Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ., www.orakarg.am

Հայ­կա­կան դե­ղե­րի ար­տա­հան­ման աշ­խար­հագ­րու­թյու­նը մեծ է Հարցազրույց Սևակ Հով­հան­նիս­յա­նի հետ

Գա­րու­նը Ռու­սաս­տան կժա­մա­նի հենց գար­նա­նը

Ռուբ­լու կա­պանք­նե­րը Հա­յաս­տա­նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­կան կախ­ված է նաև ռու­սա­կան ար­ժույ­թից էջ 3 ›››

էջ 4 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Ինք­նու­թյան պայ­քար Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Խա­ղատ­նե­րը կփրկեն Ճա­պո­նիան

Էքս­կա­վա­տո­րի դեմ՝ ազգովի

Տո­կիոն գտել է երկ­րա­շար­ժի հետևանք­նե­րը մեղ­մե­լու տար­բե­րա­կը էջ 6 ›››

Կա­թո­լիկ ե­կե­ղե­ցուն կստի­պեն հար­կեր վճա­րել

Հարցազրույց դաշ­նա­կա­հար Ա­լեք­սանդր Թո­րա­ձեի հետ

Տեր­տեր­յա­նի «Երկ­րա­շար­ժ»-ը՝ եր­կու տա­րի անց ու հարս­տա­ցած էջ 7 ›››

Սու­պերկ­լա­սի­ կո­յին ըն­դա­ռաջ «Օ­րա­կար­գ»-ի սպոր­տա­յին մեկ­նա­բան­նե­րը՝ «Ռեալ»-«Բար­սե­լո­նա» խա­ղից ակն­կա­լիք­նե­րի մա­սին էջ 8 ›››

Ազդագիր 10.12-16.12 էջ 8 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Գե­տինն են ու­զում մտնել

Երևա­նում նա­խօ­րեին կա­յա­ցել է հայ-չի­նա­կան գոր­ծա­ րար հա­մա­ժո­ղով: Ե­րեկ հրա­վիր­ված ա­սու­լի­սին դրա արդ­յունք­ներն են ամ­փո­փել Զար­գաց­ման հայ­կա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան տնօ­րեն Ռո­բերտ Հա­րու­թյուն­յանն ու չի­նա­կան HUAHE International Business Consulting ըն­կե­ րու­թյան նա­խա­գահ Լու Չո­ւան­յուն: Վեր­ջինս ա­սել է, թե չի­նա­ցի գոր­ծա­րար­նե­րը ցան­կու­թյուն ու­նեն ներդ­ րում ­ն եր ա­նել Հա­յաս­տա­նում: Ու­շագ­րավ է, որ չի­նա­ կան ներդ­րում ­ն ե­րը Հա­յաս­տա­նում ան­կա­խու­թյու­նից ի վեր կազ­մել են ըն­դա­մե ­նը $1,3 մլն: Այս պատ­կե­րը շու­ տով կա­րող է էա­պես փոխ­վել, ե­թե չի­նա­ցի­նե­րը կա­ րո­ղա­նան կյան­քի կո­չել Հա­յաս­տա­նում եր­կա­թա­հան­ քե­րի շա­հա­գործ­ման ի­րենց ծրա­գի­րը:

Ո­գեշն­չումն էլ է աշ­խա­տանք

Խա­ղաշր­ջա­նը «ցնցե­լու» երկ­րորդ փոր­ձը

էջ 6 ›››

Չի­նա­ցի­նե­րին ա­ռայժմ հե­տաքրք­րում է միայն Հա­յաս­տա­նի ըն­դեր­քը

Մոն­տին մա­րում է պետ­ պարտ­քը էջ 6 ›››

էջ 7 ›››

Ընդ­դի­մու­թյու­նը ջանք չի խնա­յում, իսկ իշ­խա­նու­թյուն­նե՞­րը …

PanARMENIAN

Ոչ մի ու­րիշ սպորտ և ոչ մի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան ձեռ­նարկ այն­քան մեծ ճա­նա­չում չի բե­րում երկ­րին, որ­քան ֆուտ­բո­լա­յին հա­ջո­ղու­թյու­նը: Ազ­գո­վի պետք է ա­նել ա­մե ն հնա­րա­վո­րը՝ թույլ չտալու «Հ­րազ­դան» մար­զա­դաշ­տի ա­պա­կա­նու­մը։ n

Տե՛ս խմբագրականը` էջ 2 ›››

Օրվա

Աս­ո­ւլի­սի բա­նա­խո­սնե­ րը տե­ղե­կաց­րել են, որ գոր­ծա­րար հա­մա­ժո­ղո­ վին քննարկ­ վել են գյու­ ղատն­տե­սու­թյան, լեռ­նա­ հան­քա­յին արդ­յու­նա­բե­ րու­թյան, վե­րա­կանգն­վող

վարքագիծ

Նոր նա­վար­կու­թյուն՝ ա­ռանց Լոն­դո­նի Ե­րեկ Բր­յու­սե­լում ա­վարտ­վեց Եվ­րա­միու­թյան եր­կօր­յա գա­գա­թա­ժո­ղո­վը, ո­րի օ­րա­կար­գում ոչ միայն տնտե­սա­ կան, այլև քա­ղա­քա­կան խնդիր­նե­րի լուծ­մանն ուղղ­ված ո­րո­շում ­ն ե­րի ըն­դու­նումն էր։ Նա­խորդ եր­կու օ­րե­րի ըն­ թաց­քում Եվ­րո­պան բո­լոր ջան­քե­րը գոր­ծադ­րեց Հին աշ­ խար­հը տնտե­սա­կան ճգնա­ժա­մից դուրս բե­րե­լու հա­մար, քա­նի որ դրա­նից, ըստ էու­թյան, ան­մի­ջա­կա­նո­րեն կախ­ ված էր ոչ միայն միու­թյան հե­տա­գա զար­գա­ցու­մը, այլև եվ­րո­յի ճա­կա­տա­գի­րը։ Հան­դիպ­ման ա­վար­տին ըն­դուն­ ված հռչակագ­րի հա­մա­ձայն՝ ԵՄ 26 ան­դամ պե­տու­թյուն­ նե­րը, բա­ցա­ռու­թյամբ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի, հա­մա­ձայ­նե­ցին միա­նալ միու­թյան «բյու­ջե­տա­յին պայ­մա­նագ­րին»։ Հան­դիպ­ման ա­ռա­ջին իսկ օ­ րը պարզ դար­ ձավ, որ ճգնա­ժա­մի լուծ­ման

հար­ ցում ԵՄ 27 պե­տու­թյուն­նե­րը հա­մա­ձայ­նու­թյան

ան­ դամ փոխ­ չեն

հաս­նի, չ­նա­յած պարտ­քա­ յին խնդիր­նե­րի հաղ­թա­ հար­ման հույ­սե­րը պահ­ պան­ վում էին մինչև վեր­ ջին պա­հը։ Ո­րո­շա­կի ա­ռա­ջըն­թաց ար­ձա­նագր­վեց քա­ղա­քա­ կան տե­սանկ­յու­նից։ Ս­տո­ րագր­ վեց ԵՄ-ին Խոր­ վա­թիա­յի ան­դա­մակ­ցու­ թյան մա­սին պայ­մա­նա­ գի­րը։ 2013թ. հու­լի­սի 1-ից Խոր­վա­թիան պաշ­տո­նա­ պես կդառ­ նա ԵՄ 28-րդ­

էջ 5 ›››

է­ներ­գե­տի­կա­յի, դե­ղա­ գոր­ծու­թյան ո­լորտ­նե­րում ծրագ­րեր ի­րա­կա­նաց­նե­ լու, Երևա­նում առևտ­րա­ յին կենտ­րոն և հ­յու­րա­ նոց կա­ռու­ցե­լու հար­ցեր, խոս­վել է ու­ղիղ օ­դա­յին

կապ հաս­տա­տե­լու մա­սին (Panorama.am): Լու Չո­ւան­յուն ա­սել է, թե Հա­յաս­տա­նում չի­նա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի հա­մար լայն հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ կան, քա­նի որ Հա­յաս­տա­ նը ան­դա­մակ­ցում է Առևտ­ րի հա­մաշ­խար­հա­յին կազ­ մա­կեր­պու­թյա­նը, առև­տու­ րը ա­զա­տա­կա­նաց­ված է, ա­ զատ մուտք կա դե­ պի ի­րա­նա­կան շու­կա և ԱՊՀ երկր­ներ։ Զար­գաց­ման հայ­կա­ կան գոր­ծա­կա­լու­թյան գլխա­վոր տնօ­րեն Ռո­ բերտ Հա­րու­թյուն­յանն էլ նշել է, թե 2010թ. Շան­հա­յի

էջ 3 ›››


| № 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ.

2 | Տեսանկյուն Ինք­նու­թյան պայ­քար

Խմբագրական

Ազ­գո­վի՝ էքս­կա­վա­տո­րի դեմ Ե­րեկ Երևա­նում ֆուտ­բո­լա­սեր­նե­րը բո­ղո­քի երթ են անց­կաց­րել՝ մինչև Հա­յաս­տա­նի ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ ցիա՝ վեր­ջի­նիս նա­խա­գահ, հան­րա­պե­տա­կան պատ­ գա­մա­վոր Ռու­բեն Հայ­րա­պետ­յա­նից պա­հան­ջե­լով փրկել «Հ­րազ­դան» մար­զա­դաշ­տը: Մա­մու­լի հրա­պա­ րա­կում­ն ե­րի հա­մա­ձայն՝ հան­րա­պե­տա­կան մեկ այլ պատ­գա­մա­վոր՝ Ա­շոտ Ա­ղա­բաբ­յա­նը, ո­րը մար­զա­ դաշ­տի սե­փա­կա­նա­տերն է, ցան­կա­նում է դրան հա­ րա­կից տա­րած­քում առևտ­րի կենտ­րոն կա­ռու­ցել: Ցու­ցա­րար­նե­րին ՀՖՖ նա­խա­գահն ա­սել է, որ «Հ­րազ­դան» մար­զա­դաշ­տի կոր­ծա­նու­մը չի ներ­ վի սե­րունդ­նե­րի կող­մից, և որ դրա կող­քը առևտ­ րի կենտ­րոն կա­ռու­ցե­լու դեպ­քում այն­տեղ մի­ ջազ­գա­յին խա­ղեր անց­կաց­նել հնա­րա­վոր չի լի­ նի (Armsport.am): «Միայն մար­զա­դաշտ կա­ռու­ցե­ լու հա­մար 500-600 մլն դո­լար է պետք, իսկ նման գու­մար­ներ մեր պե­տու­թյու­նը չու­նի: Այժմ կա­րե­ լի է մար­զա­դաշ­տը 10-15  մլն դո­լա­րով վե­րա­նո­րո­գել և անց­կաց­նել մի­ջազ­գա­յին խա­ղեր,– ա­սել է Հայ­ րա­պետ­յա­նը՝ հա­վե­լե­լով, որ թույլ չի տա­լու մար­ զա­դաշ­տի ա­պա­կա­նու­մը:–  Ես ա­մե ն ինչ ա­նե­լու եմ՝ մինչև էքս­կա­վա­տո­րի տակ պառ­կե­լը»: Սա թերևս այն դեպ­քե­րից է, որ էքս­կա­վա­տո­րի դեմն առ­նել ազ­գո­վի է պետք: Ե­թե հոկ­տեմ­բե­րին Հա­յաս­տան-Իռ­լան­դիա խա­ ղին չլի­ներ մրցա­վա­րի կո­պիտ սխա­լը, վստա­հա­բար կա­րե­լի է ա­սել, որ մեր հա­վա­քա­կա­նի հա­ջորդ հան­ դիպ­մա­նը Երևա­նում առն­վազն 100 հա­զար մարդ էր ցան­կա­նա­լու ներ­կա լի­նել: Հան­րա­պե­տա­կան մար­ զա­դաշ­տը շատ փոքր է մեծ ֆուտ­բո­լի հա­մար: Իսկ «Հ­րազ­դան» մար­զա­դաշ­տը հայ­կա­կան ֆուտ­բո­լի վե­րածնն­դի խորհր­դա­նի­շը կա­րող է լի­ նել. նրա­նում «Ա­րա­րատ-73»-ի շուն­չը կա նաև: Այ­սօր ակն­հայտ է, որ առն­վազն ա­ռա­ջի­կա եր­կու տաս­նամ­յա­կում Հա­յաս­տանն ի վի­ճա­կի չի լի­նե­լու նման խո­շոր մար­զա­դաշտ կա­ռու­ցել: Ն­ման հնա­ րա­վո­րու­թյան դե­պքում ան­գամ կաս­կած չի կա­րող լի­նել, որ «Հ­րազ­դան» մար­զա­դաշ­տը պետք է ծա­ ռա­յի իր բուն նպա­տա­կին: Ան­կախ ա­մե ­ն ին­չից՝ ոչ մի ու­րիշ սպորտ և ոչ մի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան ձեռ­նարկ այն­քան մեծ ճա­ նա­չում չի բե­րում երկ­րին, որ­քան ֆուտ­բո­լա­յին հա­ ջո­ղու­թյու­նը: Իսկ հայ­կա­կան ֆուտ­բոլն այ­սօր վե­ րել­քի ու­ղին է բռնել: Պետք է ա­նել ա­մե ն հնա­րա­ վո­րը՝ այդ ու­ղին բաց պա­հե­լու հա­մար: Հա­ջորդ հոկ­տեմ­բե­րին կա­յա­նա­լու է Աշ­խար­հի գա­վա­թի նա­խընտ­րա­կան Հա­յաս­տան-Ի­տա­ լիա խա­ղը. մե­րոնք հաղ­թե­լու են «Հ­րազ­դան» մար­զա­դաշ­տում: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 09.12.2011թ. Տպաքանակը՝ 2000

Ս

Հայկ Խա­նում­յան

եպ­տեմ­բե­րի սկզբին Շառլ Ազ­նա­վու­րի՝ ֆրան­սիա­ կան հե­ռուս­տա­տե­սու­թյուն­ նե­րից մե­կի հա­ղորդ­ման ընթացքում հայտ­ նած մտքե­ րը, ինչ­ պես նաև դրա­ նից հե­ տո «Նու­ վել դ’Ար­մե ­նի» հան­դե­սին տված հար­ ցազ­րույ­ցը հա­կա­դիր ար­ձա­գանք­ ներ ա­ռա­ջաց­րին հա­յու­թյան մոտ: Մեծ շան­սոն­յեն, ո­րը եր­կար տա­րի­ ներ պայ­քա­րել է Ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նաչ­ման հա­մար, չի կարևո­րում «ցե­ղաս­պա­նու­թյուն» բա­ռը և մա­ ֆիոզ­նե­րից զուրկ  հզոր Հա­յաս­տան է ու­զում: Ազ­նա­վու­րը մե­ծու­թյուն է և ի­րեն թույլ է տա­լիս նման հա­մար­ձակ հայ­ տա­րա­րու­թյուն­ներ ա­նել: Ն­մա­նա­ տիպ մտքե­ րի ես հան­ դի­ պել եմ այլ հա­յե­րի մոտ ևս, այդ թվում՝ Սփ­յուռ­ քում, սա­կայն թա­քուն, շշու­կով: Ավստ­րա­լիա­յից մինչև Ա­մե­րի­կա­ յի տար­բեր ա­փեր հա­յե­րին միա­վո­ րում է Ցե­ղաս­պա­նու­թյան զո­հի ժա­ ռանգ լի­նե­լու գոր­ծո­նը՝ ո՛չ լե­զուն,

ո՛չ դա­վա­նան­քը, ո՛չ քա­ղա­քա­ցիու­ թյու­նը, այլ ընդ­հա­նուր ցա­վը: Ցե­ ղաս­պա­նու­թյու­նը մտել է մեր ինք­ նու­ թյան մեջ, դար­ ձել դրա կարևոր բա­ղադ­րի­չը: Իսկ հի­մա ի՞նչ է կա­տար­վում: Մի՞­ թե ինք­նու­թյան ճգնա­ժա­մի առջև ենք կանգ­նած: Չէ՛, ա­վե­լի ճիշտ ինք­ նու­թյան վե­րաի­մաս­տա­վոր­ման փուլ ենք թևա­կո­խում: Ցա­վը, ող­բեր­գու­ թյու­նը, ինչ­քան էլ միա­վո­րող գոր­ ծոն լի­նի, որ­պես ինք­նու­թյան մաս խիստ ան­ցան­կա­լի է, քան­զի ի­րենց նկատ­մամբ խղճմտանք փնտրող­նե­ րը ո­րոշ ժա­մա­նակ անց ձանձ­րաց­ նում են դի­մա­ցի­նին, ա­պա գար­շանք ա­ռա­ջաց­նում: 20-րդ դա­րի վեր­ջին հա­յու­թյու­ նը հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­ցավ իր այս «բ��­ցա­սա­կան», ցե­ղաս­պան­ վա­ծի ժա­ռան­գի ինք­նու­թյու­նը փո­ խա­րի­նե­լու հաղ­թո­ղի ինք­նու­թյամբ: Դա­րա­վեր­ջին հաղ­թա­նա­կած Ար­ցա­ խը ե­կավ մտնե­լու բո­լոր հա­յե­րի մեջ, միա­վո­րե­լու նրանց, ցույց տա­լու հայ­ րե­նիքն ա­զա­տագ­րե­լու ձևը, դե­պի ի­րեն կան­չե­լու բո­լո­րին: Ո՛չ, այս­պես չե­ղավ: Շատ հա­յե­րի հա­մար Ար­ցախն այդ­պես էլ օ­տար մնաց, փո­խա­նակ ա­զա­տագր­ված հո­ ղե­րը բնա­կեց­նե­լու՝ մեր հայ­րե­նա­ կից­նե­րը շա­րու­նա­կե­ցին «Էրգ­րի» հո­ ղե­րը մու­րալ տար­բեր հար­թակ­նե­ րից՝ ա­վե­լի ու ա­վե­լի ու­ժե­ղաց­նե­լով «Ցե­ղաս­պա­նու­թյուն» ինք­նու­թյու­ նը: Իսկ դրա­ կան, հաղ­ թած ինք­ նու­ թյու­նը՝ Ար­ցախ ա­նու­նով, նվաս­տաց­ վեց, խո­նար­հեց­վեց: Ար­ցա­խը դար­ ձավ ա­վե­րա­կի, ան­ջուր ա­նա­պա­տի խորհր­դա­նիշ, ո­րի հա­մար աշ­խար­ հասփ­յուռ հա­յերն ի­րենց գրոշ­ներն են նե­տում՝ վա­խե­նա­լով, որ դրանք

կգնան Ազ­նա­վու­րի ա­սած «մա­ ֆիոզ­նե­րի» գրպան­նե­րը: Եվ մար­ դիկ, հոգևոր ա­ռաջ­նորդ­ներ, որոնք մարտն­չող Ար­ցա­խի խորհր­դա­նիշն էին, դար­ձան ո­ղոր­մու­թյուն խնդրող Ար­ցա­խի խորհր­դա­նի­շը: Ու այս­պես կա­մաց-կա­մաց սպան­վում է ո­գին, սպան­վում են հաղ­թա­ծի ո­րակ­նե­ րը՝   հզո­րաց­նե­լով ցե­ղաս­պան­վա­ ծի, հայ­րե­նիք ու փող մու­րա­ցո­ղի ինք­նու­թյու­նը: 2003թ. ի­րաք­յան պա­տե­րազ­մից հե­տո այս երկ­րի հա­յու­թյու­նը հե­ռա­ ցավ և չ­կա­րո­ղա­նա­լով օգ­նու­թյուն ու ա­պաս­տան գտնել Հա­յաս­տա­նում՝ հանգր­վա­նեց այլ երկր­նե­րում: Նույն խնդրի առջև է այ­սօր կանգ­նած սի­ րիա­հա­յու­թյու­նը, վա­ղը նրանց կա­ րող են միա­նալ լի­բա­նա­նա­հա­յերն ու ի­րա­նա­հա­յե­րը: Ազ­գայ­նա­կա­նու­ թյան բռնկում­ներ, կրո­ նա­ կան բա­ խում­ն եր, քա­ղա­քա­ցիա­կան պա­տե­ րազմ­ն եր. սրանք Մեր­ձա­վոր Արևել­ քի ե­ռա­ցող կաթ­սա­յի կարևո­րա­գույն բա­ղադ­րիչն են: Ա­մե ­նից շատ, որ­ պես կա­նոն, այս դեպ­քե­րում տու­ժում են ազ­գա­յին ու կրո­նա­կան փոք­րա­ մաս­նու­թյուն­նե­րը: Հետևա­բար՝ այս երկր­նե­րի հա­յե­րը լա­վա­գույն դեպ­ քում ար­ժա­նա­նա­լու են ի­րա­քա­հա­յու­ թյան ճա­կա­տագ­րին: Տուն ու տե­ղից զրկված, գաղ­թա­կա­նի տես­քով Եվ­ րո­պա­յում կամ ԱՄՆ-ում հայտն­ված խղճի մի մու­ րաց­ կան: Սա՛ է ցե­ ղաս­ պան­վա­ծի ժա­ռան­գի ճա­կա­տա­գի­րը. նրա «բա­ցա­սա­կան» ինք­նու­թյունն է թե­լադ­րում այս վար­քա­գի­ծը: Իսկ հաղ­թած Ար­ցա­խի ինք­նու­թյան կրո­ղը տնա­վեր ու մու­րաց­կան չի լի­ նում: Շ­տա­պում է հայ­րե­նիք բնակ­վե­ լու, ներդ­րում կա­տա­րե­լու, բա­նա­կում ծա­ռա­յե­լու, բա­րե­փո­խե­լու հա­մար:  n

Հա­յաս­տան ներ­մուծ­վող բեն­զի­նի մեջ բե­ն­զին  է հայտ­նա­բեր­վել

Սերգեյ և Նարեկ

Տ

ա­րի­ներ շա­րու­նակ տա­րած­ վող ա­սե­կո­սե­նե­րը՝ իբր Հա­յաս­ տա­նում բեն­զի­նի հետ տար­բեր նյու­թեր են խառ­նում ծա­վա­լը մե­ծաց­ նե­լու հա­մար, ստի­պե­ցին վեր­ջա­պես ստու­գել բեն­զի­նի բա­ղադ­րու­թյու­նը: Քա­ղա­քում վա­ճառ­վող բեն­զի­նի քի­ միա­կան վեր­լու­ծու­թյու­նը բա­ցա­հայ­ տեց, որ Հա­յաս­տան ներկր­վող բեն­ զի­նի մեջ հայտ­նա­բեր­վել  է մի քա­նի տո­կոս բեն­զին: Ս­պա­ռող­նե­րի միու­ թյան մաս­նա­գետ­նե­րը չորս պա­տա­ հա­կան սկզբուն­քով ընտր­ված բեն­ զալ­ցա­կա­յան­նե­րից ձեռք  էին բե­րել բեն­զին, ստու­գել այն, այ­նու­հետև հրա­պա­րա­կել ցնցող արդ­յունք­նե­ րը: Բա­ցա­հայ­տու­մը դժգո­հու­թյուն­ նե­րի ա­լիք բար­ձրաց­րեց տար­բեր բնա­գա­վառ­նե­րում: Ա­ռա­ջինը ա­հա­զան­գե­ցին Երևա­ նի խա­դա­վիկ­նե­րի և դ­զող-փչող­ նե­րի արհ­միու­թյան ան­դամ­ն ե­րը: Ոչ այդ­քան փչող­նե­րը, որ­քան դզող­ներն

ու խա­դա­վիկ­նե­րը բո­ղո­քում են, որ բեն­զի­նով բեն­զի­նի գոր­ծո­նը կա­ րող  է կտրուկ փո­փո­խել շու­կան, քա­ նի որ շար­ քից դուրս ե­ կող ավ­ տո­մե­քե­նա­նե­րի քա­նա­կը կնվա­զի, ինչն ան­հա­պաղ կհար­վա­ծի ի­րենց գրպան­նե­րին: Բեն­զի­նի բա­ցա­հայ­տու­մը բեն­զի­ նում ու­ժեղ հար­ված էր նաև բեն­զի­ նի ֆիլտր ներկ­րող­նե­րի հա­մար, քա­ նի որ նրանց ապ­րանքն այժմ կա­րե­ լի է ձեռք բե­րել տա­րին 1-2 ան­գամ՝ ըն­դուն­ված 3-4-ի փոխարեն: Բեն­զալ­ցա­կա­յան­նե­րի տե­րե­ րը սպառ­ նում են կրկին բարձրաց­ նել բեն­զի­նի գնե­րը: «Իս­կա­կա­նից ան­հար­մար բան ստաց­վեց: Մենք  էլ տեղ­յակ չէինք, որ մե­ջը բեն­զին կա, խոսք ենք տա­ լիս շատ ա­ րագ գնե­ րը հա­մա­պա­տաս­խա­նեց­նել: Կար­ ծում եմ՝ մի 30-40 դրամ թան­կա­ցու­ մը ա­վե­լի քան ար­դա­րաց­ված կլի­ նի»,– մեր լրագ­ րո­ ղին հայտ­ նեց GTV (Գևորգ, Տի­կո, Վա­ղար­շակ) բեն­զալ­ ցա­կա­յա­նի հա­մա­սե­փա­կա­նա­տեր Վա­ղար­շակ Լ­ցա­կա­յա­նը: Մեր հար­ ցին՝ արդ­յո՞ք բեն­զի­նի գնի բարձրա­ ցում­նե­ րը միշտ կապ­ ված են մի­ ջազ­գա­յին շու­կա­յա­կան գնե­րի տա­ տա­նում­ն ե­րի հետ, բեն­զալ­ցա­կա­ յանի տե­րը հա­կիրճ պա­տաս­խա­նեց. «Լաաաավն էր»: Բա­ցա­հայ­տում­ն ե­րը վրդո­վեց­ րին նաև բնա­պահ­պան­նե­րին, որոնք մինչ օրս եր­բեք չէին բո­ղո­քել

վա­ռե­լի­քի ար­տա­նե­տում­ն ե­րից, քա­նի որ վստահ էին՝ մեր բեն­ զի­ նը բնա­ կան նյու­թե­րից  էր բաղ­կա­ցած: «Մեզ հա­ մո­ զել էին, որ մեր երկ­ րում վա­ ճառ­վող բեն­զի­նը անվ­տանգ, ա­նա­ րատ հում­քից  է պատ­րաս­տված: Լ­ցա­կա­յան­նե­րը վստա­հեց­րել  էին, որ Զեյ­ թու­ նի զու­ լալ ջուրն են խառ­ նում, մի քա­ նի այլ շատ բնա­ կան նյու­թեր, ո­րոնք հի­մա ան­հար­մար եմ զգում նշել…, մի խոս­քով՝ ա­մե ն բան պետք է բնա­ կան լի­ ներ, իսկ հի­ մա պարզ­ վեց, որ բեն­ զին կա»,– ա­ սաց բնա­պահ­պան Հ­րայր Սավզ­յա­նը: Իսկ սպա­ռող­նե­րը պնդում են, որ ար­դեն եր­կար ժա­մա­նակ զգում  էին, որ բեն­զի­նում իս­կա­պես մի քիչ բեն­ զին կա: «Ես վա­ ղուց էի կաս­ կա­ ծում՝ մի տե­ սակ բեն­ զի­ նի հոտ էր միշտ գա­լիս իմ բեն­զի­նից: Այ դրա­ նից սկսե­ցի կաս­կա­ծել, որ մե­ջը բեն­զին կլի­նի»,– ա­սաց ավ­տո­սի­րող Վազ­գե­նը: «Բայց ստեղ ու­րիշ ա­վե­ լի լուրջ խնդիր կա, նույ­ նիսկ վա­ խե­նում եմ պատ­կե­րաց­նել, թե ինչ կկա­տար­վի»: Վազ­գե­նը նկա­տի ու­ ներ բնա­ կան գա­ զին ան­ ցած վա­ րորդ­նե­րին, որոնք տա­րի­ներ շա­ րու­նակ ձեռք են առ­նում մե­քե­նան բեն­զի­նով քշող ավ­տո­սի­րող­նե­րին: Բեն­զի­նի գնի բարձրաց­ման պա­ րա­գա­յում նրանց ծաղ­րանք­ներն ու ջի­ջիլ­նե­րը կա­րող են 30%-ով ա­ճել: «Երևի ան­ջա­տեմ հե­ռա­խոսս»,– խոս­տո­վա­նեց Վազ­գե­նը:  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ. |

Օրակարգ | 3

Ռուբ­լու կա­պանք­նե­րը Հա­յաս­տա­նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­կան կախ­ված է նաև ռու­սա­կան ար­ժույ­թից Հա­յաս­տա­նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­կան ան­կախ է հա­մար­վում, որ­տեղ փո­խար­ժե­քը ձևա­վոր­ վում է ա­ռա­ջար­կի և պա­հան­ ջար­կի սկզբուն­քով: Հա­յաս­ տա­նում փո­խար­ժե­քի շու­կան խիստ կախ­ված է Ռու­սաս­տա­ նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­կա­յից։ Հայ­կա­կան դրա­մը ոչ պա­կաս զգա­յուն է ռուբ­լու, քան դո­լա­րի տա­տա­նում ­ն ե­րի նկատ­մամբ։ Ռու­սաս­տա­նում ռուբ­լու թու­ լա­ցու­մը հան­գեց­նում է Հա­յաս­ տա­նում դրա­մի ար­ժեզրկ­մա­նը։ Ինչ­պես հայտ­նի է, Հա­յաս­տա­ նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­կա­յում դրամ/դո­լար փո­խար­ժե­քը լո­ղա­ ցող է և ձևա­վոր­վում է ա­ռա­ջար­ կի և պա­հան­ջար­կի ճա­նա­պար­ հով։ Ն­ման պայ­ման­նե­րում, լի­նե­ լով ներկ­րող եր­կիր, Հա­յաս­տա­ նում փո­խար­ժե­քի ձևա­վոր­ման ժա­մա­նակ լուրջ դե­րա­կա­տա­րու­ թյուն են ու­նե­նում Ռու­սաս­տա­ նից ե­կող մաս­նա­վոր տրանս­ ֆերտ­նե­րը։ Այդ երկ­րին բա­ ժին է ընկ­նում Հա­յաս­տան ե­կող տրանս­ֆերտ­նե­րի 70%-ը։ Այս տար­վա տասը ա­միս­նե­րին Ռու­ սաս­տա­նից փո­խանց­ված գու­ մար­նե­րի ծա­վա­լը կազ­մել է մոտ $1,1  մլրդ։ Ակն­ հայտ է, որ մաս­ նա­վոր տրանս­ֆերտ­նե­րի ծա­վա­ լի նվա­զու­մը նույ­նիսկ ամս­վա կտրված­քով հան­գեց­նում է ազ­ գա­յին ար­ժույ­թի թու­լաց­ման։ Ռու­սաս­տա­նից Հա­յաս­տան փո­խանց­վող մի­ջոց­նե­րի ծա­ վալն ուղ­ղա­կիո­րեն կապ­ված է

«

Ռու­սաս­տա­նում տնտե­սա­կան վի­ճա­կից և ա­նուղ­ղա­կիո­րեն՝ նավ­թի գնե­րից։ ՀՀ ԿԲ-ի վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րի հա­մա­ձայն՝ նավ­թի գնե­րի ա­ճի և տ­րանս­ֆերտ­նե­րի ծա­վա­լի միջև առ­կա է ուղ­ղա­կի կապ՝ 3-6 ա­միս ժա­մա­նա­կա­յին լա­գով։ Բայց ե­թե նավ­թի գնե­րը դրա­մի փո­խար­ ժե­քի վրա ազ­դե­ցու­թյուն են ու­ նե­նում ո­րո­շա­կի լա­գով, ա­պա ռուբ­լու փո­խար­ժեքն ու­նե­նում է ան­մի­ջա­կան ազ­դե­ցու­թյուն։ Ե­թե մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ Հա­ յաս­տա­նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­ կա­յի մի­տում­ն ե­րը հիմ­ն ա­կա­նում պայ­ման­ավոր­ված էին Ռու­սաս­ տա­նից ե­կող տրանս­ֆերտ­նե­րի ծա­վալ­նե­րով, ա­պա վեր­ջին եր­ կու տա­րի­նե­րին դրանք ա­ռա­վե­ լա­պես կախ­ված են Ռու­սաս­տա­ նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­կա­յից։ Խն­ դիրն այն է, որ ներ­ կա­ յում Հա­յաս­տան առևտ­րա­յին բան­կե­ րի մի­ջո­ցով Ռու­սաս­տա­նից մաս­ նա­վոր տրանս­ֆերտ­նե­րի զգա­ լի մա­սը փո­խանց­վում է ռուբ­լով: Հա­յաս­տա­նում ռուբ­լին շատ մեծ պա­հան­ջարկ չու­նի. թեև Ռու­ սաս­տա­նից Հա­յաս­տա­նի ներկ­ րու­մը շուրջ $1 մլրդ­է, բայց ներկ­ րում­ն ե­րի վճա­րում­ն ե­րը կա­տար­ վում են ար­տար­ժույ­թով: Օ­րի­նակ՝ այս շա­բաթ առևտ­ րա­յին բան­կե­րը ներ­բան­կա­յին շու­ կա­ յում գնել են մոտ 560 մլն ռուբ­լի ($18  մլն), ո­րը հա­մադ­րե­լի է նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում բան­կե­րի կող­մից ձեռք­ բեր­ված դո­լա­րի ($76,85  մլն) 23,5%-ին։

Ռու­սա­կան ռուբ­լին Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին ար­ժույ­թի վրա թող­նում է եր­կա­կի ազ­դե­ցու­թյուն՝ թե՛ կար­ճա­ժամ ­կ ետ, թե՛ միջ­նա­ժամ ­կ ետ

»

Ըստ էու­թյան՝ նո­յեմ­բե­րին Հա­ յաս­տա­նում դո­լա­ րի նկատ­մամբ 5 կե­տով դրա­մի ար­ժեզր­կու­մը ո­րո­շա­կիո­րեն պայ­մա­նա­վոր­ված էր այս ժա­մա­նա­ կա­հատ­վա­ծում Ռու­սաս­տա­նում ռուբ­լու՝ շուրջ 1 կե­տով ար­ժեզրկ­ մամբ:

Գ­րե­թե նույն­քան ռուբ­լի բան­կե­ րը գնել էին նա­խորդ շա­բաթ։ Հա­յաս­տա­նում դրամ/ռուբ­լի փո­խար­ժե­քը ա­ծանց­ված է դո­լա­ րից, ին­չը նշա­նա­կում է, որ ե­թե Ռու­սաս­տա­նում ռուբ­լին թու­ լա­նում է դո­լա­րի նկատ­մամբ, այն թու­ լա­ նում է նաև դրա­ մի նկատ­մամբ։ Ռու­սաս­տա­նից Հա­յաս­տան փո­խանց­վող ռուբ­լա­յին տրանս­ ֆերտ­նե­րի ծա­վա­լը թու­լա­ցող ռուբ­լու պայ­ման­նե­րում ուղ­ղա­ կիո­րեն հան­գեց­նում է դո­լա­րա­ յին ար­տա­հայ­տու­թյամբ տրանս­ ֆերտ­նե­րի ծա­վա­լի նվազ­ման։ Այ­սինքն՝ ե­թե Ռու­սաս­տա­նում ար­տագ­նա աշ­խա­տող հա­յաս­ տան­ցին ամ­սա­կան, օ­րի­նակ, փո­ խան­ ցում է 3 հազ. ռուբ­ լի, և

Գե­տինն են ու­զում մտնել ‹‹‹ էջ 1 ցու­ցա­հան­դե­սից հե­տո հայ­կա­ կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը սկսել են ար­տա­հա­նում ի­րա­կա­նաց­նել Չի­ նաս­ տան: Ըստ նրա՝ կարծ­ րա­ տիպ կա, թե շատ դժվար է մտնել չի­նա­կան շու­կա, քա­նի որ հայ­ կա­ կան շու­ կան փոքր է չի­ նա­ցի­նե­րի հա­մար: Սա­կայն, նրա խոս­քով, բո­լոր նա­խադր­յալ­նե­րը կան, որ ար­տա­հան­վող հայ­կա­ կան ապ­րանք­նե­րի շրջա­նա­ռու­ թյու­նը ա­պա­գա­յում կա­վե­լա­նա:

Ներ­կա պատ­կե­րը

Հայ-չի­նա­կան ապ­րան­քաշր­ջա­ նա­ռու­թյունն այս տար­վա տասը ա­միս­նե­րին կազ­մել է շուրջ $340  մլն, ո­րում Հա­յաս­տա­նի ար­ տա­հա­նու­մը՝ $10  մլն: Ըստ Հա­յաս­ տա­նի Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ռա­յու­թյան տվյալ­նե­րի՝ ան­ կա­խու­թյու­նից ի վեր՝ չի­նա­կան ներդ­րում­ն ե­րը Հա­յաս­տա­նում կազ­մել են $1,3  մլն: Հա­յաս­տա­ նը Չի­նաս­տա­նում ա­վե­լի խո­շոր ներդ­րում­ն եր է կա­տա­րել. ան­ ցած տա­րի մա­յի­սին Չի­նաս­տա­ նում շա­հա­գործ­ման հանձն­վեց

քլո­րոպ­րե­նա­յին կաու­չու­կի ար­ տադ­րու­թյան «Շան­սի-­Նաի­րիտ» գոր­ծա­րա­նը, ո­րում հայ­կա­կան կող­մին է պատ­կա­նում բաժ­նե­ տոմ­սե­րի 40%-ը։ Գոր­ծա­րա­նում կա­տար­ված ներդ­րում­ն ե­րի ծա­ վա­ լը կազ­ մել է $140  մլն, ին­ չը նշա­նա­կում է, որ հայ­կա­կան կող­ մը կա­ տա­ րել է $56 մլն­-ի ներդ­ րում։ Հայ­կա­կան կող­մի ներդ­ րու­մը նյու­թա­կան է՝ «Նաի­րիտ»ում ա­պա­մոն­տաժ­ված կաու­չու­ կի ար­տադ­րու­թյան հոս­քա­գիծ, ինչ­պես նաև տեխ­նո­լո­գիա­կան խորհր­դատ­վու­թյուն։ Հա­յաս­տա­ նի Կա­ռա­վա­րու­թյունն այս գոր­ ծա­րա­նից տա­րե­կան ակն­կա­լում է $10  մլն­-ի ե­կա­մուտ ստա­նալ։ Ակն­կալ­վում է, որ ա­ռա­ջի­ կա­յում Հա­յաս­տա­նում չի­նա­ կան ներդ­րում­ն ե­րը կա­վե­լա­ նան։ Խն­դիրն այն է, որ այս տար­ վա հուն­վա­րին Լոն­դո­նի բոր­սա­ յում գնանշ­վող չի­նա­կան Fortune Oil ըն­կե­րու­թյու­նը ձեռք բե­րեց Bounty Resources Armenia ըն­ կե­րու­թյան 35% մաս­նա­բա­ժի­ նը: Bounty Resources Armenia ըն­ կե­րու­թյու­նը տնօ­րի­նում է հայ­ կա­կան ե­րեք եր­կա­թա­հան­քեր,

ո­րոնց հաս­տատ­ված, հա­վա­նա­ կան և նախ­նա­կան գնա­հատ­ված պա­շար­նե­րը 1,83  մլրդ տոն­նա են: Եր­կա­թա­հան­քե­րը գտնվում են Հ­րազ­դան, Ա­բով­յ ան քա­ղաք­նե­րի մեր­ձա­կայ­քում և Ս­յու­նի­քի մար­զի Ս­վա­րանց գյու­ղում: Նա­խա­տես­ վում է, որ Հ­րազ­դա­նի եր­կա­թա­ հան­քը կմշակ­վի ա­ռա­ջի­նը և շա­ հու­թա­բեր կդառ­նա 2014-ից: (Այդ եր­կա­թա­հան­քե­րը, ըստ մա­մու­ լի հրա­պա­րա­կում­ն ե­րի, պատ­կա­ նում են ՀՀ բնա­պահ­պա­նու­թյան նախ­կին նա­խա­րար Վար­դան Այ­ վազ­յա­նին, ո­րը դրանք ձեռք է բե­ րել նա­խա­րար ե­ղած ժա­մա­նակ)։ Ընդ­հան­րա­պես, հայ-չի­նա­կան տնտե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­րում հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րից հե­տո գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը դան­ դա­ղում են: (Վար­դան Այ­վազ­յա­նի հան­քե­րի դեպ­քում դրա­նից շա­ հում են բնու­թյու­նը և Հ­րազ­դա­ նի բնա­կիչ­նե­րը): Օ­րի­նակ՝ 2008թ. դեկ­տեմ­բե­րին Պե­կին կա­տա­րած այ­ցից հե­տո ԱԺ նա­խա­գահ Հո­ վիկ Աբ­րա­համ­յա­նը հայ­տա­րա­ րեց, թե Չի­նաս­տա­նը Հա­յաս­տա­ նին $1 մլրդ­-ի վարկ կտա…  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

այդ օր­վա փո­խար­ժե­քով դա $100 է, ա­պա հա­ջորդ ա­միս 1 կե­տով ռուբ­լու ար­ժեզրկ­ման դեպ­քում այդ գու­մարն ար­դեն կազ­մում է $96։ Ն­շենք, որ Ռու­սաս­տա­նից Հա­յաս­տան ամ­սա­կան փո­խանց­ վում է մի­ջի­նը $120 մլն, ին­չը նշա­ նա­կում է, որ այլ հա­վա­սար պայ­ ման­նե­րում ռուբ­լու թու­լա­ցու­մը հան­գեց­նում է նաև այդ գու­մա­ րի նվազ­մա­նը։ Ս­տաց­վում է, որ Ռու­սաս­տա­ նում թույլ ռուբ­լին, նավ­թի գնե­ րով պայ­մա­նա­վոր­ված տնտե­ սա­կան վի­ճա­կը ուղ­ղա­կի ազ­դե­ ցու­թյուն են թո­ղնում Հա­յաս­տա­ նում դրա­մի փո­խար­ժե­քի վրա։ Ե­թե նկա­տի ու­նե­նանք նաև, որ Ռու­սաս­տա­նի տնտե­սու­ թյան վի­ճա­կի վատ­թա­րաց­ման

պայ­ման­նե­րում նվա­զում են Ռու­ սաս­տա­նում աշ­խա­տող հա­յե­ րի ե­կա­մուտ­նե­րը և որ­պես արդ­ յունք՝ տրանս­ֆերտ­նե­րի ծա­վալ­ նե­րը, ա­պա ռու­սա­կան ռուբ­լին Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին ար­ժույ­ թի վրա թող­նում է եր­կա­կի ազ­ դե­ցու­թյուն՝ թե՛ կար­ճա­ժամ ­կ ետ, թե՛ միջ­նա­ժամ ­կ ետ։ Ըստ էու­թյան՝ նո­յեմ­բե­րին Հա­ յաս­տա­նում դո­լա­րի նկատ­մամբ 5 կե­տով դրա­մի ար­ժեզր­կու­մը ո­րո­շա­կիո­րեն պայ­մա­նա­վոր­ված էր այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում Ռու­սաս­տա­նում ռուբ­լու՝ շուրջ 1 կե­տով ար­ժեզրկ­մամբ, քա­նի որ մի կող­մից հա­յաս­տան­յան շու­ կա­յում ա­վե­լա­ցել է դո­լա­րի պա­ հան­ջար­կը, մյուս կող­մից՝ նո­յեմ­ բե­րին հոկ­տեմ­բե­րի հա­մե­մատ նվա­զել է դո­լա­րի ներ­հոս­քը։ Դեկ­տեմ­բե­րի ա­ռա­ջին տաս­ նօր­յա­կը Ռու­սաս­տա­նում քա­ ղա­քա­կա­նա­պես լար­ված էր՝ ընտ­րու­թյուն­նե­րով պայ­մա­ նա­վոր­ված: Նո­յեմ­բե­րին նավ­ թի 1 բա­րե­լը է­ժա­նա­ցել էր $5ով, և չի բա­ ցառ­ վում, որ դեկ­ տեմ­բե­րին դրա­մի ար­ժեզրկ­ման գոր­ծըն­թա­ցում իր դերն ու­նե­ նա նաև ռուբ­ լու մոտ 1 կե­ տով ար­ժեզր­կու­մը։ Մ­յուս կող­մից, սա­կայն, պետք է նշել, որ ե­թե դեկ­տեմ­բե­րին ռուբ­ լին դո­լա­րի նկատ­մամբ շա­րու­ նա­կի ար­ժեզրկ­վել, այն ազ­դե­ ցու­թյուն չի ու­նե­նա Հա­յաս­տա­նի ար­տար­ժու­թա­յին շու­կա­յի վրա։ Դեկ­տեմ­բե­րի հատ­կա­պես երկ­ րորդ կե­սին Հա­յաս­տան կա­տար­ վող մաս­նա­վոր փո­խան­ցում­ն ե­րի ծա­վա­լը նա­խորդ ամս­վա հա­մե­ մատ ա­վե­լա­նում է մոտ 30%-ով, իսկ ներ­քին շու­կա­յում դո­լա­րի պա­հան­ջար­կը նվա­զում է, ին­ չի արդ­յուն­քում տե­ղի է ու­նե­նում դրա­մի արժևո­րում։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


| № 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ.

4 | Փողեր

Հայ­կա­կան դե­ղե­րի ար­տա­հան­ման աշ­խար­հագ­րու­թյու­նը մեծ է Հա­յաս­տա­նի Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը «Ար­տա­հան­մանն ուղղ­ված արդ­յու­նա­բե­րա­կան քա­ղա­ քա­կա­նու­թյան ռազ­մա­վա­րու­ թյան շրջա­նա­կը» կոչ­վող հե­ տա­զո­տու­թյամբ նա­խա­տե­սում է մինչև 2020թ. քա­ռա­պատ­կել դե­ղե­րի ար­տա­հա­նու­մը: Փաս­ տա­թուղ­թը մշա­կել է «Ի-­Վի Քոն­սալ­թինգ» հե­տա­զո­տա­կան ըն­կե­րու­թյու­նը Էկո­նո­մի­կա­ յի նա­խա­րա­րու­թյան պատ­վե­ րով: Դե­ղա­գոր­ծու­թյան ո­լոր­տի խնդիր­նե­րի և հե­ռան­կար­նե­րի շուրջ «Օ­րա­կարգ»-ը զրու­ցել «Ի-­Վի Քոն­սալ­թինգ»-ի մար­ կե­տին­գա­յին խորհր­դատ­վու­ թյան ղե­կա­վար Սևակ Հով­հան­ նիս­յա­նի հետ, ո­րը «Հա­յաս­ տա­նում մրցու­նակ մաս­նա­վոր հատ­ված» (CAPS) ծրագ­րում ղե­կա­վա­րում է դե­ղա­գոր­ծա­ կան կլաս­տե­րը:

Սևակ Հով­հան­ նիս­յան. «Ար­տա­ հան­ման աշ­խար­ հագ­րու­թյու­նը մեծ է, չնա­յած դե­ղե­րի գե­րակ­շիռ մասն ար­տա­հան­վում է ԱՊՀ երկր­ներ և Վ­րաս­տան: Ար­

-Պրն Հով­հան­նիս­յան, ին­ չո՞ւ է դե­ղա­գոր­ծու­թյունն ընտր­վել թի­րա­խա­յին ո­լորտ: -Ել­նե­լով ար­տա­հան­ման նպա­ տա­կադ­րու­մից՝ վեր­լուծ­վել է Հա­ յաս­տա­նի ար­տա­հան­ման ներ­ կա­յիս կա­ռուց­ված­քը: Դ­րա­նից հե­ տո հաշ­ վի է առն­ վել տնտե­ սու­թյան դի­վեր­սի­ֆի­կաց­ման սկզբուն­քը, ո­լորտ­նե­րի ար­տա­ հան­ման նե­րու­ժը: Շատ կարևոր է, որ բո­ լոր այս ճյու­ ղե­ րը զար­ գաց­ման փու­լում փոխլ­րաց­նող ազ­դե­ցու­թյուն, սի­ներ­գիա­ներ ու­ նե­նան: Արդ­յուն­քում ա­ռանձ­նաց­ վել է 11 ճյուղ, ո­րոն­ցից ե­րե­քի հա­ մար ար­դեն մշակ­վել է զար­գաց­ ման ռազ­մա­վա­րու­թյուն: Դ­րանք են կոն­յա­կա­գոր­ծու­թյու­նը, դե­ ղա­գոր­ծու­թյու­նը, ճշգրիտ ճար­ տա­րա­գի­տու­թյու­նը: Այս ե­րեք ճյու­ղերն ընտր­վել են բա­լան­սա­ վոր­ման սկզբուն­քով, այ­սինքն՝ ա­ռա­ջին հո­րի­զո­նում գտնվում է ա­ռա­վել հա­սուն ճյու­ղը, երկ­րորդ հո­րի­զո­նում՝ դի­նա­միկ ա­ճող­նե­ րը, օ­րի­նակ՝ դե­ղա­գոր­ծու­թյու­ նը, որ­ տեղ հնա­ րա­ վոր է արդ­ յունք ստա­նալ մոտ հինգ տար­վա կտրված­քով, եր­րոր­դում՝ ա­վե­լի եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ ներդ­րում­ն եր պա­հան­ջող ճյու­ղե­րը: Դե­ղա­գոր­ծու­թյու­նը այն ե­զա­կի ճյու­ղե­րից է, ո­րը կա­յուն ա­ճում է և ան­գամ տնտե­սա­կան ճգնա­ ժա­մի ժա­մա­նակ պահ­պա­նեց ա­ճի մի­տու­մը: Այս ո­լոր­տի հիմ­ նա­կան խա­ղորդ­նե­րը գոր­ծու­ նեու­ թյու­ նը սկսել են փոքր ար­ տադ­րու­թյուն­նե­րից, ստեղ­ծել

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

-­Մեր ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը բա­ վա­ կան հա­ ջող գոր­ ծում են ԱՊՀ շու­կա­նե­րում, այն­տեղ ու­նեն գոր­ծըն­կեր­ներ, դիստ­րի­բու­տոր­ ներ, ո­րոնք էլ ի­րա­կա­նաց­նում են մար­կե­տին­գը և վա­ճառ­քը: Սա մեր ռազ­մա­վա­րու­թյան կարևոր խնդիր­նե­րից է: Դիստ­րի­բու­ցիա­ յի և վա­ճառ­քի փու­լում կարևոր է պե­տու­թյան և մաս­նա­վոր հատ­ վա­ծի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը: Ար­տա­հան­ման ռազ­մա­վա­րու­ թյան շրջա­նա­կում պե­տու­թյու­նը հանձ­նա­ռու­թյուն է վերց­րել հայ ար­տա­հա­նող­նե­րին ա­ջակ­ցել շու­կա­նե­րի ու­սում­ն ա­սի­րու­թյան, ցու­ցա­հան­դես­նե­րի և մաս­նա­գի­ տա­կան հա­մա­ժո­ղով­ն ե­րի մաս­ նակ­ցու­թյան գոր­ծում հա­մա­ֆի­ նան­սա­վո­րե­լու մա­սով:

դեն իսկ քայ­լեր են ար­վում Մեր­ ձա­վոր Արևել­քի շու­կա­ներ ներ­թա­ փան­ցե­լու հա­ մար»:

են բա­վա­կան լուրջ կա­րո­ղու­ թյուն­ներ, վեր­ջին եր­կու տա­րի­ նե­րին մեծ ներդ­րում­ն եր են կա­ տա­րել ու կրկնա­պատ­կել ի­րենց ար­տադ­րա­կան  հզո­րու­թյուն­նե­ րը: Ո­լոր­տի ա­ռանձ­նա­հատ­կու­ թյուն­նե­րից է մաս­նա­կից ըն­կե­ րու­թյուն­նե­րի սերտ հա­մա­գոր­ ծակ­ցու­թյու­նը և միաս­նա­կան քայ­լե­րով ո­լոր­տը զար­գաց­նե­լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թյու­նը: -Ի՞նչ ձեռք­բե­րում ­ն եր է ու­ նե­ցել դե­ղա­գոր­ծու­թյան ո­լորտն ըն­թա­ցիկ տա­րում: -Ո­լոր­տի խա­ղորդ­նե­րը մեծ ն��րդ­րում­ն եր են կա­տա­րել ի­րենց ար­տադ­րա­կան կա­րո­ ղու­թյուն­ներն ա­վե­լաց­նե­լու ուղ­ ղու­թյամբ: Այդ ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րից են «Ֆար­ մա­ տեք»-ը, «Լիկ­ վոր»-ը, ո­րը գոր­ծա­րան բա­ցեց սեպ­տեմ­բե­րին, «Ար­փի­մեդ»-ը, ո­րը ձեռք է բե­րել ար­տադ­րա­կան նոր հոս­ քա­ գիծ: Կան նաև ըն­ թա­ցիկ ներդ­րու­մա­յին ծրագ­րեր: Օ­րի­նակ՝ Երևա­նի քիմ­դե­ղա­գոր­ ծա­կան ֆաբ­րի­կան, «Էս­կու­լապ», «Վի­տա­մաքս» ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րը ևս մե­ծաց­նում են ի­րենց ար­ տադ­րա­կան նե­րու­ժը: Այս պա­հին դե­ղա­գոր­ծա­կան հայտ­նի GlaxoSmithKline ըն­կե­ րու­թյու­նը հե­տաքրքր­ված է իր

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

ար­տադ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­ րի՝ Հա­յաս­տան ար­տա­պատ­վիր­ մամբ, նախ­նա­կան փու­լում՝ փա­ թե­թա­վոր­մամբ: Հա­վա­նա­կան է, որ հա­ջո­ղու­թյան դեպ­քում այս ըն­կե­րու­թյու­նը հե­տա­գա­յում ար­ տադ­րու­թյուն սկսի Հա­յաս­տա­ նում, ինչն ա­ռա­վել կհեշ­տա­ցնի մի­ջազ­գա­յին այլ խո­շոր դե­ղար­ տադ­րող­նե­րի մուտ­քը:

«

-­Դե­ղա­գոր­ծու­թյան ո­լոր­ տում կա կրի­տի­կա­կան խնդիր՝ GMP ստան­դար­ տը (թարգ­մա­նա­բար՝ պատ­ շաճ ար­տադ­րա­կան գոր­ծու­ նեու­թյուն (good manufacturing practice), ո­րը դե­ղա­գոր­ծա­կան ար­տադ­րու­թյու­նում գոր­ծո­ղու­ թյուն­նե­րի և հա­մա­կար­գե­րի ներդ­րումն է, ո­րոնք են­թադ­ րում են դե­ղի ո­րա­կի վե­րահս­ կում, ար­տադ­րա­կան գոր­ծըն­ թա­ցի ո­րա­կի հա­մա­կարգ և պատ­րաս­տի դե­ղո­րայ­քի փոր­ ձար­կում – խմբ.): Ի՞նչ քայ­լեր

են կա­տար­վում այդ ստան­ դար­տի ներդր­ման հա­մար: -GMP-ն այ­ սօր դար­ ձել է օ­ րախն­ դիր: Սա պա­ հանջ է ոչ միայն ար­տա­հան­ման, այլև տե­

Ե­թե մենք ու­նե­նանք տե­ղա­կան ստան­ դարտ­ներ և հաս­նենք դրանց մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­մա­նը, էա­կա­նո­րեն կհեշ­տա­նա հայ­կա­ կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մուտ­քը մի­ջազ­գա­յին շու­կա­ներ

-Ո­լոր­տի զար­գա­ցու­մը կախ­ված է ար­տա­հա­նու­ մից: Ո­րո՞նք են հիմ ­ն ա­կան շու­կա­նե­րը: -Իս­կա­պես, դե­ղա­գոր­ծու­թյան ո­լորտն այն ե­զա­կի ո­լորտ­նե­ րից է, ո­րի ար­տադ­րան­քի մեծ մասն ար­տա­հան­վում է: Օ­րի­ նակ՝ 2010թ. ար­տա­հան­վել է ար­ տադր­ված դե­ղե­րի 57%-ը: Ար­ տա­հան­ման աշ­խար­հագ­րու­թյու­ նը մեծ է՝ չնա­ յած դե­ ղե­ րի գե­ րակ­շիռ մասն ար­տա­հան­վում է ԱՊՀ երկր­ներ և Վ­րաս­տան: Ար­ դեն իսկ քայ­լեր են ար­վում Մեր­ ձա­վոր Արևել­քի շու­կա­ներ ներ­ թա­փան­ցե­լու հա­մար: Տե­ղա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը մաս­նակ­ցում են Հոր­դա­նա­նում, Ե­գիպ­տո­սում, Ի­րա­քում և այ­լուր հայ­տա­րար­ վող տեն­դեր­նե­րին: -Ար­տա­հա­նու­մը զար­գաց­ նե­լու հա­մար դե­ղար­տադ­ րող­նե­րը պետք է այդ շու­ կա­նե­րում մար­կե­տին­գա­ յին ծախ­սեր ի­րա­կա­նաց­ նեն: Ն­րանք պատ­րա՞ստ են արդ­յոք դրան:

»

ղա­կան շու­կա­յում ար­տադ­րանք վա­ճա­ռե­լու հա­մար: ԱՊՀ շու­կա­ նե­րից Ուկ­րաի­նան ու Բե­լա­ռուսն ար­դեն խիստ պա­հանջ­ներ են դնում: Կա նաև ընդ­հա­նուր հա­ մա­ձայ­նու­թյուն, ըստ ո­րի՝ 2014ից ԱՊՀ բո­լոր երկր­նե­րը ներ­մուծ­ վող դե­ղո­րայ­քի հա­մար կպա­ հան­ջեն այդ ստան­դար­տի առ­ կա­յու­թյու­նը: Սա գի­տակ­ցում են ինչ­պես պե­տա­կան, այն­պես էլ մաս­նա­վոր հատ­վա­ծում: Ըստ կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րոշ­ման՝ նա­ խա­տես­վում է 2013թ. հուն­վա­ րի 1-ից GMP հա­վաս­տագ­րու­մը դարձ­նել պար­տա­դիր պա­հանջ: Ընդ ո­րում՝ ո­րոշ­վել է Հա­յաս­ տա­նում կի­րա­ռել ա­մե ­նախս­տա­ պա­հանջ հա­մա­կար­գը՝ եվ­րո­պա­ կան ստան­դարտ­նե­րը: Թե՛ պե­ տու­թյու­նը, թե՛ մաս­նա­վոր հատ­ վա­ծը լուրջ ա­նե­լիք­ներ ու­նեն, որ­պես­զի հա­մա­կար­գը ներդր­ վի, և ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը կա­րո­ ղա­նան հա­վաս­տագր­վել: Ռազ­ մա­վա­րու­թյան կարևոր նա­խա­ ձեռ­նու­թյուն­նե­րից մեկն էլ այն է, որ Հա­յաս­տա­նում կա­րո­ղա­նանք ձևա­վո­րել հա­մա­պա­տաս­խան

են­թա­կա­ռուց­վածք՝ տես­չու­թյուն՝ հա­մա­պա­տաս­խան օ­րենսդ­րա­ կան բա­զա­յով և մաս­նա­գետ­նե­ րով, ո­րը կկա­րո­ղա­նա ի­րա­կա­ նաց­նել GMP աու­դի­տը: -­Պատ­րա՞ստ են արդ­յոք հայ դե­ղար­տադ­րող­նե­րը ներդ­նել GMP ստան­դար­տը: -Ո­րոշ ըն­կե­րու­թյուն­ներ ար­դեն մե­ծ ­մա­սամբ գոր­ծում են GMP ստան­դարտ­նե­րով, մի քա­նի­սում մի­ջազ­գա­յին ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից աու­դիտ է ի­րա­կա­նաց­ վել, ո­րը հա­վաս­տել է, որ նրանք գոր­ծում են GMP-ին հա­մա­պա­ տաս­խան: Սա ա­վե­լի կհեշ­տաց­նի այդ ստան­դարտ­նե­րի ներդր­ման գոր­ծը, ե­թե մյուս ըն­կե­րու­թյուն­ նե­րը ևս­ ին­տեգր­վեն գոր­ծըն­թա­ ցին: Ե­թե դա չկի­րառ­վի, մո­տա­ կա տա­րի­նե­րին դե­ղա­գոր­ծու­ թյան ո­լոր­տը պար­զա­պես կդա­ դա­րի գո­յու­թյուն ու­նե­նալ: -GMP ստան­դար­տից բա­ցի՝ շու­կա մուտք գոր­ծե­լու հա­ մար պա­հանջ­վում է դե­ղե­ րի փոր­ձար­կում: Որ­քա­նո՞վ է դա բար­դաց­նում դե­ղե­րի ար­տա­հա­նու­մը; -­Դե­ղո­րայ­քի փոր­ձարկ­ման ժամ ­կ ետ­նե­րը տար­բեր­վում են ըստ երկր­նե­րի: Օ­րի­նակ՝ Վ­րաս­ տա­ նում դրանք գրանց­ վում են ե­րեք ամս­վա ըն­թաց­քում, Ռու­ սաս­տա­նում՝ եր­կու տար­վա, որն ու­ղեկց­վում է բյու­րոկ­րա­տա­կան մեծ քաշք­շու­կով ու ծախ­սե­րով: Ուկ­րաի­նա­յում GMP ստան­դար­տը պար­տա­դիր է, և ե­թե ներ­մուծ­ վող դե­ղո­րայ­քի ծագ­ման եր­կի­րը սե­փա­կան ստան­դարտ­ներ չու­ նի, ա­ պա հրա­ վիր­ վում են մաս­ նա­գետ­ներ, ո­րոնք հա­վաս­տում են դե­ղե­րի անվ­տան­գու­թյու­նը և հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը GMP ստան­դարտ­նե­րին: Սա­կայն դրա հա­մար ներ­մու­ծող ըն­կե­րու­թյու­ նը մեծ գու­ մար­ ներ է վճա­ րում: Ե­թե մենք ու­նե­նանք տե­ղա­ կան ստան­դարտ­ներ և հաս­նենք դրանց մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­մա­ նը, էա­կա­նո­րեն կհեշ­տա­նա հայ­ կա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մուտ­ քը մի­ջազ­գա­յին շու­կա­ներ: -GMP-ից բա­ցի՝ ի՞նչ հիմ­ նախն­դիր­ներ կան Հա­յաս­ տա­նի դե­ղա­գոր­ծու­թյան ո­լոր­տում: -Ե­թե ու­սում­ն ա­սի­րենք ո­լոր­ տի ար­ժե­քա­յին շղթա­յում առ­կա խնդրա­հա­րույց տե­ղե­րը, ա­պա՝ տե­ղա­կան հում­քի բա­ցա­կա­յու­ թյու­նը, ո­րա­կի վե­րահս­կումն ու հա­վաս­տագ­րու­մը, դիստ­րի­ բու­ցիան ու վա­ճառ­քը: Այս ե­րեք գոր­ծըն­թաց­նե­րը ռազ­մա­վա­րու­ թյան հիմ­ն ա­կան թի­րախ­ներն են: Այ­սօր Հա­յաս­տա­նում մե­ծաց­նե­ լով ար­տադ­րա­կան ծա­վալ­նե­րը՝ ար­դեն իսկ ի­րա­գոր­ծե­լի է տե­ ղում ո­րո­շա­կի հում­քա­տե­սակ­նե­ րի ար­տադ­րու­թյան կազ­մա­կեր­ պու­մը: Այդ նպա­տա­կով նա­խա­ տես­վում է հա­մա­պա­տաս­խան ու­սում­ն ա­սի­րու­թյուն կա­տա­րել և դ­րա­կան արդ­յունք­նե­րի դեպ­քում ներդ­րում­ն ե­րի մի­ջո­ցով ստեղ­ծել տե­ղա­կան հում­քա­յին բա­զա:  n Մա­րի­լույս Ե­րեմ­յան


№ 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ. |

Մեծ փողեր | 5

Նոր նա­վար­կու­թյուն՝ ա­ռանց Լոն­դո­նի Մեկնարկեց Եվրամիություն-2-ը

դոլար/դրամ

0.42 q 0.11%

395 385

‹‹‹ էջ 1

375

ան­դա­մը։ Բալ­կան­յան մեկ այլ երկ­րի՝ Սեր­բիա­յի բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րը ԵՄ-ի հետ կար­ծես թե հա­ջո­ղու­թյամբ չպսակ­վե­ցին։ Ն­րա ան­դա­մակ­ցու­թյան հար­ ցը հե­ տաձգ­ վեց մինչև 2012թ. գա­րուն։ Բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի երկ­րորդ՝ ո­րո­շիչ օ­րը ԵՄ 26 երկր­նե­րը պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն ձեռք բե­րե­ցին բյու­ջե­տա­յին քա­ղա­քա­ կա­նու­թյուն­նե­րի ա­ռա­վել սերտ ին­տեգր­ման՝ «բյու­ջե­տա­յին պայ­ մա­նագ­րի» վե­րա­բեր­յալ՝ ի վեր­ ջո ո­րո­շե­լով գոր­ծել Մեծ Բ­րի­տա­ նիա­յից ա­ռան­ձին, ո­րի հետ այդ­ պես էլ չհա­ջող­վեց փոխ­հա­մա­ ձայ­նու­թյան գալ։ Չ­նա­յած մոտ տասը ժամ տևած բա­ նակ­ ցու­ թյուն­նե­րին՝ ԵՄ ղե­կա­վար­նե­րը չկա­րո­ղա­ցան միաս­նա­կան ո­րո­ շում ըն­դու­նել Եվ­րո­պա­յի ֆի­ նան­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան կար­գա­վոր­ման շուրջ։ Գոր­ ծող օ­րենսդ­րու­թյան հա­մա­ձայն՝ ԵՄ-ին վե­րա­բե­րող բո­լոր փաս­ տաթղ­թե­րը պետք է հաս­տա­տեն միու­թյան ան­դամ բո­լոր երկր­նե­ րը։ Լի­սա­բոն­յան պայ­մա­նագ­րի ա­ռա­ջարկ­վող փո­փո­խու­թյուն­ նե­րը նա­խա­տե­սում էին բյու­ջե­ տա­յին ծախ­սե­րի և ԵՄ ան­դամ բո­լոր պե­տու­թյուն­նե­րի պետ­ պարտ­քի ծա­վա­լի նկատ­մամբ վե­րահս­կո­ղու­թյուն։ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի վար­չա­պետ Դեյ­վիդ Քե­մե­րո­նը հրա­ժար­վեց ստո­րագ­րել Լի­սա­բոն­յան պայ­ մա­նագ­րի լրամ­շակ­ված այս տար­բե­րա­կը՝ հիմնավորելով՝

365

«

383.12

355 09.06

09.09

եվրո/դրամ

09.12

511.24

2.82 q 0.55%

560 540 520 500 480 09.06 ռուբլի/դրամ

blake.co.za

09.12

09.09

12.15

0.12 q 0.98%

13,50 12,80

Շր­ջա­փակ­ված լրագ­րող­նե­րով՝ Դեյ­վիդ Քե­մե­րո­նը Բր­յու­սե­լում։

այն չի ե­րաշ­խա­վո­րում բրի­տա­ նա­ցի ներդ­րող­նե­րի պաշտ­պա­ նու­թյունը։ Այս ո­րո­շու­մը նա ո­րա­ կեց բարդ, սա­կայն ճիշտ։ Քե­մե­ րո­նի խոս­քով՝ պաշտ­պա­նու­թյան կա­րիք ու­նի Մեծ Բ­րի­տա­նիա­ յի ինչ­պես միաս­նա­կան շու­ կան, այն­պես էլ ֆի­նան­սա­կան հատ­վա­ծը։ Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գահ Նի­կո­ լա Սար­ կո­ զին, իր հեր­ թին, հայ­ տա­րա­րեց, որ բրի­տա­նա­կան կող­մի ա­ռա­ջարկ­ներն ա­նըն­դու­ նե­լի են, քա­նի որ հենց ընդ­հա­ նուր կար­գա­վո­րիչ մե­խա­նիզմ­ն ե­ րի բա­ցա­կա­յու­թյունն է դար­ձել այ­սօր­վա խնդիր­նե­րի պատ­ճառ։

Բրյու­սել­յան գա­գա­թա­ժո­ղո­վի դա­տին էր հանձն­ ված ԵՄ փրկու­ թյան եր­կու ծրա­ գիր, ո­րոնք ա­ռա­ջար­կել էին Մեր­կո­զին և Եվ­րո­պա­կան խորհր­դի նա­խա­գահ Հեր­ման վան Ռոմ­պե­յը

»

Շ­ռայլ՝ կա­շա­ռե­լիս

Այս հար­ցում Մեծ Բ­րի­տա­նիա­ յի հետ ո­րո­շա­կիո­րեն հա­մա­ձայն էին Հուն­գա­րիան, Շ­վե­դիան և Չե­խիան, ո­րոնք ա­վե­լի ուշ, սա­ կայն, տե­ղի տվե­ցին միաս­նա­ կան Եվ­րո­պա­յի պա­հանջ­նե­րին։ Ն­շենք, որ բրյու­սել­յան գա­գա­ թա­ժո­ղո­վի դա­տին էր հանձն­ված ԵՄ փրկու­թյան եր­կու ծրա­գիր, ո­րոնք ա­ռա­ջար­կել էին Մեր­կո­ զին (Գեր­մա­նիա­յի կանց­լեր Ան­ գե­լա Մեր­կե­լը և Ֆ­րան­սիա­յի նա­ խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­զին) և Եվ­րո­պա­կան խորհր­դի նա­խա­ գահ Հեր­ման վան Ռոմ­պե­յը։ Ֆ­րանս-գեր­մա­նա­կան ծրագ­րի հիմ­քում, մաս­նա­վո­րա­պես, ըն­ կած էին հետև­յալ ա­ռա­ջարկ­նե­ րը՝ միաս­նա­կան կոր­պո­րա­տիվ հար­կի սահ­մա­նում եվ­րո­գո­տու բո­լոր ան­դամ պե­տու­թյուն­նե­ րի և ֆի­նան­սա­կան գոր­ծարք­ նե­րի նկատ­մամբ, ԵՄ երկր­նե­ րի բյու­ջեի դե­ֆի­ցի­տի սահ­մա­ նա­ փա­ կում մինչև ՀՆԱ-ի 3%-ը, բան­կե­րի ա­զա­տում խնդրա­հա­ րույց երկր­նե­րի պարտ­քե­րի

12,10

նկատ­մամբ պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյու­նից, Եվ­րո­պա­կան կենտ­ րո­նա­կան բան­կին ինք­նու­րույն քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն վա­րե­լու հնա­րա­վո­րու­թյան ըն­ձե­ռում։ Ի տար­բե­րու­թյուն Փա­րի­զի և Բեռ­ լի­նի՝ Ռոմ­պեյն ա­ռա­ջար­կում էր Հին աշ­խար­հը փրկել ա­ռանց պայ­մա­նագ­րա­յին փո­փո­խու­ թյուն­նե­րի։ Նա ա­ռա­ջար­կում էր «ոս­ կե կա­ նոն»-ը, ո­ րը միջ­ նա­ժամ ­կ ետ հե­ռան­կա­րում կե­ րաշ­խա­վո­րեր բյու­ջեի հա­վա­սա­ րակշ­ռու­թյու­նը, ամ­րագ­րել ազ­ գա­յին օ­րենսդ­րու­թյուն­նե­րում, եվ­րո­գո­տու երկր­նե­րի ա­ջակ­ ցու­թյան հիմ­ն ադ­րա­մի ն բան­կա­ յին ար­տո­նա­գիր տրա­մադ­րել, Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վին խիստ մի­ջո­ցա­ռում­ն եր նա­խա­ձեռ­նե­լու ի­րա­վունք շնոր­հել։ ԵՄ ո­րո­շում­ն ե­րի պայ­ման­նե­ րում Իռ­լան­դիան և եվ­րո­գո­տու մի շարք այլ երկր­ ներ շա­ րու­ նա­կում են դի­տար­կել ազ­գա­յին ար­ժույթ­նե­րին վե­րա­դառնալու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։  n

11,40 09.06 եվրո/դոլար

09.09

1.338

09.12 0.00 p 0.31%

1,51 1,44 1,37 1,30 09.06

09.09

WTI Brent

նավթ US$/bbl.

09.12

98.86 0.52 p 0.53% 108.71 0.60 p 0.55%

125

100

75 09.06 ոսկի

09.09

կբ 100 հհ comex

09.12

1737.4 29.0 p 1.70% 1724.5 11.1 p 0.65%

US$/t oz.

1900

1650

Աշ­խար­հի «կեղ­տոտ փո­ղե­րը» $1 տրլն­ են Աշ­խար­հում ա­մե ն տա­րի կա­շառք­նե­րի վրա ծախս­վում է $1 տրլն։ Ե­րեկ այս­պի­սի հայ­տա­րա­րու­թյուն է ա­րել ՄԱԿ-ի թմրան­յու­թե­րի և հան­ցա­վո­րու­թյան հար­ցե­րով վար­չու­թյան ղե­կա­վար Յու­րի Ֆե­ դո­տո­վը կո­ռուպ­ցիա­յի դեմ պայ­քա­րի հա­մաշ­խար­հա­յին օր­վա կա­ պակ­ցու­թյամբ, հա­ղոր­դում է ԻՏԱՌ-ՏԱՍՍ գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը։ Ըստ նրա՝ թեև այս գու­ մա­ րը հա­ մադ­րե­լի է խո­շոր տնտե­սու­թյու­նե­ րի ՀՆԱ-ի ցու­ցա­նիշ­նե­րին, կո­ռուպ­ ցիան չա­րո­րակ ու­ռուց­քի պես ախ­ տա­հա­րում է պե­տու­թյուն­նե­րի ող­ նա­շա­րը՝ խո­չըն­դո­տե­լով նրանց զար­գաց­ումը։ Այն սեր­տո­րեն կապ­ ված է հան­ցա­վո­րու­թյան, փո­ղե­րի լվաց­ման, թմրան­յու­թե­րի վա­ճառ­ քի հետ և մե­ծա­պես ազ­դում է պե­ տու­թյուն­նե­րի քա­ղա­քա­կան կա­յու­ նու­թյան վրա։ Ֆե­դո­տո­վը վեր­ջին այս տե­ սանկ­յու­նից ա­ռանձ­նաց­րել է «Ա­րա­բա­կան գա­րու­նը»՝ նշե­լով, որ ա­րա­բա­կան երկր­նե­րում ժո­ ղովր­դա­կան զանգ­ված­նե­րի ակ­ տի­վաց­ման հիմ­ն ա­կան խթան­ նե­րից մե­կը կո­ռուպ­ցիա­յի դեմ

պայ­քարն է ե­ղել։ Ն­րա կար­ծի­քով՝ հա­սա­րա­կու­թյուն­ներն այ­սօր կո­ ռուպ­ցիա­յի դեմ պայ­քա­րում ա­վե­ լի վճռա­ կան քայ­ լեր են ակն­ կա­ լում, ինչն այս հար­ ցում մի­ ջազ­ գա­յին մի շարք կա­ռույց­նե­րի, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի հա­մար լրա­ցու­ցիչ խթան­ներ և հ­նա­րա­վո­րու­թյուն­ ներ է ստեղ­ծում։  n

1400 09.06

(comex)

պղինձ

09.09

7837

09.12 121.3 p 1.57%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300 6500 09.06 ցորեն

(cbt)

09.09

219.91

09.12 0.55 p 0.25%

US$/tonne

330 290 250 210 09.06

09.09

09.12

Տվյալները վերցված են 09.12, Երևան, ժ. 16:01 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ.

6 | Աշխարհ

Գա­րու­նը Ռու­սաս­տան կժա­մա­նի հենց գար­նա­նը Ընդ­դի­մու­թյու­նը ջանք չի խնա­յում, իսկ իշ­խա­նու­թյուն­նե՞­րը…

Ռու­սաս­տա­նի ներ­քա­ղա­քա­կան վի­ճա­կը շա­րու­նա­կում է մնալ ինչ­պես դաշ­նա­յին, այն­պես էլ մի­ջազ­գա­յին մա­մու­լի ու­շադ­րու­ թյան կենտ­րո­նում։ Անդ­րա­դառ­ նա­լով այ­սօր­վա ցույ­ցին՝ բրի­տա­ նա­կան Financial Times-ը գրում է, որ 1990-ա­ կան­ նե­ րից ի վեր այն ա­ռա­ջին լայ­նա­ծա­վալ ակ­ցիան է լի­նե­լու։ Ռու­սա­կան նարն­ջա­գույն հե­ ղա­փո­խու­թյո՞ւն, թե՞ ա­րա­բա­կան գա­ րուն. ի՞նչ է սա, հարց­ նում է պար­բե­րա­կա­նը։ Թերևս ո՛չ մե­ կը, ո՛չ էլ մյու­ սը։ Ցույ­ ցե­ րը մաս­ նա­կից­նե­րի թվով դեռ զի­ջում են «Թահ­րի­ր»-ին, շար­ժու­մը չու­ նի նաև ընդգծ­ված ա­ռաջ­նորդ,

բա­ցի այդ՝ ոչ բո­լոր ցու­ցա­րար­ ներն են ձգտում վար­չա­կար­գի լիա­կա­տար տա­պալ­մա­նը։ Այ­դու­հան­դերձ, Ռու­սաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կոշտ գոր­ ծե­լա­կեր­պի դեպ­քում ի­րադ­րու­ թյու­նը կա­րող է սրվել և վե­րա­ ճել «ռու­սա­կան գար­նան» ե­թե ոչ այժմ, ա­ պա մարտ­ յան նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­ րից հե­տո՝ հաշ­վի առ­նե­լով այն, որ վար­չա­կարգն ար­դեն մի շարք սխալ­ ներ է թույլ տվել, գրում է պար­բե­րա­կա­նը։ Այս­պես՝ ա­ռա­ջին սխա­լը Վ­լա­ դի­միր Պու­տի­նի և Դ­միտ­րի Մեդ­ վեդևի փո­խա­տեղ­ման մա­սին ո­րո­շումն ու հայ­տա­րա­րու­թյունն

news.ripley.za.net

Այ­սօր Մոսկ­վա­յի «Բո­լոտ­նա­յա» հրա­պա­րա­կում տե­ղի կու­նե­նա ընդ­դի­մա­դիր­նե­րի ցույ­ցը, ո­րին ակն­կալ­վում է մի քա­նի տասն­ յակ հա­զար մար­դու մաս­նակ­ցու­թյուն։ Ի սկզբա­նե այն նա­խա­տես­ ված էր Ռևո­լյու­ցիա­յի հրա­պա­րա­կում, սա­կայն քա­ղա­քա­յին իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րի ա­ռա­ջար­կու­թյամբ անց­կաց­ման վայ­րը տե­ղա­փոխ­վել է, և ըստ փոխ­քա­ղա­քա­պետ Ա­լեք­սանդր Գոր­բեն­կո­յի՝ թույ­լատր­ վել է մինչև 30 հազ. մար­դու մաս­նակ­ցու­թյուն, հա­ղոր­դում է «Է­խո Մոսկ­վի» ռա­դիո­կա­յա­նը։ Այ­սօր ցու­ցա­րար­նե­րը պա­հան­ջե­լու են ոչ միայն չեղ ­յ ալ հայ­տա­րա­րել Պետ­դու­մա­յի ընտ­րու­թյուն­նե­րը, այլև ա­զատ ար­ձա­կել մինչ այս ձեր­բա­կալ­ված ցու­ցա­րար­նե­րին։

էր։ Երկ­րորդ՝ «Ե­դի­նա­յա Ռո­ սիա­»-ի՝ չա­փից ա­վե­լի ձանձ­ րա­լի և ինք­նավս­տահ նախ­ընտ­ րա­կան քա­րո­զար­շա­վը։ Եր­րորդ՝ նոր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի դե­րի թե­ րագ­նա­հա­տու­մը ընտ­րա­կեղ­ծիք­ նե­րի բա­ցա­հայտ­ման հար­ցում։ Չորրորդ սխա­լը ցու­ցա­րար­նե­ րի ձեր­բա­կա­լու­թյան և Մոսկ­վա­յի փո­ղոց­ներ զո­րա­միա­վո­րում­ն եր մտցնե­լու մա­սին ո­րո­շումն էր։ Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի ճա­ կա­տա­գի­րը կախ­ված կլի­նի

այ­սօր­վա ցույ­ցի նկատ­մամբ նրանց վե­րա­բեր­մուն­քից։ Ընդ ո­րում՝ վար­չա­կար­գը ծանր եր­ կընտ­րան­քի առջև է։ Այս­պես՝ ե­թե նա հան­դուր­ժի խա­ղաղ ցույ­ցի անց­կա­ցու­մը, չի բա­ ցառ­վում, որ ցու­ցա­րար­ները է՛լ ա­վե­լի ոգևոր­վեն, ու շար­ժու­ մը նոր թափ առ­նի։ Բռ­նու­թյուն­ նե­րի կի­րա­ռու­մը ևս լա­վա­գույն տար­բե­րա­կը չէ, քա­նի որ այն ևս, ա­մե ­նայն հա­վա­նա­կա­նու­ թյամբ, կարող է ակ­տի­վաց­նի

Մոսկ­վա­յում ընդ­ դի­մու­թյան ցույ­ցին ար­տոն­վել է մինչև 30 հազ. մար­դու մաս­նակ­ցու­թյուն։

շար­ժու­մը և մի­գու­ցե բե­րի ի­րա­ դար­ձու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ վե­րահս­կո­ղու­թյան կորս­տին։ Ան­գամ ե­թե Կ­րեմ­լին հա­ջող­վի հաղ­թա­հա­րել ա­ռա­ջի­կա օ­րե­ րի դժվա­րու­թյուն­նե­րը, ա­ռա­ վել լուրջ խո­չըն­դոտ­նե­րը դեռ առջևում են՝ հա­ ջորդ տար­ վա մար­տին։ Վե­րահսկ­վող ժո­ղովր­դա­վա­ րու­թյու­նը դեռ չի մա­հա­ցել, սա­ կայն նրա փլուզ­ման տեմ­պը բա­ վա­կան ա­րագ է։  n

Խա­ղատ­նե­րը կփրկեն Ճա­պո­նիան

Տո­կիոն գտել է երկ­րա­շար­ժի հետևանք­նե­րը մեղ­մե­լու տար­բե­րա­կը Մար­տի 11-ի ա­վե­րիչ երկ­րա­ շար­ժի ու ցու­նա­միի հետևանք­ նե­րը վե­րաց­նե­լու անհ­րա­ժեշ­ տու­թյու­նը Ճա­պո­նիա­յի իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րին կստի­պի երկ­ րում թույ­լատ­րել խա­ղատ­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյու­նը։ 150 օ­րենս­ դիր­նե­րից բաղ­կա­ցած խում­ բը օ­րի­նա­գիծ է մշա­կում, ո­րը խա­ղա­յին հա­տուկ գո­տի­ներ է նա­խա­տե­սում Ծա­գող արևի երկ­ րում՝ Լաս Վե­ գա­ սի ու Մա­ կաո­յի նմա­նու­թյամբ։ Խա­ղա­ յին ավ­տո­մատ­ներ են հայտն­ վե­լու նաև հյու­րա­նոց­նե­րում, ռես­տո­րան­նե­րում ու առևտ­րի կենտ­րոն­նե­րում։

Ճա­պո­նա­կան խա­ղատ­ներն ու­նակ են $44  մլրդ­-ի շրջա­նա­ռու­թյուն ա­պա­հո­վել։

Հա­մա­ձայն Օ­սա­կա­յի հա­մալ­սա­ րա­նի ի­րա­կա­նաց­րած հե­տա­ զո­տու­թյան՝ ճա­պո­նա­կան խա­ ղատ­նե­րը կա­րող են տա­րե­կան

մինչև $44  մլրդ շր­ջա­նա­ռու­ թյուն ա­ պա­ հո­ վել։ Սա, իր հեր­ թին, հար­կա­յին զգա­լի պա­հում­ ներ է խոս­ տա­ նում, իսկ դրանք, մեղմ ա­սած, տե­ղին են այ­սօր­վա պայ­ման­նե­րում։ Բ­նա­կան ա­ղե­ տի հետևանք­նե­րի վե­րաց­ման հա­մար պե­տու­թյա­նը հար­կա­ վոր է $24 մլրդ։ Ընդ ո­րում՝ Ճա­ պո­նիա­յի պետ­պարտքն ա­մե ­նա­ բարձր­ե­րից մեկն է աշ­խար­հում (ՀՆԱ-ի 220%-ը), հա­ ղոր­ դում է Bloomberg-ը։ «Սա ֆի­նան­սա­կան վե­րած­նունդ և նոր աշ­խա­տա­ տե­ղե­ր կա­պա­հո­վի, ու հար­կադ­ րույք­նե­րը բարձ­րաց­նե­լու կա­րիք էլ չի լի­նի»,– հա­վաս­տիաց­նում են օ­րի­նագ­ծի մշակ­մա­նը մաս­ նակ­ցող պատ­գա­մա­վոր­նե­րը։ Ճա­պո­նիա­յում խա­ղատ­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան ար­գել­քի վե­ րաց­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը

ող­ջու­նել են անդ­րազ­գա­յին օ­պե­ րա­տոր­նե­րը։ Ն­րանք նշում են, որ ճա­պո­նա­կան շու­կան գրա­վիչ է, ճա­պո­նա­ցի­նե­րն այս­պի­սի զվար­ ճանք­նե­րի նկատ­մամբ մեծ հա­ կում ու­նեն։ Ճա­պո­նիա­յում այ­սօր պաշ­տո­նա­պես թույ­լատր­ված են մո­լա­խա­ղա­յին գոր­ծու­նեու­թյան ո­րոշ տե­սակ­ներ միայն՝ խա­ղադ­ րույք­ներ ձիար­շա­վի, մո­տո­րա­ նա­վակ­նե­րով, հե­ծա­նիվ­ն ե­րով ու մո­տո­ցիկլ­նե­րով մրցում­ն ե­րի ժա­ մա­նակ և այլն։ Այ­դու­հան­դերձ, Տո­կիո­յի ո­րոշ թա­ղա­մա­սե­րում մեծ ցան­կու­ թյան դեպ­ քում կա­ րե­ լի է գտնել ա­նօ­րի­նա­կան «խա­ղա­յին թա­ գա­վո­րու­թյուն­ներ»՝ թաքն­ված փոքր հյու­րա­նոց­նե­րի և մերս­ ման սրահ­նե­րի ան­վան տակ։ Այդ խա­ղատ­նե­րը պար­բե­րա­բար՝ եր­ կու տա­ րին մեկ, այլ վայր են

տե­ղա­փոխ­վում։ Երկ­րի քրեա­կան օ­րենս­գիր­քը խա­ղա­տանն ա­ռա­ ջին ան­գամ խա­ղա­ցո­ղին ա­ռա­ վե­լա­գույ­նը $6,5 հազ-ի տու­գանք է նա­խա­տե­սում, խա­ղա­տան տի­ րոջ հա­ մար՝ մինչև 5 տա­ րի ա­զա­տազր­կում։ Ճա­պո­նիա­յում մո­լա­խա­ղերն ա­վան­դա­բար նույնաց­վում են «Յա­կու­ձայի» խմբա­վո­րում­ն ե­րի, մարմ­ն ա­վա­ճա­ռու­թյան և թմ­րան­ յու­թե­րի հետ։ Փոր­ձա­գետ­նե­րը հա­մոզ­ված են, որ խա­ղա­յին գո­ տի­նե­րի ստեղ­ծումն անհ­րա­ժեշտ է վստա­հել անդ­րազ­գա­յին օ­պե­ րա­տոր­նե­րին։ «Ե­թե նրանք այդ բիզ­նե­սը չհանձ­նեն օ­տա­րերկ­ րա­ցի­նե­րին, տնտե­սու­թյան հա­ մար արդ­յուն­քը զրո­յա­կան կլի­ նի»,– կար­ ծում է Լաս Վե­ գա­ սի հա­մալ­սա­րա­նի պրո­ֆե­սոր Ո­ւիլ­ յամ Թոմ­սո­նը։  n

Կա­թո­լիկ ե­կե­ղե­ցուն կստի­պեն հար­կեր վճա­րել Կա­թո­լիկ ե­կե­ղե­ցին ��ետք է հարկ վճա­րի ան­շարժ գույ­քի դի­մաց, ե­թե այն Ի­տա­լիա­յի տա­րած­քում է։ Ինչ­պես հա­ղոր­դում է France Presse գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը, այս մա­սին հայ­տա­րա­րել է Ի­տա­լիա­յի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան և ին­տեգր­ման հար­ցե­րով նա­խա­րար Անդ­ րեա Ռի­կար­դին։ Խոս­քը ե­կե­ղե­ցա­պատ­կան այն գույ­քի ու օբ­յեկտ­ նե­րի մա­սին է, ո­րոնք թեև ոչ առևտ­րա­յին են հա­մար­վում, սա­կայն շա­հույթ են ստա­նում։ Օ­րի­նակ՝ այ­սօր ե­կե­ղե­ցին հարկ չի վճա­ րում, ե­ թե ի­ րեն պատ­ կա­նող հյու­րա­նո­ցում մա­տուռ կա։ Ն­ման օբ­յեկտ­նե­րի շար­քին է դաս­վում ֆրան­սիա­կան խո­ հա­նո­ցի Eau Vive ռես­տո­րա­նը և Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

Ponte Sisto չոր­սաստ­ղա­նի հյու­ րա­նո­ցը։ Այս­պի­սի օբ­յեկտ­նե­ րից ստաց­վող հար­կա­յին ե­կա­ մու­տը միայն Հ­ռո­մում կա­ րող է կազ­ մել մինչև €25,5  մլն (տա­րե­կան)։ Այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ,

Ռի­կար­դին հայ­տա­րա­րել է, որ պե­տու­թյան ու ե­կե­ղե­ցու միջև լուրջ առ­ճա­կա­տում չպետք է լի­ նի։ Ն­ րա խոս­ քով՝ խնդի­ րը յու­ րա­քան­չուր դեպ­քում ա­ռան­ձին է քննարկ­վե­լու։ Կա­թո­լիկ ե­կե­ղե­ցու ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ­նե­րը հայ­տա­րա­րում են, որ ե­կե­ղե­ցուն պատ­կա­նող օբ­յեկտ­ նե­րի մեծ մա­սի գոր­ծա­րար ակ­ տի­վու­թյու­նը ծա­ռա­յում է բա­րե­ գոր­ծա­կան նպա­տակ­նե­րի։ Ե­կե­ղե­ցա­կան ան­շարժ գույ­ քի հար­կադ­րումն Ի­տա­լիա­ յի Կա­ռա­վա­րու­թյան՝ խնա­յո­ղու­ թյան խիստ մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րի

Կա­թո­լիկ ե­կե­ղե­ ցին հար­կեր կվճա­րի ան­շարժ գույ­քի դի­մաց, ե­թե այն Ի­տա­լիա­ յում է։

galawallpapers.net

Մոն­տին մա­րում է պետ­պարտ­քը

ծրագ­րի մի մասն է։ Ի­տա­լիա­յի նո­րան­շա­նակ վար­չա­պետ Մա­ րիո Մոն­տին ի­տա­լա­ցի­նե­րին խնդրել է հաշտ­ վել հար­ կադ­ րույք­նե­րի ու կեն­սա­թո­շա­կա­ յին տա­րի­քի բարձ­րաց­ման, ինչ­ պես նաև սո­ցիա­լա­կան ծախ­սե­ րի կրճատ­ման հետ, հա­կա­ռակ դեպ­քում եր­կի­րը չի կա­րո­ղա­նա

մա­րել պարտ­քե­րը ու խու­սա­փել դե­ֆոլ­տից։ Հի­շեց­նենք, որ Ի­տա­լիայի պետ­պար­տքը գե­րա­զան­ցում է ՀՆԱ-ի 100%-ը՝ հաս­ նե­ լով €1,9 տրլն-ի։ Պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­ մի պատ­ճա­ռով նո­յեմ­բե­րի կե­սին հրա­ժա­րա­կան տվեց երկ­րի վար­ չա­պետ Սիլ­վիո Բեռ­լուս­կո­նին։  n


№ 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ. |

Մշակույթ | 7

Ո­գեշն­չումն էլ է աշ­խա­տանք Դեկ­տեմ­բե­րի 4-ին Ալ. Ս­պեն­ դիար­յա­նի ան­վան օ­պե­րա­ յի և բա­լե­տի պե­տա­կան ա­կա­ դե­միա­կան թատ­րո­նում ըն­դա­ մե­նը մեկ հա­մեր­գով հան­դես ե­կավ վիր­տո­ւոզ դաշ­նա­կա­հար Ա­լեք­սանդր Թո­րա­ձեն: Ե­րե­կոն նվիր­ված էր Ս­պի­տա­կի երկ­րա­ շար­ժի զո­հե­րի հի­շա­տա­կին։ Թո­րա­ձեն ռո­ման­տիզ­մի շրջա­ նի կոմ­պո­զի­տոր­նե­րի ստեղ­ծա­ գոր­ծու­թյուն­նե­րի լա­վա­գույն կա­ տա­րո­ղի հա­մա­րում ու­նի։ Philips Classics ստու­դիա­յի հա­մար կա­ տա­րած Սեր­գեյ Պ­րո­կոֆևի հինգ կոն­ցերտ­նե­րի Թո­րա­ձեի մեկ­ նա­բա­նու­թյու­նը (Վա­լե­րի Գեոր­ գիևի ղե­կա­վա­րու­թյամբ) է­տա­ լո­նա­յին է հա­մար­վում, իսկ եր­ րորդ կոն­ցեր­տը International Piano Quarterly ամ­սագ­րի կող­մից (երբևի­ցե կա­տար­ված 70 ձայ­ նագ­րու­թյուն­նե­րի շար­քում) ճա­ նաչ­վել է «բո­լոր ժա­մա­նակ­նե­րի լա­վա­գույն կա­տա­րու­մը»: Հա­մեր­գի նա­խօ­րեին Ա­լեք­ սանդր Թո­րա­ձեն վար­պե­տու­ թյան դաս անց­կաց­րեց Կո­մի­տա­ սի ան­վան պե­տա­կան կոն­սեր­վա­ տո­րիա­յի ու­սա­նող­նե­րի հա­մար, ո­րից հե­տո էլ հա­մա­ձայ­նեց զրու­ ցել «Օ­րա­կար­գ»-ի թղթակ­ցի հետ։ -Ամ­բողջ էու­թյամբ տրվել էիք վար­պե­տու­թյան դա­ սին, թեև նշում էիք, որ չեք սի­րում այդ ձևա­չա­փը, ին­չո՞ւ։ -Ո­րով­հետև ժա­մա­նա­կը քիչ է: Ես չեմ ճա­ նա­ չում այդ ե­ րի­ տա­սարդ­նե­րին, նրանք ինձ չեն

Ա. Թորաձե. «Չեմ կար­ծում, թե ու­սուց­չի միակ ա­ռա­քե­լու­թյու­նը ու­սա­նո­ղին գի­տե­լիք­ ներ փո­խան­ցելն է, պետք է նաև ճա­նա­պարհ հար­թել նրանց հա­մար»։

ճա­նա­չում: Ինչ­պե՞ս կա­րող ենք միմ­յանց հաս­կա­նալ: Ու­սու­ցու­ մը ին­ տիմ պրո­ ցես է, իսկ վար­ պե­տու­թյան դա­սերն ա­վե­լի շատ շոու են հի­շեց­նում: -Ձեր կյան­քի աշ­խար­ հագ­րու­թյունն այն­քան լայն է՝ Վ­րաս­տան, Հա­ յաս­տան, Ռու­սաս­տան, ԱՄՆ։ Որ­տե՞ղ եք Ձեզ տա­ նը զգում, որ­տե՞ղ է ա­վե­լի հո­գե­հա­րա­զատ։ -Իմ հիմ­ն ա­կան հի­շո­ղու­թյուն­ նե­րը՝ թե՛ մարդ­կա­յին, թե՛ ե­րաժշ­ տա­կան, կապ­ված են Թ­բի­լի­սիի և Հա­ յաս­ տա­ նի հետ: Իբրև ան­ հատ՝ ես հենց այս­ տեղ եմ ձևա­ վոր­վել: Սա­կայն հի­մա իմ տու­նը Ին­դիա­նա­յում է: Ես ա­մուս­նա­ցել եմ ա­մե­րի­կու­հու հետ, ե­րե­խա­ ներս այն­ տեղ են ծնվել: 1983թ., երբ ստիպ­ված ե­ղա հե­ռա­նալ Ռու­սաս­տա­նից (քա­ղա­քա­կան

պատ­ճառ­նե­րով - Մ.Հ.), ես պար­ զա­պես փախս­տա­կան էի այդ երկ­ րում: ԱՄՆ-ն ինձ պար­ զա­ պես փրկեց այդ ծանր տա­ րի­ նե­ րին: Այն­ պես որ, ես շատ կապ­ ված եմ նաև Ա­մե­րի­կա­յին: Այն­ տեղ են նաև ու­սա­նող­ներս, ո­րոնք իմ կյան­քում շատ մեծ տեղ են զբա­ղեց­նում: -Ի դեպ՝ կպատ­մեք ու­սուց­ ման Ձեր յու­րա­հա­տուկ մե­ թո­դի մա­սին։ -Ար­դեն 17 տա­րի է՝ ու­սա­նող­ նե­ րիս հետ շրջա­ գա­ յում եմ աշ­ խար­հի տար­բեր երկր­նե­րում և հա­մերգ­ներ տա­լիս։ Ի­րա­կա­նում, այդ ձևա­չափն ըն­դուն­ված է ե­ղել խորհր­դա­յին կրթա­կան հա­մա­ կար­գում՝ Ռու­սաս­տա­նում ու­սա­ նե­լիս ես հա­ճախ էի հա­մերգ­նե­ րով հան­դես գա­լիս ու­սու­ցիչ­նե­ րիս հետ, այդ թվում՝ ար­ տագ­ նա: Այն­պես որ, ես նոր բան չեմ

հո­րի­նել: Միակ տար­բե­րու­թյունն այն է, որ հա­ մեր­ գին մենք ներ­ կա­յաց­նում ենք մեկ կոմ­պո­ զի­տո­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ ներ՝ սկզբից մինչև վերջ: Հա­ մեր­գը ե­րե­քից ութ ժամ կա­րող է տևել: Ն­պա­տա­կը ե­րի­տա­սարդ­ նե­րին բե­մի ն վար­ժեց­նելն է, ինչ­ պես նաև հան­դի­սա­տե­սին նոր ա­նուն­ներ ներ­կա­յաց­նե­լը։ Մենք նաև նվա­գախմ­բա­յին մա­ րա­թո­ններ ենք կազ­մա­կեր­պում՝ իմ ու­սա­նող­նե­րը նվա­գում են հռչա­կա­վոր նվա­գախմ­բե­րի և դի­ րի­ժոր­նե­րի՝ Կա­րեն Դուր­գար­յա­ նի, Վա­լե­րի Գեր­գիևի և ու­րիշ­նե­ րի հետ: Փորձ են ձեռք բե­րում, սո­ վո­րում մյուս­նե­րից, միմ­յան­ցից: Չեմ կար­ ծում, թե ու­ սուց­ չի միակ ա­ռա­քե­լու­թյու­նը ու­սա­նո­ղին գի­ տե­լիք­ներ փո­խան­ցելն է, պետք է նաև ճա­նա­պարհ հար­թել նրանց հա­մար: - Ձեր հայ­րը ևս­ ե­րա­ժիշտ է ե­ղել, կոմ­պո­զի­տոր։ Դուք այլ՝ ոչ ե­րաժշ­տա­կան ու­ղի ընտ­րե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­ցե՞լ եք։ -Կար­ծում եմ, որ ոչ: Մի­ջա­վայրն այն­պի­սին էր, որ ինք­նըս­տինք­յան ստաց­վեց իմ ե­րաժշ­տա­կան ճա­նա­ պար­հը: Մայրս ևս­ ար­վես­տի մարդ էր (հայտ­նի դե­րա­սա­նու­հի Լիա­ նա Ա­սա­տիա­նի - Մ.Հ.): Մեր տա­նը միշտ դե­րա­սան­ներ և ե­րա­ժիշտ­ներ էին հա­վաք­վում։ Ինձ վրա ահ­ռե­լի ազ­դե­ցու­թյուն է թո­ղել շփու­մը հայ կոմ­պո­զի­տոր­նե­րի հետ: Ա­լեք­սանդր Հա­րու­թյուն­յա­նին, Առ­նո Բա­բա­ջան­ յա­նին, Ֆ­րեդ Տեր­տեր­յա­նին ճա­նա­ չել եմ տա­սը տա­րե­կա­նից:

-Հայ կոմ­պո­զի­տոր­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներ կա­տա­րո՞ւմ եք։ -Ամ­բողջ կյանքս Բա­բա­ջան­յա­ նի «Վեց պատ­կերն» եմ նվա­գում: 13 տա­րե­կան էի, երբ նա ինձ նո­ տա­ նե­ րը տվեց: Ես իր հա­ մար կա­տա­րե­ցի, նա, ի­հար­կե, դժգոհ մնաց (ժպտում է - Մ.Հ.), հե­ տո նե­րեց ինձ, իսկ ես շա­րու­նա­կում եմ այն նվա­գել: Ու­րիշ կոմ­պո­զի­ տոր­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ ներ, ցա­վոք, քիչ եմ կա­տա­րում: -Իսկ Ձեր ե­րե­խա­նե­՞րը… -Իմ ե­րե­խա­ներն ան­բան են, իսկ Ձե­րը՝ ո՞չ (ժպտում է - Մ.Հ.) … - …ե­րաժշ­տու­թյամբ զբաղ­ վո՞ւմ են։ -Ա­յո՛, մե­կը շե­փոր է նվա­գում, մյու­սը՝ դաշ­նա­մուր, բայց նրանց վե­րա­բեր­մուն­քը ե­րաժշ­տու­թյա­նը բո­լո­րո­վին այլ է, քան ի­մը։ Մթ­նո­ լորտն է այլ: -Պա­տա­հո՞ւմ է, օ­րի­նակ, որ հա­մեր­գից ա­ռաջ ո­գեշն­չում չկա, պար­զա­պես չեք ու­ զում նվա­գել։ -Եր­բեք: Ե­թե այդ­պես լի­նի, ու­ րեմն չեմ աշ­խա­տել: Ո­գեշն­չումն էլ է աշ­ խա­ տանք: Նույ­ նիսկ այն ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք տա­րի­ներ շա­րու­նակ նվա­գում եմ, օ­րի­նակ՝ Պ­րո­կոֆևի կոն­ ցերտ­նե­րը, հա­մեր­գից ա­ռաջ մի քա­ նի օր վեր­ հի­ շում եմ, պատ­ րաստ­վում, փոր­ձում: Ո­գեշն­չումն էլ է ին­ձա­նից կախ­ված: Ե­թե ո­չինչ չա­նեմ, որ­տե­ղի՞ց ո­գեշն­ չում:  n

Խա­ղաշր­ջա­նը «ցնցե­լու» երկ­րորդ փոր­ձը Տեր­տեր­յա­նի «Երկ­րա­շար­ժ»-ը՝ եր­կու տա­րի անց ու հարս­տա­ցած

«Երկ­րա­շար­ժ» օ­պե­րա­յի սյու­ժեն բազ­մա­շերտ է ու խճճված, հիմ­ քում սերն է ու մարդ ա­րարա­ծի բնու­թյան մաս­նիկ լի­նե­լու խնդի­ րը։ Հե­րո­սու­հին պի­տի կա­խա­ ղան բարձ­րա­նա, ու նա Բարձր­ յա­լից խնդրում է փրկել ի­րեն ու բան­տում գտնվող իր սի­րեց­յա­ լին, ու եր­կին­քը, ի պա­տաս­խան ա­ղա­չանք­նե­րին, ցնցում է հո­ղը։ Աղ­ ջիկն ու տղան փրկվում են, սա­կայն ող­բեր­գու­թյու­նը տե­ղա­ փոխ­վում է շրջա­պատ։ Օ­պե­րա­յի հա­մաշ­խար­հա­յին պրե­միե­րան կա­յա­ցել է Տեր­տեր­ յա­ նի մա­ հից հե­ տո։ 2003թ. այն բե­մադր­վել է Մ­յուն­խե­նի՝ ժա­մա­ նա­կա­կից օ­պե­րա­նե­րի բե­մադ­ րու­թյուն­նե­րի գոր­ծում մեծ համ­ բավ վա­յե­լող Պե­տա­կան օ­պե­րա­ յին թատ­ րո­ նում: Ընդ ո­ րում՝ այս բե­մադ­րու­թյու­նը ոչ միայն լա­ վա­գույ­նը ճա­նաչ­վեց Եվ­րո­պա­ յում, այլև Գեր­մա­նիա­յում ար­ժա­ նա­ցավ Վոլֆ Է­բեր­մա­նի ան­վան Էջը պատրաստեց Մարիա Հովսեփյանը

մի­ջազ­գա­յին մրցա­նա­կի, ո­րը ե­րեք տա­րին մեկ շնոր­հում է Մի­ ջազ­գա­յին թա­տե­րա­կան ինս­տի­ տու­տի ե­րաժշ­տա­կան կո­մի­տեն։ Հայ­րե­նի­քում մեծ կոմ­պո­զի­ տո­րի օ­պե­րան բե­մադր­վեց գեր­ մա­նա­կան պրե­միե­րա­յից միայն հինգ տա­ րի անց՝ դի­ րի­ ժոր Ռու­ բեն Ա­սատր­յա­նի ղե­կա­վա­րու­ թյամբ և Լևոն Ի­վան­յա­նի բե­մադ­ րու­թյամբ։ «Օ­պե­րա­յին թատ­րո­նը կա­րե­լի է թան­գա­րա­նի հետ հա­ մե­մա­տել, որ­տեղ տար­բեր ո­ճի նկար­ ներ կան, այ­ սինքն՝ տար­ բեր է ռե­պեր­տո­ւա­րը։ Այս օ­պե­ րա­յի ընտ­րու­թյու­նը նշա­նա­կում է, որ մենք գո­նե փոր­ձում ենք հա­ րուստ խա­ղա­ցանկ-«հա­վա­քա­ ծու» ստեղ­ծել»,– այս ի­րա­դար­ ձու­թյանն ար­ձա­գան­քեց օ­պե­րա­ յին մե­ներ­գիչ Բար­սեղ Թու­ման­ յա­նը։ 2008թ. պրե­միե­րա­յից հե­տո «Երկ­րա­շար­ժ»-ը Ալ. Ս­պեն­դիար­ յա­նի ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­կան օ­պե­րա­յի և բա­լե­տի թատ­րո­նում

http://www.omm.de

Ա­վետ Տեր­տեր­յա­նի ա­նունը այն ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րի շար­քում է, որը բարձր է գնա­ հատ­ վել Հա­ յաս­ տա­ նից դուրս ու գրե­ թե ան­ ծա­ նոթ է հայ­րե­նի­քում։ Իր երկ­րորդ ու վեր­ջին՝ «Ցն­ցում» (Das Beben) օ­ պե­ րան նա գրել է 1986թ. Հա­ լեի քա­ ղա­ քա­ յին թատ­ րո­ նի և գեր­ մա­նա­կան Edition Peters հրա­տա­րակ­չու­թյան պատ­վե­րով։ Հե­տո օ­պե­րա­յի ա­նու­նը խմբագր­վեց «Երկ­րա­շարժ»։ Լիբ­րե­տո­յի հիմ­քում 19-րդ դա­րի սկզ­բին գրված Հայն­րիխ ֆոն Կլ­յ աս­տի «Երկ­րա­շար­ժը Չի­լիում» պատմ­վածքն է, ո­րում ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը կոնկ­րետ վայ­րի ու ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի հետ զու­գա­հեռ­ներ չու­նեն։

«Երկ­րա­շար­ժ»-ի մյուն­խեն­յան բե­մադ­րու­թյու­նը՝ Staatstheater am Gärtnerplatz München-ում

ևս չորս ան­գամ բե­մադր­վեց։ Այ­ նո­ւա­մե­նայ­նիվ, այն վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րին բեմ չի բարձ­րա­ցել։ Ինչ խոսք, Ա­վետ Տեր­տեր­յա­նի ե­րաժշ­տու­թյու­նը դժվար է լսել, այն նման է ծի­սա­կան ա­րա­րո­ ղու­թյան, որ­տեղ աղ­մուկ, եր­ կար դա­դար­ներ, պոռթ­կում­ն եր ու լռու­թյուն կա։ Կոմ­պո­զի­տո­ րի հա­մար լռու­թյու­նը նույն­պես ե­րաժշ­տու­թյուն է՝ հնչյուն­նե­րը ննջում են ու սպա­սում, թե երբ են

թնդա­լու և պատ­ռե­լու լռու­թյան պատ­յա­նը։ Դեկ­տեմ­բե­րի 12-ին Օ­պե­րա­ յի և բա­լե­տի ազ­գա­յին ա­կա­ դե­միա­կան թատ­րո­նի բե­մում կրկին «Երկ­րա­շար­ժ»-ը կլի­ նի: Դի­րի­ժոր Ռու­բեն Ա­սատր­ յանն ա­սում է, որ ներ­կա­յա­ցու­մը հարս­տաց­վել է: Օ­պե­րան գեր­ մա­նե­րեն է լի­նե­լու։ Հան­դի­սա­ տե­սի հա­մար բե­մում եր­կու մեծ էկ­րան կտե­ղադր­վի, ո­րոնց վրա

կար­տա­բեր­վի թարգ­մա­նու­թյու­ նը՝ չորս լե­զու­նե­րով: Կ­հա­ջող­վի՞ արդ­յոք օ­պե­րա­յին թատ­րո­նի ղե­կա­վա­րու­թյան խա­ ղաշր­ջա­նի բազ­մա­զա­նու­թյան երկ­ րորդ այս փոր­ ձը: Ա­ մեն դեպ­ քում, այն, որ թատ­րոնն այս ճա­նա­ պար­հին ընտ­րել է հնչո­ղու­թյամբ գեր­ժա­մա­նա­կա­կից, ա­վան­գար­ դիս­տա­կան մի ստեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն, լա­վա­տե­սա­կան ակն­կա­լիք­ նե­րի տե­ղիք է տա­լիս:  n


| № 59, շաբաթ, դեկտեմբերի 10, 2011 թ.

8 | Սպորտ

Սու­պերկ­լա­սի­կո­յին ըն­դա­ռաջ «Օ­րա­կար­գ»-ի սպոր­տա­յին մեկ­նա­բան­նե­րը՝ «Ռեալ»-«Բար­սե­լո­նա» խա­ղից ակն­կա­լիք­նե­րի մա­սին Շա­բաթ ուշ ե­րե­կո­յան տե­ ղի կու­նե­նա տար­վա ա­մե­ նա­սպաս­ված հան­դի­պում ­ն ե­ րից մե­կը: «Սան­տյա­գո Բեռ­նա­ բեու» մար­զա­դաշ­տում ու­ժե­ րը կչա­փեն Մադ­րի­դի «Ռեա­լը» և «Բար­սե­լո­նան»: Ֆուտ­բո­լա­ յին կարևո­րա­գույն այս ի­րա­ դար­ձու­թյու­նից ա­ռաջ «Օ­րա­ կարգ»-ի մար­զա­կան մեկ­նա­ բան­նե­րը մտո­րում են եր­կու թի­մե­րում տի­րող տրա­մադ­րու­ թյուն­նե­րի, ու­ժեղ և թույլ կող­ մե­րի և այս խա­ղում հաղ­թե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի մա­սին: «Ռեա­լի» շա­հե­րը պաշտ­պա­ նում է Հայկ Կա­րա­պետ­յա­նը, «Բար­սե­լո­նա­յի­նը»՝ Անդ­րա­նիկ Գ­րի­գոր­յա­նը: Հ.Կ. - Այս հան­դի­պու­մը հա­զիվ թե ո­րո­շի չեմ­պիո­նու­թյան հար­ցը, թեև կա­րող է տալ կարևոր մեկ այլ հար­ցի պա­տաս­խան. արդ­ յոք «Ռեալն» ա­ճե՞լ է վեր­ջին տա­ րի­նե­րի հա­մե­մատ և հա­սու­նա­ցել «Բար­սա­յին» հաղ­թե­լու հա­մար: Եր­կու թի­մե­րը վա­ղուց այս­քան մոտ չեն ե­ղել խա­ղա­մա­կար­ դակ­նե­րով, «Ռեալն» էլ «սու­պեր­ կլա­սի­կո­յին» վա­ղուց մրցակ­ցի նկատ­մամբ միա­վոր­նե­րի ա­ռա­ վե­լու­թյամբ չի մո­տե­ցել։ Ի տար­ բե­րու­թյուն նա­խորդ մրցաշր­ ջա­նի, երբ Մոու­րին­յոն մի քա­նի տուր ա­ ռաջ էր սկսում նա­ խա­ պատ­րաստ­վել «Բար­սա­յի» հետ խա­ղե­րին՝ ըստ այդմ հար­մա­րեց­ նե­լով նաև թի­մի մար­տա­վա­րու­ թյու­նը և կազ­մը, այս ան­գամ թի­ մը խա­ղին շատ ա­վե­լի հան­գիստ է մո­տե­նում, ին­չը վկա­յում է, որ «Ռեա­լը» վստահ է իր ու­ժե­րին։ Ա.Գ. - Ես նույն­ պես կար­ ծում եմ, որ այս «սու­պերկ­լա­սի­կոն» եր­կու թի­մե­րի հա­մար էլ չա­փա­ զանց կարևոր է: Հաղ­թա­նա­կի դեպ­քում «Բար­սե­լո­նան» ա­ռաջ­ նու­թյու­նում միան­գա­մից կմո­ տե­նա իր հիմ­ն ա­կան մրցակ­ցին,

իսկ «Ռեա­լը» ի­րա­կան նե­րու­ժը ցույց տա­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն կստա­նա։ Սա­կայն կար­ծում եմ, որ «Բար­սան» հաղ­թե­լու շատ ա­վե­լի մեծ շան­սեր ու­նի, քա­նի որ թի­մի ֆուտ­բո­լիստ­նե­րն այս մա­կար­դա­կի խա­ղե­րում հան­դես գա­լու ա­վե­լի հա­րուստ փորձ ու­ նեն։ Բա­ցի այդ՝ վեր­ջին տա­րի­նե­ րին թի­մը, Գ­վար­դիո­լա­յի գլխա­ վո­րու­թյամբ, հա­ջող է խա­ղում «Ռեա­լի» դեմ։ Հ.Կ. - Քա­նի որ դու միան­գա­ մից խո­սե­ցիր կող­մե­րի հնա­րա­ վո­րու­թյուն­նե­րի մա­սին, փոր­ ձեմ հիմ­ն ա­վո­րել կար­ծիքս, թե հատ­կա­պես ին­չի հաշ­վին կա­ րող է «Ռեա­ լը» հաղ­ թել «Բար­ սա­յին»։ Նախևա­ռաջ, «Ռեա­ լը» չպի­տի հար­մար­վի մրցակ­ ցին, ինչ­ պես ա­ նում էր նա­ խորդ մրցաշր­ջա­նի ըն­թաց­քում, պի­ տի փոր­ ձի խա­ ղալ իր խա­ ղը: Հույս ու­նեմ, որ Մոու­րին­յոն վեր­ ջա­պես կհրա­հան­գի իր ֆուտ­բո­ լիստ­նե­րին բաց հար­ձա­կո­ղա­ կան ֆուտ­բոլ խա­ղալ՝ փոր­ձե­լով «Բար­սե­լո­նա­յին» հաղ­թել իր իսկ զեն­ քով։ Բա­ ցի այդ՝ ե­ թե «Ռեա­ լը» ա­նընդ­հատ պաշտ­պան­վի, «Բար­ սան», միև­ նույն է, կգտնի ճեղ­քե­րը և կօգ­տա­գոր­ծի դրանք։ Այս մրցաշր­ջա­նում «Բար­սա­յի» պաշտ­պա­նու­թյունն ան­թե­րի չէր, ին­չը երևաց հատ­կա­պես ու­ժեղ մրցա­կից­նե­րի՝ «Մի­լա­նի» և «Վա­ լեն­սիա­յի» հետ հան­դի­պում­ն ե­ րում։ Եվ ե­թե «Ռեա­լը» հար­ձակ­ ման գծում խա­ղա այն­պես, ինչ­ պես նա­խորդ խա­ղե­րում, հա­վա­ նա­բար կլի­նեն նաև գոլ խփե­լու լավ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ։ Ա.Գ. - Այս մրցաշր­ջա­նի ա­ռան­ ձին հան­դի­պում­ն ե­րում «Բար­սե­ լո­նա­յի» ձա­խո­ղում­ն ե­րը պաշտ­ պա­նու­թյու­նում կապ­ված էին հիմ­ն ա­կա­նում մո­տի­վա­ցիա­յի պա­կա­սի ու արդ­յուն­քում՝ թույլ կենտ­րո­նաց­վա­ծու­թյան, կադ­ րա­յին խնդիր­նե­րի, ինչ­պես նաև

Լիո­նել Մես­սին (ձախից) և Կ­րիշ­տիա­նու Ռո­նալ­դուն, ինչ­պես միշտ, հա­կա­ռակ ճամ­ բար­նե­րում կլի­նեն։

Գ­վար­դիո­լա­յի կող­մից խա­ղա­ յին նոր մո­դե­լի ներ­մուծ­ման հետ։ Սա­կայն այս խա­ղում բո­լոր հիմ­ նա­կան ֆուտ­բո­լիստ­նե­րը կազմ ու պատ­ րաստ են, իսկ Գ­ վար­ դիո­լան էլ, հա­վա­նա­բար, գո­նե պաշտ­պա­նու­թյու­նում, կփոր­ձի ա­պա­վի­նել ա­վան­դա­կան մո­տեց­ մա­նը: Ինչ վե­րա­բե­րում է մո­տի­ վաց­վա­ծու­թյանն ու կենտ­րո­նաց­ վա­ծու­թյա­նը, ա­պա «կլա­սի­կո­նե­ րում» դրանք միշտ էլ բարձր մա­ կար­դա­կի վրա են լի­նում։ Հ.Կ. - Ան­կաս­կած, այս հան­դի­ պում­ն ե­րում եր­կու թի­մե­րի մոտ էլ մո­տի­վա­ցիա­յի պա­կա­սի մա­սին խոսք ան­ գամ լի­ նել չի կա­ րող: Հատ­կա­պես «Ռեա­լի» դեպ­քում, ո­րը, բնա­կա­նա­բար, կցան­կա­նա ա­պա­ցու­ցել, որ պա­տա­հա­կա­ նո­րեն չի գլխա­վո­րում մրցա­ շա­րա­յին աղ­յու­սա­կը, ինչ­պես նաև վրեժխն­դիր լի­նել նա­խորդ մրցաշր­ջա­նի ցա­վա­լի պար­տու­ թյուն­նե­րի հա­մար։ Ի տար­բե­րու­ թյուն Գ­վար­դիո­լա­յի՝ Մոու­րին­ յոն այս մրցաշր­ջա­նում ռո­տա­ ցիա­յի չի դի­մում և խա­ղա­դաշտ է դուրս բե­րում հիմ­ն ա­կա­նում նույն ֆուտ­բո­լիստ­նե­րին: Այս խա­ղում էլ հիմ­ն ա­կան կազ­մը կա­րե­լի է

գու­շա­կել 90-տո­կո­սա­նոց հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ: Միակ կաս­կա­ծե­ լի օ­ղա­կը աջ պաշտ­պա­նի դիրքն է, որ­տեղ Ար­բե­լոա­յի բա­ցա­կա­յու­ թյամբ կա­րող են խա­ղալ և՛ Լա­սը, և՛, ինչ­պես տե­սանք վեր­ջին հան­ դի­պում­ն ե­րից մե­կում, Կոենտ­ րաոն: Մ­նա­ցած դիր­քե­րում ա­մեն ինչ սո­վո­րա­կան է: Կաս­կա­ծից վեր է, որ 4-2-3-1 մար­տա­վա­րու­ թյան պա­րա­գա­յում հար­ձակ­վո­ ղից հետ գոր­ծող ին­սայդ­նե­րի դե­ րում կլի­նեն Օ­զի­լը, Դի Մա­րիան և Ռո­նալ­դուն, իսկ Բեն­զե­մա-Ի­գո­ ւա­յին երկ­յա­կից Մոու­րին­յոն հա­ վա­նա­բար նա­խա­պատ­վու­թյու­նը կտա ֆրան­սիա­ցուն՝ հաշ­վի առ­ նե­լով թե՛ վեր­ջի­նիս ու­նի­վեր­սա­ լիզ­ մը և թե՛ ա­ վե­ լի լավ պաշտ­ պան­վե­լու կա­րո­ղու­թյու­նը: Ա.Գ. - Կար­ծում եմ՝ այս­պի­սի հան­դի­պում­ն ե­րում շատ կարևոր է նաև, թե մար­ զիչ­ նե­ րից ով կկա­րո­ղա­նա մար­տա­վա­րա­կան ա­ռու­մով գե­րա­զան­ցել մրցակ­ ցին: «Ռեա­լի» կազ­մի կան­խա­ տե­սե­լիու­թյու­նը ո­րո­շա­կիո­րեն կան­խա­տե­սե­լի է դարձ­նում նաև Մոու­րին­յո­յի տակ­տի­կա­կան զի­ նա­նո­ցը: Ինչ վե­րա­բե­րում է «Բար­ սա­յին», ա­պա պա­հես­տա­յին­նե­րի

նստա­րա­նին բազ­մա­կող­մա­նի ֆուտ­բո­լիստ­նե­րի առ­կա­յու­թյու­նը թույլ է տա­լիս Գ­վար­դիո­լա­յին մի քա­նի խա­ղա­յին մո­դել­ներ ու­նե­ նալ՝ ա­վե­լի ճկուն և ան­կան­խա­ տե­սե­լի դարձ­նե­լով թի­մը մրցակ­ ցի հա­մար: Օ­րի­նակ՝ «Բար­սան» կա­ րող է խա­ ղալ եր­ կու ընդգծ­ ված եզ­րա­յին ֆուտ­բո­լիստ­նե­րով՝ Պեդ­րո և Վիլ­յա։ Այս երկ­յա­կի փո­ խա­րեն դաշտ կա­րող է դուրս գալ նաև Ֆաբ­րե­գա­սը՝ ա­պա­հո­վե­ լով թվա­յին ա­ռա­վե­լու­թյուն խա­ ղա­դաշ­տի կենտ­րո­նում, ա­զատ մնա­ցած աջ եզ­րը կփա­կի Դա­նի Ալ­վե­շը: Հ.Կ. - Չեմ կար­ծում, թե Գ­վար­ դիո­ լան ի վի­ ճա­ կի է ինչ-որ բա­ նով զար­մաց­նել Մոու­րին­յո­յին։ Ընդ­հա­կա­ռա­կը, հենց Գ­վար­դիո­ լա­յի հա­մար կա­րող է ա­նակն­ կալ լի­ նել, ե­ թե «Ռեա­ լը» հենց սկզբից մեծ թափ հա­ղոր­դի խա­ ղին: Միայն այդ պա­րա­գա­յում հնա­րա­վոր կլի­նի ա­ռա­վե­լու­թյուն ստա­նալ «Բար­սա­յի» նկատ­մամբ: «Ռեա­լի» գրոհ­նե­րում իմպ­րո­վի­ զա­ցիա­յի բարձր մա­կար­դա­կը և ա­րագ հար­ձակ­ման գիծ ու­նե­ցող թի­մե­րի դեմ խա­ղե­րում «Բար­ սա­յի» պաշտ­պան­նե­րի ու­նե­ցած խնդիր­ նե­ րը թույլ են տա­ լիս են­ թադ­ րել, որ ա­ րագ գոլ խփե­ լու դեպ­քում «Ռեա­լը» կա­րող է լուրջ ա­ռա­վե­լու­թյուն ստա­նալ մրցակ­ ցի նկատ­մամբ: «Բար­սան» ստիպ­ ված կլի­նի բաց­վել։ Իսկ որ «Ռեա­ լը» կա­րո­ղա­նում է օգ­տա­գոր­ ծել ա­րագ հա­կագ­րոհ­նե­րը, կար­ ծում եմ՝ ոչ ոք չի կաս­կա­ծում: Ըստ այդմ՝ խա­ղի վերջ­նա­կան հա­շի­վը կլի­նի 2։1՝ հօ­գուտ «Ռեա­լի»: Ա.Գ. - Ես նույն­ պես կար­ ծում եմ, որ այ­ սօր շատ գո­ լեր կխփվեն, թեև հա­ մա­ ձայն չեմ, թե ա­րագ գո­լը կե­րաշ­խա­վո­րի «Ռեա­լի» հաղ­թա­նա­կը: Կար­ծում եմ՝ խա­ ղը կա­ վարտ­ վի 3:1 կամ 3:2 հաշ­վով՝ հօ­գուտ կապ­տանռ­ նա­գույն­նե­րի:  n

Ազդագիր 10.12-16.12 ԴԻՏԱՐԺԱՆ

Գեր­շի Butterflies Are Free

հե­ղի­նա­կա­յին եր­գի ե­րե­կո:

պիե­սի, բեմ.՝ Լ. Երն­ջակ­յան,

Ռ.Հախ­վերդ­յան, Է.Զո­րիկ­յ ան,

15.12, 16.12 /19:00

Ա.Հայ­րա­պետ­յան և այլք,

nn Հ.Պա­րոն­յա­նի ան­վան ե­րաժ��­տա­ կան կո­մե­դիա­յի պե­ տա­կան թատ­րոն

nn «Նաի­րի» կ/­թ

\\«Խաղ››, մի­մոդ­րա­մա 1

\\«Երկ­յ ու­ղած լռու­թյուն», մո­

ա­մեն ուր­բաթ /21:00

\\«Փե­սա­ցուն կրկե­սից»,

գործ., Ժ.Դա­դաս­յան, 15.12

նո­ներ­կա­յա­ցում, ի­րա­տե­սա­

\\AFG ֆիլ­մե­րի ցու­ցադ­

ար­կա­ծա­յին կի­նո­կա­տա­

/19:00

կան է­լե­գիա, 10.12 /19:00

րու­թյուն, ա­մե ն ե­րեք­շաբ­

կեր­գու­թյուն, 11.12 /13:30,

թի /20:00

15:30, 17:30

\\«Զ­գու­շա­ցեք, կա­նայք

\\«Մա­մա միա», կա­տա­

յի փա­ռա­տոն, «Մոսկ­վա­յի

կեր­գու­թյուն, 16.12 /19։00

տուն», մինչև 11.12

ԹԱՏՐՈՆ nn Հ.Թու­ման­յա­նի ան­վան Պե­տա­կան տիկ­նի­կա­յին թատ­րոն \\«Եր­րոր­դը», Բ.Ապ­րի­լով,

են», կա­տա­կերգ. 2 գործ.,

nn Հա­մազ­գա­յին թատ­րոն

բեմ.՝ Ռ.Բա­բա­յան, 10.12 /

10.12 /19։00

12:00, 14:00, 16:00

Ա­րամ Խա­չատր­յան հա­մեր­ գաս­րահ, 11.12 /19:00

ԱԿՈՒՄԲ

\\«Ա­լա Բա­լա Նի­ցա», կի­

nn Ulikhanyan Club

նո­կա­տա­կեր­գու­թյուն, 10.12,

\\«Մի գա­վաթ բա­րու­թյուն»,

nn MEZZO Classic House Club

\\Սու­րեն Ա­ռուս­տամ­յան

11.12 /11:30, 19:30, 21:30

\\«Պա­րոն Բա­բի­կը և ու­

Վ. Սա­րո­յան, բեմ.՝ Ս.Սարգս­

\\«Ն­յո­ւանս» էթ­նո ջազ, 14.12

blues band, 10.12 /21:00

\\«Ե­րեք խո­զուկ», Ե. Մա­

րիշ­նե­րը», Ժ. Հա­րու­թյուն­

յան, 10.12, 11.12 /19:00

\\Upstairs խումբ, 10.12

\\Հայկ Պետ­րոս­յան և

nn «Մոսկ­վա» կ/թ

նար­յան, բեմ.՝ Ռ. Բա­բա­յան,

յան, բեմ.՝ Ե.Ղա­զանչ­յա­

\\Impression և Ար­փի, 11.12

Ն­վա­գախմ­բի տղա­նե­րը,

\\«Կոշ­կա­վոր կա­տուն»,

11.12 / 12:00, 14:00, 16:00

նի, կա­տա­կերգ. 2 գործ.,

\\City Project, 12.12

11.12 /21:00

ա­նի­մա­ցիոն կա­տա­կեր­գու­

\\«Կար­միր գլխար­կը»,

15.12 /19։00

nn Խա­մա­ճիկ­նե­րի թատ­րոն

\\Imagine սիքս­տե­տը ներ­

\\Վա­հագն Հայ­րա­պետ­

թյուն, կա­պույտ դահ­լիճ,

Շ.Պե­րո, 04.12 / 12:00,

\\ «Չա­րեն­ցի ուղ­ղիչ

\\«Իս­կա­կան ըն­կե­րը», Ռ.

կա­յաց­նում է լա­վա­գույն հա­

յան եռ­յակ, 13.12 /21:00

09.12, 10.12, 11.12 /12:00

14:00, 16:00

տու­նը», իմպ­րո­վիզ 11

Մա­րուխ­յան, բեմ.՝ Ա. Էլ­բակ­

մաշ­խար­հա­յին հի­թե­րը, 13.12

դրվա­գով, Ա.Այ­վազ ­յ ան,

յան, 10.12 /12:30, 14:00

\\Վա­հագն Հայ­րա­պետ­

բեմ.՝ Ե. Ղա­զանչ­յան,

\\«Մերկ թա­գա­վո­րը»,

յան տրիո, 15.12

16.12 /19։00

ե­րաժշտ. ներ­կա­յա­ցում, Հ.-Ք. Ան­դեր­սեն, բեմ.՝ Ա. Էլ­բակ­

\\Տան­յա Մա­րիա մե­նա­հա­ մերգ, կեն­դա­նի կա­տա­րում,

ՖԻԼՄԵՐ

nn Երևա­նի Մն­ջա­ խա­ղի Պե­տա­կան Թատ­րոն

\\Ար­գեն­տի­նա­կան կի­նո­

nn Հր. Ղափ­լան­յա­նի ան­վան Երևա­նի դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րոն

\\«Ժա­մա­նակ», ֆան­տաս­ տիկ, 10, 11.12 /16:00, 22:00/

Հա­մերգ­նե­րի սկիզ­բը՝ ժ.

nn «Գա­ֆես­ճեան» ար­վես­տի կենտ­րոն, CASCADE JAZZ

21:30

\\Լի­լիթ Պի­պո­յան,

ծա­յին, կա­պույտ դահ­լիճ,

10.12/20:00

10.12, 11.12 / ժ.14:00, 18:00

nn Stop club

\\Հայկ Մե­լիք­յան, Լևոն

\\«Փե­սա­ցուն կրկե­սից»,

\\NOOZ avantegarde 10.12

Ա­ռա­քել­յ ան, «Սոկ­րա­տե­սի

պրե­միե­րա,ար­կա­ծա­յին

հրա­ժեշտ» 14.12/20:00

կի­նո­կա­տա­կեր­գու­թյուն,

\\«Մթն­շաղ - Լու­սա­բաց», դրա­մա, ֆեն­տե­զի, ար­կա­

\\«Երկ­րա­շարժ», Ա. Տեր­

\\«Ռո­մեո և Ջու­լիետ», ող­

տեր­յան, օ­պե­րա 2 գործ.,

բեր­գու­թյուն, 10.12 / 19։00

Ալ. Ս­պեն­դիար­յա­նի ան­վան

\\«Ան­վերջ վե­րա­դարձ»,

nn Գ.Սուն­դուկ­յ ա­նի ան­վան ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­կան թատ­րոն

ազ­գա­յին օ­պե­րա­յի և բա­լե­

թա­տե­րա­կան ֆան­տա­

\\«Ա­նա­ռակ դստեր վե­

\\«Ինչ տար­բե­րու­թյուն, թե

nn The Club

\\Վա­հագն Հայ­րա­պետ­

կա­պույտ դահ­լիճ, 09.12,

տի թատ­րոն, 12.12 / 19:00

զիա, 11.12 / 19։00

րա­դար­ձը», 11.12 /19:00

ում հետ», ըստ Լեո­նարդ

\\«Բար­դե­րի ա­կումբ»

յան տրիո, 16.12/20:00

10.12, 11.12 /20:00

յան, 11.12 /12:30, 14:00

nn Պե­տա­կան Կա­ մե­րա­յին Թատ­րոն


Orakarg Business Daily