Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| №  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ., www.orakarg.am

Կո­ռուպ­ցիան խո­չըն­դո­տում  է Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյան զար­գաց­ումը ԱՄՆ-ի փոխ­պետ­քար­տու­ղար

Եր­կա­թու­ղի դե­պի փա­կու­ղի Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կաթ­գի­ծը դեռ եր­կար կլի­նի թղթի վրա

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

խմբագ­րա­կան

էջ 2 ›››

ՀԱԿ-ին սպա­սում  է «Ար­դա­րու­թյուն» դա­շին­քի ճա­կա­տա­գի­րը Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ

Հան­նի­բա­լի ճա­նա­պար­հով չգնաց

էջ 2 ›››

Ջոբ­սը կօգ­ներ փրկել Ա­մե­րի­կան

Եվ­րո­պա­յից և Չի­նաս­ տա­նից պա­հան­ջե­լու փո­ խա­րեն պի­տի սե­փա­կան խնդիր­նե­րը տես­նել էջ 6 ›››

Ցու­կեր­բեր­գը՝ լա­վա­գույ­նը «40-ից ցածր 40»-ում

Fortune-ը կազ­մել է ե­րի­տա­սարդ գոր­ծա­րար­ նե­րի վար­կա­նի­շը էջ 6 ›››

Ծանր ճնշում թեթև հում­քի վրա Արև­մուտ­քը բոյ­կո­տում  է ուզ­բե­կա­կան բամ­բա­կը էջ 7 ›››

Պե­կի­նը գա­ղա­ փա­րա­խո­սա­կան փնտրտու­քի մեջ է

Չի­նաս­տա­նը պատ­րաստ­վում  է իշ­խա­նա­փո­խու­թյան էջ 7 ›››

Սևա­մորթն ու ա­վե­լի սևա­մոր­թը

Արև­մուտ­քը ոչ ա­վան­դա­ կան լու­ծում ­ն եր է փնտրում էջ 7 ›››

ՖԻՖԱ-ն գ­նա­հա­տեց իռ­լան­դա­ցի­նե­րի հաղ­թա­նա­կը Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­ կա­նը նա­հան­ջել  է 2 հո­րի­զո­նա­կա­նով էջ 8 ›››

rnw.nl

Ե­րեկ Լի­բիա­յում իր հայ­րե­նի Սիրտ քա­ղա­քում հրե­ տա­կո­ծու­թյու­նից ստա­ցած մարմ ­ն ա­կան վնաս­վածք­նե­ րից զոհ­վել  է այդ երկ­րի քա­ռա­սու­նամ­յա ա­ռաջ­նորդ Մո­ւամար Կա­դա­ֆին: Ն­րա մա­հը խորհր­դան­շում  է մի ամ­բողջ դա­րաշր­ջա­նի ա­վարտ… Ինչ­պի­սին կլի­ներ Լի­ բիան, ե­թե Կա­դա­ֆին գնար Բեն Ա­լիի ու Մու­բա­րա­քի ճա­նա­պար­հով՝ դժվար  է ա­սել: Վս­տա­հա­բար կա­րե­լի  է ա­սել, որ Լի­բիա­յում Կա­ դա­ֆիից ա­ռա­վել ա­կա­նա­վոր գոր­ծի­չը 23 դար ա­ռաջ կռված Հան­նի­բալն էր, որը երկ­րից փա­խավ Հա­յաս­ տա­նի կող­մե­րը: Վս­տա­հա­բար կա­րե­լի  է ա­սել նաև, որ դեռ եր­կար տա­րի­ներ Կադաֆիի  էքս­ցենտ­րիկ անձ­նա­վո­րու­թյու­նը կմնա պատ­մա­բան­նե­րի ու քա­ղա­ քա­գետ­նե­րի ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում, ո­րի մա­սին բազ­մա­թիվ դոկ­տո­րա­կան­ներ ու գրքեր կգրվեն: n

Օրվա

Հա­յաս­տա­նը բա­րե­լա­վել  է դիր­քե­րը Հ­րա­պա­րակ­վել  է Doing Business-2012 զե­կույ­ցը Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կը և Մի­ջազ­գա­յին ֆի­նան­ սա­կան կոր­պո­րա­ցիան հրա­պա­րա­կել են ա­մե­ նամ­ յա Doing Business– 2012 («Գոր­ծա­րա­րու­ թյամբ զբաղ­վե­լը-2012») զե­կույ­ցը։ Հե­ղի­նա­կա­վոր այս զե­կույցն ու­ղե­նիշ  է հա­մար­վում երկր­նե­րի ներդ­րու­մա­յին գրավ­չու­ թյու­նը չա­փե­լու և ներդ­ րող­նե­րի կող­մից այս կամ այն երկ­րում գոր­ծա­ րա­րու­թյամբ զբաղ­վե­լու

վարքագիծ

Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ռա­յու­թյան ե­րեկ հրա­ պա­րա­կած մակ­րոտն­տե­ սա­կան օ­պե­րա­տիվ տվյալ­ նե­րի հա­մա­ձայն՝ այս տար­ վա սեպ­տեմ­բե­րին նա­խորդ

տար­ վա նույն ամս­ վա հա­ մե­մատ տնտե­սա­կան ակ­ տի­վու­թյան ին­դեք­սը կազ­ մել  է 109%։ Պաշ­տո­նա­կան վի­ճա­կագ­րու­թյան տվյալ­ նե­ րից պարզ երևում է, որ ինչ­պես ամ­ռա­նը, աշ­նան ա­ռա­ջին ամ­սին տնտե­ սա­կան ակ­տի­վու­թյա­նը նպաս­տել են գյու­ղատն­տե­ սու­թյան և արդ­յու­նա­բե­րու­ թյան ո­լորտ­նե­րը։ Բայց ե­թե ամ­ռա­նը տնտե­սա­կան ակ­ տի­վու­թյան ա­րա­գաց­մա­նը նպաս­տում  էր գյու­ղատն­ տե­սու­թյան բարձր ա­ճը,

էջ 6 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Տն­տե­սա­կան ակ­տի­վու­թյու­նը դան­դա­ղել  է՝ 9% Օ­գոս­տո­սին ար­ձա­նագ­ րե­լով 9,6% տնտե­սա­կան աճ՝ սեպ­տեմ­բե­րին Հա­ յաս­տա­նը գրան­ցել  է 9% աճ։ Տն­տե­սա­կան ակ­տի­ վու­թյու­նը դան­դա­ղել  է, քա­նի որ գյու­ղատն­տե­սա­ կան սե­զո­նը մո­տե­նում  է ա­վար­տին։

Հին աշ­խար­հի ա­նո­րո­շու­թյու­նը կարմ­րաց­րել  է ֆոն­դա­յին շու­կա­նե­րը

էջ 5 ›››

էջ 3 ›››

Doing Business-ի «բայ­ցե­րը»

Եվ­րո­պա­կան դրա­մա. մաս 1-ին

ա­պա սեպ­տեմ­բե­րին ա­ճին ա­վե­լի շատ նպաս­տել  է արդ­յու­նա­բե­րու­թյու­նը։ Ե­թե գյու­ղատն­տե­սու­ թյու­նը և արդ­յու­նա­բե­ րու­թյու­նը նպաս­տում են տնտե­սու­թյան աշ­խու­ժաց­ մա­նը, ա­պա Հա­յաս­տա­ նի տնտե­սու­թյան նախ­կին շար­ժի­չը՝ շի­նա­րա­րու­թյու­ նը, շա­րու­նա­կում  է «քա­շել» Կա­ռա­վա­րու­թյա­նը՝ ար­գե­ լա­կե­լով ակ­տի­վու­թյու­նը։ Այս տար­վա սեպ­տեմ­բե­ րին տնտե­սու­թյան բո­լոր

էջ 4 ›››

վե­րա­բեր­յալ ո­րո­շում կա­ յաց­նե­լու հա­մար։ Զե­կույ­ ցում Հա­յաս­տանն ա­ռաջ  է շարժ­վել 6 կե­տով և զ­բա­ ղեց­րել 55-րդ հո­րի­զո­նա­ կա­նը՝ 183 երկր­նե­րի շար­ քում: Այս մա­ սին կար­ դա­ ցե՛ք նաև խմբագ­րա­կա­ նում՝  էջ 2: Զե­կույ­ցի հա­մա­ձայն՝ գոր­ ծա­րա­րու­թյամբ զբաղ­վե­ լու հեշ­տու­թյան տե­սանկ­ յու­նից աշ­խար­հի ա­ռա­ ջա­տար եր­կի­րը, ինչ­պես

և անց­յալ տա­րի, Սին­գա­ պուրն է։ Ն­րան հետևում են Հոնգ Կոն­ գը, Նոր Զե­ լան­ դիան, ԱՄՆ-ը, Դա­ նիան և Մեծ Բ­րի­տա­նիան: Զե­կույ­ցի հե­ղի­նակ­նե­ րը փո­փո­խու­թյան են են­ թար­կել ի­րենց մե­թո­ դաբանությունը և չափ­ ման նոր ին­դի­կա­տոր են կի­րա­ռել, ին­չի արդ­յուն­ քում, ի թիվս շատ երկր­ նե­րի, փո­փոխ­վել են նաև

էջ 4 ›››


| №  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Doing Business-ի «բայ­ցե­րը» Երեկ հրապարակվել է Doing Business (2012) զե­կույ­ցը, որ­տեղ Հա­յաս­տանն ա­ռաջ է շարժ­վել 6 կե­տով և զ­բա­ ղեց­րել 55-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը՝ 183 երկր­նե­րի շար­քում: (Տե՛ս «Հա­յաս­տա­նը բա­րե­լա­վել  է դիր­քե­րը» հոդ­վա­ծը): Զե­կույ­ցում Հա­յաս­տա­նի ա­ռա­ջըն­թացն ի­հար­կե նկա­տե­ լի է, սա­կայն կան մի քա­նի «բայ­ցեր»: Նախ՝ զե­կույց­նե­րում երկ­րի դիրք բա­րե­լա­վելն ա­վե­լի հեշտ  է, քան տնտե­սու­թյան ի­րա­կան բա­րե­փո­խում ­ն ե­րը: Կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը, սա­կայն, ոգևոր­վում  է առաջինից: Օրինակ` գործադիրի 2011թ. գոր­ծու­նեու­թյան մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ծրագ­ րում գրված  է, որ հինգ գե­րա­տես­չու­թյուն­ներ աշ­խա­տանք­ ներ են տա­նե­լու, որ «Հա­յաս­տա­նը բա­րե­լա­վի իր դ   իր­քե­րը Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի խմբի «Գոր­ծա­րա­րու­թյուն» (Doing Business) վար­կան­շա­յին դա­սա­կարգ­ման սանդ­ղա­կում»։   Ըստ զե­կույ­ցի՝ Հա­յաս­տա­նում այս տա­րի բա­րե­լավ­վել  է բիզ­նես սկսե­լու գոր­ծըն­թա­ցը, մյուս կող­մից՝ վա­տա­ցել են սե­փա­կա­նու­թյան գրանց­ման, ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի լու­ ծար­ման, ներդ­րում ­ն ե­րի պաշտ­պա­նու­թյան գոր­ծըն­թաց­ նե­րը։ Սա­կայն, օ­րի­նակ, «Բաժ­նե­տի­րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­ նե­րի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում կա­տար­ված փո­փո­խու­թյուն­ նե­րն ու­ժի մեջ են մտել հու­լի­սի սկզբին, իսկ այս տար­վա զե­կույցն ար­տա­ցո­լում  է մինչև մա­յիս կա­տար­ված բա­րե­ փո­խում ­ն ե­րը, մինչդեռ զե­կույ­ցում այս մա­սով փո­փո­խու­ թյուն­ներ ու­նենք (ներքև ենք ի­ջել): Սա ցույց է տա­լիս, որ նա­խորդ տա­րի­նե­րի լրաց­րած հար­ցա­թեր­թիկ­նե­րը սխալ­ ներ են ու­նե­ցել, ո­րոնց ճշտու­մից հե­տո ան­կում կա: Վեր­ջին տա­րի­նե­րին ՀԲ-ն, բա­ցի հար­ցա­թեր­թիկ­ներ լրաց­նե­լու խնդրան­քից, մաս­նա­գետ­ներ  է ու­ղար­կում, որ հար­ցազ­րույց­ներ ու­նե­նան տե­ղի մաս­նա­գետ­նե­րի հետ ու ճշտում ­ն եր ա­նեն հար­ցա­թեր­թիկ­նե­րում: Չ­նա­ յած այս փոր­ձե­րին՝ զե­կույ­ցի օբ­յեկ­տի­վու­թյան հար­ ցը մնում  է առ­կախ: Ընդ­հան­րա­պես, նման զե­կույց­նե­ րում, երբ տար­բեր երկր­նե­րից տե­ղի մաս­նա­գետ­ներն են ու­ղար­կում ի­րենց գնա­հա­տա­կան­նե­րը, ո­րոնք որ­պես հիմք են ըն­դուն­վում հե­տա­զո­տու­թյան հա­մար, օբ­յեկ­ տի­վու­թյան հար­ցը լուրջ  է: Զե­կույ­ցի թե­րու­թյունն է նաև այն, որ որ­պես գնա­հատ­ ման գոր­ծոն ըն­դուն­վում  է կոնկ­րետ ի­րա­վունք ու հա­մե­ մատ­վում  է տար­բեր երկր­նե­րի կոնկ­րետ օ­րեն­քի կոնկ­րետ դրույ­թի հետ: Բայց ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նու­թյան մա­կար­ դա­կը հնա­րա­վոր չէ ո­րո­շել միայն օ­րեն­քի տեքս­տին նա­ յե­լով, օ­րեն­քի կի­րա­ռումն է կարևոր, ինչն էլ ար­դեն կախ­ ված կլի­նի նման պա­րա­գա­յում կի­րառ­վե­լիք այլ օ­րենք­նե­ րի դրույթ­նե­րից, դա­տա­կան հա­մա­կար­գից, ի­րա­վա­բան­նե­ րի մա­կար­դա­կից: Օ­րեն­քի կի­րառ­ման գնա­հա­տու­մը բե­րել և վի­ճա­կագ­րա­կան մե­թոդ­նե­րով գնա­հա­տե­լը լուրջ չէ: Չ­նա­յած բո­լոր թե­րու­թյուն­նե­րին՝ զե­կույ­ցը ող­ջու­նե­լի  է, որ թե­կուզ ինչ-որ չա­փով նպաս­տում է երկր­նե­րի բա­րե­ փո­խում ­ն ե­րին: Հա­յաս­տա­նը պետք  է բա­րե­փո­ խում ­ն եր ա­նի ոչ թե զե­կույց­նե­րի, այլ երկ­րում ի­րա­կան վի­ճա­կը փո­խե­լու հա­մար: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

ՀԱԿ-ին սպա­սում  է «Ար­դա­րու­թյուն» դա­շին­քի ճա­կա­տա­գի­րը

Ժ

Հայկ Խա­նում­յան

ո­ղո վ ր­դա­վա­ր ո ւ­թ յ ա ն հար­ցե­րի հայտ­նի հե­ տա­զո­տող­ներ Խո­ւան Լին­ցը և Ալֆ­րեդ Ս­տե­ փանն ի­րենց «Ժո­ղովր­ դա­վա­րու­թյան անց­նե­լու և ժո­ղովր­ դա­վա­րու­թյան կա­յաց­ման խնդիր­նե­ րը» աշ­խա­տու­թյու­նում նկա­րագ­րում են մի վի­ճակ, երբ հա­կադ­րու­թյուն­ ներ են ա­ռա­ջա­նում քա­ղա­քա­ցիա­ կան հա­սա­րա­կու­թյան և քա­ղա­քա­ կան հա­սա­րա­կու­թյան միջև: Մաս­ նա­վո­րա­պես` քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյան մեջ ե­ղած ժո­ղովր­ դա­վա­րա­կան խմբե­րը կա­րող են ժա­ մա­ նակ առ ժա­ մա­ նակ վտանգ ներ­ կա­յաց­նել քա­ղա­քա­կան հա­սա­րա­ կու­ թյան հա­ մար: Դա լի­ նում է այն դեպ­քում, երբ քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­ սա­րա­կու­թյան հա­մար լիո­վին նպաս­ տա­վոր նոր­մա­տի­վա­յին նա­խա­պատ­ վու­թյուն­ներն ու կազ­մա­կեր­պա­ կան ե­ղա­նա­կ­նե­րը կա­րող են ընտր­ վել որ­պես ցան­կա­լի կամ ան­գամ միակ օ­րի­նա­կան ոճ քա­ղա­քա­կան հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար: Հե­ղի­նակ­ նե­ րը նշում են, որ օ­ րի­ նակ՝ քա­ ղա­ քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյան շատ

օ ր ա թ ե ր թ

«Սիվիլիթաս» հիմնադրամ Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 20.10.2011թ. Տպաքանակը՝ 2000

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

կողմ ­ն ա­կից­նե­րի կորս­տին: Ա­մե ն ան­գամ քա­ղա­քա­կան հար­թու­թյուն մտնե­լու ՀԱԿ-ի փոր­ձե­րը ու­ղեկց­վե­ լու են լուրջ կո­րուստ­նե­րով, ո­րով­ հետև նրա կողմ ­ն ա­կից­նե­րի զգա­լի մա­սը հե՛նց քա­ղա­քա­ցիա­կան պայ­ քա­րի հետևորդ  է, ո­րոնք քա­ղա­քա­ կան տար­բեր կոմ­բի­նա­ցիա­ներ ըն­ կա­լե­լու կա­րո­ղու­թյուն չու­նեն կամ չեն ու­զում ու­նե­նալ: Մ­յուս կող­մից  էլ՝ ՀԱԿ-ն ինքն  է վա­ռել քա­ղա­քա­կա­նու­ թյուն վե­րա­դառ­նա­լու հնա­րա­վո­րու­ թյու­նը՝ անխ­նա ոչն­չաց­նե­լով քա­ղա­ քա­կան տրա­մա­բա­նու­թյամբ գոր­ծող ու­ժե­րին, չհան­դուր­ժե­լով չնչին իսկ մրցակ­ցու­թյուն ընդ­դի­մա­դիր դաշ­ տում: Վառ օ­րի­նակ կա­րող  է լի­նել Երևա­նի ա­վա­գա­նու ընտ­րու­թյուն­նե­ րը և «Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­սակ­ցու­ թյան հետ կա­տար­վա­ծը: Քա­ղա­քա­կան հա­սա­րա­կու­թյուն չդառ­նա­լու դեպ­քում ՀԱԿ-ը դա­տա­ պարտ­ված  է հար­թակ­նե­րից չհե­ռա­ նա­լու, և ինչ­պես ցույց տվեց վեր­ջին մեկ­շա­բա­թյա նստա­ցույ­ցը, հար­թակ­ ներն այդ այլևս մար­ դա­ շատ չեն և դառ­նում են խիստ ձանձ­րա­լի: ՀԱԿ-ին սպա­սում  է «Ար­դա­րու­ թյուն» դա­շին­քի ճա­կա­տա­գի­րը: Մոտ եր­կու տասն­յակ տեղ Ազ­գա­յին ժո­ղո­ վում, իսկ հա­ջորդ ընտ­րու­թյուն­նե­ րին` քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից ան­հե­ տա­ցում: Սա հենց այն բու­մեր ­ անգն է, որ ՀԱԿ-ն էր նե­տել: Սա­ կայն մի բա­ նի հա­ մար պետք է ուղ­ղա­կի շնոր­հա­կալ լի­նել ՀԱԿ-ին՝ քա­ղա­քա­ցիա­կան ան­նա­խա­դեպ ակ­ տի­վու­թյանն ա­ջակ­ցե­լու, նոր ազ­ դակ­ներ տա­լու հա­մար: Մ­նում  է` քա­ղա­քա­ցիա­կան այս ակ­տի­վու­ թյունն  էլ դուրս գա քա­ղա­քա­կան հար­թու­թյու­նից` ա­վե­լի ազ­դե­ցիկ ու ան­կողմ ­ն ա­կալ լի­նե­լու հա­մար, և արդ­յունք­նե­րը չեն ու­շա­նա:  n

Մոսկ­վա­յում հայ­կա­կան սեքս ա­վա­զա­կա­խումբ  է ձեր­բա­կալ­վել

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝

ա­ռաջ­նորդ­ներ բա­րո­յա­կան հա­կակ­ րան­քով են մո­տե­նում ժո­ղովր­դա­ վա­րա­կան ու­ժե­րի ներ­սում «ներ­քին բախ­մանն» ու «պա­ռակտ­մա­նը», միջ­ նոր­դու­թյուն­նե­րի և քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան մեջ փոխ­հա­մա­ձայ­նու­թյան մա­ սին հա­ճախ խո­սում են ար­հա­մար­ հա­կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րով: Կար­ծես թե վե­րոնշ­յալ հե­տա­զո­ տող­նե­րը այս երևույթ­նե­րը նկա­ տել են ոչ թե ան­ ցու­ մա­ յին շրջա­ նում գտնվող Լե­հաս­ տա­ նում և Չե­ խոս­լո­վա­կիա­յում, այլ վեր­ջին ե­րեք տար­վա Հա­յաս­տա­նում: Ա­ռա­ջին նա­խա­գա­հի վե­րա­դար­ձը մեծ քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն, մաս­նակ­ցու­թյու­ նը նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­ նե­րին, ա­պա՝ քա­ղա­քա­կան ու­ժի ստեղ­ծու­մը նրա շուրջ հա­մախմ­բեց բա­վա­կա­նին թվով քա­ղա­քա­ցիա­ կան ակ­տի­վիստ­նե­րի, քա­ղա­քա­ կան պայ­քա­րը հա­ճախ մղվեց հենց քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թյա­ նը հա­տուկ մե­թոդ­նե­րով, և օգ­տա­ գործ­վե­ցին քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­ սա­րա­կու­թյան գոր­ծիք­ներ: Լին­ցի և Ս­տե­փա­նի նկա­րագ­րած վի­ճակ­ նե­րին քայլ առ քայլ ա­կա­նա­տես ե­ղանք գրե­թե ամ­բողջ ճշգրտու­ թյամբ ու ման­րա­մաս­նե­րով: Այս­ պես կոչ­ված «ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ու­ժի»՝ ՀԱԿ-ի ներ­սում թեթև քննա­ դա­տու­թյուն­նե­րը, ան­հա­մա­ձայ­նու­ թյուն­նե­րը տար­բեր հար­ցե­րի շուրջ բե­րե­ցին ներ­քին բախ­ման ու պա­ ռակտ­ման, բա­վա­կա­նա­չափ ազ­դե­ ցիկ դեմ­քեր հե­ռա­ցան ՀԱԿ-ից, դեմ­ քեր, ո­րոնք նաև լուրջ ռե­սուրս­նե­րի տեր  էին՝ ֆի­նան­սա­կան և կազ­մա­ կերպ­չա­կան ա­ռու­մով: Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հետ երկ­խո­ սու­թյու­նը բե­րեց ՀԱԿ-ի հեր­թա­ կան վար­կա­բեկ­մանն իր կողմ ­ն ա­ կից­նե­րի աչ­քե­րում և զ­գա­լի թվով

Սերգեյ և Նարեկ

Ե

ր­կու­շաբ­թի Մոսկ­վա­յի «Դո­ մո­դե­դո­վո» օ­դա­նա­վա­կա­յա­ նում ձեր­բա­կալ­վել  է Երևա­ նից ժա­մա­նած ե­րի­տա­սարդ­նե­րի խումբ, ո­րը կաս­կած­վում է ռուս կա­ նանց հետ սեք­սի նպա­տա­կով Ռու­ սաս­տան ժա­մա­նե­լու մեջ: «Ին­տեր­ ֆաքս»-ի հա­ղորդ­մամբ՝ հան­ցա­ խում­բը կազմ­ված  է երևան­ցի չորս ե­րի­տա­սար­դից՝ 19-21 տա­րե­կան, ո­րոնք ե­րեք տա­րի շա­րու­նակ ա­մա­ ռա­յին ար­ձա­կուրդ­ներն անցկաց­նում էին Մոսկ­վա­յում՝ զբաղ­վե­լով բազ­ մա­կող­մա­նի սեք­սով ռուս կա­նանց հետ: Դաշ­նա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյան (ՖՍԲ) տե­ղե­կու­թյան հա­մա­ձայն՝ ա­վա­զա­կախմ­բի ան­ զուսպ լի­բի­դո­յի զո­հե­րի թիվն անց­ նում է 200-ից:

Բան­դա­յից առգ­րավ­վել են մեծ քա­ նա­կու­թյամբ պահ­պա­նակ­ներ, 14 շիշ հայ­կա­կան կոն­յակ (3-աստ­ղա­նի) և «Յա­գո­ւար» մակ­նի­շի 4 կեղծ բա­նա­ լի-բռե­լոկ, ո­րոնք օգ­տա­գործ­վել են զո­հե­րին գայ­թակ­ղե­լու նպա­տա­կով: ՖՍԲ-ի մամ­լո խոս­նա­կը հայ­տա­ րա­րել  է. «Բան­դան գոր­ծում  էր հա­ մար­ձակ, կտրուկ և ա­նո­ղոք: Ն­րանք ժա­մա­նում  էին Մոսկ­վա, գի­շե­րա­յին ա­կումբ­նե­րում կամ ըն­կե­րա­կան ե­րե­ կույթ­նե­րին ծա­նո­թա­նում  էին կա­ նանց հետ, կոն­յակ էին պա­տիվ տա­ լիս, եր­բեմն նույ­նիսկ սի­րա­հա­րեց­ նում նրանց, ո­րից հե­տո տա­նում էին որևէ հյու­րա­նոց կամ   հենց այդ կնոջ տուն և մե­կից եր­կու ան­գամ անխ­նա սի­րով էին զբաղ­վում նրանց հետ»: Խմ­բի մա­սին ա­հա­զան­գել  էր 27ամ­յա Վի­կան, որին խոս­տա­ցել  էին կրկին զան­գել, բայց խա­բել էին: ՖՍԲ-ի պաշ­տոն­յա­յի խոս­քով՝ հան­ ցախմ­բի պա­րագ­լուխ Խա­չիկ Թփթփ­ յան­ցը եր­բեմն նույ­նիսկ վերց­նում  էր այդ կա­նանց հե­ռա­խո­սի հա­մա­րը և հե­տա­գա­յում կրկնա­կի հրա­վի­րում սրճա­րան կամ այլ օբ­յեկտ, ո­րից հե­տո տա­նում   էր նրանց մո­տա­կա հյու­րա­նոց և կր­կին են­թար­կում ան­գութ սի­րո: Զո­հե­րից մե­կը՝ Նաստ­յա Դա­դու­ լի­նան, 31 տա­րե­կան, պատ­մում  է

բան­դա­յի ան­դամ Մար­տին Պիսկ­յա­ նի հետ իր կա­պի մա­սին. «Նա մո­տե­ ցավ և հարց­ րեց՝ արդ­ յոք ես ու­ զո՞ւմ եմ սեքս… Բնա­կա­նա­բար, ես դեմ չէի, բայց նա խոս­տա­ցավ ինձ հե­տո զան­ գել և այդ­պես էլ չզան­գեց: Այդ սրի­ կա­յին սպա­նել է պետք»: Բեր­ման են­թարկ­ված Զա­վեն Ար­ զու­ման­յա­նը ա­ռա­ջին­նե­րից խոս­տո­ վա­նեց իր մեղ­քը. «Ա­յո՛, մենք ըն­կեր­ նե­րով տա­րին մեկ ան­գամ՝ ամ­ռա­նը, գա­լիս  էինք Մոսկ­վա և… կան­խամ­ տած­ված սեք­սով  էինք զբաղ­վում ան­ մեղ ռուս կա­ նանց հետ: Ես ինքս դեմ եմ նման ոչ հա­ յե­ ցի հա­ րա­ բե­ րու­թյուն­նե­րին, բայց մի կող­մից Հա­ յաս­տա­նում սեք­սը դեռ ճգնա­ժա­մա­ յին փու­ լում է, մյուս կող­ մից՝ մոսկ­ վա­ցի կա­նայք պնդում էին, որ մենք դա ա­նենք»: Ռուս ազ­գայ­նա­կան ու­ժե­րը դեպ­ քին կտրուկ սպառ­նա­լիք­նե­րով են ար­ձա­գան­քել. «Ոչ մի կով­կաս­ցի չի մնա ան­պա­տիժ: Մենք վստահ  էինք, որ նրանք գա­լիս են Մոսկ­վա՝ թան­ գա­րան­նե­րը, ճար­տա­րա­պե­տու­ թյու­նը և հու­շար­ձան­նե­րը վա­յե­լե­լու հա­ մար:  Բայց այս նոր բա­ ցա­ հայ­ տու­մը մեզ հա­նել  է ա­փե­րից: Կա՛մ թող եր­բեք չգան, կա՛մ մեզ էլ կոն­ յակ բե­րեն»:  n

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ. |

Օրակարգ | 3

Խն­դիր­նե­րը նույնն են Սփ­յուռ­քի թե՛ դա­սա­կան, թե՛ նոր հա­մայնք­նե­րում Civilnet.tv-ն զ­րու­ցել  է Չե­խիա­ յում լույս տես­ նող «Օ­ րեր» եվ­ րո­պա­կան ան­կախ ամ­սագ­ րի գլխա­վոր խմբա­գիր Հա­կոբ Ա­սատր­յա­նի հետ ու փոր­ձել պար­զել, թե ինչ­պի­սի խնդիր­ ներ են հու­ զում այ­ սօր Եվ­ րո­ պա­յի հայ հա­մայնք­նե­րին։ -Պրն Ա­սատր­յան, խո­սե­ լով Չե­խիա­յի հա­մայն­ քի խնդիր­նե­րի մա­սին, նշել էիք, թե Չե­խիա­ յում այ­սօր քչերն են կար­ դում և գ­րում հա­յե­րեն: Այդ դեպ­քում ո՞վ է «Օ­րեր»-ի ըն­թեր­ցո­ղը։ -1999թ., երբ մենք սկսե­ ցինք հրա­տա­րա­կել «Օ­րեր» ամ­սա­գի­ րը, նպա­տա­կը Հա­յաս­տա­նից Եվ­ րո­պա ար­տա­գաղ­թած մեր հայ­ րե­նա­կից­նե­րին արևե­լա­հա­յե­րե­ նով որևէ պար­բե­րա­կան ա­ռա­ ջար­կելն  էր, որ պահ­պան­վեր կա­պը հա­յոց լեզ­վի, հայ գրա­կա­ նու­թյան, Հա­յաս­տա­նի հետ։ Սկզ­բում ծրագ­րում  էինք պար­ բե­րա­կան հրա­տա­րա­կել ոչ միայն Չե­խիա­յի, այլև ամ­բողջ Եվ­րո­պա­ յի հա­յու­թյան հա­մար, բայց…։ Ինչ վե­րա­բե­րում  է ամ­սագ­րին, ա­պա այն, ըստ  էու­թյան, արևե­լա­հա­յե­ րե­ նով լույս տես­ նող միակ ամ­ սա­գիրն  է Կենտ­րո­նա­կան Եվ­ րո­պա­յում, ե­թե չա­սեմ ողջ Եվ­ րո­պա­յում: Հա­յե­րե­նով պար­բե­ րա­կան­ներ կան և՛ Փա­րի­զում, և՛ Հու­նաս­տա­նում, և՛ Կիպ­րո­սում: Բուլ­ղա­րիա­յում երկ­լե­զու թեր­ թեր ու­ նենք, բայց որ­ պես արևե­ լա­հա­յե­րե­նով լույս տես­նող ամ­ սա­գիր՝ «Օ­րե­ր»-ը միակն  է։ Կար­ ծում եմ՝ ան­ ցած այս տա­ րի­ նե­ րի ըն­թաց­քում մենք եվ­րո­պա­հայ մտա­վո­րա­կա­նու­թյան շրջա­նում բա­վա­կան լուրջ պար­բե­րա­կա­նի ի­միջ են կա­րո­ղա­ցել ձևա­վո­րել ու փոր­ձում ենք շա­րու­նա­կել կա­ տա­րել այդ դե­րը։ -Ի՞նչ եք կար­ծում, ին­չո՞ւ են նոր ձևա­վոր­վող Սփ­ յուռ­քում քչե­րը խո­սում ու կար­դում հա­յե­րեն։

կար­դան, ին­տեգր­վեն, այս­պես ա­սած, ըն­տա­նի­քի հայ­կա­կան մա­սին։

«Օ­րեր» ամ­սագ­րի գլխա­վոր խմբա­գիր Հա­կոբ Ա­սատր­յա­ն

-Հա­յե­րեն դեռ խո­սում են, բայց թույլ  է կա­պը հայ գրա­կա­նու­ թյան, հայ մա­մու­լի հետ։ Հա­յաս­ տան­ցի­նե­րը պար­բե­րա­կան­նե­րի բա­ժա­նոր­դագ­րու­թյան ա­վան­ դույթ չու­նեն՝ ի տար­բե­րու­թյուն դա­սա­կան Սփ­յուռ­քի, որ­տեղ հա­ մայնք­նե­րը ժա­մա­նա­կին ա­ջակ­ ցել են մա­մու­լին։ Չ­նա­յած հի­մա ա­մե ն ինչ փոխ­վել  է։ Լ­րատ­վա­ մի­ջոց­նե­րի նման ա­րա­գըն­թաց զար­գաց­ման պայ­ման­նե­րում, երբ ողջ ին­ֆոր­մա­ցիան հնա­րա­ վոր  է ին­տեր­նե­տա­յին կայ­քե­րից, լրատ­վա­կան տար­բեր մի­ջոց­նե­ րից, հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­ րի ար­բան­յա­կա­յին հե­ռար­ձա­ կում ­ն ե­րից քա­ղել, շա­տե­րի մոտ ար­դեն վե­րա­նում  է ամ­սագ­ րից լրատ­վու­��յուն ստա­նա­լու պա­հան­ջար­կը։ -Որ­քա­նո՞վ  է լուրջ Սփ­յուռ­ քում հա­յա­պահ­պա­նու­թյան, հայ­կա­կան հա­մայնք­նե­րի ու­ծաց­ման խնդի­րը։ Ինչ­պի­ սի՞ն  է վի­ճա­կը Չե­խիա­յում։ -Չե­խիան բա­ցա­ռու­թյուն չէ, այս­տեղ նույն­պես այս խնդի­րը կա։ Հա­ յե­ րը ցրված են տար­ բեր

քա­ղաք­նե­րում, գոր­ծող միակ հայ­կա­կան շա­բա­թօր­յա դպրո­ ցը Պ­րա­հա­յում  է, որ­տեղ ե­րե­սուն ա­շա­կերտ ու­նենք ե­րեք տար­ բեր դա­սա­րան­նե­րում։ Դպ­րո­ցը գո­ յատևում է և ինչ-որ չա­ փով օգ­նում, որ­պես­զի Պ­րա­հա­յում ծնվող փոք­րա­թիվ հայ մա­նուկ­ նե­րը ծա­նո­թա­նան այ­բու­բե­նին, մայ­րե­նի լեզ­վին, հան­դես­ներ կազ­մա­կեր­պեն։ Սա, ի­հար­կե, շնոր­հիվ «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­ դիո­կա­յա­նի հայ­կա­կան ծա­ռա­ յու­թյան աշ­խա­տա­կից-լրագ­րող Ար­մե ն Քո­լո­յա­նի, ով դպրո­ցը ղե­ կա­վա­րում  է ար­դեն 12-13 տա­րի։ Շատ են խա­ռը ա­մուս­նու­թյուն­ նե­րը: Հայ ե­րի­տա­սարդ­ներն ա­մուս­նա­նում են չե­խե­րի հետ, հա­յե­րի մեջ ընտ­րու­թյու­նը, այս­ պես ա­սած, մեծ չէ, և դա գլխա­ վոր խնդիրն  է: Ա­հա թե ին­չու մեր ամ­սագ­րում մենք չորս  էջ չե­խե­ րեն ենք հրա­տա­րա­կում։ Սա այն ըն­տա­նիք­նե­րի հա­մար  է, որ­տեղ ծնող­նե­րից, ա­մու­սին­նե­րից մե­ կը չեխ է։ Փոր­ձում ենք այն­պես ա­նել, որ այդ ըն­տա­նիք­նե­րում գո­նե մի քա­նի  էջ, թե­կուզ չե­խե­ րե­նով, հայ­կա­կա­նու­թյան մա­սին

-Պրն Ա­սատր­յան, Չե­խիա­ յում հայ հա­մայն­քի պատ­ կե­րը, ո­րը Դուք նկա­րագ­ րե­ցիք, որ­քա­նո՞վ  է ընդ­ հա­նուր Եվ­րո­պա­յի մյուս հայ­կա­կան հա­մայնք­նե­րի հա­մար: -Եվ­րո­պա­յում հա­մայնք­նե­րը տար­բեր են։ Կան կազ­մա­կերպ­ ված, դա­սա­կան հա­մայնք­ներ, ինչ­պիսին են Ֆ­րան­սիան, Հու­ նաս­տա­նը, ո­րոշ չա­փով Կիպ­ րո­սը, Բուլ­ղա­րիան, Ռու­մի ­նիան։ Դ­րան­ցում ե­կե­ղե­ցի­ներ, հա­մայն­ քա­յին շեն­քեր, սրահ­ներ, ա­կումբ­ ներ, ե­կե­ղե­ցա­կան խոր­հուրդ­ներ կան, ո­րոնք ղե­կա­վա­րում են հա­ մայն­քա­յին կյան­քը: Պ­րա­հա­յում մենք նոր-նոր ենք ստեղ­ ծում, ձևա­վո­րում այս ա­մե ­նը, հոգևոր ա­ռաջ­նոր­դը զբաղ­վում  է ե­կե­ղե­ ցու գրանց­ման հար­ցե­րով։ -Այ­սինքն՝ կա­րե­լի  է են­ թադ­րել, որ դա­սա­կան հա­ մայնք­նե­րում ու­ծաց­ման խնդիրն այն­քան լուրջ չէ, որ­քան նոր ձևա­վոր­վող հա­մայնք­նե­րո՞ւմ: -Ո՛չ, այս հա­մայնք­նե­րում  էլ  է խնդի­րը մեծ։ Դ­րան­ցում, նույ­ նիսկ, ու­ծա­ցումն ա­վե­լի մեծ ծա­ վալ­ներ ու­նի, ինչ­պես, օ­րի­նակ, Ֆ­րան­սիա­յում: Ֆ­րան­սիա­յում հա­ յե­րեն ի­մա­ցող­նե­րի թի­վը, ե­թե բաղ­դա­տենք, ա­վե­լի քիչ  է, քան Չե­խիա­յում։ Ֆ­րան­սիա­յում լրիվ ձուլ­վել են, ու­ծաց­վել են, և զար­ մա­նա­լի չէ, որ Ֆ­րան­սիա­յում լույս տես­նող հինգ-վեց պար­բե­րա­ կան­նե­րից միայն մե­կը՝ «Նոր յա­ ռաջ»-ն  է հա­յե­րե­նով, մյուս­նե­րը ֆրան­սե­րե­նով են: -Հայ­կա­կան սփյուռ­քը Հա­ յաս­տա­նի լրջա­գույն ռե­ սուրս­նե­րից է: Ի՞նչ պետք է ա­նի Հա­յաս­տա­նը հա­յա­ պահ­պա­նու­թյա­նը նպաս­ տե­լու, ինչ-որ չա­փով

ու­ծա­ցու­մը կան­խե­լու հա­մար։ -Սփ­յուռ­քի նա­խա­րա­րու­թյան ստեղ­ծու­մը ո­րո­շա­կի աշ­խու­ժա­ ցում մտցրեց հա­մայնք­նե­րի ընդ­ հա­նուր կազ­մա­կեր­պա­կան գոր­ ծըն­թաց­նե­րում, հատ­կա­պես ե­րի­ տա­սար­դու­թյան շրջա­նա­կում, ա­սենք՝ «Ա­րի՛ տուն» ծրա­գի­րը: Շատ հա­մայնք­ներ, ո­րոնք որևէ կապ չու­նեին Հա­յաս­տա­նի հետ, կամ շատ թույլ էր կա­պը, աշ­խու­ ժա­ցան, դա­սագր­քե­րով ա­պա­ հով­վե­ցին։ Դա հե­տո վա­րա­կիչ բնույթ ստա­ցավ, Ռու­սաս­տա­նի, Եվ­րո­պա­յի շատ քա­ղաք­նե­րում հի­մա կի­րակ­նօր­յա դպրոց­ներ բա­ցե­լու մեծ ցան­կու­թյուն կա։ -Այն, ինչ ար­վում է, բա­վա­րա՞ր  է: -Գի­տեք, միշտ  էլ բա­վա­րար չէ, միշտ  էլ դժգո­հու­թյուն­ներ լի­նում են։ Պարզ է, որ մեկ նա­ խա­ րա­ րու­թյու­նը չի կա­րող յոթ մի­լիոն հա­յու­թյան պա­հանջ­նե­րը բա­վա­ րա­րել: Ե­թե ամ­բողջ Հա­յաս­տա­ նի Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, իշ­խա­նու­ թյուն­ներն ամ­բողջ այս վար­չա­ կան հա­մա­կար­գով չեն հասց­նում ե­րեք մի­լիո­նի պա­հանջ­մունք­նե­րը բա­վա­րա­րել, բնա­կա­նա­բար մի նա­խա­րա­րու­թյու­նը չի կա­րող յոթ մի­լիո­նի բո­լոր հար­ցե­րին պա­ տաս­խա­նել և բո­լո­րին դրա­կան պա­տաս­խա­նել: -Ու­րեմն երկ­րորդ նա­խա­ րա­րու­թյո՞ւն է պետք, թե՞ նոր քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն: -Նոր նա­խա­րա­րու­թյուն պետք չէ։ Պար­ զա­ պես այս ե­ րեք տա­ րի­նե­րի ըն­թաց­քում, կար­ծում են, մե­խա­նիզմ ­ն ե­րը քիչ-քիչ հստա­կեց­վում են, շտկում ­ն եր են մտցվում ծրագ­րե­րի մեջ։ Ինձ թվում  է՝ Հա­յաս­տան-Սփ­յուռք վեր­ջին այս խորհր­դա­ժո­ղո­վը, նույն­ պես կարևոր քայլ էր՝ ճա­ նա­չո­ղա­կան ա­ռու­մով, տար­բեր հա­մայնք­նե­րի ու կազ­մա­կեր­պու­ թյուն­նե­րի միջև կա­պեր ստեղ­ծե­ լու ա­ռու­մով։  n Ար­փի Մախ­սուդ­յան

Կո­ռուպ­ցիան խո­չըն­դո­տում  է Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյան զար­գաց­ումը. ԱՄՆ-ի փոխ­պետ­քար­տու­ղար

Ֆոտոլուր

Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին այ­ցով Հա­ յաս­տա­նում գտնվող Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րի պետ­քար­տու­ղա­ րի ա­ռա­ջին տե­ղա­կալ Ո­ւիլ­յամ Բըռն­սը հինգ­շաբ­թի Երևա­նում տե­ղի ու­նե­ցած ճե­պազ­րույ­ցի ժա­մա­նակ, ըստ Azatutyun.amի, հայ­տա­րա­րել  է, որ վե­րա­ հաս­տա­տում  է ԱՄՆ-ի հանձ­ նա­ռու­թյու­նը՝ որ­պես ԵԱՀԿ Մինս­կի խմբի հա­մա­նա­խա­ գահ եր­կիր, ղա­րա­բաղ ­յ ան հա­ կա­մար­տու­թյան կող­մե­րին տևա­կան և խա­ղաղ լուծ­մանն ա­ջակ­ցե­լու հար­ցում: «Մենք բարձր ենք գնա­ հա­ տում նաև Հա­յաս­տա­նի հանձ­ նա­ռու­թյու­նը՝ Թուր­քիա­յի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը կար­գա­ վո­րե­լու ուղ­ղու­թյամբ: Մենք

պաշտ­ պա­ նում ենք նաև հայթուր­քա­կան ար­ձա­նագ­րու­թյուն­ նե­րը և հույս ու­նենք, որ դրանք կվա­վե­րաց­վեն եր­կու երկր­նե­ րի կող­ մից»,– ա­ սել  է ԱՄՆ-ի փոխ­պետ­քար­տու­ղա­րը:  Բըռն­սը հայ­տա­րա­րել  է, թե պետ­քար­տու­ղա­րի ա­ռա­ջին տե­ ղա­կա­լի պաշ­տո­նում սա իր ա­ռա­ջին այ­ցե­րից մեկն  է, ին­չը բնու­թագ­րում  է նա­խա­գահ Բա­ րաք Օ­բա­մա­յի, պետ­քար­տու­ ղա­րի և Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րի ողջ Կա­ռա­վա­րու­թյան վե­րա­բեր­ մուն­քը Հա­յաս­տա­նի հետ հա­րա­ բե­րու­թյուն­նե­րի և ա­ռա­ջի­կա­յում դրանց խո­րաց­ման հար­ցում: «Մենք ընդ­հա­նուր նպա­տակ­ ներ ու­նենք տա­րա­ծաշր­ջա­ նում խա­ղա­ղու­թյունն ու անվ­ տան­գու­թյունն ամ­րապն­դե­լու,

ինչ­պես նաև եր­կու երկր­նե­րի միջև առևտ­րա­յին հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րի խո­րաց­ման ո­լորտ­նե­ րում»,– ա­սել  է ա­ռա­ջին փոխ­ պետ­քար­տու­ղարը՝ հույս հայտ­ նե­լով, որ գա­լիք ժա­մա­նա­ կաշր­ջա­նում եր­կու երկր­նե­րի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը ծաղ­կում կապ­րեն: Անդ­րա­դառ­նա­լով տնտե­ սու­թյանն առնչ­վող հար­ցե­ րին՝ Բըռն­ սը նշել է. «Փաստ է, որ կո­ռուպ­ցիան խո­չըն­դո­ տում  է տնտե­սու­թյան զար­ գաց­ումը: Մենք շա­րու­նա­կում ենք հանձ­նա­ռու մնալ Հա­յաս­ տա­ նի հետ այս ո­ լոր­ տում աշ­ խա­տե­լու և բա­րե­փո­խում ­ն ե­ րին նպաս­տե­լու հար­ցում: Մաս­ նա­վո­րա­պես՝ մենք Հա­յաս­տա­ նին քա­ջա­լե­րում ենք բիզ­նես

մի­ջա­վայ­րը բա­րե­լա­վե­լու հար­ ցում, ին­չը կհան­գեց­նի մեր երկր­ նե­րի միջև առևտ­րի և ներդ­րում­ նե­րի ծա­վալ­նե­րի մե­ծաց­մա­նը»: Բըռն­սն ա­սել է, որ իր հա­յաս­ տան­յան հան­դի­պում ­ն ե­րի ըն­ թաց­ քում քննար­ կել է նաև Հա­ յաս­տա­նի ա­ռա­ջի­կա ընտ­րու­ թյուն­նե­րի հետ կապ­ված հար­ցեր: «Մենք քննար­կե­ցինք ա­ռա­ ջի­կա­յում ա­զատ և ար­դա­րա­ ցի ընտ­րու­թյուն­նե­րի ա­պա­հով­ ման հետ կապ­ված հար­ցեր: Սա չի վե­րա­բե­րում միայն քվեար­կու­ թյան օ­րը տե­ղի ու­նե­նա­լիք ի­րա­ դար­ձու­թյուն­նե­րին, այլ վե­րա­բե­ րում  է այն ա­մե ­նին, ին­չը տե­ղի  է ու­նե­նա­լու ժո­ղովր­դա­վա­րա­ կան գոր­ծըն­թաց­նե­րի լայն հա­ մա­տեքս­տում»,– ա­սել  է ԱՄՆ-ի փոխ­պետ­քար­տու­ղա­րը:  n


| №  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ.

4 | Փողեր

Տն­տե­սա­կան ակ­տի­վու­թյու­նը դան­դա­ղել  է՝ 9% ‹‹‹ էջ 1 ճյու­ղե­րում, բա­ցա­ռու­թյամբ շի­ նա­րա­րու­թյան, ար­ձա­նագր­ վել է աճ, բայց օ­ գոս­ տո­ սին ար­ ձա­նագր­ված ցու­ցա­նի­շի հա­մե­ մատ տեմ­պե­րը նվա­զել են՝ բա­ցի արդ­յու­նա­բե­րու­թյունից։ Այս­պես՝ գյու­ղատն­տե­սու­թյան և արդ­յու­ նա­բե­րու­թյան, ծա­ռա­յու­թյուն­նե­ րի ո­լորտ­նե­րի ա­ճը 2011թ. հաշ­ վե­տու ամ­սում ան­ցած տար­վա սեպ­տեմ­բե­րի հա­մե­մատ կազ­ մել  է հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար 18,6%, 16,6% և 3,5%։ Սեպ­տեմ­բե­րին գյու­ղո­լոր­ տի ա­ճի դան­դա­ղու­մը պայ­մա­ նա­վոր­ված  է գյու­ղատն­տե­սա­ կան սե­զո­նի ա­վար­տով, իսկ այս տա­րի ընդ­հա­նուր առ­մամբ ար­ ձա­նագր­ված ա­ճը գրե­թե ամ­ բող­ջո­վին պայ­մա­նա­վոր­ված  է բնակ­լի­մա­յա­կան պայ­ման­նե­ րով։ Այ­սինքն՝ գյու­ղո­լոր­տի նման

տպա­վո­րիչ ա­ճի արդ­յունք  է ան­ ցած տար­վա ցածր բա­զան։ Արդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­ տում սեպ­տեմ­բե­րին ա­ճի տեմ­պի ա­րա­գաց­մա­նը նպաս­տել  է գյու­ ղատն­տե­սու­թյու­նը։ Արդ­յու­նա­ բե­րու­թյան ո­լոր­տում մի կող­մից մե­տաղ­նե­րի բարձր գնե­րի պայ­ ման­նե­րում ա­ճել  է հան­քարդ­յու­ նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տը, մյուս կող­ մից՝ աշ­խու­ժա­ցել են վե­րամ­շա­ կող ձեռ­նա­րկու­թյուն­նե­րը։ Ինչ­պես երևում  է պաշ­տո­նա­ կան վի­ճա­կագ­րու­թյու­նից, շի­նո­ լոր­տը ճգնա­ժա­մից հե­տո այդ­ պես  էլ չի կա­րո­ղա­նում ոտ­քի կանգ­նել և շա­րու­նա­կում  է ոչ միայն գտնվել «փո­ սում», այլև գլոր­վել։ Ո­լոր­տում սեպ­տեմ­բե­ րին պահ­պան­վել  է նա­խորդ մի քա­նի ա­միս­նե­րի զգա­լի ան­կու­ մը։ Օ­գոս­տո­սին ար­ձա­նագր­ ված 24,7% անկ­մա­նը սեպ­տեմ­ բե­րին հա­ջոր­դել  է 25,2% ան­կում։

Շի­նո­լոր­տի աշ­խու­ժաց­մա­նը նույ­ նիսկ չեն նպաս­տել Կա­ռա­վա­րու­ թյան քայ­լե­րը, ո­րոնց արդ­յուն­քում Doing Business-2012 զե­կույ­ցում Հա­յաս­տա­նը «Շի­նա­րա­րա­կան թույլտ­վու­թյուն­ներ» են­թա­ցու­ցի­ չով միան­գա­մից 38 կե­տով ա­ռա­ ջըն­թաց  է ար­ձա­նագ­րել։ Սեպ­տեմ­բե­րին 12-ամս­յա գնա­ ճը նո­րից դուրս  է ե­ղել թի­րա­խա­ յին ցու­ցա­նի­շի (4+-1,5%) շրջա­նա­ կից՝ կազ­մե­լով 6,2%։

Սեպ­տեմ­բե­րին մի­ջին աշ­խա­ տա­վար­ձի ա­ճի տեմ­պը՝ 7,1%, ե­ ղել է ա­ վե­ լի մեծ, քան գնա­ ճը։ Մաս­նա­վոր հատ­վա­ծում նա­ խոր�� տար­վա սեպ­տեմ­բե­րի հա­ մե­մատ մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ ձն ա­ճել  է 4,5%-ով՝ կազ­մե­լով ֌138,7 հազ., իսկ պե­տա­կան հա­ մա­կար­գում աշ­խա­տա­վար­ձե­րը ա­ճել են 9,6%-ով՝ կազ­մե­լով ֌93 հազ.։ Չի բա­ ցառ­ վում, որ 6,2% գնա­ճը, ինչ­պես նաև մաս­նա­վոր

հատ­վա­ծում աշ­խա­տա­վար­ձե­րի դան­դաղ աճն  է պատ­ճառ­նե­րից մե­կը, որ սեպ­տեմ­բե­րին առևտ­ րաշր­ջա­նա­ռու­թյունն ա­վե­լա­ցել  է ըն­դա­մե ­նը 1,7%-ով։ Հա­մե­մա­ տու­թյան հա­մար նշենք, որ օ­գոս­ տո­սին մի­ջին ամ­սա­կան աշ­խա­ տա­վար­ձե­րի 9,6% ա­ճի և 4,8% գնա­ճի պայ­ման­նե­րում առևտ­ րաշր­ջա­նա­ռու­թյու­նն ա­ճել  էր 6,9%-ով: Այս տար­վա սեպ­տեմ­բե­րին ար­ տա­քին առև­տրաշր­ջա­նա­ռու­թյան ծա­վա­լը կազ­մել  է $525,3  մլն (ա­ ճը՝ 26,7%)։ Սեպ­տեմ­բե­րին ար­ տա­հա­նու­մն ա­վե­լա­ցել  է 48,4%ով՝ կազ­ մե­ լով $142,9  մլն, ներկ­ րու­մն ա­ճել  է 20,1%-ով՝ կազ­մե­լով $382,4  մլն։ Չ­նա­յած ար­տա­հան­ ման ա­ճի տեմ­պն ա­վե­լի մեծ  է, քան ներ­մուծ­մա­նը, վեր­ջինս գե­ րա­զան­ցում  է ար­տա­հան­մա­նը 2,7 ան­գամ։  n Մա­րի­լույս Ե­րեմ­յան

Հա­յաս­տա­նը բա­րե­լա­վել  է դիր­քե­րը ‹‹‹ էջ 1 Հա­յաս­տա­նի արդ­յունք­նե­րը: Ըստ այդմ՝ Հա­յաս­տա­նը, 6 կետ ա­ռա­ ջըն­թաց ար­ձա­նագ­րե­լով, զբա­ ղեց­րել  է 55-րդ տե­ղը։ Անց­յալ տար­վա զե­կույ­ցում Հա­յաս­տա­ նը զբա­ղեց­նում  էր 48-րդ տե­ղը և ար­ձա­նագ­րել  էր միան­գա­մից հե­տըն­թաց 4 կե­տով։ Վ­րաս­տա­նը և Ադր­բե­ջա­նը նույն­պես ա­ռա­ջըն­թաց են ար­ձա­ նագ­րել զե­կույ­ցում: Վ­րաս­տա­ նը մեկ կե­տով ա­ռաջ է շարժ­վել և հայտն­ վել 16-րդ տե­ ղում, իսկ Ադր­բե­ջա­նը դիր­քե­րը բա­րե­լա­ վել է 3 կե­տով՝ հայտն­վե­լով 66րդ տե­ղում։ Ի­րա­նը հե­տըն­թաց  է ար­ձա­նագ­րել 4 կե­տով՝ զբա­ ղեց­նե­լով 144-րդ տե­ղը։ Թուր­ քիան դիր­քե­րը բա­րե­լա­վել  է 2 կե­տով և զ­բա­ղեց­րել  է 71-րդ տե­ղը։ ԱՊՀ երկր­նե­րից Ռու­սաս­ տա­նը գտնվում է 120-րդ տե­ղում (ա­ռա­ջըն­թաց 4 կե­տով), Ուկ­րաի­ նան՝ 152-րդ տե­ղում (հե­տըն­թաց 3 կե­տով), Ղա­զախս­տա­նը՝ 47-րդ տե­ղում (աճ 11 կե­տով)։

«

դրա­կան են գնա­հատ­վել»: Ու­ շագ­րավ  է, սա­կայն, որ ի­րա­կա­ նում ա­ռա­ջըն­թաց ե­ղել  է ոչ թե 5 ո­ լորտ­ նե­ րում, այլ 4, քա­ նի որ ընդ­հա­նուր ցու­ցի­չը ստա­նա­լու հա­մար հաշ­վի են առն­վել 10 են­ թա­ցու­ցիչ­ներ, ո­րոն­ցից 6-ի մա­ սով Հա­յաս­տա­նը հե­տըն­թաց  է ապ­րել։ Հա­յաս­տա­նը հիմ ­ն ա­կա­նում բա­րե­լա­վել  է դիր­քերն այն բնա­ գա­վառ­նե­րի են­թա­ցու­ցիչ­նե­ րով, որ­ տեղ ան­ ցած տա­ րի և այս տա­րի ի­րա­կա­նաց­վել են փո­փո­խու­թյուն­ներ։ «Շի­նա­րա­րա­կան թույլտ­վու­ թյուն­ներ» են­թա­ցու­ցի­չով ար­ձա­ նագր­վել  է միան­գա­մից 38 կե­ տով ա­ռա­ջըն­թաց (57-րդ տեղ)։ Սա նախևա­ռաջ պայ­մա­նա­վոր­ ված  է նրա­նով, որ Մի­ջազ­գա­յին ֆի­նան­սա­կան կոր­պո­րա­ցիա­ յի «Հա­յաս­տա­նում գոր­ծա­րա­րու­ թյամբ զբաղ­վե­լու բա­րե­փո­խում­ նե­րի և կա­նո­նա­կարգ­ման դաշ­ տի պար­զեց­ման» ծրագ­րի շրջա­ նա­կում Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը լուրջ խորհր­դատ­վու­թյուն­ներ  է ստա­

Մի կող­մից Հա­յաս­տա­նում այս տա­րի բա­րե­լավ­վել  է բիզ­նես սկսե­լու գոր­ծըն­թա­ ցը, մյուս կող­ մից՝ վա­տա­ցել են ներդ­ րում­ նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան, սե­փա­կա­նու­թյան գրանց­ման, ըն­կե­րութ­յուն­նե­րի լու­ծար­ման գոր­ծըն­թաց­նե­րը

Հա­յաս­տա­նը Doing Business-2012-ում Ե­րեկ Կա­ռա­վա­րու­թյան նիս­ տին վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­ յա­նը գո­հու­նա­կու­թյամբ անդ­րա­ դար­ձել  է այս զե­կույ­ցին՝ ա­սե­ լով. «Հատ­կան­շա­կան  է, որ մենք մեր բա­րե­փո­խում ­ն ե­րի քա­նա­կով զբա­ղեց­նում ենք ա­ռա­ջին տե­ղը։ Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կը գնա­ հա­տել է, որ 183 երկր­նե­րի շրջա­ նա­կում 5 ո­լորտ­նե­րում մենք ու­ նենք  էա­կան բա­րե­լա­վում ­ն եր և միակն ենք այդ 183 երկր­ նե­ րի մեջ, որ­տեղ 5 բա­րե­փո­խում ­ն եր

»

ցել, ո­րոնց արդ­յուն­քում ներդր­ վել  է շի­նա­րա­րու­թյան թույլտ­ վու­թյուն ստա­նա­լու գոր­ծըն­թա­ ցի քար­տե­զագ­րում, ի­րա­կա­նաց­ վել են մի­ջո­ցա­ռում ­ն եր՝ Երևա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նում այդ գոր­ ծըն­թա­ցի «Մեկ պա­տու­հա­նի» հա­մա­կար­գի ներդր­ման ուղ­ղու­ թյամբ, վե­րաց­վել  է օ­րենսդ­րու­ թյամբ չնա­խա­տես­ված գու­մար­ նե­րի գանձ­ման պրակ­տի­կան, ինչ­պես նաև փոքր շի­նու­թյուն­ նե­րի հա­մար բնա­պահ­պա­նա­կան փոր­ձաքն­նու­թյուն ի­րա­կա­նաց­ նե­լու պա­հան­ջը։ «Բիզ­նե­սի մեկ­նարկ» են­թա­ ցու­ցի­չով Հա­յաս­տանն ա­ռաջ  է

գնա­ ցել 10 կե­ տով և հայտն­ վել 10-րդ տե­ղում։ Դիր­քե­րի բա­րե­ լա­վու­մը հիմ ­ն ա­կա­նում պայ­մա­ նա­վոր­ված  է ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գրանց­ման «Մեկ պա­տու­հա­նի» հա­մա­կար­գի և ըն­կե­րու­թյուն­ նե­րի գրանց­ման  է­լեկտ­րո­նա­յին ե­ղա­նա­կի ներդր­մամբ: «Հար­կե­րի վճա­րում» են­թա­ ցուցի­չով Հա­յաս­տանն ա­ռաջ  է գնա­ ցել 6 կե­ տով՝ մինչև 153-րդ տեղ: Ս­րան նպաս­տել  են հար­կա­ յին հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­րը  է­լեկտ­ րո­նա­յին ե­ղա­նա­կով ներ­կա­յաց­ նե­լու հա­մա­կար­գի ներդ­րու­մը, հար­կա­յին հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­րի ձևե­րի քա­նա­կի կրճա­տու­մը։ «Վար­կե­րի ստա­ցում» են­թա­ ցուցի­չով Հա­յաս­տա­նը դիր­քե­ րը բա­րե­լա­վել  է 5 կե­տով՝ մինչև 40-րդ տե­ղը։ Չ­նա­յած ընդ­հա­նուր տպա­վո­ րիչ ա­ռա­ջըն­թա­ցին՝ ո­րոշ են­թա­ ցու­ցիչ­նե­րի մա­սով Հայաս­տանն ար­ձա­նագ­րել  է հե­տըն­թաց։ «Պայ­մա­նագ­րե­րի կա­տա­րում» են­թա­ցու­ցի­չով Հա­յաս­տա­նը միան­գա­մից հե­տըն­թաց  է ապ­ րել 27 կե­տով և զ­բա­ղեց­րել 91րդ տե­ղը։ Հե­տըն­թա­ցը ա­ռա­ջին հեր­թին պայ­մա­նա­վոր­ված  է այն հան­գա­ման­քով, որ  էա­պես ա­վե­ լա­ցել  է պայ­մա­նագ­րե­րի կնքման ժամ ­կ ե­տը։ Ե­թե ան­ցած տա­րի դրա հա­մար պա­հանջ­վում  էր 285 օր, ներ­ կա­ յում, ըստ զե­ կույ­ ցի, անհ­րա­ժեշտ է 400 օր։ «Լու­ծա­րում սնան­կու­թյան հետևան­քով» են­թա­ցու­ցի­չով Հա­ յաս­տա­նը հե­տըն­թաց  է ար­ձա­նագ­ րել 6 կե­ տով՝ մինչև 62-րդ տեղ։ Դա պայ­մա­նա­վոր­ված  է նրա­նով, որ մեկ տար­ վա ըն­ թաց­ քում այս բնա­գա­վա­ռում պայ­ման­նե­րի բա­ րե­լա­վում տե­ղի չի ու­նե­ցել: «Ներդ­րող­նե­րի պաշտ­պան­ վա­ծու­թյուն» են­թա­ցու­ցի­չով հե­ տըն­թա­ցի տեմ­պն ա­րա­գա­ցել  է։ Ե­թե նա­խորդ զե­կույ­ցով հե­տըն­ թա­ցը մեկ կետ էր, ա­պա նոր զե­ կույ­ցում ար­ձա­նագր­վել  է հե­ տըն­թաց 4 կե­տով՝ մինչև 97-րդ տեղ։ Այս են­թա­ցու­ցի­չով հե­տըն­ թա­ցը նույն­պես պայ­մա­նա­վոր­ ված  է այն հան­գա­ման­քով, որ Հա­յաս­տա­նում ներդ­րում ­ն ե­ րի պաշտ­պա­նու­թյան ո­լոր­տում

Հա­մե­մա­տա­կան­ներ՝ Doing Business 2011 և 2012 զե­կույց­նե­րի միջև Եր­կիր

Doing Doing Business 2012 Business 2011

Փո­փո­խու­թյուն

Սին­գա­պուր

1

1

0

Հոնգ Կոնգ

2

2

0

Նոր Զե­լան­դիա

3

3

0

ԱՄՆ

4

4

0

Դա­նիա

5

5

0

Նոր­վե­գիա

6

7

+1

Մեծ Բ­րի­տա­նիա

7

6

-1

Հա­րա­վա­յին Կո­րեա

8

15

+7

Իս­լան­դիա

9

13

+4

Իռ­լան­դիա

10

8

-2

Վ­րաս­տան

16

17

+2

Ղա­զախս­տան

47

58

+11

Հա­յաս­տան

55

61

+5

Ադր­բե­ջան

66

69

+3

Բե­լա­ռուս

69

91

+22

Թուր­քիա

71

73

+2

Ռու­սաս­տան

120

124

+4

Ի­րան

144

140

-4

Ուկ­րաի­նա

152

149

-3

Ե­գիպ­տոս

180

178

-2

Կոն­գո Կենտ­րո­նա­կան Աֆ­րի­կա­յի Հան­րա­պե­տու­թյուն Չադ

181

180

-1

182

183

+1

183

182

-1

պայ­ման­նե­րը մնա­ցել են նույ­նը, ինչ ան­ցած տա­րի։ «Է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա ստա­նա­ լը» են­թա­ցու­ցի­չով ար­ձա­նագր­ վել է հե­ տըն­ թաց 2 կե­ տով (150րդ տե­ղը)։ «Սե­փա­կա­նու­թյուն գրան­ցե­լու» են­թա­ցու­ցի­չով Հա­յաս­տա­նը 1 կե­տով ի­ջել է՝ մինչև 5-րդ տե­ղը: «Սահ­մա­նա­յին առև­տուր» են­ թա­ցու­ցի­չով հե­տըն­թա­ցը կազ­ մել է 1 կետ՝ մինչև 104-րդ տե­ ղը։ Այս են­թա­ցու­ցի­չով հե­տըն­ թա­ցը բա­վա­կան ու­շագ­րավ  է, ե­թե հաշ­վի առ­նենք ար­տա­հան­ մանն օ­ժան­դա­կե­լու Կա­ռա­վա­ րու­թյան հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­ րը։ Այս­պես, ե­թե ան­ցած տա­րի

ար­տա­հան­ման հա­մար պա­հանջ­ վում  էր 3 փաս­տա­թուղթ, հի­մա ար­դեն՝ 5-ը։ Ներ­մուծ­ման հա­ մար անհ­րա­ժեշտ փաս­տաթղ­թե­ րի քա­նա­կը ևս 2-ով ա­վե­լա­ցել է՝ հաս­նե­լով 8-ի։ Ա­րտահ­անու­մը ևս թան­կա­ցել  է, օ­րի­նակ՝ մեկ կոն­ տեյ­նե­րի հաշ­վով՝ $1800՝ նախ­ կին $1600-ի փո­խա­րեն: Փաս­տո­րեն, մի կող­մից Հա­ յաս­տա­նում այս տա­րի բա­րե­լավ­ վել  է բիզ­նես սկսե­լու գոր­ծըն­ թա­ցը, մյուս կող­մից՝ վա­տա­ցել են ներդ­րում ­ն ե­րի պաշտ­պա­նու­ թյան, սե­փա­կա­նու­թյան գրանց­ ման, ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի լու­ծար­ ման գոր­ծըն­թաց­նե­րը։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


№  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ. |

Փողեր | 5

Եր­կա­թու­ղի դե­պի փա­կու­ղի Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կաթ­գի­ծը դեռ եր­կար կլի­նի թղթի վրա Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կա­թու­ղա­ յին նա­խա­գի­ծը հայ-ռու­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում դար­ ձել է ա­վե­լի շատ ոչ թե տնտե­ սա­կան, այլ քա­ղա­քա­կան գա­ ղա­փար: Նա­խա­գի­ծը Հա­յաս­ տա­նի և Ռու­սաս­տա­նի վար­չա­ պետ­ներ Տիգ­րան Սարգս­յա­նը և Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը քննար­ կել  էին ան­ցած տա­րի մա­յի­սի 21-ին Սանկտ Պե­տեր­բուր­գում տե­ղի ու­նե­ցած ԱՊՀ կա­ռա­վա­ րու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի խորհր­դի հեր­թա­կան նիս­տից ա­ռաջ: Քն­նար­կե­ցին նաև հոկ­ տեմ­ բե­ րի 18-ին՝ կրկին Սանկտ Պե­տեր­բուր­գում կա­յա­ցած ԱՊՀ երկր­նե­րի վար­չա­պետ­նե­րի խորհր­դի նիս­տից ա­ռաջ։

դոլար/դրամ

377.91

0.46 p

0.12%

385 375 365 355 20.04

20.07

եվրո/դրամ

518.72

20.10 3.07 q

0.59%

560 540 520 500 480 20.04

20.07

ռուբլի/դրամ

12.03

20.10 0.16 q

1.31%

13,50

Հոկ­տեմ­բե­րի 18-ին Հա­յաս­տանԻ­րան եր­կա­թու­ղա­յին նա­խագ­ծի մա­սով Պու­տի­նը կրկնեց գրե­թե այն ա­մե ­նը, ինչ ա­սել  էր ան­ցած տար­վա մա­յի­սին, որ հար­կա­ վոր  է քննար­կել այդ նա­խագ­ծի տնտե­սա­կան կող­մը։ Հի­շեց­նենք, որ ան­ցած տար­վա մա­յի­սին Պու­ տինն ա­սել  էր, որ տնտե­սա­կան տե­սա­կե­տից դա հեշտ նա­խա­ գիծ չէ, բայցևայն­պես Հա­յաս­տա­ նը ԵվրԱզԷՍ-ի հա­կաճգ­նա­ժա­ մա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մի ն ա­վե­լի քան $1  մլրդ­-ի վար­կա­յին մի­ջոց­ներ ստա­նա­լու հայց  է ներ­կա­յաց­րել։ Ն­շենք, որ դա ԵվրԱզԷՍ-ի հա­ կաճգ­նա­ժա­մա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մից վար­կա­յին մի­ջոց­ներ ստա­նա­ լու Հա­յաս­տա­նի միակ հայցը չէ. Հա­յաս­տա­նը $400  մլն  էլ ակն­կա­ լում է ստա­նալ «Նաի­րիտ»-ի ար­ դիա­կա­նաց­ման ծրագ­րի հա­մար։ Ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ ԵվրԱզԷՍ-ի հա��կաճգ­նա­ժա­մա­ յին հիմ ­ն ադ­րա­մում վեր­ջին խոս­ քը Ռու­սաս­տա­նինն է, և այն, որ Պու­տի­նը կրկին բարձ­րաց­նում  է Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կա­թու­ ղա­յին նա­խագ­ծի տնտե­սա­կան արդ­յու­նա­վե­տու­թյան հար­ցը, ա­պա ա­ռա­վել հա­վա­նա­կան  է, որ այդ նա­խագ­ծին այդ­պես  էլ գու­մար­ներ չհատ­կաց­վեն։ Հա­յաս­տա­նի Կա­ռա­վա­րու­ թյունն այս նա­խագ­ծում ցան­կա­ նում  էր ներգ­րավ­ել նաև Ա­սիա­ կան զար­գաց­ման բան­կին։ Վար­ չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նը 2008թ. հոկ­տեմ­բե­րին հայ­տա­ րա­րել  էր, որ Հա­յաս­տան-Ի­ րան եր­կա­թու­ղու կա­ռուց­ման նա­խագ­ծի տեխ­նի­կատն­տե­ սա­կան փաս­տաթղ­թի հա­մար Ա­սիա­կան զար­գաց­ման բան­ կը պետք է հատ­ կաց­ նի $1,5 մլն։

12,80 12,10 11,40 20.04 եվրո/դոլար

Հայ-թուր­քա­կան և վ­րաց-ռու­սա­կան փակ սահ­ման­նե­րը նշա­նա­կում են, որ Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կաթ­գի­ծը Հա­յաս­տա­նի վրա­յով չի

20.07

1.381

20.10 0.01 p 0.40%

1,51

կա­րող միա­նալ Թուր­քիա­յի և Վ­րաս­տա­նի վրա­յով չի կա­րող միա­նալ Ռու­սաս­տա­նի եր­կա­թու­ղա­յին ցան­ցե­րին: 1,44

Սա­ կայն այդ գու­ մա­ րը մինչ օրս չի հատ­կաց­վել: Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կաթգ­ծի նա­խա­գիծն առն­վազն ա­ռա­ջի­ կա տա­րի­նե­րին շա­րու­նա­կե­լու  է մնալ տե­սա­կան հար­թու­թյու­նում։ Ին­չո՞ւ: Նախ՝ նա­խա­գի­ծը կապ­ված  է Ի­րա­նի հետ, և արևմտ­յան երկր­ ներն ու մի­ջազ­գա­յին ինս­տի­ տու­ցիո­նալ ներդ­րող­նե­րը, հաշ­ վի առ­նե­լով ՄԱԿ-ի Անվ­տան­գու­ թյան խորհ­րդի կող­մից Ի­րա­նի նկատ­մամբ սահ­ման­ված պատ­ ժա­մի­ջոց­նե­րը, հեշ­տու­թյամբ

«

կպա­հանջ­վի $1,5-4  մլրդ. Հա­ յաս­տա­նի տա­րած­քում եր­կա­ թու­ղին, նախ­նա­կան տար­բե­րա­ կով, պետք  է անց­նի Մեղ­րի-­Սի­ սիան-­Ջեր­մ ուկ-­Մար­տ ու­ն ի-­Գա­ վառ-­Գա­գա­րին ուղ­ղու­թյամբ (313 կմ)՝ բա­վա­կան բարդ լեռ­նա­յին տե­ղան­քով։ Հայ-թուր­քա­կան և վ­րաց-ռու­ սա­կան փակ սահ­ման­նե­րը նշա­ նա­կում են, որ Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կաթ­գի­ծը Հա­յաս­տա­նի վրա­ յով չի կա­ րող միա­ նալ Թուր­ քիա­յի եր­կա­թու­ղա­յին ցան­ցին և Վ­րաս­տա­նի վրա­յով չի կա­

Հայաստան-Իրան երկաթուղու նախագծի հիմնական խնդիրը տնտեսական արդյու­ նավետությունն է և ներդրումների վերադար­ձելիությունը

չեն կա­ րող մասնակցել այդ նախագծին: Երկ­րորդ խնդի­րը նա­խագ­ծի տնտե­սա­կան արդ­յու­նա­վե­տու­ թյունն  է և ներդ­ րում ­նե­ րի վե­ րա­դար­ձե­լիու­թյու­նը։ Տար­բեր գնա­հա­տա­կան­նե­րով՝ այս եր­ կա­թու­ղու կա­ռուց­ման հա­մար

»

րող միա­նալ Ռու­սաս­տա­նի եր­ կա­թու­ղա­յին ցան­ցին: Ճիշտ  է, Հա­յաս­տան-Ի­րան եր­կա­թու­ ղու նա­խագ­ծի ար­ժե­քը կա­րող  է բարձ­րա­նալ Ա­խալ­քա­լաք-­Կարս եր­կա­թու­ղու կա­ռու­ցու­մից հե­ տո, սա­ կայն այդ դեպ­ քում  էլ չի բա­ցառ­վում, որ Թուր­քիան

վե­րա­պա­հում ­ն եր ու­նե­նա Հա­ յաս­տա­նով(ից) ե­կող գնացք­նե­ րի հար­ցում: Այ­սինքն՝ Ի­րա­նից ձգվող եր­կաթ­գի­ծը չի ձգվի դե­ պի Եվ­րո­պա և կ­փա­կուղ­վի Հա­ րա­վա­յին Կով­կա­սում: Մ­ յուս խնդիրն այն է, որ Հա­ յաս­տա­նի ու Վ­րաս­տա­նի շու­կա­ ներն այն­ քան մեծ չեն, որ որևէ ներդ­րող մի­լիարդ­ներ չխնա­ յի ու կյան­քի կո­չի այդ նա­խա­գի­ ծը: Ադր­բե­ջա­նը, ո­րի շու­կան հա­ մադ­րե­լի  է Հա­յաս­տա­նի և Վ­րաս­ տա­նի շու­կա­նե­րին՝ միա­սին վերց­րած, ա­ռան­ձին եր­կաթգ­ ծի նա­խա­գիծ ու­նի Ի­րա­նի հետ (Ղազ­վին-­Ռաշդ-Աս­տա­րա), ո­րի նախ­նա­կան ար­ժե­քը $400  մլն  է: Այդ նա­խագ­ծի ի­րա­կա­նաց­ման դեպ­քում Ի­րա­նը Եվ­րո­պա­յի հետ կա­րող է կապ­վել Ադր­բե­ջա­նի և Ռու­սաս­տա­նի վրա­յով: Վե­րոնշ­յալ խնդիր­նե­րը հիմք են տա­ լիս ասե­ լու, որ Հա­ յաս­ տան-Ի­րան եր­կա­թու­ղու կա­ռուց­ ման մա­ սին պնդում ­նե­ րը՝ լի­ նեն դրանք հայ, ռուս թե ի­րան­ցի պաշ­տոն­յա­նե­րի կող­մից, պար­ զա­պես գե­ղե­ցիկ հայ­տա­րա­րու­ թյուն­ ներ են, ո­ րոնք տվյալ պա­ հին ա­վե­լի շատ թե­լադր­ված են քա­ղա­քա­կան մո­տի­վա­ցիա­նե­ րով:  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

1,37 1,30 20.04

20.07

WTI Brent

նավթ

20.10

86.47 0.36 p 0.42% 108.98 0.59 p 0.54%

US$/bbl.

125

100

75 20.04 ոսկի

20.10

20.07

կբ 100 հհ comex

1652.5 21.5 p 1627.3 19.7 q

1.32% 1.20%

US$/t oz.

1900

1650

1400 20.04

(comex)

պղինձ

20.07

20.10

6984 198.4 q

2.76%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300 6500 20.04

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

ցորեն

(cbt)

20.07

228.26

20.10 0.64 p

0.28%

US$/tonne

300 260 220 20.04

20.07

20.10

Տվյալները վերցված են 20.10, Երևան, ժ. 16:11 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| №  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ.

6 | Մեծ փողեր

Ջոբ­սը կօգ­ներ փրկել Ա­մե­րի­կան Եվ­րո­պա­յից և Չի­նաս­տա­նից պա­հան­ջե­լու փո­խա­րեն պի­տի սե­փա­կան խնդիր­նե­րը տես­նել

Շու­կա­նե­րը ներդ­րող­նե­րին պտտեց­նում են ա­մե­րիկ­յան ո­լո­ րապ­տույտ­նե­րով, իսկ ըն­թաց­ քում եվ­րո­պա­կան ճգնա­ժա­ մը նպաս­տում  է «սրտխառ­նո­ցի» զգա­ցո­ղու­թյան ա­վե­լաց­մա­նը։ Այս ի­րադ­րու­թյու­նը և՛ հաս­կա­նա­ լի  է, և՛ ա­վե­լի ու ա­վե­լի սպառ­նա­ լից ԱՄՆ-ի և գ­ լո­ բալ տնտե­ սու­ թյան բա­րե­կե­ցու­թյան հա­մար։ Նա­հանգ­նե­րի տնտե­սու­թյունն այ­սօր կա­րող  է կորց­նել իր

ա­րա­գու­թյու­նը։ Հարցն այն չէ, թե ի վի­ճա­կի  է արդ­յոք ա­ճել տնտե­ սու­թյու­նը, թե ոչ։ Շատ ա­վե­լի կարևոր  է, թե արդ­յոք կկա­րո­ղա­ նա այն բա­վա­րար ա­րագ ա­ճել՝ նման  հզոր տնտե­սու­թյուն պա­ հել կա­րո­ղա­նա­լու հա­մար։ Ըն­ դա­մե ­նը մեկ տա­րի ա­ռաջ  էր, երբ ԱՄՆ-ի պաշ­տոն­յա­նե­րը հայ­ տա­րա­րում  էին «վե­րա­կանգն­ ման ամ­ ռան» մա­ սին, ո­ րին, շա­ տե­րի թյուր հա­մոզ­մամբ, հա­ջոր­ դե­լու  էր պա­հը, երբ Ա­մե­րի­կան հաս­նե­լու  էր ճգնա­ժա­մը «լքե­լու ա­րա­գու­թյան»։ Ա­րա­գու­թյան կո­րուս­տը սար­ սա­փե­ցու­ցիչ ռիսկ  է ԱՄՆ-ի նման  հզոր տնտե­սու­թյան հա­ մար, որն ա­ռողջ ա­ճի կա­րիք ու­ նի։ Ա­ռանց ա­րագ տնտե­սա­կան ա­ճի անհ­նար  է նվա­զեց­նել գոր­ ծազր­կու­թյան կա­յուն բարձր մա­ կար­դա­կը, անվ­տանգ օգ­տա­գոր­ ծել վար­կե­րը և կան­խել ե­կա­ մուտ­նե­րի ան­հա­վա­սա­րու­թյան հե­տա­գա խո­րա­ցու­մը։ Միայն մաս­նա­վոր սեկ­տո­րը չի կա­ րող և չի էլ փոր­ ձի հաղ­ թա­ հա­րել ա­րա­գու­թյան նվազ­ման ռիս­կը։ Անհ­րա­ժեշտ  է շատ ա­վե­ լի լավ ռազ­մա­վա­րու­թյուն։ Իսկ ԱՄՆ-ի ռազ­մա­վար­նե­րը վեր­ ջին շա­բաթ­նե­րի ըն­թաց­քում հե­ տաքրքր­ված  էին մատ­նան­շե­լու

միայն Եվ­րո­պա­յի և Չի­նաս­տա­ նի խնդիր­նե­րը, այն դեպ­քում, երբ շատ ա­վե­լի հե­տաքրքր­ ված պի­տի լի­նեին ըն­դու­նե­ լու, որ փոխ­ վել են Նա­ հանգ­ նե­րի տնտե­սա­կան խնդիր­նե­ րի հիմ­քում ըն­կած պա­րա­դիգ­ մա­նե­րը, ու ար­ձա­գան­քեին այդ փո­փո­խու­թյուն­նե­րին։ Այս­տեղ պի­տի հի­շել Apple-ի հիմ ­ն ա­դիր Ս­թիվ Ջոբ­սի խո­րա­ թա­փան­ցու­թյան մա­սին։ Նա ա­ րեց ա­ վե­ լին, քան միայն պա­ րա­դիգ­մա­նե­րի շարժն ու­սում­ նա­սի­րելն  էր, նա ըստ  էու­թյան, ինքն  էր պա­րա­դիգ­մա­ներ ստեղ­ ծում։ Ջոբ­սը բար­դը պար­զեց­նե­ լու վար­պետ  էր։ Թի­մա­յին աշ­խա­ տան­քը նրա հա­մար պար­տա­կա­ նու­թյուն  էր, ոչ ընտ­րու­թյուն։ Նա խու­սա­փում  էր մեկ ե­զա­կի «մեծ պայ­թյու­նից» և ջան­քերն ուղ­ղում բազ­մա­թիվ մանր ձեռք­բե­րում ­ն ե­ րի։ Այս ա­մե­նի հիմ­քում ա­նընդ­ հատ զար­գա­նա­լու ցան­կու­ թյունն  էր, շար­ժու­մը դե­պի կա­ տա­րե­լու­թյուն՝ փոր­ձե­րի մի­ջո­ցով։ Ա­մե­րի­կա­ցի բո­լոր ռազ­մա­վար­ նե­րը բո­լոր այս ճա­կատ­նե­րում մինչ այժմ տա­նուլ են տվել։ Անհ­ րա­ժեշտ մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ամ­ բող­ջա­կան հա­մա­կարգ ստեղ­ծե­ լու փո­խա­րեն նրանք հու­սա­հատ կեր­պով փոր­ձում են գտնել այն

միակ ծրա­գի­րը, ո­րը կլու­ծի Նա­ հանգ­նե­րի տնտե­սա­կան բո­լոր խնդիր­նե­րը։ Ուս­տի զար­մա­նա­ լի չէ, որ մինչ այժմ նրանք դեռ ստիպ­ված են փնտրել այդ ծրա­ գի­րը։ Իսկ թի­մա­յին աշ­խա­տան­ քը մեկ ան­ գամ չէ, որ գե­ րի է դար­ձել ազ­դե­ցու­թյուն­նե­րի հա­ մար մղվող պայ­քա­րին ու քա­ղա­ քա­կան բա­նա­վե­ճե­րին։ Որ­քան եր­կար պահ­պան­վի ռազ­մա­վա­րա­կան այս փա­կու­ ղին, այն­քան ա­վե­լի մեծ կլի­նի ա­րա­գու­թյան նվազ­ման ռիսկն այն տնտե­սու­թյան հա­մար, ո­րում ար­դեն գոր­ծազր­կու­թյան ճգնա­ժամ կա, բյու­ջե­տա­յին մեծ պա­կա­սուրդ, հի­փո­թե­քա­յին խնդիր­ներ, զրո­յին ձգտող վե­ր ա­ֆ ի­ն ան­ս ա­վոր­մ ան տոկ­սո­սադ­րույք։ Սա մի մթնո­ լորտ է, որ­ տեղ «հի­ վանդ» հաշ­վեկշ­ ռա­յին հաշ­վետ­ վ ո ւ­թ յ ո ւ ն­ն ե ­ րը մեծ ճնշման տակ են, իսկ «ա­ռողջ» ներդ­ րող­ն ե­ր ը

հրա­ժար­վում են հե­տաքրք­րու­ թյուն դրսևո­րել։ Զար­գա­ցում­ նե­րում ռե­ցե­սիա­յի ռիս­կը դառ­ նում  է չա­փա­զանց մեծ, խո­րա­ նում  է գոր­ծազր­կու­թյան ճգնա­ ժա­մը, ան­հա­վա­սա­րու­թյու­նը՝ ա­ճում, սո­ցիա­լա­կան անվ­տան­ գու­թյան գերձգ­ված ցան­ցում հետզ­հե­տե ա­վե­լա­նում են խո­ցե­ լի տե­ղե­րը։  n

curiouscapitalist.blogs.time.com

ԱՄՆ-ի տնտե­սա­կան հե­ռան­ կար­նե­րը խա­բու­սիկ են։ Այ­ սօր եր­կի­րը կրկնա­կի ռե­ցե­սիա­ յի շե­ մին է, իսկ վա­ ղը՝ ա­ րագ վե­րա­կանգն­ման նա­խա­շե­ մին, ո­ րին նպաս­ տում են Նա­ հանգ­նե­րի չվհատ­վող սպա­ռող­ ներն ու անդ­րազ­գա­յին կոր­պո­ րա­ցիա­նե­րը, ո­րոնք վեր­ջա­պես սկսել են կան­խիկ գու­մար­նե­րը ներդ­րում ­ն ե­րի վե­րա­ծել։ Այս­ պես  է բնո­րո­շել հա­մաշ­խար­հա­ յին թիվ մեկ տնտե­սու­թյան այ­ սօր­վա վի­ճա­կը PIMCO ներդ­րու­ մա­յին ըն­կե­րու­թյան գլխա­վոր տնօ­րեն Մու­հա­մեդ  էլ Է­րիա­նը Project Syndicate կայ­ քում հրա­ պա­րա­կած իր «ԱՄՆ-ը նվա­զեց­ նո՞ւմ  է ա­րա­գու­թյու­նը» հոդ­վա­ ծում։ Այն թարգ­մա­նա­բար ու ո­րոշ կրճա­տում ­ն ե­րով՝ ստորև։

Էլ Է­րիա­նը մեկ լու­ծում փնտրե­լու փո­խա­րեն ա­ռա­ջար­կում  է մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի լիա­կա­ տար հա­մա­կարգ մշա­կել։

­Ցու­կեր­բեր­գը՝ լա­վա­գույ­նը «40-ից ցածր 40»-ում Fortune-ը կազ­մել  է ե­րի­տա­սարդ գոր­ծա­րար­նե­րի վար­կա­նի­շը

27-ամ­յա Մարկ Ցու­կեր­բեր­գը լա­վա­գույն ե­րի­տա­սարդ գոր­ծա­րարն  է և «նոր  է­լի­ տա­յի» լա­վա­գույն ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը։

Ա­մե­րիկ­յան Fortune հան­դե­ սը կազ­ մել է աշ­ խար­ հի 40 լա­ վա­գույն ե­րի­տա­սարդ գոր­ծա­ րար­նե­րի վար­կա­նի­շը՝ Fortune 40 under 40։ Աղ ­յու­ սա­ կի ա­ ռա­ ջին հո­րի­զո­նա­կա­նում Facebook խո­շո­րա­գույն սոց­ցան­ցի հիմ­ նա­դիր 27-ամ­յա Մարկ Ցու­կեր­ բերգն  է։ Պար­բե­րա­կա­նը վեր­ ջի­նիս ձեռք­բե­րում ­ն ե­րի շար­քում նշում  է Facebook-ի լսա­րա­նի ա­ ճը՝ մինչև 800  մլն օգ­ տա­ տեր, ինչ­պես նաև սոց­ցան­ցի

թան­կա­ցու­մը՝ մինչև $50  մլրդ։ 2009 և 2010 թթ. Ցու­ կեր­ բեր­ գը զբա­ղեց­նում  էր այս վար­կա­նի­ շի 2-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը։ Ն­շենք, որ 2009թ. ե­րի­տա­սարդ լա­վա­գույն գոր­ծա­րար­ներ  էին ճա­նաչ­վել Google-ի հա­մա­հիմ­ նա­ դիր­ ներ Լա­ րի Փեյջն ու Սեր­ գեյ Բ­րի­նը։ 2010թ. վար­կա­նի­շի ա­ռա­ջին պատ­վա­վոր հո­րի­զո­նա­ կա­նում Netscape տեխ­նո­լո­գիա­ կան ըն­կե­րու­թյան հիմ ­ն ա­դիր

Մարկ Անդ­ րե­ սենն էր։ Այս տա­ րի գոր­ծա­րա­րը վար­կա­նի­շում չի հայտն­վել տա­րի­քի պատ­ճա­ռով։ Fortune-ն այս ցու­ցա­կում նե­րա­ ռում  է միայն 40 տա­րե­կա­նից ե­րի­տա­սարդ ան­ձանց։ 38-ամ­ յա Փեյջն այս տա­ րի զբա­ղեց­րել  է վար­կա­նի­շի 2-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը, իսկ Բ­րի­նը՝ 11րդ։ 3-րդ տե­ ղում Bridgewater Associates ա­մե­րիկ­յան ներդ­ րու­մա­յին ըն­կե­րու­թյան 37-ամ­ յա ղե­կա­վար Գ­րեգ Ջեն­սենն  է։

Այս տա­րի վար­կա­նի­շում հայտն­ վել  է նաև Spotify ե­ րաժշ­ տա­ կան ծա­ռա­յու­թյան ղե­կա­վար Դե­ նիել Է­քը, որը հայ­տա­րա­րել  էր ծա­ռա­յու­թյու­նը Facebook-ի հետ միավորե­լու մա­սին։ Ի դեպ՝ ե­րի­տա­սարդ լա­վա­ գույն գոր­ծա­րար Ցու­կեր­բեր­գը ըն­թա­ցիկ տար­վա սեպ­տեմ­բե­ րին, ըստ ա­մե­րիկ­յան Vanity Fair հան­դե­սի, ճա­նաչ­վել  է «նոր  է­լի­ տա­յի» ա­մե ­նա­կար­կա­ռուն ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ։  n

Եվ­րո­պա­կան դրա­մա. մաս 1-ին Հին աշ­խար­հի ա­նո­րո­շու­թյու­նը կարմ­րաց­րել  է ֆոն­դա­յին շու­կա­նե­րը Հա­կաճգ­նա­ժա­մա­յին բա­նակ­ ցու­թյուն­նե­րը Եվ­րո­պա­յում ա­վե­լի ու ա­վե­լի դրա­մա­տիկ բնույթ են սկսում կրել։ Նա­ խօ­րեին Գեր­մա­նիա­յի կանց­լեր Ան­գե­լա Մեր­կե­լը և Ֆ­րան­սիա­ յի նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­ կո­զին Ֆ­րանկ­ֆուր­տում կա­ յա­ցած դռնփակ հան­դիպ­ման ըն­թաց­քում այդ­պես  էլ հա­ մա­ձայ­նու­թյան չեն ե­կել Ֆի­ նան­սա­կան կա­յու­նու­թյան եվ­ րո­պա­կան հիմ ­ն ադ­րա­մի ծա­ վալ­նե­րի, կար­գա­վի­ճա­կի և աշ­խա­տան­քի ձևա­չա­փի շուրջ։ Հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­նե­րի տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը բա­ցա­ սա­կան դաշտ են տե­ղա­փոխ­ վել, երբ Սար­կո­զին հրա­պա­ րա­կավ հայ­տա­րա­րել  է այս Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

մա­սին։ Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գա­ հի խոս­քով՝ բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­ րը փա­ կու­ ղի են մտել Փա­ րի­զի և Բեռ­լի­նի տա­րա­ձայ­նու­ թյուն­նե­րի պատ­ճա­ռով։ Ինչ­պես հա­ղոր­դում  է Bloomberg-ը, Ֆ­րան­սիան ձգտում  է Ֆի­նան­սա­ կան կա­յու­նու­թյան եվ­րո­պա­կան հիմ ­ն ադ­րա­մը վե­րա­ծել բան­կի, ո­րը կա­րող  է գնել եվ­րո­գո­տու երկր­ նե­րի պե­տա­կան պար­տա­տոմ­ սե­ րը և հան­ դես գալ որ­ պես այս պար­տա­տոմ­սե­րի մի մա­սի ե­րաշ­ խա­վոր։ Ըստ Փա­րի­զի՝ հիմ ­ն ադ­ րա­մը պետք  է ի­րա­վունք ստա­ նա Եվրոպական կենտրոնական բանկից (ԵԿԲ) վարկ վերց­ նել և այդ­պի­սով, անհ­րա­ժեշ­տու­թյան դեպ­քում, մե­ծաց­նել ակ­տիվ­ն ե­րի

ծա­վա­լը։ Մ­յուս կող­մից՝ Բեռ­լի­ նը հա­մա­ձայն չէ այս ա­ռա­ջար­ կի հետ, և մինչ Ֆ­ րան­ սիան ու Գեր­մա­նիան հա­մա­ձայ­նու­թյան չեն գա­լիս, լրա­նում  է եվ­րո­գո­ տու փրկու­թյան ծրագ­րի մշակ­ման ժամ ­կ ե­տը։ Նա­խա­գի­ծը պետք  է հա­մա­ձայ­նեց­ված լի­նի մինչև ԵՄ գա­գա­թա­ժո­ղո­վը, ո­րը նա­խանշ­ ված  է հոկ­տեմ­բե­րի 23-ին։ Մեր­կել-­Սար­կո­զի բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րը տե­ղի են ու­նե­ցել ԵԿԲ-ի ար­դեն նախ­կին նա­խա­գահ ԺանԿ­լոդ Տ­րի­շեի հան­դի­սա­վոր հրա­ ժեշ­տի ա­րա­րո­ղու­թյան շրջա­նա­ կում։ Տ­րի­շեն պաշ­տո­նը փո­խան­ ցում  է ի­տա­լա­ցի Մա­րիո Դ­րա­գիին։ Ֆ­րանկ­ֆուր­տում  էին նաև Ար­ ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­ մի (ԱՄՀ) ղե­կա­վար Ք­րիս­տին Լա­ գար­դը, Եվ­րո­պա­կան խոր­հր­դի նա­խա­գահ Հեր­ման վան Ռոմ­պե­յը,

Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի ղե­կա­վար Ժո­զե Մա­նո­ւել Բա­ռո­զուն, Լ­յուք­սեմ­ բուր­գի վար­չա­պետ ժան-Կ­լոդ Յուն­ կե­րը, Գեր­մա­նիա­յի և Ֆ­րան­սիա­յի ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար­նե­րը։ Հան­դի­պու­մից հե­տո Յուն­կե­ րը հայ­տա­րա­րել  է, որ հա­կաճգ­ նա­ժա­մա­յին որևէ ո­րո­շում չի ըն­ դուն­վել։ Ներդ­րող­նե­րին փոր­ ձել  է հու­սադ­րել միայն Բա­ռո­ զուն՝ նշե­լով, որ Բր­յու­սե­լում եվ­րո­պա­կան երկր­նե­րը, ա­մե­ նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, փոխ­հա­մա­ձայ­նու­թյան կգան։ Սա­կայն Բա­ռո­զո­ւի հայ­տա­րա­ րու­թյու­նը, ըստ ա­մե ­նայ­նի, հա­ վատ չի ներշն­չել շու­կա­նե­րին։ Հին աշ­խար­հում տի­րող ընդ­ հա­նուր ա­նո­րո­շու­թյան և լար­ ված տրա­մադ­րու­թյան պայ­ման­ նե­րում ե­րեկ եվ­րո­պա­կան գրե­ թե բո­լոր ֆոն­դա­յին ին­դեքս­նե­րը

փակ­վել են կար­միր գո­տում։ Ի դեպ՝ Ներ­քին շու­կա­նե­ րի հար­ցով եվ­րա­հանձ­նա­կա­ տար Մի­շել Բառ­նիեն հան­դես  է ե­կել հե­տաքրք­իր նա­խա­ձեռ­նու­ թյամբ։ Նա ա­ռա­ջար­կել  է լիա­ զո­րել Ֆի­նան­սա­կան շու­կա­նե­ րի եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վին՝ ժա­ մա­նա­կա­վոր ար­գելք սահ­մա­ նել մի­ջազ­գա­յին վար­կան­շա­յին գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րի կող­մից ֆի­նան­սա­կան խնդիր­ներ ու­նե­ ցող երկր­նե­րի վար­կա­յին վար­ կա­նիշ­նե­րի հրա­պարակ­ման վրա։ Ն­շենք, որ Եվ­րո­պա­յի ա­մե­ նախնդ­րա­հա­րույց եր­կի­րը՝ Հու­ նաս­տա­նը, շու­տով կստա­նա երկ­րի փրկու­թյան ծրագ­րի հեր­ թա­ կան տրան­ շը՝ $8  մլրդ ծա­ վա­ լով՝ ԱՄՀ-ի, ԵԿԲ-ի և ԵՄ-ի հանձ­նա­րա­րա­կա­նով։ Այս մա­ սին հա­ղոր­դում է Reuters-ը։  n


№  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ. |

Աշխարհ | 7

Պե­կի­նը գա­ղա­փա­րա­խո­սա­կան փնտրտու­քի մեջ է Չի­նաս­տա­նը պատ­րաստ­վում  է իշ­խա­նա­փո­խու­թյան

Չի­նաս­տա­նի 370 ա­մե­նաազ­դե­ ցիկ գոր­ծիչ­նե­րի մաս­նակ­ցու­ թյամբ տե­ղի ու­նե­ցած հա­մա­գու­ մա­ րը, ո­ րը սկսվել էր ան­ ցած շա­ բաթ օ­ րը և տևել չորս օր, ըն­ թա­ ցել է փակ դռնե­րի հետևում։ Թեև հա­մա­գու­մա­րում ըն­դուն­ված ո­րո­ շում ­ն ե­րը չեն հրա­պա­րակ­վել, բայց քննարկ­ վել  է «մեղմ ու­ ժի» կի­րառ­ման, Չի­նաս­տան բրեն­դի գրավ­չու­թյան ա­վե­լաց­ման, երկ­րի

ներ­սում վե­րահս­կո­ղու­թյան ու­ժե­ ղաց­ման, ա­րա­բա­կան սցե­նար­նե­ րից խու­սա­փե­լու, ինչ­պես նաև Չի­ նաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի վրա Արև­մուտ­քի ազ­դե­ցու­թյան չե­զո­ քաց­ման խնդիր­նե­րը։ Այս մա­սին հա­ղոր­դում  է չի­նա­կան «Սին­հուա» գործ­ակա­լու­թյունը՝ վկա­յա­կո­չե­լով հա­մա­գու­մա­րի վե­րա­բեր­յալ պաշ­ տո­նա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­ րը, ինչ­պես նաև Չի­նաս­տա­նի նա­ խա­գահ Հու Ձին­թաո­յի՝ երկ­րում թույ­լատր­ված ութ մյուս կու­սակ­ ցու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի հետ հան­դիպ­ման արդ­յունք­նե­րը։ Չի­նա­կան «մեղմ ու­ժի» անհ­ րա­ժեշ­տու­թյան մա­սին երկ­րում ա­վե­լի հա­ճախ խո­սել սկսե­ցին Ձին­թաո­յի՝ 2003թ.­ իշ­խա­նու­թյան գա­լուց հե­տո։ Չի­նա­կան պաշ­ տո­նա­կան դիր­քո­րո­շումն ամ­ րագ­ րում  է, որ 21-րդ դա­ րում

գեր­տե­րու­թյուն լի­նե­լու հա­մար պետք  է ոչ միայն ա­պա­հո­վել երկ­րի ռազ­մա­կան և տն­տե­սա­ կան  հզո­րու­թյու­նը, այլև մե­ծաց­ նել մշա­կու­թա­յին գրավ­չու­թյու­նը։ ԱՄՆ-ի Հար­վար­դի հա­մալ­ սա­րա­նի պրո­ֆե­սոր Ջո­զեֆ Նա­ յը, ո­րը «մեղմ ուժ» տեր­մի ­նի հե­ ղի­նակն  է, հա­մոզ­ված  է, որ հա­ մա­գու­մա­րը ո­րո­շում  է ըն­դու­նել ա­ռա­վել ա­րա­գաց­ված տեմ­պե­րով կյան­քի կո­չել «մեղմ ու­ժի» քա­ղա­ քա­կա­նու­թյու­նը։ Փոր­ձա­գետ­նե­րը հա­մոզ­ված են, որ չի­նա­կան Կոմ­ կու­սը ո­րո­շում  է կա­յաց­րել նաև ամ­րապն­դել գա­ղա­փա­րա­խո­սա­ կան դաս­տիա­րա­կու­թյան գի­ծը, ո­րի հիմ­քում, ա­մե ­նայն հա­վա­նա­ կա­նու­թյամբ, դրվե­լու  է չի­նա­կան ազ­գայ­նա­կա­նու­թյու­նը։ ՉԿԿ-ի հա­ ջորդ՝ թվով 18-րդ հա­մա­գու­մա­րը տե­ղի կու­նե­նա

Հու Ձին­թաոն և Սի Ց­զին­պի­նը ամ­րապն­դում են գա­ղա­փա­րա­խո­ սա­կան դաս­տիա­ րա­կու­թյան քա­ ղա­քա­կան գի­ծը։

faz.net

Չի­նաս­տա­նի ներ­սում՝ ա­վե­լի շատ սո­ցիա­լիզմ, սահ­ման­նե­րից դուրս՝ ա­վե­լի շատ Կոն­ֆու­ցիոս, չի­նա­կան մշա­կույթ ու ար­ժեք­ ներ։ Այս­պի­սին են Չի­նաս­տա­նի կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­ թյան (ՉԿԿ) կենտ­կո­մի պլե­նու­մի ո­րոշ­ման ու­ղե­նիշ­նե­րը, գրում  է ռու­սա­կան «Նե­զա­վի­սի­մա­յա գա­զե­տա» պար­բե­րա­կա­նը։

2012թ. կե­սե­րին, ո­րի ըն­թաց­քում ար­մա­տա­կան փո­փո­խու­թյուն­ներ տե­ղի կու­նե­նան կու­սակ­ցու­թյան բարձ­րա­գույն ղե­կա­վա­րու­թյան շար­քե­րում։ Ա­մե­նա­կարևոր փո­փո­ խու­թյուն­նե­րը, թերևս, այս տաս­ նամ­յա­կում։ Այս­պես՝ քաղբ­յու­րո­ յի մշտա­կան ան­դամ ­ն ե­րից ի­րենց տե­ղե­րը կպահ­պա­նեն Չի­նաս­ տա­նի փոխ­նա­խա­գահ Սի Ց­զին­ պի­նը, ո­րը կփո­խա­րի­նի Ձին­թաո­ յին ու Չի­նաս­տա­նը կղե­կա­վա­րի մինչ 2022թ., և փոխ­վար­չա­պետ

Լի Կեց­յա­նը, որը տա­սը տա­րով կստանձ­նի Պետ­խոր­հր­դի ղե­ կա­վա­րի պաշ­տո­նը։ Գործ­կո­մի մշտա­ կան մյուս յոթ ան­ դամ ­նե­ րը կփո­խա­րին­վեն։ Ա­հա այս տե­ ղե­րի հա­մար թեժ մրցա­պայ­քար կըն­թա­նա կու­սակ­ցու­թյան ե­րեք հիմ ­ն ա­կան թևե­րի միջև, ո­րոն­ցից մե­կի ա­ռաջ­նոր­դը Ց­զին­պինն  է, մյու­սի­նը՝ Ձին­թաոն, իսկ եր­րորդ թևը ղե­կա­վա­րում  է Չի­նաս­տա­նի նախ­կին ա­ռաջ­նորդ Ցզ­յ ան Ց­զե­ մի­նը։  n

Սևա­մորթն ու ա­վե­լի սևա­մոր­թը ԱՄՆ-ի Հան­րա­պե­տա­կան կու­ սակ­ ցու­ թյունն ուր որ է կվե­ րածն­վի՝ 2012թ. նա­խա­գա­հա­ կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­ պես ոչ ա­վան­դա­կան թեկ­նա­ ծո­ւի շնոր­հիվ։ Պ­րայ­մե­րիզ­ի սկսվե­լուց ե­րեք ա­միս ա­ռաջ ա­մե ­նա­հայտ­նի հան­րա­պե­ տա­կա­նը գոր­ծա­րար Հեր­ման Քեյնն  է։ Ա­վե­լին՝ վեր­ջին մի քա­նի ամ­ի ս­նե­րին նա միակ հան­րա­պե­տա­կան թեկ­նա­ ծուն  է, ո­րի վար­կա­նի­շը, ըստ հար­ցում ­ն ե­րի, ա­վե­լի բարձր  է, քան ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­մա­յի­նը, գրում  է ռու­սա­ կան Slon.ru կայ­քի սյու­նա­կա­ գիր Մաք­սիմ Սա­մո­րու­կո­վը։ Լր­ջո­րեն խո­սել Քեյ­նի՝ Օ­բա­մա­յի նկատ­մամբ հաղ­թա­նա­կի մա­սին, ի­հար­կե, ա­ռայժմ վաղ  է։ Հար­ ցու­մը, որն ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­ րի այս­պի­սի զար­գա­ցում  է կան­ խա­տե��սում, ի­րա­կա­նաց­րել են ա­մե­րիկ­յան Rasmussen reports

ըն­կե­րու­թյան սո­ցիո­լոգ­նե­րը, ո­ րոնք հայտ­ նի են ի­ րենց պահ­ պա­նո­ղա­կան հա­յացք­նե­րով։ Սա­ կայն մի հար­ցում նրանք ի­րա­վա­ ցի են՝ Օ­բա­մա­յի հետ պայ­քա­րում հա­ջո­ղու­թյան հաս­նե­լու ա­մե ­նա­ բարձր շան­սե­րը հան­րա­պե­տա­ կան թեկ­նա­ծու­նե­րից Քեյնն ու­նի։ Ա­սել, թե գոր­ծա­րա­րը հե­ղի­ նա­կու­թյուն  է ձեռք բե­րել շնոր­ հիվ նա­խըն­տրա­կան ինչ-որ կա­ խար­դա­կան ծրագ­րի, սուտ կլի­նի։ Հա­կա­ռա­կը, այս­տեղ ա­վան­դա­ կան հան­րա­պե­տա­կան ֆուն­դա­ մեն­տա­լիզմ  է։ Քեյ­նի բախտն այլ տե­ղում  է բե­րել՝ նա ի­դեա­լա­կան կեր­պով համապատասխանում  է արևմտ­յան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան վեր­ջին տա­րի­նե­րի գլխա­վոր ու նո­րաձև մի­տու­մին։ Արև­մուտ­քում ընտ­րող­նե­րը պար­զա­պես հոգ­նել են քվեար­ կել հօ­գուտ ինչ-որ գոր­ծուն­յա թեկ­նա­ծո­ւի, ո­րը խո­սում  է, ըստ ի­րենց, ճիշտ բա­նե­րի մա­սին։ Ընտ­րողն այժմ ցան­կա­նում  է

քվեար­կել այն­պի­սի քա­ղա­քա­ կան գործ­չի օգ­տին, ո­րի հաղ­թա­ նա­կը ոչ թե շար­քա­յին կլի­նի, այլ իս­կա­պես դա­րա­կազ­միկ։ Ի­հար­կե, դա­րա­կազ­մու­թյան կա­րե­լի  է ընտր­վե­լուց հե­տո  էլ հաս­նել, ա­սենք՝ խե­լա­ցի աշ­խա­ տան­քի մի­ջո­ցով։ Սա­կայն շատ ա­վե­լի հեշտ  է պատ­մու­թյան մեջ հայտն­վել նա­խա­պես՝ ոչ ա­վան­ դա­կան ճա­նա­պար­հով, ա­սենք՝ սե­ռա­կան պատ­կա­նե­լու­թյան կամ հաշ­ման­դա­մու­թյան։ Քեյ­նի գրավ­չու­թյու­նը մաշ­կի գույնն  է. նրա կող­ քին ան­ գամ Օ­բա­ման սպի­տա­կա­մորթ կթվա։ Քեյ­նը ծնվել  է աղ­քատ ըն­տա­նի­ քում և կա­րո­ղու­թյուն կու­տա­կել սե­փա­կան ու­ժե­րով։ Իս­կը ա­մե­ րիկ­յան ե­րա­զանք։ ԱՄՆ-ի և Արևմտ­ յան Եվ­ րո­ պա­յի ընտ­րա­կան փոր­ձը ցույց  է տա­լիս, որ վառ ա­ռանձ­նա­հատ­ կու­թյուն­ներ չու­նե­ցող սպի­տա­ կա­մորթ կամ հե­տե­րո­սեք­սո­ւալ տղա­մար­դուն որ­պես ա­ռաջ­նորդ

newsru.co.il

Արև­մուտ­քը ոչ ա­վան­դա­կան լու­ծում ­ն եր  է փնտրում

Դ­րա­կան խտրա­կա­նու­թյան սկզբուն­քով նա­խա­գահ ընտ­րե­լը լա­վա­գույն լու­ծու­մը չէ։ ԱՄՆ-ի հան­րա­պե­տա­կան թեկ­նա­ծու Հեր­ման Քեյն։

ա­ռա­ջադ­րե­լը պար­զա­պես ա­նի­ մաստ է դար­ձել։ Վեր­ջին ընտ­րու­թյուն­նե­րում Գեր­մա­նիա­յում դաշ­նա­յին կանց­ լե­րի պաշ­տո­նին խորհր­դա­ րա­նա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­ րի հա­վակ­նորդ­նե­րի ցան­կում մեկ կին էր, մեկ ար­վա­մոլ և մեկ թուրք, ու բո­ լոր ե­ րեքն էլ ի­ րենց կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի հա­մար  էա­ կան հա­վե­լում ա­պա­հո­վե­ցին։ Միայն սո­ցիալ-դե­մոկ­րատ­ներն ա­ռա­ջադ­րե­ցին «սպի­տակ նա­ տու­րա­լի» և կորց­րին ի­րենց տե­ ղե­րի 1/3-ը։

Իռ­լան­դիա­յում հա­ջորդ շա­բաթ կա­յա­նա­լիք նա­խա­գա­հա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րում ե­րեք հիմ ­ն ա­կան հա­վակ­նորդ­ներն են՝ կին, ար­վա­ մոլ և տա­ րեց բա­ նաս­ տեղծ. վեր­ ջինս, ակն­հայտ է, ոչ մի շանս չու­նի։ Ա­ մե նևին չեմ ու­ զում ա­ սել, որ կի­նը, ար­վա­մո­լը, թուր­քը կամ սևա­մոր­թը պի­տա­նի չեն նա­խա­ գահ կամ կանց­ լեր լի­ նե­ լու հա­ մար։ Ն­րան­ցից շա­տե­րը, հա­վա­ նա­բար, լավ էլ պի­տա­նի են։ Սա­կայն դրա­կան խտրա­կա­ նու­թյան սկզբուն­քով նա­խա­գահ ընտ­րե­լը լա­վա­գույն լու­ծու­մը չէ։  n

Ծանր ճնշում թեթև հում­քի վրա Արև­մուտ­քը բոյ­կո­տում  է ուզ­բե­կա­կան բամ­բա­կը

cottoncampaign.org

Արևմտ­յան ըն­կե­րու­թյուն­ները փոր­ ձում են ճնշում գոր­ ծադ­ րել Ուզ­բեկս­տա­նի վրա, ո­րը բամ­բա­կի հա­մաշ­խար­հա­յին խո­շոր ար­տադ­րող­նե­րից  է։ Արև­մուտքը երկ­րի իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րից ա­պա­ցույց­ներ  է պա­հան­ջում, որ բամ­բա­կի դաշ­տե­րում չի օգ­տա­գործ­վում ե­րե­խա­նե­րի աշ­խա­տու­ժը, գրում է ա­ մե­ րիկ­յան The Wall Street Journal պար­բե­րա­կա­նը։

Ուզ­բեկս­տա­նում բամ­բա­կի դաշ­տե­րում օգ­տա­գործ­վում  է ե­րե­խա­նե­րի աշ­խա­տու­ժը։ Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Տաշ­քեն­դում անց­կաց­ված բամ­ բա­կի և տեքս­տի­լի տո­նա­վա­ ճա­ռի ըն­թաց­քում արևմտ­յան և ոչ մի ըն­կե­րու­թյուն բամ­բա­ կի գնման վե­րա­բեր­յալ պայ­ մա­նա­գիր չի կնքել բամ­բա­կի

վա­ճառ­քով զբաղ­վող ուզ­բե­կա­ կան «Ուզց­նետ­րիմ­պեկս» պե­տա­ կան ըն­կե­րու­թյան հետ, նշվում  է ըն­կե­րու­թյան հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ։ Արև­մուտքն այս կերպ բոյ­կո­ տում  է ուզ­բե­կա­կան բամ­բա­կը՝ ար­ձա­գան­քե­լով ի­րա­վա­պաշտ­ պան մի­ջազ­գա­յին մի շարք կազ­ մա­կեր­պու­թյուն­ների ա­հա­զան­ գե­րին, թե Ուզ­բեկս­տա­նում բամ­ բա­կի դաշ­տե­րում օգ­տա­գործ­ վում  է ե­րե­խա­նե­րի աշ­խա­տու­ժը։ «Ուզց­նետ­րիմ­պեկս»-ը, այ­դու­ հան­դերձ, վստա­հեց­նում  է, որ բամ­բա­կի ար­տա­հան­ման ծա­ վալ­նե­րը չեն կրճատ­վե­լու, քա­ նի որ արևմտ­յան գնորդ­նե­րին փո­խա­րի­նել են ռուս և ա­սիա­ցի պատ­վի­րա­տու­նե­րը։ Ըստ նույն

աղբ­յու­րի՝ ռուս­նե­րը գնել են տո­նա­վա­ճա­ռում ա­ռա­ջարկ­վող բամ­բա­կի 40%-ը, մնա­ցած 60%-ը բա­ժին  է ըն­կել չի­նա­ցի, բանգ­լա­ դեշ­ցի, ճա­պո­նա­ցի, թուրք, ի­րան­ ցի, հա­րավ­կո­րեա­ցի և սին­գա­ պուր­ցի գնորդ­նե­րին։ Հատ­կան­շա­կան  է, որ ուզ­ բե­կա­կան բամ­բա­կը բոյ­կո­տե­ լու հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը ստո­րագ­ րել  է հա­մաշ­խար­հա­յին 50 հայտ­ նի ըն­կե­րու­թյուն, այդ թվում՝ գեր­մա­նա­կան Adidas-ը և շ­վե­դա­ կան H&M-ը։ Ըստ ԱՄՆ-ի բամ­ բա­կի ազ­գա­յին խորհր­դի տվյալ­ նե­րի՝ 2010թ. Ուզ­բեկս­տա­նում բամ­բա­կի հում­քի ար­տադ­րան­ քը կազ­մել է 4,1 մլն տոն­նա, ո­րի 65%-ը ար­տա­հան­վել  է։  n


| №  23, ուրբաթ, հոկտեմբերի 21, 2011 թ.

8 | Սպորտ

ՖԻՖԱ-ն գ­նա­հա­տեց իռ­լան­դա­ցի­նե­րի հաղ­թա­նա­կը Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նը նա­հան­ջել  է 2 հո­րի­զո­նա­կա­նով

ՖԻՖԱ-ն հ­րա­պա­րա­կել  է ազ­ գա­յին հա­վա­քա­կան­նե­րի դա­ սա­կարգ­ման հեր­թա­կան աղ­յու­ սա­կը հոկ­տեմ­բե­րի հա­մար։ Հա­ յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նը, ո­րը նա­խորդ ա­միս զբա­ղեց­նում  էր ռե­կոր­դա­յին 44-րդ հո­րի­զո­նա­ կա­նը, նա­հանջ  է ապ­րել 2 հո­րի­ զո­նա­կա­նով և այժմ վար­կա­նշա­ յին աղ­յու­սա­կում զբա­ղեց­նում  է 46-րդ տե­ղը: Հոկ­տեմ­բե­րին մեր ընտ­րա­ նին նախ 4։1 հաշ­ վով հաղ­ թա­ նա­կի հա­սավ բա­վա­կան ցածր վար­կա­նիշ ու­նե­ցող մա­կե­դո­ նա­ցի­նե­րի նկատ­մամբ, իսկ այ­ նու­հետև 1։2 հաշ­վով զի­ջեց իռ­ լան­դա­ցի­նե­րին: Հենց վեր­ջին արդ­ յունքն էլ թույլ չտվեց հա­ վա­քա­կա­նին պահ­պա­նել իր դիր­քե­րը: Վար­կա­ն­շա­յին աղ­յու­սա­ կը շա­րու­նա­կում  է գլխա­վո­ րել աշ­խար­հի ու Եվ­րո­պա­ յի չեմ­պիոն Իս­պա­նիա­յի հա­ վա­քա­կա­նը, ո­րին հա­ջոր­դում են Հո­լան­դիա­յի և Գեր­մա­նիա­յի ընտ­րա­նի­նե­րը: Ձեր ու­շադ­րու­թյանն ենք ներ­ կա­յաց­նում ՖԻՖԱ-ի վար­կա­ն­շա­ յին աղ­յու­սա­կում ա­ռա­ջին տա­ սը հո­րի­զո­նա­կան­նե­րը զբա­ղեց­ նող թի­ մե­ րի, ինչ­ պես նաև Հա­ յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նի հետ աշ­խար­հի 2014թ. ա­ռաջ­նու­թյան

ընտ­րա­կան միև­նույն խմբում ընդգրկ­ ված և նախ­ կին խորհր­ դա­յին երկր­նե­րի հա­վա­քա­կան­ նե­րի ցու­ցա­նիշ­նե­րը: Տեղ Հա­վա­քա­կան..........Միա­վոր 1. Իս­պա­նիա......................1624 2. Հո­լան­դիա......................1425 3. Գեր­մա­նիա.....................1352 4. Ու­րուգ­վայ......................1230 5. Բ­րա­զի­լիա...................... 1144 6. Ի­տա­լիա........................ 1135 7. Անգ­լիա............................ 1101 8. Պոր­տու­գա­լիա...............1044 8. Հու­նաս­տան...................1044 10. Ար­գեն­տի­նա...................1030 10. Դա­նիա..........................1030 13. Ռու­սաս­տան................... 975 46. ՀԱՅԱՍՏԱՆ..................... 608 47. Չե­խիա........................... 600 58. Ուկ­րաի­նա........................551 59. Էս­տո­նիա......................... 542 61. Բե­լա­ռուս......................... 529 67. Վ­րաս­տան....................... 475 73. Ուզ­բեկս­տան.................. 452 75. Լատ­վիա......................... 447 75. Բուլ­ղա­րիա.................... 447 85. Լիտ­վա..............................416 117. Ադր­բե­ջան....................... 265 123. Մոլ­դո­վա.......................... 255 129. Ղա­զախս­տան................. 235 130. Տա­ջիկս­տան.................... 232 145. Թուրք­մե նս­տան..............172 158. Մալ­թա............................127 186. Ղր­ղըզս­տան..................... 49

Պա­տա­նի­նե­րը մեկ­նար­կում են Այ­սօր Երևա­նում մեկ­նար­կում  է մինչև 19 տա­րե­կան­նե­րի (Մ-19) Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­նու­թյան ընտ­ րա­կան 10-րդ խմ­բի մրցա­շա­րը: Հա­յաս­տա­նի Մ-19 հա­վա­քա­կա­ նը մեկ­նար­կա­յին խա­ղում «Հան­ րա­պե­տա­կան» մար­զա­դաշ­տում մրցե­լու  է Ս­լո­վա­կիա­յի հա­սա­ կա­կից­նե­րի հետ: Հան­դի­պու­մը սկսվե­լու է ժ. 16:00-ին։ Մինչ այդ՝ ժ. 13:30-ին, «Մի­կա» մար­զա­դաշ­ տում միմ­յանց հետ կմրցեն Հու­ նաս­տա­նի և Ան­դոր­րա­յի Մ-19 հա­վա­քա­կան­նե­րը: Հա­յաս­տա­նի Մ-19 հա­վա­քա­ կա­նի գլխա­վոր մար­զիչ Վա­ րազ­դատ Ա­վե­տիս­յա­նը մրցա­ շա­րին մաս­նակ­ցող թի­մի կազ­ մում ընդգր­կել  է հետև­յալ ֆուտ­բո­լիստ­նե­րին: Դար­պա­սա­պահ­ներ Ալ­բերտ Օ­հան­յան, «Փ­յու­նիկ» Գոռ Մա­նուկ­յան, «Փ­յու­նիկ» Գոռ Մար­տի­րոս­յան, «Բա­նանց» Պաշտ­պան­ներ Ար­ման Հով­հան­նիս­յան, «Փ­յու­նիկ» Տա­րոն Ոս­կան­յան, «Փ­յու­նիկ» Գ­րի­գոր Հով­հան­նիս­յան, «Փ­յու­նիկ» Է­դո­ւարդ Թա­թո­յան, «Ու­րալ», Ռու­սաս­տան

Ա­րա­րատ Պո­ղոս­յան, «Բա­նանց» Ա­րամ Շահ­նա­զար­յան, «Բա­նանց» Տիգ­րան Վար­դան­յան, «Փ­յու­նիկ» Կի­սա­պաշտ­պան­ներ Դա­վիթ Մի­նաս­յան, «Փ­յու­նիկ» Գոռ Մա­լաք­յան, «Փ­յու­նիկ» Բե­նիկ Հով­հան­նիս­յան, «Բա­նանց» Ղու­կաս Պո­ղոս­յան, «Փ­յու­նիկ» Աղ­վան Պա­պիկ­յան, «ԼԿՍ Լոձ», Լե­հաս­տան Դա­վիթ Հա­կոբ­յան, «Շի­րակ»

Ար­թուր Գ­րի­գոր­յան, «Փ­յու­նիկ» Գա­գիկ Պո­ղոս­յան, «Փ­յու­նիկ» Հով­հան­նես Մի­րան­յան, «Փ­յու­նիկ» Ար­մե ն Դերձ­յան, «Իմ­պուլս» Հար­ձակ­վող­ներ Հով­հան­նես Հով­հան­նիս­յան, «Փ­յու­նիկ» Խա­չա­տուր Ա­վե­տիս­յան, «Բա­նանց» Հայկ Ղա­զար­յան, «Տոր­պե­դո» Մ., Ռու­սաս­տան n Անդ­րա­նիկ Գ­րի­գոր­յան

Ա­ճել մինչև ազ­գա­յին հա­վա­քա­կան Կամ ին­չու մո­ռաց­վե­ցին 2005թ. Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­նու­թյան եզ­րա­փա­կիչ փուլ հա­սած մեր ֆուտ­բո­լիստ­նե­րը

Ֆուտ­բ ո­լ ի մինչև 19 տա­ր ե­ կան­ն ե­ր ի (Մ-19) Եվ­ր ո­պ ա­ յի ա­ռ աջ­ն ու­թ յան ընտ­ր ա­կ ան մրցա­շ ա­ր ին ըն­դա­ռ աջ, որ­ տեղ Հա­յ աս­տ ա­ն ի հա­վա­ք ա­ կա­ն ի մրցա­կ ից­ն ե­ր ը կլի­ն են Ս­լո­վա­կ իա­յ ի, Հու­ն աս­տ ա­ն ի և Ան­դ որ­ր ա­յ ի հա­ս ա­կ ա­կ ից հա­վա­ք ա­կ ան­ն ե­ր ը, ֆուտ­բ ո­ լա­ս եր­ն ե­ր ին, ան­շ ուշտ, կհե­ տաքրք­ ր ի, թե որ­ տ եղ են մեր Մ-19 այն փայ­ լուն հա­ վա­ք ա­կ ա­ն ի ֆուտ­բ ո­լ իստ­ նե­ ր ը, ո­ ր ոնք 2005թ. դուրս ե­կ ան Եվ­ր ո­պ ա­յ ի ա­ռ աջ­ն ու­ թյան եզ­ր ա­փ ա­կ իչ փուլ, իսկ հե­տ ո շատ ա­ր ագ կո­ր ան մեր տե­ս ա­դաշ­տ ից:

Հայաստանի հավաքականի (մինչև 19 տա­րե­ կան­նե­ր, 2005թ.), ֆուտբոլիստներն այսօր

Այս­պ ես՝ 18 ֆուտ­բո­լիստ­նե­ րից եր­կու­սը՝ Ա­պու­լա Բե­տեն և Կառլ Լոմ­բեն, հե­ռա­ցել են Հա­ յաս­տ ա­նից և Հա­յաս­տա­նի հետ այլևս ոչ մի կապ չու­նեն: Կառլ Լոմ­ բեի ու ևս հինգ ֆուտ­ բո­ լիս­տ ի մա­սին որևէ տե­ղե­կու­ թյուն չկա: Ֆուտ­բո­լիստ­նե­րից եր­կու­սը՝ Վա­հե Մեհ­րաբ­յանն ու Ար­տ ակ Օ­սե­յա­նը, ա­վար­ տել են կա­րիե­րան ե­րի­տա­ սարդ տա­րի­քում, Ար­մեն Ֆիշ­ յա­նը մեծ ֆուտ­բո­լին զու­գա­հեռ զբաղ­վում  է ֆուտ­զա­լով, Ալ. Պետ­րոս­յա­նը խա­ղում  է Ի­րա­ նի ա­ռաջ­նու­թյու­նում, Ար­թուր Ս­տ ե­փ ան­յա­նը՝ Ռու­սաս­տա­նի երկ­րորդ դի­վի­զիո­նում։ Ֆուտ­բո­լիստ­նե­րից ևս հին­գը, ա­ռանց որևէ լուրջ հա­ջո­ղու­թյան, խա­ղում են հա­յաս­տան­յան տար­ բեր թի­մեր ­ ում։ Եվ միայն Էդ­գար

Եվ­րո­պա­յի մինչև 19 տա­րե­կան­ներ ա­ռաջ­նու­թյան Հա­յաս­տան-Ֆ­րան­սիա հան­դի­պում (2005թ.). գնդա­կի հա­մար պայ­քա­րում են Հայկ Չի­լին­գար­յանն ու Ֆ­րանկ Ջա Ջե­ջեն։

Մա­նու­չար­յանն  է «ա­ճել» մինչև Ռու­սաս­տա­նի ա­ռա­ջին դի­վի­ զիոն և պար­բե­րա­բար հրա­վիր­ վում  է ազ­գա­յին հա­վա­քա­կան: Փաս­տո­րեն 18-ից ըն­դա­մե ­նը մե­ կը: Հա­մա­ձայ­նեք՝ այն­քան  էլ ոգևո­րիչ վի­ճա­կագ­րու­թյուն չէ: Պատ­կերն էա­կա­նո­րեն տար­ բեր չէ 2005թ. եզ­ րա­ փա­ կիչ մրցա­շա­րի մյուս երկր­նե­րի հա­վա­քա­կան­նե­րում։ Այս­պես՝ Գեր­մա­նիա­յի ե­րի­ տա­սարդ­նե­րի հա­վա­քա­կա­ նի կազ­մից միայն Մա­նո­ւել

Նո­յերն  է ան­ցել տա­րի­քա­յին բո­լոր հա­վա­քա­կան­նե­րով և այժմ հա­մար­վում  է ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նի հիմ ­ն ա­կան դար­ պա­սա­պա­հը: Անգ­լիա­յի հա­վա­ քա­կա­նից և ոչ մի խա­ղա­ցող չի ա­ճել մինչև ազ­գա­յին հա­վա­ քա­կա­նի մա­կար­դակ։ Եվ միայն 2005թ. մրցա­շա­րի հաղ­թող Ֆ­րան­սիա­յի հա­վա­քա­կանն  է ազ­գա­յին թի­մի ն ե­րեք խա­ղա­ ցող տվել՝ դար­պա­սա­պահ Ու­ գո Լ­յո­րիս, կի­սա­պաշտ­պան­ներ՝ Ա­բու Դիա­բի և Յոան Գուրկ­յուֆ:

Է­դել Ա­պու­լա Բե­տե

«Հա­պոել», Թել Ա­վիվ, Իս­րա­յել

Հայկ Չի­լին­գար­յան

«Իմ­պուլս», Դի­լի­ջան

Մի­խեիլ Սի­մոն­յան

«Ու­լիս», Երևան

Ար­մե ն Հով­հան­նիս­յան

Տե­ղե­կու­թյուն չկա

Ռա­ֆա­յել Սա­ֆար­յան

«Ա­րա­րատ», Երևան

Նա­րեկ Մա­նուկ­յան

Տե­ղե­կու­թյուն չկա

Մ­խի­թար Գ­րի­գոր­յան

«Ա­րա­րատ», Երևան

Գուր­գեն Մե­լիք­սե­թյան

Տե­ղե­կու­թյուն չկա

Ա­լեք­սանդր Պետ­րոս­յան

«Մես», Սար­քեշ­մե, Ի­րան

Ժո­րա Հով­հան­նիս­յան

Տե­ղե­կու­թյուն չկա

Էդ­գար Մա­նու­չար­յան

«Ու­րալ», Ե­կա­տե­րին­բուրգ, Ռու­սաս­տան

Ար­մե ն Ֆիշ­յան

Խա­ղում  է ֆուտ­զալ

Ար­թուր Ս­տե­փան­յան

«Նեֆ­տե­խի­միկ», Նիժ­նե­կամսկ, Ռու­սաս­տան

Ար­տակ Հով­հան­նիս­յան

Տե­ղե­կու­թյուն չկա

Կառլ Լոմ­բե

Տե­ղե­կու­թյուն չկա

Վա­հե Մեհ­րաբ­յան

Ա­վար­տել  է կա­րիե­րան

Ար­տակ Օ­սե­յան

Ա­վար­տել  է կա­րիե­րան

Գևորգ Ն­ռան­յան

«Ու­լիս», Երևան

Բայց մխի­ թար­ վել այս ցու­ ցա­նիշ­նե­րով կնշա­նա­կի կրկնել անց­յա­լի սխալ­նե­րը: Գեր­մա­ նիա­յում, Անգ­լիա­յում, Ֆ­րան­ սիա­յում տա­րի­քա­յին տար­բեր խմբե­րի հա­վա­քա­կան­նե­րում հան­ դես գա­ լու 500-1000 թեկ­ նա­ծու­ներ կան։ Հա­վա­քա­կան­ նե­ րը կա­ րող են ի­ րենց թույլ տալ հե­տա­դի­մած ֆուտ­բո­ լիստ­նե­րին փո­խա­րի­նել նո­րե­ րով, ո­րոնք աճ են ապ­րել վեր­ ջին տա­րի­նե­րին։ Հա­յաս­տա­նի

դեպ­քում ընտ­րու­թյան հնա­րա­ վո­րու­թյունն այն­քան  էլ տպա­ վո­րիչ չէ՝ ա­ռա­վե­լա­գույ­նը 3040 ֆուտ­ բո­ լիստ։ Իսկ սա նշա­ նա­ կե­ լու  է, որ պետք չէ աչ­ քա­թող ա­նել ներ­կա­յիս 19 տա­րե­կան­նե­րի հա­վա­քա­կա­նի խա­ղա­ցող­նե­րից և ոչ մե­կին։ Չէ՞ որ ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նում այժմ գրե­թե չկան 1985 և 1986 թթ. ծնված ֆուտ­բո­լիստ­ներ…  n Հայկ Կա­րա­պետ­յան


Orakarg Business Daily