Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ., www.orakarg.am

Կա­մա­վոր թո­շակ­նե­րը տե­ղից չեն շարժ­վում Կեն­սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­գում ա­մե ն ինչ պարզ կլի­նի 30 տա­րի անց

Մա­րա­թոն­յան գա­գա­ թա­ժո­ղով

Բա­նա­կը պետք է բաց լի­նի հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար

Եվ­րո­պան «հստակ և հա­վակ­նոտ» պա­տաս­խան­ներ  է գտել

Հարցազրույց Սուրեն Մանուկյանի հետ

էջ 6 ›››

էջ 4 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Նվարդ Մանասյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Եվս մեկ մե­նա­տեր

Վարք նժդե­հի Սողոմոն Փափազյան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Պայ­մա­նա­գի­րն ամ­րագ­րե­լու  է խա­ղի կա­նոն­ նե­րը ԱՊՀ տա­ րած­քում Հարցազրույց Գա­գիկ Քո­չար­յա­նի հետ էջ 5 ›››

Google-ն ա­խոր­ժա­կից չի բո­ղո­քում

Ա­նօ­դա­չու ու ան­պետք

Նա­խա­գա­հա­կան դրա­մա­հա­վա­քի մրցա­վազք Օ­բա­մա­յի վար­կա­նի­շը միայն սև փիա­րը կփրկի

էջ 7 ›››

Հայտ­նի են «Ոս­կե գնդակ»-ի հա­վակ­նորդ­նե­րը էջ 8 ›››

Նոր քի­միա­կան լվացք «Նաի­րիտ»-ի Հա­կաճգ­նա­ժա­մա­յին փո­ղե­րը կփրկեն Միջ­պե­տա­կան բան­կին

Ո­րո­նո­ղա­կան հսկան կլա­նում ­ն ե­րի նոր ռե­կորդ  է սահ­մա­նել էջ 6 ›››

Երբ մեկ­տեղ­վում են ռու­սա­կան շա­հերն ու հայ­կա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը էջ 7 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

PanARMENIAN

Տիգ­րան Սարգս­յա­նը ոչ միայն կու­սակ­ցա­կան շի­նա­ րա­րու­թյու­նում, այլև վար­չա­պե­տի իր գոր­ծա­ռույթ­նե­ րում  է կու­սակ­ցա­կա­նի կրծքան­շա­նով։ Հա­յաս­տա­նի զի­նան­շա­նը կամ դրոշը ա­վե­լի պատ­շաճ կլի­ներ։ n

Տե՛ս խմբագ­րա­կա­նը` էջ 2:

Օրվա

Հա­յաս­տա­նի քի­միա­ կան հսկա «Նաի­ րիտ»-ը ԵվրԱզԷՍ-ի հա­կաճգ­ նա­ժա­մա­յին ֆոն­դից հնարավոր է՝ վար­կա­յին մի­ջոց­ներ ստանա, ո­րոնք կա­ րող են ուղղ­ վել ոչ թե գոր­ծա­րա­նի ար­դիա­կա­ նաց­մա­նը, այլ կու­տակ­ ված պար­տա­վո­րու­թյուն­ նե­րի մար­մա­նը։ Բայց մինչ կհատ­կաց­վեն վար­ կա­յին մի­ջոց­նե­րը, հսկան

վարքագիծ

ու­շադ­րու­թյու­նը։ Հա­մար­ ժեք կարևո­րու­թյան խնդիր­ նե­րի դեպ­քում վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նը, որ­պես կա­նոն, բա­վա­կան ծա­վա­ լուն պար­զա­բա­նում ­ն եր  էր տա­լիս։ Կա­ռա­վա­րու­թյան ե­րեկ­վա նիս­տը բա­ցա­ռու­ թյուն  էր։ Ֆի­նանս­նե­րի նա­ խա­րար Վա­չե Գաբ­րիել­յա­ նը, որը ներ­կա­յաց­նում  էր հար­կա­յին փո­փո­խու­թյուն­ նե­րի փա­թե­թը, նույն­պես սա­կա­վա­խոս  էր։ Նա­խա­ րա­րը սահ­մա­նա­փակ­վեց միայն փո­փո­խու­թյուն­նե­րի ուղ­ղու­թյուն­նե­րի քա­նա­կը նշե­լով՝ թվով ե­րե­քը, խո­սեց

Ռու­սա­կան «Իզ­վես­տիա» պար­բե­րա­կա­նը, վկա­յա­կո­ չե­լով ՌԴ Ֆի­նանս­նե­րի նա­ խա­րա­րու­թյան իր աղբ­յուր­ նե­րը, ե­րեկ գրել է, թե Ռու­ սաս­տա­նը հա­մա­ձայ­նել  է ԵվրԱ­զէՍ-ի հա­կաճգ­նա­ժա­ մա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մից Հա­ յաս­տա­նին $400  մլն­-ի վարկ

T I M I N G

F O R

The new Royal Lady Chronograph brings a breath of fresh air and clear blue water. The Royal Lady Chronograph is a timepiece dedicated to all ladies, elegant or spor ty, fighters or businesswomen, and to all of those who simply enjoy

Բայց ին­չու ոչ ստվե­րը Մինչ հա­սա­րա­կու­թյու­նը, գոր­ծա­րար­նե­րը քննար­ կում  էին 2012թ. պետբ­ յու­ջե ֌101  մլրդ լ­րա­ցու­ցիչ հար­կա­յին մուտ­քե­րի հա­ վա­քագր­ման աղբ­յուր­նե­ րը, ե­րեկ Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը, գրե­ թե անն­ կատ, հաս­ տա­տում  էր հար­կա­յին օ­րենսդ­րու­թյան փո­փո­խու­ թյուն­նե­րի փա­թե­թը։ Հենց այդ փա­ թեթն  է ա­պա­հո­վե­լու բյուջեի հար­կա­յին մուտ­քե­րը, ո­րի վրա Կա­ռա­վա­րու­ թյունն այդ­պես  է չցան­կա­ ցավ հրա­վի­րել հա­սա­րա­ կության, գոր­ծա­րար­նե­րի

շա­րու­նա­կում  է պա­րա­ պուր­դի մատն­ված մնալ ու պարտ­քեր կու­տա­կել։

նաև 28 մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ու ևս 20 օ­րենք­նե­րում փո­փո­ խու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյան մա­սին։ Իսկ թե այդ ա­ մե­ նի արդ­ յուն­քում որ­քա­նով  են ա­ճե­ լու հար­կա­յին բե­ռը, բյու­ջեի հար­կա­յին մուտ­քե­րը, սո­ ցիա­լա­կան դժգո­հու­թյու­նը, Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը լռեց։ Հար­կային փո­փո­խու­թյուն­ նե­րի փա­թե­թը շա­րու­նա­ կում  է հասա­րա­կու­թյան լայն շրջա­նակ­նե­րի հա­մար ան­ հա­սա­նե­լի մնալ՝ լար­վա­ ծու­թյան մեջ պա­հե­լով նաև

էջ 5 ›››

հատ­կաց­նել: Գու­մար­ներն ուղղ­վե­լու են «Նաի­րի­տ»-ի ար­դիա­կա­նաց­մանն ու հա­ րա­կից ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­ րի ստեղծ­ մա­ նը։ Ըստ թեր­ թի աղբ­յու­րի՝ Երևա­նին մնում  է միայն պաշ­տո­նա­ կան դի­մում ներ­կա­յաց­նել, գոր­ծըն­թա­ցը կա­վարտ­վի մեկ-եր­կու ամ­սում:

էջ 4 ››› C H A M P I O N S fine objec t s . The new Roy al L ad y Chronogr aph invites you on a new, adventure-packed journey. Edox is the official timekeeping partner of Class-1 and the FIA World Rally Championship. Edox – Timing for Champions.

Information & Shops › www.edox.ch

Մի քա­նի հա­մա­կարգ­չով գի­տե­լի­քա­հեն չես կա­ռու­ցի

էջ 3 ›››


| № 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ.

2 | Տեսանկյուն

Մի քա­նի հա­մա­կարգ­չով գի­տե­լի­քա­հեն չես կա­ռու­ցի

Խմբագրական

Եվս մեկ մե­նա­տեր «Ով­քեր մեզ հետ կհա­մա­գոր­ծակ­ցեն, կշա­հեն, ով­քեր չեն հա­մա­գոր­ծակ­ցի, կհայտն­վեն կոտր­ված տաշ­ տա­կի առջև»,– նա­խօ­րեին հայ­տա­րա­րեց Հա­յաս­տա­ նի վար­չա­պետ, ՀՀԿ գոր­ծա­դիր մարմ ­ն ի ան­դամ Տիգ­ րան Սարգս­յա­նը։ Ի­րե­րի դրու­թյու­նը սև-ս­պի­տա­կով տես­նե­լու մղու­մը ցայտ­նո­տա­յին վի­ճակ­նե­րին  է բնո­ րոշ։ Սեպ­տեմ­բե­րի 11-ի ա­հա­բեկ­չու­թյու­նից հե­տո Ջորջ Բուշ Կրտ­սե­րի կո­չե­րը՝ «Դուք կա՛մ մեզ հետ եք, կա՛մ ա­հա­բե­կիչ­նե­րի», և կամ նա­խա­գա­հա­կան նա­խորդ ընտ­րու­թյուն­նե­րում Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի հայ­տա­ րա­րու­թյուն­նե­րը ար­ժա­նա­պատ­վու­թյուն ու­նե­ցող մարդ­կանց մա­սին, ո­րոնք դուրս չեն գա ժո­ղովր­ դի դեմ ու կկանգ­նեն ի­րենց կող­քին և «ե­թե դա չեն ա­րել, ու­րեմն նրանք մեր ազ­գի … են», նույն ցայտ­նո­ տա­յին տրա­մա­բա­նու­թյան շրջա­նա­կում են։ Մի՞­թե ցայտ­նո­տա­յին վի­ճա­կում են վար­չա­պե­տը, իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը, կու­սակ­ցու­թյու­նը։ Ա­մե ն դեպ­ քում, վար­չա­պե­տի հայ­տա­րա­րու­թյունն ա­նըն­դու­նե­ լի  է. Տիգ­րան Սարգս­յա­նը դեռ գոր­ծա­դի­րի ղե­կա­ վարն է, նրան ա­վե­լի շատ երկ­րի տնտե­սա­կան, սո­ ցիա­լա­կան վի­ճա­կը պի­տի հու­զի և ոչ հայ­տա­րա­րու­ թյուն­նե­րը, ո­րոնք խտրա­կա­նու­թյուն՝ քա­ղա­քա­կան խտրա­կա­նու­թյուն են սեր­մա­նում հա­սա­րա­կու­թյան մեջ, թեև մեկ­նա­բան­վում են որ­պես նոր­մալ կու­սակ­ ցա­կան շի­նա­րա­րու­թյան գոր­ծըն­թաց։ Հա­յաս­տա­նի ա­ռաջ ծա­ռա­ցած ա­մե ­նա­մեծ խնդի­ րը թերևս քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը մե­նաշ­նոր­հե­լու փոր­ձերն են։ Բարդ, ծանր ի­րա­վի­ճակ­նե­րում հա­ սա­րա­կու­թյան կոն­սո­լի­դաց­ման կո­չե­րը գոր­ծուն են ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ա­վան­դույթ­ներ ունեցող և եր­կար ճա­նա­պարհ ան­ցած երկր­նե­րում։ Լայն կոա­լի­ցիա­յի ճա­նա­պար­հով Հա­յաս­տա­նում հա­սա­ րա­կու­թյան կոն­սո­լի­դա­ցիա­յի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի ձգտու­մը ակն­հայ­տո­րեն մեկ այլ նպա­տակ  է են­թադ­ րում՝ ա­պա­հո­վել իր իսկ վե­րար­տադ­րու­թյու­նը։ Հա­յաս­տա­նի շա­հից  է բխում, որ հա­սա­րա­կա­կան կշիռ ու­նե­ցող բո­լոր ու­ժե­րը մաս­նակ­ցեն խորհր­դա­րա­ նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին, որ հա­սա­րա­կու­թյան տար­ բեր՝ տնտե­սա­կան, քա­ղա­քա­կան շեր­տե­րի շա­հե­րը ի­րենց դրսևո­րու­մը գտնեն խորհր­դա­րա­նում, որ բա­ ցառ­վի քա­ղա­քա­կան որևէ ու­ժի բա­ցար­ձակ մե­ծա­մաս­ նու­թյու­նը խորհր­դա­րա­նում։ Սա կստի­պի մտա­ծել իս­ կա­կան կոա­լի­ցիա­յի մա­սին, կա­պա­հո­վի քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճա­կի բա­րե­լա­վում, կստեղ­ծի քա­ղա­քա­կան ի­րա­ կան հա­կակ­շիռ­նե­րի ի­րա­պես գոր­ծուն հա­մա­կարգ։ Հա­յաս­տա­նի շա­հից  է բխում, որ իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րը եր­կիրն այ­սօր­վա ի­րա­վի­ճա­կից դուրս բե­րե­ լու ճա­նա­պար­հը տես­նեն ոչ թե վե­րար­տադր­ման, այլ քա­ղա­քա­կան հա­կակ­շիռ­նե­րի և իս­կա­կան կոա­լի­ցիա­յի մի­ջո­ցով նոր, թարմ ու­ժե­րի ու մտքե­րի ներգ­րավ­ման մեջ։ n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 27.10.2011թ. Տպաքանակը՝ 2000

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Նվարդ Մանասյան

Մ

ա­մու­լում և քա­ղա­քա­կան տար­բեր գոր­ծիչ­նե­րի շուր­ թե­րից պար­բե­րա­բար մե­ ղադ­րա­կան­ներ են հնչում վար­կա­յին մի­ջոց­նե­րի ոչ արդ­յու­նա­ վետ օգ­տա­գործ­ման ու բնակ­չու­թյան ու­սե­րին տա­րեց­տա­րի ծան­րա­ցող բե­ռի ա­վե­լաց­ման ան­թույ­լատ­րե­լիու­ թյան մա­սին: Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին պարտ­քը 2010թ. $3,3  մլրդ­  էր, ո­րից միայն $2,7  մլրդ­-ը Կա­ռա­վա­րու­թյան ար­տա­քին պարտքն  էր։ Կա­ռա­վա­ րու­թյան պարտ­քի 56%-ը՝ $1,5 մլրդ-ը, բա­ժին  էր ընկ­նում Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի վար­կա­յին ծրագ­րե­րին։ Պե­տա­կան պաշ­տոն­յա­ներն այս ցու­ցա­նիշ­նե­րը մտա­հո­գիչ չեն

հա­մա­րում։ Իսկ ես՝ որ­պես քա­ղա­ քա­ցի՝ գնո­ղու­նա­կու­թյու­նը կորց­նող դրա­մի, պա­րե­նա­յին ապ­րանք­նե­րի թան­կաց­ման ու պետբ­յու­ջեի նա­խագ­ ծով նա­խա­տես­վող հար­կա­յին բե­ ռի ծան­րաց­ման պայ­ման­նե­րում ան­ հանգս­տա­նում եմ: Ա­վե­լին՝ ես նաև մտա­հոգ­ված եմ վար­կա­յին մի­ջոց­նե­ րի օգ­տա­գործ­ման արդ­յու­նա­վե­տու­ թյան հա­մար։ Արդ­յոք այդ մի­ջոց­նե­րը ծա­ռա­յել են ի­րենց նպա­տա­կին: Արդ­ յոք այդ նպա­տակ­նե­րը հստակ սահ­ ման­ված են ե­ղել, իսկ այ­նու­հետև՝ ճիշտ գնա­հատ­վել: Մի վար­կի պատ­մու­թյամբ կա­րե­ լի  է պատ­կե­րա­ցում կազ­մել մի­ջոց­ նե­րի «արդ­յու­նա­վետ» օգ­տա­գործ­ ման մա­սին: 2004թ. ՀՀ Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ՀԲից $19 մլն վարկ վերց­րեց՝ հա­մա­պա­ տաս­խա­նեց­նե­լու հա­մար կրթու­թյան ո­րա­կը գի­տե­լի­քա­հեն տնտե­սու­ թյան ար­դի պա­հանջ­նե­րին: Ի­հար­ կե, նմա­նա­տիպ հա­վակ­նոտ ծրա­գի­ րը չէր կա­րող չու­նե­նալ տե­ղե­կատ­ վա­կան և հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի (ՏՀՏ) բա­ղադ­ րիչ։ Եվ, ի­րոք, մի­ջոց­նե­րից $7,9  մլն­ -ը պի­տի հատ­կաց­վեր ՀՀ պե­տա­ կան հան­րակր­թա­կան դպրոց­նե­ րում ՏՀՏ են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի ու կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի առ­կա­յու­թյունն ա­պա­հո­վե­լուն։ Ծ­րա­գիրն ա­վարտ­վեց 2009թ. նո­ յեմ­բե­րի 30-ին: ՀԲ-ի կող­մից ի­րա­կա­ նաց­ված գնա­հատ­ման արդ­յուն­քում

պարզ­վեց, որ ՀՀ Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը ոչ միայն կա­տա­րել, այլ նաև գե­ րա­կա­տա­րել  է վե­րոնշ­յալ նպա­տա­կի ա­պա­հով­մա­նը միտ­ված վերջ­նարդ­ յունք­նե­րի կա­տա­րո­ղա­կա­նը: Ման­րա­մաս­նե­րը թող­նենք պատ­ կան մար­մի ն­նե­րին, ե­թե ի­հար­կե հե­տաքրքր­ված են։ Բայց նպա­տա­ կի ա­ռար­կա­յա­ցումն ա­պա­հո­վող եր­ կուս­տեք հա­մա­ձայ­նեց­ված ու վար­ կա­յին ծրագ­րում ամ­րագր­ված, իսկ հե­տո  էլ ճո­ռոմ գնա­հա­տա­կա­նի ար­ ժա­նա­ցած վերջ­նարդ­յունք­նե­րը չու­ նեն պատ­ճա­ռա­հետևան­քա­յին կապ: Զար­մա­նա­լի չէ, որ հան­րու­թյունն այդ­ պես էլ իր մաշ­ կի վրա չի զգում կրթու­թյան ո­րա­կի վա­յել­քը։ ՀՀ ԿԳՆ վի­ճա­կագ­րու­թյան հա­ մա­ձայն՝ Հա­յաս­տա­նի պե­տա­ կան հան­րակր­թա­կան դպրոց­նե­ րում 2008թ., երբ վար­ կա­ յին ծրա­ գի­րը մե­ծ ­մա­սամբ ա­վարտ­ված  էր, 50 ա­շա­կեր­տին բա­ժին  էր ընկ­նում մեկ հա­ մա­ կար­ գիչ։ 2010թ. այդ ցու­ ցա­նի­շը 26 ա­շա­կերտ  էր, բայց չմո­ ռա­նանք, որ այդ ըն­թաց­քում ա­շա­ կերտ­նե­րի թի­վը նվա­զել  էր 8%-ով: Մի կողմ թող­նենք ցու­ցա­նիշ­նե­րի մե­թո­դա­բա­նու­թյու­նը, ո­րոնց հի­ ման վրա գնա­հատ­վել  է վար­կա­յին ծրա­գիրը, և հայ­տա­րար­վել է ար­ տա­կարգ կա­տա­րո­ղա­կա­նի մա­սին։ Փաս­տը մնում է փաստ, որ 26 ա­շա­ կեր­տին բա­ժին ընկ­նող մեկ հա­մա­ կարգ­չով գի­տե­լի­քա­հեն տնտե­սու­ թյուն հաս­տատ չես կա­ռու­ցի:  n

Վարք նժդե­հի Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան

Ե

­կե­ղե­ցին, որն ի­րեն զգում  է ինչ­պես ձու­կը ջրում, ե­կե­ղե­ ցի չէ: Ե­կե­ղե­ցին ա­ռանց փոր­ ձու­թյուն­նե­րի ի­մաստ չու­նի: Եվ երբ մեր կա­ռա­վա­րու­թյու­նը Հայ ա­ռա­քե­ լա­կան ե­կե­ղե­ցուն տա­լիս  է այն ա­մե­ նը, ինչ նա ու­զում է, դրա­նով դժվար վի­ճա­կի մեջ է դնում նրան: Ո՞րն  է խնդի­րը: Խն­դի­րը ե­կե­ղե­ ցին չէ, քա­ նի որ ի­ րա­ կան իշ­ խա­ նու­թյուն նա չու­նի: Խն­դի­րը պե­տու­ թյունն  է: Պե­տու­թյու­նը, ա­վե­լի ճիշտ՝ իշ­խա­նու­թյու­նը, պատ­կե­րա­ցում չու­ նի ե­կե­ղե­ցու դե­րի մա­սին: Նա չգի­ տի, որ պե­տու­թյու­նը՝ որ­պես տնտե­ սա­կան գոր­ծու­նեու­թյան դաշտ, ան­ սահ­մա­նա­փակ չէ, գի­տի, որ իր բնակ­չու­թյու­նը՝ որ­պես բա­րիք ստեղ­ ծող, ան­սահ­մա­նա­փակ չէ: Իշ­խա­նու­ թյու­նը ե­կե­ղե­ցուն նվի­րա­բե­րում  է իր թու­լու­թյան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը, այ­սինքն՝ հո­ղը և գույ­քը, ո­րը չի կա­ րո­ղա­նում տնօ­րի­նել: Նա եր­կի­րը վե­ րա­ծում  է ե­կե­ղե­ցա­պե­տու­թյան, որ­ տեղ մի օր ձայն չի ու­նե­նա­լու: Ե­կե­ղե­ցա­պե­տու­թյուն­նե­րը գո­ յատևե­լու հա­մար չեն կա­րող ազ­գա­ յին լի­ նել, քա­ նի որ ազ­ գի մեջ հաս­ տատ կա­ րող են գտնվել մար­ դիկ, ով­քեր հե­ռու են հա­վատ­քից: Ե­կե­ ղե­ցա­պե­տու­թյու­նը միշտ կա­րիք  է ու­նե­նա­լու հա­վա­տաքն­նու­թյան,

ո­րով­հետև ե­թե դի­մա­ցի­նի հան­ դեպ զգոն չե­ ղավ, կկորց­ նի իր զո­րու­թյու­նը: Ա­ռան­ձին վերց­րած՝ Ի­րա­նը՝ որ­պես կրո­նա­պե­տու­թյուն, կա­րող  է փլուզ­ վել և վե­րած­վել աշ­խար­հիկ պե­տու­ թյան։ Իբրև ե­կե­ղե­ցա­պե­տու­թյուն՝ Հա­յաս­տանն ընդ­հան­րա­պես կա­ րող  է վե­րա­նալ, ո­րով­հետև Ք­րիս­ տո­սը եր­բեք հայ ազ­գի ա­ռանձ­նա­կի կարևո­րու­թյան մա­սին ո­չինչ չի ա­սել, նա մեզ ազ­գա­յին ի­մաս­տով հեն­ ման կետ չի թո­ղել: Մի օր ե­կե­ղե­ցա­ պե­տու­թյան շար­քա­յին ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ­նե­րը սրա մա­սին կա­րող են գլխի ընկ­նել: Վա­տի­կա­նը կանգ­նած  է հենց այս տրա­մա­բա­նու­թյան վրա, սա  է նրա վե­մը: Կա կայսր, կա քա­հա­նա­յա­ պետ, բայց հռո­մեա­ցի կամ հրեա չկա: Այ­ սօր կա Պապ, ո­ րը զուտ հոգևոր միա­վոր հա­մար­վող Վա­տի­կա­նի սահ­ման­նե­րում գեր­մա­նա­ցի չէ, Վա­ տի­կա­նից դուրս՝ աշ­խար­հի բո­լոր 183 երկր­նե­րում, Պապն այ­սօր գեր­մա­նա­ ցի  է, նույ­նիսկ միառժա­մա­նակ ե­ղել  է «Հիտ­լեր­յու­գեն­դ»-ի ան­դամ: Վա­տի­ կա­նին, օ­րի­նակ, վե­րա­ցում չի սպառ­ նում, ո­րով­հե­տեւ նրա «հա­վատ­քը» աշ­խար­հագ­րա­կան սահ­ման­ներ չու­ նի, նրա իշ­խա­նու­թյու­նը սփռված  է Նոր Զե­լան­դիա­յից մինչև Կա­նա­դա: Հա­յաս­տանն ու­նի պատ­մա­կան «հա­վատք»՝ ծո­վից ծով լի­նե­լու տես­ լա­կա­նով, Արևմտ­յան Հա­յաս­տա­ նը վե­րա­դարձ­նե­լու տես­լա­կա­նով, ծայ­րա­հեղ դեպ­քում՝ Մա­սիս սա­րի վրա տան­տի­րոջ ի­րա­վուն­քով խո­րո­ ված ա­նե­լու տես­լա­կա­նով: Այ­սինքն՝

Հա­յաս­տա­նը պի­տի գո­տին պինդ ձգի, քա­նի դեռ ու­նի նվա­ճո­ղա­ կան կամ Աստ­ծո ո­ղոր­մա­ծու­թյամբ հարթ­վե­լիք տես­լա­կան­ներ: Այլ խոս­ քով՝ ինքն ի­րեն ջլա­տե­լու ի­րա­վունք չու­նի: Պե­տու­թյան մեջ ե­կե­ղե­ցին թե­մա  է, իսկ ե­կե­ղե­ցու մեջ պե­տու­թյու­նը՝ խնդիր: Վա­տի­կա­նը ե­կե­ղե­ցի  է: Ազ­ գը չի կա­րող ամ­փոփ­վել կրո­նա­պե­ տու­թյան, մեր դեպ­քում՝ ե­կե­ղե­ցա­ պե­տու­թյան մեջ, բայց կա­րող  է լի­նել կրո­նա­պե­տու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ: Կու Կ­լուքս Կ­լա­նը չի սի­րում կա­թո­ լիկ­նե­րին, հրեա­նե­րին և սևա­մորթ­ նե­րին: Վա­տի­կա­նը չի կա­րող ո­րո­ շել իր ազ­գա­յին ընդգրկ­վա­ծու­թյան սահ­ման­նե­րը: Ի­րա­նը կա­րող  է, հա­ մե­նայն­դեպս՝ Նա­հանգ­նե­րում ապ­ րող ի­րան­ցին վե­րա­դառ­նա­լու տեղ ու­նի: Վա­տի­կա­նը միայն կա­րող  է ա­սել, թե վար­չա­կան ինչ սահ­ման­ ներ ու­նի Սուրբ Պետ­րո­սի տա­ճա­ րը (Պա­պի նստա­վայ­րը): Վա­տի­կանն ինքն ի­ րեն չի կա­ րող ջլա­ տել՝ ձեռք բե­րե­լով բրա­զի­լա­կան «Մա­րա­կա­նա» մար­զա­դաշ­տը ա­ռանց շա­հու­թա­ հարկ վճա­րե­լու պար­տա­վո­րու­թյան, բայց նա կա­րող  է ջլա­տել Բ­րա­զի­լիա պե­տու­թյու­նը: Կ­րո­նա­պե­տու­թյու­նը, ա­սենք՝ Ի­րա­նը, ինքն  է սահ­մա­նում հար­կա­հա­վա­քու­թյան խա­ղի կա­նոն­ նե­րը: Նա իր սահ­ման­նե­րի զգա­ցումն ու­նի: Հա­յաս­տանն իր պատ­մա­կան տա­րածք­նե­րից ո­չինչ ձեռք չի բե­րել, բայց ար­դեն հրա­ժար­վում  է ու­նե­ ցա­ծից: Սա մի գու­ցե նժդե­հա­կա­նու­ թյուն չէ, բայց նժդե­հի (պան­դուխ­տի) վարք է:  n

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ. |

Օրակարգ | 3

Բա­նա­կը պետք է բաց լի­նի հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար, սա է գու­ցե խնդրի լու­ծու­մը Պա­տե­րազ­մում հաղ­թա­նա­կած բա­նա­կի համ­բա­վը միշտ  էլ բարձր  է ե­ ղել մեր երկ­ րում։ Սա­կայն պա­տե­րազ­մա­կան տա­րի­ներն անց­յա­լում են, և պետք  է ան­ցում կա­տա­րել մեկ այլ մո­դե­լի բա­նա­կի, կար­ ծում  է արևե­լա­գետ, Մեր­ձա­վոր Արևել­քում բա­նա­կի և զին­ված ու­ժե­րի հար­ցե­րով փոր­ձա­գետ Սու­րեն Մա­նուկ­յա­նը։

ո­րով­հետև այդ դեպ­քե­րը ա­ռա­ ջին հեր­թին դիպ­չում  էին Իս­րա­ յե­լում ա­մե ­նա­կարևոր և ա­մե ­նա­ բարձր ար­ժե­քին՝ բա­նա­կի հե­ ղի­նա­կու­թյա­նը: Իս­րա­յե­լի հա­ սա­րա­կու­թյու­նը կա­ռուց­ված  է բա­նա­կի հե­ղի­նա­կու­թյան վրա: Բա­նա­կի հե­ղի­նա­կու­թյան սա­ սա­նու­մը սա­սա­նում  է նաև իս­ րա­յե­լա­կան հա­սա­րա­կու­թյան անվ­տան­գու­թյու­նը:

-Պրն Մա­նուկ­յան, վեր­ ջին շրջա­նում հա­սա­րա­կու­ թյու­նը, իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րը, ընդ­հան­րա­պես բո­լո­րը սկսել են քննար­կել բա­նա­ կում տե­ղի ու­նե­ցող ող­ բեր­գա­կան ի­րա­դար­ձու­ թյուն­նե­րը: Ձեր կար­ծի­քով՝ ի՞նչ է պետք ա­նել բա­նա­ կում ի­րա­վի­ճա­կը փո­խե­լու հա­մար։ -Հա­մա­ձայն եմ Ձեզ հետ, վեր­ ջին շրջա­նում քննար­կում ­ն ե­րը շատ մեծ թափ են ստա­ցել: Մի­ գու­ ցե դա լավ է։ Մեր բա­ նա­ կը հիմ ­նա­ կան մի խնդիր ու­ նի, ո­ րը բնո­րոշ  է հետ­խորհր­դա­յին բո­ լոր բա­նակ­նե­րին, խորհր­դա­յին մո­դե­լին ընդ­հան­րա­պես՝ բա­նա­ կի լիա­կա­տար կտրվա­ծու­թյու­ նը հա­սա­րա­կու­թյու­նից։ Շատ խնդիր­ներ, ո­րոնք բա­նա­կում միշտ էլ ե­ղել են, քո­ղարկ­վել են ու ար­դա­րաց­վել հաս­կա­նա­լի մի պարզ պատ­ճա­ռով՝ չհե­ղի­նա­ կազր­կել բա­նա­կը: Խն­դիր­նե­րը, ո­րոնք կան այ­ սօր­վա բա­նա­կում, միայն մե­րը չեն, պա­տե­րազմ ան­ցած բո­լոր բա­նակ­ներն ու­նեն այս խնդիր­ նե­րը։ Մեր բա­նա­կը հաղ­թա­նա­ կած, հաղ­թող բա­նակ է, և հաղ­ թա­նա­կած այդ բա­նա­կի համ­ բա­ վը միշտ  էլ բարձր  է ե­ ղել մեր երկ­ րում, և հու­ սով եմ, որ բարձր  էլ կմնա: Բայց պա­ տե­ րազ­մա­կան ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­ րից ո­րոշ ժա­մա­նակ ան­ցել  է, և պետք  է ան­ցում կա­տա­րել մեկ այլ մո­դե­լի բա­նա­կի, որն ա­վե­լի բաց կլի­նի հա­սա­րա­կու­թյան հա­ մար։ Իմ կար­ծի­քով՝ խնդիր­նե­րի մեծ մա­սը կլուծ­վի հա­սա­րա­կու­ թյուն-բա­նակ կապն ակ­տի­վաց­ նե­լու դեպ­քում:

-Տե­սա­կետ կա, որ բա­նա­ կը հա­սա­րա­կու­թյան հա­յե­ լին է, և այն խնդիր­նե­րը, ո­րոնք կան հա­սա­րա­կու­ թյան մեջ, կրկնա­պատկ­ վում են բա­նա­կում: Դուք նշե­ցիք, որ պետք է ու­ժե­ ղաց­նել հա­սա­րա­կու­թյունբա­նակ կա­պը։ Հա­սա­րա­ կու­թյու­նում խնդիր­նե­րը լուծ­վում են ոչ քա­ղա­քա­ կիրթ ձևով, բռնու­թյամբ, ռազ­բոր­կա­նե­րով… -Լու­ծում կա, այ­նո­ւա­մե ­նայ­ նիվ։ Բո­ լո­ րը չէ, որ բռնու­ թյամբ են հար­ցե­րը լու­ծում, հա­մե­ նայնդեպս՝ կեն­ցա­ղա­յին վե­ճե­րը այդ տո­կո­սայ­նու­թյամբ չեն բե­ րում մա­հա­ցու դեպ­քե­րի, որ­քան բա­նա­կում  է: Բա­ցի այդ՝ շատ լուրջ խնդիր կա բա­նա­կում գա­ ղա­փա­րա­կան դաս­տիա­րա­կու­ թյան ա­ ռու­ մով: Մեզ մոտ վեր­ ջերս գա­ղա­փա­րա­կան դաս­տիա­ րա­կու­թյուն, հայ­րե­նա­սի­րա­կան դաս­տիա­րա­կու­թյուն բա­ռե­րը շատ պա­թո­սա­յին են դար­ձել։

-Բա­նա­կի մի մո­դել կա, որն  էա­կա­նա­պես տար­ բեր  է՝ Իս­րա­յե­լի­նը։ Ի՞նչ ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­ ներ կան Իս­րա­յե­լի բա­նա­ կում, ո­րոնք կա­րող ենք օգ­տա­գոր­ծել։ -Իս­րա­յե­լի բա­նա­կը, ի­րոք, մեզ հա­մար շատ գրա­վիչ մո­դել  է, նախ­նա­կան պայ­ման­նե­րը, մի­ջա­ վայ­րը գրե­թե նույնն են՝ հարևա­ նու­թյամբ թշնա­մա­կան պե­տու­ թյուն, չա­վարտ­ված պա­տե­րազմ, Մեր­ձա­վոր Արևելք, այ­սինքն՝ նաև ո­րո­շա­կի մեն­թա­լա­յին նմա­ նու­ թյուն: Այս ա­ ռու­ մով այդ բա­ նա­կից կա­րե­լի է շատ բան վերց­ նել։ Իսկ ե­ թե ո­ րո­ շում ենք, որ մեր բա­նա­կը զար­գա­նա­լու  է այդ

մո­դե­լով, պետք  է վերց­նել մո­ դելն ամ­բող­ջու­թյամբ: Իս­րա­յե­լա­կան բա­նա­կը հա­սա­ րա­կու­թյու­նից կտրված չէ։ Բա­ նա­կի մեծ մա­սը զո­րա­նո­ցա­յին չէ, և դա հո­գե­բա­նո­րեն մեղ­մաց­ նում  է ծա­ռա­յու­թյան գոր­ծըն­թա­ ցը: Իս­րա­յե­լա­կան բա­նա­կում ար­ գել­ված չէ հե­ռա­խոս­ներ պա­հել՝ ի տար­բե­րու­թյուն մեր բա­նա­ կի: Ա­վե­լին՝ կրտսեր հրա­մա­նա­ տա­րա­կան կազ­մը ցու­ցում ու­նի, հրա­հան­գի կար­գի՝ ստի­պել զին­ վոր­նե­րին զան­գա­հա­րել տուն: Բա­ցի դրա­նից՝ Իս­րա­յե­լի բա­ նա­կը գա­ղա­փա­րա­կան շատ մեծ պատ­րաս­տու­թյուն ու­նի։ Այն դպրոց  է, ո­րը իս­րա­յել­ցի ցան­ կա­ցած ե­րի­տա­սարդ կամ աղ­ ջիկ անց­նում է դեռ մա­նուկ հա­ սա­կից: Բա­նա­կում ծա­ռա­յու­թյու­ նը հա­ մար­ վում է ոչ թե պար­ տա­կա­նու­թյուն, այլ շնորհ, ո­րը տրվում  է ե­րի­տա­սար­դին, և այդ շնոր­հին ար­ժա­նա­նա­լու հա­մար ե­րի­տա­սարդ­նե­րը դեռ պետք  է ջան­քեր գոր­ծադ­րեն: -Այ­սինքն՝ բա­նա­կը ա­վե­լի շատ հա­սա­րա­կա­կան կա­ ռո՞ւյց է, քան ռազ­մա­կա՞ն: -Ա­յո՛: Պետք  է հաս­կա­նալ, որ բա­նա­կը Իս­րա­յե­լում չի սկսվում 18 տա­րե­կա­նից և ա­վարտ­վում 20 տա­րե­կա­նում: Մար­դը ամ­ բողջ կյան­քում կրում  է բա­նա­կի ազ­դե­ցու­թյու­նը։ Տ­ղա­մարդ­կանց հա­մար, մինչև 55 տա­րե­կան, ա­մե ­նամ­յա զո­րա­կո­չեր կան։ -Պրն Մա­նուկ­յան, ե­թե իս­ րա­յե­լա­կան բա­նա­կում տե­ ղի ու­նե­նան սպա­նու­թյուն­ ներ կամ ինք­նաս­պա­նու­ թյուն­ներ, ի՞նչ կհա­ջոր­դի դրան: -Ի­հար­կե, այդ­պի­սի դեպ­ քեր այս­ տեղ էլ են տե­ ղի ու­ նե­ նում։ Ցան­կա­ցած բա­նակ փակ մի­ջա­վայր  է, ո­րում ապ­րում են

սո­ցիա­լա­կան տար­բեր մտա­ ծո­ղու­թյան տեր մար­դիկ: Բայց կարևոր մի ա­ռանձ­նա­հատ­կու­ թյուն կա իս­րա­յե­լա­կան բա­նա­ կում. նո­րա­կո­չի­կը ծա­ռա­յու­թյան ար­դեն եր­րորդ օ­րը զենք է ստա­ նում՝ ա­մե ­նօր­յա օգ­տա­գործ­ման հա­ մար, նա մշտա­ պես իր զեն­ քի հետ  է։ Ն­ման պայ­ման­նե­ րում սա­կա­վա­թիվ են կոնֆ­լիկ­ տա­յին ի­րա­վի­ճակ­նե­րը, ո­րով­ հետև միշտ կա վտանգ, որ սխալ քայ­լի կամ նվաս­տաց­ման փոր­ձին կհետևի պա­տաս­խան, ընդ ո­րում՝ պա­տաս­խան զեն­քի ու­ժով:

«

-Իսկ ե­թե վե­րա­դառ­նանք իս­րա­յե­լա­կան բա­նա­կում բռնու­թյուն­նե­րի հար­ցին։ -90-ա­կան­նե­րի սկզբին Խորհր­դա­յին Միու­թյու­նից հրեա­նե­րի շատ մեծ ներ­հոսք ե­ղավ Իս­րա­յել: Խորհր­դա­յին նո­րա­կո­չիկ­նե­րը փոր­ձում  էին խորհր­դա­յին բա­նա­կին բնո­րոշ կար­գեր հաս­տա­տել Իս­րա­յե­լի բա­նա­կում: Շատ դա­ժան  էր պա­ տաս­խա­նը: Հար­յու­րա­վոր զին­ վո­րա­կան­ներ, նույ­նիսկ սպա­ ներ եր­կար տա­րի­նե­րի ա­զա­ տազր­կում ­ն ե­րի դա­տա­պարտ­ վե­ցին: Դեպք կար, որ ցրվեց մի

Մեր բա­ նա­կը հիմ ­ն ա­կան մի խնդիր ու­նի, ո­րը բնո­րոշ  է հետ­խորհր­դա­յին բո­լոր բա­նակ­նե­րին, խորհր­դա­յին մո­դե­լին ընդ­ հան­րա­պես՝ բա­նա­կի լիա­կա­տար կտրվա­ ծու­թյու­նը հա­սա­րա­կու­թյու­նից

Բա­ցի այդ՝ նո­րա­կո­չիկ զին­ վոր­նե­րը մշտա­պես կապ ու­ նեն ըն­տա­նե­կան մի­ջա­վայ­ րի հետ, սա նույն­ պես մեղ­ մաց­ նում  է խնդիր­նե­րը։ Այս կա­պը թույլ  է տա­լիս բա­նա­կի խնդիր­ նե­րը դուրս բե­րել հա­սա­րա­կու­ թյուն, դրանք սո­ցիա­լա­կան ինչինչ մե­խա­նիզմ ­ն ե­րով լու­ծել, օ­րի­ նակ՝ ծնող­նե­րի կամ ըն­կեր­նե­րի մի­ջամ­տու­թյամբ: Իս­րա­յե­լի բա­նա­կում ծա­ռա­յում են նաև աղ­ջիկ­նե­րը: Ն­րանք հիմ­ նա­կա­նում գրա­սեն­յա­կա­յին, խո­ հա­նո­ցա­յին աշ­խա­տանք են կա­ տա­րում, բայց, այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ, նրանց ներ­կա­յու­թյու­նը մեղ­մաց­ նում  է մի­ջա­վայ­րը: Մի խոս­քով՝ բա­ նա­ կը պետք է բաց լի­ նի հա­ սա­րա­կու­թյան հա­մար, սա  էլ գու­ցե խնդրի լու­ծումն է:

»

ամ­բողջ զո­րա­մաս, և հա­վաք­ վեց լրիվ նոր հրա­մա­նա­տա­րա­ կան կազմ: Այ­ սինքն՝ շատ դա­ ժան ու կոշտ  էր պա­տաս­խա­նը,

-Այ­սինքն՝ հար­ցի լուծ­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ  է մե­ ղա­վոր­նե­րին պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյան են­թար­կե­լու կա՞մք և գա­ղա­փա­րա­կան դաս­տիա­րա­կու­թյո՞ւն: -Ա­յո՛: Ա­ռաջ­նա­յին են գա­ղա­ փա­րա­կան, հայ­րե­նա­սի­րա­կան դաս­տիա­րա­կու­թյան ընդգ­ծու­մը և, ա­մե ­նա­կարևո­րը, ան­պատ­ժե­ լիու­թյան մթնո­լոր­տի վե­րա­ցու­մը: Ե­թե այ­սօր մի կա­ռույց կա, ո­րով հպար­տա­նում ենք, բա­նակն  է, և ե­թե սա­սան­վեն այդ հիմ­քե­րը, հետևանք­նե­րը սար­սա­փե­լի կլի­ նեն երկ­րի հա­մար:  n Ար­փի Մախ­սուդ­յան Հար­ցազ­րույցն ամ­բող­ջութ­յամբ դի­տե՛ք Civilnet.tv կայ­քում:


| № 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ.

4 | Փողեր

Կա­մա­վոր թո­շակ­նե­րը տե­ղից չեն շարժ­վում Կեն­սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­գում ա­մեն ինչ պարզ կլի­նի 30 տա­րի անց Կեն­սա­թո­շակ­նե­րի կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին հա­մա­կար­գը Հա­ յաս­տա­նում պետք  է ներդր­ վեր ար­ դեն այս տա­ րի։ Ս­ րա­ նով, ըստ  էու­ թյան, տրվե­ լու  էր ո­լոր­տի բա­րե­փո­խում­ նե­րի գործ­նա­կան մեկ­նար­կը, և հող  էր նա­խա­պատ­րաստ­ վե­լու 2014-ից ար­դեն պար­տա­ դիր կու­տա­կա­յին հա­մա­կար­ գին անց­նելու հա­մար։ Չ­նա­ յած ի­րա­վա­կան դաշ­տի առ­կա­ յու­թյա­նը՝ տնտե­սա­վա­րող­նե­րը դեռևս չեն շտա­պում կա­մա­վոր կու­տա­կա­յին ֆոն­դե­րի կա­ռա­ վա­րիչ­ներ գրան­ցե­լու հար­ցում։ Այս տար­վա փետր­վա­րին ՀՀ Աշ­ խա­տան­քի և սո­ցիա­լա­կան հար­ ցե­րի նա­խա­րա­րու­թյան կեն­ սա­թո­շա­կա­յին ա­պա­հո­վու­թյան վար­չու­թյան պետ Սմ­բատ Սաի­ յա­նը հայ­տա­րա­րում  էր, թե կա­ մա­վոր կեն­սա­թո­շա­կա­յին կու­ տա­կում ­ն ե­րի ներգ­րավ­ման հա­ մար ակ­տիվ ­ն ե­րի կա­ռա­վար­ման լի­ցեն­զիա ու­նե­ցող ի­րա­վա­բա­ նա­կան ան­ձինք ար­դեն 2011թ. ապ­րի­լից կա­րող են գրան­ցել կեն­սա­թո­շա­կա­յին հիմ ­ն ադ­րամ­ ներ։ Այն­քան  էլ հաս­կա­նա­լի չէ, թե ինչ­պես  էին գրան­ցե­լու ակ­ տիվ ­ն ե­րի կա­ռա­վա­րիչ­ներ, երբ տար­վա ա­ռա­ջին կե­սին անհ­րա­ ժեշտ նոր­մա­տի­վա­յին բա­զան

դեռևս չկար։ Ակ­տիվ ­ն ե­րի կա­ռա­ վա­րիչ­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյունն ու գրան­ցու­մը կար­գա­վո­րող ի­րա­ վա­կան դաշ­տի ձևա­վո­րումն ա­վարտ­վեց միայն օ­գոս­տո­սի երկ­ րորդ կե­ սին, երբ ու­ ժի մեջ մտավ ներդ­րու­մա­յին ֆոն­դե­րի կա­ռա­վա­րիչ­նե­րի գրանց­ման և լի­ցեն­զա­վոր­ման ըն­թա­ցա­կար­ գե­րը սահ­մա­նող կա­նո­նա­կար­գը։ «Օ­րա­կար­գ»-ի հարց­մա­նը, թե արդ­յոք այս ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծում ե­ղել են ֆոն­դե­րի կա­ռա­ վար­ման լի­ցեն­զիա տրա­մադ­րե­ լու դի­մում ­ն եր, ՀՀ Կենտ­րո­նա­ կան բան­կից պա­տաս­խա­նե­ցին, թե չնա­յած ա­ռան­ձին նա­խա­ձեռ­ նու­թյուն­նե­րով ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձանց ո­րոշ հե­տաքրք­րու­թյան՝ այդ­պի­սիք, ըստ  էու­թյան, դեռ չեն ե­ղել։ ԿԲ-ում հա­ մա­ րում են, որ կա­ մա­վոր կեն­սա­թո­շա­կա­յին ա­պա­ հո­վագ­րու­թյան շու­կա­յի զար­գա­ ցու­մը ոչ մի երկ­րում միան­գա­մից չի ե­ղել։ Ա­վե­լին՝ միայն ի­րա­վա­ կան դաշ­տի առ­կա­յու­թյու­նը բա­ վա­րար չէ այս բիզ­նե­սի կա­յաց­ ման հա­մար։ «Ժա­մա­նակ  է պա­ հանջ­վում՝ մինչ կա­մա­վոր կեն­ սա­թո­շա­կա­յին կու­տա­կում ­ն եր կա­տա­րե­լու հար­ցում մարդ­ կանց մտա­ծե­լա­կեր­պը փո­փո­ խու­թյան կեն­թարկ­վի, իսկ հա­ մա­պա­տաս­խան ֆի­նան­սա­կան

կա­ռույց­նե­րը գրա­վիչ պրո­դուկտ­ ներ կա­ռա­ջար­կեն»,– նշվում  է ԿԲ պա­տաս­խա­նում: Կա­մա­վոր կեն­սա­թո­շա­կա­յին ա­պա­հո­վագ­րու­թյան բիզ­նե­սը բա­րե­հա­ջող գոր­ծում  է մի շարք երկր­նե­րում՝ թույլ տա­լով տվյալ երկ­րի քա­ղա­քա­ցի­նե­րին կեն­սա­ թո­շա­կա­յին տա­րի­քում բա­վա­ րար գո­յա­մի­ջոց­ներ ա­պա­հո­վել։ Դ­ րանց չա­ փը կախ­ ված է ոչ թե սո­ցիա­լա­կան ա­պա­հո­վու­թյան պե­տա­կան հա­մա­կար­գից, այլ, բա­ցա­ռա­պես, ա­պա­հո­վագր­վո­ ղի ցան­կու­թյու­նից և հ­նա­րա­վո­ րու­թյու­նից: «Մեր երկ­րում հան­ րա­յին գի­տակ­ցու­թյու­նը կա­մա­ վոր կու­տա­կում ­ն եր կա­տա­րե­լու ուղ­ղու­թյամբ փո­խե­լը տևա­կան կլի­նի, չնա­յած Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը կա­մա­վոր կեն­սա­թո­շա­կա­ յին ա­պա­հո­վագ­րու­թյա­նը, կու­ տա­կում ­ն ե­րի այլ տար­բե­րակ­ նե­րի հա­մե­մատ, ան­վի­ճար­կե­լի ա­ռա­վե­լու­թյուն  է տրա­մադ­րել՝ ե­կամ­տա­հար­կի հե­տաձ­գում»,– նշվում  է ԿԲ պա­տաս­խա­նում: ԿԲ-ում կար­ ծում են, որ կեն­ սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­գի կա­մա­վոր բա­ղադ­րի­չի նկատ­ մամբ նվազ հե­տաքրք­րու­թյու­ նը չի կա­ րող վտան­ գել պար­ տա­դիր կու­տա­կա­յին հա­մա­ կար­գի գոր­ծար­կու­մը, քա­նի որ դրանց զար­ գաց­ ման միջև

Հա­յաս­տա­նի ֆի­նան­սա­կան շու­կան կա­մա­վոր կեն­սա­թո­շակ կու­տա­կե­լու համար առայժմ այլընտրանք չի առաջարկում։

պատ­ճա­ռա­հետևան­քա­յին կա­ պեր չկան: «Նախ՝ պար­ տա­ դիր կու­տա­կա­յին կեն­սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­գը աշ­խար­հում լայ­նո­ րեն տա­րած­ված բիզ­նես պրակ­ տի­կա  է, դրա ներ­քո ֆոն­դե­րի կա­ռա­վար­ման բիզ­նե­սի ա­ռանձ­ նա­հատ­կու­թյուն­ներն ու ա­ռա­ վե­լու­թյուն­նե­րը հայտ­նի են գոր­ ծա­րար շրջա­նա­կում: Բա­ցի այդ՝ պար­տա­դիր բա­ղադ­րի­չի դեպ­ քում պո­տեն­ցիալ ֆոն­դի կա­ռա­ վա­րիչ­նե­րի տե­սանկ­յ ու­նից առ­ կա  է ան­հա­մե­մատ ա­վե­լի գրա­ վիչ բիզ­նե­սի հնա­րա­վո­րու­թյուն: Խոսքն ակն­կալ­վող պար­տա­ դիր կու­տա­կա­յին վճա­րում ­ն ե­րի մեծ ծա­վալ­նե­րի և ֆոն­դե­րի կա­ ռա­վար­ման գոր­ծու­նեու­թյան են­ թա­կա­ռուց­ված­քի այլ՝ կենտ­րո­ նաց­ված մո­դե­լի մա­սին  է»,– աս­ վում  է ԿԲ պա­տաս­խա­նում։ Պար­տա­դիր կու­տա­կա­յին բա­ ղադ­րիչն ա­վե­լի շատ  է հե­ տաքրք­րում պո­տեն­ցիալ կա­ ռա­վա­րիչ­նե­րին. այն հան­րա­յին

գի­տակ­ցու­թյան ու մարդ­կանց կեն­սա­կեր­պի փո­փո­խու­թյուն չի պա­հան­ջում։ Կու­տա­կա­յին վճար­նե­րը կրե­լու են պար­տա­ դիր բնույթ, ինչ­ պես սահ­ ման­ ված  է կեն­սա­թո­շա­կա­յին գոր­ծող օ­րենսդ­րու­թյամբ: Չ­նա­յած կա­ մա­վոր և պար­տա­դիր կու­տա­կա­ յին հա­մա­կար­գե­րի միջև առ­կա տար­բե­րու­թյուն­նե­րին՝ կա­մա­վոր հա­մա­կար­գի ներդ­րումն ու մեկ օր շուտ գոր­ծար­կու­մը թույլ կտա վեր հա­նել խնդիր­նե­րը, մաս­նա­ վո­րա­պես, օ­րենսդ­րու­թյան հար­ թու­թյու­նում։ Այս ա­ռու­մով, մինչև պար­տա­դիր կու­տա­կա­յին հա­ մա­կար­գի ներ­դրու­մը (2014թ.) կարևոր  է հաշ­վար­կել հնա­րա­ վոր բո­ լոր ռիս­ կերն ու փոր­ ձել լու­ծում ­ն եր ա­ռա­ջար­կել։ Կու­տա­ կա­յին պար­տա­դիր հա­մա­կար­գի արդ­յունք­նե­րը տե­սա­նե­լի կլի­նեն 30 տա­ րի անց, իսկ սա նշա­ նա­ կում է, որ հիմ­ քում թույլ տված բաց­թո­ղում ­ն ե­րը նույն­պես 30 տա­րի անց են զգա­լի լի­նե­լու։  n

Նոր քի­միա­կան լվացք «Նաի­րիտ»-ի Հա­կաճգ­նա­ժա­մա­յին փո­ղե­րը կփրկեն Միջ­պե­տա­կան բան­կին Թեր­թի աղբ­յու­րը նշել  է, որ Հա­յաս­տա­նին վար­կա­յին մի­ ջոց­նե­րի հատ­կա­ցու­մը նա­խա­ տես­ված  է ե­րեք փու­լով։ Ա­ռա­ ջին փու­ լով ծրագր­ վում է հատ­ կաց­նել $125  մլն։ Այդ մի­ջոց­ներն ուղղ­վե­լու են ԱՊՀ Միջ­պե­տա­կան բան­կի առջև «Նաի­րի­տ»-ի վար­ կա­յին պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի կա­տար­մա­նը, աշ­խա­տա­կից­նե­րի աշ­խա­տա­վար­ձի պարտ­քի մար­ մա­նը։ Գոր­ծա­րա­նի բուն ար­դիա­ կա­նաց­մանն ուղղ­վե­լու են միայն երկ­րորդ և եր­րորդ փու­լե­րով հատ­կաց­վող մի­ջոց­նե­րը։ Ն­ շենք, որ այս տա­ րի հու­ լի­ սի 4-5-ը Կիևում կա­ յա­ ցած ԱՊՀ երկր­նե­րի ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­ րար­նե­րի խորհր­դի 5-րդ նիս­տից հե­տո Ռու­սաս­տա­նի ֆի­նանս­նե­ րի ար­դեն նախ­կին նա­խա­րար Ա­լեք­սեյ Կուդ­րի­նը հայ­տա­րա­ րել  էր, թե Հա­յաս­տա­նին $400  մլն հատ­կաց­նե­լու հար­ցի քննար­կու­ մը տե­ղի կու­նե­նա ԵվրԱ­զէՍ-ի միջ­պե­տա­կան խորհր­դի հեր­թա­ կան նիս­տում՝ ԱՊՀ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար­նե­րի մա­կար­դա­կով։ Հան­դի­պու­մը ծրագր­ված  էր այս տար­վա հոկ­տեմ­բե­րի վեր­ ջին, սա­կայն այն տե­ղա­փոխ­վեց նո­յեմ­բե­րի վերջ։ Ներ­կա­յում ընդ­ հան­րա­պես ա­նո­րոշ  է նա­խա­ րար­նե­րի հան­դիպ­ման վայրն ու ժամ ­կ ե­տը։ «Օ­րա­կար­գ»-ի աղբ­ յուր­նե­րի փո­խանց­մամբ՝ նիս­տի

Ֆոտոլուր

‹‹‹ էջ 1

շուրջ ա­նո­րո­շու­թյան պատ­ճա­ռը Ռու­սաս­տա­նի ֆի­նանս­նե­րի նա­ խա­րար Ալ.Կուդ­րի­նի հրա­ժա­րա­ կանն  է, որը հա­մա­կար­գում  էր ԵվրԱզԷՍ-ի հա­կաճգ­նա­ժա­մա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մի գոր­ծու­նեու­թյու­նը։ Ե­թե Հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ան­դամ մյուս պե­տու­թյուն­նե­ րի հա­մար նիս­տի անց­կաց­ման ժամ ­կ ետն այդ­քան  էլ  էա­կան չէ, ա­պա «Նաի­րի­տ»-ի հա­մար նիս­տի հե­տաձ­գու­մը, ան­գամ մեկ օ­րով, բա­վա­կան ծախ­սա­ տար  է ու  է՛լ ա­վե­լի  է բար­դաց­ նում ըն­կե­րու­թյան ա­ռանց այն  էլ ոչ բար­վոք ֆի­նան­սա­կան վի­ ճա­կը։ Այս տա­րի ըն­կե­րու­թյու­ նը պետք է շուրջ ֌1 մլրդ­ուղ­ ղի

«Հայ­բիզ­նես­բանկ»-ից ստա­ցած վար­կի մար­մա­նը: Գոր­ծա­րա­նը, դրա­նից բա­ցի, այլ պարտ­քեր  էլ ու­նի։ «Նաի­րիտ»-ի մեկ օր­վա պա­րա­պուր­դը ֌33  մլն  է: Դժ­ վար չէ հաշ­վել, թե Կիևի հու­լիս­ յան նիս­տից մինչև օրս որ­քան է ա­վե­լա­ցել «Նաի­րի­տ»-ի պարտ­ քը, և դեռ ինչ­քան  է ա­վե­լա­նա­լու մինչև նոր նիս­տի գու­մա­րու­մը։

Ում է փրկե­լու Ռու­սաս­տա­նը «Նաի­րիտ»-ին վար­կա­յին մի­ ջոց­նե­րի հատ­կաց­ման հար­ ցում առ­ կա  է մեկ այլ՝ ա­ վե­ լի լուրջ խնդիր։ Ե­թե հատ­կաց­վե­լիք

վար­կի ա­ռա­ջին տրանշն իս­ կա­պես ուղղ­վե­լու  է քի­միա­կան հսկա­յի նախ­կին պար­տա­վո­րու­ թյուն­նե­րի կա­տար­մա­նը, ա­պա «Նաի­րիտ»-ի վի­ճա­կը նոր վար­ կի ստա­ցու­մից որևէ կերպ չի բա­ րե­լավ­վե­լու, գոր­ծա­րա­նը շա­րու­ նա­կե­լու  է խնդիր­ներ ու­նե­նալ։ «2011-2019 թթ. «Նաի­ րիտ»-ի զար­գաց­ման և վե­րա­կա­ռուց­ ման» ծրագ­ րում հստակ նշվում է, որ գոր­ծա­րա­նին անհ­րա­ ժեշտ են $512,26  մլն­-ի ներդ­ րում ­ն եր։ Զար­գաց­ման ծրագ­ րի ներդ­րու­մա­յին գու­մա­րից ըն­ դա­մե ­նը $367  մլն-ն  է ուղղ­վե­լու քի­միա­կան հսկա­յի ար­դիա­կա­ նաց­մա­նը: $146 մլն պետք է ուղղ­ վի գոր­ծա­րա­նի պարտ­քե­րի մար­ մա­նը, այդ թվում՝ $100 մլն՝ ԱՊՀ Միջ­պե­տա­կան բան­կի պար­ տա­վո­րու­թյուն­նե­րի վե­րա­ֆի­ նան­սա­վոր­մա­նը, $46   մլն՝ գոր­ ծա­րա­նի ըն­թա­ցիկ պարտ­քի վե­րա­ֆի­նան­սա­վոր­մա­նը։ Ընդ ո­րում՝ ծրագ­րի ա­ռա­ջին փու­ լը (2011-2012 թթ.) նա­ խա­ տե­սում  է ընդ­հա­նուր առ­մամբ $93  մլն­-ի ներ­դրում, ո­րը հնա­րա­ վո­րու­թյուն  է տա­լու վե­րա­կանգ­ նել բու­թա­դիե­նա­յին ե­ղա­նա­ կով քլո­րոպ­րե­նա­յին կաու­չու­կի ար­տադ­րու­թյու­նը։ Ե­թե ստաց­վե­լիք ա­ռա­ջին տրան­շը գնա­լու  է նա­խորդ պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի մար­ մա­ նը, ա­ պա, ԵվրԱզԷՍ-ի հա­ կաճգ­նա­ժա­մա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մը,

ըստ էու­ թյան, փրկե­ լու է ոչ թե «Նաի­րիտ»-ը, այլ Միջ­պե­տա­ կան բան­ կը, ո­ րի թեթև ձեռ­ քով Հա­յաս­տա­նի քի­միա­կան հսկան հայտն­վել  է այս­պի­սի վի­ճա­կում։ Ն­շենք, որ Միջ­պե­տա­կան բան­ կը օֆ­շո­րա­յին գո­տում գրանց­ ված ան­ հայտ Rhinoville Property Limited-ին 2006թ. $70 մլն­-ի վար­ կա­ յին գիծ էր բա­ ցել 5,3 տա­ րի ժամ ­կե­ տով՝ մինչև 2011թ. դեկ­ տեմ­բե­րի 27-ը, տա­րե­կան 12,5% տո­կո­սադ­րույ­քով։ Այդ մի­ջոց­նե­ րից $39 մլն-ն ուղղ­վել է «Նաի­րի­ տ»-ի 90% բաժ­նե­տոմ­սե­րի ձեռք­ բեր­մա­նը, $12,8  մլն­-ը՝ շրջա­նա­ ռու մի­ջոց­նե­րի հա­մալր­մա­նը, $18,2  մլն­-ը՝ ար­դիա­կա­նաց­մա­նը։ Սա բան­կի մաս­նակ­ցու­թյամբ ու «Նաի­րիտ»-ի մի­ջո­ցով փո­ղե­րի լվաց­ման միակ դեպ­քը չէ։ «Նաի­ րիտ»-ը 2009թ. Միջ­պե­տա­կան բան­կից 8,5% տո­կո­սադ­րույ­քով և մինչև 2019թ. մար­ ման ժամ­ կե­տով ներգ­րա­վել  է ֌5.5  մլրդ­ -ի ($95  մլն) վար­կա­յին մի­ջոց­ներ։ Գու­մա­րը գրե­թե ամ­բող­ջու­թյամբ ծախս­վել  է կաս­կա­ծե­լի ուղ­ղու­ թյամբ։ Մաս­նա­վո­րա­պես՝ վար­կի ֌3,5 մլրդ­-ը կամ 10%-ն ուղղ­վել է Միջ­պե­տա­կան բան­կից հայ­կա­ կան «Մե­գա­տեքս գրուպ» ՓԲԸ-ի 97% բաժ­նե­տոմ­սե­րի ձեռք­բեր­ մա­ նը, այն դեպ­ քում, երբ բաժ­ նե­տոմ­սե­րի հիմ ­ն ա­վոր­ված գի­նը, ըստ աու­դի­տո­րա­կան եզ­րա­կա­ ցու­թյան, ֌2,94 մլրդ­է։  n Ա. Չ.


№ 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ. |

Փողեր | 5

Պայ­մա­նա­գի­րն ամ­րագ­րե­լու  է խա­ղի կա­նոն­նե­րը Հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան տա­րած­քում «Օ­րա­կար­գ»-ի հետ զրույ­ ցում Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­ րու­թյան Առևտ­րի և շու­կա­նե­ րի կար­գա­վոր­ման վար­չու­թյան պետ Գա­գիկ Քո­չար­յա­նը կար­ ծիք է հայտ­ նել, թե ԱՊՀ մաս­ նա­կից երկր­նե­րի միջև Ա­զատ առևտ­րի գո­տու ստեղծ­ման մա­սին պայ­մա­նա­գի­րը տա­րա­ ծաշր­ջա­նում խա­ղի կա­նոն­նե­րը հստա­կեց­նող գոր­ծիք  է։ -Պրն Քո­չար­յան, կման­ րա­մաս­նե՞ք Ա­զատ առևտ­րի գո­տու պայ­մա­նագ­րի  էու­թյու­նը։ -Ա­զատ առևտ­րի գո­տու մա­սին պայ­մա­նա­գի­րը փո­խա­րի­նում  է ԱՊՀ տա­րած­քում ներ­կա­յում գոր­ ծող երկ­կողմ կամ բազ­մա­կողմ պայ­մա­նագ­րե­րին։ Աշ­խա­տան­ քա­յին խմբե­րի մա­կար­դա­կում այս պայ­մա­նագ­րի շուրջ կող­ մե­րը բա­նակ­ցում  էին մոտ երեք տա­րի: ԱՊՀ գրե­թե բո­լոր պե­տու­ թյուն­նե­րը մաս­նակ­ցում  էին այդ գոր­ծըն­թա­ցին, ուս­տի պայ­մա­ նա­գի­րը թույլ  է տա­լիս ֆիք­սել Հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան տա­րած­ քում գոր­ծող խա­ղի կա­նոն­նե­րը: -Ի՞նչ կա­նոն­նե­րի մա­սին  է խոս­քը։ -Պայ­մա­նա­գի­րը ԱՊՀ տա­րած­ քում առևտ­րի ընդ­հա­նուր կա­ նոն­ներ  է սահ­մա­նում՝ ան­կախ նրա­նից՝ մաս­նա­կից եր­կի­րը Առևտ­րի հա­մաշ­խար­հա­յին կազ­ մա­կեր­պու­թյան ան­դամ  է, թե ոչ: Պայ­մա­նա­գի­րը սահ­մա­նում  է նաև մի­ջազ­գա­յին նոր­մե­րին հա­ մա­պա­տաս­խան վե­ճե­րի լուծ­ման նոր կարգ, ին­չը մինչ այս գո­յու­ թյուն չու­ներ: Նախ­կի­նում վե­ճե­ րը մա­սամբ հնա­րա­վոր  էր լու­ծել ԱՊՀ տնտե­սա­կան դա­տա­րա­նի մի­ջո­ցով, սա­կայն Հա­յաս­տանն այդ դա­տա­րա­նի ան­դամ չէ: Նոր պայ­մա­նա­գի­րը կար­գա­վո­րում  է նաև այս խնդիր­նե­րը: -Ո՞րն  է պայ­մա­նագ­րի ա­ռա­վե­լու­թյու­նը։ -Այս պայ­մա­նա­գի­րը տնտե­սա­ վա­րող­նե­րին հստակ փաս­տա­ թուղթ  է ա­ռա­ջար­կում, որ­տեղ ֆիքս­ված են ԱՊՀ տա­րած­քում ապ­րանք­նե­րի ի­րա­կան շար­ժի կա­նոն­նե­րը, թե՛ ար­տա­հան­ման, թե՛ ներ­մուծ­ման գոր­ծող դրույ­ քա­չա­փե­րը: Ն­շեմ նաև, որ պե­ տու­թյուն­նե­րը պայ­մա­նա­վոր­վա­ ծու­թյուն ու­նեն Ա­զատ առևտ­րի

այն տնտե­սա­վա­րող­նե­րին պաշտ­պա­նում  է եր­րորդ երկր­ նե­րից միաս­նա­կան այս տա­ րածք ներկր­վող ապ­րանք­նե­ րից՝ ա­վե­լի լավ պայ­ման­ներ ա­պա­հո­վե­լով բո­լո­րի հա­մար:

գո­տու մա­սին պայ­մա­նագ­րի վա­ վե­րաց­ման փու­լում չեղ­յալ հա­ մա­րել բո­լոր երկ­կող­մա­նի պայ­ մա­նագ­րե­րը։ Իսկ սա միաս­նա­ կա­նաց­նե­լու  է դաշ­տը բո­լո­րի հա­մար: -Բաց­թո­ղում ­ն ե­րի մա­սին ի՞նչ կա­սեք։ -Այս պայ­մա­նա­գի­րը դեռ չի լու­ ծում պե­տա­կան գնում ­ն ե­րի շու­ կա­յի ա­զա­տա­կա­նաց­ման հար­ցը, թեև սրա շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­ ներ նա­խա­տես­վում են։

«

են­թադ­րել, որ դրա­նով Հա­յաս­տա­ նը հնա­րա­վո­րու­թյուն  է ստա­նում հում­քա­յին ապ­րանք­նե­րը ներ­մու­ ծել ա­ռանց ար­տա­հան­ման մաք­ սա­տուր­քի, այ­սինքն՝ ա­վե­լի  է­ժան: Ռու­սաս­տա­նը Հա­յաս­տա­նի հա­ մար հիմ ­ն ա­կան հում­քա­յին եր­ կիրն  է, և ար­տա­հան­ման մաք­ սա­տուր­քե­րի կրճա­տու­մը կբե­րի հայ­կա­կան ար­տադ­րան­քի մրցու­ նա­կու­թյան բարձ­րաց­մա­նը՝ նվա­ զեց­նե­լով ապ­րանք­նե­րի ինք­նար­ ժե­քը և այն մրցու­նակ դարձ­նե­լով մի­ջազ­գա­յին շու­կա­յում:

Տնտե­սա­վա­րող­նե­րին հստակ փաս­տա­թուղթ  է ա­ռա­ջար­կվում, որ­տեղ ֆիքս­ված են ԱՊՀ տա­րած­քում ապ­րանք­նե­րի ի­րա­կան շար­ժի կա­նոն­նե­րը -Ինչ­պի­սի՞ օ­գուտ­ներ կա­ րող  է քա­ղել Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը։ -Մեր ապ­ րանք­ ներն ԱՊՀ այլ եր­կիր ներ­մու­ծե­լու պա­րա­գա­յում ա­զատ­ված են լի­նե­լու մաք­սա­ տուր­քե­րից: Բա­ցի դրա­նից՝ ո­րո­ շա­կիո­րեն հստա­կեց­վել են ար­ տա­հան­ման մաք­սա­տուր­քե­րը, ո­րոնք Ռու­սաս­տա­նի պա­րա­գա­ յում բա­վա­կանին կրճատ­վել են: Այ­սօր խո­շոր ապ­րան­քա­յին դիր­քե­ րով Ռու­սաս­տա­նը ար­տա­հան­ման մաք­սա­տուր­քեր  է կի­րա­ռում նաև Հա­յաս­տա­նի նկատ­մամբ: Ներ­կա­ յիս 350 ապ­րան­քա­տե­սա­կի հա­մե­ մատ Ռու­սաս­տա­նի ար­տա­հան­ ման մաք­սա­տուր­քե­րը կրճատ­ վել են մինչև 90-ը։ Կա­ րող ենք

»

-Ինչ­պի­սի՞ ռիս­կեր  է պա­ րու­նա­կում պայ­մա­նա­գի­րը Հա­յաս­տա­նի հա­մար։ -Պայ­մա­նա­գի­րը, ընդ­հա­ նուր առ­մամբ, բա­րե­լա­վե­լու  է առևտ­րա­յին ռե­ժի­մը Հա­յաս­ տա­նի հա­մար։ Ներ­քին տնտե­ սա­վա­րող­նե­րի հա­մար գոր­ծող դաշ­տն ան­փո­փոխ  է մնա­լու, ա­զատ առևտ­րի ռե­ժի­մը որևէ կերպ չի սահ­ մա­ նում տնտե­ սա­վա­րող­նե­րից մե­կի ա­ռ ա­վե­ լու­թյու­նը մյու­սի հան­դեպ, այն բո­լո­րի հա­մար հա­մա­հա­վա­ սար դաշտ է ստեղ­ ծում։ Պայ­ մա­նա­գի­րը Հա­յաս­տա­նի փոքր տնտե­սա­վա­րող­նե­րի հա­մար ԱՊՀ տա­րածքն ա­վե­լ ի հա­սա­ նե­լ ի  է դարձ­նում։ Բա­ցի այդ՝

-Ո՞վ է շա­հում այս պայ­մա­նագ­րից: -Շա­հում են մաս­նա­կից բո­ լոր պե­տու­թյուն­նե­րը։ Ն­րանք բո­ լորն  էլ սե­փա­կան շա­հերն ու­նեն և հե­տա­մուտ են լի­նե­լու դրանց ի­րա­կա­նաց­մա­նը: Եր­կա­րատև բա­ նակ­ցու­թյուն­նե­րը թույլ կտան ուր­ վագ­ծել այն շա­հե­րը, ո­րոնց մա­սով յու­րա­քանչ­յուր կողմ ու­զում  է ո­րո­ շա­կի զի­ջում ­ն եր ստա­նալ: Խոսքն ա­զատ առևտ­րում նե­րառ­ված ապ­ րանք­նե­րի ցան­կի և ա­զատ առևտ­ րից հա­նում ­ն ե­րի մա­սին  է։ Հս­տակ կա­րող եմ ա­սել, որ բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ հա­նում ­ն ե­րի ցան­կը  է՛լ ա­վե­լի  է նվա­զե­լու: Հա­ մա­ձայ­նա­գի­րը կա­նոն­ներ  է սահ­ մա­նում բո­լոր տնտե­սա­վա­րող­ նե­ րի հա­ մար: Ե­ թե ինչ-որ տնտե­ սա­վա­րող ու­զում  է դուրս գալ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին շու­կա, այս պայ­մա­նա­գի­րը հստակ և հա­ մընդ­հա­նուր ու­ղե­ցույց  է: -Այս պայ­մա­նագ­րի շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը բա­ վա­կան եր­կար են տևել։ Ե՞րբ կյան­քի կկոչ­վի այն։ -Պայ­մա­նա­գի­րը պետք  է կնքվեր դեռ անց­յալ տա­րի, խո­ չըն­դո­տե­ցին ինչ-ինչ տա­րա­ ձայ­նու­թյուն­ներ պայ­մա­նագ­րի մաս­նա­կից այն պե­տու­թյուն­նե­ րի միջև, ո­րոնք նաև այ­սօր չեն ստո­ րագ­ րել այն: Ա­ հա թե ին­ չու հա­մա­ձայ­նա­գի­րը ևս մեկ ան­գամ քննարկ­ման դրվեց՝ ըստ  էու­թյան որևէ  էա­կան փո­ փո­խու­թյուն չկրե­լով: Պայ­մա­ նա­գի­րը չեն ստո­րագ­րել Ադր­ բե­ջա­նը, Ուզ­բեկս­տա­նը, Թուրք­ մենս­տա­նը։ Ն­րանք մինչև տար­ վա վերջ պետք է հստա­ կեց­ նեն ի­րենց դիր­քո­րո­շու­մը: Պայ­ մա­նագ­րի դրույթ­նե­րը կսկսեն ի­րա­կա­նա­նալ, երբ բո­լոր մաս­ նա­կից երկր­նե­րը վա­վե­րաց­նեն այն: Որ­պես մի­ջազ­գա­յին պայ­ մա­նա­գիր՝ այն ու­ժի մեջ կմտնի ե­րեք պե­տու­թյան կող­մից վա­ վե­րաց­վե­լուց հե­տո, Հա­յաս­տա­ նի հա­մար այն օ­րի­նա­կան ուժ կու­նե­նա մեր կող­մից հաս­տատ­ վե­լուց հե­տո:  n Զ­րու­ցեց Մա­րի­լույս Ե­րեմ­յա­նը

դոլար/դրամ

378.42

0.41 p

0.11%

385 375 365 355 27.04

27.10

27.07

եվրո/դրամ

529.33

2.88 p

0.55%

560 540 520 500 480 27.04

27.07

ռուբլի/դրամ

12.51

27.10 0.14 p

1.13%

13,50 12,80 12,10 11,40 27.04 եվրո/դոլար

27.07

1.403

27.10 0.01 p

0.81%

1,51 1,44 1,37 1,30 27.04

27.07

WTI Brent

նավթ

27.10

93.34 3.14 p 3.48% 112.07 3.16 p 2.90%

US$/bbl.

125

100

75 27.04 ոսկի

27.10

27.07

կբ 100 հհ comex

1715.0 64.9 p 3.93% 1721.1 2.4 q 0.14%

US$/t oz.

1900

1650

1400 27.04

(comex)

պղինձ

27.07

8091

27.10 397 p

5.16%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300

Բայց ին­չու ոչ ստվե­րը ‹‹‹ էջ 1 գոր­ծա­րար­նե­րին։ Ակ­ցի­զա­յին հար­ կի դրույ­քա­չա­փի Կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մա­հար­թե­ցու­մը ա­ռա­ջին հեր­ թին զգա­լու  է շար­քա­յին քա­ղա­քա­ ցու դրա­մա­պա­նա­կը, գոր­ծա­րարն իր շա­հույ­թի հաշ­վին հա­զիվ թե այս բեռն իր վրա վերց­նի։ Շ­քեղ ավ­տո­ մե­քե­նա­նե­րի, շա­հող խա­ղե­րի, կա­ զի­նո­նե­րի հար­կու­մը հան­րա­հա­ճո  է, բայց ո՛չ բյու­ջեի օգ­տին է, ո՛չ էլ բեռ՝

հարկ­վող­նե­րի հա­մար։ Չգ­րանց­ված աշ­խա­տա­կից­նե­րի տու­գանք­նե­րի չա­փի մե­ծա­ցու­մը փոքր ու մի­ջին բիզ­նե­սի դեմ  է աշ­խա­տե­լու։ Կա­ռա­վա­րու­թյան լռու­թյու­ նը հաս­կա­նա­լի  է՝ բյու­ջեն հա­ մալ­րե­լու հար­ցում ոչ այն­քան հան­րա­հա­ճո մե­թոդ  է ընտր­վել՝ կրկին սեղմ­վե­լու  է գոր­ծա­րար հա­վա­սար մի­ջա­վայ­րը, շար­քա­ յին քա­ղա­քա­ցին։ Բայց ին­չու ոչ ստվե­րը։  n

6500 27.04 տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

ցորեն

(cbt)

27.07

232.49

27.10 4.87 p

2.14%

US$/tonne

300 260 220 27.04

27.07

27.10

Տվյալները վերցված են 27.10, Երևան, ժ. 16:21 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ.

6 | Մեծ փողեր

Մա­րա­թոն­յան գա­գա­թա­ժո­ղով Եվ­րո­պան «հստակ և հա­վակ­նոտ» պա­տաս­խան­ներ  է գտել

Ա­թեն­քի պարտ­քի կե­սը «ներ­վեց» Եվ­րո­պան ո­րո­շել  է դուրս գրել հու­նա­կան պարտ­քի 50%-ը։ Այս մա­սին գա­գա­թա­ժո­ղո­վի ա­վար­ տին հայ­տա­րա­րել  է Ֆ­րան­սիա­ յի նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­ զին։ Եվ­րո­պա­կան խորհր­դի նա­ խա­գահ Հեր­ման վան Ռոմ­պե­յը հա­վե­լել  է, որ հու­նա­կան պարտ­ քի վե­րա­կա­ռուց­ման երկ­րորդ ծրագ­րի շրջա­նա­կում Ա­թեն­քը կա­րող է ԵՄ-ից և Ար­ժույ­թի մի­ ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մից (ԱՄՀ) ստա­ նալ մինչև €100  մլրդ, իսկ մաս­նա­վոր ներդ­րող­նե­րի մաս­ նակ­ցու­թյան չա­փը կո­րոշ­վի

կա­մա­վոր սկզբուն­քով։ Ա­վե­ լի վաղ ԵՄ-ն ակն­ կա­ լում էր, որ մաս­նա­վոր ներդ­րող­նե­րը կհա­ մա­ձայ­նեն դուրս գրել Ա­թեն­քի պարտ­ քի 50-60%-ը։ Վան Ռոմ­ պե­յը հույս է հայտ­նել, որ մինչև 2020թ. Հու­նաս­տա­նը «ճիշտ ու­ ղու վրա դուրս կգա, և ն­րա պետ­ պարտ­քը կկազ­մի 120%»։ ԵՄ-ն Ա­թեն­քում կու­նե­նա իր մշտա­կան ա­ռա­քե­լու­թյու­նը, ո­րը կհետևի բյու­ջե­տա­յին ծրագ­ րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը։ Մո­նի­թո­ րին­գին կմաս­նակ­ցեն նաև հույն փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Հու­նաս­տա­նին կպար­տադ­րեն ա­վե­լի խստաց­ նել Ֆի­նան­սա­կան կա­յու­նու­թյան հու­նա­կան հիմ ­ն ադ­րա­մի կա­ռա­ վա­րու­մը՝ նոր վար­կե­րի ճիշտ օգ­տա­գոր­ծումն ա­պա­հո­վե­լու նպա­տա­կով։ Մեկ­նա­բա­նե­լով ԵՄ այս ո­րո­ շու­մը՝ Հու­նաս­տա­նի վար­չա­պետ Գեոր­գիոս Պա­պանդ­րեուն հայ­ տա­րա­րել  է, որ իր Կա­ռա­վա­ րու­թյու­նը մտա­դիր  է կա­տա­րել իր ստանձ­նած բո­լոր պար­տա­ կա­նու­թյուն­նե­րը։ Նա հա­վե­լել  է, որ Հու­նաս­տա­նի պարտքն այժմ լիո­վին վե­րահսկ­վում  է։ Վար­չա­ պե­տի խոս­քով՝ ներ­կա­յում Ա­թեն­ քը հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի «անց­ յա­լի հետ փա­կել իր հա­շիվ ­ն ե­րը»։ Հի­շեց­նենք, որ Հու­նաս­տա­ նի պետ­պարտ­քը կազ­մում  է €360  մլրդ և դեռ շա­ րու­ նա­ կում  է ա­ճել։ Ա­թեն­քի ար­տա­ քին օգ­նու­թյան ա­ռա­ջին փա­թե­ թի (€110  մլրդ) տրա­մադ­րու­մը հաս­տատ­վել  է 2010թ. մա­յի­սին։ Սա­կայն տնտե­սա­կան դրու­թյան վատ­թա­րա­ցու­մը հար­կադ­րեց

Եվ­րո­պա­յին կրկին օգ­նու­թյուն տրա­մադ­րել Հու­նաս­տա­նին։ Ա­վե­լի ուշ հաս­տատ­վեց օգ­նու­ թյան նոր փա­թե­թի տրա­մադ­ րու­ մը (€160  մլրդ), ո­ րի մի մա­ սը բա­ժին ըն­կավ մաս­նա­վոր ներդ­րում ­ն ե­րին։

Ա­վե­լի շատ մի­ջոց­ներ ԵՄ ա­ռաջ­նորդ­նե­րը բրյու­սել­ յան գա­գա­թա­ժո­ղո­վի շրջա­նա­ կում պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն են ձեռք բե­րել մե­ծաց­նել Ֆի­նան­ սա­կան կա­յու­նու­թյան եվ­րո­պա­ կան հիմ ­ն ադ­րա­մի (EFSF) մի­ջոց­ նե­րը մինչև €1 տրլն ($1,4 տրլն)։ «EFSF-ն կա­րող  է բա­րե­լա­վել եվ­ րո­գո­տու երկր­նե­րի կող­մից թո­ ղարկ­վող պարտ­քա­յին նոր պար­ տա­վո­րու­թյուն­նե­րի վար­կա­յին ո­րա­կը»,– աս­ված  է գա­գա­թա­ ժո­ղո­վի ա­վար­տին ըն­դուն­ված հա­մա­տեղ հայ­տա­րա­րու­թյան մեջ։ EFSF-ն կա­ րող  է ստեղ­ ծել մեկ կամ մի քա­ նի ֆի­ նան­ սա­ կան հաս­տա­տու­թյուն­ներ՝ ինչ­ պես պե­տա­կան, այն­պես  էլ մաս­ նա­վոր աղբ­յուր­նե­րից մի­ջոց­ներ ներգ­րա­վե­լու նպա­տա­կով։

Վե­րա­կա­պի­տա­լաց­ված բան­կեր Հոկ­տեմ­բե­րի 26-ին ԵՄ երկր­ նե­րը հռչա­կա­գիր են ըն­դու­ նել խո­շոր բան­կե­րի վե­րա­կա­ պի­տա­լաց­ման մա­սին, ո­րի հա­ մա­ձայն՝ 2012թ. հու­նի­սից հե­տո նրանց ի­րաց­վե­լիու­թյան մա­ կար­դա­կը պետք  է գե­րա­զան­ցի

ԵՄ գա­գա­թա­ժո­ ղո­վից հե­տո եվ­ րո­գո­տու խնդիր­ ներն ի­րենց «հստակ և հա­ վակ­նոտ» պա­ տաս­խան­ներն են ստա­ցել (նկարում` Հու­նաս­տա­նի վար­չա­պետ

rnw.nl

Միաս­նա­կան Եվ­րո­պան հա­ մա­տեղ ջան­քե­րի արդ­յուն­քում կար­ծես թե ի վեր­ջո գտել է իր գլխա­վոր խնդիր­նե­րի լուծ­ման ճա­նա­պար­հը։ Նա­խօ­րեին Բր­ յու­ սե­ լում շուրջ 10 ժամ տևած բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի արդ­յուն­ քում Հին աշ­խար­հի ա­ռաջ­նորդ­ ներն ընդ­հա­նուր հայ­տա­րա­ րի են ե­ կել։ ԵՄ և եվ­ րո­ գո­ տու երկր­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի գա­ գա­թա­ժո­ղո­վի ա­վար­տին հան­ դիպ­ման օ­րա­կար­գա­յին հար­ ցե­րը, նրանց իսկ բնո­րոշ­մամբ, ստա­ ցել են ի­ րենց «հստակ և հա­վակ­նոտ» պա­տաս­խան­նե­ րը։ Ուս­տի ամ­բողջ աշ­խար­հում եվ­րո­գո­տու քայ­քայ­ման՝ մի քա­նի ա­միս շա­րու­նակ թևա­ ծող ուր­վա­կա­նը, որ ճնշում  էր գոր­ծադ­րում հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­նե­րի վրա, կար­ծես թե ան­հե­տա­նում  է։

Գեոր­գիոս Պա­ պանդ­րեու):

9%-ը։ Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի ղե­ կա­վար Ժո­զե Մա­նո­ւել Բա­ռո­զուն հայ­տա­րա­րել  է, որ վե­րա­կա­պի­ տա­լաց­ման ըն­թաց­քում բան­կե­ րին կար­գել­վի պարգևավ­ճար­ ներ և շա­հա­բա­ժին­ներ տալ իր աշ­խա­տա­կից­նե­րին։ Ն­շենք, որ բան­կե­րի վե­րա­կա­պիտա­լաց­ ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ կա­պի­ տա­լի ծա­վա­լը կա­րող  է կազ­մել €106 մլրդ։

Հատ­կան­շա­կան  է, որ եվ­ րո­պա­ցի ա­ռաջ­նորդ­նե­րի հայ­ տա­րա­րու­թյու­նից հե­տո եվ­րոն սկսել  է արժևոր­վել։ Ներդ­րող­ ներն ա­վե­լի լա­վա­տես են դար­ ձել Եվ­րո­պա­յի տնտե­սա­կան ա­ճի հե­ռան­կար­նե­րի հար­ցում։ Նախ­ կի­նում շու­կա­նե­րը հա­նդար­տեց­ նե­լու ԵՄ ա­ռաջ­նորդ­նե­րի բո­լոր փոր­ձե­րը այդ­պես  էլ արդ­յունք չէին տվել։  n

BP-ն հա­սավ իր նպա­տա­կին

bp.com

Ըն­կե­րու­թյու­նը վե­րա­դառ­նում  է Մեք­սի­կա­կան ծոց

BP-ի հո­րատ­ման հար­թա­կը Kaskida հան­ քա­վայ­րում, Մեք­սի­կա­կան ծոց

Բ­րի­տա­նա­կան British Petroleum (BP) նավ­թարդ­յու­նա­հա­նող ըն­ կե­րու­թյու­նը Մեք­սի­կա­կան ծո­ ցի ա­ղե­տից հե­տո ա­ռա­ջին ան­ գամ ստա­ ցել է ԱՄՆ-ի դաշ­ նա­ յին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի թույլտ­ վու­թյու­նը՝ ծո­ցում ստորջր­յա հո­րա­տում ­ն ե­րը վերսկ­սե­լու հա­ մար: Bloomberg-ի հա­ղորդ­մամբ՝ BP-ն Մեք­սի­կա­կան ծո­ցի իր

նավ­թա­գա­զա­յին Kaskida հան­ քա­վայ­րում հո­րատ­ման աշ­խա­ տանք­նե­րը կսկսի ա­վե­լի քան 2 կմ խո­ րու­ թյան վրա։ Kaskida-ն Լո­ւի­զիա­նա­յի ա­փից 300 կմ հա­ րավ է ըն­կած: Մեք­սի­կա­կան ծո­ցում BP-ի աշ­ խա­տանք­նե­րի վերսկս­ման մա­ սին լու­րը չա­փա­զանց կարևոր  է տե­ղի նավ­թարդ­յու­նա­հա­նող

ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի հա­մար և ըն­կալ­վում  է որ­պես ա­ղե­տից հե­տո ծո­ցում նավ­թարդ­յու­նա­ բե­րու­թյան վե­րա­կանգն­ման ազ­դակ: Ա­վե­լի վաղ BP-ի գլխա­վոր տնօ­րեն Ռո­բերտ Դադ­լին հայ­ տա­րա­րել  էր, թե Մեք­սի­կա­ կան ծո­ցում արդ­յու­նա­հա­նու­մը պետք  է դառ­նա ըն­կե­րու­թյան

ներդ­րու­մա­յին ա­ռաջ­նա­հեր­ թու­թյուն­նե­րից մե­կը: Հի­շեց­ նենք, որ 2010թ. ամ­ռա­նը Մեք­ սի­կա­կան ծո­ցում BP-ի հո­րատ­ ման հար­թա­կում տե­ղի ու­ նե­ցած վթա­րի հետևան­քով զոհ­վել  էր 11 մարդ, ար­տա­հո­ սել էր 4,9 մլն բա­ րել նավթ, և զ­գա­լի վնաս  էր հասց­վել շրջա­ կա մի­ջա­վայ­րին։  n

Google-ն ա­խոր­ժա­կից չի բո­ղո­քում 2011թ. ե­րեք ե­ռամս­յակ­նե­րի ըն­ թաց­քում Google ո­րո­նո­ղա­կան հսկան 57 ըն­կե­րու­թյան կլան­ ման վրա $1,44 մլրդ­ է ծախ­սել։ Սա ռե­կորդ  է ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րի ձեռք­բեր­ման ցու­ցա­նի­շով։ Այս գու­մա­րի մեջ ընդգրկ­ված չէ ըն­թա­ցիկ տար­վա օ­գոս­տո­ սին Google-ի կող­ մից բջջա­ յին սար­քա­վո­րում­ն եր ար­տադ­րող ա­մե­րիկ­յան Motorola Mobility ըն­կե­րու­թյան դի­մաց վճար­ված $12,5 մլրդ­-ը, քա­նի որ այս գոր­ ծար­ քը դեռ փակ­ ված չէ։ Գոր­ ծարքն ակն­կալ­վում  է փա­կել Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

ըն­թա­ցիկ տար­վա վեր­ջին կամ 2012թ. 1-ին ե­ռամս­յա­կում։ Միայն ան­ցած տար­վա ըն­թաց­ քում Google-ը գնել է 48 ըն­ կե­ րու­թյուն՝ այդ նպա­տա­կի հա­մար հատ­կաց­նե­լով $1,8  մլրդ: Կ­լա­ նում ­ն ե­րի վրա ծախս­ված գու­մա­ րի տե­սանկ­յ ու­նից ռե­կոր­դա­յին  է հա­մար­վում 2008թ., երբ ըն­կե­ րու­թյու­նը ծախ­սեց $3,2  մլրդ։ Այս գու­մա­րի մեծ մա­սը՝ $3,1  մլրդ-ը, բա­ժին  էր ըն­կել ա­մե­րիկ­յ ան DoubleClick գո­վազ­դա­յին ծա­ռա­ յու­թյան ձեռք­բեր­մա­նը։

Ըն­թա­ցիկ տա­րում Google-ը $151  մլն­-ով գնել  է ա­մե­րիկ­յ ան Zagat ըն­կե­րու­թյու­նը, ո­րը ռես­ տո­րան­նե­րի, հյու­րա­նոց­նե­րի, ա­կումբ­նե­րի և այլ հաս­տա­տու­ թյուն­նե­րի վար­կա­նիշ­ներ  է կազ­ մում։ Zagat-ի ձեռք­բեր­ման մա­սին ո­րո­նո­ղա­կան հսկան հայ­տա­րա­ րել  էր դեռ ըն­թա­ցիկ տար­վա սեպ­տեմ­բե­րին, սա­կայն գոր­ծար­ քի գու­մա­րա­յին ման­րա­մաս­նե­րը չէր հրա­պա­րա­կում։ Գեր­մա­նա­կան DailyDeal զեղ­ չա­յին կայ­քի ձեռք­բեր­ման հա­ մար Google-ից պա­հանջ­վել  է $114 մլն։ 2011թ. ապ­րի­լին Google-ը $676  մլն­-ով գնել  է ա­մե­րիկ­յ ան

www.woolfs.ru

Ո­րո­նո­ղա­կան հսկան կլա­նում­ն ե­րի նոր ռե­կորդ  է սահ­մա­նել

2011թ. հուն­վար-սեպ­տեմ­բե­րին Google-ը $1,44  մլրդ­-ի 57 ըն­կե­րու­թյուն  է կլա­նել։

ITA Software ըն­կե­րու­թյու­նը, ո­րը զբաղ­վում  է տար­բեր ա­վիաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի չվերթ­նե­րի և ա­վիա­տոմ­սե­րի մա­սին տե­ղե­ կատ­վու­թյան հա­վաք­մամբ։ Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կա­ հատ­վա­ծում Google-ը, ընդ­հա­ նուր առ­ մամբ, $502  մլն­-ի դի­ մաց ձեռք է բե­րել 54 ստար­տափ։

Ո­րո­նո­ղա­կան հսկան մտա­դիր  է կլա­նում ­ն ե­րի մի­ջո­ցով ընդ­լայ­նել իր ներ­կա­յու­թյու­նը բարձր տեխ­ նո­լո­գիա­նե­րի հե­ռան­կա­րա­յին մի շարք սեկ­տոր­նե­րում, այդ թվում՝ գեո­տե­ղա­կայ­ման, զեղ­չա­յին ծա­ ռա­յու­թյուն­նե­րի, սո­ցիա­լա­կան ռե­սուրս­նե­րի և բջ­ջա­յին տեխ­նո­ լո­գիա­նե­րի։  n


№ 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ. |

Աշխարհ | 7

Ա­նօ­դա­չու ու ան­պետք ՄԱԿ-ի Անվ­տան­գու­թյան խորհր­ դում Ադր­բե­ջա­նի ոչ մշտա­կան ան­դա­մի կար­գա­վի­ճա­կը կա­ րող  է է­՛լ ա­վե­լի խթա­նել ադր­ բե­ջա­նա-իս­րա­յե­լա­կան ռազ­մատնտե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­րը, ԱԽ-ի վեր­ջին քվեար­կու­ թյա­նը շտա­պում  է ար­ձա­գան­քել իս­րա­յե­լա­կան DEBKAfile.com-ը։ Ս­րան բա­ցա­սա­բար կար­ձա­ գան­քի Թուր­քիան։ Ռու­սաս­ տա­նը, Հա­յաս­տա­նը և Ի­րա­նը նույն­պես վե­րա­պա­հու­մով կմո­ տե­նան այս հա­մա­գոր­ծակ­ցու­ թյա­նը, մաս­նա­վո­րա­պես՝ իս­րա­ յե­լա­կան ա­նօ­դա­չու թռչող սար­ քե­րով ադր­բե­ջա­նա­կան բա­նա­ կի սպա­ռա­զին­ման դեպ­քում։ Ե՛վ Մոսկ­վան, և՛ Թեհ­րա­նը ու­ղի­ներ են փնտրում՝ ռազ­մա­կան ա­ճող այս հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը կա­սեց­նե­լու հա­մար, գրում  է վեր­լու­ծա­կան պոր­տա­լը։ Պոր­տա­լի աղբ­յուր­նե­րի փո­ խանց­մամբ՝ ա­ռա­ջի­կա եր­կու ա­միս­նե­րին Ադր­բե­ջա­նի բա­նա­ կը վաթ­սուն ա­նօ­դա­չու թռչող սար­քով կհա­մալր­վի։ Սար­քե­րը 70%-ով իս­րա­յե­լա­կան ար­տադ­ րու­թյան են, 30%-ով դրանք ամ­ բող­ջաց­վում են ադր­բե­ջա­նա­կան գոր­ծա­րան­նե­րում: Ա­նօ­դա­չու թռչող սար­քե­րի ար­տադ­րու­թյան շուրջ Ադր­բե­ջա­նի և Իս­րա­յե­ լի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մա­սին ա­ռա­ջին ան­գամ հայ­տա­րա­րեց Ադր­բե­ջա­նի ռազ­մա­կան արդ­յու­ նա­բե­րու­թյան նա­խա­րար Յա­վար Ջա­մա­լո­վը սեպ­տեմ­բե­րի վեր­ջին։ Պաշ­տո­նա­կան Թեհ­րա­ նը, ի­հար­կե, մտա­հոգ­ված  է: DEBKAfile-ի ի­րա­նա­կան

թռչող սար­քը խփվել է «հա­կաօ­ աղբ­յուր­նե­րը հա­մոզ­ված են, որ դա­յին ստո­րա­բա­ժա­նում ­ն ե­րի Կաս­պից ծո­վի ա­փին տե­ղադր­ կող­մից ձեռ­նարկ­ված «հա­տուկ ված իս­րա­յե­լա­կան ռա­դար­նե­ մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի» արդ­յուն­քում»: րից բա­ ցի, ո­ րոնք ուղղ­ ված են DEBKA-Net-Weekly շա­բա­թա­ Ի­րա­նի դեմ, Ադր­բե­ջա­նում Իս­ թեր­թի ռազ­մա­կան փոր­ձա­գետ­ րա­յե­լը պատ­րաստ­վում  է ա­նօ­ նե­րը ԼՂ պաշտ­պա­նու­թյան բա­ դա­չու թռչող սար­քե­րի բա­զա­ նա­կի «հա­տուկ մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­ ներ տե­ղադ­րել՝ Իս­լա­մա­կան րը» մեկ­նա­բա­նե­ցին որ­պես Հա­ Հան­րա­պե­տու­թյան մի­ջու­կա­ յաս­տա­նից կով­կաս­յան փոք­րիկ յին օբ­յեկտ­նե­րը վե­րահս­կե­լու այս հան­րա­պե­տու­թյուն գոր­ հա­մար: ծուղ­ ված ռուս սպա­ նե­ րի և ԼՂ Ա­նօ­դա­չու թռչող սար­քե­րի հա­կաօ­դա­յին պաշտ­պա­նու­ ադր­բե­ջա­նա­կան շու­կա­յից Իս­ թյան ժա­մա­նա­կա­կից սպա­ րա­յե­լին դուրս մղե­լու փորձ ռա­զի­նու­թյուն­նե­րի կի­րառ­ման Թուր­քիան ար­դեն իսկ կա­տա­ մեկ­տե­ղում։ րել  է, թեև ան­հա­ջող։ Այս­պես՝ Արևմտ­յան աղբ­յուր­ Թու­րքիա­յի Պաշտ­պա­ նե­ րը պնդում են, նու­թյան նա­խա­րա­ որ ադր­բե­ջա­ րու­թյան ռազ­մա­ Սար­քե­րը նա­կան ա­նօ­ կան արդ­յու­ դա­չու սար­ ն ա­բ ե­ր ո ւ­թ յ ա ն -ով քը խփե­լու պետ­ք ար­տ ու­ իս­րա­յե­լա­կան ե­զա­կի այդ ղար Մու­րադ ար­տադ­րու­թյան են, մ ի­ջ ո­ց ա ռ ­ Բա­յա­րը Բա­ մամբ Մոսկ­ քու կա­տա­րած -ով վան չորս իր վեր­ ջին այ­ դրանք ամ­բող­ջաց­ հ ի մ ­ն ա­կ ա ն ցի ժա­մա­նակ վում են ադր­բե­ջա­նա­կան ն պ ա­տ ա կ  է փոր­ձել  է Ադր­բե­ գոր­ծա­րան­նե­րում: հե­տապն­դել. ջա­նի Կա­ռա­վա­րու­ - Սա հի­շ ե­ց ում  էր թյա­նը հա­մո­զել ձեռք Իս­ր ա­յ ե­լ ին՝ թե «ձեռք­ բե­րել ոչ թե Իս­րա­յե­լի, ներդ հե­ ռ ու» Կասպ­ յ ան տա­ այլ Ան­կա­րա­յի ա­նօ­դա­չու թռչող րա­ծ աշր­ջ ա­ն ից և տա­ր ա­ծ աշր­ սար­քե­րը։ ջա­ն ի հա­կ ա­մ ար­տ ու­թ յուն­ն ե­ Հի­շեց­նենք, որ սեպ­տեմ­բե­ րից։ Մոսկ­վա­յի աչ­ք ից չէր կա­ րի 12-ին Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի րող վրի­պ ել Իս­ր ա­յ ե­լ ի օ­ր ե­ց օր Մար­տու­նու շրջա­նում ԼՂ զին­ ա­ճ ող տնտե­ս ա­կ ան և ռազ­ ված ու­ժե­րը ոչն­չաց­րե­ցին իս­ մա­կ ան ներ­կ ա­յ ու­թ յու­ն ը մերձ­ րա­յե­լա­կան ար­տադ­րու­թյան ու կասպ­յ ան տա­ր ա­ծ աշր­ջ ա­ Ադր­բե­ջա­նի զի­նու­ժին պատ­կա­ նի խորհր­ դա­ յ ին չորս նախ­ նող ա­նօ­դա­չու թռչող սարք։ Ըստ կին հան­ր ա­պ ե­տ ու­թ յուն­ն ե­ր ում՝ ԼՂ Պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­ Ադր­բ ե­ջ ան, ո­ր ում այն ա­մ ե­ րա­րու­թյան հայ­տա­րա­րու­թյան՝ նազ­գա­լ ին  է, Ղա­զախս­տ ան, ադր­բե­ջա­նա­կան ա­նօ­դա­չու

70 % 30 %

ԼՂ պաշտպանության նախարարության կայքից

Երբ մեկ­տեղ­վում են ռու­սա­կան շա­հերն ու հայ­կա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը

Մոսկ­վա­յի ձեռ­քի գործն էր…

Թուրք­մ ենս­տ ան, և Վ­ր աս­ տան։ Տա­ր ա­ծ աշր­ջ ան իս­ր ա­յ ե­ լա­կ ան սպա­ռ ա­զ ի­ն ու­թ յուն­ն ե­ր ի մա­տ ա­կ ա­ր ա­ր ու­մ ը ան­ց ան­կ ա­ լի մի­ջ ամ­տ ու­թ յուն  է ռու­ս ա­կ ան «հե­տ ին բա­կ ում»։ -Մոսկ­վան վրեժ էր լու­ծում Իս­ րա­յե­լից՝ Ռու­սաս­տա­նում ա­նօ­ դա­չու թռչող սար­քե­րի գոր­ծա­ րան կա­ռու­ցե­լու խոս­տու­մից հրա­ժար­վե­լու համար՝ իս­րա­ յե­լա­կան ա­նօ­դա­չու տեխ­նո­լո­ գիա­նե­րը գցե­լով հա­կաօ­դա­յին պաշտ­պա­նու­թյան ան­հաղ­թա­ հա­րե­լի ո­րո­գայ­թը։ -Մոսկ­վան խոր­հուրդ  էր տա­ լիս Թեհ­րա­նին պաշտ­պա­ նել սե­փա­կան ի­րա­վունք­նե­րը Կաս­ պից ծո­ վում ու հու­ շում, որ պատ­րաստ  է օգ­տա­գոր­ծել իր

դի­վա­նա­գի­տա­կան, ռազ­մա­կան և հե­տա­խու­զա­կան մի­ջոց­նե­րը՝ տա­րա­ծաշր­ջա­նում Ադր­բե­ջա­նի և Իս­րա­յե­լի ազ­դե­ցու­թյու­նը կա­ սեց­նե­լու հա­մար: -Պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­ րու­թյու­նը Ս­տե­փա­նա­կեր­տում հրա­պա­րա­կեց ա­նօ­դա­չու թռչող սար­քի լու­սան­կար­նե­րը՝ դի­տա­ վոր­յալ ներ­կա­յաց­նե­լով դրա տե­ սախ­ցի­կը։ Սա նա­խազ­գու­շա­ ցում  էր Իս­րա­յե­լին ու Ադր­բե­ջա­ նին, որ ե­թե չդա­դա­րեց­վեն ադր­ բե­ջա­նա­կան ա­նօ­դա­չու սար­քե­րի թռիչք­նե­րը, ա­պա Մոսկ­վան կա­ րող  է դրանց բե­կոր­նե­րը փո­ խան­ցել ի­րա­նա­կան հե­տա­ խու­զու­թյան փոր­ձա­գետ­նե­րին՝ թույլ տա­լով գաղտ­նա­զեր­ծել դրանք։  n

Նա­խա­գա­հա­կան դրա­մա­հա­վա­քի մրցա­վազք Օ­բա­մա­յի վար­կա­նի­շը միայն սև փիա­րը կփրկի

ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման նա­խա­գա­հա­կան ար­ շա­վի ըն­թաց­քում մի­ջոց­նե­րի հա­վաք­ման ա­ռա­ջա­տարն  է. նա հա­վա­քել  է գրե­թե $90  մլն, ինչն ա­ վե­ լի շատ է, քան հան­ րա­պե­տա­կան բո­լոր թեկ­նա­ ծու­նե­րի հա­վա­քած գու­մար­նե­ րը միա­ սին վերց­ րած, գրում է ռու­սա­կան «Կո­մեր­սանտ»-ը։ ԱՄՆ-ի Ընտ­րու­թյուն­նե­րի դաշ­ նա­յին հանձ­նա­ժո­ղո­վը հրա­պա­ րա­կել  է նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու­ նե­ րի՝ մինչև այս տար­ վա սեպ­ տեմ­բե­րի վեր­ջը հա­վա­քած գու­ մար­նե­րը։ Գոր­ծող նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման ա­ռաջ  է ան­ցել բո­լոր թեկ­նա­ծու­նե­րից՝ հա­վա­քե­ լով $89,5  մլն։ Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան ա­ռա­ջա­տար թեկ­նա­ծու­նե­րի եռ­յա­կը բա­վա­ կան հետ  է մնում՝ Մա­սա­չու­սեթ­ սի նախ­կին նա­հան­գա­պետ Միթ Ռոմ ­ն ին հա­վա­քել է $32,2 մլն, Տե­ խա­սի նա­հան­գա­պետ Ռիք Փե­ րին՝ $17,2  մլն, իսկ գոր­ ծա­ րար Հեր­ման Քեյ­նը՝ $5,3  մլն։ Այն, որ Օ­բա­ման գե­րա­զան­ ցել  է հա­կա­ռա­կորդ­նե­րին, փոր­ ձա­գետ­նե­րին չի զար­մաց­նում։

Ըստ նրանց՝ Ս­պի­տակ տան ղե­ կա­վա­րի օգ­տին աշ­խա­տում  է երեք գոր­ ծոն՝ նա գոր­ ծող նա­ խա­գահն  է, նա Դե­մոկ­րա­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան միակ թեկ­նա­ ծուն  է, և չ­նա­յած ճգնա­ժա­մի ն՝ նրա կող­մնա­կից­նե­րը պատ­ րաստ են տալ վեր­ ջին գրո­ շը, միայն թե Օ­բա­ման հաղ­թի։ Global Strategies Group ըն­կե­րու­ թյան քա­ղա­քա­կան խորհր­դա­տու Ջո Հի­ քեր­ սո­ նը նշում է, որ մի­ ջոց­նե­րի հա­վաք­ման հաղ­թա­նա­ կը մե­ծա­պես կամ­րապն­դի Օ­բա­ մա­յի դիր­քե­րը։ Այ­դու­հան­դերձ, Ընտ­րու­թյուն­նե­րի դաշ­նա­յին հանձ­նա­ժո­ղո­վի հրա­պա­րա­կած տվյալ­նե­րում փոր­ձա­գետ­ներն Օ­բա­մա­յի հա­մար մտա­հո­գիչ մի­ տում էլ են տես­նում՝ խո­շոր բիզ­ նե­սը նրա­նից հիաս­թափ­վել  է։ Սա­կայն հիմ ­ն ա­կան խնդի­ րը, ո­րի կար­գա­վոր­ման հա­մար ստիպ­ված կլի­նեն «մարտն­չել» ԱՄՆ-ի գոր­ծող նա­խա­գա­հի շտա­ բի քաղ­տեխ­նո­լոգ­նե­րը, նրա՝ ան­ կում ապ­րող վար­կա­նիշն  է։ Պատ­ ճա­ռը ԱՄՆ-ի տնտե­սու­թյունն  է, չ­նա­յած Ա­մե­րի­կա­յի ա­ռա­վել հայտ­ նի քա­ղա­քա­կան խորհր­դա­տու­նե­ րից մե­ կը՝ սև փիա­ րի աստղ Ջոն

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի հիմ ­ն ա­կան խնդի­րը, ո­րը պի­տի դեռ լու­ծեն ԱՄՆ-ի գոր­ծող նա­խա­գա­հի քաղ­տեխ­նո­լոգ­նե­րը, նրա՝ ան­կում ապ­րող վար­կա­նիշն է։

Բ­րա­բեն­դե­րը, վստա­հեց­նում  է, որ ան­ գամ նման խնդիր­ ներն են լու­ծե­լի։ Ա­ռա­վել արդ­յու­նա­վետ ու մատ­չե­լի մի­ջո­ցը, ըստ նրա,

տե­սա­հո­լո­վակ­ներն են, ո­րոնք հեշ­տու­թյամբ կա­րե­լի  է տա­րա­ծել YouTube-ի, Facebook-ի և Twitter-ի մի­ջո­ցով. ե­թե թեկ­նա­ծուն

պար­ծե­նա­լու ո­չինչ չու­նի, կա­րե­ լի  է սևաց­նել հա­կա­ռա­կոր­դին։ Փոր­ձա­գետ­նե­րը չեն բա­ցա­ ռում, որ Բա­րաք Օ­բա­մա­յի թի­մը կդի­մի սև փիա­րի, ա­ռա­վելևս, որ նման փորձ Դե­մոկ­րա­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան թեկ­նա­ծու­ներն ար­ դեն ու­ նե­ ցել են։ 1996թ. Բիլ Ք­լին­թո­նը վե­րընտր­վե­լու հետ կապ­ված խնդիր­ներ ու­ներ ժո­ ղովր­դա­կա­նու­թյան անկ­ման և Կոնգ­րե­սում հան­րա­պե­տա­կան­ նե­րի հետ ու­նե­ցած մշտա­կան վե­ճե­րի պատ­ճա­ռով։ Այդ ժա­ մա­նակ նա ո­րո­շեց իր ար­շա­վը կենտ­րո­նաց­նել հան­րա­պե­տա­ կան հա­կա­ռա­կորդ, ոչ խա­րիզ­ մա­տիկ Բոբ Դոու­լի քննա­դա­ տու­թյան ուղ­ղու­թյամբ։ «Ք­լին­ թո­նը գոր­ծադ­րեց բո­լոր ջան­ քե­րը՝ հա­կա­ռա­կոր­դին չար, ոչ հե­ռան­կա­րա­յին ու գա­ղա­փա­ րա­զուրկ ներ­կա­յաց­նե­լու հա­ մար, և դա աշ­խա­տեց»,– հի­շեց­ նում  է Դոու­լի այդ ժա­մա­նակ­վա խորհր­դա­տու Դեն Հե­զել­սո­նը։ Չի բա­ցառ­վում, որ պատ­մու­ թյու­նը կա­րող  է կրկնվել։ Օ­բա­ մա­յի խորհր­դա­կան­ներն ար­դեն հաս­ կաց­ րել են, որ պա­ կաս ու­ շադ­րու­թյուն չեն դարձ­նե­լու նրա ընդ­դի­մա­խոս­նե­րի բա­ցա­սա­կան կող­մե­րին։  n


| № 28, ուրբաթ, հոկտեմբերի 28, 2011 թ.

8 | Մշակույթ

Ան­տե­րուն­չու­թյան մատն­ված թատ­րոնը Լևոն Մու­թաֆ­յան Գա­վա­ռի թատ­րո­նի շեն­քը գրե­ թե փլուզ­ վում է, իսկ հիմ­նա­ նո­րոգ­ման հա­մար խոս­տաց­ ված գու­մար­նե­րը ոչ միայն քիչ են, այլև մինչև օրս չեն հա­ սել հաս­ցեա­տի­րո­ջը։ Գա­վա­ռի պե­տա­կան թատ­րո­ նը պատ­ րաստ­ վում է նշել հիմ­ նադր­ման 135-ամ­յա­կը: Սա բուն թա­տե­րա­կան կա­ռույ­ցի հո­բել­ յա­ նը չէ, որն այ­ սօր կրում է հայ ա­կա­նա­վոր բե­մադ­րիչ ու ման­ կա­վարժ Լևոն Քա­լան­թա­րի ա­նու­նը, սա թա­տե­րա­կան ներ­ կա­յա­ցում ­ն ե­րի կազ­մա­կերպ­ման, Բա­յա­զետ-­Գա­վա­ռում թա­տե­րա­ կան կյան­քի սկզբնա­վոր­ման հո­ բել­յանն է։ Իսկ պե­տա­կան թատ­ րո­նը շատ ա­վե­լի ե­րի­տա­սարդ  է, այն հիմ ­ն ադր­վել  է 1930-ա­կան­ նե­ րի սկզբնե­ րին և դար­ ձել այս կող­մե­րի միակ թա­տե­րա­կան ար­հես­տա­վարժ հաս­տա­տու­թյու­ նը: Միա­կը լի­նե­լու հան­գա­ման­ քը ինչ-որ չա­ փով կարևոր­ վել է

խորհր­դա­յին իշ­խա­նու­թյուն­նե­ րի տա­րի­նե­րին. կա­ռուց­վել  է թա­տե­րա­կան շենք, ձևա­վոր­ վել  է կա­յուն դե­րա­սա­նա­խումբ, պե­տու­թյունն ու կա­ռա­վա­րու­ թյու­նը չեն մո­ռա­ցել ժա­մա­ նակ առ ժա­մա­նակ գնա­հա­տել ար­վես­տա­գետ­նե­րին։ Թատ­րո­նին, այ­սօր, մեկ ու­րիշ խնդիր  է մտա­տան­ջում. ինչ­պես են ի­րա­կա­նաց­նե­լու հո­բել­յա­նա­ կան մի­ջո­ցա­ռում ­ն երն ու ներ­կա­ յա­նա­լու հան­դի­սա­տե­սին, երբ թատ­րոն շենք մտնե­լը պար­զա­ պես տհա­ ճու­ թյուն է ծնում, երբ թատ­րո­նը դուրս  է մղվել հան­րա­ յին գի­տակ­ցու­թյու­նից՝ կորց­նե­ լով նշա­նա­կու­թյու­նը նաև մար­ զա­յին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հա­ մար, ո­րոնց են­թա­կա­յու­թյանն  է հանձն­ված 1995-ից ի վեր: 2008թ. թատ­րո­նի տնօ­րի­նու­ թյունն ու­րա­խու­թյամբ հայ­տա­ րա­ րում էր, որ շուրջ 800 հազ. դո­լա­րին հա­մար­ժեք դրամ  է հատ­կաց­վե­լու շեն­քի հիմ ­ն ա­ նո­րոգ­ման հա­մար։ Ե­րեք տա­ րի անց խոս­տաց­ված գու­մա­րը

տաս­նա­պա­տիկ կրճատ­վե­լու  էր։ Հիմ ­ն ա­նո­րոգ­ման մա­սին խոսք լի­ նել այլևս չէր կա­ րող։ Սա էլ մի կողմ, ան­գամ այս գու­մարն է մինչ օրս «յոթ սա­րից այն կողմ»։ Ի տար­բե­րու­թյուն 2003-2004 թթ.

«

ա­պա միայն ու միայն սպա­ռո­ղա­ կան տե­սանկ­յ ու­նից… Շեն­քա­յին պայ­ման­նե­րի պատճառով կաթ­վա­ծա­հար է լինում նաև թա­տե­րա­խում­բը, ո­ րը տար­ վա մեջ հա­ զիվ 25-30

Որ­քան  էլ ինք­նա­տիպ լի­նեն ռե­ժի­ սո­րա­կան հղա­ցում ­ն երը, և բարձ­րար­վեստ՝ դե­րա­սա­նա­կան խա­ղը, ոչ մի հան­դի­սա­տես չի կա­ մե ­նա գալ մի վայր, ո­րը վա­նում է թատ­րո­նից, այն հրաշ­քից, ո­րին կա­մե ­նում  է մեր­ձե­նալ ա­մե ն ոք…

Հա­յաս­տա­նում մշա­կու­թա­յին կա­ ռույց­նե­րի շի­նա­րա­րու­թյան ու վե­ րա­նո­րոգ­ման՝ վեր­ջին տա­րի­նե­ րին մշա­կու­թա­յին նշա­նա­կու­թյան կա­ռույց­նե­րի նկատմամբ հե­ տաքրք­րու­թյու­նը դուրս  է մղվել իշ­խող­նե­րի տե­սա­դաշ­տից: Ա­վե­ լին, ե­թե կա  էլ հե­տաքրք­րու­թյուն,

»

ներ­կա­յա­ցում  է խա­ղում՝ եր­բեմն թա­փա­ռաշր­ջիկ դե­րա­սա­նախմ­ բե­ րի պես հան­ դես գա­ լով այս կամ այն դպրո­ցի մի­ջանց­քում: Ս­տիպ­ված են, ու­րեմն, թատ­րո­նի գե­ղար­վես­տա­կան ղե­կա­վարն ու տնօ­րենն  էլ բա­վա­րար­վել դպրո­ ցա­կան­նե­րի հա­մար ստեղծ­վող

բե­մադ­րու­թյուն­նե­րով, հին դե­կո­ րա­ցիա­նե­րով, վա­ղուց մաշ­ված ու գոր­ծա­ծու­թյան հա­մար գրե­թե ոչ պի­տա­նի բե­մա­կան զգեստ­նե­ րով։ Կա­տար­յալ թշվա­ռու­թյուն, որն անդ­րա­դարձ­վում  է նաև ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան մեջ, թատ­ րո­նի գոր­ծու­նեու­թյու­նը դարձ­ նում գրե­թե ինք­նան­պա­տակ։ Որ­քան  էլ ինք­նա­տիպ լի­նեն ռե­ ժի­սո­րա­կան հղա­ցում ­ն երը, և բարձ­րար­վեստ՝ դե­րա­սա­նա­կան խա­ղը, ոչ մի հան­դի­սա­տես չի կա­մե ­նա գալ մի վայր, ո­րը վա­ նում  է թատ­ րո­ նից, այն հրաշ­ քից, ո­րին կա­մե ­նում  է մեր­ձե­նալ ա­մե ն ոք: Թշ­վա­ռու­թյան ու աղ­քա­տու­ թյան մեջ շու­լալ­ված՝ վաս­տա­ կա­վոր ար­տիս­տի կո­չում ու­նե­ ցող ար­վես­տա­գետ­նե­րը գա­ լիս են թատ­րոն, ոգևո­րու­թյամբ մտնում բեմ, խա­ղում գրե­թե դա­ տարկ դահ­ լի­ ճի առջև ու գնում տուն՝ միօ­րի­նակ-միա­պա­ղաղ օ­րե­րի ձգվող շղթա­յի մեջ մեռց­ նե­լով ի­րենց ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ծրագ­րերն ու ե­րա­զանք­նե­րը…  n

Սպորտ

Դժ­վա­րին հաղ­թա­նակ ան­դոր­րա­ցի­նե­րի նկատ­մամբ Հոկ­տեմ­բե­րի 26-ին Երևա­ նում ա­վարտ­վեց Եվ­րո­պա­յի մինչև 19 տա­րե­կան­նե­րի (Մ19) ա­ռաջ­նու­թյան ընտ­րա­կան փու­լի 10-րդ խմ­բի մրցա­շա­րը: Վեր­ջին տու­րում Հա­յաս­տա­ նի Մ-19 հա­վա­քա­կա­նը «Հան­ րա­պե­տա­կան» մար­զա­դաշ­ տում մրցում  էր ան­դոր­րա­ցի­ նե­րի հետ:

Շախ­մա­տիստ­նե­րը նա­խա­պատ­ րաստ­վում են Նո­յեմ­բե­րի 2-ին Հու­նաս­տա­նի Պոր­տո-­Կա­րաս քա­ղա­քում մեկ­ նար­կե­լու  է շախ­մա­տի Եվ­րո­պա­յի թի­մա­յին ա­ռաջ­նու­թյու­նը: Ար­դեն հայտ­նի են մրցա­շա­րին մաս­նակ­ ցող Հա­յաս­տա­նի տղա­մարդ­կանց և կա­նանց թի­մե­րի կազ­մե­րը: Տ­ղա­մարդ­կանց թի­մում ընդգրկ­ ված են Լևոն Ա­րոն­յա­նը, Սեր­գեյ Մով­սիս­յա­նը, Վ­լա­դի­միր Հա­կոբ­յա­ նը, Գաբ­րիել Սարգս­յա­նը, Ռո­բերտ Հով­հան­նիս­յա­նը, ինչ­պես նաև մար­զիչ Ար­շակ Պետ­րոս­յա­նը: Կա­ նանց հա­վա­քա­կա­նի կազ­մում են Է­լի­նա Դա­նիել­յա­նը, Լի­լիթ Մկրտչ­ յա­նը, Լի­լիթ Գա­լո­յա­նը և Մա­րիա Կուր­սո­վան: Կա­նանց թի­մը մար­ զում  է Ար­թուր Չի­բուխչ­յա­նը: Ն­ շենք, որ նախ­ կի­ նում մեր եր­ կու հա­վա­քա­կան­ներն էլ մե­կա­ կան ան­գամ նվա­ճել են Եվ­րո­պա­ յի թի­մա­յին չեմ­պիո­նի տիտ­ղո­սը:  n Շարքը պատրաստեց Անդ­րա­նիկ Գ­րի­գոր­յանը

Հան­դի­պումն ընդ­հա­նուր առ­մամբ բարդ ստաց­վեց մեր թի­մի հա­մար: Չ­նա­յած ստեղ­ծած մի շարք վտան­ գա­վոր պա­հե­րի՝ մեր թի­մի ֆուտ­բո­ լիստ­նե­րը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, հան­ դի­պում  էին մեծ դժվա­րու­թյուն­ նե­րի՝ ի դեմս Ան­դոր­րա­յի հա­վա­ քա­կա­նի կուռ պաշտ­պա­նու­թյան: Պա­տա­հա­կան չէ, որ խա­ղի միակ գոլն էլ գրանց­վեց 82-րդ րո­պեին:

Ան­դոր­րա­յի հա­վա­քա­կա­նի դար­պա­սա­պա­հը տու­գա­նա­յի­ նում կո­պիտ խա­ղաց Հով­հան­նես Հով­հան­նիս­յա­նի նկատ­մամբ, իսկ 11-մետ­րա­նոց հար­վածն անվ­րեպ ի­րաց­րեց Աղ­վան Պա­ պիկ­յ ա­նը: Հա­յաս­տա­նի հա­վա­ քա­կա­նը, չնա­յած ցու­ցադ­րած ոչ այն­քան հա­մո­զիչ խա­ղին, հաղ­ թեց 1։0 հաշ­վով և վաս­տա­կած 6

միա­վո­րով խմբում զբա­ղեց­րեց 2-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը: Վեր­ ջին տու­ րի մյուս խա­ ղում «Մի­կա» մար­զա­դաշ­տում մրցում  էին Հու­նաս­տա­նի և Ս­լո­ վա­կիա­յի հա­վա­քա­կան­նե­րը: Այս խա­ղում գրանց­վեց ոչ-ո­քի՝ 1։1: Այս­պի­սով` երևան­յան ընտ­րա­կան մրցա­շա­րում ա­ռա­ջին հո­րի­զո­նա­կա­ նը զբա­ղեց­րին հույն պա­տա­նի­նե­րը,

ո­րոնք Հայս­տա­նի Մ-19 հա­վա­քա­կա­ նի հետ միա­սին նվա­ճե­ցին հա­ջորդ փու­լի՝  է­լիտ ռաուն­դի ու­ղե­գիր: Այն կա­յա­նա­լու  է հա­ջորդ տար­վա գար­ նա­նը: Թի­մե­րը ևս մեկ ան­գամ բա­ ժան­վե­լու են խմբե­րի, իսկ եզ­րա­փա­ կիչ մրցա­շա­րի ու­ղե­գիր են ձեռք բե­ րե­լու խմբե­րում չորս թի­մե­րի պայ­ քա­րում ա­ռա­ջին հո­րի­զո­նա­կա­նը զբա­ղեց­րած հա­վա­քա­կան­նե­րը:  n

Հայտ­նի են «Ոս­կե գնդակ»-ի հա­վակ­նորդ­նե­րը ՖԻՖԱ-ն հ­րա­պա­րա­կել  է այն ֆուտ­բո­լիստ­նե­րի և ֆուտ­բո­ լիս­տու­հի­նե­րի ա­նուն­նե­րը, ո­րոնք հա­վակ­նում են 2011թ. «Ոս­կե գնդակ»-ին։ Ցու­ցա­կում ա­մե­նից շատ՝ տա­սը ֆուտ­բո­ լիս­տով ներ­կա­յաց­ված  է Չեմ­ պիոն­նե­րի լի­գա­յի գոր­ծող գա­վա­թա­կիր իս­պա­նա­կան «Բար­սե­լո­նան»: ՖԻՖԱ-ի հրա­պ ա­ր ա­կ ած ցու­ ցա­ կ ում ընդգրկ­ վել են հետև­ յալ ֆուտ­բ ո­լ իստ­ն ե­ր ը՝ Խա­ վի, Մես­ս ի, Վիլ ­յ ա, Ինիես­տ ա, Ֆաբ­ր ե­գաս, Պի­կ ե, Պու­յ ոլ, Ալ­ վես, Ա­բ ի­դալ և Ա­լեք­ս իս Սան­ չես («Բար­ս ե­լո­ն ա»), Կա­ս իլ ­յ աս, Ռո­ն ալ­դ ու, Ա­լոն­ս ո, Օ­զ իլ, Խե­ դի­ր ա («Ռեալ»), Սիլ­վա, Ա­գ ո­ւ ե­ րո («Ման­չ ես­թ եր Սի­թ ի), Ռու­ն ի, Չի­չ ա­ր ի­տ ո («Ման­չ ես­թ եր Յու­ նայ­թ եդ»), Սո­ւ ա­ր ես («Լի­վեր­ պուլ»), Վան դեր Վարտ («Տո­ տեն­հ եմ»), Վան Պեր­ս ի («Ար­ս ե­ նալ»), Ռի­բ ե­ր ի, Շ­վայնշ­տ այ­գեր,

Լամ, Մա­ր իո Գո­մ ես, Մ­յ ուլ­ լեր («Բա­վա­ր իա»), Ս­ն եյ­դեր, Ֆոռլան, («Ին­տ եր»), Ան­տ ո­ նիո դի Նա­տ ա­լե («Ու­դ ի­ն ե­զե»), Կ­լո­զե («Լա­ց իո») և Նեյ­մ ար («Սան­թ ոս»)։ Ինչ վե­րա­բե­րում  է հա­վակ­ նորդ ֆուտ­բո­լիս­տու­հի­նե­ րին, ա­ պա նրանք տասն են՝ Ա­լեքս Մոր­գան, Հո­պե Սո­լո, Աբ­ բի Վամ­ բախ (ԱՄՆ), Սոն­ յա Բոմ­պաս­տոր, Լո­ւի­զա Նե­ցիբ (Ֆ­րան­սիա), Այ­յա Մի­յա­մա, Հո­ մա­րե Շա­վա (Ճա­պո­նիա), Մար­ թա (Բ­րա­զի­լիա), Լո­տա Շե­լին (Շ­վե­դիա) և Կերս­թին Գա­րեֆ­ րեկս (Գեր­մա­նիա): Հի­շ եց­ն ենք, որ մրցա­ն ա­ կի գլխա­վոր ե­ր եք հա­վակ­ նորդ­ն ե­ր ի ա­ն ուն­ն ե­ր ը հայտ­ նի կդառ­ն ան դեկ­տ եմ­բ ե­ր ի 5-ին, իսկ մրցա­ն ա­կ ի հանձն­ ման ա­ր ա­ր ո­ղու­թ յու­ն ը տե­ ղի կու­ն ե­ն ա 2012թ. հուն­վա­ րի 9-ին:  n

2006, 2007, 2008, 2009 և 2010 թթ. աշ­խար­հի լա­վա­ գույն ֆուտ­բո­լիս­ տու­հի բրա­զի­լու­ հի Մար­թան։

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you