Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| № 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ., www.orakarg.am

Փա­թե­թի ուր­վա­կա­նը Հար­կա­յին փա­թե­թը դեռ ԱԺ չի հա­սել, իսկ ԿԲ-ում սկսել են կան­խա­տե­սել դրա ազ­դե­ցու­թյուն­նե­րը

Հա­յաս­տա­նի հետ­քե­րով

Ցե­մե ն­տը Սո­չի չհա­սավ

ՏՏ-ն գե­րա­կա է նաև Ար­ցա­խի կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մար

Իսկ գոր­ծա­րան­նե­րը բաց թո­ղե­ցին ար­դիա­կա­նաց­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

«Ժո­ղո­վուրդ­նե­րի հա­մե­րաշ­խու­ թյան» խոր­քում Սուրեն Մանուկյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Բարև ձեզ...

BRIC-ը կորց­նո՞ւմ  է մե­նաշ­նոր­հը Զար­գա­ցող տնտե­սու­ թյուն­նե­րը նոր դա­սա­ կար­գում են պա­հան­ջում էջ 6 ›››

Ա­ռա­ջին տա­սը տա­րին կո­րած  է

Barnes&Noble-ը շու­կա­յում նոր խոր­շեր է փնտրում էջ 6 ›››

Եվ­րոն՝ Մեր­կե­լի հույ­սին Ինչ­պես  է կանց­լե­րի զգու­շավորու­թյունն ըն­կալ­վում Օվ­կիա­նո­սի մյուս ա­փում էջ 7 ›››

Ցավն ու գե­ղեց­կու­թյու­նը, որ ժո­ղո­վուրդ­ ներ են կա­պում էջ 8 ›››

Հե­նա­կե­տա­յի՞ն, թե՞ են­թա­հար­ ձակ­վող Հեն­րիխ Մ­խի­թար­յանն ան­սահ­մա­նա­փակ լի­նե­ լու հնա­րա­վո­րու­թյուն  է փնտրում էջ 8 ›››

Քա­մին քիչ է հե­տաքրք­րում

Հա­յաս­տա­նում շա­հա­գործ­վում  է 82 փոքր հէկ, և մինչև 2015թ. դրանց թի­վը կա­րող է հաս­նել 153-ի։ Այ­ դու­հան­դերձ, առ այ­սօր ծան­րակ­շիռ ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյուն­ներ չկան փոքր հէ­կե­րի բնա­պահ­պա­նա­կան, սո­ցիա­լա­կան ազ­դե­ցու­թյուն­նե­ րի վերաբերյալ: Ար­գի­ճի գե­տի հու­նը փո­խե­լու ու Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի հինգ գյու­ղա­կան հա­մայնք­նե­րի ջրազրկ­ման, ինչպես նաև Թռչ­կա­նի ջրվե­ժի խնդիր­նե­րը սրա լա­վա­գույն ա­պա­ցույցն են։

Թանկ Kindle-ից ու է­ժան iPad-ից

Եր­կա­րակ­յ աց վար­չա­պե­ տը հա­մա­ձայ­նեց­րել  է հրա­ժա­րա­կա­նի պայ­ման­նե­րը էջ 7 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Այ­լընտ­րան­քա­յին է­ներ­գե­տի­կան Հա­յաս­տա­նում միայն փոքր հէ­կե­րի տես­քով է

Լա­գար­դը՝ հա­մաշ­խար­ հա­յին տնտե­սու­թյան հե­ռան­կար­նե­րի մա­սին էջ 6 ›››

Ին­չը կհաղ­թի Բեռ­լուս­կո­նիին, ե­թե ոչ թույլ եվ­րոն

էջ 5 ›››

էջ 3 ›››

էջ 4 ›››

Ե­թե իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը ի­րոք գնում են բա­րե­փոխ­ման ճա­նա­պար­հով և ե­թե ի­րոք կանգ­նած են «նոր սկզբի առջև» կամ ի­րոք նպա­տակ ու­նեն «անց­կաց­նել ա­մե­նա­ թա­փան­ցիկ ու ար­դար ընտ­րու­թյուն­ներն ան­կախ Հա­ յաս­տա­նի քսա­նամ­յա պատ­մու­թյան ըն­թաց­քում», ա­պա փա­թե­թա­յին, ոչ հատ­վա­ծա­կան լու­ծում ­ն երն են լա­վա­ գույն տար­բե­րա­կը։ n

Ե­րեկ Երևա­նում տրվեց Հա­յաս­ տա­նում է­ներ­գե­տիկ անվ­տան­ գու­թյանն ուղղ­ված փոքր հիդ­րոէ­ ներ­գե­տի­կա­յի կա­յուն զար­գաց­ ման ծրագ­րի մեկ­նար­կը։ Ծ­րա­գի­րը, ո­ րը կտևի մինչև 2014թ., ֆի­ նան­ սա­վորվ­ում  է Նոր­վե­գիա­յի ար­տա­ քին գոր­ծե­րի նա­խա­րա­րու­թյան և ի­րա­կա­նացվում «Նորսք է­ներ­ջի»

Տե՛ս խմբագ­րա­կա­նը` էջ 2

Օրվա

վարքագիծ

Մոսկ­վան զի­ջեց Թ­բի­լի­սիին Վ­րաս­տա­նը և Ռու­սաս­տա­ նը Ժնևում ստո­ րագ­ րել են Առևտ­րի հա­մաշ­խար­հա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյա­նը (ԱՀԿ) Ռու­սաս­տա­նի ան­դա­մակ­ ցու­թյան վե­րա­բեր­յալ հա­ մա­ձայ­նա­գի­րը։ Շ­վեյ­ցա­րիա­ յի միջ­նոր­դու­թյամբ անց­ կաց­ված բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րի արդ­յուն­քում կող­մե­րը հա­մա­ձայ­նու­թյան են ե­կել Աբ­խա­զիա­յի և Հա­րա­վա­յին Օ­սիա­յի տա­րածք­նե­րով բեռ­ նա­փո­խադ­րում ­ն ե­րի մի­ջազ­ գա­յին մո­նի­թո­րին­գի շուրջ, ին­չին ընդ­դի­մա­նում  էր պաշ­տո­նա­կան Մոսկ­վան։ Ռու­սաս­տանն ԱՀԿ

ան­դա­մակ­ցու­թյան հայտ էր ներ­կա­յաց­րել դեռ 1990-ա­կան­ նե­ րին։ ԱՀԿ-ի ան­ դամ դառ­ նա­լու հա­մար պաշ­տո­նա­կան Մոսկ­վա­յին անհ­րա­ժեշտ  էր ստա­նալ կազ­մա­կեր­պու­թյան ան­ դամ բո­ լոր երկրների հա­ մա­ձայ­նու­թյու­նը։ ՌԴ ան­դա­ մակ­ցու­թյան շուրջ ա­ռանց այն  էլ ձգձգվող բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րը 2008թ. ռուս-վրա­ ցա­կան պա­տե­րազ­մից հե­տո նոր խո­չըն­դո­տի դեմ ա­ռան։ Թ­բի­լի­սին, ըստ Վ­րաս­տա­ նի փո­խարտ­գործ­նա­խա­ րար Սեր­գի Կա­պա­նա­ձեի, բանակցել է ռուս-աբ­խա­զա­ կան և ռուս-հա­րա­վօ­սա­կան

սահ­ման­նե­րին բեռ­նե­րի մաք­ սա­զերծ­ման խնդրի շուրջ, սպառ­նա­լով կի­րա­ռել վե­տո­յի իր ի­րա­վուն­քը։ Վ­րաս­տա­նի հա­մա­ձայ­ նու­թյու­նից հե­տո ակն­կալ­ վում  է, որ Ռու­սաս­տա­ նը ԱՀԿ-ի ան­դամ կդառ­նա մինչև տա­րե­վերջ։ Ն­ շենք, որ նախ­ կին ԽՍՀՄ հան­ր ա­պ ե­տ ու­թ յուն­ն ե­ր ից ԱՀԿ-ին ան­դա­մակ­ցում են Ղրղըզստանը (1998թ.), Էս­ տո­նիան (1999թ.), Լատ­վիան (1999թ.), Վ­րաս­տա­նը (2000թ.), Մոլ­դո­վան (2001թ.), Լիտ­վան (2001թ.), Հա­յաս­տա­նը (2003թ.) և Ուկ­րաի­նան (2008թ.)։  n

(Norsk Energi) խորհր­դատ­վա­ կան ըն­կե­րու­թյան կողմից: Այն պետք է նպաս­ տի շրջա­ կա մի­ ջա­վայ­րի կեն­սու­նա­կու­թյան պահ­պան­մանն ու Հա­յաս­տա­նի է­ներ­գե­տիկ անվ­տան­գու­թյա­ նը։ Ծ­րագ­րի շրջա­նակում նա­ խա­տես­վում  է գնա­հա­տել փոքր

էջ 4 ›››


| № 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

«Ժո­ղո­վուրդ­նե­րի հա­մե­րաշ­խու­թյան» խոր­քում

Բարև ձեզ... «Ա­յո՛, մենք կանգ­նած ենք նոր սկզբի առջև: Պատ­մա­կան անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը պա­հան­ջում  է փո­խա­կեր­պում... Գոր­ ծա­րա­րու­թյու­նը պետք  է հետևո­ղա­կա­նո­րեն տա­րան­ջատ­ վի պե­տա­կան հա­մա­կար­գից և իշ­խա­նու­թյու­նից: Փո­խա­ րե­նը՝ պե­տու­թյու­նը պետք  է շա­րու­նա­կի սո­վո­րել լիար­ժե­ քո­րեն հար­գել ու ա­պա­հո­վել յու­րա­քանչ­յուր քա­ղա­քա­ցու և գոր­ծա­րա­րի շա­հը»,  – ե­րեկ Հա­յաս­տա­նի արդ­յու­նա­բե­րող­ նե­րի և գոր­ծա­րար­նե­րի միու­թյան հա­մա­գու­մա­րին հայ­տա­ րա­րում  էր ՀՀ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նը: Նա­խօ­րեին ՀՀ վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նը Բր­յու­սե­լում, իր հեր­թին, պնդում էր, թե «մենք նպա­տակ ու­նենք անց­կաց­նել ա­մե­ նա­թա­փան­ցիկ և ար­դար ընտ­րու­թյուն­ներն ան­կախ Հա­ յաս­տա­նի քսա­նամ­յա պատ­մու­թյան ըն­թաց­քում»: Հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րի ո­գին, ի­հար­կե, սքան­չե­լի  է, ե­թե կա­րո­ղա­նանք հստա­կեց­նել միայն՝ նա­խընտ­րա­ կան փիա՞ռ է սա, թե՞ ի­րոք ի­րա­վի­ճա­կը փո­խե­լու ան­ կեղծ մղում։ Կամ մի­գու­ցե դա­նակն ի­րոք հա­սել է իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րի ոս­կո­րին, ու նրանք ևս գի­տակ­ցել են, թե ձգձգե­լու էլ տեղ չկա, ու քա­ղա­քա­կան կամք են դրսևո­ րում։ Չ­նա­յած հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րի ո­գին նույնն  է 2008-ից, երբ նա­խա­գահն ու­ղեր­ձով դի­մում  էր ժո­ղովր­ դին և ԱԺ-ին։ Իսկ այս տա­րի­նե­րին ի­րա­վի­ճա­կը ոչ միայն չի փոխ­վել, այլև ճիշտ ընդ­հա­կա­ռա­կը՝ խնդիր­ներն ա­վե­ լի են խո­րա­ցել։ Մի­գու­ցե սրա գի­տակ­ցումն  է իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րին բե­րել այն մտքին, որ եր­կի­րը բա­րե­փո­խե­լու ճա­նա­պար­հին այլևս այ­լընտ­րանք չի մնա­ցել։ Պետք է սպա­սել և հու­սալ։ Ու քա­նի դեռ նա­խա­գա­հը նման հա­մար­ձակ տրա­մադ­րու­թյուն­ներ  է ցու­ցա­բե­րում, մի քա­նի ա­ռա­ջարկ ևս։ Ե­թե ի­րոք իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը գնում են բա­րե­փոխ­ման ճա­նա­պար­հով, ա­պա փա­թե­թա­յին, ոչ հատ­վա­ծա­կան լու­ծում ­ն երն են լա­վա­գույն տար­բե­րա­կը։ Տն­տե­սա­կան ո­լոր­տում. օգ­տա­գոր­ծե­լով խորհր­դա­րա­ նա­կան գա­լիք ընտ­րու­թյուն­նե­րի ա­ռի­թը՝ տա­րան­ջա­տել քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը բիզ­նե­սից, ո­րը նաև սահ­մա­նադ­ րու­թյան թե­լադ­րանքն  է։ Հար­կա­յին դաշտ բե­րել օ­լի­գար­ խիկ հա­մա­կար­գը, վե­րաց­նել մե­նաշ­նորհ­նե­րը։ Քա­ղա­ քա­կան և ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան դաշ­տում դա­դա­րեցնել մի­ջամ­տությունը դա­տա­կան հա­մա­կար­գում, ամ­բող­ ջու­թյամբ բա­ցել մա­մու­լը, հե­ռուս­տաընկերու­թյուն­նե­ րին հնա­րա­վո­րու­թյուն տալ հե­ռար­ձա­կել շու­կա­յի պա­ հան­ջար­կը։ Վերջ տալ ընդ­դի­մա­դիր դիր­քո­րո­շում կամ դրսևո­րում ­ն եր ու­նե­ցող ան­հատ­նե­րի նկատ­մամբ պե­տա­ կան կա­ռույց­նե­րի՝ հար­կա­յին մար­մին­ներ, ոս­տի­կա­նու­ թյուն, դա­տա­րան­ներ, որ­պես լծակ օգ­տա­գոր­ծու­մը։ Այս, ինչ­պես նաև ընտ­րա­կան օ­րենսգր­քում ընդ­դի­մու­ թյան կող­մից ա­ռա­ջարկ­վող փո­փո­խու­թյուն­նե­րի ի­րա­ գոր­ծումն էլ կլի­նի հենց այն փա­թե­թը, ո­րը ոչ միայն ա­զատ ու ար­դար ընտ­րու­թյուն­ներ կա­պա­հո­վի, այլև եր­ կի­րը ճիշտ ճա­նա­պար­հի վրա կդնի։ Եվ սա սահ­մա­նադ­ րա­կան փո­փո­խու­թյուններ չի պա­հան­ջում, այլ մեկ ան­ձի ու ան­հա­տի քա­ղա­քա­կան կամք՝ օ­րեն­քի թե­լադ­րան­քով։ Սա չի թու­լաց­նի իշ­խա­նու­թյան դիր­քե­րը, ընդ­հա­կա­ռա­կը, իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին լրջա­գույն մրցակ­ցի կվե­րա­ ծի հա­ջորդ` ոչ միայն խորհր­դա­րա­նա­կան, այլև նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րութ­յուն­նե­րում։ n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Սու­րեն Մա­նուկ­յան

Մ

ի քա­նի օր ա­ռաջ Ռու­ սաս­տա­նը նշում  էր Ժո­ղովր­դա­կան միաս­ նու­թյան տո­նը: Տո­ նը նոր  է, վերջ­նա­կան ի­մաս­տա­վո­րում  էլ դեռ չու­նի: Չ­կա նույ­նիսկ ցան­կա­ցած տո­նին բնո­ րոշ ծի­սա­կար­գը` իր ա­վան­դա­կան մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ու լո­զունգ-ճա­ռե­ րի ցան­ կով: Հետևա­ բար` օր­ վա մի­ ջո­ցա­ռում ­ն ե­րը հա­խուռն են, շատ դեպ­քե­րում՝ ա­ռերևույթ ի­րար հա­ կա­ սող: Այն ժա­ մա­ նակ, երբ Նիժ­ նի Նով­գո­րո­դում ՌԴ նա­խա­գահ Դ­միտ­րի Մեդ­վեդևը հայ­տա­րա­ րում  էր, թե «Ռու­սաս­տա­նը պետք  է պահ­պա­նի իր հսկա­յա­կան ա­ռա­ վե­լու­թյու­նը՝ ազ­գա­միջ­յան հա­մե­ րաշ­խու­թյու­նը», Մոսկ­վա­յում «Ռու­ սա­կան եր­թի» մաս­նա­կից­նե­րը կո­ չեր  էին հնչեց­նում՝ «Բա­վա­կան  է կե­րակ­րել Կով­կա­սին», «Խ­փի՛ր խա­ չե­րին, փրկի՛ր Ռու­սաս­տա­նը»։ Բա­ ցա­հայտ այս այ­լատ­յա­ցու­թյունն

օ ր ա թ ե ր թ

«Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 09.11.2011թ. Տպաքանակը՝ 2000

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

դառ­նու­թյուն­ներ և ող­բեր­գու­թյուն­ ներ է տե­ սել, և հետևա­ բար միշտ պաշտ­պան, հո­վա­նա­վոր  է փնտրել» կա­նո­նիկ ըն­կալ­ման շրջա­նակ­ում տրա­մա­բա­նա­կան  է և թույ­լատ­րե­լի միայն նման վիկ­տի­մաց­ված վար­ քա­գիծ: Այս պա­րա­գա­յում այլ հա­յի կեր­պար Ռու­սաս­տա­նին պետք չէ: Հաղ­թող, հե­րո­սա­կան հա­յը ըն­կա­ լե­լի չէ: Այս տա­րի մա­յի­սի 27-ին Սո­չիի քա­ ղա­քա­պե­տի հրա­հան­գով քա­ղա­ քի Լա­զարև­յան շրջա­նի Վոլ­կոն­կա գյու­ղում հայ­կա­կան ազ­գա­յին-ա­ զա­տագ­րա­կան շարժ­ման ղե­կա­վար, ռու­սա­կան բա­նա­կի լե­գեն­դար գե­ նե­րալ, զո­րա­վար Անդ­րա­նիկ Օ­զան­ յա­նի՝ ար­դեն իսկ տե­ղադր­ված ար­ ձա­նի ա­պա­մոն­տա­ժու­մը դրա պարզ ա­ պա­ ցույցն է: Այն, որ նույն Սո­ չիում Ցե­ղաս­պա­նու­թյան զո­հե­րի հի­շա­տա­ կին նվիր­ված հու­շար­ձան­նե­րը դժգո­ հու­թյան տե­ղիք չեն տա­լիս, նույն­պես տե­ղա­վոր­վում  է այս տրա­մա­բա­նու­ թյան մեջ: Հա­յե­րի կեց­ված­քը նույն­պես հաս­ կա­նա­լի  է և «քա­ղա­քա­կա­նա­պես գրա­գետ»: Կայս­րու­թյան մեջ ապ­ րող փոք­րա­մաս­նու­թյան սո­վո­րա­ կան կեց­ վածք է: Որ­ պես հետևանք՝ Ռու­սաս­տա­նում հայ­կա­կան հա­ մայն­քին թույ­լատր­ված  է միայն զո­ հե­րին նվիր­ված հու­շար­ձան­ներ տե­ղադ­րել, ինչ­պես նաև գնա­հա­ տել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի բա­րե­հա­ ճու­թյու­նը և միշտ հի­շել «Ռու­սա­կան եր­թի» կո­չե­րի բո­վան­դա­կու­թյան մա­սին. չէ՞ որ դրանք նույն երևույ­ թի տար­բեր կող­մերն են՝ մե­կը մյու­ սի ներ­քին, տրա­մ ա­բ ա­ն ա­կ ան շա­ րու­ն ա­կ ութ­յ ու­ն ը:  n

Կա­ռա­վա­րու­թյունն ար­գե­լում  է բո­ղո­քի ակ­ցիա­նե­րը ՀՀ տա­րած­քում

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝

ու­ղեկ­ցում  է հա­մե­րաշ­խու­թյան մա­ սին պաշ­տո­նա­կան հայ­տա­րա­րու­ թյուն­նե­րը ու եր­բեմն տպա­վո­րու­ թյուն ստեղ­ծում, թե այս ա­մե ­նը նույն երևույ­թի եր­կու կող­մերն են՝ մե­կը մյու­սի ներ­քին, տրա­մա­բա­նա­կան շա­րու­նա­կու­թյու­նը: Տո­նը նոր է, այդ իսկ պատ­ճա­ռով՝ նաև շատ ան­ կեղծ: Տա­ րի­ ներ անց նրա հա­մար կգրվեն սցե­նար­ներ, այն կդառ­նա ա­ռօ­րեա­կան, ձանձ­րա­լի և շին­ ծու: Սա­ կայն այժմ այն հե­ տաքր­ քիր  է. հի­մա այն ի­րա­կան մի­տում­ ներ է ի ցույց դնում։ Ա­հա թե ին­չու  է չա­փա­զանց հե­ տաքրք­րա­կան տո­նի շրջա­նակ­ում Ռու­սաս­տա­նի Կուրսկ քա­ղա­քում նո­ յեմ­բե­րի 3-ին հան­դի­սա­վոր կեր­պով բաց­ված «20-21-րդ դա­րե­րի ող­բեր­ գու­թյուն­նե­րի հետևան­քով ռուս և հայ ժո­ղո­վուրդ­նե­րի զո­հե­րի հի­շա­տա­ կին» նվիր­ված հու­շար­ձա­նը։ Ա­ռա­ջին հա­յաց­քից այս ան­հաս­կա­նա­լի և ինչոր տեղ ան­հե­թեթ ան­վա­նումը պա­ րու­նա­կում  է հա­յե­րի նկատ­մամբ ռու­ սա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի զգա­յա­ կան ըն­կա­լու­մը: Ա­վե­լին՝ այդ ըն­կա­ լու­մը հա­մա­հունչ  է Ռու­սաս­տա­նում ապ­րող հա­յե­րի ինք­նաըն­կալ­մա­նը՝ նաև ըն­դու­նե­լի: Այ­լա­պես ան­հաս­ կա­նա­լի  է, թե տե­ղի վար­չա­կազ­մի և Ռու­սաս­տա­նի հա­յե­րի միու­թյան ջան­քե­րով բաց­ված այս հու­շար­ձա­նը ինչ տրա­մա­բա­նու­թյամբ չի ան­վան­ վել, օ­րի­նակ, «Ռուս-հայ­կա­կան բա­ րե­կա­մու­թյան» կամ «Հայ-ռու­սա­կան հա­մա­տեղ ռազ­մա­կան հաղ­թա­նակ­ նե­րի» պատ­վին: Այս՝ «բազ­մա­չար­չար հայ ազգ», «ող­բեր­գա­կան, զոհ ժո­ղո­ վուրդ», «ժո­ղո­վուրդ, ո­րը միշտ

Սերգեյ և Նարեկ

Կ

ա­ռա­վա­րու­թյու­նը կար­գե­լի բո­ղո­քի ակ­ցիա­ներ անց­կաց­ նել ոչ միայն իր շեն­ քի դի­ մաց, այլև ՀՀ ամ­ բողջ տա­ րած­ քում: Յու­րա­քանչ­յուր հինգ­շաբ­թի կա­ռա­ վա­րու­թյան նիս­տին զուգահեռ տե­ ղի ու­նե­ցող 2-3 բո­ղո­քի ցույ­ցե­րը ոչ միայն խայ­ տա­ ռա­ կում են մեր պե­ տու­թյու­նը «Մա­րիոթ» հյու­րա­նո­ցից դուրս ե­կող զբո­սաշր­ջիկ­նե­րի աչ­ քի ա­ ռջև, այլև խա­ փա­ նում են նա­ խա­րար­նե­րի աշ­խա­տան­քը: Աղ­մու­կի պատ­ճա­ռով նա­խա­րար­նե­րը չեն կա­ րո­ղա­նում կենտ­րո­նա­նալ ո­րո­շում ­ն ե­ րի վրա, որի հետևանքով տու­ժում է տնտե­սու­թյու­նը: «Դուք հլը մի հատ փոր­ ձեք այդ աղ­մու­կի մեջ ո­րո­շում ըն­դու­նել: Պա­ հի տակ ար­դեն հայ-հա­յա գտնում ես

երկ­նիշ ա­ճի բա­նաձևը, մեկ էլ լսվում ա Վարդ­գես Գաս­պա­րիի ձայ­նը՝ ինչոր մե­կին «խու­լի­գան հան­ցա­գործ» ա ան­վա­նում, ու մեկ  էլ հաս­կա­նում ես, որ մտքիդ թե­լը կորց­րիր: Սենց չի կա­րե­լի»,  – բո­ղո­քում  է  է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րար Տիգ­րան Դավ­թյա­նը: Նոր ո­րոշ­մամբ՝ բո­ղո­քի բո­լոր ակ­ ցիա­նե­րը, ցույ­ցե­րը՝ վեր­տի­կալ, թե հո­րի­զոն­տալ, պետք  է ՀՀ տա­րած­քից դուրս կազ­մա­կերպ­վեն: «Ս­րա­նով որևէ մե­կի սահ­մա­նադ­րա­կան ի­րա­ վունք­նե­րը չենք խախ­տում»,  – բա­ ցատ­րում  է կա­ռա­վա­րու­թյան գլխա­ վոր ի­րա­վա­բան-մեկ­նա­բան Հա­կոբ Դա­կազ­յա­նը՝ հա­վե­լե­լով. «Մենք չենք ա­սում՝ ի­րա­վունք չու­նեք բո­ղո­քե­ լու: Է­ լի բո­ ղո­ քեք, բայց դրա հա­ մար հա­տուկ հատ­կաց­ված տա­րածք­նե­ րում՝ Վ­րաս­տա­նում, Ի­րա­նում: Ար­ կա­ծախն­դիր ցու­ցա­րար­նե­րը կա­րան բո­ղո­քեն Ադր­բե­ջա­նում»: Ցու­ցա­րար­նե­րին նաև ա­ռա­ջար­ կել են բո­ղո­քի ակ­ցիա­ներ անց­կաց­ նել Հա­յաս­տա­նի պատ­մա­կան հո­ղե­ րում, որ­պես­զի հայ­րե­նի­քի հետ կա­ պը չկտրվի: «Ի՞նչ տար­բե­րու­թյուն՝ Երևա­նում բո­ղո­քեն, թե Ա­նիում. պա­ կա՞ս մայ­րա­քա­ղաք  է»,  – «Արմ­Քո­մե­ դի»-ից հե­տաքրքր­վեց Դա­կազ­յա­նը: Ցու­ցա­րար­նե­րը նո­րու­թյունն ըն­դու­ նե­ցին ա­ռանց ոգևո­րու­թյան: «Մեր

բե­րա­նը փա­կե­լու հեր­թա­կան փորձն ա  էս խու­լի­գան, հան­ցա­գործ իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րի կող­մից: Ու ինձ թվու­մ ա  էդ հո­րի­զոն­տալ բո­ղոք­նե­րի կե­տը հա­տուկ իմ դեմ են մտցրել… Ես չեմ պատ­րաստ­վում ա­մե ն ան­գամ Վ­րաս­ տան կամ Թուր­քիա գնալ: Թող խու­ լի­գան ոս­տի­կան­նե­րը գնան»,  – ա­սաց մի ցու­ցա­րար, ով ցան­կա­ցավ ա­նա­ նուն մնալ: «Ե­ թե էս­ քան ցույց չլի­ նի քա­ղա­քում, մենք էլ կսկսենք մեր գոր­ ծով զբաղ­վել՝ հան­ցա­գործ բռնել»,  – կա­տա­կեց ոս­տի­կան­նե­րից մե­կը: Ի­րենց կար­ծի­քը հայտ­նե­ցին նաև ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ փոր­ձա­գետ­նե­րը: «Նախևա­ռաջ սա մեր պաշ­տո­նա­ կան դիր­քո­րո­շու­մը չէ, ոչ  էլ՝ մեր տե­ սա­կե­տը: Պետք չէ սա նաև պի­տա­ կել որ­պես ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ մո­տե­ցում կամ կար­ծիք, ո­րով­հետև տեխ­նի­կա­ պես սա կար­ծիք էլ չէ, այլ պար­զա­ պես ինչ-որ բան, որ ես ձեզ հի­ մա կա­սեմ»,  – զգու­շաց­րեց լրագ­րող­նե­ րին Պեդ­րո Սան­չե­սը: «Մենք զգում ենք, որ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի այս քայ­ լը չա­փից դուրս կտրուկ է, սա­կայն մյուս կող­մից չի ար­գե­լում քա­ղա­ քա­ցի­նե­րին ար­տա­հայ­տել ի­րենց դժգո­հու­թյու­նը: Այդ ո­րո­շու­մը հա­ մա­հունչ  է եվ­րո­պա­կան չա­փա­նիշ­ նե­ րին, բայց շատ ցածր չա­ փա­ նիշ­ նե­րին»,- ասաց նա:  n

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ. |

Օրակարգ | 3

Հա­յաս­տա­նի հետ­քե­րով ՏՏ-ն գե­րա­կա  է նաև Ար­ցա­խի կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մար

Ար­ցախ­յան «ՆՈՒՌ» ծրագիրը են­թադ­րում  է Ար­ ցախի տար­րա­ կան դա­սա­րան­ նե­րի ա­շա­կերտ­ նե­րի՝ XO նոութ­

Հե­տաքրք­րու­թյու­նը նկա­տե­լի  է մի քա­նի հար­թու­թյուն­նե­րում։ Նախ՝ ընդգծ­ված հե­տաքրք­րու­ թյուն են ցու­ցա­բե­րում պե­տա­կան հա­մա­պա­տաս­խան մար­մի ն­նե­րը. ԼՂՀ տն­տե­սա­կան զար­գաց­ման նա­խա­րա­րու­թյան մի շարք գոր­ ծո­ղու­թյուն­ներ խո­սում են կա­ ռա­վա­րու­թյան՝ տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րը զար­գաց­նե­ լու ցան­կու­թյան մա­սին: Այս հար­ ցում պետք է կարևո­ րել տնտե­ սա­կան զար­գաց­ման նա­խա­րար Կա­րեն Ե­սա­յա­նի մո­տե­ցում ­ն ե­ րը, նա­խա­ձեռ­նո­ղա­կա­նու­թյու­նը: Երկ­րորդ՝ ին­տեր­նետ ծա­ռա­յու­ թյուն­նե­րի սա­կագ­նե­րի նվա­զու­ մը, ինչ­պես նաև ա­րա­գու­թյուն­ նե­րի ա­վե­լա­ցու­մը ա­վե­լի ու ա­վե­ լի շատ մարդ­կանց և հատ­կա­պես ե­րի­տա­սարդ­նե­րի դրդում են ակ­ տի­վո­րեն հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ ո­ րո­ նել նաև այս­ տեղ։ Այս եր­ կու­սը վեր­ջերս կարևոր դաշ­նա­ կից ու­նե­ցան՝ ի դեմս ՏՏ ո­լոր­տի հա­յաս­տան­յան տար­բեր կազ­մա­ կեր­պու­թյուն­նե­րի և ն­րանց միա­ վո­րող Ին­ֆոր­մա­ցիոն տե­խնո­լո­ գիա­նե­րի ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի միու­թյան (UITE): UITE-ի նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ նախ 2010թ., ա­պա և 2011թ. հոկ­ տեմ­բե­րին Ս­տե­փա­նա­կեր­տում անց­կաց­վե­ցին տե­ղե­կատ­վա­ կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի ձեռ­նար­ կու­թյուն­նե­րի լի­դեր­նե­րի հան­ դի­պում ­ն եր, ո­րոնց ըն­թաց­քում քննարկ­վե­ցին Ար­ցա­խում ո­լոր­տի զար­գաց­ման խնդիր­նե­րը, հե­ ռան­կար­նե­րը։ Ա­ռա­ջին հան­դիպ­ ման արդ­ յունքը եր­ կար սպա­ սել չտվեց՝ միկ­րոէ­լեկտ­րո­նա­ յին հա­մա­կար­գե­րի նա­խագծ­ման ավ­տո­մա­տաց­մամբ զբաղ­վող հա­յաս­տան­յան «Ինս­տի­գեյթ» ՓԲԸ-ն Ս­տե­փա­նա­կեր­տում թրեյ­ նին­գա­յին կենտ­րոն հիմ ­ն եց՝ Ար­ ցա­խում ա­պա­գա մաս­նաճ­յու­ ղի հա­մար կադ­րեր պատ­րաս­ տե­լու նպա­տա­կով։ Մինչ այդ «Ինս­տի­գեյթ»-ը ու­սում ­ն ա­կան կենտ­րոն և մաս­նաճ­յուղ  էր բա­ ցել Գ­յում­րիում, Ս­տե­փա­նա­կեր­ տին գրե­թե զու­գա­հեռ՝ Վա­նա­ ձո­րում: Ար­դեն 2011թ. մա­յի­սին «Ինս­տի­գեյթ»-ն Ար­ցա­խում հիմ­ նեց դուստր ըն­կե­րու­թյուն՝ «Ինս­ տի­գեյթ սիս­թեմս» ՍՊԸ-ն, ո­րը, հա­մա­ձայն մայր ըն­կե­րու­թյան

«

բուք­նե­րով ա­պա­ հո­վում։

զե­կույ­ցի, գոր­ծու­նեու­թյան հենց ա­մե ­նասկզ­բից հաղ­թա­հա­րել  է ինք­նա­ծախ­սա­ծածկ­ման շե­մը և մ ­ն ում  է շա­հու­թա­բեր ըն­կե­րու­ թյուն: Ըն­կե­րու­թյու­նում աշ­խա­ տում են «Ինս­տի­գեյ­թի» կազ­մա­ կերպ­ած դա­սըն­թաց­նե­րին մաս­ նակ­ցած և հա­վաս­տա­գիր ստա­ ցած ե­րի­տա­սարդ­նե­րը, ո­րոնք

«

ար­գեն­տի­նա­հայ գոր­ծա­րար Է­դո­ւար­դո Էռ­նեկ­յա­նի մի­ջոց­ նե­րով։ Այն են­թադ­րում  է Ար­ ցախ­ի տար­րա­կան դա­սա­րան­ նե­րի ա­շա­կերտ­նե­րի՝ XO նոութ­ բուք­նե­րով ա­պա­հո­վում և հա­ մա­պա­տաս­խան մե­թոդ­նե­րով դա­սա­կազ­մա­կեր­պում։ Չ­նա­յած այս ա­մե ­նին՝ կան լուրջ

Թեև Ար­ցա­խում հար­կա­յին դաշ­տը տո­կո­սադ­րույք­նե­րի մա­սով շա­հե­կա­նո­րեն տար­բեր­վում  է ՀՀ հար­կա­յին մի­ջա­վայ­րից, հար­կա­յին վար­չա­րա­րու­թյու­նը, այ­նո­ւա­մե­ նայ­նիվ, ա­ռանձ­նա­նում  է իր ծան­րութ­յամբ և­ ոչ ճկու­նութ­յամբ

»

հիմ ­ն ա­կա­նում Ար­ցա­խի պե­տա­ կան հա­մալ­սա­րա­նի ֆի­զի­կա­ մա­թե­մա­տի­կա­կան ֆա­կուլ­տե­տի ու­սա­նող­ներ  էին: ԼՂՀ կա­ռա­վա­րու­թյան՝ ո­լոր­ տի ա­ջակ­ցու­թյան կարևո­րա­գույն քայ­լե­րից  է Ս­տե­փա­նա­կեր­տում Տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­ նե­րի կենտ­րո­նի ստեղ­ծու­մը, ին­ չը ին­կու­բա­տո­րի դեր կկա­տա­ րի՝ նո­րաս­տեղծ ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րին հա­մա­պա­տաս­խան գույ­քով և սար­քա­վո­րում ­ն ե­րով հա­գե­ ցած գրա­սեն­յա­կա­յին և այլ տա­ րածք­ներ տրա­մադ­րե­լով։ Ե­ռա­ հարկ շեն­քում ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը գտնվե­լու են միայն ին­կու­բա­ցիոն շրջա­ նում, իսկ այդ փու­ լը հաղ­ թա­հա­րե­լուց հե­տո տե­ղը զի­ջե­լու են մյուս­նե­րին։ Կարևոր քայլ է նաև ԼՂՀ կա­ ռա­վա­րու­թյան՝ 2011թ. մա­յի­սի 31-ին հաս­տատ­ված կա­նո­նա­ կար­գը, ո­րը ֆի­նան­սա­կան և այլ ա­ջակ­ցու­թյուն  է նա­խա­տե­սում տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­ նե­րի ո­լոր­տի կադ­րե­րի ու­սուց­ ման, վե­րա­պատ­րաստ­ման, ցու­ ցա­հան­դես­նե­րի, հա­մա­ժո­ղով ­ն ե­ րի կազ­մա­կերպ­ման հա­մար։ Կա­րե­լի  է ա­վե­լաց­նել նաև «ՆՈւՌ՝ Նոր ու­սում ­ն ա­կան ռազ­ մա­վա­րու­թյուն» ծրա­գի­րը, որն ի­րա­կանաց­նում  է «Ֆ­րութ­ ֆուլ Ար­մե ­նիա» հիմ ­ն ադ­րա­մը՝

»

Խն­դիր­նե­րը նկա­տելն ա­ռա­ջին քայլն է, ո­ րը թույլ կտա մտա­ծել լու­ ծում ­ն ե­ րի ուղ­ղու­թյամբ

խնդիր­ներ, ո­րոնք շատ հա­ճախ չնկա­տե­լու են տրվում։ Խն­դիր­ նե­րի մեծ մա­սը բարձ­րա­ձայն­վել են նաև ՏՀՏ լի­դեր­նե­րի՝ այս հոկ­ տեմ­բե­րի վեր­ջին Ս­տե­փա­նա­կեր­ տում կայացած հան­դիպ­ման ժա­ մա­նակ: Դ­րան­ցից մաս­նա­վո­րա­ պես կա­րե­լի  է ա­ռանձ­նաց­նել. nnԿադ­րե­րի ոչ բա­վա­րար քա­ նակ։ Թեև Ար­ցա­խի կրթու­թյան հա­մա­կար­գի պա­տաս­խա­նա­ տու­նե­րը սի­րում են հան­դի­ պում ­ն ե­րի և կոն­ֆե­րանս­նե­ րի ժամանակ բա­ժա­կա­ճա­ռեր ա­սել ար­ցախ­ցի­նե­րի գե­նե­ տիկ բնա­գի­տա­կան հա­կում ­ն ե­ րի, հա­մա­պա­տաս­խան կրթու­ թյուն ստա­ցած մոտ 700 շրջա­ նա­վարտ­նե­րի մա­սին, միայն «Ինս­տի­գեյ­թի» փոր­ձը ցույց  է տա­ լիս, որ լուրջ խնդիր­ ներ կան մաս­նա­գետ­ներ ներգ­րա­ վե­լու հար­ցում, իսկ նրանց վե­ րա­պատ­րաս­տումն ա­վե­լի եր­ կար է տևում, քան, օ­ րի­ նակ, Գ­յում­րիում և Վա­նա­ձո­րում: Ար­ցա­խի կրթա­կան հա­մա­կար­ գի և մաս­նա­վո­րա­պես՝ Ար­ ցա­խի պե­տա­կան հա­մալ­սա­ րա­նի բաց­թո­ղում ­ն ե­րի թվում նշվում  է կրթա­կան ծրագ­րե­ րի ան­հա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը ար­դի պա­հանջ­նե­րին, դա­սա­ խոս­նե­րի ոչ բա­վա­րար պատ­ րաստ­վա­ծու­թյան մա­կար­դա­ կը, ու­սա­նող­նե­րի բա­ցա­կա­յու­ թյուն­նե­րը և այլն: nnՏն­տե­սու­թյան մեջ տեխ­նո­լո­ գիա­կան լու­ծում ­ն ե­րի բա­ցա­ կա­յու­թյուն: Սա լուրջ խնդիր է ստեղ­ծում ՏՏ ձեռ­նար­կու­թյուն­ նե­րի ար­տադ­րան­քի շու­կա­յի

ա­ռու­մով: Ա­ռա­ջին փու­լում ար­ ցախ­յան ՏՏ ո­լոր­տի ձեռ­նար­ կու­թյուն­նե­րի պատ­վի­րա­տուն պետք  է լի­նի տե­ղա­կան ար­ տադ­րո­ղը: Ար­տա­քին պատ­ վեր­նե­րի հա­մար շատ ա­վե­ լի կա­յա­ցած և  է­ժան աշ­խա­ տուժ ու­նե­ցող ըն­կե­րու­թյուն­ ներ կան, քան Ար­ ցա­ խում ստեղծ­վե­լիք­նե­րը: nnԹեև Ար­ցա­խում հար­կա­յին դաշ­տը տո­կո­սադ­րույք­նե­րի մա­սով շա­հե­կա­նո­րեն տար­ բեր­վում  է ՀՀ հար­կա­յին մի­ջա­ վայ­րից, հար­կա­յին վար­չա­րա­ րու­թյու­նը, այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ,

T I M I N G

F O R

The new Royal Lady Chronograph brings a breath of fresh air and clear blue water. The Royal Lady Chronograph is a timepiece dedicated to all ladies, elegant or spor ty, fighters or businesswomen, and to all of those who simply enjoy

ա­ռանձ­նա­նում  է իր ծան­րու­ թյամբ և ոչ ճկու­նու­թյամբ: Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, Ար­ ցա­խում ըն­դուն­ված չէ բարձ­ րա­ձայ­նել խնդիր­նե­րի մա­սին։ Սա հա­ճախ ըն­կալ­վում  է որ­ պես այս կամ այն գե­ րա­ տես­ չու­թյան ղե­կա­վա­րի դեմ ուղղ­ ված քայլ: Տվ­յալ ղե­ կա­ վարն էլ ա­ մե ն ինչ ա­ նում է՝ ցույց տա­ լու, որ իր գե­րա­տես­չու­թյու­նում ա­մե ն ինչ հրա­շա­լի  է։ Հե­տո, որ­պես կա­նոն, մեջ­տեղ  է բեր­ վում վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը՝ թվեր, ո­րոնց ան­գամ թեթևա­կի, մա­ կե­րե­սա­յին ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյու­ նը վեր  է հա­նում հա­մա­կար­գի ամ­բողջ ֆոր­մա­լիզ­մը: Ֆոր­մա­ լիզ­մից հե­ռա­նա­լը, խնդիր­նե­րը նկա­տելն ա­ռա­ջին քայլն  է, ո­րը թույլ կտա մտա­ծել լու­ծում ­ն ե­րի ուղ­ղու­թյամբ։ Կ­դառ­նա՞ արդ­յոք ՏՏ ո­լոր­տը Ար­ցա­խի տնտե­սու­թյան կարևոր ճյուղ՝ կախ­ված  է ո­լոր­տի հա­ յաս­տան­յան ա­ռաջ­նորդ­նե­րի ստե­փա­նա­կերտ­յան ֆո­րու­մում հնչեց­րած խնդիր­նե­րի ըն­կա­լու­ մից և դ­ րանց լուծ­ ման ուղ­ ղու­ թյամբ պրակ­տիկ քայ­լե­րի ձեռ­ նար­կու­մից։ Հա­ջո­ղու­թյան դեպ­ քում ոչ միայն ՏՏ զար­ գա­ ցած ո­լորտ կու­նե­նանք, այլև բնա­գի­ տա­կան թե­քու­մով բարձ­րա­գույն կրթու­թյան մա­կար­դա­կի աճ:  n Հայկ Խա­նում­յան

C H A M P I O N S fine objec t s . The new Roy al L ad y Chronogr aph invites you on a new, adventure-packed journey. Edox is the official timekeeping partner of Class-1 and the FIA World Rally Championship. Edox – Timing for Champions.

Information & Shops › www.edox.ch

Թեև Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­ թյան կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ին­ ֆոր­մա­ցիոն տեխ­նո­լո­գիա­նե­ րը 2001-ից հայ­տա­րա­րել  է տնտե­սու­թյան գե­րա­կա ճյուղ, 2000-ա­կան­նե­րի ա­ռա­ջին տաս­ նամ­յա­կում այս ուղ­ղու­թյամբ լուրջ քայ­լեր գրե­թե չեն ար­վել, ար­վածն  էլ սահ­մա­նա­փակ­ վել  է նոր­մա­տիվ տա­րա­տե­սակ ակ­տե­րի ըն­դուն­մամբ։ Այ­նո­ւա­ մե­նայ­նիվ, վեր­ջին եր­կու տա­ րում Ար­ցա­խում ան­նա­խա­դեպ հե­տաքրք­րու­թյուն  է նկատ­վում տե­ղե­կատ­վա­կան և բարձր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի նկատ­մամբ:


| № 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ.

4 | Փողեր

Փա­թե­թի ուր­վա­կա­նը Հար­կա­յին փա­թե­թը դեռ ԱԺ չի հա­սել, իսկ ԿԲ-ում սկսել են կան­խա­տե­սել դրա ազ­դե­ցու­թյուն­նե­րը Ազ­գա­յին Ժո­ղո­վի մշտա­կան հանձ­նա­ժո­ղով ­ն ե­րում վաղն ա­վարտ­ վում են 2012թ. պետբ­յու­ջեի նա­խագ­ծի քննար­կում ­ն ե­րը, իսկ պատ­գա­մա­վոր­ներն այդ­պես  էլ չեն տե­սել հար­կա­յին այն փա­թե­ թը, ո­րի մի­ջո­ցով կա­ռա­վա­րու­թյու­նը նա­խա­տե­սում  է ա­պա­հո­վել լրա­ցու­ցիչ ֌101  մլրդ հար­կա­յին մուտ­քե­րի մի մա­սը։ Ու­շագ­րավ  է, որ թեև հար­կա­յին փա­թե­թը հա­վա­նու­թյան  է ար­ժա­նա­ցել կա­ռա­ վա­րու­թյան հոկ­տեմ­բե­րի 14-ի նիս­տին, այն Մե­լիք Ա­դամ­յան 1-ից մինչև Մ.Բաղ­րամ­յան 19 մոտ 3-կիլոմետրանոց տա­րա­ծու­թյու­նը չի կա­րո­ղա­նում հա­տել 25 օր շա­րու­նակ։ Իսկ մինչ փա­թե­թը հա­սա­նե­ լի կլի­նի ընտր­յալ­նե­րին և գոր­ ծա­րար­նե­րին, Կենտ­րո­նա­կան բան­ կը, օ­ րի­ նակ, իր 2011թ. 4-րդ ե­ռամս­յա­կի դրա­մա­վար­կա­ յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ծրագ­ րում ար­դեն ամ­րագ­րում  է, որ 2012-ի հա­մար նա­խա­տես­վող հար­կա­յին փո­փո­խու­թյուն­նե­րի, այդ թվում՝ վար­չա­րա­րու­թյան խստաց­ման մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի

ի­րա­կա­նա­ցու­մը կա­րող  է լրա­ ցու­ցիչ գնա­ճա­յին ճնշում ­ն եր ա­ռա­ջաց­նել: Ըստ այս ծրագ­ րի՝ հա­ մաշ­ խար­հա­յին տնտե­սու­թյան զար­ գա­ցում ­ն ե­րով պայ­մա­նա­վոր­ված հնա­րա­վոր ար­տա­քին ռիս­կե­րը կա­րող են երկ­կող­մա­նի ազ­դե­ցու­ թյուն ու­նե­նալ գնա­ճի հե­տա­գա վար­քագ­ծի վրա։ «Նշ­ված ռիս­կե­ րի հնա­րա­վոր ազ­դե­ցու­թյուն­նե­րի

ամ­փոփ գնա­հա­տա­կան­նե­րը վկա­յում են գնա­ճի՝ կան­խա­տես­ ված կենտ­րո­նա­կան ար­ժե­քի գե­ րա­զանց­ման ռիս­կե­րի գե­րա­կա­ յու­թյան մա­սին: Այս պա­րա­գա­յում 12-ամս­յա գնա­ճը 2011-ի տա­րե­ վեր­ջին, շուրջ 92,2  % հա­վա­նա­ կա­նու­թյամբ, կգտնվի 4-5,5  %-ի մի­ ջա­ կայ­ քում, իսկ 2012 թ. 3-րդ ե­ռամս­յա­կի ա­վար­տին, շուրջ 61  % հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, կգտնվի 3-5,5  %-ի մի­ջա­կայ­քում»,  – կարծում են ԿԲ-ում։ Ե­րեկ Հա­յաս­տա­նի արդ­յու­ նա­բե­րող­նե­րի և գոր­ծա­րար­նե­ րի (գոր­ծա­տու­նե­րի) միու­թյան նա­խա­գահ Ար­սեն Ղա­զար­ յա­նը միու­թյան հա­մա­գու­մա­ րին նույն­պես անդ­րա­դար­ձել  է հար­կա­յին փա­թե­թի թե­մա­յին՝ նշե­լով, թե հար­կա­յին փա­թե­թի

ըն­դու­նումն անհ­րա­ժեշ­տու­ թյուն  է, ե­ թե հարկ­ ման ծան­ րու­թյու­նը հա­վա­սա­րա­պես  է բաշխ­վե­լու բո­լո­րի միջև։ Ն­րա խոս­քով՝ ա­ռա­ջին հեր­թին դրա ազ­դե­ցու­թյունն իր վրա կզգա խո­շոր բիզ­նե­սը, իսկ փոքր և մի­ջին բիզ­նե­սը, որն ա­վե­ լի թույլ  է, բայց սո­ ցիա­ լա­ կան ի­մաս­տով ա­վե­լի կարևոր, պետք  է ա­վե­լի պաշտ­պան­ված լի­նի։ «Փա­թե­թը ազ­դե­ցու­թյուն

«

կու­նե­նա, ե­թե կտրուկ նվա­զեց­ վի ստվե­րը»,  – ա­սել  է Ղա­զար­ յա­նը՝ հա­վե­լե­լով, թե աշ­խար­հի ոչ մի շու­կա­յում էլ բիզ­նես ծա­ վա­լե­լը դյու­րին չէ, Հա­յաս­տա­ նում հեշտ չէ կրկնա­կի, քա­նի որ հայ գոր­ծա­րար­ներն ա­վե­լի ակ­ տիվ են, մրցակ­ցա­յին դաշ­տը՝ թեժ, և հաղ­թա­հար­ման են­թա­ կա բազ­մա­թիվ այլ խնդիր­ներ կան:  n Ռու­բեն Սի­մոն­յան

»

Փա­թե­թը ազ­դե­ցու­թյուն կու­նե­նա, ե­թե կտրուկ նվա­զեց­վի ստվե­րը

Քա­մի ն քիչ  է հե­տաքրք­րում Այ­լընտ­րան­քա­յին է­ներ­գե­տի­կան Հա­յաս­տա­նում միայն փոքր հէ­կե­րի տես­քով  է ‹‹‹ էջ 1 հիդ­րոէ­լեկտ­րա­կա­յան­նե­րի բնա­ պահ­պա­նա­կան և սո­ցիա­լա­կան ազ­դե­ցու­թյու­նը, ա­ջակ­ցել ո­լոր­ տի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի վե­րա­ պատ­րաստ­մա­նը, մշա­կել նմու­ շա­յին ծրա­գիր, ու­սում ­ն ա­սի­րել ի­րա­վա­կան հիմ­քե­րը, վեր հա­նել առ­կա հիմ ­ն ախն­դիր­նե­րը: Ըստ ԵԱՀԿ երևան­յան գրա­սեն­ յա­կի ղե­կա­վա­րի պաշ­տո­նա­կա­ տար Քա­րել Հոֆսթ­րա­յի՝ է­ներ­ գե­տիկ անվ­տան­գու­թյան տե­սա­ կե­տից է­ներ­գե­տիկ աղբ­յուր­նե­րի դի­վեր­սի­ֆի­կա­ցու­մը կարևոր  է։ «Փոքր հէ­կե­րի զար­գա­ցու­մը Հա­ յաս­տա­նի գե­րա­կա­յու­թյուն­նե­ րից է, ո­րին մենք ա­ջակ­ցում ենք։ Եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ տնտե­սա­կան օ­գու­տի և երկ­րի կա­յուն զար­ գաց­ման ե­րաշ­խա­վոր­ման հա­ մար կարևոր է հաշ­վի առ­նել վե­ րա­կանգն­վող է­ներ­գիա­յի աղբ­ յուր­նե­րի օգ­տա­գործ­ման բնա­ պահ­պա­նա­կան և սո­ցիա­լա­կան ներ­գոր­ծու­թյու­նը։ Ծ­րա­գի­րն իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րին կա­ջակ­ցի այս հար­ցում»,  – ա­սել Հոֆսթ­րան։ Ի­հար­կե, է­ներ­գե­տիկ անվ­ տան­գու­թյան տե­սա­կե­տից է­ներ­ գե­տիկ աղբ­յուր­նե­րի դի­վեր­սի­ ֆի­կա­ցու­մը կարևոր  է, բայց անհ­ րա­ժեշտ  է հաշ­վի առ­նել, որ փոքր հէ­կերն ի­րենց  հզո­րու­թյուն­նե­րով եր­բեք չեն կա­րո­ղա­նա փո­խա­րի­ նել ա­տո­մա­կա­յա­ններին և ջէ­կե­ րին։ Այ­սօր Հա­յաս­տա­նում ար­ տադր­ված  է­լեկտ­ր աէ­ն եր­գ իա­ յի մոտ 40 %-ը բա­ժին է ընկ­նում Մե­ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նին, ևս 40  %-ը՝ Երևան­ջէ­կին և Հ­րազ­ դան­ջէ­կին, իսկ մնա­ցած մասն ա­պա­հո­վում են հէ­կե­րը։ Փոքր հէ­կերը ներ­կա­յում ա­պա­հո­վում են պա­հան­ջար­կի մոտ 10  %-ը, իսկ 2015-ին այս ցու­ցա­նի­շը կա­ րող է հաս­նել 15 %-ի։ Ն­ման պայ­ ման­նե­րում, ա­ռանց լուրջ ու­սում­ նա­սի­րու­թյուն­նե­րի, փոքր հէ­կե­ րի կա­ռուց­ման ծրագ­րե­րը կա­րող են ա­վե­լի շատ վնաս­ներ բե­րել,

Լո­ռու մար­զի Պուշ­կի­նի լեռ­նանց­քի հող­մակա­յա­նը՝ 2,6 Մվտ դրված­քա­յին  հզո­րու­թյամբ: Կա­ռուց­վել  է 2005թ. Ի­րա­նի կա­ռա­վա­րութ­յան $3,5 մլն դ­րա­մաշ­նոր­հով։

քան օ­գուտ­ներ։ Ա­ռա­ջին հեր­թին՝ բնա­պահ­պա­նա­կան։ Հա­յաս­տա­նում փոքր հէ­կե­ րի կա­ռու­ցու­մը ֆի­նան­սա­կան ա­ռու­մով քիչ ռե­սուր­սա­տար  է և ներդ­րում ­ն ե­րի վե­րա­դար­ձե­ լիու­թյան գրե­թե զրո­յա­կան ռիս­ կով։ Հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­ նե­րը կար­գա­վո­րող հանձ­նա­ ժո­ղո­վը փոքր հէ­կի շա­հա­գործ­ ման լի­ցեն­զիա տրա­մադ­րե­լու հետ մեկ­տեղ սահ­մա­նում  է նաև ար­տադ­րած  է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­ յի ի­րաց­ման սա­կա­գի­նը (ա­վե­ լի բարձր  է, քան վերջ­ նա­ կան

1 Մվտ հզո­րու­թյամբ հող­մա­կա­յա­նի հա­ մար պա­հանջ­վում  է

$2,5-3 մլն­-ի ներդ­րում

սպա­ռո­ղին ի­րաց­վող  է­լեկտ­ րաէ­ներ­գիա­յի սա­կա­գի­նը). ընդ ո­րում՝ սահ­ման­վում  է այն­պի­ սի սա­կա­գին, ո­րը կա­պա­հով­ վի ներդ­րում ­ն ե­րի վե­րա­դար­ձե­ լիու­թյու­նը 3-5 տար­վա ըն­թաց­ քում։ Հենց սա է պատ­ ճա­ ռը, որ Հա­յաս­տա­նում մեծ թա­փով հէ­ կեր են կա­ ռու­ ցում, իսկ բան­ կե­ րը բա­րե­հո­գա­բար վար­կա­վո­րում են հէ­կե­րի կա­ռուց­ման ծրագ­ րե­րը։ Բա­ցի այդ՝ 1 Մվտ դրված­ քա­յին  հզո­րու­թյան հա­մար պա­ հանջ­վում  է մի­ջի­նը $1-1,2 մլն­-ի ներդ­րում, իսկ կա­ռուց­վող հէ­կե­ րի դրված­քա­յին  հզո­րու­թյուն­նե­ րը չեն գե­րա­զան­ցում 10 Մվտ-ը։

Ջ­րից բա­ցի, քա­մի էլ կա Հա­յաս­տա­նում որ­պես  է­լեկտ­ րաէ­ներ­գիա­յի այ­լընտ­րան­քա­ յին աղբ­յուր դի­տարկ­վում  է հիդ­ րոէ­ներ­գե­տի­կան, այ­նինչ է­ներ­ գե­տիկ լուրջ պո­տեն­ցիալ ու­նի նաև հող­մա­յին է­ներ­գե­տի­կան։ Լա­վա­տե­սա­կան գնա­հա­տա­կան­ նե­րով՝ Հա­յաս­տա­նում հող­մա­յին

է­ներ­գե­տի­կա­յի պո­տեն­ցիա­ լը մինչև 1000 Մվտ է։ Այ­սօր Մե­ ծա­մո­րի ա­տո­մա­կա­յա­նի  հզո­րու­ թյու­ նը 420 Մվտ է, իսկ նոր մի­ ջու­կա­յին է­ներ­գաբ­լո­կի կա­ռուց­ ման դեպ­քում ու­նե­նա­լու  է 1060 Մվտ դրված­քա­յին  հզո­րու­թյուն։ Չ­նա­յած Հա­յաս­տա­նում այ­սօր աշ­խար­հագ­րո­րեն հստակ քար­ տե­զագր­ված  է հող­մա­յին է­ներ­ գե­տի­կա­յի 450 Մվտ պո­տեն­ցիալ, այ­դու­հան­դերձ այս ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­տանք­նե­րը բա­վա­կան դան­դաղ են ըն­թա­նում։ Հան­րա­ պե­տու­թյու­նում գոր­ծում  է միայն մեկ հող­մակա­յան (դրված­քա­ յին  հզո­րու­թյու­նը՝ 2,6 Մվտ) Լո­ ռու մար­զի Պուշ­կի­նի լեռ­նանց­ քում, ո­րը կա­ռուց­վել  է 2005թ. Ի­րա­նի կա­ռա­վա­րու­թյան $3,5  մլն դ­րա­մաշ­նոր­հով։ Հող­մա­յին է­ներ­գե­տի­կա­յի ներդ­րու­մա­յին ցածր գրավ­չու­ թյան պատ­ճառ­նե­րից մե­կը ներդ­ րում ­ն ե­րի ծա­վալն  է։ Հող­մա­կա­ յա­նի 1 Մվտ դրված­քա­յին  հզո­ րու­թյան հա­մար պա­հանջ­վում  է $2,5-3 մլն­-ի ներդ­ րում։ Սա նշա­ նա­կում  է, որ քա­մու է­ներ­գիան

օգ­տա­գոր­ծե­լու հա­մար եր­կու ան­գամ ա­վե­լի շատ ներդ­րում­ ներ  է պա­հանջ­վե­լու, քան հէ­ կե­ րի դեպ­ քում է։ Սա, իր հեր­ թին, կրկնա­պատ­կե­լու  է ներդ­ րում ­ն ե­րի վե­րա­դար­ձե­լիու­թյան ժամ ­կ ե­տը։ Ն­շենք, որ ի­տա­լա­կան Arenergy ըն­կե­րու­թյու­նը դեռևս 2008-ին ծրագ­ րում էր €300 մլն ներդ­ նել Շի­րա­կի մար­զում ընդ­հա­նուր առ­մամբ 200 Մվտ դրված­քա­յին հզո­րու­թյամբ ութ հող­մաէ­լեկտ­ րա­կա­յա­նի կա­ռուց­ման գոր­ծում, բայց աշ­խա­տանք­նե­րը, բա­ցի քա­մու ա­րա­գու­թյան ո­րո­շու­մից, այն կողմ չանցան: Ի տար­բե­րու­թյուն հէ­կե­րի՝ հող­մա­կա­յան­նե­րի բնա­պահ­պա­ նա­կան ազ­դե­ցու­թյուն­նե­րը նվա­ զա­գույն են։ Չ­նա­յած դրան՝ բիզ­ նե­սա­վար­ման կար­ճա­ժամ ­կ ետ տրա­մա­բա­նու­թյու­նը գոր­ծա­րար­ նե­րին դե­պի հէ­կեր  է ուղ­ղում. դրանք ա­վե­լի քիչ ներդ­րու­մա­յին մի­ջոց­ներ են պա­հան­ջում և վե­ րա­դար­ձե­լիու­թյան ա­վե­լի կարճ ժա­մա­նա­կա­հատ­ված։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


№ 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ. |

Փողեր | 5

Ցե­մեն­տը Սո­չի չհա­սավ Իսկ գոր­ծա­րան­նե­րը բաց թո­ղե­ցին ար­դիա­կա­նաց­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նի հույ­սե­րը՝ կապ­ ված 2014թ. Սո­չիի ձ­մե­ռա­յին օ­լիմ­պիա­կան խա­ղե­րի հետ, այդ­պես  էլ չար­դա­րա­ցան։ Չ­ նա­ յած 2008-ից ի վեր բազ­ միցս քննարկ­վել  է Սո­չիի օ­լիմ­ պիա­կան շինհ­րա­պա­րա­կում հայ­կա­կան ցե­մե ն­տի օգ­տա­ գործ­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը՝ պաշ­տո­նա­կան վի­ճա­կագ­րու­ թյունն այլ բան է փաս­ տում՝ հայ­կա­կան ցե­մե ն­տի ար­տադ­ րու­թյունն այդ­պես  էլ «չօգտ­ վեց» Սո­չիից։ Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­ կան ծա­ռա­յու­թյան տվյալ­նե­րի համաձայն՝ Հա­յաս­տա­նում ցե­ մեն­տի ար­տադ­րու­թյու­նը շա­րու­ նա­կա­կան ան­կում է ար­ձա­նագ­ րել։ Այս­ պես, այս տար­ վա հուն­ վար-սեպ­տեմ­բե­րին ար­տադր­ վել է 313 հազ. տոն­ նա ցե­ մե նտ, ին­չը նա­խորդ տար­վա նույն ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծի ցուցանիշին զիջում է 12  %-ով, մինչդեռ 2008թ. նա­խաճգ­նա­ժա­մա­յին ծա­ վալ­նե­րի հա­մե­մատ՝ կրճա­տու­մը գրե­ թե կրկնա­ կի է (2008թ. ինն ա­միս­նե­րին ար­տադր­վել  է 613 հազ. տոն­նա)։ Ար­տադ­րու­թյան կրճատ­ման պատ­ճա­ռը Հա­յաս­տա­նում շի­նո­ լոր­ տի ան­ կումը չէ, այլ՝ հայ­ կա­ կան ցե­մե ն­տի մրցու­նա­կու­թյու­ նը։ Այս­պես, 2008թ. ինն ա­միս­նե­ րին Հա­յաս­տա­նում ար­տադր­ված 613 հազ. տոն­ նա ցե­ մե ն­ տի 349 հազ-ը կամ 57  %-ն ար­ տա­ հան­ վել է։ Սա նշա­նա­կում է, որ ներ­ քին շու­կա­յում ցե­մե ն­տի սպա­ ռու­ մը ե­ ղել է 264 հազ. տոն­ նա։ Այս տար­վա ինն ա­միս­նե­րին ար­ տադր­ված 313 հազ. տոն­նա ցե­ մեն­տից ար­տա­հան­վել  է 74 հազ. տոն­ նան կամ 23  %-ը։ Ներ­ քին շու­կա­յին բա­ժին  է հա­սել 239 հազ. տոն­նա ցե­մե նտ։ Ս­տաց­ վում  է, որ շի­նո­լոր­տում 2009-ից պահ­պան­վող անկ­ման պայ­ման­ նե­րում ցե­մե ն­տի ներ­քին սպա­ ռու­մը 2008թ. հա­մե­մատ նվա­ զել  է ըն­դա­մե ­նը 10  %-ով։ Վեր­ջին այս պնդու­մը, թեև տա­րա­կու­ սան­քի տե­ղիք  է տա­լիս, այ­դու­ հան­դերձ, փաստ­վում  է պաշ­տո­ նա­կան վի­ճա­կագ­րու­թյամբ։ ԱՎԾ տվյալ­ նե­ րը վկայում են, որ 2009-2011 թթ. Հա­ յաս­ տա­ նի ցե­մե ն­տի եր­կու գոր­ծա­րան­ նե­րը («Մի­կա-­ցե­մե նտ», պատ­ կա­նում  է գոր­ծա­րար Մի­խա­ յիլ Բաղ­դա­սա­րո­վին և «Ա­րա­ րատ­ցե­մե նտ», պատ­կա­նում  է գոր­ծա­րար Գա­գիկ Ծա­ռուկ­յա­ նին) կորց­րել են ար­տադ­րան­ քի ի­րաց­ման հիմ ­ն ա­կան շու­ կա­նե­րը, ին­չի հետևանքով ար­ տա­հա­նու­մը կրճատ­վել  է մոտ 5 ան­գամ։ Չի բա­ցառ­վում, որ ար­ տա­հան­ման ծա­վալ­նե­րի կրճա­ տու­մը պայ­մա­նա­վոր­ված  է ե­ղել հիմ ­ն ա­կան շու­կա­նե­րում՝ Վ­րաս­ տա­նում և Ի­րա­նում, շի­նա­րա­ րու­թյան ծա­վալ­նե­րի կրճատ­ մամբ։ Մ­յուս կող­մից՝ ար­տադ­ րու­թյան ար­դիա­կա­նաց­ման ուղ­ ղու­թյամբ ժա­մա­նա­կին լուրջ քայ­լեր չձեռ­նար­կե­լու հետևան­ քով հայ­կա­կան ըն­կե­րու­թյուն­ նե­րը չկա­րո­ղա­ցան նաև լուրջ ներ­կա­յաց­վա­ծու­թյուն ա­պա­հո­ վել Սո­չիի շինհ­րա­պա­րա­կում։

դոլար/դրամ

383.91

1.02 p

0.27%

395 385 375 365 355 09.05

09.08

եվրո/դրամ

526.26

09.11 0.75 q

0.14%

560 540 520 500 480 09.05

09.08

ռուբլի/դրամ

12.67

09.11 0.07 p

0.56%

13,50 12,80 12,10 11,40 09.05

09.08

եվրո/դոլար

1.368

09.11 0.02 q

1.13%

1,51 1,44 1,37

Ցե­մե նտ ար­տադ­րող­նե­րի հե­ռա­տե­սու­թյան պա­կա­սից տու­ժել են ոչ միայն ի­րենք, այլև պետբ­յու­ջեն։

Հայ­կա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի փո­խա­րեն դա հա­ջող­վեց թուր­ քա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րին։ Օ­ րի­ նակ՝ այ­ սօր Free on Board պայ­ման­նե­րով (ի­րաց­նո­ղը հո­ գում  է միայն բե­ռի փո­խադ­րու­մը նա­վա­հան­գիստ և բար­ձու­մը, իսկ գնոր­դը՝ բե­ռի մինչև վերջ­նա­կետ

«

Թեև 2006-ին Ռու­սաս­տա­նը Հա­ յաս­տա­նին վա­ճառ­վող գա­զի 1000 խմ-ի գի­ նը $55-ից բարձ­ րաց­ րեց մինչև $110, ե­ րեք տա­ րի շա­ րու­ նակ այն ոչ մի կերպ չանդ­րա­դարձավ վերջ­նա­կան սպա­ռո­ղի վրա։ Բ­նակ­չու­թյու­ նը ֌84 հազ-ի փո­խա­րեն վճա­

Ար­տադ­րու­թյան կրճատ­ման պատ­ճա­ ռը Հա­յաս­տա­նում շի­նո­լոր­տի ան­կումը չէ, այլ՝ հայ­կա­կան ցե­մեն­տի մրցու­նա­կու­թյու­նը

տե­ղա­փո­խե­լու, ա­պա­հո­վագ­ րու­թյան, բեռ­նա­թափ­ման ծախ­ սե­րը) «Պորտ Կավ­կազ» նա­վա­ հան­գիստ հասց­նե­լու դեպ­քում «Մի­կա-­ցեմենտ»-ի ար­տադ­րած 1 տոն­նա ցե­մե ն­տի գի­նը կազ­ մում է $120-130, այն դեպ­ քում, երբ ռու­սա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րը Սո­չի ցե­մե նտ են մա­տա­կա­ րա­րում 1 տոն­նան $155-ով։ Հա­յաս­տա­նի ցե­մե ն­տի գոր­ ծա­րան­նե­րը ար­տադ­րան­քի թույլ մրցակ­ցու­թյու­նը պայ­մա­նա­վո­ րում են նաև ինք­նար­ժե­քով, ո­րը բարձր  է գա­զի գնե­րի պատ­ճա­ ռով։ Ցե­մե ն­տի ինք­նար­ժե­քի մեջ, ըստ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի տվյալ­նե­ րի,  է­ներ­գա­կիր­նե­րի մաս­նա­բա­ ժի­նը 60-65  %  է։ Ն­շենք, սա­կայն, որ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը բա­վա­րար ժա­մա­նակ ու­նեին վե­րա­զին­ման հա­մար, իսկ վերջ­նա­կան սպա­ ռո­ ղի հա­ մար գա­ զի գնի բարձ­ րա­ցու­մը ոչ մե­կի հա­մար  էր գաղտ­նի չի ե­ղել։ Ցե­մե ն­տի գոր­ծա­րան­ներն ար­դիա­կա­նաց­ման լա­վա­գույն շանսն ու­ նեին 2006-2008 թթ.։

»

րում էր ֌59 հազ. (֌25 հազ. լրավ­ճա­րել  է կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը), իսկ խո­շոր սպա­ռող­նե­րը 1000 խմ-ի հա­մար $153,2-ի փո­ խա­ րեն վճա­ րել են $101 ($52ը կրկին կա­ռա­վա­րու­թյու­նն է սուբ­սի­դա­վո­րել)։ Նման հ��ա­ րա­վո­րու­թյան պայ­ման­նե­րում  էլ ցե­մե նտ ար­տադ­րող­նե­րը շա­ րու­նա­կել են աշ­խա­տել նախ­ կին տեխ­նո­լո­գիա­նե­րով։ Ու

երբ 2009թ. գա­ զի գի­ նը խո­ շոր սպա­ռող­նե­րի հա­մար դար­ձավ $243/1000 խմ, հան­կարծ պարզ­ վեց, որ նախ­կին տեխ­նո­լո­գիա­ նե­րով ար­տադր­ված ցե­մե նտն այլևս մրցու­նակ չէ։ Ցե­մե ն­տի գոր­ծա­րան­նե­րին այ­ սօր չի փրկում նաև ներ­քին շու­ կա­յում ցե­մե ն­տի գնե­րի պար­ բե­րա­կան բարձ­րա­ցու­մը։ Այս­ պես, ե­թե 2008թ. հոկ­տեմ­բե­ րին 50-կիլոգրամանոց ցե­մե ն­տի պարկն ար­ ժեր ֌2,5 հազ., այս տա­ րի այն ար­ դեն ֌3 հազ. էր։ Ընդ ո­րում՝ հե­ռա­տե­սու­թյան պա­ կա­ սից տու­ ժել են ոչ միայն ի­րենք՝ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, այլև պետբ­յու­ջեն։ Այս տար­վա ինն ա­միս­նե­րին ցե­մե ն­տի եր­կու գոր­ ծա­րան­նե­րը, ընդ­հա­նուր առ­ մամբ, վճա­րել են մոտ ֌1,2 մլրդ­ -ի հարկ, ո­րից առ­յու­ծի բա­ժի­նը՝ մոտ 80  %-ը՝ «Ա­րա­րատ­ցե­մե ն­ տը»։ 2008թ. նույն ժա­մա­նա­կա­ հատ­վա­ծի հա­մե­մատ՝ պետբ­յու­ ջեն ցե­մե ն­տի գոր­ծա­րան­նե­րից մոտ ֌400 մլն­-ի քիչ գու­ մար է ստա­ցել։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

1,30 09.05

09.08

WTI Brent

նավթ

09.11

95.69 1.11 q 113.67 1.33 q

1.15% 1.16%

US$/bbl.

125

100

75 09.05 ոսկի

09.08

կբ 100 հհ comex

09.11

1795.0 13.0 p 0.73% 1785.6 13.6 q 0.76%

US$/t oz.

1900

1650

1400 09.05

(comex)

պղինձ

09.08

09.11

7672 115.8 q

1.49%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300 6500 09.05

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

ցորեն

(cbt)

09.08

238.83

09.11 2.57 q

1.07%

US$/tonne

300 260 220 09.05

09.08

09.11

Տվյալները վերցված են 09.11, Երևան, ժ. 16:03 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ.

6 | Մեծ փողեր

BRIC-ը կորց­նո՞ւմ  է մե­նաշ­նոր­հը Զար­գա­ցող տնտե­սու­թյուն­նե­րը նոր դա­սա­կար­գում են պա­հան­ջում

russiantranslations.com.au

Զար­գա­ցող տնտե­սու­թյուն­ նե­րի դա­սա­կար­գու­մը շտապ «թար­մա­ցում»  է պա­հան­ջում, գրում է ի­ տա­ լա­ կան Il Sole 24 Ore պար­բե­րա­կա­նի վեր­լու­ծա­ բան Անդ­րեա Կու­րիա­տը։

Ա­րագ զար­գա­ցող տնտե­սու­թյան «հա­վակ­նորդ­նե­ րի» ցան­կում է նաև Ղա­զախս­ տա­նը։

Զար­գա­ցող տնտե­սու­թյուն­նե­րը միայն BRIC երկր­նե­րը չեն՝ Բ­րա­զի­ լիա, Ռու­սաս­տան, Հնդ­կաս­տան, Չի­նաս­տան։ Քառ­յա­կին պետք  է հա­վե­լել ա­րագ զար­գա­ցող ևս 21 եր­կիր, ո­րոնց ՀՆԱ-ն 2011թ. ա­ճել է մի­ջի­նը 6,2 %-ով և 2012թ. կշա­րու­ նա­ կի ա­ ճել 5,9 %-ով։ Այս ցու­ ցա­ նիշ­նե­րը մոտ չորս ան­գամ գե­րա­ զան­ցում են եվ­րո­գո­տու տնտե­ սա­կան ա­ճի տվյալ­նե­րը։ Նոր՝ ա­րագ զար­գա­ցող տնտե­սու­թյուն­ նե­ րի թվում պետք  է ընդգր­ կել, օ­րի­նակ, Կա­տա­րը, Ղա­զախս­տա­ նը, Վիետ­նա­մը, Նի­գե­րիան, Գա­ նան և Ին­դո­նե­զիան։ Ն­րանք ի վի­ճա­կի են մրցակ­ցել ա­սիա­կան խո­շոր և ա­րագ ա­ճող տնտե­սու­ թյուն­նե­րի հետ։

Այս տվյալ­ն ե­ր ը նե­ր առ­ված են բրի­տ ա­ն ա­կ ան Ernst&Young աու­դ ի­տ ո­ր ա­կ ան ըն­կ ե­ր ու­ թյան Rapid growth markets (Rgm) կան­խ ա­տ ես­մ ան մեջ, ո­ր ում վեր­լուծ­ված են զար­ գա­ց ող երկր­ն ե­ր ում տնտե­ս ու­ թյան զար­գաց­մ ան մի­տ ում ­ն ե­ րը և դ­ր անց հա­ր ա­բ ե­ր ակ­ց ու­ թյու­ն ը զար­գա­ց ած երկր­ն ե­ր ի հետ։ Ի­տ ա­լա­ց ի տնտե­ս ա­գետ Դո­ն ա­տ ո Իա­կ ո­վո­ն են, անդ­ր ա­ դառ­ն ա­լով զար­գա­ց ող տնտե­ սու­թ յուն­ն ե­ր ի ա­ճ ին նպաս­տ ող գոր­ծ ոն­ն ե­ր ին, գրում  է. «Ա­ ճի ա­մ ե­ն ա­բ արձր ցու­ց ա­ն իշ­ ներ ու­ն ե­ց ող երկր­ն ե­ր ի շար­ քում շա­տ ե­ր ը հա­ջ ո­ղու­թ յան են հա­ս ել նավ­թ ի, բնա­կ ան գա­ զի և մե­տ աղ­ն ե­ր ի առ­կ ա­յ ու­ թյան շնոր­ հ իվ։ Վեր­ ջ ին տա­ րի­ն ե­ր ին բնա­կ ան ռե­ս ուրս­ն ե­ րի պա­հ ան­ջ արկն ա­ն ընդ­հ ատ ա­ճ ում  է։ Մ­յ ուս երկր­ն երն այլ գոր­ծ ոն­ն ե­ր ի վրա են հույ­ս ը դնում, ինչ­պ ես օ­ր ի­ն ակ,  է­ժ ան

աշ­խ ա­տ ու­ժ ի, ո­ր ը նպաս­տ ում  է տե­ղա­կ ան տնտե­ս ու­թ յուն­ն ե­ րի մրցու­ն ա­կ ու­թ յան ա­ճ ին և օ­տ ա­ր երկր­յ ա ներդ­ր ում ­ն ե­ր ի ներգ­ր ավ­մ ա­ն ը»։ Ներ­կա­յում զար­գա­ցող 25 երկր­նե­րին բա­ժին  է ընկ­նում օ­տա­րերկր­յա ներդ­րում ­ն ե­րի հա­ մաշ­խար­հա­յին ծա­վա­լի մոտ 50 %-ը։ Ընդ ո­րում՝ ա­ճում է զար­ գա­ցած և զար­գա­ցող պե­տու­ թյուն­նե­րի միջև փոխ­կապ­վա­ծու­ թյու­ նը։ Բա­ ցի այդ՝ վեր­ ջին տա­ րի­նե­րին զար­գա­ցող երկր­նե­րին հա­ջող­վել  է ամ­րապն­դել տե­ղա­ կան շու­կա­նե­րը. այս երկր­նե­րում ար­ձա­նագր­վում  է ներ­քին պա­ հան­ջար­կի աճ։ Ernst&Young-ի գնա­հատ­մամբ՝ մինչև 2020թ. տնտե­ սա­ կան մեծ նե­րուժ ու­նե­ցող երկր­նե­րը կա­ պա­հո­վեն հա­մաշ­խար­հա­յին ՀՆԱ-ի 50  %-ը, նրանց բա­ ժին կընկ­նի հա­մաշ­խար­հա­յին սպառ­ ման 38  %-ը և գ­լո­բալ ար­տա­հան­ ման 46 %-ը։  n

Ա­ռա­ջին տա­սը տա­րին կո­րած  է

Լա­գար­դը՝ հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյան հե­ռան­կար­նե­րի մա­սին

Ինչ­պ ես հա­ղոր­դում  է BBC-ն, ԱՄՀ ղե­կա­վա­րը Պե­կի­նին կոչ  է ա­րել վե­րա­կանգ­նել տնտե­սու­ թյան հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյու­նը։ «Տար­բեր տնտե­սու­թյուն­նե­րի

միջև ա­ճող փոխ­կա­պակց­ վա­ծու­թյան պայ­ման­նե­րում որևէ եր­կիր կամ տա­րա­ծաշր­ ջան միայ­ նակ չի կա­ րող լու­ ծել տնտե­սա­կան ա­ճի խնդիր­ նե­րը։ Մենք զգում ենք, որ ե­թե չսկսենք հա­ մար­ ձակ և միաս­ նա­կան գոր­ծել, ա­պա հա­ մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյու­ նը կհայտն­վի ա­նո­րո­շ ու­թյան, ֆի­նան­սա­կան ան­կա­յու­նու­ թյան և հա­մաշ­խ ար­հա­յին պա­ հան­ջար­կի հնա­րա­վոր անկ­ման փու­լում»,  – ա­սել  է Լա­գար­ դը՝ կարևո­րե­լով ա­ռ ա­վել զար­ գա­ց ած երկր­նե­րի դե­րը և պա­ տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը գլո­բալ տնտե­սու­թյան ամ­րապնդ­ման և դ­րա նկատ­մամբ վստա­հու­ թյան վե­րա­կանգն­ման գոր­ծում։

Զար­գա­ցած երկր­նե­րում առ­կա խնդիր­նե­րի թվում Լա­գար­դը նշել  է գոր­ծազր­կու­թյան բարձր մա­կար­դա­կը և ֆի­նան­սա­կան շու­կա­նե­րի ան­կու­մը։ ԱՄՀ ղե­կա­վարն իր ե­լույ­թում անդ­րա­դար­ձել  է նաև Ա­սիա­ յում տի­րող ի­րա­վի­ճա­կին՝ տա­ րա­ծաշր­ջա­նի պե­տու­թյուն­նե­ րի ղե­կա­վար­նե­րին կոչ ա­նե­լով պատ­րաստ լի­նել տնտե­սա­կան ի­րադ­րու­թյան վատ­թա­րաց­մա­ նը և հա­մա­պա­տաս­խան քայ­լեր ձեռ­նար­կել այն հաղ­թա­հա­րե­լու ուղ­ղու­թյամբ։ Այդ­պի­սի քայ­լե­րի թվում Լա­ գար­ դը կարևոր է հա­ մա­րել հար­կա­յին բե­ռի թեթևա­ ցու­մը, տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ֆի­նան­սա­կան պա­հուստ­նե­ րի ստեղ­ծու­մը և կենտ­րո­նա­կան

բան­կե­րի սվո­փա­յին գոր­ծառ­նու­ թյուն­նե­րի ակ­տի­վա­ցու­մը։ «Ա­սիա­կան պե­տու­թյուն­նե­ րը պետք է պատ­ րաստ լի­ նեն ցան­կա­ցած փո­թո­րի­կի։ Անհ­ րա­ժեշտ  է հա­վա­սա­րակշռ­ված ո­րո­շում ­ն եր ըն­դու­նել՝ տնտե­ սու­թյան գեր­տա­քա­ցու­ մից և ֆի­նան­սա­կան կ ա­յ ո ւ­ն ո ւ­թ յ ա ­ նը սպառ­նա­ ցող ռիս­կե­ րից խու­ ս ա­փ ե­լո ւ համար», – հա­վե­լել  է Լա­գար­դը։  n

blogs.ft.com

Եվ­րո­պա­կան ճգնա­ժամն ա­նո­ րոշ  է դարձ­րել հա­մաշ­խար­հա­ յին տնտե­սու­թյան զար­գաց­ ման հե­ռան­կար­նե­րը։ Ն­ման հայ­տա­րա­րու­թյուն  է ա­րել Ար­ ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­ րա­մի (ԱՄՀ) կա­ռա­վա­րիչ տնօ­ րեն Ք­րիս­տին Լա­գար­դը Պե­կի­ նում ե­րեկ մեկ­նար­կած Մի­ջազ­ գա­յին ֆի­նան­սա­կան ֆո­րու­մի ըն­թաց­քում։ Լա­գար­դի խոս­ քով՝ հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­ սու­թյա­նը սպառ­նում  է «կորց­ ված տաս­նամ­յակ»։

Ա­սիա­կան պե­տու­թյուն­նե­րը պետք  է պատ­րաստ լի­նեն ցան­կա­ցած փո­թո­րի­կի։

Թանկ Kindle-ից ու է­ժան iPad-ից Ա­մե­րիկ­յան Barnes&Noble ըն­ կե­րու­թյու­նը, ո­րին պատ­կա­ նում է ԱՄՆ-ի գրքե­րի ման­րա­ ծախ վա­ճառ­քի խո­շո­րա­գույն ցան­ցե­րից մե­կը, մտա­դիր  է մե­ծաց­նել  է­լեկտ­րո­նա­յին հրա­ տա­րա­կու­թյուն­նե­րի շու­կա­յում իր մաս­նա­բա­ժի­նը, գրում  է ա­ մե­ րիկ­յ ան The Wall Street Journal պար­բե­րա­կա­նը։ Ըն­կե­րու­թյու­նը Nook ռի­դե­րի թո­ ղարկ­ մամբ ար­ դեն լուրջ հա­ ջո­ղու­թյուն­ներ  է ար­ձա­նագ­ րել  է­լեկտ­րո­նա­յին հրա­տա­րա­ կու­թյուն­նե­րի ման­րա­ծախ վա­ ճառք­նե­րում. ԱՄՆ-ում նրան բա­ժին  է ընկ­նում է­լեկտ­րո­նա­ յին գրքե­րի վա­ճառք­նե­րի 27  %-ը։ Ներ­կա­յում Barnes&Noble-ը Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

մտա­դիր է շու­կա­յի նոր խորշ յու­ րաց­ նել և այս նպա­ տա­ կով թո­ ղար­ կել է Nook Tablet պլան­ շե­ տը։ Այն ԱՄՆ-ում $249 կար­ժե­նա։ Այս­պի­սով, Nook Tablet-ը $50-ով թանկ է Amazon-ի Kindle Fire նոր պլան­շե­տից, սա­կայն՝ եր­կու ան­ գամ է­ժան Apple-ի iPad-ից։ Barnes&Noble-ին պլան­շետ­նե­րի շու­կա­յում թեժ մրցակ­ցու­թյուն  է սպաս­վում՝ ռի­դեր­նե­րի շու­կա­յի հա­մե­մատ։ Հատ­կան­շա­կան  է, որ ա­մե­րիկ­յան HP և կա­նա­դա­կան Research In Motion ըն­կե­րու­թյուն­ նե­րին չհա­ջող­վեց պլան­շետ­նե­ րի շու­կա­յում դի­մադ­րել Apple-ի մրցակ­ցու­թյա­նը. նրանց պլան­ շետ­ նե­ րի և iPad-ի միջև գնա­ յին տար­բե­րու­թյունը զգա­լի չէր։ Nook Tablet-ի ան­մի­ջա­կան մրցա­կի­ցը,

Barnes&Noble-ի Nook Tablet-ը եր­ կու ան­գամ  է­ժան կլի­նի iPad-ից։

deadline.com

Barnes&Noble-ը շու­կա­յում նոր խոր­շեր է փնտրում

ա­մե ն դեպ­քում, iPad-ը չէ, ա­վե­լի շուտ՝ Kindle Fire-ը, ո­րի վա­ճառք­ նե­րը կմեկ­նար­կեն հա­ջորդ շա­ բաթ՝ նո­յեմ­բե­րի 15-ից, իսկ գի­նը կկազ­մի $199։ Barnes&Noble-ի գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Ոի­լի­յամ Լին­չի կար­ծի­ քով՝ պլան­շե­տի թո­ղար­կու­մը

կա­վե­լաց­նի ըն­կե­րու­թյան ե­կա­ մուտ­նե­րը, քա­նի որ նոր սար­քա­ վոր­ման վա­ճառք­նե­րին զու­գա­հեռ՝ կմեկ­նար­կեն նաև աք­սե­սո­ւար­նե­ րի և մի շարք այլ ծա­ռա­յու­թյուն­ նե­րի վա­ճառք­նե­րը։ Ն­րա խոս­քով՝ Barnes&Noble-ի հիմ ­ն ա­կան բիզ­նե­ սը խարխս­ված  է  է­լեկնտ­րո­նա­յին

գրքե­ րի վրա, իսկ նոր պլան­ շե­ տում,  է­լեկտ­րո­նա­յին գրքեր ըն­ թեր­ցե­լու հնա­րա­վո­րու­թյա­նը պար­ զա­ պես մի քա­ նի նոր գոր­ ծա­ռույթ­ներ են ա­վե­լաց­վել։ Լին­ չը որ­ պես Kindle Fire-ի նկատ­ մամբ ա­ռա­վե­լու­թյուն  է նշել Nook Tablet-ի ներդր­ված հի­շո­ղու­թյան կրկնա­կի մեծ ծա­վա­լը։ Բա­ցի այդ՝ նոր պլան­շե­տը հնա­րա­վո­րու­ թյուն  է տա­լիս օգ­տա­գոր­ծել նաև հի­շո­ղու­թյան ար­տա­քին կրիչ­ ներ: Մուլ­տի­մե­դիան պլան­շե­տում ա­պա­հո­վե­լու են Neftlix և Hulu Plus հա­վել­ված­նե­րը։ Ա­մե­րիկ­յան Forrester Research կենտ­րո­նի փոր­ձա­գետ­նե­րի կան­ խա­տես­մամբ՝ մինչև 2012թ. հուն­ վար Barnes&Noble-ը կվա­ ճա­ ռի 1,5 մլն Nook Tablet, մինչ­ դեռ Kindle Fire-ի վա­ճառք­նե­րը կրկնա­կի շատ կլի­նեն։  n


№ 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ. |

Աշխարհ | 7

Ին­չը կհաղ­թի Բեռ­լուս­կո­նիին, ե­թե ոչ թույլ եվ­րոն Եր­կա­րակ­յաց վար­չա­պե­տը հա­մա­ձայ­նեց­րել  է հրա­ժա­րա­կա­նի պայ­ման­նե­րը Ի­տա­լիա­յի վար­չա­պետ Սիլ­վիո Բեռ­լուս­կո­նին հրա­ժա­րա­կան կտա։ Այս մա­սին նա տե­ղե­կաց­րել  է երկ­րի նա­խա­գահ Ջոր­ջիո Նա­պո­լի­ տա­նո­յի հետ նա­խօ­րեին տե­ղի ու­նե­ցած հան­դի­պու­մից հե­տո։ Բեռ­ լուս­կո­նին, մյուս կող­մից, ընդգ­ծել  է, որ իշ­խա­նու­թյու­նից կհե­ռա­ նա միայն Ի­տա­լիա­յի խորհր­դա­րա­նում հա­կաճգ­նա­ժա­մա­յին մի­ջո­ ցա­ռում ­ն ե­րի փա­թե­թի հաս­տա­տու­մից հե­տո, ո­րի քվեար­կու­թյու­նը նա­խա­տես­ված  է հա­ջորդ շա­բաթ, հա­ղոր­դում  է Reuters-ը։

moderateman.blogspot.com

Այս փա­թե­թը փո­փո­խու­թյուն­ներ  է նա­խա­տե­սում Ի­տա­լիա­յի աշ­խա­ տան­քա­յին օ­րենսգր­քում, կրճա­ տում պե­տու­թյան սո­ցիա­լա­կան ծախ­սե­րը, սե­փա­կա­նաշ­նոր­հում պե­տա­կան գույ­քը և այլն։ Նա­խօ­րեին Ի­տա­լիա­յի խորհր­դա­րա­նի ստո­րին պա­լա­տը հաս­տա­տել  է 2012թ. բյու­ ջեի ծախ­ սե­րի նա­խա­գի­ծը՝ չնա­ յած 630 պատ­ գա­մ ա­վոր­ն ե­ր ից 321-ը քվեար­ կ ո ւ­թ յ ա­ն ը ներ­կա չի եղել: Թեև Եվ­րո­գո­տու ճգնա­ժա­մի զո­հե­րից ա­մե ­նա­խա­րիզ­մա­տի­կը, թերևս, Բեռ­լուս­կո­նին  է։

ի­րա­վա­կան տե­սանկ­յու­նից Բեռ­ լուս­կո­նին կա­րող  է նաև հ­րա­ժա­ րա­կան չներ­կա­յաց­նել, և ն­րան հրա­ժա­րա­կա­նի կա­րող  է դրդել միայն կա­ռա­վա­րու­թյան անվս­ տա­հու­թյան վո­թու­մը, սա­կայն ներ­կա­յում սա ան­խու­սա­փե­լի  է։ Ն­րա հրա­ժա­րա­կա­նը պա­հան­ ջում են Ի­տա­լիա­յի քա­ղա­քա­կան բո­ լոր ու­ ժե­ րը, այդ թվում՝ Բեռ­ լուս­կո­նիի «Ա­զա­տու­թյան ժո­ղո­ վուրդ» կու­սակ­ցու­թյան մի մա­ սը։ Նոր կա­ռա­վա­րու­թյան ձևա­ վոր­ման շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րի գոր­ծըն­թա­ցը կղե­կա­վա­րի նա­խա­գահ Նա­պո­լի­տա­նոն։ Բեռ­լուս­կո­նիի կար­ծի­քով՝ իր հրա­ժա­րա­կա­նից հե­տո երկ­րում պետք  է նոր ընտ­րու­թյուն­ներ

անց­կաց­նել։ Ընտ­րու­թյուն­նե­րում Ի­տա­լիա­յի ա­ջա­կողմ­յան ու­ժե­րը կգլխա­վո­րի Բեռ­լուս­կո­նիի հնա­ րա­վոր ի­րա­վա­հա­ջոր­դը՝ ար­դա­ րա­դա­տու­թյան նախ­կին նա­խա­ րար և «Ա­զա­տու­թյան ժո­ղովր­ դի» ներ­կա­յիս քար­տու­ղար Ան­ ջե­լի­նո Ալ­ֆա­նոն։ Ն­շենք, որ ներ­կա­յում Ի­տա­ լիա­յի ար­տա­քին պարտ­քը €1,9 տրլն­  է։ Ա­վե­լին՝ այս շա­բաթ Ի­տա­լիա­յի 10-ամ­յա պար­տա­ տոմ­սե­րի ե­կամ­տա­բե­րու­թյու­նը եվ­րո­գո­տու ստեղ­ծու­մից ի վեր ռե­կոր­դա­յին մա­կար­դա­կում  է հայտն­վել՝ 6,73  %։ Գո­յու­թյուն ու­նեն Բեռ­լուս­կո­ նիի հրա­ժա­րա­կա­նի բազ­մա­թիվ պատ­ ճառ­ ներ ևս, գրում է բրի­ տա­ նա­ կան The Daily Telegraph պար­բե­րա­կա­նը։ Ըստ թեր­թի՝ խոսքն այն բազ­ մա­ թիվ սկան­ դալ­նե­րի մա­սին  է, ո­րոնք ու­ղեկ­ ցել են Բեռ­ լուս­ կո­ նիին նրա քա­ ղա­քա­կան եր­կա­րամ­յա կեն­սագ­ րու­թյան ըն­թաց­քում։ Ա­վե­լին՝ ցան­կա­ցած այլ ա­ռաջ­նորդ, նրա

փո­խա­րեն, վա­ղուց հե­ռա­ցած կլի­ներ իշ­խա­նու­թյու­նից։ Պար­ բե­րա­կա­նի բնո­րոշ­մամբ՝ թույլ եվ­րո­յին հա­ջող­վեց ա­նել այն, ին­ չին եր­կար տա­րի­ներ ձգտում  էին Բեռ­լուս­կո­նիի քա­ղա­քա­կան հա­ կա­ռա­կորդ­նե­րը՝ որպես հիմ ­ն ա­ կան զենք օգ­տա­գոր­ծե­լով նրա ան­վան հետ կապ­ված սե­ռա­կան և կո­ռուպ­ցիոն սկան­դալ­նե­րը։ Եվ­րո­գո­տու պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի զոհ դար­ձած քա­ ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րից ա­մե­ նա­խա­րիզ­մա­տի­կը, թերևս, Բեռ­ լուս­կո­նին  է։ Ա­վե­լին՝ ճգնա­ժա­մի ըն­թաց­քում նրան ա­ռա­վել խո­ ցե­լի է դարձ­րել հենց այս հան­ գա­ման­քը, գրում  է ա­մե­րիկ­յան The Wall Street Journal-ը։ Ըստ պար­բե­րա­կա­նի՝ շուրջ քսան տա­րի Ի­տա­լիա­յի քա­ղա­քա­կան կյան­քում գե­րիշ­խող Բեռ­լուս­կո­ նին մշտա­պես հան­դես  է ե­կել ընդ­դեմ բա­րե­փո­խում ­ն ե­րի, ին­չը հնա­րա­վոր կլի­նի ի­րա­կա­նաց­ նել ներ­կա­յում՝ նրա հե­ռա­նա­ լուց հե­տո։  n

Եվ­րոն՝ Մեր­կե­լի հույ­սին

Այժմ, երբ Եվ­րա­միու­թյունն ամ­բողջ ու­ժե­րը նե­տել  է եվ­րո­ յի փրկու­թյա­նը, ա­վե­լի ու ա­վե­ լի են սաստ­կա­նում քննա­դա­ տու­թյուն­նե­րը աշ­խար­հի խո­ շո­րա­գույն տնտե­սու­թյուն­նե­րի քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րի հաս­ցեին։ Գեր­մա­նիա­յի դաշ­ նա­յին կանց­լեր Ան­գե­լա Մեր­ կե­լին, օ­րի­նակ, մե­ղադ­րում են, թե նրան այդ­ պես էլ չհա­ ջող­ վեց շարունակել Հել­ մուտ Քո­ լի՝ ԵՄ հա­յե­ցա­կար­գի զար­գա­ ցու­մը։ Ի­րա­վա­ցի՞ են արդ­յոք քննա­դատ­նե­րը։ Ն­ման հար­ ցադր­մամբ  է հան­դես գա­ լիս ԱՄՆ-ի պաշտ­պա­նու­թյան նախ­կին փոխ­նա­խա­րար, Հար­ վար­դի հա­մալ­սա­րա­նի պրո­ֆե­ սոր Ջո­զեֆ Նա­յը ա­մե­րիկ­յան Project-Syndicate կայ­քում հրա­ պա­րա­կած իր հոդ­վա­ծում։ Է­ֆեկ­տիվ ա­ռաջ­նոր­դը պետք է հա­յե­ցա­կարգ ու­նե­նա։ Սա մեկն  է այն մի­ջոց­նե­րից, որն ա­ռաջ­ նոր­դին թույլ  է տա­լու ընդ­հա­ նուր նպա­տակ­ներ սահ­մա­նել ու հա­մա­տեղ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­ րի գնալ։ Ա­ռանց հա­յե­ցա­կար­ գի ա­ռաջ­նոր­դե­լը դժվար  է։ Սա­ կայն հա­յե­ցա­կար­գե­րի հետ հարկ է զգույշ վար­ վել։ Եր­ բեմն ա­ռաջ­նորդ­նե­րը կար­ծում են, թե հա­յե­ցա­կար­գը կա­րող  է լու­ծել խնդիր­նե­րի մեծ մա­սը։ Սա­կայն սխալ (կամ չա­փա­զանց փա­ռա­ սի­րա­կան) հա­յե­ցա­կար­գը կա­ րող է նաև վնա­սել։ Հա­ջող հա­յե­ցա­կար­գը պետք  է գրա­վիչ լի­նի հա­մա­խոհ­նե­րի և շա­հագր­գիռ տար­բեր շրջա­նակ­ նե­րի հա­մար։ Իսկ կա­յուն լի­նե­լու

no.wikipedia.org

Ինչ­պես  է կանց­լե­րի զգու­շավորու­թյունն ըն­կալ­վում Օվ­կիա­նո­սի մյուս ա­փում

հա­մար հա­ջող հա­յե­ցա­կար­ գը պետք  է արդ­յու­նա­վետ «բու­ ժում» ա­ռա­ջար­կի այն ի­րադ­ րու­թյա­նը, ո­րին բախ­վում  է այս կամ այն խում­բը։ Նախ­քան ար­ ձա­գան­քե­լը ա­ռաջ­նոր­դը պետք  է ճիշտ ըն­կա­լի խնդի­րը։ Ն­պա­ տակ­նե­րի ընտ­րու­թյան և դ­րանց՝ հա­յե­ցա­կար­գի տես­քով ձևա­ կերպ­ման հա­մար, ա­ռաջ­նոր­ դին հար­ կա­ վոր է ոչ միայն աշ­ խա­տան­քի մեջ ներգ­րա­վել կող­ մնա­կից­նե­րին, այլև հաս­կա­նալ սե­փա­կան ո­րո­շում ­ն ե­րի հա­մա­ տեքս­տը։ Ա­ռաջ­նոր­դը պետք  է կա­րո­ղա­նա հստակ գնահատել ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը: Քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի հա­ յե­ցա­կար­գե­րի մա­սին վեր­լու­ ծա­բան­նե­րի դա­տո­ղու­թյուն­նե­ րը հիմն­ վում են նրա վրա, թե որ­քան խե­լամ­տո­րեն  է հա­յե­ցա­ կար­գում հա­ջող­վել հա­վա­սա­ րակշ­ռել ռեա­լիզմն ու ռիս­կը,

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

խնդիր­ներն ու հնա­րա­վո­րու­ թյուն­նե­րը։ Յու­րա­քանչ­յու­րը մե­ կը կա­րող  է ցան­կու­թյուն­նե­րի ցու­ցակ կազ­մել, սա­կայն արդ­ յու­նա­վետ հա­յե­ցա­կար­գը պետք է ո­գեշն­չի և ի­րա­գոր­ծե­լի լի­նի։ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի նախ­կին վար­չա­պետ Թո­նի Բ­լեե­րի քննա­ դատ­նե­րը, օ­րի­նակ, խոս­տո­վա­ նում  էին, որ հա­յե­ցա­կար­գեր ձևա­կեր­պե­լու կա­րո­ղու­թյու­նը նրա ա­մե ­նաու­ժեղ կող­մե­րից  էր, թեև, որ­պես ա­ռաջ­նորդ, Բ­լեե­ րին ման­րա­մաս­ներն այդ­քան  էլ չէին հե­ տաքրք­ րում։ ԱՄՆ-ի 20րդ դա­րի եր­կու նա­խա­գահ­ներ՝ Վուդ­ րո Վիլ­ սոնն ու Ջորջ Բուշ Կրտ­սե­րը հիա­նա­լիո­րեն կա­ րո­ղա­նում  էին ար­տա­քին քա­ ղա­քա­կա­նու­թյան փա­ռա­սի­րա­ կան հա­յե­ցա­կար­գեր ա­ռաջ քա­ շել, սա­կայն ոչ մի կերպ չէին կա­ րո­ղա­նում հա­ջող «խմբագ­րել» դրանք, երբ ի­րա­կա­նաց­ման ըն­ թաց­քում դժվա­րու­թյուն­նե­րի  էին բախ­վում։ Ն­րանք եր­կուսն  էլ

Մեր­կե­լը զգույշ  է գոր­ծում՝ փոր­ձե­ լով փրկել եվ­րոն։

պայ­քա­րում  էին հա­նուն ժո­ ղովր­դա­վա­րու­թյան և դա անում էին այն­պես, որ ժո­ղովր­դա­վա­ րու­թյու­նը հա­կա­սա­կան ար­ձա­ գանք­ներ  էր ա­ռա­ջաց­նում։ Եր­բեմն ա­ռաջ­նորդ­նե­րը պետք  է ընդ­լայ­նեն ռեա­լիզ­ մի սահ­ման­նե­րը՝ հա­մա­խոհ­նե­ րին ո­գեշն­չե­լու և լ­րա­ցու­ցիչ ազ­ դակ­ներ ստա­նա­լու հա­մար։ Սա­ կայն ա­ռանց հա­մա­տեքս­տի ըն­ կալ­ման վրա հիմն­վող ո­րո­շա­կի զգու­շու­թյան՝ հա­յե­ցա­կար­գե­րը դառ­նում են վիթ­խա­րի՝ քայ­քա­յե­ լով հենց այն ար­ժեք­նե­րը, ո­րոնց պաշտ­պա­նու­թյանն ուղղ­ված են։

«

Մեր­կե­լը զգույշ  է գոր­ծում՝ փոր­ձե­լով փրկել եվ­րոն, ինչ­ պես ժա­մա­նա­կին Ֆ­րանկ­լին Ռուզ­վել­տը, ով նույն­պես շատ զգույշ էր, երբ փոր­ձում էր ա­մե­ րիկ­յան հա­սա­րա­կու­թյա­նը հա­ մո­զել, թե անհ­րա­ժեշտ  է հրա­ ժար­վել ի­զոլ­յա­ցիո­նիզ­մից։ Մեր­ կե­լը բախ­վեց հա­սա­րա­կա­կան թե­րա­հա­վա­տու­թյան պատ­նե­ շին, երբ գեր­մա­նա­կան փո­ղե­ րը սկսեց հու­նա­կան տնտե­սու­ թյան փրկու­թյանն ուղ­ղել։ Ն­րա այս ո­րո­շու­մը մաս­նա­տեց իշ­ խող կոա­լի­ցիան և ընտ­րու­թյուն­ նե­րում կու­սակ­ցու­թյան պար­ տու­թյան պատ­ճառ դար­ձավ։ Ե­թե Մեր­կելն ա­ռա­վել վճռա­ կան գոր­ ծեր, կա­ րող էր և ա­ վե­ լի մեծ ա­ջակ­ցու­թյուն կորց­նել, սա­կայն այն գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­ րը, ո­րոնց հետ կանց­լե­րը հա­մա­ ձայ­նեց, բա­վա­րար չե­ղան շու­ կա­նե­րին հագս­տաց­նե­լու հա­ մար։ Հոկ­տեմ­բե­րի վեր­ջին նա, ի վեր­ջո, ձևա­կեր­պեց ԵՄ ա­պա­ գա­յի հա­յե­ցա­կար­գը ու Բուն­դես­ տա­գին հա­մո­զեց հա­վա­նու­թյուն տալ եվ­րո­յի փրկու­թյան հա­մա­ լիր մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րին։ Արդյո՞ք Մեր­կե­լը չա­փա­զանց զգույշ էր, և կլի­ նի՞ արդ­ յոք նրա հա­յե­ցա­կար­գը հա­մո­զիչ՝ պարզ կդառ­նա ար­դեն ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րին։  n

Գեր­մա­նիա­յի կանց­լեր Ան­գե­լա Մեր­ կե­լին, օ­րի­նակ, մե­ղադ­րում են, թե նրան այդ­պես  էլ չհա­ջող­վեց շարունակել Հել­մուտ Քո­լի՝ ԵՄ հա­յե­ցա­կար­գի զար­գա­ցու­մը

»


| № 37, հինգշաբթի, նոյեմբերի 10, 2011 թ.

8 | Մշակույթ

Ցավն ու գե­ղեց­կու­թյու­նը, որ ժո­ղո­վուրդ­ներ են կա­պում Կամ կի­նոար­տադ­րու­թյուն, ո­րը մշտա­պես ա­ռանձ­նա­ցել  է կի­նո­յի աշ­խար­հում Նա­խօրեին՝ ե­րե­կո­յան, «Մոսկ­ վա» կի­նո­թատ­րո­նում «Այ­կի» ֆիլ­մի ցու­ցադ­րու­թյամբ մեկ­ նար­կեց Ճա­պո­նա­կան ֆիլ­ մե­րի փա­ռա­տո­նը: Փա­ռա­տո­ նի նա­խա­ձեռ­նո­ղը Հա­յաս­ տա­նում Ճա­պո­նիա­յի դես­պա­ նա­տունն  է, ո­րը երևան­յան հան­դի­սա­տե­սին ներ­կա­յաց­նե­ լու է հինգ ֆիլմ: Փա­ռա­տո­նում նե­րառ­ված են Ճա­ պո­նիա­յի Ոս­կե դա­րաշր­ջա­նի (50-ա­կան­նե­րի) և ժա­մա­նա­կա­ կից ֆիլ­մեր, ընդ ո­րում՝ թե՛ փա­ ռա­տո­նա­յին, թե՛ դրա­մարկ­ղա­յին կի­նո­յի նմուշ­ներ: Ներ­կա­յաց­ված են մի շարք հե­ղի­նա­կա­վոր կի­ նո­ռե­ժի­սոր­ներ՝ Դայս­կե Տեն­գա­ նը, Կոն Ի­տի­կա­վան, Տե­ցո­ւո Սի­ նա­հա­րան, Կա­ձու­յու­կի Ի­ձու­ցուն և Կի­տի­տա­րո Նե­գի­սին: Փա­ռա­տո­նի բաց­ման հան­դի­ սա­վոր ա­րա­րո­ղու­թյան ժա­մա­ նակ Հա­յաս­տա­նում Ճա­պո­նիա­յի

ար­տա­կարգ և լիա­զոր դես­պան Տի­կա­խի­տո Խա­րա­դան ա­սաց, որ վեր­ջին ան­գամ ե­րե­սուն տա­ րի ա­ռաջ  է ե­ղել Հա­յաս­տա­նում, և կր­ կին ցնցված է եր­ կու երկր­ ներն ի­րար կա­պող ըն­դհան­րու­ թյուն­նե­րից: «Հա­յաս­տանին և Ճա­պո­նիային կա­պում են դա­րա­ վոր պատ­մու­թյունը և մշա­կույ­ թը, չքնաղ բնու­թյունն ու անց­յա­ լի ըն­դա­նուր ցավը», – ա­սաց նա։ Ճա­պո­նա­կան կի­նոար­տադ­րու­ թյու­նը մշտա­պես ա­ռանձ­նա­ցել  է կի­նո­յի աշ­խար­հում: Եր­կար տա­ րի­ներ այն զար­գա­ցել  է ինք­նամ­ փոփ պայ­ման­նե­րում: Չ­նա­յած շա­տե­րին հա­ճախ ան­հաս­կա­նա­ լի  է ճա­պո­նա­կան կի­նո­յի մի­նի­ մա­լիս­տիկ  էս­թե­տի­կան և ար­ժե­ հա­մա­կար­գը, այնուամենայնիվ անհ­նար  է ան­տար­բեր մնալ այս ժո­ղովր­դի ու­րույն աշ­խար­հըն­ կալ­ման հանդեպ: «Այ­կի»-ի ռե­ժի­սոր և սցե­նա­ րիստ Դայս­կե Տեն­գա­նը լե­գեն­դար

«Այ­կի» ֆիլ­մի ցու­ ցադ­րու­թյու­նից ա­ռաջ Հա­յաս­տա­ նի այ­կի­դո­յի ֆե­ դե­րա­ցիա­յի մար­ տիկ­նե­րը ցու­ցադ­ րե­ցին «Այ­կի՝ ներ­ դաշ­նակ աշ­ խարհ» պեր­ֆոր­ ման­սը:

Ի­մա­մու­ռա­յի որ­դին  է: Ն­րա ստեղ­ծած ֆիլ­մը վեհ պատ­մու­ թյուն  է հնա­գույն մար­տար­վես­ տի՝ այ­կի­դո­յի մի­ջո­ցով մար­դու կամ­քի և հո­գու վե­րածնն­դի մա­ սին: Ֆիլ­մի հիմ­քում բազ­միցս  էկ­ րա­նա­վոր­ված ի­րա­կան պատ­մու­ թյուն  է այ­կի­դո­յի դա­նիա­ցի վար­ պե­տ Օ­լե Յեն­սե­նի մա­սին, որը 16

տա­րե­կա­նից գամ­ված  է ան­վա­ սայ­լա­կին: Ն­րան մարմ ­ն ա­վո­րող հե­րո­սը՝ Տայ­տին, հան­դի­պում  է մար­զիչ Հի­րաի­սիին, որը ե­րի­ տա­սար­դին կարևո­րա­գույն մի միտք  է ներշն­չում՝ քո ան­վա­սայ­ լա­կը քո մարմ ­ն ի մի մասն է: Չ­նա­ յած դրա­մա­տի­կա­կան սյու­ժեին՝ ֆիլ­մը լու­սա­վոր  է և ու­րախ:

Ֆիլ­մի ցու­ցադ­րու­թյու­նից ա­ռաջ Հա­յաս­տա­նի այ­կի­դո­յի «Այ­կի կայ» ֆե­դե­րա­ցիա­յի մար­տիկ­նե­ րը ցու­ցադ­րե­ցին «Այ­կի՝ ներ­դաշ­ նակ աշ­խարհ» պեր­ֆոր­ման­սը: Փա­ռա­տո­նի կազ­մա­կերպ­ մանն ա­ջակ­ցել  է Հայ-­ճա­պո­նա­ կան «Հի­կա­րի» գի­տակր­թամ­շա­ կու­թա­յին կենտ­րո­նը, ո­րի սա­ նե­րը բաց­ման ա­րա­րո­ղու­թյա­ նը ներ­կա­յաց­րին ճա­պո­նա­կան միջ­նա­դար­յան պոե­զիա­յի՝ հայ­ կու­նե­րի հի­ման վրա ստեղ­ծած «Գա­ րուն, ամառ, ա­ շուն, ձմեռ» բե­մա­կա­նա­ցու­մը: Երևան­յան ցու­ցադ­րու­թյան վեր­ջին օ­րը՝ այ­սօր, կներ­կա­ յաց­վեն «Պատ­տի­գի՝ հար­ված գլխով» մե­լոդ­րա­ման և «Ի՞նչ  է բե­րում ձյու­նը» ֆիլ­մե­րը: Եզ­րա­ փա­կող ցու­ցադ­րու­թյուն­նե­րը կկա­յա­նան նո­յեմ­բե­րի 11-ին և 12ին Գ­յում­րիի «Հոկ­տեմ­բեր» կի­նո­ թատ­րո­նում:  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Սպորտ

Հե­նա­կե­տա­յի՞ն, թե՞ են­թա­հար­ձակ­վող

Խա­ղում Հեն­րիխ Մ­խի­թար­յանն ան­սահ­մա­նա­փակ լի­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն  է փնտրում Հայ ֆուտ­բո­լա­սեր­նե­րից շա­տե­ րը մշտա­ պես դժգո­ հում են, թե Հեն­րիխ Մ­խի­թար­յա­նը Դո­նեց­ կի «Շախտ­յո­րում» չի կա­րո­ղա­ նում ցու­ցադ­րել այն ֆուտ­բո­լը, ինչ Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին հա­ վա­քա­կա­նում: Սա փոր­ձում են բա­ցատ­րել այն հանգամանքով, թե ա­կում­բում Մ­խի­թար­յա­նը ստիպ­ված  է ի­րա­կա­նաց­նել նաև պաշտ­պա­նա­կան ֆունկ­ցիա­ներ՝ խա­ղա­լով հե­նա­կե­տա­յին կի­սա­ պաշտ­պա­նի դիր­քում: Փոր­ձենք հաս­կա­նալ իս­կա­ կան հե­նա­կե­տա­յի­նին բնո­ րոշ խա­ղա­յին հատ­կա­նիշ­նե­ րը, նրա պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­ րը, և արդ­ յոք ճի՞շտ է վար­ վում Միր­չա Լու­չես­կուն՝ Մ­խի­թար­յա­ նին ա­ռա­ջար­կե­լով հե­նա­կե­տա­ յին կի­սա­պաշտ­պա­նի դիր­քը:

Հե­նա­կե­տա­յի­նը պետք  է կա­րո­ղա­նա ա­մուր կանգ­նել ոտ­ քե­րի վրա Լավ կոոր­դի­նա­ցիա, ճկու­նու­ թյուն և մրցակ­ցի գրոհ­նե­րին հմտո­րեն դի­մա­կա­յել հնա­րա­ վոր է միայն այն դեպ­ քում, երբ ֆուտ­բո­լիս­տը կա­րո­ղա­նում  է ա­մուր կանգ­նել ոտ­քե­րի վրա: Հենց այդ պատ­ճա­ռով  էլ լա­վա­ գույն հե­նա­կե­տա­յին­նե­րը ցած­ րա­հա­սակ և ամ­րա­կազմ խա­ղա­ ցող­ներ են: Բ­նա­կա­նա­բար, լի­նում են նաև բա­ցա­ռու­թյուն­ներ, բայց հե­նա­կե­տա­յին­նե­րի մեծ մա­սի մի­ ջին հա­սա­կը չի գերազանցում 170 սմ­-ը: Մ­խի­թար­յա­նը շատ ա­վե­լի բարձ­րա­հա­սակ  է և այս ա­ռու­մով՝ ոչ նպաս­տա­վոր ի­րա­վի­ճա­կում։

Հե­նա­կե­տա­յինը պետք  է կա­րո­ղա­նա «կար­դալ խա­ղը» Հե­նա­կե­տա­յինն ա­ռա­վել, քան մեկ այլ խա­ ղա­ ցող, պետք է կա­ րո­ղա­նա կռա­հել, թե որ ուղ­ղու­ թյամբ  է ըն­թա­նում խա­ղը, ինչ­ պես  է զար­գա­նա­լու գրո­հը, ում  է նա­խա­տես­ված փո­խան­ցու­մը և որ­ տեղ կանգ­նել, որ­պես­զի հնա­րա­ վոր լի­նի չե­զո­քաց­նել գրո­հը՝ խլե­ լով գնդա­կը: Մ­խի­թար­յա­նը, ի­հար­ կե, խե­լա­ցի և նույ­նիսկ ին­տե­լեկ­ տո­ւալ ֆուտ­բո­լիստ է և շատ լավ է կար­դում խա­ղը, բայց գնդակ խլե­ լը նրա ու­ժեղ կող­մե­րից չէ:

Հե­նա­կե­տա­յի­ նը պետք է կա­րո­ ղա­նա հրա­շա­լի եր­ կար փո­խան­ցում ­ն եր կա­տա­րել Ե­թե թի­մում կա հե­նա­կե­տա­ յին, ո­րը ոչ միայն կա­րո­ղա­նում  է կար­դալ խա­ղը, գնդակ խլել, այլև միան­գա­մից շա­րու­նա­կել գրո­հը հիա­նա­լի եր­կար փո­խան­ցու­մով, ա­պա այդ թի­մին կանգ­նեց­նելն այդ­քան  էլ հեշտ չէ։ Հե­ռա­հար փո­խանց­ման ամ­բողջ գրավ­չու­ թյունն այն է, որ քա­նի դեռ հար­ ձակ­վող թի­մը դեմ­քով դե­պի մրցակ­ ցի դար­ պասն է ու դեռ չի հասց­րել շրջվել, հե­նա­կե­տա­յի­նը մեկ փո­խանց­մամբ ար­դեն վտան­ գա­վոր պահ  է ստեղ­ծում հա­կա­ ռա­կոր­դի դար­պա­սի մոտ: Մ­խի­ թար­յա­նը, ի­հար­կե, տի­րա­պե­ տում  է հիա­նա­լի փո­խան­ցում ­ն ե­ րի, սա­կայն «Շախտ­յո­րի» խա­ղը կա­ռուց­ված  է այն­պես, որ գրոհը

«Շախտ­յո­րում» Հեն­րիխ Մ­խի­ թար­յա­նը չի խա­ ղում այն­պես, ինչ­ պես Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նում։

սկսե­լուն պես հե­նա­կե­տա­յի­նը գնդակն ու­ղար­կում  է եզ­րե­րից մե­կը, ուս­տի եր­կար փո­խանց­ման տի­րա­պե­տե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­ թյու­նը գրե­թե վե­րա­նում  է:

Ա­մե ­նա­հայտ­նի հե­նա­ կե­տա­յին­նե­րը հիմ­ նա­կա­նում չեն տի­ րա­պե­տում լավ հար­ված­նե­րի Չ­նա­յած հե­նա­կե­տա­յի­նի պար­ տա­կա­նու­թյուն­նե­րը են­թադ­րում են նաև ա­ռա­ջի­նը հաս­նել սե­փա­ կան գրո­հի ժա­մա­նակ հետ ե­կած գնդակ­նե­րին և եզ­րա­փա­կել գրո­ հը հար­վա­ծով, այնուամենայնիվ, ա­մե­նա­հայտ­նի հե­նա­կե­տա­յին­նե­ րը՝ Մա­կե­լե­լեն, Գա­տու­զոն և այլք,

եր­բեք չեն տի­րա­պե­տել լավ հար­ ված­նե­րի: Այս հատ­կա­նի­շով  էլ Մ­խի­թար­յա­նը տար­բեր­վում  է հե­ նա­կե­տա­յին­նե­րի մեծ մասից, քա­ նի որ տի­րա­պե­տում  է շատ ու­ժեղ և դի­պուկ հար­ված­նե­րի:

Իս­կա­կան հե­նա­կե­ տա­յի­նը պետք  է լի­նի ոչ շատ ա­րագ, բայց դի­մաց­կուն Ա­րագ խա­ղը շատ հա­ճախ կա­ րող  է նույ­նիսկ խան­գա­րել հե­ նա­կե­տա­յի­նին: Ե­թե ֆուտ­բո­ լիստն ա­ րագ  է, նա ձգտում  է օգ­տա­գոր­ծել իր ա­րա­գու­թյու­նը հար­ձակ­ման մեջ: Նա կա՛մ հար­ ձակ­վող  է, կա՛մ եզ­րա­յին կի­սա­ պաշտ­պան. նրան հե­նա­կե­տա­յին գո­տում խա­ղը չի գրա­վե­լու: Այլ

կերպ ա­սած, ե­թե ֆուտ­բո­լիստն ա­րագ  է, նա ա­նընդ­հատ տա­րա­ ծու­թյուն  է փնտրե­լու՝ վա­զե­լու, այլ ոչ թե փոքր տա­րածք՝ դրան կառ­չած մնա­լու հա­մար: Բա­ցի այդ՝ ա­րա­գու­թյու­նը հա­ կա­սում է հե­նա­կե­տա­յի­նի հա­մար կարևոր եր­կու հատ­կա­նիշ­նե­րին: Ա­րագ խա­ղա­ցող­նե­րը հիմ ­ն ա­կա­ նում թեթև են և հազ­ վա­ դեպ են ա­մուր կանգ­նում ոտ­քե­րի վրա: Հե­նա­կե­տա­յի­նը պետք  է կանգ­նի պա­ տի պես, իսկ ե­ թե նա ա­ րա­ գա­վազ է, նրան շատ հեշտ կլի­ նի գցել: Այս­պի­սով, ե­թե մինչև վեր­ջին կե­տը դեռևս կաս­կած­ներ կա­յին, թե Մ­խի­թար­յա­նը չպետք  է խա­ ղա հե­նա­կե­տա­յի­նի դիր­քում, ա­պա այժմ դրանք վերջ­նա­կա­ նա­ պես հօդս են ցնդում։ Մ­ խի­ թար­յա­նը ա­րագ ֆուտ­բո­լիստ  է, ո­րը գրե­թե միշտ հար­ձակ­մանն ա­վե­լի մոտ  է խա­ղա­ցել։ Նա ա­նընդ­հատ տա­րա­ծու­թյուն  է փնտրում և չի գտնում, ա­ հա թե որ­տե­ղից են ան­հար­մա­րու­ թյան զգա­ցումը և հա­ճա­խա­ կի անս­պա­սե­լի սխալ­նե­րը փո­ խան­ ցում ­ների ժամանակ: Փոր­ ձը ցույց է տա­լիս, որ Մ­խի­թար­ յա­նը կա­րո­ղա­նում  է խա­ղա­յին իր լա­վա­գույն հատ­կա­նիշ­նե­րը դրսևո­րել միայն այն խա­ղե­րում, երբ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րում ան­ սահ­մա­նա­փակ լի­նե­լու հնա­րա­ վո­րու­թյուն է ստա­նում: Հետևա­ բար՝ գո­ նե այս պա­ հին եզ­ րա­ կա­ցու­թյու­նը միակն  է՝ Մ­խի­ թար­յա­նը պետք  է հար­ձակ­մանն ա­վե­լի մոտ խա­ղա՝ թի­մի ն ա­ռա­ վե­լա­գույն օ­գուտ բե­րե­լու հա­ մար։  n Հայկ Կա­րա­պետ­յան


Orakarg Business Daily