րի հետ հար­ցազ­րույ­ցը տե՛ս էջ 5›››

Օրվա

Այս տար­վա ապ­րի­լին Երևա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ «Տա­շիր Գ­րուպ»-ի հետ կնքած պայ­ մա­նագ­րով վեր­ջինս պետք է վե­րա­նո­րո­գի Երևա­նի կրկե­սը: Ներդ­րու­մա­յին ծրագ­րի ար­ժե­քը գնա­հատ­վում էր $6  մլն: Ապ­րի­լին հայ­տա­րար­վեց նաև, որ «Հաղ­թա­ նակ» զբո­սայ­գում ռու­սաս­տա­նաբ­նակ Ռու­բեն Վար­ դան­յա­նն ի­րա­կա­նաց­նե­լու է $60  մլն­-ի ներդ­րու­մա­յին ծրա­գիր («Դիս­նեյ­լենդ»): «Օ­րա­կարգ»-ը Երևա­նի քա­ ղա­քա­պե­տա­րա­նից տե­ղե­կա­ցավ, որ կրկե­սի վե­րա­նո­ րոգ­ ման աշ­ խա­ տանք­ ներն ար­ դեն սկսվել են: Ինչ վե­ րա­բե­րում է «Հաղ­թա­նակ» զբո­սայ­գուն, քա­ղա­քա­ պե­տա­րա­նի պա­տաս­խա­նից կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ ներդ­րու­մա­յին ծրագ­րի դեմ հան­դես են գա­լիս զբո­ սայ­գու ներ­կա­յիս 20 վար­ձա­կալ­նե­րը: Ք ա­ղ ա­ք ա­պ ե­տ ա­ր ա­ն ի ց «Օ­րա­կարգ»-ի հարց­մանն ի պա­տաս­խան տե­ղե­կաց­րին, որ «Տա­շիր Գ­րուպ» ըն­կե­ րու­թյան հետ ձեռք­ բեր­ված պայ­մ ա­ն ա­վոր­վա­ծ ու­թ յան հա­մա­ձայն՝ մեկ­նար­կել և ներ­կա­յում ըն­թաց­քի մեջ է

վարքագիծ

Հա­յաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ուղ­ղու­թյամբ փո­փո­խու­թյուն չկա Ան­ցած մեկ տար­վա ըն­թաց­քում Հա­յաս­տա­նում ժո­ ղովր­դա­վա­րու­թյան ուղ­ղու­թյամբ որևէ փո­փո­խու­թյուն չի ար­ձա­նագր­վել. հա­մե ­նայն­դեպս այդ են պնդում բրի­տա­նա­կան «Է­կո­նո­միստ» հան­դե­սի վեր­լու­ծա­կան հա­վել­վա­ծի փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Հան­դե­սը ան­ցած շա­բաթ­ վա­վեր­ ջին նոր զե­ կույց է հրա­պա­րա­կել աշ­խար­հի 165 երկր­նե­րում ժո­ղովր­դա­ վա­րու­թյան վե­րա­բեր­յալ, որ­տեղ Հա­յաս­տա­նը կրկին

դաս­վել է հիբ­րի­դա­յին ռե­ ժիմ ու­նե­ցող­նե­րի շար­քում։ Այս երկր­նե­րում, ըստ «Է­կո­ նո­միստ»-ի պար­զա­բան­ ման, ընտ­րու­թյուն­նե­րը, որ­ պես կա­նոն, ու­ղեկց­վում են

էա­կան խախ­տում ­ն ե­րով, կո­ռուպ­ցիան գրե­թե հա­մա­ տա­րած է, օ­րեն­քի իշ­խա­ նու­թյունն ու քա­ղա­քա­ցիա­ կան հա­սա­րա­կու­թյու­նը՝ թույլ։ Ն­ման ռե­ժիմ ­ն ե­րին բնո­ րոշ են նաև լրագ­ րող­ նե­րի նկատ­մամբ հա­լա­ ծանք­նե­րը, դա­տա­կան հա­ մա­կար­գն ան­կախ չէ:

էջ 3 ›››

Երևա­նի կրկե­սի ար­դիա­ կա­նաց­ման ծրա­գի­րը։ «Շի­ նա­րա­րու­թյան ներ­կա փու­ լի և այդ աշ­խա­տանք­նե­րին առնչ­վող այլ ման­րա­մաս­ նե­րի մա­սին տե­ղե­կատ­ վու­ թյուն կա­ րող եք ստա­ նալ ըն­կե­րու­թյու­նից կամ

շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­ տանք­ներն ի­րա­կա­նաց­նող կազ­մ ա­կ եր­պ ու­թ յու­ն ից»,  – աս­ված էր պա­տաս­խա­նում: «Երևան­յան կրկես» մշա­ կու­թա­յին կենտ­րո­նի գե­ ղար­վես­տա­կան ղե­կա­վար Սոս Պետ­րոս­յա­նը հաս­տա­ տեց, որ քա­ղա­քա­պե­տա­ րա­նը «Տա­շիր Գ­րուպ»-ին է հանձ­ նել կրկե­ սի տնօ­ րի­նու­մը, և այն­տեղ ար­ դեն շի­նաշ­խա­տանք­ներ են կա­տար­վում: Պետ­րոս­յա­նի խոս­քով՝ կրկե­սը ոչ շա­հու­ թա­բեր բիզ­նես էր, և ող­ջու­ նե­լի է «Տա­շիր Գ­րուպ»-ի նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը: Ու­շագ­րավ է, որ շի­նաշ­ խա­տանք­նե­րը ցույց տվող վա­հա­նակ­նե­րի վրա նշված

էջ 4 ›››


| № 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ.

2 | Տեսանկյուն

Շաբ­լո­նա­յին ձևա­կեր­պում ­ն ե­րը սպա­ռել են ի­րենց

Խմբագրական

Խու­սա­փել պայ­թյու­նից Բ­րի­տա­նա­կան հե­ղի­նա­կա­վոր «Է­կո­նո­միստ» հան­ դե­սը զե­կույց է հրա­պա­րա­կել՝ գնա­հա­տե­լով աշ­ խար­հի 165 երկր­նե­րում ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան վի­ ճա­կը (տե՛ս «Հա­յաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ուղ­ղու­թյամբ փո­փո­խու­թյուն չկա» հոդ­վա­ծը): Զե­կույ­ցում նշվում է, որ ան­ցած մեկ տար­վա ըն­թաց­քում Հա­յաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ուղ­ղու­թյամբ որևէ փո­փո­խու­թյուն չի ար­ձա­նագր­ վել, շա­րու­նա­կում են մնալ նույն խնդիր­նե­րը՝ էա­ կան խախ­տում ­ն ե­րով ու­ղեկց­վող ընտ­րու­թյուն­ ներ, հա­մա­տա­րած կո­ռուպ­ցիա, թույլ քա­ղա­ քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյուն և օ­րեն­քի թույլ իշ­խա­նու­թյուն: Ու­շագ­րավ է զե­կույ­ցի անդ­րա­դար­ձը Ա­րա­բա­կան աշ­խար­հի ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րին: «Է­կո­նո­միստ»-ի վեր­լու­ծա­բան­նե­րը զգու­շաց­նում են, որ վե­րոնշ­յալ ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը, ինչ­պես նաև իշ­խա­նու­թյու­նը եր­ կա­րաձ­գե­լու և ժա­ռան­գորդ­նե­րին հանձ­նե­լու փոր­ ձե­րը կա­րող են վե­րա­ճել զանգ­վա­ծա­յին ընդվ­զում­ նե­րի նաև ԱՊՀ տա­րա­ծաշր­ջա­նում: «Է­կո­նո­միստ»-ի զե­կույ­ցի հրա­պա­րա­կու­մը հա­ մըն­կավ Ռու­սաս­տա­նում հե­տընտ­րա­կան զանգ­ վա­ծա­յին դժգո­հու­թյուն­նե­րին և Ղա­զախս­տա­ նում ան­նա­խա­դեպ ան­կար­գու­թյուն­նե­րին: Ե­թե ռու­սաս­տան­յան դեպ­քե­րը պայ­մա­նա­վոր­ված էին հե­տընտ­րա­կան դժգո­հու­թյուն­նե­րով, ա­պա Ղա­ զախս­տա­նում նման պատ­ճառ չկար: Ա­վե­լի վա­ղ հե­տընտ­րա­կան հու­զում ­ն ե­րը ճնշեց Բե­լա­ռու­սի բռնա­պետ Լու­կա­շեն­կոն: Բեր­նե­բե­րան լցված բա­ ժա­կը հնա­րա­վոր չէ այլևս դա­տար­կել… Մենք դա­սեր ու­նենք քա­ղե­լու այս­պի­սի զե­ կույց­նե­րից: Տն­տե­սու­թյան մա­սով էլ ԱՄՀ-ն զ­գու­ շաց­րեց, որ բե­կում ­ն ա­յին փո­փո­խու­թյուն­ներ են անհ­րա­ժեշտ: Հա­յաս­տա­նը չու­նի նավթ, ծով, բա­րեն­պաստ աշ­ խար­հագ­րա­կան դիրք, հետևա­պես նրա ռե­սուր­սը, մրցակ­ցա­յին հիմ ­ն ա­կան ա­ռա­վե­լու­թյու­նը տա­րա­ ծաշր­ջա­նի երկր­նե­րի նկատ­մամբ պետք է լի­նի ժո­ ղովր­դա­վա­րու­թյու­նը: Դա հենց այն ճա­նա­պարհն է, ո­րը կօգ­նի հաղ­թա­հա­րել քա­ղա­քա­կան-տնտե­սա­ կան ներ­կա հա­մա­կար­գի ա­րատ­նե­րը: Այդ հա­մա­կար­գի պահ­պան­ման փոր­ձե­րն ան­ կան­խա­տե­սե­լի հետևանք­ներ կա­րող են ու­նե­նալ: Ա­րա­բա­կան աշ­խար­հից Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյու­ նը դա­սեր ու­նի քա­ղե­լու: Խոսքն ի­հար­կե Կա­դա­ֆիի ճա­կա­տագ­րին ար­ժա­նա­նա­լու մա­սին չէ, այլ այն մա­սին, որ պայ­թյու­նի դեպ­քում հետևանք­նե­ րը կա­րող են ճա­կա­տագ­րա­կան լի­նել թե՛ իշ­ խա­նու­թյան, թե՛ ժո­ղովր­դի հա­մար: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Հայկ Խա­նում­յան

Շ

ուրջ տասն­ հինգ տա­ րի է՝ Ար­ ցա­խի խնդրի շուրջ էա­կան նո­ րու­թյուն չկա ո՛չ հայ­կա­կան շրջա­ նակ­ նե­ րում, ո՛չ էլ այս խնդրով քիչ թե շատ զբաղ­վող ար­տա­քին դե­ րա­կա­տար­նե­րի մոտ: Այս կա­տար­ յալ անպտ­ղու­թյու­նը, մաս­նա­վո­րա­ պես հայ­կա­կան կող­մե­րի մոտ, խիստ վրդո­վե­ցու­ցիչ է: Ժա­մա­նակն է հա­ մար­ձա­կու­թյուն ու­նե­նալ և խո­սել նոր մո­տե­ցում ­ն ե­րի մա­սին: Հա­յաս­տան­յան ո­րո­շում ըն­դու­նող­ նե­րի աշ­խա­տա­կազ­մե­րում Ար­ցա­խի վե­րա­բեր­յալ ար­դեն մեկ տաս­նամ­յա­ կից ա­վե­լի է՝ աշ­խա­տում են միև­նույն մար­դիկ (հիմ ­ն ա­կա­նում նա­խա­գա­ հա­կա­նում), ո­րոնք ու­նեն հար­ցի վե­ րա­բեր­յալ սահ­մա­նա­փակ, կարծ­րա­ տի­պա­յին պատ­կե­րա­ցում ­ն եր, ո­րոնց աս­պա­րեզ նե­տած մի քա­նի շաբ­լո­ նա­յին ձևա­կեր­պում ­ն երն էլ հա­ճախ շրջա­նառ­վում են հա­յաս­տան­յան հա­ մալ­սա­րա­նա­կան, կա­ռա­վա­րա­կան և քա­ղա­քա­կան շրջա­նակ­նե­րում: Ս­րա վառ ա­պա­ցույցն է հա­յաս­տան­ յան կար­ծիք ձևա­վո­րող հա­սա­րա­կու­ թյան մոտ Ար­ցա­խի վե­րա­բեր­յալ տի­ րող անգ­րա­գի­տու­թյու­նը: Ս­րա­նով

Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 19.12.2011թ. Տպաքանակը՝ 2000

այն­պի­սի երկր­ներ, ինչ­պի­սիք են Կո­ սո­ վոն կամ Արևել­յան Թի­ մո­ րը: Այդ ա­ռու­մով Ար­ցա­խի ճա­նաչ­ման փաս­ տարկ­ներն ա­վե­լի ազ­դե­ցիկ են: Ներ­քին ա­ռու­մով լրջո­րեն պետք է աշ­խատել այդ փաս­տարկ­նե­րի ու­ ժե­ղաց­ման օգ­տին: Վեր­ջին տա­րի­ նե­րին դրանք ա­նընդ­հատ թու­լա­ցել են՝ կապ­ված Ար­ցա­խում ա­զա­տու­ թյուն­նե­րի սահ­մա­նա­փակ­ման և մա­ սամբ ա­զատ երկ­րից ա­նա­զատ երկ­ րի կար­գա­վի­ճա­կի անց­նե­լու հետ: Ս­ րա­ նում իրենց էա­ կան մեղքն ու­ նեն պաշ­տո­նա­կան Երևա­նը և Ար­ ցա­խի մա­սին շաբ­լո­նա­յին մտա­ծե­ լա­կերպ թե­լադ­րող «տեխ­նոկ­րատ­ նե­րը», ո­րոնք ան­մի­ջա­կա­նո­րեն մաս­ նակ­ցել են Ար­ցա­խի գլխատ­մա­նը՝ եր­կիրն ուղ­ղե­լով ավ­տո­րի­տա­րիզ­մի ճա­նա­պարհ: Իր սխալն ուղ­ղե­լու հա­ մար Երևա­ նը պետք է ջան­ քեր գոր­ ծադ­րի՝ թույ­լատ­րե­լու Ար­ցա­խում հա­ սա­րա­կա­կան դիս­կուր­սի և այ­լընտ­ րան­քի ա­ռա­ջաց­մա­նը: Դա պետք է կա­տար­վի, օ­րի­նակ, տար­բեր դրա­մաշ­նոր­հա­յին հնա­րա­ վո­րու­թյուն­ներ ստեղ­ծե­լու կամ գո­նե երևան­յան տար­բեր շրջա­նակ­նե­րից ե­կող հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը չսահ­ մա­նա­փա­կե­լու ձևով: Միև­նույն ժա­ մա­նակ ՀՀ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը պետք է օգ­տա­գոր­ծեն ի­րենց լծակ­նե­րը՝ Ար­ ցա­խի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին խա­ղի կա­նոն­նե­րը հար­գել տա­լու հա­մար: Այս ա­մե ­նի ար­հա­մարհ­ման դեպ­ քում զույգ հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րը նոր խա­ղի կա­նոն­ներ կսահ­մա­նեն, ո­րոն­ցից զույգ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը կա­ րող են դուրս լի­ նել: Ար­ դեն իսկ ակն­հայտ է, որ շաբ­լո­նա­յին ձևա­կեր­ պում ­ն ե­րը դա­դա­րում են հա­սա­րա­ կու­թյա­նը բա­վա­րա­րել:  n

Գի­նը, որ վճա­րե­ցինք Սո­վե­տին

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից:

հատ­կա­պես փայ­լում են խորհր­դա­ րա­նա­կան մե­ծա­մաս­նու­թյուն ու­նե­ ցող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ­նե­րը, որոնք լա­վա­գույն դեպ­ քում Ար­ ցախ են ժա­ մա­ նում իբրև զբո­սաշր­ջիկ, խնդիր­նե­րին նա­ յում «Ար­մե ­նիա» հյու­րա­նո­ցի տե­ ռա­սից և ան­հրա­ժեշ­տու­թյան դեպ­ քում կրկնում վե­րոնշ­յալ շաբ­լո­նա­ յին ձևա­կեր­պում ­ն ե­րը: Սա­կայն երբ ա­ ռա­ ջարկ­ վում է ինչ-որ բան շաբ­ լո­ նից դուրս, այս ան­ ձինք, ինչ­ պես նաև հան­րա­յին դիս­կուրս ա­ռա­ջաց­ նե­լու կոչ­ված այլ ինս­տի­տուտ­ներ, պար­զա­պես ան­զոր են դառ­նում և… փախ­ չում են, ինչ­ պես փա­ խան իշ­ խող կոա­լի­ցիա­յի պատ­գա­մա­վոր­նե­ րը 2010թ. դեկ­ տեմ­ բե­ րին, երբ «Ժա­ ռան­գու­թյու­ն»-ը ՀՀ Ազ­գա­յին ժո­ղո­ վում ա­ռա­ջար­կեց ճա­նա­չել Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թյու­նը: Չ­նա­յած այս ա­մե ­նին՝ վեր­ջերս կար­ ծես թե հայտն­ վում են հա­ մար­ ձակ մո­տե­ցում ­ն եր: Մաս­նա­վո­րա­ պես կա­րե­լի է նշել Ման­վել Սարգս­ յա­ նի և Մա­ սիս Մա­ յիլ­յա­ նի ու նրանց կողմ ­ն ա­կից­նե­րի կար­ծիք­նե­րը, ո­րոնք հեն­վում են հա­կա­մար­տու­թյան և դ­րա կար­գա­վոր­ման նկատ­մամբ մո­ տե­ցում ­ն ե­րի վե­րա­նայ­ման հրա­մա­ յա­կան­նե­րի վրա, մաս­նա­վո­րա­պես՝ 90-ա­կան­նե­րի սկզբնե­րին մի­ջազ­ գա­յին հան­րու­թյան կող­մից Ար­ցա­խի հար­ցում կա­յաց­րած քա­ղա­քա­կան ո­րո­շում ­ն ե­րը վի­ճար­կե­լու և Ար­ցա­ խի ան­կա­խու­թյան ճա­նաչ­ման գոր­ ծըն­ թաց սկսե­ լու վրա: Սա հե­ տաքր­ քիր է ար­տա­քին բա­ղադ­րի­չի ա­ռու­ մով, ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ վեր­ջերս մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյու­նը մա­սամբ կամ ամ­բող­ջո­վին ճա­նա­չել է ինս­ տի­տու­ցիո­նալ ա­ռու­մով չկա­յա­ցած

Սու­րեն Մա­նուկ­յան

Tert.am-ի բլո­գից ­ ան տա­րի է ան­ցել ԽՍՀՄ փլու­ ս զու­մից: Ռու­սա­կան քա­ղա­քա­ կան միտքն այս օ­ րե­ րին ակ­ տիվ քննար­կում է ԽՍՀՄ փլու­զու­մը: Գ­րե­ թե բո­լոր խո­շոր թեր­թերն ու ամ­սագ­ րե­րը մե­ծա­ծա­վալ վեր­լու­ծա­կան­ներ են տպագ­ րում, ո­ րոնց մեջ փոր­ ձում են հաս­կա­նալ Խորհր­դա­յին կայս­ րու­թյան փլուզ­ման պատ­ճառ­նե­րը և հետևանք­նե­րը: Ռու­սա­կան պե­տա­ կան հե­ռուս­տա­ռա­դիոըն­կե­րու­թյու­նը մի ամ­բողջ ֆիլ­մա­շար է ցու­ցադ­րում: Հիմ ­ն ա­կան տո­նայ­նու­թյունն ափ­սո­ սանքն է և թա­խի­ծը, կո­րուս­յալ կայս­ րու­թյան կա­րո­տը և այդ տա­րի­նե­րի ա­ռաջ­նորդ­նե­րի քննա­դա­տու­թյու­նը: Կայս­րու­թյան փլա­տակ­նե­րի վրա ծնվեց նաև Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­ պե­տու­թյու­նը…. Հա­յաս­տա­նում այս

Ք

քսա­նամ­յա տա­րե­լիցն անն­շան ան­ ցավ: Ա­վե­լին՝ այ­սօր ես ա­կա­նա­տես եմ լի­ նում ԽՍՀՄ-ի նկատ­ մամբ ան­ հաս­կա­նա­լի վե­րա­բեր­մուն­քի: Տար­ բեր մար­դիկ ե­րա­նու­թյամբ են խո­ սում խորհր­դա­յին ժա­մա­նակ­նե­ րի մա­սին, ընդ ո­րում՝ կա­րո­տախ­տը պա­տել է ոչ միայն ա­վագ սերն­դին, այլև մի­ջին տա­րի­քի սերն­դին, ո­րի կա­յա­ցու­մը տե­ղի է ու­նե­ցել հենց ան­կախ Հա­յաս­տա­նում: Սա առն­ վազն զար­մա­նա­լի է: Ա­վե­լին՝ երևույ­ թը նաև ակն­հայ­տո­րեն ու­ղեկց­վում է նոր նշմար­վող Եվ­րա­սիա­կան միու­ թյան ան­վան հետ: Այս քա­ղա­քա­կան ուր­վա­կա­նը դեռ չի ձևա­վոր­վել, սա­ կայն մեր քա­ղա­քա­կան դաշ­տում մե­ կը մյու­սի հետևից հայտն­վում են ու­ ժեր ու գոր­ծիչ­ներ, ո­րոնք հա­վա­տար­ մու­թյուն են հայտ­նում նրան, ող­ջու­ նում նոր ստեղծ­վե­լիք կա­ռույ­ցը: Պատ­մու­թյու­նը մարդ­կանց ո­չինչ չի սո­վո­րեց­նում. Ռու­սաս­տա­նը եր­բեք չի ստեղ­ծե­լու ի­րա­վա­հա­վա­սար պե­տու­ թյուն­նե­րի միա­վո­րում: Ինձ հա­մար դա գո­նե ակն­հայտ է: Հոկ­տեմ­բե­րին հրա­ պա­րա­կած իր հոդ­վա­ծում Պու­տի­նը գրեց. «Ա­վե­լի ա­մուր ին­տեգ­րում նոր քա­ղա­քա­կան և տն­տե­սա­կան հիմ­քի վրա և նոր ար­ժե­հա­մա­կար­գի վրա– սա մեր դա­րաշր­ջա­նի անհ­րա­ժեշ­տու­ թյունն է, ժա­մա­նա­կի պա­հան­ջը»: Ոչ մի բան չի՞ հի­շեց­նում: Ռու­սաս­տա­նը

ցան­կա­ցած միու­թյուն, որ­տեղ ու­նե­նա­ լու է ա­ռա­վե­լու­թյուն, վե­րա­ծե­լու է սե­ փա­կան գե­րիշ­խա­նու­թյամբ կայս­րու­ թյան, որ­տեղ ցան­կա­ցած ան­հա­մա­ ձայ­նու­թյուն խստո­րեն պատժ­վե­լու է: Չեմ ու­զում՝ տպա­վո­րու­թյուն ստեղծ­վի, որ հա­կա­ռու­սա­կան տրա­ մադ­րու­թյուն­ներ ու­նեմ: Ընդ­հա­կա­ ռա­կը, հայ-ռու­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ ցու­թյան և ռազ­մա­վա­րա­կան դա­շին­ քի ջերմ պաշտ­պանն ու կողմ ­ն ա­կիցն եմ: Սա­կայն այն պա­րա­գա­յում խոս­քը եր­կու ինք­նիշ­խան և ան­կախ պե­տու­ թյուն­նե­րի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մա­ սին է, ո­րոնց շա­հե­րը հա­մընկ­նում են: Եվ մի բան էլ, ա­մեն ան­գամ երբ փոր­ ձում եմ ԽՍՀՄ-ը չա­րիք ո­րա­կել, ինձ հի­ շեց­նում են, որ Հա­յաս­տա­նը 70 տար­վա խա­ղա­ղու­թյան դա­դար ապ­րեց, կա­ռու­ ցա­պատ­վե­ցին Երևա­նը և այլ քա­ղաք­ ներ, գոր­ծա­րան­ներ, ա­տո­մա­կա­յան և այլն: Սա­կայն ե­կեք վեր­ջա­պես հաս­ կա­նանք, որ այդ ա­մե­նը ոչ թե Հա­յաս­ տա­նին տրված նվեր­ներ էին, այլ վաս­ տա­կած բա­րիք­ներ, ո­րոնց հա­մար մենք վճա­րե­ցինք մոտ 200 հա­զար զո­հե­ րով Հայ­րե­նա­կան պա­տե­րազ­մի մար­ տա­դաշ­տե­րում, տասն­յակ հա­զա­րա­ վոր բռնա­դատ­ված­նե­րով և Ղա­րա­բա­ ղի ու հա­րա­կից շրջան­նե­րի օ­տար­մամբ: Այն­պես որ, ե­թե նույ­նիսկ ինչ որ բա­ներ ստա­ ցել ենք ԽՍՀՄ-ից, դրանց դի­ մած վճար­ված է… ան­հա­մա­չափ մեծ գին:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ. |

Օրակարգ | 3

Փա­րի­զը հիաս­թա­փեց­նե­լո՞ւ է հա­յե­րին Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ֆրանս-թուր­քա­կան հա­շիվ ­ն ե­րում

Թուր­քա­կան հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի լրատ­վա­կան թո­ղար­ կում ­ն ե­րը ար­դեն մի քա­նի օր է՝ սկսվում են Ֆ­րան­սիա­յի խորհր­ դա­րա­նի վե­րին պա­լա­տում՝ Սե­նա­տում սպաս­վող քվեար­կու­թյան շուրջ թղթակ­ցու­թյուն­նե­րով: Թուր­քե­րը, ակն­հայ­տո­րեն, խառն­վել են ու նաև նյար­դայ­նա­ցել: Հա­վա­նա­կան է, որ դեկ­տեմ­բե­րի 22ին ֆրան­սիա­ցի օ­րենս­դիր­նե­րը «ա­յո» ա­սեն Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­ թյա­ն հեր­քու­մը քրեա­կա­նաց­նող օ­րի­նագ­ծին:

Որ­քան էլ հայ ժո­ ղովր­դի հա­մար Հա­յոց ցե­ղաս­պա­ նու­թյան թե­ման զգա­յա­ցունց է, պետք է ըն­դու­նել, որ 1915թ. հայ ժո­

Թուր­քիա­յի վար­չա­պետ Ռե­ջեփ Թա­յիփ Էր­դո­ղա­նը նա­մակ է հղել Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­զիին՝ հոր­դո­րե­լով «երկ­ կողմ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը չզո­ հա­բե­րել հա­նուն եր­րորդ կող­ մի», այ­սինքն՝ Հա­յաս­տա­նի։ Նա­ խա­գահ Սար­կո­զիի կեց­ված­քը, ան­կաս­կած, ա­ռանց­քա­յին է: Դեռ 2006թ. հոկ­տեմ­բե­րի 12ին Ֆ­րան­սիա­յի Ազ­գա­յին ժո­ղո­վը (խորհր­դա­րա­նի ստո­րին պա­լա­ տը) օ­րի­նա­գիծ ըն­դու­նեց, ո­րով 1915թ. ժխտու­մը ո­րակ­վում էր քրեո­րեն պատ­ժե­լի ա­րարք, իսկ ժխտող­նե­րին սպաս­վում էր մեկ տա­րի ա­զա­տազր­կում և 45 հա­ զար եվ­րո տու­գանք: Սա­կայն օ­րեն­քի ուժ ստա­նա­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ էր, որ Սե­նա­տը ևս վա­վե­րաց­նի օ­րի­նա­գի­ծը: Ֆ­րան­սիա­յում 2007թ. նա­խա­ գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի նա­ խօ­րեին թեկ­նա­ծու­նե­րից Նի­կո­լա Սար­կո­զին հայ հա­մայն­քին խոս­ տա­ցավ, որ ընտր­վե­լու դեպ­քում օ­րի­նագ­ծի վա­վե­րաց­ման ուղ­ղու­ թյամբ քայ­լեր կձեռ­նար­կի, սա­ կայն նա­խա­գահ ընտր­վե­լուց կարճ ժա­ մա­ նակ անց խորհր­ դա­պա­հա­կան կեր­պով Ան­կա­ րա գոր­ծու­ղեց Ե­լի­սե­յան պա­լա­ տի դի­վա­նա­գի­տա­կան խորհր­ դա­տու Ժան-­Դա­վիդ Լևի­տին՝ թուր­քա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին վստա­հեց­նե­լով, որ ին­քը մտա­ դիր է ա­ նել ա­ մե ն ինչ, որ­ պես­ զի հայ­կա­կան օ­րի­նա­գի­ծը Սե­ նա­տում «թաղ­վի»: Այս մա­սին հայտ­նի դար­ձավ ա­վե­լի ուշ, երբ «Վի­կի­լիքս» կայ­քը հրա­պա­րա­ կեց գաղտ­նի փաս­տաթղ­թեր: Ֆ­րան­սիա­յի Սե­նա­տը 2011թ. մա­յի­սի 4-ին հնա­րա­վո­րու­թյուն

ու­ներ քրեա­կա­նաց­նել օ­րի­նա­ գի­ծը, սա­կայն քվեար­կու­թյու­նից ա­ռաջ Սե­նա­տի սահ­մա­նադ­րա­ կան հանձ­նա­ժո­ղո­վն ա­ռա­ջար­ կեց այն հա­նել քվեար­կու­թյու­ նից, ին­չը և ար­վեց: Օ­րի­նագ­ծի ըն­դուն­մա­նը դեմ քվեար­կող­նե­ րը բե­րում էին հիմ ­ն ա­կան եր­կու պատ­ճառ. ա­ռա­ջին՝ այն կխո­չըն­ դո­տի Հա­յաս­տան-­Թուր­քիա հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կար­գա­վո­ րումը, երկ­ րորդ՝ սա պատ­ մա­ բան­նե­րի քննար­կե­լիք հարց է: Սար­կո­զին, ո­րը քվեար­կու­թյու­ նից ա­ռաջ ֆրան­սա­հա­յե­րին խոս­ տա­ցել էր չխո­չըն­դո­տել օ­րի­նագ­ ծի քվեար­կու­թյու­նը, ա­միս­ներ անց՝ 2011թ. հոկ­տեմ­բե­րի 7-ին, Երևա­նում հայ­տա­րա­րեց, որ ե­թե Թուր­քիան շա­րու­նա­կի ժխտել Ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը, ա­պա Ֆ­րան­սիան կցան­կա­նա քրեա­ կան պա­տիժ սահ­մա­նել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ժխտման հա­ մար: Ի պա­տաս­խան՝ Էր­դո­ղա­ նը Սար­կո­զիին խոր­հուրդ տվեց մտա­ծել գա­լիք սե­րունդ­նե­րի, այլ ոչ թե Ֆ­րան­սիա­յի գա­լիք ընտ­րու­ թյուն­նե­րի մա­սին: Ա­յո՛, որ­քան էլ հայ ժո­ղովր­դի հա­մար Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան թե­ ման զգա­ յա­ ցունց է, պետք է ըն­դու­նել, որ 1915թ. հայ ժո­ղովր­ դի ող­բեր­գու­թյու­նը դար­ձել է խո­շոր երկր­նե­րի միջև հա­շիվ­ ներ պար­զե­լու մի­ջոց: Մ­յուս կող­ մից՝ դա բնա­կան է, քա­նի որ Հա­ յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը նաև ու նախ և ա­ռաջ քա­ղա­քա­կան հարց է, իսկ քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն նշա­ նա­կում է նաև շա­հար­կում: Հետևա­բար մենք չգի­տենք, թե Ե­լի­սե­յան պա­լա­տը, ո­րը Սե­ նա­տի վրա ճնշե­լու բազ­մա­թիվ

ղովր­դի ող­բեր­ գու­թյու­նը դար­ձել է խո­շոր երկր­նե­ րի միջև հա­շիվ­ ներ պար­զե­լու մի­ջոց:

լծակ­ներ ու­նի, ինչ ո­րո­շում է կա­ յաց­րել: Ե­թե հա­վա­տանք Սար­ կո­զիի՝ Երևա­նում հոկ­տեմ­բե­ րին հնչեց­րած հրա­պա­րա­կա­յին խոս­քին, ա­պա դեկ­տեմ­բե­րի 22-ի քվեար­կու­թյու­նը թուր­քե­րին լա­ վա­տե­սու­թյան տեղ չի թող­նում: Նաև պի­ տի հաշ­ վի առ­ նել այն ճնշում ­ն երն ու սպառ­նա­լիք­նե­րը, որ հնչեց­նում է Ան­կա­րան: Բայց կարևո­րը Ֆ­րան­սիան է, ո­րը ե­թե ցան­կու­թյուն ու­նե­նա, և ա­վե­լին՝ այս պա­ հին նրա շա­ հե­ րից բխի, ա­պա դեկ­տեմ­բե­րի 22-ին օ­րի­նա­ գի­ծը կըն­դուն­վի: Ան­կախ քվեար­կու­թյան արդ­ յունք­նե­րից՝ պետք է ըն­դու­նենք, որ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ճա­նա­չող պե­տու­թյուն­նե­րի շար­ քում ա­մե ­նից ա­ռաջ գնա­ցել է հենց Ֆ­րան­սիան: Ֆ­րան­սիա­յի Ազ­գա­յին ժո­ղո­ վը Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­ սին քննար­կում ­ն եր անց­կաց­րել է սկսած 1990-ա­կան թթ. կե­սե­րից: 1994թ. օ­գոս­տո­սին Ֆ­րան­սիա­յի արտ­գործ­նա­խա­րա­րի մաս­նակ­ ցու­թյամբ խորհր­դա­րա­նա­կան լսում ­ն ե­րի ըն­թաց­քում ճա­նաչ­ման ջա­տա­գով­ն ե­րից Պատ­րիկ Լա­բո­ նը, ակ­նար­կե­լով Հա­յոց ցե­ղաս­ պա­նու­թյան 80-ամ­յա­կը, հայ­տա­ րա­րեց. «Մարդ­կու­թյան դեմ այս զազ­րե­լի հան­ցան­քը, քսա­նե­րորդ դա­րում այս ա­ռա­ջին ցե­ղաս­պա­ նու­թյու­նը դեռևս շա­րու­նա­կում է ան­պա­տիժ մնալ: Հա­կա­ռա­կը,

Հա­յաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ուղ­ղու­թյամբ փո­փո­խու­թյուն չկա ‹‹‹ էջ 1 Ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան վե­ րա­բեր­յալ այս գնա­հա­տա­կա­ նը փոր­ձա­գետ­նե­րը տա­լիս են՝ հաշ­վի առ­նե­լով հինգ հիմ ­ն ա­կան չա­փո­րո­շիչ, այդ թվում՝ ընտ­րու­ թյուն­նե­րի ար­դա­րու­թյու­նը, բազ­ մա­կար­ծու­թյու­նը, կա­ռա­վար­ ման արդ­յու­նա­վե­տու­թյունն ու հա­սա­րա­կու­թյան ակ­տի­վու­թյու­ նը քա­ղա­քա­կան դաշ­տում։ Ըստ այդմ՝ այս տար­վա զե­կույ­ցում Հա­յաս­տա­նը այս հինգ չա­փո­րո­ շիչ­ նե­ րով ստա­ ցել է նույն գնա­ հա­տա­կան­նե­րը, ինչ նա­խորդ՝ 2010թ. 10-բա­լա­նոց հա­մա­կար­ գով, մաս­նա­վո­րա­պես՝ կրկին մի­ ջի­ նից ցածր՝ 3 ու մի փոքր ա­վե­լի միա­վոր են ստա­ցել Հա­ յաս­տա­նի կա­ռա­վար­ման արդ­ յու­նա­վե­տու­թյունն ու քա­ղա­քա­ կան մշա­կույ­թը, ա­մե ­նա­բարձ­րը գնա­հատ­վել է քա­ղա­քա­ցիա­կան

ա­զա­տու­թյուն­նե­րի ո­լոր­տը՝ գրե­ թե 6 միա­վոր։ Ի տար­բե­րու­թյուն Հա­յաս­տա­ նի, որն այս տա­րի որևէ տե­ղա­ շարժ չի ար­ ձա­ նագ­ րել, ԱՊՀ մի շարք պե­տու­թյուն­նե­րում, այդ թվում՝ Ռու­սաս­տա­նում ու Ադր­ բե­ջա­նում, հե­տըն­թաց է նկատ­ վել։ Ռու­սաս­տա­նը, ո­րն ան­ցած տա­րի դաս­վել էր Հա­յաս­տա­ նի հետ նույն՝ հիբ­ րի­ դա­ յին ռե­ ժիմ ու­նե­ցող երկր­նե­րի թվում, այժմ հայտն­վել է ավ­տո­րի­տար­ նե­րի կող­քին, Ադր­բե­ջա­նում հե­տըն­թաց է ապ­րել մա­մու­լի ա­զա­տու­թյու­նը։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, 2011-ը «Է­կո­նո­միստ»-ը բնու­թագ­րել է որ­պես «ան­նա­խա­դեպ փո­թոր­ կում ­ն ե­րի տա­րի»՝ ա­րա­բա­կան աշ­խար­հում սկիզբ ա­ռած հե­ ղա­փո­խու­թյուն­նե­րի պատ­ճա­ ռով, և փաս­ տել, որ այդ ա­ լի­ քը կա­ րող է տա­ րած­ վել նաև

աշ­խար­հի մյուս հատ­ված­նե­ րում։ Դ­րան, ըստ վեր­լու­ծա­բան­ նե­ րի, կա­ րող են նպաս­ տել մի քա­նի գոր­ծոն­ներ, այդ թվում՝ ընտ­րու­թյուն­նե­րի կեղ­ծու­մը, շա­րու­նա­կա­կան բնույթ կրող կո­ռուպ­ցիան, ինչ­պես նաև ավ­ տո­րի­տար վար­չա­կազ­մի կող­ մից իր իշ­խա­նու­թյու­նը եր­կա­ րաձ­գե­լու կամ ժա­ռան­գոր­դին փո­խան­ցե­լու փոր­ձը։ «Վեր­ջին ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյուն­ նե­րը ցույց են տա­լիս, որ ներ­կա­ յումս ԱՊՀ ավ­տո­րի­տար վար­չա­ կազմ ու­նե­ցող երկր­նե­րում քա­ ղա­քա­կան ա­զա­տու­թյուն­նե­րի ա­վե­լի մեծ ծա­րավ կա, և որ Մեր­ ձա­վոր Արևել­քում ու Հ­յու­սի­սա­ յին Աֆ­րի­կա­յում տե­ղի ու­նե­ցած զար­գա­ցում ­ն ե­րը դեռ կա­րող են ի­րենց ազ­դե­ցու­թյունն ու­նե­նալ այս տա­րա­ծաշր­ջա­նի վրա»,– նշված է զե­կույ­ցում:  n Azatutyun.am

Թուր­քիա­յում հու­շար­ձան­ներ են կա­ռուց­վում, և փո­ղոց­ներ են մկրտվում թուր­քա­կան Հիտ­լե­րի՝ Թա­լեաթ փա­շա­յի ա­նու­նով»: 1998թ. մա­յի­սի 29-ին Ֆ­րան­ սիա­յի Ազ­գա­յին ժո­ղո­վը քվեար­ կու­թյամբ ճա­նա­չեց Հա­յոց ցե­ ղաս­պա­նու­թյու­նը: Օ­րի­նա­ գի­ծը մեկ նա­խա­դա­սու­թյուն էր. «Ֆ­րան­սիան հրա­պա­րա­ կավ ճա­ նա­ չում է 1915թ. Հա­ յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը»: 2001թ. հուն­վա­րի 29-ին Ֆ­րան­ սիան Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­ նը ճա­նա­չեց օ­րեն­քի մա­կար­դա­ կով, երբ նա­խա­հահ Ժակ Շի­րա­ կը ստո­րագ­րեց Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի և Սե­նա­տի՝ 1915թ. Հա­յոց ցե­ղաս­ պա­նու­թյու­նը ճա­նա­չող ա­վե­լի վաղ ըն­դու­նած բա­նաձևը: Այս­ պի­սով՝ խորհր­դա­րա­նա­կան բա­ նաձևը վե­րած­վեց Ֆ­րան­սիա­յի օ­րեն­քի, ին­չը նշա­նա­կում է, որ ոչ ոք այլևս չի կա­րող ժխտել պատ­ մա­կան այդ ի­րո­ղու­թյու­նը երկ­ րի տա­րած­քում: Այդ օ­րեն­քի առ­ կա­յու­թյու­նն ար­դեն ճա­նա­պարհ էր բա­ ցում մեկ այլ օ­ րեն­ քի հա­ մար, ո­րը Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­ թյան փաս­ տի ժխտու­ մը կպատ­ ժեր քրեո­րեն: Ան­կա­րան, ինչ­պես այլ երկր­ նե­րի դեպ­քում, դա­տա­պար­տեց Ֆ­րան­սիա­յի այս քայ­լը, Փա­րի­ զից հետ կան­ չեց իր դես­ պա­ նին: Թուրք-ֆրան­սիա­կան մի շարք տնտե­սա­կան և ռազ­մա­կան

գոր­ծարք­ներ չեղ­յալ հայ­տա­րար­ վե­ցին: Ֆ­րան­սիան Թուր­քիա­ յում խո­շոր ներդ­րող­նե­րից է և ն­րան զենք վա­ճա­ռող գլխա­վոր երկր­նե­րից: Այ­ սօր էլ թուր­ քե­ րը ջանք չեն խնա­յում՝ ֆրան­սիա­ցի­նե­րին հա­մո­զե­լու, որ նրանք օ­րի­նա­գի­ ծը չըն­դու­նեն: Արտ­գործ­նա­խա­ րար Ահ­մեդ Դա­վու­թօղ­լուն Ան­ կա­րա­յում Եվ­րո­պա­կան միու­ թյան դես­պան­նե­րի հետ հան­ դիպ­ման ըն­թաց­քում ա­սել է, որ այդ օ­րի­նագ­ծի ըն­դու­նու­մը կվնա­սի թուրք-ֆրան­սիա­կան մեր­ձեց­մա­նը: Թուր­ քիան սպառ­ նում է Փա­ րի­ զից հետ կան­ չել իր դես­ պա­ նին, ե­թե օ­րի­նա­գի­ծն ըն­դուն­ վի: «Պաշ­տո­նա­կան Ան­կա­րան դա կդի­տար­կի որ­պես թշնա­մա­ կան քայլ Ֆ­րան­սիա­յի իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րի կող­մից և կ­սա­ռեց­ նի Ֆ­րան­սիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյունն ու բո­լոր հա­մա­տեղ ծրագ­րե­րը»,– ա­սել է Ֆ­րան­սիա­յում Թուր­քիա­ յի դես­պա­նը: Եր­կու­շաբ­թի Փա­րիզ կմեկ­ նի Թուր­քիա­յի խորհր­դա­րա­նի պատ­վի­րա­կու­թյու­նը և կ­փոր­ ձի ֆրան­սիա­ցի օ­րեն­սդիր­նե­րին բա­ցատ­րել, թե ինչ վնաս կա­րող է հասց­նել օ­րի­նագ­ծի ըն­դու­նու­ մը թուրք-ֆրան­սիա­կան հա­րա­ բե­րու­թյուն­նե­րին:  n Թա­թուլ Հա­կոբ­յան


| № 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ.

4 | Փողեր

Միայ­նակ դժվար է ՏՄՊՊՀ-ն պե­տա­կան մյուս մար­մին­նե­րի ա­ջակ­ցու­թյան կա­րիքն ու­նի Տն­տե­սա­կան մրցակ­ցու­թյան պաշտ­պա­նու­թյան պե­տա­կան հանձ­ նա­ժո­ղո­վին (ՏՄՊՊՀ) կից Հա­սա­րա­կա­կան խորհր­դի ե­րեկ­վա ընդ­լայն­ված նիս­տին ՏՄՊՊՀ նա­խա­գահ Ար­տակ Շա­բո­յա­նն ա­սել է, որ այս տա­րի բա­ցա­հայտ­վել են բազ­մա­թիվ խնդիր­ներ, և չա­ րա­շա­հում ­ն ե­րի դեպ­քում կի­րառ­վել են պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան հա­մա­պա­տաս­խան մի­ջոց­ներ: Ման­սա­վո­րա­պես՝ 2011թ. պա­տաս­ խա­նատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րի կի­րառ­ման վե­րա­բեր­յալ ՏՄՊՊՀ-ն կա­յաց­րել է 193 ո­րո­շում՝ 2010թ. 103 ո­րոշ­ման դի­մաց: Հա­յաս­տա­ նի արդ­յու­նա­բե­րող­նե­րի և գոր­ծա­րար­նե­րի (գոր­ծա­տու­նե­րի) միու­ թյան ՀԱԳՄ) նա­ խա­ գահ Ար­ սեն Ղա­ զար­ յանն էլ ա­ սել է, որ մեկ տար­վա ըն­թաց­քում մրցակ­ցա­յին դաշ­տում ար­մա­տա­կան փո­փո­ խու­թյուն­ներ չեն ե­ղել, բայց ո­րո­շա­կի ա­ռա­ջըն­թաց, այ­դու­հան­ դերձ, նկատ­վում է (Panorama.am):

Ար­սեն Ղա­զար­յա­ նի խոս­քով՝ թեև ՏՄՊՊՀ ֆունկ­ ցիա­նե­րը հա­մազ­ գա­յին նշա­նա­կու­ թյան են, բայց հանձ­նա­ժո­ղո­վը միայ­նակ չի կա­ րող լու­ծել խնդիր­նե­րը, քա­նի որ հա­վա­սար և

Շա­բո­յա­նը տե­ղե­կաց­րել է, որ նա­խորդ տա­րի հանձ­նա­ժո­ղո­վի կա­յաց­րած ո­րո­շում ­ն ե­րից 28-ը բո­ղո­քարկ­վել է դա­տա­կան կար­ գով. բո­լոր ո­րո­շում ­ն ե­րի հա­մար դա­տա­րան­նե­րը կա­յաց­րել են վճիռ­ներ՝ հօ­գուտ ՏՄՊՊՀ-ի: Բո­ ղո­քարկ­վել է 19 ո­րո­շում, ո­րից 8-ի հի­ ման վրա կա­ յաց­ վել է վճիռ՝ նույն­ պես հօ­ գուտ հանձ­ նա­ժո­ղո­վի: «Այս պա­հին դա­ տա­րան­նե­րի կող­մից ան­վա­ վեր ճա­նաչ­ված ո­րո­շում ­ն եր չու­ նենք, պար­տու­թյուն­ներ չու­նենք, իսկ այն ո­րո­շում ­ն ե­րը, ո­րոնց մա­ սով դեռ վճիռ­ներ չեն կա­յաց­վել, դրանք գտնվում են դա­ տա­ կան քննու­թյան գոր­ծըն­թա­ցում»,– ա­սել է նա։ Սա­կայն, ըստ Շա­բո­յա­նի, հանձ­նա­ժո­ղո­վը չի կա­րող միայ­ նակ լու­ծել մրցակ­ցու­թյան ո­լոր­ տի խնդիր­նե­րը: Այդ խնդիր­նե­րի լուծ­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ է պե­տա­կան այլ մար­մի ն­նե­րի հետ ակ­տիվ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­ նը, քա­ նի որ շատ դեպ­ քե­ րում մրցակ­ցու­թյան ո­լոր­տի խնդիր­ նե­րի ա­ռա­ջաց­ման պատ­ճառ­նե­ րը պե­տա­կան այլ մար­մի ն­նե­րի կար­գա­վոր­ման դաշ­տում են:

ար­դար մրցակ­ ցա­յին դաշ­տը

PanARMENIAN

Ար­տ ակ Շա­բ ո­յ անն ա­ս ել է, որ մրցակ­ց ու­թ յան ո­լոր­տ ում դեռևս բազ­մ ա­թ իվ չլուծ­ված խնդիր­ ն եր կան, և ՏՄՊՊՀ-ն 2011թ. ըն­ թ աց­ ք ում մի շարք ուղ­ղու­թ յուն­ն ե­ր ով զգա­լ ի աշ­ խա­տ անք­ն եր է ի­ր ա­կ ա­ն աց­ րել: Մաս­ն ա­վո­ր ա­պ ես՝ այս տար­վա ըն­թ աց­ք ում վե­ր ա­ն այ­ վել է «Տն­տ ե­ս ա­կ ան մրցա­կ­ց ու­ թյան պաշտ­պ ա­ն ու­թ յան մա­ սին» օ­ր են­ք ը, ո­ր ը հա­մ ա­պ ա­ տաս­խ ա­ն եց­վել է մի­ջ ազ­գա­յ ին չա­փ ա­ն իշ­ն ե­ր ին: Լ­ր ամ­շ ակ­ված օ­ր ենսդ­ր ու­թ յու­ն ը հանձ­ն ա­ ժո­ղո­վ ին ա­ռ ա­վել արդ­յ ու­ն ա­ վետ աշ­խ ա­տ ե­լու հնա­ր ա­վո­ր ու­ թյուն­ն եր է տվել: Ըստ նրա՝ այս տա­ րի նշա­ նակ­վել է ֌370   մլն­-ի չա­փով տու­գանք, ին­չը նա­խորդ տար­ վա հա­մե­մատ 10 ան­գամ ա­վե­լի է։ Այս տար­վա տու­գանք­նե­րից մոտ ֌170   մլն-ը մուտ­քագր­վել է պետբ­յու­ջե՝ 2010թ.֌20   մլն­-ի դի­մաց: Ըստ նրա՝ տու­գանք­ներն ինք­նան­պա­տակ չեն, հանձ­նա­ ժո­ղո­վի հա­մար կարևորն այն է, որ բա­րե­լավ­վի մրցակ­ցա­յին մի­ջա­վայ­րը, ինչ­պես նաև սպա­ ռող­նե­րի շա­հե­րը:

Հա­վա­սար մրցակ­ցու­ թյու­նը միաս­նա­կան մթնո­լոր­տը չէ ՀԱԳՄ նա­խա­գահ Ար­սեն Ղար­ զար­յա­նը, ՏՄՊՊՀ-ի գոր­ծու­ նեու­թյան մա­սին խո­սե­լով, ա­սել է. «Չենք կա­ րող ա­ սել, որ գե­ րա­կա դիրք ու­նե­ցող­ներն օ­րի­ նա­ կան դաշտ են մտել, չա­ րա­ շա­հում ­ն եր չու­նեն, չենք կա­րող ա­սել, որ հա­վա­սար մրցակ­ցու­ թյու­նը դար­ձել է միաս­նա­կան մի մթնո­ լորտ: Կարևորն այն է, որ հանձ­նա­ժո­ղո­վը սկսել է ա­վե­լի արդ­յու­նա­վետ աշ­խա­ տել՝ հա­ ճախ իր վրա վերց­ նե­ լով պե­տա­կան այլ մար­մի ն­նե­ րի գոր­ծա­ռույթ­ներ, որ­տեղ թե­ րա­կա­տա­րում ­ն եր են ե­ղել. և ըստ ո­լորտ­նե­րի հան­րու­թյա­ նը ներ­կա­յաց­րել վի­ճակ, ո­րոնք բխում են և՛ հա­ վա­ սար մրցակ­ ցու­թյան պա­հանջ ու­նե­ցող

պե­տա­կան շատ մար­մի ն­նե­րի գոր­ ծա­ռույթն է:

գոր­ծա­րար­նե­րի, և՛ սպա­ռող­նե­րի շա­հե­րից»: Ն­րա խոս­քով՝ տե­ղա­կան շու­ կա­յում հա­վա­սար մրցակ­ցու­ թյու­նը դեռ խիստ բա­րե­լավ­ման կա­րիք ու­նի, գե­րա­կա դիրք ու­ նե­ցող ո­լորտ­ներ, առևտ­րա­յին ցան­ցեր, ան­հատ խո­շոր ձեռ­ նար­կու­թյուն­ներ դեռ նախ­կի­նից ե­կած ա­վան­դույ­թով շա­րու­նա­ կում են չա­րա­շա­հել ի­րենց դիր­ քը, ին­չը բե­րում է նաև ստվե­րի մե­ծաց­ման, և մ­յուս գոր­ծա­րար­ նե­րի մեջ ցան­կու­թյուն է ա­ռա­ ջա­նում ըն­դօ­րի­նա­կել այդ ո­ճը: «Արդ­յուն­քում մենք ու­նե­նում ենք ա­նըն­դու­նե­լի վի­ճակ, երբ ա­կա­ նա­տես ենք լի­նում ար­տա­ռոց գեր­շա­հույ­թի կամ սե­փա­կան հա­մա­կար­գը պահ­պա­նե­լու հա­ մար մի­ ջին կամ մանր բիզ­ նես­ նե­րի կոր­ծան­ման: Բա­ցի դրա­ նից՝ ա­կա­նա­տես ենք լի­նում, թե ինչ­պես են բնակ­չու­թյան

ա­ռող­ջու­թյան հետ կապ­ված հար­ցե­րում նման պար­զու­նակ ո­րո­շում ­ն եր կա­յաց­նում՝ օգ­տա­ գոր­ծե­լով սե­փա­կան ար­տադ­ րու­թյան մեջ ար­գել­ված հա­ վե­լան­յու­թեր»,– ա­սել է ՀԱԳՄ նա­խա­գա­հը: Ն­ րա խոս­ քով՝ թեև ՏՄՊՊՀ ֆունկ­ցիա­նե­րը հա­մազ­գա­յին նշա­նա­կու­թյան են, բայց հանձ­ նա­ժո­ղո­վը միայ­նակ չի կա­րող լու­ծել խնդիր­նե­րը, քա­նի որ հա­ վա­սար և ար­դար մրցակ­ցա­յին դաշ­տը պե­տա­կան շատ մար­մի ն­ նե­րի գոր­ծա­ռույթն է: «Տա­րի­ներ են պետք, որ հանձ­նա­ժո­ղո­վի պատ­ժի կի­րա­ռու­մը դառ­նա այն­ պի­սին, ինչ­պի­սին Եվ­րո­պա­յում և ԱՄՆ-ում է, երբ գոր­ ծա­ րա­ րը սար­սա­փում է հանձ­նա­ժո­ղո­վի ո­րո­շու­մից, ին­չը կա­րող է   հզոր ըն­կե­րու­թյա­նը մեծ վնաս հասց­ նել, սահ­մա­նա­փա­կել նրա գոր­ ծու­նեու­թյու­նը»,– ա­սել է նա:  n

Կր­կեսը վերածնվում է Իսկ «երևան­յան Դիս­նեյ­լեն­դը» ներդ­րող­ներ է փնտրում է «Երևան­յան կրկես» ՍՊԸ, ո­րից պարզ չէ, որ «Տա­ շիր Գ­ րուպ»-ը մաս­նակ­ցու­թյուն ու­նի ծրագ­րին: Սոս Պետ­րոս­յա­նը տե­ղե­կաց­րեց, որ այդ ՍՊԸ-ն պատ­ կա­ նում է «Տա­շիր Գրուպ»-ին: Հի­շեց­նենք, որ Մ­շա­կույ­թի նա­ խա­րա­րու­թյան հո­վա­նու ներ­ քո գոր­ծող Երևա­նի պե­տա­կան կրկե­սը 2005թ. գնա­հատ­վել էր ֌408  մլն և օ­տար­վել մրցույ­թով: Հայտ ներ­կա­յաց­րած կրկե­սի

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

կո­լեկ­տի­վը՝ Սոս Պետ­րոս­յա­ նի գլխա­վո­րու­թյամբ, ֌150  մլն­ով սե­փա­կա­նաշ­նոր­հել էր այն՝ պար­տա­վոր­վե­լով ե­րեք տա­րում կա­տա­րել ֌650  մլն­-ի ներդ­րում­ ներ: Սա­կայն մինչև 2011թ. կրկե­ սը շա­րու­նա­կում էր գոր­ծել վատ­ թար պայ­ման­նե­րում: Ըստ Պետ­րոս­յա­նի՝ կրկե­սի հիմ­ նա­նո­րոգ­ման աշ­խա­տանք­նե­րն սկսվել են օ­գոս­տո­սի 1-ից, և նա­ խա­տես­վում է դրանք ա­վար­տել 2013թ. հոկ­տեմ­բե­րին: Նա­խա­ տես­ված ծրագ­րով՝ ամ­րաց­վե­լու

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

է կրկե­սի ներ­կա­յիս շեն­քը, ճա­ կա­տը մնա­լու է նույ­նը, սա­կայն ա­վե­լա­նա­լու է ևս մեկ հարկ՝ 5-րդ հար­կը, ո­րը լի­նե­լու է դե­րա­սան­ նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված հյու­ րա­նոց: Բա­ցի շեն­քի վե­րա­կա­ռու­ ցու­մից՝ ամ­բող­ջու­թյամբ կթար­ մաց­վեն կրկե­սի գույ­քը, սար­ քա­վո­րում ­ն ե­րը, տեխ­նի­կա­կան բա­զան, մաս­նա­վո­րա­պես՝ կլա­ վաց­վեն ձայ­նա­յին և հնչ­յու­նա­յին, ինչ­պես նաև լու­սա­յին է­ֆեկտ­նե­ րի հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը: Կր­կե­սի շեն­քը 1962թ. հիմ­ նադր­ման օր­վա­նից հե­տո չի վե­րա­նո­րոգ­վել: 

«Հաղ­թա­նակ» զբո­սայ­գում՝ «Դիս­նեյ­լենդ» Ապ­րի­լին հայ­տա­րար­վել էր նաև, որ Ռու­բեն Վար­դան­յա­նը ներդ­րու­մա­յին ծրա­գիր կի­րա­կա­ նաց­նի «Հաղ­թա­նակ» զբո­սայ­ գում։ Ըստ նա­խա­տես­վող ծրագ­ րի՝ «Հաղ­թա­նակ» զբո­սայ­գին վե­րա­կա­ռուց­վե­լու է հա­սա­րա­ կա­կան և վ­ճա­րո­վի գո­տի­նե­րի։ Վ­ճա­րո­վի գո­տում ստեղծ­վե­լու են ժա­մա­նա­կա­կից ման­կա­կան

Երևա­նի կրկե­սի շեն­քը 1962թ. հիմ­ News.am

‹‹‹ էջ 1

խա­ղահ­րա­պա­րակ­ներ, ամ­ֆի­ թատ­րոն, ատ­րակ­ցիոն­ներ, կա­ խար­դա­կան այ­գի և զ­վար­ճան­ քի այլ ժա­մա­նա­կա­կից կա­ռույց­ ներ: Ակն­ կալ­ վում է, որ ծրագ­ րի ի­րա­կա­նա­ցու­մից հե­տո զբո­սայ­գին կնման­վի հան­րա­ հայտ «Դիս­նեյ­լեն­դ»-ին: Երևա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյան և հա­սա­րա­ կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի վար­ չու­թյու­նից «Օ­րա­կարգ»-ի հարց­ մա­նը պա­տաս­խա­նե­ցին, որ զբո­սայ­գու վե­րա­կա­ռուց­ման և ար­դիա­կա­նաց­ման ծրագ­րի հա­ յե­ցա­կար­գի մշա­կու­մը ի­րա­կա­ նաց­վել է Ռու­բեն Վար­դան­յա­նի

նադր­ման օր­վա­ նից հե­տո չի վե­ րա­նո­րոգ­վել:

ֆի­նան­սա­վոր­մամբ։ Ծ­րագ­ րի ընդ­հա­նուր ար­ժե­քը կազ­ մում է մոտ $60 մլն։ Սա­կայն քա­ ղա­քա­պե­տա­րա­նը դեռ բա­նակ­ ցու­թյուն­ներ է վա­րում հնա­րա­ վոր ներդ­րող­նե­րի ներգ­րավ­ման ուղ­ղու­թյամբ։ Այ­գու 20 վար­ձա­կալ­նե­րը, ո­րոնք ներ­կա­յում ա­նո­րոշ վի­ճա­ կում են, ըստ քա­ղա­քա­պե­տա­րա­ նի՝ ներգ­րավ­ված կլի­նեն հնա­րա­ վոր ներդ­րող­նե­րի հետ բա­նակ­ ցու­թյուն­նե­րի հա­մա­պա­տաս­խան փու­լե­րում՝ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյան փոխ­շա­հա­վետ տար­բե­րա­ կի ընտր­ման նպա­տա­կով։  n Մա­րի­լույս Ե­րեմ­յան


№ 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ. |

Փողեր | 5

Ռիս­կե­րը կա­ռա­վա­րե­լի են Մի­ջազ­գա­յին ֆի­նան­սա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը հա­մաշ­ խար­հա­յին տնտե­սու­թյան հա­մար ար­դեն կան­խա­տե­սել են ա­ճի տեմ­պե­րի դան­դա­ղում մինչև 2,6%։ Հա­յաս­տա­նի Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը, սա­կայն, չի վե­րա­նա­յել 2012թ. հա­մար Հա­յաս­տա­նի 4,2% ա­ճի կան­խա­տե­սու­մը, ո­րի հիմ­քում ըն­դուն­վել էր հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյան 4% ա­ճը։ «Օ­րա­կարգ»-ի հետ զրույ­ցում ֆի­նանս­ նե­րի նա­խա­րար Վա­չե Գաբ­րիել­յանն ա­սում է, որ գնա­լու են այն սցե­ նա­ րով, ո­ րը դրված է 2012թ. բյու­ ջեի հիմ­ քում՝ միև­ նույն ժա­ մա­նակ ու­շա­դիր լի­նե­լով եվ­րո­պա­կան և ռու­սաս­տան­յան զար­գա­ ցում ­ն ե­րի նկատ­մամբ: -Պրն Գաբ­րիել­յան, 2012թ. բյու­ջեի հիմ­քում մենք ըն­ դու­նել էինք հա­մաշ­խար­հա­ յին տնտե­սու­թյան սեպ­տեմ­ բեր­յան կան­խա­տե­սում ­ն ե­րը, բայց այ­սօր ար­դեն դրանք վե­րա­նայ­վել են դե­պի նվա­ զում։ Ին­չո՞ւ Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը չգնաց բյու­ջեի ծրագր­ված ցու­ցա­նիշ­նե­րի վե­րա­նայ­ման, ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ լրա­ ցու­ցիչ ֌101 մլրդ­ ե­կա­մուտ­ նե­րի մոտ ֌70 մլրդ­-ը ա­պա­ հո­վե­լու է 4,2% տնտե­սա­կան ա­ճը և գ­նա­ճը։ -­Ռիս­կե­րի հնա­րա­վո­րու­թյան վե­րա­բեր­յալ մենք ու­նենք տար­ բեր գնա­հա­տա­կան­ներ։ Ճիշտն ա­սած՝ նմա­նա­տիպ մտա­հո­գու­ թյուն կար նաև Moody’s-ի հա­ ղոր­դագ­րու­թյու­նում, և մենք տվե­ցինք մեր բա­ցատ­րու­թյու­ նը։ Մենք ճիշտ այդ նույն ռիս­ կե­րը հա­մե­մա­տա­կան աղ­յու­սա­ կով ար­տա­հայ­տել ենք բյու­ջեի ու­ ղեր­ ձում։ Մենք նշել ենք եվ­ րո­պա­կան տնտե­սու­թյան, Ռու­ սաս­տա­նի տնտե­սու­թյան զար­ գաց­ման հա­վա­նա­կան սցե­նար­ նե­րը, և այդ սցե­նար­նե­րի հիմ­ քում ըն­դու­նել ա­վե­լի վատ և էլ ա­վե­լի վատ զար­գա­ցում ­ն ե­ րը։ Եր­ կու դեպ­ քում էլ պետք է հաս­կա­նանք, թե ինչ հնա­րա­վո­ րու­թյուն­ներ ու­նենք այդ մար­ տահ­րա­վեր­նե­րին դի­մա­կա­յե­լու, ե­թե լի­նի ա­վե­լի ցածր տնտե­սա­ կան աճ, ե­կա­մուտ­նե­րի ա­վե­լի ցածր մա­կար­դակ։ Մեր կար­ծի­ քով՝ ռիս­կե­րը կա­ռա­վա­րե­լի են։ Ա­սել, որ ընդ­հան­րա­պես ռիս­կեր չկան, ճիշտ չէ, բայց նաև ա­սել, որ ընդ­հան­րա­պես տնտե­սու­ թյան աճ չի լի­նի, նույն­պես ճիշտ չէ։ Այդ իսկ պատ­ ճա­ ռով մենք կգնանք այս սցե­ նա­ րով՝ միա­ ժա­մա­նակ ու­շա­դիր լի­նե­լով այն զար­գա­ցում ­ն ե­րին, ո­րոնք առ­կա են Եվ­րո­պա­յում և Ռու­սաս­տա­ նում։ Չի բա­ցառ­վում, որ խնդիր­ ներ ու­նե­նա­լու դեպ­քում ար­տա­ քին օ­ժան­դա­կու­թյուն ստա­նանք։

բա­նակ­ցել դո­նոր­նե­րի հետ լրա­ ցու­ցիչ ա­ջակ­ցու­թյուն ստա­նա­լու ուղ­ղու­թյամբ։

-Ե­թե ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը զար­գա­ցա­ն բա­ցա­սա­կան սցենա­րով, Կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը գնա­լու է ծախ­սե­ րի կրճատ­մա՞ն, թե՞ բյու­ջեի պա­կա­սուր­դի ա­վե­լաց­ման ճա­նա­պար­հով։ -­Մենք դի­տար­կե­լու ենք բո­ լոր հնա­րա­վոր մի­ջոց­նե­րը։ Բ­նա­ կա­նա­բար, կա­րող ենք ո­րո­շա­կի ծախ­սեր կրճա­տել, կա­րող ենք ո­րո­շա­կի ե­կա­մուտ­նե­րի ա­վե­ լա­ցում ու­նե­նալ և կա­րող ենք

-Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մը Հա­յաս­տա­ նին հեր­թա­կան տրան­շը հատ­կաց­նե­լու վե­րա­բեր­ յալ հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում նշել է, որ անհ­րա­ժեշտ է ա­պա­հո­վե­լ փո­խար­ժե­քի ա­վե­լի մեծ ճկու­նու­թյուն, բե­կում տնտե­սու­թյան թա­ փան­ցի­կու­թյու­նը մե­ծաց­ նե­լու, հա­վա­սար դաշտ ա­պա­հո­վե­լու ա­ռու­մով։ Ինչ­պե՞ս կմեկ­նա­բա­նեք:

«

-Իսկ հե­տա­գա­յում խնդիր­ ներ չե՞ն լի­նի բյու­ջեի պա­ կա­սուր­դի մե­ծաց­ման հետ կապ­ված։ -­Մենք գնում ենք պա­կա­սուր­դի կրճատ­ման՝ նա­խանշ­ված սցե­նա­ րով, և եր­ բեք չենք շեղ­ վել դրա­ նից։ Այս տա­ րի մենք կու­ նե­ նանք բյու­ջեի պա­կա­սուրդ ոչ թե ՀՆԱ-ի 3,9%-ի չա­ փով, այլ 0,2-0,3-տո­ կո­սա­յին կե­տով ա­վե­լի ցածր։ Այ­ սինքն՝ այն­պես չէ, որ մենք պա­ կա­սուր­դը չենք կրճա­տում, այդ ուղ­ղու­թյամբ քայ­լեր չենք ա­նում և ֆիս­կալ կոն­սո­լի­դա­ցիա չենք կա­ տա­րում։ Ի­րա­կա­նում մենք այդ ա­մե­նը կա­տա­րում ենք։ Ե­թե մենք կտրուկ կրճա­տենք պա­կա­սուր­ դը, դա կա­րող է ազ­դել տնտե­սա­ կան ա­ ճի վրա։ Այս­ պի­ սով՝ մենք մի քա­նի բան հա­վա­սա­րակշ­ռե­ լու խնդիր ու­ նենք։ Այդ գոր­ ծոն­ նե­ րի մեջ մտնում են թե՛ տնտե­ սա­կան ա­ճը, ո­րը պայ­մա­նա­վոր­ վում է նաև ծախ­սե­րի մա­կար­դա­ կով, թե՛ տնտե­սու­թյան ո­րո­շա­կի ա­զա­տու­թյուն թող­նե­լը, թե՛ ար­ տա­քին պարտ­քի բե­ռը։ Այդ բո­լո­ րը հաշ­վի առ­նե­լով՝ կար­ծում ենք, որ խնդի­րը կա­ռա­վա­րե­լի սահ­ ման­նե­րում է։ Այ­սինքն, ե­թե մենք չնվա­զեց­նեինք պա­կա­սուր­դը, չի­ րա­կա­նաց­նեինք ֆիս­կալ կոն­սո­ լի­դա­ցիա, կա­րող էինք խնդիր­ ներ ու­ նե­ նալ։ Բայց ես չեմ կար­ ծում, որ այդ տե­սա­կե­տից խնդիր­ ներ ու­նենք։ Ե­թե ու­շա­դիր նա­յեք Moody’s-ի և այ­լոց գնա­հա­տա­կան­ նե­րին, ո­րոնք չէի ա­ սի, որ ա­ հա­ վոր լա­վա­տե­սա­կան են, կտես­ նեք, որ այն­տեղ ֆիս­կալ կոն­սո­լի­ դա­ցիա­յի տե­սա­կե­տից որևէ հարց չի բարձ­րաց­վում։ Հար­ցը բարձ­ րաց­վում է միայն ար­տա­քին շու­ կա­նե­րից ե­կող ազ­դակ­նե­րի մա­ սով։ Կար­ծում եմ՝ այդ ազ­դակ­նե­ րը պետք է լի­նեն կա­ռա­վա­րե­լիու­ թյան մա­կար­դա­կում։

դոլար/դրամ

381.95

0.28 q 0.07%

395 385 375 365 355 19.06

19.09

եվրո/դրամ

19.12

497.6

0.56 q 0.11%

560 540 520 500

Վա­չե Գաբ­րիել­յան. «Մեր կար­ծի­քով՝ ռիս­կե­րը կա­ռա­վա­րե­լի են։ Ա­սել, որ ընդ­հան­րա­ պես ռիս­կեր չկան, ճիշտ չէ, բայց նաև ա­սել, որ ընդ­հան­րա­պես տնտե­սու­թյան աճ չի

480 19.06

19.09

19.12

լի­նի, նույն­պես ճիշտ չէ»։ ռուբլի/դրամ

-Երբ մենք ան­ցանք ԱՄՀ վեր­ջին գնա­հա­տում ­ն ե­րը, փո­խար­ժե­քի քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հետ նրանք որևէ խնդիր չու­ նեին։ Ինչ վե­ րա­ բե­րում է մե­նաշ­նորհ­նե­րին, դուք կա­րող եք խնդիր­ներ ու­նե­նալ կամ չու­նե­նալ, ե­թե ու­նեք լե­գալ մե­նաշ­նորհ­ներ կամ մե­նաշ­նորհ, ո­րը հա­կամր­ցակ­ցա­յին խնդիր­ ներ ու­նի։ Ե­թե դուք ու­նեք չա­փից մեծ մե­նաշ­նորհ­ներ, ո­րոնք գա­լիս են ի­րենց գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի չա­ փից, դրանք մեկ օ­րում վե­րաց­նե­ լը, բե­կում ­ն ա­յին ինչ-որ բան ա­նե­ լը բարդ է։ Որևէ եր­կիր միան­գա­ մից նման քայ­լեր չի կա­րո­ղա­նում ի­րա­կա­նաց­նել։ Դա պա­հան­ջում է եր­կար տա­րի­նե­րի ջանք, հետևո­ ղա­կան աշ­խա­տանք, տվյալ­նե­րի հա­վա­քագ­րում և այլ աշ­խա­տանք­ ներ։ Կար­ ծում եմ՝ մեր Տն­ տե­ սա­ կան մրցակ­ցու­թյան պաշտ­պա­նու­ թյան պե­տա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­ վը ճիշտ տրա­մա­բա­նու­թյամբ այդ ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­տում է, և մենք կտես­նենք բա­րե­փո­խում ­ն եր։ Բայց ես որևէ փաս­տաթղ­թում չեմ տե­ սել, որ մեզ մոտ հե­ղա­փո­խա­կան փո­փո­խու­թյուն­ներ պետք է լի­նեն։ -Իսկ ին­չո՞ւ մենք ա­րագ չենք լու­ծում հար­կա­յին վար­չա­րա­ րու­թյան խնդի­րը, բա­րե­լա­ վում հար­կեր/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը։

-Այդ տեմ­պե­րն այն­պի­սին են, որ մեզ հնա­րա­վո­րու­թյուն են տա­լիս բարձ­րաց­նել հար­կա­ հա­վաք­ման մա­կար­դա­կը և էա­ պես չվտան­գել ե­կա­մուտ­նե­րի ա­պա­հո­վու­մը։ Այն ցու­ցա­նիշ­նե­ րը, ո­րոնք դրված են 2012թ. բյու­ ջեում, ցածր չեն։ Վեր­ջին տա­րի­ նե­ րին մենք եր­ բեք նման ե­ կա­ մուտ­նե­րի ա­վե­լա­ցում չենք ու­նե­ ցել։ Սա մեր երկ­րորդ լա­վա­գույն ցու­ցա­նիշն է վեր­ջին տա­րի­նե­ րին, նման աճ ու­նե­ցել ենք, կար­ ծեմ, 2008թ. և ե­թե մենք այս տեմ­ պով շարժ­վենք, կրկին ա­ռա­ջըն­ թաց կու­նե­նանք։ -­Բայց չէ՞ որ, օ­րի­նակ, Վ­րաս­տա­նում հար­կեր/ՀՆԱ ցու­ցա­նի­շը կազ­մում է մոտ 25%, այ­նինչ Հա­յաս­տա­նում այն գա­լիք տա­րի հաս­նե­լու է ըն­դա­մե­նը մոտ 17,4%-ի։ -­Կան կա­ռուց­ված­քա­յին և այլ խնդիր­ներ, ո­րոնք տար­բեր երկր­ նե­րում տար­բեր են։ Վ­րաս­տա­նի խնդիր­ներն ամ­բող­ջո­վին նույ­նը չեն, ինչ մե­րը։ Բայց չեմ կար­ծում, որ մենք Վ­րաս­տա­նից սո­վո­րե­լու բան չու­ նենք, չեմ էլ կար­ ծում, որ ա­վե­լաց­նե­լու տեղ չու­նենք։ Բայց դա կար­վի կա­մաց-կա­մաց, և մենք կու­նե­նանք այդ ցու­ցա­նիշ­նե­րը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

11.93

0.09 q 0.75%

13,50 12,80 12,10 11,40 19.06 եվրո/դոլար

19.12

19.09

1.302

0.00 q 0.09%

1,53 1,46 1,39 1,32 1,25 19.06

19.09

WTI Brent

նավթ

19.12

93.84 0.31 p 0.33% 104.01 0.66 p 0.64%

US$/bbl.

125

100

75 19.06 ոսկի

19.12

19.09

կբ 100 հհ comex

1594.0 20.0 p 1.27% 1595.7 2.2 q 0.14%

US$/t oz.

1900

1650

1400 19.06

19.12

19.09

(comex)

պղինձ

7280

63.9 q 0.87%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300 6500 19.06 ցորեն

(cbt)

19.09

217.80

19.12 3.31 p 1.54%

US$/tonne

330 290

Ե­թե դուք ու­նեք չա­փից մեծ մե­նաշ­նորհ­ ներ, ո­րոնք գա­լիս են ի­րենց գոր­ծո­ղութ­յուն­ նե­րի չա­փից, դրանք մեկ օ­րում վե­րաց­նե­լը, բե­ կում ­ն ա­յին ինչ-որ բան ա­նե­լը բարդ է

»

250 210 19.06

19.09

19.12

Տվյալները վերցված են 19.12, Երևան, ժ. 16:01 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ.

6 | Մեծ փողեր

Ա­ռանց եվ­րո­գո­տու դժվար կլի­նի Այն երկր­նե­րը, ո­րոնք կլքեն եվ­րո­գո­տին, է՛լ ա­վե­լի վատ­ թար տնտե­սա­կան ի­րադ­րու­ թյան մեջ կհայտն­ վեն։ Եվ­ րո­ յին հա­վա­տա­րիմ երկր­նե­րի հա­մար ԵՄ օ­րենսդ­րու­թյու­նը կդառ­նա կոր­ծա­նա­րար, և հս­ տակ չէ՝ ին­չով կա­վարտ­վի այս ա­մե ­նը։ Եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­ նա­կան բան­կի (ԵԿԲ) նա­խա­ գահ Մա­րիո Դ­րա­գին բրի­տա­ նա­կան Financial Times պար­բե­ րա­կա­նին մեկ­նա­բա­նել է եվ­ րո­գո­տու հնա­րա­վոր փլու­զումն ու դրա հետևանք­նե­րը։ Հատ­կան­շա­կան է, որ ԵԿԲ նախ­ կին նա­խա­գահ Ժան-Կ­լոդ Տ­րի­ շեն եվ­րո­գո­տու հնա­րա­վոր փլու­ զու­մը «ան­հե­թե­թու­թյուն» էր հա­ մա­րում։ Ըստ Դ­րա­գիի՝ այն երկր­ նե­րը, ո­րոնք կլքեն եվ­րո­գո­տին և կար­ժեզր­կեն ազ­գա­յին ար­ժույ­ թը, կա­ռե­րես­վեն բարձր գնա­ ճի խնդրին։ Ընդ ո­ րում՝ նրանց

չի հա­ջող­վի անհ­րա­ժեշտ հա­ մա­կար­գա­յին բա­րե­փո­խում ­ն եր ի­րա­կա­նաց­նել, քա­նի որ նրանք շատ ա­ վե­ լի թույլ կլի­ նեն, քան այս պա­հին են։ Դ­րա­գին պարտ­քա­յին ճգնա­ ժա­մի դեմ պայ­քա­րում կարևոր է հա­մա­րել եվ­րո­պա­կան բան­կա­ յին հա­մա­կար­գի ա­ջակ­ցու­թյանն ուղղ­ված ԵԿԲ ան­նա­խա­դեպ մի­ ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի կարևո­րու­թյու­ նը՝ ա­ռանձ­նաց­նե­լով ե­րեք տա­ րի ժամ­կ ե­տով ան­սահ­մա­նա­ փակ վար­կե­րի տրա­մադ­րու­մը։ Այս ծրա­գի­րը մեկ­նար­կե­լու է այս շա­բաթ։ ԵԿԲ նա­խա­գա­հը անհ­րա­ժեշտ է հա­մա­րել վե­րա­կանգ­նել պե­ տա­կան ֆի­նան­սա­կան գոր­ծիք­ նե­րի նկատ­մամբ ներդ­րող­նե­ րի վստա­հու­թյու­նը, ին­չին, ըստ նրա, կա­րե­լի է հաս­նել բյու­ջե­ տա­յին կա­յու­նու­թյանն ուղղ­ված մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի, ինչ­պես նաև Ֆի­նան­սա­կան կա­յու­նու­թյան

եվ­րո­պա­կան հիմ ­ն ադ­րա­ մի (European Financial Stability Facility, EFSF) գոր­ծու­նեու­թյան մի­ջո­ցով։ Դ­րա­գին նշել է, որ ֆի­ նան­սա­կան շու­կա­նե­րում ԵԿԲ-ն՝ որ­պես EFSF-ի գոր­ծա­կալ, կսկսի գոր­ծել ար­դեն ե­կող հուն­վա­րից՝ միա­ժա­մա­նակ հույս հայտ­նե­լով, որ հիմ ­ն ադ­րա­մի ֆի­նան­սա­կան հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներն ա­ռա­ջի­ կա­յում կընդ­լայն­վեն։ «Իմ կար­ ծի­քով՝ ե­թե հիմ ­ն ադ­րա­մը կա­րո­ ղա­նա արդ­յու­նա­վետ գոր­ծել իր ներ­կա­յիս ֆի­նան­սա­կան ծա­վալ­ նե­րի պայ­ման­նե­րում, ա­պա ա­վե­ լի ծան­րակ­շիռ կդառ­նան նրա մի­ջոց­նե­րի ա­վե­լաց­մանն ուղղ­ ված փաս­տարկ­նե­րը»,– ա­սել է Դ­րա­գին։ Դ­րա­գին խու­սա­փել է ման­ րա­մաս­նել եվ­րո­գո­տու ան­դամ երկր­նե­րի պե­տա­կան պար­տա­ տոմ­սե­րի գնման ԵԿԲ ծրա­գի­րը, ո­րի շրջա­նա­կում 2010թ. ծախս­ վել է €200  մլրդ։ Նա բա­ ցա­ ռել

blogs.ft.com

Դ­րա­գին զգու­շաց­նում է խնդրա­հա­րույց երկր­նե­րին

Մա­րիո Դ­րա­գի. «Ներդ­րող­նե­րի վստա­հու­թյան վե­րա­կանգ­նու­մը չպետք է լի­նի ԵԿԲ հե­ղի­նա­կու­թյան հաշ­վին»։

է ան­գամ ռե­ցե­սիա­յի պայ­ման­ նե­րում ԵԿԲ «քա­նա­կա­կան մեղ­ մաց­ման» քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյու­նը, ո­րին ժա­ մա­նա­կին դի­մե­ցին ԱՄՆ-ն և Մեծ Բ­րի­տա­նիան։ «Մեր քա­ղա­քա­ցի­ նե­րի և ներդ­րող­նե­րի վստա­հու­ թյան վե­րա­կանգ­նու­մը, ի­հար­կե, կարևոր է, բայց ոչ ԵԿԲ հե­ղի­նա­ կու­թյան խա­թար­ման մի­ջո­ցով»,– նշել է Դ­րա­գին։

Հի­շեց­նենք, որ վեր­ջին գա­գա­ թա­ժո­ղո­վին ԵՄ ա­ռաջ­նորդ­նե­ րը հա­մա­ձայ­նու­թյան ե­կան միջ­ կա­ռա­վա­րա­կան հա­մա­ձայ­նագ­ րե­րի հի­ման վրա բյու­ջե­տա­ յին միու­ թյան ստեղծ­ ման շուրջ, ո­րին ան­դա­մակ­ցել հա­մա­ձայ­ նե­ցին ԵՄ27 ան­դամ ­ն ե­րից 26-ը։ Մեծ Բ­րի­տա­նիան նա­խընտ­րեց պաշտ­պա­նել երկ­րի ֆի­նան­սա­ կան շա­հե­րը։  n

Լա­վու­թյո՛ւն ա­րա, գցի՛ր ջու­րը ԱՄՀ-ին օգ­նե­լու հեր­թը Լե­հաս­տա­նինն է

Լե­հաս­տա­նը Ար­ժույ­թի մի­ջազ­ գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մին (ԱՄՀ) €6 մլրդ վարկ կտրա­մադ­րի։ Այս­ պի­սի հայ­տա­րա­րու­թյուն է ա­րել երկ­րի ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար Յա­ցեկ Ռոս­տովս­կին լե­հա­կան RMF FM-ի ռա­դիո­յի ե­թե­րում։

Լե­հաս­տա­նի ֆի­

news.xinhuanet.com

նանս­նե­րի նա­ խա­րար Յա­ցեկ Ռոս­տովս­կին Ք­րիս­տին Լա­ գար­դի ղե­կա­վա­ րած կա­ռույ­ցին €6 մլրդ վարկ կտրա­մադ­րի։

Վար­շա­վան վար­կը կտրա­մադ­ րի մի քա­ նի տրան­ շով՝ Կենտ­ րո­նա­կան բան­կի պա­հուստ­նե­ րից։ Երկ­րում տնտե­սա­կան դրու­ թյան վատ­թա­րաց­ման դեպ­քում վար­կի տրա­մադ­րու­մը կդա­դա­ րեց­վի։ Հատ­կան­շա­կան է, որ Լե­ հաս­տանն այն երկր­նե­րի թվում է, ո­րոնց ԱՄՀ-ն էր ոչ վաղ անց­ յա­լում վար­կեր տրա­մադ­րում, և ո­րոնց օգ­նու­թյան խնդրան­ քով դի­մել է Եվ­րա­միու­թյան ղե­կա­վա­րու­թյու­նը։

Ն­շենք, որ ըն­թա­ցիկ տար­ վա հուն­վա­րին ԱՄՀ-ն հաս­տա­ տել էր Վար­շա­վա­յին եր­կու տա­ րի ժամ­կե­ տով €30 մլրդ վար­ կի տրա­մադր­ման ծրա­գի­րը։ Հա­ ղորդ­ վում էր, որ վար­ կի տրա­ մադ­րու­մը միայն նա­խազ­գու­շա­ կան մի­ջո­ցա­ռում է. լեհ քա­ղա­ քա­կան գոր­ծիչ­նե­րը խոս­տա­ցել էին այս մի­ջոց­նե­րի օգ­նու­թյա­ նը դի­մել ծայ­րա­հեղ անհ­րա­ ժեշ­տու­թյան դեպ­քում միայն։ 2009թ. Վար­շա­վան միա­ցել էր հա­ման­ման մեկ այլ ծրագ­րի՝ €20  մլրդ­ ար­ժո­ղու­թյամբ ԱՄՀ «վար­կա­յին ճկուն գծին», ո­րը մեկ տա­ րի անց ընդ­ լայն­ վել էր ևս €8  մլրդ­-ով։ Ինչ­պես հա­ղոր­դում է բրի­ տա­նա­կան The Telegraph-ը, ԵՄ-ն վար­կա­յին ա­ջակ­ցու­թյան

խնդրան­ քով դի­ մել է նաև Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յին։ ԵՄ-ն մ­տա­դիր է ԱՄՀ-ի հա­մար 25 մլրդ ֆունտ ստեռ­ լինգ (€30,9 մլրդ) պարտք խնդրել, թեև վար­ չա­ պետ Դեյ­ վիդ Քե­մե­րո­նը խոս­տա­ցել էր Միու­թյանն այլևս չվար­կա­վո­րել։ Ն­շենք, որ դեկ­տեմ­բե­րի 8-9-ը Բր­յու­սե­լում կա­յա­ցած ԵՄ գա­գա­ թա­ժո­ղո­վի ա­վար­տին հայտ­նի դար­ձավ, որ ԵՄ երկր­նե­րը ԱՄՀին կտրա­մադ­րեն լրա­ցու­ցիչ €200  մլրդ՝ եվ­րո­գո­տու խնդրա­ հա­րույց երկր­նե­րին ա­ջակ­ցե­լու նպա­տա­կով։ Ֆի­նան­սա­կան այս հիմ ­ն ադ­րա­մի մի­ջոց­նե­րի ընդ­ լայն­ման շուրջ նո­յեմ­բեր­յան գա­ գա­թա­ժո­ղո­վի շրջա­նա­կում պայ­ մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն էին ձեռք բե­րել նաև Մեծ քսան­յա­կի երկր­ նե­րը։  n

Twitter-ի ծլվլո­ցը հա­սավ ար­քա­յազ­նին Սաուդ­յան $300 մլն է ներ­հո­սել ցանց

Այս ան­ գամ Իբն Թա­ լալն իր Kingdom Holding ներդ­րու­մա­յին ըն­ կե­րու­թյան մի­ջո­ցով $300  մլն է ուղ­ ղել Twitter միկ­րոբ­լո­գա­յին ցան­ ցի բաժ­նե­տոմ­սե­րի «ռազ­մա­վա­ րա­կան փա­թե­թի» ձեռք­բեր­մա­նը։ Kingdom Holding-ի հա­ղոր­դագ­րու­ թյան հա­մա­ձայն՝ գոր­ծար­քի շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը շա­րու­նակ­ վել են մի քա­ նի ա­ միս։ «Twitterում կա­տա­րած մեր ներդ­րում­ նե­րը հաս­տա­տում են մեծ ե­կա­ մուտ­ներ և գ­լո­բալ ազ­դե­ցու­թյուն Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

ու­նե­ցող հե­ռան­կա­րա­յին բիզ­նե­ սում խո­շոր ներդ­րում ­ն եր կա­տա­ րե­լու մեր կա­րո­ղու­թյու­նը»,  – աս­ վում է հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում։ Հատ­կան­շա­կան է, որ սա ըն­թա­ ցիկ տա­րում սաուդ­յան ար­քա­յազ­ նի երկ­րորդ ներդ­րումն է Twitterում։ 2011թ. օ­գոս­տո­սի սկզբին Twitter-ում հայ­տա­րա­րել էին, թե զգա­լի մի­ջոց­ներ են ներգ­րա­ վել ներդ­րող­նե­րի կոն­սոր­ցիու­մից։ Խոս­ քը $800 մլն մա­ սին էր, ո­ րից միայն $400  մլն­-ը՝ ռու­սա­կան DST

Global II հիմ ­ն ադ­րա­մից։ Ըստ ա­մե­ րիկ­յան The Wall Street Journal-ի՝ Twitter-ն այդ ժա­ մա­ նակ գնա­ հատ­ վում էր $8,4 մլրդ։ Ե­ թե մինչ այժմ ըն­կե­րու­թյան շու­կա­յա­կան ար­ժե­քը չի փոխ­վել, ա­պա Իբն Թա­լա­լը $300  մլն­-ի դի­մաց ստա­ ցել է ըն­կե­րու­թյան բաժ­նե­տոմ­սե­ րի 3,6 տո­կո­սա­նոց փա­թե­թը։ Ն­շենք, որ Twitter-ի ներդ­րող­ նե­րի թվում է Սի­լի­կո­նա­յին հով­ տի հնաբ­ նակ Kleiner Perkins Caufield & Buyers հիմ ­նադ­ րա­ մը։ Ան­ ցած տա­ րի այն $200  մլն է ներդ­րել ին­տեր­նետ ըն­կե­րու­ թյու­նում՝ վեր­ջինս գնա­հա­տե­լով $3,7  մլրդ։ Միկ­րոբ­լոգ­նե­րի ցան­ ցի մյուս խո­շոր ներդ­րողը ա­մե­ րիկ­յան J.P.Morgan ընկերությունն­ է։ Այն, Techcrunch-ի տվյալ­ նե­րի հա­մա­ձայն, 2010թ. վեր­ ջից մինչև 2011թ. սկիզբն ըն­կած

Ալ Վալիդ իբն Թալալ իբն Աբդել Ազիզ աս Սաուդը մտադիր է փոխել զանգվածային լրատվա­ միջոցների ինդուստրիան։

liveinternet.ru

Ա­ռա­ջի­կա տա­րի­նե­րին սո­ցիա­լա­կան մե­դիան կփո­խի զանգ­վա­ ծա­յին լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ին­դուստ­րիան, իսկ Twitter-ը կգրա­վի և կ­մո­նե­տի­զաց­նի դրա­կան այս մի­տու­մը։ Այս­պի­սի հայ­տա­րա­րու­ թյուն է ա­ րել սաուդ­ յան ար­ քա­ յազն Ալ Վա­ լիդ իբն Թա­ լալ իբն Աբդ ալ Ա­զիզ աս Սաու­դը, ո­րի հե­տաքրք­րու­թյու­նը չի մա­րում Twitter-ի նկատ­մամբ։

ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում գնել է Twitter-ի $400  մլն­-ի բաժ­նե­տոմս։ Twitter միկ­րոբ­լոգ­նե­րի ցան­ ցը 2011թ. սկզբին ու­ ներ ա­ վե­ լի քան 200  մլն բա­ժա­նորդ։ Ինչ­պես գրում է Bloomberg-ը, ըն­ թա­ ցիկ տա­րում գո­վազ­դի հաշ­վին ըն­կե­ րու­թյան ե­կա­մուտ­նե­րը կկազ­մե ն $139,5 մլն։

Forbes-ը Իբն Թա­լա­լի կա­րո­ ղու­թյու­նը գնա­հա­տում է մոտ $20  մլրդ՝ աշ­խար­հի մի­լիար­դա­ տե­րե­րի ցան­կում նրան վե­րա­ պա­հե­լով 26-րդ հո­րի­զո­նա­կա­ նը։ Սաուդ­յան ար­քա­յազ­նի գլխա­ վոր ակ­տիվ­ն ե­րի թվում են General Motors Co.-ի, News Corp.-ի և Apple-ի բաժնետոմսերի փաթեթները։  n


№ 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ. |

Աշխարհ | 7

Մ­տա­վոր ու ֆի­զի­կա­կան գեր­հոգ­նա­ծու­թյու­նից Դեկ­տեմ­բե­րի 17-ին 70 տա­րե­կան հա­սա­կում մա­հա­ցել է Կո­րեա­ յի Ժո­ղովր­դա­դե­մոկ­րա­տա­կան Հան­րա­պե­տու­թյան (ԿԺԴՀ) մեծն ա­ռաջ­նորդ Կիմ Չեն Ի­րը, ե­րեկ հա­ղոր­դել է Reuters գոր­ծա­կա­ լու­թյու­նը՝ վկա­յա­կո­չե­լով հյու­սիս­կո­րեա­կան պե­տա­կան հե­ռուս­ տա­տե­սու­թյու­նը։ Ըստ Կո­րեա­կան կենտ­րո­նա­կան լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան՝ նա մա­հա­ցել է իր հայտ­նի զրա­հագ­նաց­քում «մտա­վոր և ֆի­զի­կա­կան գեր­հոգ­նա­ծու­թյու­նից»։ Մահ­վան ի­րա­ կան պատ­ ճա­ ռը սրտի կաթ­ վածն է ե­ ղել։ Հի­ շեց­ նենք, որ 2008թ. Կիմ Չեն Իրն ու­ղե­ղի կաթ­ված էր ստա­ցել։ Մեծն ա­ռաջ­նոր­դին կփո­խա­րի­նի նրա կրտսեր որ­դին՝ Կիմ Չեն Ի­նը. Կո­րեա­յի պե­տա­կան կենտ­րո­նա­ կան լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­ թյու­ նը ե­ րեկ նրան ար­ դեն «Մեծն ժա­ռան­գորդ» է ան­վա­նել։ Որ­պես ի­րա­վա­հա­ջորդ՝ Կիմ Չեն Ի­նին հայ­րը նա­խա­պատ­րաս­տել սկսել էր դեռ վա­ղուց։ Ն­րան շնորհ­վել էր չոր­սաստ­ղա­նի գե­նե­րա­լի կո­չում, Ի­նը նշա­նակ­վել էր պե­տա­կան մի շարք կարևոր պաշ­տոն­նե­րի։ Կիմ Չեն Ի­րի մահ­վամբ հա­զիվ թե վե­րա­նան խնդիր­նե­րը եր­կու

Չի բա­ցառ­վում, որ Հ­յու­սի­սա­ յին Կո­րեա­յի ղե­կա­վա­րու­մը ո­րոշ ժա­մա­նակ կո­լեկ­տիվ ի­րա­կա­ նաց­ վի։ Կիմ Չեն Ի­ րի հոր՝ Կիմ Իր Սե­նի մա­հից հե­տո, օ­րի­նակ, ա­ռա­ջինս պաշ­տո­նա­պես ե­րեք տա­րի չէր զբա­ղեց­նում երկ­րի ղե­կա­վա­րի պաշ­տո­նը, քա­նի դեռ շա­րու­նակ­վում էր սու­գը։ Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յում զոր­ քե­րը մար­տա­կան բարձր պատ­ րաստ­վա­ծու­թյան են բեր­վել, Ճա­ պո­նիա­յի վար­չա­պետ Յո­սի­հի­ կո Նո­դան կոչ է ա­րել «ա­մե ն ին­ չի սպա­սել»։ Հարևան երկր­նե­րը, ա­ռա­ջին հեր­թին՝ Ռու­սաս­տա­ նը, Չի­նաս­տա­նը և Ճա­պո­նիան, ի­րադ­րու­թյան զար­գա­ցում ­ն ե­ րին պետք է զգույշ վե­րա­բեր­վեն։ ԿԺԴՀ-ն, ա­մե ­նայն հա­վա­նա­կա­ նու­թյամբ, մի­ջու­կա­յին զենք ու­ նի, և ե­թե ռազ­մա­կան գոր­ծո­ ղու­թյուն­ներ սկսվեն, ճա­ռա­գայ­ թու­մը կա­րող է Վ­լա­դի­վոս­տոկ,

պե­տու­թյուն­նե­րի մաս­նատ­ված Կո­րեա­կան թե­րակղ­զում, ա­մե ն ինչ դեռ առջևում է։ Հ­յու­սի­սա­յին պե­տու­թյան նոր ղե­կա­վա­րը չու­ նի այն փոր­ ձը, որն ու­ ներ նրա հայ­րը, ուս­տի շրջա­պա­տում շա­ տե­րը կա­րող են նրան նոր փոր­ ձու­թյան «գայ­թակ­ղել»։ Կիմ Չեն Ի­րը ճգնա­ժա­մա­յին լավ մե­նե­ջեր էր. նա այդ­ պես էլ չզի­ ջեց դիր­ քե­րը՝ չնա­յած ար­տա­քին ան­նա­ խա­դեպ ճնշում ­ն ե­րին, և կա­րո­ ղա­ցավ խու­սա­փել 1995-1997 թթ. սո­վի կրկնու­թյու­նից։

Պե­կին կամ Տո­կիո հաս­նել՝ կախ­ ված քա­մու ուղ­ղու­թյու­նից։ Կարևոր է, որ Սեու­ լը չկրկնի անց­յալ դա­րի կե­սին թույլ տված սխա­լը, երբ կո­րեա­ցի կո­մու­ նիստ­ներն ա­մե ն կերպ Ս­տա­լի­ նին հա­մո­զում էին, թե Կո­րեա­յի հա­րա­վում ա­մե ն ինչ պատ­րաստ է՝ կո­մու­նիստ­նե­րի իշ­խա­նու­ թյան գա­ լու հա­ մար։ 1950-1953 թթ. կո­րեա­կան պա­տե­րազ­ մը, ո­րում ուղ­ղա­կիո­րեն ներգ­ րավ­ վե­ ցին ԽՍՀՄ-ն ու ԱՄՆ-ը, սպառ­նում էր Եր­րորդ աշ­խար­ հա­մար­տի վե­րած­վել։ Հարկ է հի­շեց­նել, որ այս պա­տե­րազ­ մը մինչ այժմ էլ ա­ վարտ­ ված չէ. Հ­յու­սի­սա­յին ու Հա­րա­վա­ յին Կո­րեա­ներն ան­գամ զի­նա­ դա­դար չեն ստո­րագ­րել։ Խար­ խուլ խա­ղա­ղու­թյու­նը Կո­րեա­ կան թե­րակղ­զում պահ­պան­վում է միայն կրա­կի դա­դա­րեց­ման մա­սին հա­մա­ձայ­նագ­րով։  n

ibtimes.com

Կիմ Չեն Իրն ար­դեն չկա, իսկ խնդիր­նե­րը դեռ կան

Կիմ Չեն Ի­րը մա­հա­ցել է իր հայտ­նի զրա­հագ­նաց­քում «մտա­վոր և ֆի­զի­կա­ կան գեր­հոգ­նա­ծութ­յու­նից»։

Դո­մի ­նո­յի կենտ­րո­նա­սիա­կան է­ֆեկ­տը Ժա­նաո­զե­նը այ­լատ­յաց հե­ղա­փո­խա­կա­նու­թյան սկի՞զբ

Ղա­զախս­տա­նի նա­խա­գահ Նուր­սուլ­թան Նա­զար­բաևը 20-օր­յա ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճա­կի դրու­թյուն է մտցրել Ժա­նաո­զե­նում, որ­ տեղ մի քա­նի օր շա­րու­նակ­վում էին բա­խում ­ն ե­րը ոս­տի­կա­նա­կան ու­ժե­րի հետ։ Դ­րանք սկսվել են ան­ցած ուր­բաթ՝ Ղա­զախս­տա­նի Ան­կա­խու­թյան օ­րը, երբ նավ­թարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տում մի քա­նի ա­միս տևող գոր­ծա­դուլ­նե­րը վե­րա­ճել էին ան­կար­գու­թյուն­ նե­րի։ Զո­հե­րի թի­վը, տար­բեր տվյալ­նե­րով, գե­րա­զան­ցում է 15ը։ Ժա­նաո­զե­նի ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը կա­րող են դո­մի ­նո­յի է­ֆեկտ ու­նե­նալ նախ­կին Խորհր­դա­յին Միու­թյան ա­սիա­կան հան­րա­պե­ տու­թյուն­նե­րի հա­մար, գրում է ռու­սա­կան «Վե­դո­մոս­տի» պար­բե­ րա­կա­նի վեր­լու­ծա­բան Մաք­սիմ Յու­սի­նը։ Ժո­ղովր­դա­կան «ան­խո­հեմ և ա­նո­ղոք» խռո­վու­թյան հա­մար նպաս­տա­վոր նա­խադր­յալ­ներ կան ա­մե ­նուր՝ Ուզ­բեկս­տա­նում, Թուրք­մե նս­տա­նում, Ղա­զախս­ տա­նի այլ շրջան­նե­րում, ինչ­պես նաև բնա­կան պատ­նեշ­նե­րով շրջա­փակ­ված Ղր­ղըզս­տա­նում և Տա­ջիկս­տա­նում։ Հետևա­պես՝ ե­ թե ցնցվել է ԱՊՀ-ում ա­ մե­ նա­կա­յու­նի համ­բավ վա­յե­լող

ի­րենց դիր­քե­րը Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յում։ Ս­պառ­նա­լից կլի­նի ոչ միայն ռուս­նե­րի, այլև «ոչ տիտ­ ղո­սա­յին» մյուս ազ­գե­րի վի­ճա­կը։ Ն­րանց թի­վը հատ­կա­պես մեծ է Ղա­զախս­տա­նում՝ բնակ­չու­թյան շուրջ 37%-ը։ Հատ­կան­շա­կան է, որ վեր­ջին­ներս ղա­զախ ազ­գայ­ նա­կան­նե­րից և կ­րո­նա­կան ծայ­ րա­հե­ղա­կան­նե­րից ի­րենց գլխա­ վոր պաշտ­պան են հա­մա­րում Նա­զար­բաևին, ո­րը չա­փա­վոր ազ­գայ­նա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­ թյուն է վա­րում։ Ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի ան­ բա­րեն­պաստ զար­գա­ցում ­ն ե­ րի դեպ­քում սո­ցիա­լա­կան այս կոնֆ­լիկ­տը կա­րող է վե­րա­ճել մի­ջէթ­նի­կա­կա­նի։ Ան­կար­գու­ թյուն­նե­րի մաս­նա­կից նավ­թա­ գործ­նե­րի գե­րակ­շիռ մա­սը ղա­ զախ է, այն դեպ­քում, երբ խռո­ վու­թյուն­նե­րը ճնշե­լու գոր­ծը

ա­սիա­կան այս հան­րա­պե­տու­ թյու­նը, ա­պա ի՞նչ կլի­նի մյուս­նե­ րի հետ։ Ինչ­պես հե­ղա­փո­խա­կան ա­րա­ բա­կան երկր­նե­րում, այն­պես էլ այս­տեղ ժո­ղովր­դա­կան դժգո­ հու­թյու­նը կփոր­ձեն ի­րենց նպա­ տակ­նե­րին ծա­ռա­յեց­նել իս­ լա­մա­կան ծայ­րա­հե­ղա­կան­նե­ րը, ո­րոնք վեր­ջին տա­րի­նե­րին ա­ռանց այդ էլ ու­ժե­ղաց­րել են

հանձ­նա­րար­վել է Կա­րա­գան­դա­ յի շրջա­նի ոս­տի­կա­նու­թյան զոր­ քե­րին։ Իսկ այն Ղա­զախս­տա­ նի ա­մե ­նա­մեծ «ռու­սա­կան» քա­ ղաքն է։ Ինչ­ պես վեր­ ջին քսան տա­րի­նե­րին, ծայ­րա­հեղ ի­րա­ վի­ճակ­նե­րում տե­ղա­կան ա­ռաջ­ նորդ­նե­րն ա­պա­վի­նում են ոչ թե հայ­րե­նա­կից­նե­րին, այլ հիմ ­ն ա­ կա­նում սլա­վոն­նե­րից կազմ­ված զո­րա­միա­վո­րում ­ն ե­րին։ Այս­պես՝ 1992թ. Դու­շան­բեն «վերց­րին» Ուզ­բեկս­տա­նից ժա­ մա­նած ռուս հա­տուկ­ջո­կա­տա­ յին­նե­րը, ին­չի շնոր­հիվ իշ­խա­նու­ թյան ե­կավ Տա­ջիկս­տա­նի ներ­ կա­յիս նա­խա­գահ Է­մո­մա­լի Ռահ­ մո­նը։ Այ­սօր ռուս ու­ժա­յին­նե­րի կա­րիքն ու­նի նաև Նա­զար­բաևը։ Դժ­վար չէ գու­շա­կել, թե ինչ­պի­ սին կլի­նի ղա­զախ «հայ­րե­նա­ սեր­նե­րի» ար­ձա­գան­քը, ո­րոնք ա­ռանց այդ էլ նա­խա­գա­հին

մե­ղադ­րում են ռու­սե­րե­նի և ռու­ սա­կան մշա­կույ­թի նկատ­մամբ չա­փը գե­րա­զան­ցող ու­շադ­րու­ թյան մեջ։ Ն­րանց տե­սա­կե­տը հստակ է՝ «վրա տված սլա­ վոն­ ներն» ա­ջակ­ցում են «կո­ռում­ պաց­ված բռնա­պե­տին», ո­րի դեմ ապս­տամ­բել են բնիկ­նե­րը։ Հար­ ցը հենց սա է. ինչ­ պի­ սի ճա­կա­տա­գիր է սպաս­վում Կենտ­ րո­նա­կան Ա­սիա­յի ա­մե­նա­բազ­ մազգ երկ­րին։ Ե­թե Նա­զար­բաևը չկա­րո­ղա­նա վե­րահս­կել ի­րադ­ րու­թյու­նը, և հու­զում ­ն ե­րը տա­ րած­վեն եր­կրի այլ շրջան­նե­րում ևս, ղա­զախ ծայ­րա­հե­ղա­կան­նե­ րի ա­ռա­ջին զո­հը կա­րող են լի­նել ռուս­նե­րը, ուկ­րաի­նա­ցի­նե­րը և թա­թար­նե­րը։ Այդ ժա­մա­նակ Ղա­ զախս­տա­նից վե­րաբ­նա­կիչ­նե­րի նոր հոսք կսկսվի դե­պի Ռու­սաս­ տան՝ նրանք փախ­չե­լու այլ տեղ էլ չու­նեն։  n

Ե­գիպ­տո­սը քվեար­կում է ար­մավ ­ն ե­րի ու փղիկ­նե­րի օգ­տին Երկ­րորդ փու­լում դարձ­յալ հաղ­թում են իս­լա­միստ­նե­րը

Ակն­կալ­վում էր, որ Ե­գիպ­տո­ սի խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րի երկ­րորդ փու­լի ըն­ թաց­քում իս­լա­միստ­ներն ա­վե­լի

շատ ձայն կհա­վա­քեն՝ հա­մե­ մատ ա­ռա­ջին փու­լի 65%-ի։ Ընտ­ րու­թյուն­նե­րի երկ­րորդ փու­լում «Ա­զա­տու­թյան և ար­դա­րու­թյան» կու­սակ­ցու­թյու­նը՝ «Մու­սուլ­ման եղ­բայր­ներ» կազ­մա­կեր­պու­թյան քա­ղա­քա­կան թևը, ստա­ցել է ձայ­ նե­ րի 39%-ը։ «Ան Նուռ» կու­ սակ­ցու­թյու­նը, ո­րը Կա­հի­րեում հա­վա­քել էր ձայ­նե­րի 25%-ը, այժմ ստա­ցել է ոչ պա­կաս, քան ընտ­րող­նե­րի 30%-ի վստա­հու­ թյան քվեն։ Հա­մա­պա­տաս­խա­ նա­բար, այս փու­լում իս­լա­միս­ տա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի օգ­ տին քվեար­կել է ե­գիպ­տա­ցի­նե­րի մոտ 70%-ը։ Ընդ ո­րում՝ երկ­րորդ փու­լում ընտ­րող­նե­րի մաս­նակ­ ցու­թյու­նը, հա­մե­մատ ա­ռա­ջին փու­լի, բա­վա­կան բարձր է ե­ղել. ըստ Ե­գիպ­տո­սի Կենտ­րո­նա­կան

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Ոչ պաշ­տո­նա­կան տվյալ­նե­րով՝ seren.bangor.ac.uk

Ե­գիպ­տո­սում ամ­փոփ­վում են խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րի երկ­րորդ փու­լի արդ­յունք­նե­րը։ Ոչ պաշ­տո­նա­ կան տվյալ­նե­րով՝ ընտ­րող­նե­րի ձայ­նե­րի մոտ 70%-ը ստա­նում են իս­լա­միս­տա­կան կու­սակ­ ցու­թյուն­նե­րը։ Հի­շեց­նենք, որ Ե­գիպ­տո­սում խորհր­դա­րա­նա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րը տե­ղի են ու­նե­նում ե­ռա­փուլ հա­մա­ կար­գով. յու­րա­քանչ­յուր փու­ լի ըն­թաց­քում քվեար­կու­թյունն ի­րա­կա­նաց­վում է 27 նա­հանգ­ նե­րից 9-ում, տե­ղե­կաց­նում է BBC-ն։

Ե­գիպ­տո­սի ընտ­ րու­թյուն­նե­րի երկ­րորդ փու­լում իս­լա­միստ­նե­րը ստա­ցել են ձայ­ նե­րի մոտ 70%-ը։

ընտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­ խա­գա­հի՝ այն կազ­մել է 67%։ Ա­ մե ն ինչ խո­ սում է իս­ լա­ միստ­նե­րի հաղ­թա­նա­կի մա­սին։ Ու հա­ զիվ թե 2012թ. հուն­ վա­ րին կա­յա­նա­լիք եր­րորդ փու­լում պատ­կերն այլ լի­նի։ Հի­շեց­նենք, որ «Մու­սուլ­ ման եղ­բայ­րներ» կազ­մա­կեր­ պու­թյու­նը Ե­գիպ­տո­սում եր­կար

տա­րի­ներ ար­գել­ված է ե­ղել և գոր­ծել է ընդ­հա­տա­կում։ «Ան Նուռ»-ը սա­լա­ֆիա­կան կու­սակ­ ցու­թյուն է։ Այն ա­վե­լի ար­մա­ տա­ կան շար­ ժում է, քան «Մու­ սուլ­ման եղ­բայր­նե­ր»-ը։ Ընտ­ րու­թյուն­նե­րին նա­խա­շե­մի ն «Ան Նուռ»-ին, ֆի­նան­սա­վոր­ման կա­ տար­յան և սաու­դա­կան աղբ­ յուր­նե­րի շնոր­հիվ, հա­ջող­վեց

տպա­վո­րիչ ընտ­րար­շավ ի­րա­կա­ նա­ցնել՝ բնակ­չու­թյան աղ­քատ շեր­տե­րին ֆի­նան­սա­կան օգ­նու­ թյան, բա­րե­գոր­ծա­կան ակ­ցիա­ նե­րի, սո­ցիա­լա­կան ա­ջակ­ցու­ թյան ծրագ­րե­րի մի­ջո­ցով շա­հե­ լով մեծ թվով ձայ­ներ։ Հե­տաքրք­րա­կան է, որ ընտ­ րող­նե­րի հետ ա­ռան­ձին-ա­ռան­ ձին պայ­մա­նա­վոր­վե­լու հարկ չկա. բա­ վա­ կան է գնալ որևէ գյուղ և բա­նակ­ցել ա­վագ­նե­րի հետ։ Ու քա­նի որ Ե­գիպ­տո­սում տա­ռա­ճա­նա­չու­թյան մա­կար­դա­ կը բա­վա­կան ցածր է, բո­լոր ընտ­ րա­տե­ղա­մա­սե­րում կան նշան­ ներ, ո­րոնք խորհր­դան­շում են այս կամ այն թեկ­նա­ծո­ւին, օ­րի­ նակ՝ ար­մավ, ի­շուկ, փղիկ։ Ուս­ տի ե­թե ա­վա­գը գյու­ղի բնա­կիչ­ նե­րին հրա­հան­գի քվեար­կել ար­ մա­ վի օգ­ տին, ողջ գյու­ ղը հենց այդ­պես էլ կվար­վի։  n


| № 65, երեքշաբթի, դեկտեմբերի 20, 2011 թ.

8 | Մշակույթ

Դես­պա­նա­պա­տիվ հրա­ժեշտ «Հո­վեր»-ը կու­լիս­նե­րից ան­դին էր, եր­գե­հո­նը՝ կի­սա­սարք, գույ­նե­րը՝ մռայլ, բայց թե ներ­կա Ուր­բաթ Ա­րամ Խա­չատր­յան հա­մեր­գաս­րա­հում պրե­միե­ րա էր՝ Հա­յաս­տա­նի պե­տա­ կան ֆիլ­հար­մո­նիկ նվա­գա­ խումբն ա­ռա­ջին ան­գամ հայ հան­դի­սա­տե­սին ներ­կա­յաց­րեց անգ­լիա­ցի հայտ­նի կոմ­պո­զի­ տոր Գուս­տավ Հոլս­թի «Մո­լո­ րակ­ներ» սյո­ւի­տը: Պ­րե­միե­րան նվա­գախմ­բի հրա­ժեշ­տի նվերն էր Հա­յաս­տա­նում իր ա­ռա­քե­ լու­թյունն ա­վար­տող Մեծ Բ­րի­ տա­նիա­յի դես­պան Չառլզ Լոնս­դեյ­լին։ Անց­յալ դա­րասկզ­բի տա­ղան­ դա­վոր կոմ­պո­զի­տոր Գուս­տավ Հոլս­թը բո­լոր ժա­մա­նակ­նե­րի մե­ ծա­գույն ե­րաժշ­տա­կան հան­ճա­ րի հա­մա­րում չու­նի, սա­կայն նրա «Մո­լո­րակ­ներ» սյո­ւիտն ա­մե ­նա­ հայտ­նի սիմ­ֆո­նիկ հի­թե­րից է: Այն հա­ճախ է կա­տար­վում, բազ­ միցս փո­խադր­վել է գոր­ծի­քա­յին տար­բեր կազ­մե­րի հա­մար: Կոմ­պո­զի­տո­րը, որը հե­ տաքրքր­վում էր աստ­ղա­գի­տու­ թյամբ, յոթ մա­սից բաղ­կա­ցած այս սյո­ւի­տի մի­ջո­ցով ար­տա­հայ­ տել է յոթ մո­լո­րակ­նե­րի դի­ցա­ բա­նա­կան պատ­կեր­նե­րը. Մարս՝ Պա­տե­րազ­մի մու­նե­տիկ, Վե­նե­ րա՝ Խա­ղա­ղու­թյան մու­նե­տիկ, Մեր­կու­րի՝ Թևա­վոր դես­պա­ նորդ, Յու­պի­տեր՝ Ու­րա­խու­թյուն պարգևող, Սա­տուրն՝ Ծե­րու­թյան

մու­նե­տիկ, Ու­րան՝ Հ­րա­շա­գործ, Նեպ­տուն՝ Խորհր­դա­վոր: 2000թ. Հոլս­թի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան գի­ տակ Քո­լին Մե­թյու­սը «Մո­լո­րակ­ նե­ր»-ը լրաց­րեց «Պ­լու­տոն» պոե­ մով: Սա­ կայն երբ 2006թ. Պ­ լու­ տո­նին պաշ­տո­նա­պես մերժ­վեց մո­լո­րակ լի­նե­լու պա­տի­վը, կա­ տա­րող­նե­րը վե­րա­դար­ձան հե­ ղի­նա­կա­յին տար­բե­րա­կին: Խորհր­դան­շա­կան է, որ Հոլսթն ա­տում էր «Մո­լո­րակ­ ներ»-ը, նա կար­ծում էր, որ սյուի­ տի հան­րա­հայ­տու­թյան պատ­ ճա­ ռով ան­ տես­ վել են իր մյուս ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը։ Ս­յո­ւի­տի կա­տա­րու­մը հա­ճախ է ու­ղեկց­վում տե­սա­շա­րով: Այս­ պես ո­րո­շել էին վար­վել և Ա­րամ Խա­չատր­յան հա­մեր­գաս­րա­ հում։ Գու­նեղ ու պատ­կե­րա­վոր ե­րաժշ­տու­թյունն ա­վե­լի տպա­վո­ րիչ դարձ­նե­լու նպա­տա­կով հա­ տուկ այս հա­մեր­գի հա­մար ա­նի­ մա­ ցիա էր ստեղծ­ վել, ո­ րի օգ­ նու­թյամբ ռե­ժի­սորը ճեղ­քել էր հա­մեր­գաս­րա­հի ա­ռաս­տաղն ու հան­դի­սա­տե­սի առջև սփռել ան­ ծայ­րա­ծիր տիե­զեր­քը։ Պատ­րան­քը լիար­ժեք կլի­ ներ, ե­թե չլի­նեին տեխ­նի­կա­կան խնդիր­նե­րը: Թո­րոս­յան­նե­րը ծրագ­րել էին օգ­տա­գոր­ծել ե­ռա­չափ նույն այն պրոյեկ­տո­րը, ո­րի օգ­նու­թյամբ ֆրան­սիա­ցի մաս­նա­գետ­նե­րը

Պե­տա­կան ֆիլ­հար­մո­նիկ նվա­գա­խումբն ա­ռա­ջին ան­գամ ներ­կա­յաց­նում էր Գուս­տավ Հոլս­թի «Մո­լո­րակ­ներ» սյո­ւի­տը:

սեպ­տեմ­բե­րի 21-ին Հան­րա­պե­ տու­թյան հրա­պա­րա­կում ցնցել էին շա­տե­րի երևա­կա­յու­թյու­նը: Իսկ սար­քա­վո­րու­մը, պարզ­վեց, ա­ռանց ֆրան­սիա­ցի­նե­րի ոչ մի կերպ չէր հա­մա­ձայ­նում աշ­խա­ տել: Ու… հե­տաքր­քիր և գե­ղե­ցիկ ե­ռա­չափ ա­նի­մա­ցիան ստիպ­ ված էին ցու­ցադ­րել հա­սա­րակ պրո­յեկ­տո­րի օգ­նու­թյամբ, ո­րի դժգույն պատ­կեր­նե­րը գրե­թե ան­տե­սա­նե­լի էին հա­մեր­գաս­րա­ հի ա­ռաս­տա­ղին։ Ին­չո՞ւ է ամ­բողջ աշ­խար­ հում մեծ ճա­նա­չում վա­յե­լող այս ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյունն ա­ռա­ջին ան­գամ հնչում Հա­յաս­տա­նում.

հար­ցի պա­տաս­խա­նը բա­վա­ կան պրո­ զա­ յիկ է՝ այն գրված է մեծ նվա­գախմ­բի հա­մար՝ փո­ղա­ յին­նե­րի ընդ­լայն­ված կազ­մով, երգ­չախմ­բով և եր­գե­հո­նով, ին­ չը բա­վա­կան դժվար է ա­պա­հո­ վել երկ­րի միակ սիմ­ֆո­նիկ նվա­ գախմ­բի հա­մար։ Այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ, ստեղ­ծա­ գոր­ծու­թյու­նը հնչեց ա­ռանց որևէ փո­փո­խու­թյան՝ գոր­ծի էր դրվել ան­գամ հա­մեր­գաս­րա­հի կի­սա­ սարք եր­գե­հո­նը: Մաս­նակ­ցում էր նաև «Հո­վեր» կա­մե­րա­յին երգ­ չա­խում­բը, ո­րը, Հոլս­թի մտահ­ ղաց­մա­նը հա­վա­տա­րիմ, կու­լիս­ նե­րի հետևում էր։

Պ­րե­միե­րա­յից հե­տո Պե­տա­ կան ֆիլ­հար­մո­նիկ նվա­գախմ­ բի գե­ղար­վես­տա­կան ղե­կա­վար և գլ­խա­վոր դի­րի­ժոր Է­դուարդ Թոփչ­յա­նը խոս­տա­ցավ կրկնել կա­տա­րու­մը՝ այս ան­գամ ար­ դեն լիար­ժեք՝ տե­սա­շա­րի ու­ ղեկ­ցու­թյամբ, թեև այդ­պես էլ հստակ ժամ­կ ետ­ներ դժվա­րա­ ցավ նշել։ Վեր­ ջին այս հան­ գա­ ման­քը միան­գա­մայն հաս­կա­նա­ լի է: Օ­րերս՝ մա­մու­լի ա­սու­լի­ սի ժա­մա­նակ, Թոփչ­յանն ա­սում էր, թե մինչև տա­ րե­ վերջ Հա­ յաս­տա­նի պե­տա­կան ֆիլ­հար­ մո­նիկ նվա­գա­խումբն առն­վազն տա­սը ե­րա­ժիշտ կկորց­նի: Ն­վա­ գախմ­բից ե­րա­ժիշտ­նե­րի ար­տա­ հոս­ քը կար­ ծես սպառ­ նում է նոր թափ ստա­նալ, հատ­կա­պես երբ այն կորց­նում է գլխա­վոր հո­վա­ նա­վո­րին՝ Հայ բա­րե­գոր­ծա­կան ընդ­հա­նուր միու­թյա­նը: Ա­զատ տե­ղերն ան­շուշտ թա­ փուր չեն մնա, ինչ­ պես և ն­ շում էր նվա­գախմ­բի գլխա­վոր դի­րի­ ժո­րը, մտա­հո­գիչ է մնա­լու, սա­ կայն, նո­րեկ­նե­րի կա­տա­րո­ղա­ կան մա­կար­դա­կը։ Իսկ այս­պի­սի պայ­ման­նե­րում քիչ հա­վա­նա­կան է, որ մենք մոտ ժա­ մա­ նակ­ ներս հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­նանք ևս մեկ ան­գամ ունկնդ­րե­լու «Մո­լո­ րակ­նե­ր»-ի նման մե­ծա­ծա­վալ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն։  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Սպորտ

Հ­րանտ Մել­քում­յա­նը՝ Եվ­րո­պա­յի չեմ­պիոն Լե­հաս­տա­նի մայ­րա­քա­ղաք Վար­ շա­վա­յում դեկ­տեմ­բե­րի 16-18ը տե­ ղի ու­ նե­ ցան բլից և ա­ րագ շախ­մա­տի Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­ նու­թյուն­նե­րը, ո­րոնց մաս­նակ­ ցում էին նաև մի խումբ հայ շախ­մա­տիստ­ներ: Բլից շախ­մա­տի մրցա­շա­րին մեկ­նար­կի դուրս ե­կան 25 երկ­րի 370 շախ­մա­տիստ, ո­րոն­ցից 57-ը գրոս­մայս­տեր­ էին: Փայ­լուն հա­ ջո­ղու­թյան հա­սավ ֆա­վո­րիտ­նե­ րի թվին չդաս­ վող Հ­ րանտ Մել­ քում­յա­նը, որը 26 հնա­րա­վո­րից վաս­ տա­ կեց 20 միա­ վոր և, լրա­ ցու­ցիչ ցու­ցա­նիշ­նե­րով ա­ռաջ անց­նե­լով լեհ գրոս­մայս­տեր Ռա­ դոս­լավ Վոյ­տա­շե­կից ու ռու­սաս­ տան­ցի Ա­լեք­սեյ Դ­րեևից, հռչակ­ վեց բլից շախ­մա­տի Եվ­րո­պա­յի չեմ­պիոն: Սեր­գեյ Մով­սիս­յա­նը և Հ­րայր Սի­մոն­յա­նը վաս­տա­կե­ցին 17,5 միա­ վոր, իսկ Զա­ վեն Անդ­ րիաս­յա­նը՝ 17 միա­վոր: Ա­րագ շախ­մա­տի Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­նու­թյա­նը մաս­նակ­ցեց 729 շախ­մա­տիստ: Այս­տեղ, 13 հնա­ րա­վո­րից վաս­տա­կե­լով 11 միա­ վոր, չեմ­պիո­նի կո­չու­մը նվա­ճեց վրա­ցի գրոս­մայս­տեր Բա­հա­դուր Ջո­բա­վան: Ն­րա­նից կես քայլ Շարքը պատրաստեց Անդ­րա­նիկ Գ­րի­գոր­յանը

Անդ­րե Ո­ւոր­դը շա­րու­նա­կում է ան­պար­տե­լի մնալ Դեկ­տեմ­բե­րի 18-ին ա­մե­րիկ­յան Ատ­լան­տիկ սի­թիում տե­ղի ու­նե­ ցավ Super six մրցա­շա­րի եզ­րա­ փա­կիչ մե­նա­մար­տը ա­մե­րի­կա­ցի բռնցքա­մար­տիկ Անդ­րե Ո­ւոր­դի և բ­րի­տա­նա­ցի Կա­րել Ֆ­րո­չի միջև: Super six մրցա­շա­րը մեկ­նար­կել էր դեռ եր­ կու տա­ րի ա­ ռաջ, վեց մար­զիկ­նե­րի միջև՝ նպա­տակ ու­ նե­նա­լով ո­րո­շել 76,2 կգ քա­շա­յին կար­գում լա­վա­գույն պրո­ֆե­սիո­ նալ բռնցքա­մար­տի­կին: Եզ­րա­փա­կիչ մե­նա­մար­տը շատ հա­մառ ստաց­վեց: Ե­րեք մրցա­վար­նե­րի միա­ձայն ո­րոշ­ մամբ (115:113, 115:113, 118:110)

Կա­րել Ֆ­րո­չը չկա­րո­ղա­ցավ ընդ­հա­տել Անդ­րե Ո­ւոր­դի հաղ­թար­ շա­վը:

հաղ­թա­նակ տա­րավ 2004թ. Ա­թեն­քի օ­լիմ­պիա­կան խա­ղե­րի չեմ­պիոն Անդ­րե Ո­ւոր­դը՝ տի­րա­ նա­ լով WBC և WBA վար­ կած­ նե­ րով չեմ­պիո­նա­կան գո­տի­նե­րին: Ա­մե­րի­կա­ցի բռնցքա­մար­տի­կը

միակն էր այս մրցա­ շա­ րում, որ չկրեց ոչ մի պար­տու­թյուն: Մինչև եզ­րա­փա­կիչ հաս­նե­լը նա ա­ռա­ վե­լու­թյան էր հա­սել Մի­կել Կես­ լե­րի, Ա­լան Գ­րի­նի և Ար­թուր Աբ­ րա­հա­մի նկատ­մամբ:  n

«Բար­սե­լո­նան» լա­վա­գույնն է աշ­խար­հում Հ­րանտ Մել­քում­յանն ու­ժե­ղա­գույնն է Եվ­րո­պա­յում՝ բլից շախ­մա­տում:

հետ մնա­ցին յոթ շախ­մա­տիստ­ ներ, ո­րոնց թվում էր Հա­յաս­տա­ նի հա­վա­քա­կա­նի ան­դամ Սեր­գեյ Մով­սիս­յա­նը: Զա­վեն Անդ­րիաս­ յա­նը վաս­տա­կեց 9,5 միա­վոր՝ զբա­ղեց­նե­լով 14-36-րդ հո­րի­զո­ նա­կան­նե­րը:  n

Կի­րա­կի Ճա­պո­նիա­յի Յո­կո­ հա­մա քա­ղա­քում ա­վարտ­վեց ֆուտ­բո­լի աշ­խար­հի ա­կում­բա­ յին ա­ռաջ­նու­թյու­նը: Եզ­րա­փա­կիչ խա­ղում միմ­յանց հետ մրցե­ցին Չեմ­պիոն­նե­րի լի­գա­յի հաղ­թող իս­պա­նա­կան «Բար­սե­լո­նան» և Լի­պեր­տա­դո­րե­սի գա­վա­թա­կիր բրա­զի­լա­կան «Սան­թո­սը»: Խաղն ընդ­հա­նուր առ­մամբ ան­ցավ կա­տա­լո­նա­ցի­նե­րի բա­ ցա­հայտ ա­ռա­վե­լու­թյամբ, ո­րոնք, ցու­ցադ­րե­լով դի­տար­ժան և

արդ­յու­նա­վետ ֆուտ­բոլ, չորս ան­պա­տաս­խան գնդակ ու­ղար­ կե­ցին բրա­զի­լա­ցի­նե­րի դար­պա­ սը: Դուբ­լի հե­ղի­նակ դար­ձավ Լեո Մե­սին, մե­կա­կան ան­գամ էլ աչ­ քի ըն­ կան Խա­ վին և Սեսկ Ֆաբ­րե­գա­սը: «Բար­սե­լո­նան» իր պատ­մու­թյան մեջ երկ­րորդ ան­ գամ նվա­ճեց աշ­խար­հի լա­վա­ գույն ա­կում­բի կո­չու­մը: Այս տա­րի սա Պեպ Գ­վար­դիո­լա­յի սա­նե­րի հա­մար ար­դեն հին­գե­րորդ տի­ղոսն էր: Մր­ցա­շա­րի լա­վա­գույն

ֆուտ­բո­լիս­տի կո­չու­մը նվա­ճեց Մե­ սին՝ ա­ռաջ անց­նե­լով երկ­րորդ և եր­րորդ տե­ղե­րը զբա­ղեց­րած իր թի­մա­կից Խա­վիից և «Սան­թո­սի» ա­ռա­ջա­տար Նեյ­մա­րից: Աշ­խար­հի ա­կում­բա­յին ա­ռաջ­նու­ թյու­նում բրոն­զե մե­դալ­նե­րը նվա­ ճեց Կա­տա­րի «Ալ Սադ» ա­կում­բը՝ եր­րորդ տե­ղի հա­մար մրցա­վե­ճում հետ­խաղ­յա տասն­մեկ­մետ­րա­նոց­ նե­րով ա­ռա­վե­լու­թյան հաս­նե­լով ճա­պո­նա­կան «Կա­շի­վա Ռեյ­սոլ» ա­կում­բի նկատ­մամբ:  n

Orakarg Business Daily  

Create your own agneda

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you