Issuu on Google+

Գինը՝ 100 դրամ

| №  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ., www.orakarg.am

Կա­ռուց­ված­քա­յին ռիս­կեր

Ա­ռող­ջու­թյուն մինչև վերջ

Եվ­րո­բան­կի պաշ­տոն­յան գնա­հա­ տեց Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը

Պե­տու­թյու­նը չպի­տի խառն­վի բու­հա­կան ներ­քին կյան­քին

Ին­չու Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը չի շտա­պում պար­տա­ դիր բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյուն մտցնել

Հար­ցազ­րույց կրթա­կան փոր­ձա­գետ Ն­վարդ Մա­նաս­յա­նի հետ

էջ 4 ›››

էջ 3 ›››

էջ 4 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Ես բա­նակ չգնա­ցի… Ես ապ­րում եմ…

Ժխ­տո­ղա­կա­նու­թյուն

Սար­գիս Խան­դան­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Մեր հպար­տու­ թյունն ու ցա­վը Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան, տե­սա­կետ էջ 2 ›››

Ա­նակն­կալ այց Հար­կա­յի­նը մեծ թի­մով այ­ցե­լել է ՀԷՑ և ֌1,9  մլրդ­  է պա­հան­ջում էջ 4 ›››

Հա­յաս­տա­նի Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, «Օ­րա­կարգ»-ի աղբ­ յուր­նե­րի հա­մա­ձայն, ո­րո­շել  է բարձ­րաց­նել բան­կե­րի շա­հու­թա­հար­կը ներ­կա­յիս 20%-ից մինչև 25-30%՝ փոր­ ձե­լով 2012թ. պետբ­յու­ջեի հա­վել­յալ ֌100  մլրդ մի­ջոց­ նե­րը հա­վա­քագ­րել նաև բան­կա­յին հա­մա­կար­գի բեռն ա­վե­լաց­նե­լով (2012թ. պետբ­յու­ջեի նա­խագ­ծով նա­խա­ տես­ված  է հա­վա­քագ­րել ֌874  մլրդ՝ 2011թ. նա­խա­տես­ ված ֌773  մլրդ-ի փո­խա­րեն): Ե­թե բան­կե­րի շա­հու­թա­ հարկն իս­ կա­ պես բարձ­ րաց­ վի, մի շարք ռիս­ կեր կա­ ռա­ջա­նան ինչ­պես բան­կա­յին հա­մա­կար­գի, այն­պես  էլ ընդ­հան­րա­պես տնտե­սու­թյան հա­մար:

Ս­մարթ­ֆոն­նե­րի շու­կա­յում պայ­քա­րը թե­ժա­նում  է էջ 6 ›››

ԱՄՆ-ն «ա­զատ­վում  է» միգ­րանտ­նե­րից

«Ալ Ջա­զի­րա»-ն գար­նա­նը չե­զոք չէր

Ա­րա­բա­կան աշ­խար­հը ստիպ­ված  է հաշ­վի նստել փա­ռա­սեր  է­մի­րի հետ էջ 7 ›››

Ով գի­տի՝ ո՞րն է ճշմա­րի­տը Ե­լե­նա Բաշ­կի­րո­վան կյանքն այլ կերպ չի  էլ պատ­կե­րաց­նում. սա ի­դեա­լա­կան տար­բե­րակն է

էջ 8 ›››

Թա­փան­ցիկ բիզ­նես Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ո­րո­շել  է բան­կե­րին ա­վե­լի շատ հար­կել

Apple-ից ա­վե­լին  էին սպա­սում

Երկ­րում դեռ 10,8 մլն ա­նօ­րի­նա­կան միգ­ րանտ է մնում էջ 7 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Ֆոտոլուր

«Մենք օ­տա­րերկր­յա ներդ­րող­նե­րից լսում ենք, որ Հա­ յաս­տա­նը բա­վա­կան կո­ռում­պաց­ված  է, օ­րենք­նե­րի կի­ րառ­ման տե­սա­կե­տից պաշտ­պան­ված չեն ներդ­րող­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րը»,– ե­րեկ հայ­տա­րա­րեց ՎԶԵԲ-ի տնօ­րեն­ նե­րի խորհր­դի ան­դամ Կուրտ Բա­յե­րը: Ու­շագ­րավ  է, որ Հա­յաս­տա­նի պաշ­տոն­յա­նե­րը փո­խա­նակ ըն­դու­նե­լու օ­տա­րերկր­յա պաշ­տոն­յա­նե­րի նկա­տա­ռում ­ն ե­րը, փոր­ ձում են հնա­րա­վո­րինս նրանց լռեց­նել: n

Տե՛ս խմբագրականը՝  էջ 2 ›››

Օրվա

Ռիս­ կե­ րից մեկն այն է, որ Հա­յաս­տա­նի բան­կա­յին հա­ մա­կարգն այ­սօր տնտե­սու­ թյան ա­մե ­նա­կա­յա­ցած ճյու­ ղե­րից  է, որ­տեղ ստվե­րը զրո­յա­կան  է: Բան­կերն ամ­ բող­ջո­վին գոր­ծում են կար­ գա­վոր­վող դաշ­տում՝ թա­ փան­ցիկ։ Բարձ­րաց­նե­լով բան­կե­րի շա­հու­թա­հար­կի

վարքագիծ

Անս­պա­սե­լի արդ­յունք ԱՊՀ ա­զատ առևտ­րի գո­տին ար­դեն ի­րա­կա­նու­թյուն  է

ԱՊՀ ա­զատ առևտ­րի գո­տին, ի վեր­ջո, կյան­քի կոչ­վեց։ Ե­րեք­շաբ­թի ե­րե­կո­յան Սանկտ Պե­տեր­բուր­գում ԱՊՀ կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի հան­դիպ­ման ըն­թաց­քում հա­մա­ձայ­նեց­վել և ս­տո­րագր­վել  է Ա­զատ առևտ­րի գո­տու մա­սին պայ­մա­նա­գի­րը։ Այն չի ստո­ րագ­րել հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ե­րեք եր­կիր՝ Ադր­բե­ջա­ նը, Ուզ­բեկս­տա­նը և Թուրք­մե նս­տա­նը։ Ն­րանք, ի­րենց իսկ «խնդրան­քով», մինչև տա­րե­վերջ դեռ ժա­մա­նակ կու­նե­նան քննար­կե­լու ա­զատ առևտ­րի գո­տուն միա­ նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Հե­տաքրք­րա­կան  է, որ չնա­ յած ա­ զատ առևտ­ րի գո­ տու ստեղծ­ման շուրջ վեր­ ջին տա­սը տա­րի­նե­րի

բ ա­ն ա կ­ց ո ւ­թ յ ո ւ ն­ն ե­ր ի ն ՝ Ռու­սաս­տա­նի վար­չա­ պետ Վ­լա­դի­միր Պու­ տինն այս պայ­մա­նագ­րի

ստո­րագ­րումն «անս­պա­սե­ լի»  է ան­վա­նել։ Ն­րա խոս­ քով՝ ա­ զատ առևտ­ րի գո­ տու ստեղծ­ ման շուրջ հա­ մա­ձայ­նու­թյու­նը ձեռք  է բեր­վել բա­վա­կան եր­կար, սուր, սա­կայն կա­ռու­ցո­ղա­ կան բա­նակ­ցու­թյուն­նե­ րի արդ­յուն­քում։ ԱՊՀ վար­ չա­պետ­նե­րի նեղ կազ­մով հան­դի­պու­մը նա­խա­տես­ ված մեկ ժամ­վա փո­խա­րեն մի քա­նի ժամ է տևել։

էջ 6 ›››

չա­փը՝ Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը փաս­տա­ցի նե­ղե­լու  է թա­ փան­ցիկ բիզ­նե­սին: Մ­ յուս ռիսկն այն  է, որ բան­կե­րի շա­հու­թա­հար­ կի բարձ­րա­ցու­մը կա­ րող  է հան­գեց­նել բան­կա­ յին հա­մա­կար­գից կա­պի­ տա­լի ար­տա­հոս­քի։ Այ­սօր Հա­յաս­տա­նի 21 բան­կե­րից

16-ը մաս­ նա­ կի կամ ամ­ բող­ջո­վին օ­տա­րերկր­ յա կա­պի­տա­լով են, մյուս 5 բան­կե­րում  էլ կան օ­տա­ րերկր­յա ինս­տի­տու­ցիո­ նալ ներդ­րող­ներ։ ԿԲ-ի «ՀՀ ֆի­նան­սա­կան հա­մա­կար­ գը 2011թ. երկ­րորդ ե­ռամս­ յա­կում» պար­բե­րա­կա­նում նշվում  է, որ այս տար­ վա ա­ռա­ջին կի­սամ­յա­կում բան­կա­յին հա­մա­կար­գի զուտ շա­հույ­թը կազ­մել  է ֌20,5  մլրդ, շա­հու­թա­բե­ րու­թյունն ըստ ակ­տիվ ­ն ե­րի (ROA)՝ 2,4%, շա­հու­թա­բե­ րու­թյունն ըստ կա­պի­տա­լի՝ (ROE) 12,4%: Ան­ ցած տա­ րի բան­կա­յին հա­մա­կար­գում զուտ շա­հույ­թը կազ­մել  է

էջ 4 ›››


| №  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ.

2 | Տեսանկյուն

Ես բա­նակ չգնա­ցի… Ես ապ­րում եմ…

Խմբագրական

Ժխ­տո­ղա­կա­նու­թյուն Ե­րեկ Երևա­նում լրագ­րող­նե­րի հետ հան­դիպ­մա­նը Վե­ րա­կա­ռուց­ման և զար­գաց­ման եվ­րո­պա­կան բան­կի տնօ­ րեն­նե­րի խորհր­դի ան­դամ Կուրտ Բա­յե­րը հայ­տա­րա­րեց, որ ճգնա­ժա­մի ցա­վոտ հար­վա­ծից հե­տո Հա­յաս­տա­նի տնտե­ սու­թյան վե­րա­կանգ­նու­մը դան­դաղ  է, և կան կա­ռուց­ված­ քա­յին ռիս­կեր: Ն­րա խոս­քով՝ Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նը թույլ դի­վեր­սի­ֆի­կաց­ված  է, կախ­ված  է մի­ջազ­գա­յին շու­ կա­յում մե­տաղ­նե­րի գնե­րից, ար­տա­հան­ման ուղ­ղու­թյուն­ նե­րը սահ­մա­նա­փակ են: «Մենք օ­տա­րերկր­յա ներդ­րող­ նե­րից լսում ենք, որ Հա­յաս­տա­նը բա­վա­կան կո­ռում­պաց­ ված  է, օ­րենք­նե­րի կի­րառ­ման տե­սա­կե­տից պաշտ­պան­ված չեն ներդ­րող­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րը»,– ա­սաց նա: Հոկ­տեմ­բե­րի 14-ին Ջեր­մու­կում տե­ղի ու­նե­ցած հա­մա­ ժո­ղո­վի ժա­մա­նակ ՀՀ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նը բա­ վա­կան խիստ ար­ձա­գան­քեց Հա­յաս­տա­նում ՀԲ ներ­կա­ յա­ցու­ցչի դի­տարկ­մա­նը, որ Եվ­րո­պա­յում առ­կա տնտե­ սա­կան խնդիր­նե­րը վտան­գա­վոր են Հա­յաս­տա­նի հա­ մար: Նա­խա­գահն ա­սաց. «Պետք չէ խտաց­նել գույ­նե­րը»: Սերժ Սարգսյանի այս հայ­տա­րա­րու­թյան պո­լի­ֆո­նիան փոր­ձեց պահ­պա­նել  է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րար Տիգ­րան Դավ­թյա­նը՝ ա­սե­լով, թե «ՀԲ-ն թող օ­րի­նակ վերց­նի USAID-ից, ո­րը ոչ թե վարկ է տա­լիս, այլ գրանտ»: Նույն օ­րը ԿԲ վար­չու­թյան պե­տե­րից մե­կը հայ­տա­րա­րեց, թե «Եվ­րա­միու­թյան պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի ազ­դե­ցու­թյու­ նը Հա­յաս­տա­նի վրա  էա­կան չի լի­նի»: Հոկ­տեմ­բե­րի 18-ին ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար Վա­չե Գաբ­րիել­յա­նը Երևա­նում լրագ­րող­նե­րի հետ հան­դիպ­ մանն ըստ էու­թյան թույլ չտվեց, որ ՀԲ բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տոն­յան պա­տաս­խա­նի հար­ցին, թե ին­չու Հա­յաս­ տա­նում հար­կա­հա­վաք­ման մա­կար­դա­կը ցածր  է տա­ րա­ծաշր­ջա­նա­յին մի­ջի­նից: Փաս­տո­րեն, Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը բռնել են ժխտո­ղա­կա­նու­թյան ճա­նա­պար­հը և փոր­ձում են չլսել ու չտես­նել այն, ինչ ի­րենց հա­ճե­լի չէ: Հաս­կա­նա­լի  է, որ շու­տով ընտ­րու­թյուն­ներ են, որ իշ­ խա­նու­թյու­նը խնդիր­ներ ու­նի ինչ­պես ընդ­դի­մու­թյան հետ, այն­պես էլ կոա­լի­ցիա­յի ներ­սում, որ մի կող­մից եր­ կի­րը չի կա­րո­ղա­նում ա­րագ ա­պա­քին­վել 2009թ. հար­ վա­ծից, մյուս կող­մից՝ կազ­մել է 100 մլրդ դրամ հա­վել­յալ ար­ժե­քով նա­խընտ­րա­կան բյու­ջե և խն­դիր ու­նի հան­րու­ թյանն ա­պա­ցու­ցել, որ գոր­ծե­րը դե­պի լավն են գնա­լու… Սա­կայն այ­սօր­վա հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թյան ի­րադ­րու­թյու­նը ո­րոշ ա­ռում­ն ե­րով հի­շեց­նում  է 2008-ը, երբ մե­րոնք կրկին փոր­ձում էին չտես­նել փո­թո­րիկն օվ­ կիա­նո­սում, մինչև որ այն չհա­սավ Սևա­նա լիճ: Խն­դիր­նե­րը չնկա­տե­լու ջայ­լա­մա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյան հա­մար Հա­յաս­տա­նը բա­վա­կան մեծ գին  է վճա­րել և չի կա­րող դրա­նից դա­սեր չքա­ղել: Ընտ­րու­թյուն­նե­րը կգան ու կանց­նեն, իսկ եր­կի­րը կա­ րիք ու­նի ի­րա­տե­սա­կան, պրագ­մա­տիկ լու­ծում­ն ե­րի ու մո­տե­ցում­ն ե­րի, ո­րոնք զար­գա­ցու­մը չա­փում են տաս­ նամ­յակ­նե­րով, ոչ թե ընտ­րու­թյու­նից ընտ­րու­ թյուն: Հե­տաքր­քիր է՝ մինչև երբ է շա­րու­նակ­ վե­լու այս ժխտո­ղա­կա­նութ­յու­նը: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 19.10.2011թ. Տպաքանակը՝ 2000

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Սար­գիս Խան­դան­յան

«Ե

ս ար­ դեն 16 ա­միս է, ինչ ծա­ ռա­ յում եմ բա­ նա­ կում»,– սա ի­րա­կան կլի­ ներ, ե­թե բախտս բե­րեր ու ու­նե­նա­ յի լավ տե­սո­ղու­թյուն: Բախտս չի բե­ րել, աչ­ քերս լավ չեն տես­ նում: Բա­ նա­ կում չեմ ծա­ ռա­ յում: Թե՞ բախտս բե­ րել է, թքած, որ մի քա­ նի բան էլ պա­ կաս եմ տես­ նում. չէ՞ որ ես կա­ րող էի լի­նել 191-րդը, չգի­տեմ՝ ո­րե­ րորդ «ինք­նաս­պան­վա­ծը»: Մի ան­գամ դպրո­ցում դա­սըն­կեր­ նե­րիցս մեկն ա­սաց՝ ես բա­նա­կում չեմ ծա­ ռա­ յի: «Իսկ ո՞վ է պաշտ­ պա­ նե­լու մորդ ու քույ­րե­րիդ»,– հարց­րեց ու­սու­ցի­չը: Այդ հար­ցը մեխ­վել  էր ու­ղե­ղ��ս մեջ: Այդ օր­վա­նից սպա­ սում էի, որ կգա այդ օ­ րը, ու ես էլ կգնա­ յի մորս ու քույ­ րե­ րիս պաշտ­ պա­նե­լու: Ու երբ ի­մա­ցա, որ այդ օ­րը

չի գա­լու, մի տե­սակ հպար­տու­թյան «ան­կում» ու­նե­ցա, մի տե­սակ ինձ մե­ղա­վոր  էի զգում մորս, ըն­տա­նի­ քիս ու այն ըն­կեր­նե­րիս առաջ, ով­քեր գնում  էին ծա­ռա­յե­լու: Մի­գու­ցե այդ օր­վան սպա­սել էին նաև այն տղա­ նե­րը, ով­քեր մե­ռան, բայց ոչ ի­րենց մոր կյանքն ու հայ­ րե­ նի­ քը պաշտ­ պա­նե­լու հա­մար: Իսկ ե­թե գար այդ օ­րը ինձ հա­մար, մի­գու­ցե մայրս  էլ դառ­նար այն սևազ­գեստ կա­նան­ցից մե­կը, ով­քեր ա­մե ն հինգ­շաբ­թի հա­ վաք­վում են Կա­ռա­վա­րու­թյան շեն­ քի մոտ՝ մեր կա­ռա­վա­րիչ­նե­րից պա­ հան­ջե­լով մի քիչ ար­դա­րու­թյուն բա­ նա­կում ոչ մար­տա­կան պայ­ման­նե­ րում սպան­ված ի­րենց զա­վակ­նե­րի գոր­ծե­րի քննու­թյան գոր­ծում: Վեր­ջին օ­րե­րի բա­նա­կա­յին մղձա­ վան­ջի բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րը ես գտնում եմ բա­նա­կում ծա­ռա­յող ըն­ կեր­նե­րիս պատ­մած­նե­րի մեջ, այն ըն­կեր­նե­րիս, ում ա­նուն­նե­րը ե­րա­ զում եմ չգտնել յու­ րա­ քանչ­ յուր մի­ ջա­դե­պից հե­տո ու­ղարկ­ված մամ­լո

«

հա­ղոր­դագ­րու­թյուն­նե­րում: Ն­րանք պատ­մում են այն «ար­ժեք­ նե­ րի» մա­ սին, որ այ­ սօր հար­ գի են բա­նա­կում, այն փոխ­հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րի, որ հա­ճախ ստո­րա­ցու­ցիչ են ցան­կա­ցած բա­նա­կան  էա­կի հա­ մար: Ու ցա­վա­լին այն է, որ այդ ար­ ժեք­ներն ու փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­ րն ըն­դու­նե­լի են դառ­նում այն տղա­ նե­ րի հա­ մար, ով­ քեր դեռ մի տա­ րի ա­ռաջ փոր­ձում  էին պայ­քա­րել այդ մթու­թյան դեմ: Ըն­կեր­նե­րիցս մե­կը ա­տում  էր Կոն­ ֆու­ցիո­սին նրա միայն մի մտքի հա­ մար՝ «ղե­կա­վա­րը քա­մու նման  է, իսկ ժո­ղո­վուր­դը՝ խո­տի, ինչ­պես փչում  է քա­մի ն, այդ­պես  էլ պառ­կում  է խո­ տը»: Նա այ­սօր խոս­տո­վա­նում  է, որ բա­նա­կում անհ­նար  է դառ­նում  «չպառ­կել քա­մու ուղ­ղու­թյամբ»: Հա­ վա­նա­բար նրանք, ով­քեր հանդգ­նում են չպառ­ կել փչած քա­ մուն հա­ մըն­ թաց, պառ­կում են հա­վերժ: Ես 16 ա­միս ա­ռաջ պետք է գնա­յի բա­ նակ: Ես չգնա­ցի… ես ապ­րում եմ…  n

Ըն­կեր­նե­րիցս մե­կը ա­տում  էր Կոն­ֆու­ցիո­ սին նրա միայն մի մտքի հա­մար՝ «ղե­կա­վա­ րը քա­մու նման  է, իսկ ժո­ղո­վուր­դը՝ խո­տի, ինչ­պես փչում է քա­մի ն, այդ­պես էլ պառ­կում է խո­տը»

»

Մեր հպար­տու­թյունն ու ցա­վը Սո­ղո­մոն Փա­փազ­յան

Ա

յս տար­վա մա­յի­սին նկա­ րա­հան­ման  էի Սի­սիան քա­ղա­քի զո­րա­մա­սում: Հե­ ռուս­տաըն­կե­րու­թյան հրա­հան­գով պետք  է զո­րա­մա­սից կոր­զեի զին­ վոր-սպա մարդ­կա­յին հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րը, որ­պես­զի բա­նա­կի մա­ սին վա­տը մտա­ծող­նե­րը լռեին: Այ­ սինքն՝ եր­կի­րը պի­տի տես­ներ, որ զին­ վորն ու սպան միմ­ յանց դեմ ո­չինչ չու­նեն, փո­խա­դարձ պա­հանջ­ ներ չու­նեն և ծա­ռա­յում են Հա­յաս­ տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյա­նը: Ամ­ բող­ջու­թյամբ բե­մա­կա­նաց­ված այդ նկա­րա­հան­ման վեր­ջում զո­րա­ մա­սի հրա­մա­նա­տա­րի տե­ղա­կա­լը հենց տե­սախ­ցի­կի ներ­կա­յու­թյամբ զին­վոր­նե­րին ա­սաց. «Ե­թե չեք ու­ զում, որ ձեր աչ­ քի տակ կապ­ տի, ե­թե ու­զում եք կեն­դա­նի վե­րա­դառ­ նալ տուն, ձեզ խե­լո՛ք պա­հեք»: Ոչ մի զին­վոր որևէ կերպ չար­ձա­գան­քեց այս խոս­քին, նրան­ցից յու­րա­քանչ­ յուրն իր չա­ փով խա­ ղա­ ցել էր զին­ վոր-սպա բե­մա­կա­նաց­ված հա­րա­ բե­րու­թյուն­նե­րում իր դե­րը: Հի­մա հե­տա­դարձ հա­յաց­քով փոր­ձեք դի­տար­կել, թե ա­ղան­ դա­վոր­ներն ին­չո՞ւ են հրա­ժար­ վում ծա­ռա­յել զին­ված ու­ժե­րում: Իսկ ին­չո՞ւ ծա­ռա­յել մի տեղ, որ­տեղ

կյան­քի հան­դեպ վե­րա­բեր­մուն­ քը ճշտված չէ: Կա­րո՞ղ ենք նրանց՝ այդ ոչ ա­վան­դա­կան կողմ­ն ո­րոշ­ մամբ հա­վա­տաց­յալ­նե­րին կոչ ա­նել գնալ բա­ նակ և փոր­ ձել մարդ­ կա­ յին դեմք հա­ղոր­դել բա­նա­կին: Բայց նրանք ու­ րիշ կերպ են հաս­ կա­ նում այդ դեմ­քը: Ն­րանք ա­սում են՝ չենք ու­զում զենք բռնել, ո­րով­հետև այդ զեն­քը, մենք ար­դեն գի­տենք, կրա­ կում  է և սո­վո­րա­բար կրա­կում  է հենց ծա­ ռա­ յակ­ ցի կամ այն բռնած զին­վո­րա­կա­նի վրա: Երբ մարդ ինք­նաս­պա­նու­թյուն  է գոր­ծում, փոր­ձում ենք հաս­կա­նալ՝ հա­վա­ տո՞ւմ է նա Աստ­ծուն: Իսկ երբ սպա­ նում է ու­րի­շին, մտա­ծում ենք՝ այդ մարդն Աստ­ված չու­նի՞: Պե­տու­թյու­նը հոգևո­րա­կան­ներ  է ու­ղար­կում զո­րա­մա­սեր, որ­պես­զի ինչ-որ կերպ մարդ­ կա­ յին դեմք հա­ ղոր­դի բա­նա­կին, որ­պես­զի ի վեր­ ջո միմ­յանց վրա կրա­կող­նե­րը կամ պո­տեն­ցիալ ինք­նաս­պան­նե­րը հաս­ կա­նան, որ ծա­ռա­յել Հայ­րե­նի­քին ան­պայ­ման կրա­կել չի են­թադ­րում, թռփո­շա­նալ չի են­թադ­րում դի­մա­ ցի­նի հան­դեպ «վերխ վերց­նել», կամ խեղ­ճա­նալ չի են­թադ­րում ծա­ ռա­յել, նշա­նա­կում  է գի­տակ­ցել քեզ վե­րա­պահ­ված ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյան տա­րած­քը Հայ­րե­նի­քի հան­ դեպ պարտ­քի մեջ: Հոգևո­րա­կա­նի ներ­կա­յու­թյու­նը միայն ընդգ­ծում  է բա­նա­կի ա­ռա­քե­լա­կան նշա­նա­կու­ թյու­նը: Այ­սինքն՝ բո­լոր զին­վոր­նե­ րը միան­գա­մից անց­նում են Աստ­ծո

տրա­մադ­րու­թյան տակ, և ոչ մի հրա­ մա­նա­տա­րի տե­ղա­կալ չի կա­րող սպառ­նալ՝ ե­թե ու­զում եք կեն­դա­նի վե­րա­դառ­նալ տուն… Բայց, ախր, զին­ վոր­ ներն սպան­ վում ու ինք­նաս­պան­ություն են գործում: Ի՞նչ ա­ նել: Ա­ ջից ու ձա­ խից թմբկա­ հա­ րում են, թե բա­ նա­ կը մեր ա­մե ­նա­կա­յա­ցած կա­ռույցն  է: Ու ցան­կա­ցած սպա­նու­թյու­նից ու ինք­նաս­պա­նու­թյու­նից ան­մի­ջա­ պես հե­տո ա­վե­լաց­նում են՝ բա­նա­ կը հա­սա­րա­կու­թյան հա­յե­լին  է: Մի­ գու­ցե պե­տու­թյունն սկսի կողմ­ն ո­ րոշ­վե՞լ՝ այն մեր ա­մե ­նա­կա­յա­ցած կա­ռո՞ւյցն  է, թե՞ հա­սա­րա­կու­թյան հա­յե­լին  է: Ո­րով­հետև լավ օ­րից չէ, որ բա­նա­կում տե­ղի ու­նե­ցող ա­րա­ տա­վոր երևույթ­նե­րը բար­դում եք հա­սա­րա­կու­թյան վրա: Եվ ան­կաս­ կած հպար­տու­թյան զգա­ցու­մով եք ա­սում, որ բա­նա­կը մեր ա­մե ­նա­կա­ յա­ցած կա­ռույցն  է: Հի­մա հպար­տա­ նա՞նք, թե՞ ցավ ապ­րենք, որ բա­նա­կը ՀՀ նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցում է մեկ մար­դու նման իր ձայ­նը տա­լով իշ­խա­նու­թյան թեկ­նա­ ծո­ւին: Հ­պար­տա­նա՞նք, թե՞ ցավ ապ­ րենք, որ մեր որ­դի­նե­րը բա­նա­կում եր­կու տա­րի տղա­մարդ լի­նե­լու դա­ սեր են անց­ նում, բայց վե­ րա­ դառ­ նա­լուց հետո հո­գոց են հա­նում, որ ա­ռողջ պրծան: Եվ ի վեր­ջո, հպար­ տա­նա՞նք, թե՞ ցավ ապ­րենք, որ մեր ա­մե ­նա­կա­յա­ցած կա­ռույ­ցը վեր­ջին տա­րի­նե­րին դար­ձավ հա­սա­րա­կու­ թյան հա­յե­լին:   n

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ. |

Օրակարգ | 3

Պե­տու­թյու­նը չպի­տի խառն­վի բու­հա­կան ներ­քին կյան­քին

-Մի­ջազ­գա­յին փորձն ու չա­փա­նիշ­նե­րը որ­քա­ նով կա­րո՞ղ են բարձ­րաց­ նել կրթա­կան հա­մա­կար­ գի ո­րա­կը: -Մենք գնա­ցինք ֆոր­մա­լաց­ ված ճա­նա­պար­հով՝ ի տար­ բե­րու­թյուն շատ եվ­րո­պա­կան երկր­նե­րի։ Հո­լան­դիա­յում, օ­րի­ նակ, ա­մե ն ինչ շատ ա­վե­լի ինք­ նա­բուխ  էր։ Հա­սա­րա­կու­թյու­ նը գլո­բալ իմ­պուլս­նե­րի արդ­ յուն­քում վե­րաի­մաս­տա­վո­րեց կրթու­թյու­նը, կրթա­կան չա­փա­ նիշ­նե­րը: 1980-ա­կան­նե­րի Եվ­րո­ պան և ԱՄՆ-ը զի­ ջում էին Ճա­ պո­նիա­յին՝ ընդ­հան­րա­պես ար­ տադ­րու­թյան ա­ռու­մով: Եվ սա այն դեպ­ քում, երբ 1960-ա­ կան­ նե­րի լի­դեր­նե­րը հենց եվ­րո­պա­ կան և ա­մե­րիկ­յ ան տնտե­սա­կան շու­կա­ներն  էին: Ճա­պո­նա­ցի­նե­ րը նոր մե­թո­դա­բա­նու­թյուն կի­ րա­ռե­ցին, այն մենք այ­սօր ո­րա­կի ստան­դարտ­ներ ենք ան­վա­նում։ Սա շատ կարճ ժա­մա­նա­կում թույլ տվեց ա­րագ թռիչ­քա­յին ան­ցում ա­պա­հո­վել, գլո­բալ շու­ կա­յում սե­փա­կան տեղն ու­նե­նալ։ 1980-ա­կան­նե­րի սե­րուն­դը շատ լավ հի­շում է Made in Japan բրեն­ դը։ Այն ա­մե ­նուր  էր։ Պարզ­վեց, որ կրթու­թյան նկատ­մամբ  էլ պետք  է նույն մո­տե­ցու­մը ցու­ ցա­բե­րել։ Հա­յաս­տա­նը շատ ուշ միա­ցավ գոր­ծըն­թա­ցին, նույ­նիսկ շատ ա­վե­լի ուշ, քան ամ­բողջ եվ­ րո­պա­կան տա­րած­քը հայ­տա­րա­ րեց հա­մաեվ­րո­պա­կան բարձ­ րա­գույն կրթա­կան միաս­նա­կան տա­րած­քի մա­սին: Այս պայ­ման­ նե­րում Հա­յաս­տա­նը պետք  է կա­ րո­ ղա­ նար շատ ա­ րագ ու սինխ­ րո­նաց­ված ա­ռաջ անց­նել։ Ուս­տի ան­ցու­մը ե­ղավ ոչ թե ինք­նա­բուխ

«

Այժմ բու­հե­ րը ստիպ­ված են ո­րո­շա­կի կոր­պո­րա­ տիվ մտա­ծո­ղու­թյուն որ­դեգ­րել՝ շու­կա­ յում սե­փա­կան տեղն ա­պա­հո­վե­լու հա­մար

»

և հաս­տա­տուն շարժ­ման տես­ քով, այլ լիա­զոր­ված մար­մի ն­նե­ րը՝ ԿԳ նա­խա­րա­րու­թյու­նը, Կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը, պար­տադ­րե­ցին և ս­տի­պե­ցին բու­հե­րին ա­րագ ան­ցում կա­տա­րել։ Ա­հա թե որ­ տե­ղից են խնդիր­նե­րը։ -2005թ. մենք միա­ցանք Բո­լոն­յան հա­մա­կար­ գին, ի՞նչ տվեց այն մեր հա­մա­կար­գին: -Պար­տադր­ված ա­րա­գա­ցում, ո­րը մենք ինք­նու­րույն չէինք ըն­կա­ լի։ Իմ­պուլս­նե­րը մեզ միջ­նոր­դա­ վոր­ված  էին գա­լիս: 1990-ա­կան­ նե­րի սե­րուն­դն ա­նընդ­հատ խո­ սում էր, թե խորհր­ դա­ յին կրթա­ կան հա­մա­կար­գը լա­վա­գույնն  էր՝ դրա հա­ մար որևէ հիմ­նա­ վոր փաս­տարկ չու­նե­նա­լով: Սա մեզ ա­նընդ­հատ թնջու­կի մեջ  էր պա­ հում, մենք ա­նընդ­հատ հե­տաձ­ գում  էինք բա­րե­փո­խում­ն ե­րը: Եվ­րո­պա­ցի­նե­րի գի­տակ­ցու­մը, թե Եվ­րո­պան կորց­րել  է կրթա­ կան շու­կան, ա­մե­րի­կա­ցի­նե­ րի հա­մե­մատ, ստի­պեց մեզ միջ­ նոր­դա­վոր­ված միա­նալ այս գոր­ ծըն­թա­ցին։ Հա­յաս­տանն ա­ծանց­ ված վի­ճա­կում  էր հայտն­վել։ Այս ֆոր­մա­լա­ցու­մը ստի­պեց, որ մենք շատ ա­րա­գաց­ված տեմ­պե­րով փոր­ձենք ա­րագ հանգր­վան­նե­ րով անց­նել: -Ըն­թաց­քում ինչ-որ բա­ներ կորց­րի՞նք, ինչ-որ բա­ներ ձեռք բե­րե­ցի՞նք:

Տարոն Թիթիզյան/«Օրակարգ»

Civilnet.tv-ն զ­րու­ցել  է կրթա­ կան հար­ցե­րով փոր­ձա­գետ Ն­վարդ Մա­նաս­յա­նի հետ: Ն­րա կար­ծի­քով՝ կրթու­թյան ո­լոր­ տում խնդիր­նե­րի հիմ ­ն ա­կան պատ­ճա­ռը միջ­նոր­դա­վոր­ված իմ­պուլս­ներն են ու պար­տ��դր­ ված ա­րա­գա­ցու­մը:

-Ձեռք բե­րե­ցինք հա­մա­կարգ, ո­րը մինչև վերջ չքայ­քայ­վեց։ Այն իր ի­ ներ­ ցիա­ յի մեջ կքանդ­ վեր, ինչ­պես ԽՍՀՄ-ը: Շատ բան կորց­ րինք՝ նախ և ա­ ռաջ կրեա­ տիվ մտա­ծո­ղու­թյան հնա­րա­վո­ րու­ թյու­ նը։ Մեզ ինչ-որ մի պա­ հից սկսե­ցին մատ­րի­ցա­ներ ա­ռա­ջար­կել։ Օբ­յեկ­տիվ պատ­ ճառ­նե­րով կորց­րինք անվ­տան­ գու­թյու­նը։ Խորհր­դա­յին հա­մա­ կար­գում պետք չէր մտա­ծել, թե ուր պետք է գնա, ինչ պետք է ա­նի շրջա­նա­վար­տը, վստահ՝ նա աշ­խա­տանք  էր ու­նե­նա­լու, այն էլ ցկյանս: Իսկ այժմ բու­հե­ րը ստիպ­ված են նաև ո­րո­շա­կի կոր­պո­րա­տիվ մտա­ծո­ղու­թյուն որ­դեգ­րել՝ շու­կա­յում սե­փա­կան տեղն ա­պա­հո­վե­լու հա­մար։ -Այ­սօր հսկա­յա­կան թվով ո­րա­կա­վոր­ված մաս­նա­ գետ­ներ այդ­պես էլ չեն կա­րո­ղա­նում ի­րաց­վել շու­ կա­յում: Ո՞րն է խնդի­րը.

«Բու­հե­րը մինչև հի­մա ի­ներ­ցիա­յի ու­ժով կար­ծել են, թե ի­րենց խնդի­րը կրթելն է, ի­րենք գործ չու­նեն գոր­ ծա­տո­ւի, շու­կա­յի տա­տա­նում ­ն ե­րի հետ»,- ա­սում է Մա­նաս­յա­նը:

աշ­խա­տա­շու­կա­յի բա­ցա­ կա­յու­թյո՞ւ­նը, թե՞ շու­կաբուհ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյու­նը: -Եր­կու դի­տար­կում: Նախ՝ մեր շու­կան, սեղմ­ված լի­նե­լով, շատ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ ու բազ­ մա­զա­նու­թյուն չի ա­ռա­ջար­կում։ Երկ­րորդ՝ բու­հե­րի կող­մից այդ հար­ ցը երբևէ չի էլ դրվել։ Բու­ հե­րը մինչև հի­մա ի­ներ­ցիա­ յի ու­ ժով կար­ ծել են, թե ի­ րենց խնդի­ րը կրթելն է, ի­ րենք գործ չու­նեն գոր­ծա­տո­ւի, շու­կա­յի տա­տա­նում­ն ե­րի հետ: Բայց այ­ սօր զգաց­ վում է դրա պա­ հան­ ջը։ Ո­րա­կի հա­մա­կարգ կոչ­վա­ ծում մի բա­ղադ­րի­չը գոր­ծա­ տու­նե­րի հետ աշ­խա­տանքն  է, միջ­նոր­դա­վոր­ված՝ շրջա­նա­ վարտ­նե­րի մի­ջո­ցով, հաս­կա­ նա­լը, թե բու­հը շու­կա­յում ինչ դիրք  է զբա­ղեց­նում: -Ի՞նչ պի­տի ա­նեն բու­հե­րը կամ նա­խա­րա­րու­թյու­նը՝

ո­րակ­յ ալ կրթու­թյուն ու­նե­ նա­լու հա­մար։ -Մի քա­նի բան։ Նախ գի­տա­ կան հա­մա­կար­գի և բարձ­րա­ գույն կրթա­կան հա­մա­կար­գի հա­մադ­րում ու ին­տեգ­րա­ցիա՝ պար­տա­դիր մի­ջազ­գայ­նաց­ման տեն­դեն­ցով, ճիշտ ֆի­նան­սա­ վո­րում։ Ծի­ծա­ղե­լի են գու­մար­ նե­րը, ո­րոնք հատ­կաց­վում են գի­տու­թյա­նը՝ հիմ ­նա­վոր­մամբ, թե գի­տու­թյունն արդ­յու­նա­վետ չի գոր­ծառ­նում այ­սօր։ Գի­տու­ թյու­նն արդ­յու­նա­վետ չպի­տի գոր­ծառ­նի իր ո­րոշ հատ­վա­ծով, և դ­րա հետ պի­տի հաշտ­վի պե­ տու­թյու­նը, ե­թե ու­զում  է մշա­ կույթ ու ա­պա­գա ու­նե­նալ։ Ընդ­ հա­նուր տա­րած­քի ստան­դար­ տա­ցում՝ ո­րո­շա­կի ա­ռու­մով։ Բայց դրա հետ մեկ­ տեղ նաև հսկա­յա­կան ա­զա­տու­թյուն­նե­րի հնա­րա­վո­րու­թյան տրա­մադ­ րում։ Պե­տու­թյու­նը եր­բեք չպի­ տի խառն­վի բու­հա­կան ներ­ քին կյան­ քին, դա պի­ տի բա­ ցառ­վի։ Այ­սօր պե­տու­թյու­նը 50%-ով ներ­կա­յաց­վա­ծու­թյուն ու­նի բու­հե­րի կա­ռա­վար­ման խորհր­դում ու քա­ղա­քա­կան մա­հակ­նե­րի  է վե­րա­ծել բու­հե­ րը՝ հսկա­յա­կան ազ­դե­ցու­թյուն, ճնշում գոր­ծադ­րե­լով, ու­սա­նո­ ղա­կան խոր­հուրդ­ներն այ­լա­սե­ րե­լով, ամ­բող­ջու­թյամբ ներ­քին ա­զա­տու­թյան տրա­մա­բա­նու­ թյու­նը վե­րաց­նե­լով։ Այ­սօր բա­ ցա­կա­յում են ա­կա­դե­միա­կան ա­զա­տու­թյուն­նե­րը, ինս­տի­տու­ ցիո­նալ ինք­նա­վա­րու­թյու­նը։ Բու­հե­րի բա­վա­րար ինք­նա­վա­ րու­թյան դեպ­քում դա­սա­խոս­ ներն  էլ բա­վա­կան մեծ ա­կա­ դե­միա­կան ա­զա­տու­թյուն­ներ կու­նե­նա­յին, ար­դեն արդ­յուն­ քով հաշ­վե­տու կլի­նեին հա­ սա­րա­կու­թյա­նը։ Մինչ­դեռ կա­ ռա­վա­րու­թյունն ի սկզբա­նե ներգ­րավ­վել  է և սեր­տա­ճել  է բու­հե­րում շատ ա­վե­լի ին­դեք­ սա­վոր­ված տե­սա­կի մարդ­կանց հետ, ո­րոնց ա­ռաջ­նա­յին նպա­ տա­կը կրթու­թյու­նը չէ։  n Ար­փի Մախ­սուդ­յան

ՀՀԿ-ն ԲՀԿ-ին ուլ­տի­մա­տում չի ներ­կա­յաց­րել Ըստ ԲՀԿ պատ­գա­մա­վո­րի՝ եր­կու կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի միջև լար­վա­ծու­թյուն չկա Նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նի ղե­կա­վա­րած իշ­խող Հան­րա­պե­ տա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը Գա­ գիկ Ծա­ռուկ­յ ա­նի ղե­կա­վա­րած «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան»-ին ուլ­տի­մա­տում չի ներ­կա­յաց­րել: Այս մա­սին «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­ դիո­կա­յա­նին ա­սել  է ԲՀԿ-ն ներ­ կա­յաց­նող Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի տն­ տե­սա­կան հար­ցե­րով մշտա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի փոխ­նա­խա­գահ Վար­դան Բոս­տանջ­յա­նը: Ն­շենք, որ մի քա­նի օր է՝ հա­յաս­ տան­յան մա­մու­լը ակ­տի­վո­րեն անդ­ րա­դառ­նում  է ՀՀԿ-ԲՀԿ հա­կա­սու­ թյուն­նե­րին՝ ընդգ­ծե­լով, որ մինչև

շա­բաթ­վա վերջ Գա­գիկ Ծա­ռուկ­ յա­նը կա՛մ պետք  է հայ­տա­րա­րի, որ 2013թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­ րու­թյուն­նե­րում սա­տա­րե­լու  է Սերժ Սարգս­յա­նին,  կա՛մ հա­կա­ռակ դեպ­ քում ԲՀԿ-ն պետք  է հայ­տա­րա­րի կոա­լի­ցիա­յից դուրս գա­լու մա­սին: Վար­դան Բոս­տանջ­յա­նի փո­ խանց­ մամբ՝ ի­ րենց ո՛չ նման պար­տադ­րանք  է ներ­կա­յաց­վել, ո՛չ  էլ ի­րենք կոա­լի­ցիա­յից դուրս գա­լու հարց են քննար­կել: «Ո՞վ է ա­ սում. ով որ ա­ սում է դա, ինձ թվում  է, գլու­ խը զա­ նա­զան ձևե­րով պա­տին  է տա­ լիս: Ես չեմ ի­ մա­ նում էդ մա­ սին, և «Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան»-ի

որևէ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, ան­դամ չի ի­մա­նում այդ մա­սին: Ա­վե­լին՝ այդ մա­սին չի ի­մա­նում Հան­րա­ պե­տա­կա­նի որևէ պատ­գա­մա­ վոր: Ու զար­ մա­ նա­ լի է, որ ինչ-որ մե­կը գի­տի այդ մա­սին»,– ա­սաց Բոս­տանջ­յա­նը: Հար­ցին, թե հնա­րա­վոր  է՝ այս շա­բաթ­վա ըն­թաց­քում ԲՀԿ-ն հայ­տա­րա­րի, որ դուրս  է գա­լիս կոա­լի­ցիա­յից ա­ռանց որևէ ուլ­ տի­մա­տու­մի, Բոս­տանջ­յա­նը պա­ տաս­խա­նեց. «Կոա­լի­ցիոն ողջ ինս­տի­տու­տը, ըստ  էու­թյան, հե­ տապն­ դում  է մի նպա­ տակ, որ տվյալ երկ­րի հա­մար, մաս­նա­ վո­րա­պես՝ մեր երկ­րի հա­մար,

ա­պա­հո­վի հնա­րա­վոր կա­յու­նու­ թյուն բո­լոր ա­ռում­ն ե­րով՝ սո­ցիա­ լա­կան, տնտե­սա­կան, քա­ղա­քա­ կան, ի­րա­վա­կան հիմ­քե­րի ա­ռու­ մով: Բայց դրա վե­ րա­ բեր­ յալ և ա­ռու­մով դեռևս գո­յու­թյուն չու­նի որևէ մի ար­տա­ռոց ի­րա­վի­ճակ, ո­րը հան­գեց­նի նման ո­րոշ­ման»: Բոս­տանջ­յա­նը հա­վաս­տիաց­ րեց, որ այս առն­ չու­ թյամբ ԲՀԿում ընդ­հան­րա­պես քննար­կում­ ներ չեն ե­ղել: Նա ա­սաց՝ ՀՀԿ-ի և ԲՀԿ-ի միջև լար­վա­ծու­թյուն չկա: «Դուք լար­վա­ծու­թյուն տես­նո՞ւմ եք. ու­ րեմն ես կար­ ճա­ տես եմ, որ չեմ կա­րո­ղա­նում տես­նել»,– ա­սաց Բոս­տանջ­յա­նը:

Հար­ցին, թե հնա­րա­վոր հա­մա­ րում է, որ ԲՀԿ-ի առջև դրված լի­ նեն պա­հանջ­ներ, ո­րոնցից ին­քը տեղ­յակ չլի­նի, Բոս­տանջ­յա­նը պա­ տաս­խա­նեց. «Ա­յո, մի­գու­ցե»: ՀՀԿ-ի և ԲՀԿ-ի լար­ ված հա­ րա­ բե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին խո­սակ­ ցու­թյուն­նե­րը թե­ժա­ցան այն բա­ նից հե­ տո, երբ Գա­ գիկ Ծա­ ռուկ­յա­ նը հրա­ժար­վեց պա­տաս­խա­նել այն հար­ցին, թե արդ­յո՞ք 2013թ. նա­ խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում կսա­տա­րի գոր­ծող նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­ յա­ նին: Այս հար­ ցին ի պա­ տաս­խան՝ ԲՀԿ ղե­կա­վարն ա­սել  էր. «Այդ մա­սին հա­ջորդ դա­սին»:  n Azatutyun.am


| №  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ.

4 | Փողեր

Եվ­րո­բան­կը կա­ռուց­ված­քա­յին ռիս­կեր տե­սավ Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թյու­նում Մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­նե­րը շա­ րու­նա­կում են խո­սել Հա­յաս­ տա­նի տնտե­սու­թյան կա­ռուց­ ված­քի խո­ցե­լիու­թյան մա­սին: Ե­րեկ Երևա­նում լրագ­րող­նե­ րի հետ հան­դիպ­մա­նը Վե­րա­ կա­ռուց­ման և զար­գաց­ման եվ­ րո­պա­կան բան­կի (ՎԶԵԲ) տնօ­ րեն­նե­րի խորհր­դի ան­դամ Կուրտ Բա­ յե­ րը (Kurt Bayer) ա­սաց, որ հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սա­կան ճգնա­ժա­մի ցա­ վոտ հար­վա­ծից հե­տո Հա­յաս­ տա­նի տնտե­սու­թյան վե­րա­ կանգ­նու­մը դան­դաղ  է, և երկ­ րի տնտե­սու­թյունն ու­նի կա­ ռուց­ված­քա­յին ռիս­կեր: Կուրտ Բա­յե­րի խոս­քով՝ Հա­յաս­ տա­նի տնտե­սու­թյու­նը թույլ դի­ վեր­սի­ֆի­կաց­ված  է, կախ­ված  է մի­ջազ­գա­յին շու­կա­յում մե­ տաղ­նե­րի գնե­րից, ար­տա­հան­ ման ուղ­ղու­թյուն­նե­րը սահ­մա­ նա­փակ են: «Մենք օ­տա­րերկր­ յա ներդ­րող­նե­րից լսում ենք, որ

Հա­յաս­տա­նը բա­վա­կան կո­ռում­ պաց­ված  է, օ­րենք­նե­րի կի­րառ­ ման տե­սա­կե­տից պաշտ­պան­ ված չեն ներդ­րող­նե­րի ի­րա­ վունք­նե­րը»,– ա­սաց նա՝ հա­ վե­լե­լով, որ բիզ­նես մի­ջա­վայ­րի բա­րե­լավ­ման ուղ­ղու­թյամբ Կա­ ռա­վա­րու­թյու­նը մի­ջո­ցա­ռում­ ներ  է ի­րա­կա­նաց­նում, բայց շատ բան կա ա­նե­լու։ Ըստ նրա՝ անհ­րա­ժեշտ  է կենտ­րո­նա­նալ բարձր ար­ ժեք ստեղ­ ծող ճյու­ ղե­րի վրա, որ­պես­զի ին­տե­լեկ­ տո­ւալ մաս­նա­գետ­նե­րը մնան երկ­րում:

ՎԶԵԲ-ի ծրագ­րե­րի մա­սին Խո­սե­լով ՎԶԵԲ-ի տնօ­րեն­նե­ րի խորհր­դի պատ­վի­րա­կու­թյան՝ Հա­յաս­տան կա­տա­րած այ­ցի մա­ սին՝ Բա­ յերն ա­ սաց, որ ի­ րենք մշա­կում են Հա­յաս­տա­նում 20122015 թթ. գոր­ծու­նեու­թյան ռազ­ մա­վա­րու­թյու­նը և ցան­կա­նում

են տե­ղում քննար­կել հա­մա­ գոր­ծակ­ցու­թյան ա­ռաջ­նա­հեր­ թու­թյուն­նե­րը, ծա­նո­թա­նալ Հա­ յաս­տա­նի ներ­կա տնտե­սա­կան վի­ճա­կին ու ՎԶԵԲ-ի ըն­թա­ցիկ ծրագ­ րե­ րին: Նա նշեց, որ վեր­ ջին եր­կու տար­վա ըն­թաց­քում ՎԶԵԲ-ը տա­րե­կան ի­րա­կա­նաց­ րել է շուրջ €70 մլն-ի ծրագ­ րեր և հե­տա­գա­յում պատ­րաստ  է ա­վե­լաց­նել ներդ­րում­ն ե­րի ծա­ վա­լը, ե­թե հայ­կա­կան ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի կող­մից լի­նի պա­ հան­ջարկ։ Ա­ռա­ջի­կա տա­րի­նե­ րին ՎԶԵԲ-ը շա­րու­նա­կե­լու  է օ­ժան­դա­կել ՓՄՁ-ին, ֆի­նան­սա­ կան սեկ­տո­րին, ագ­րոարդ­յու­նա­ բե­րու­թյա­նը, ինչ­պես նաև մու­ նի­ցի­պալ հա­մա­կար­գում ջրա­ մա­տա­կա­րար­ման հա­մա­կար­գի ֆի­նան­սա­վոր­մա­նը։ Բա­յե­րի խոս­քով՝ 1992-ից ի վեր ՎԶԵԲ-ը Հա­յաս­տա­նում ի­րա­կա­ նաց­րել  է ա­վե­լի քան €450  մլն-ի 100 ծրա­գիր։  n Մա­րի­լույս Ե­րեմ­յան

Բա­յե­րը փաս­ տում է, որ Հա­ յաս­տա­նի տնտե­ սու­թյու­նը թույլ դի­վեր­սի­ֆի­կաց­ ված է, կախ­ված է մի­ջազ­գա­յին շու­ կա­յում մե­տաղ­նե­ րի գնե­րից, ար­ տա­հան­ման ուղ­ ղու­թյուն­նե­րը սահ­մա­նա­ փակ  են:

Ա­նակն­կալ այց

Հար­կա­յի­նը այ­ցե­լել  է ՀԷՑ և ֌1,9  մլրդ­  է պա­հան­ջում Պե­տա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի կո­մի­ տեն (ՊԵԿ) ե­ րեկ այ­ ցե­ լել է «Հա­ յաս­տա­նի է­լեկտ­րա­կան ցան­ ցեր» (ՀԷՑ) ըն­կե­րու­թյուն: ՀԷՑ-ը հա­ղոր­դագ­րու­թյուն  է տա­րա­ծել, ո­րը վեր­նագր­ված  է ««Հայաս­ տա­նի  է­լեկտ­րա­կան ցան­ցե­ր»-ի աշ­խա­տան­քը ա­պա­կա­յու­նաց­ վել  է հար­կա­յին մար­մին­նե­րի հե­ տաքնն­չա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հետևան­քով»: Հա­ղոր­դագ­րու­թյան հա­մա­ ձայն՝ ՊԵԿ-ի հե­տաքնն­չա­կան վար­չու­թյան աշ­խա­տա­կից­նե­ րն ա­նակն­կալ այ­ցե­լել են ըն­կե­ րու­թյան գլխա­մա­սը, մաս­նաճ­ յու­ղե­րը և սկ­սել փաս­տաթղ­թե­ րի լայ­նա­ծա­վալ ստու­գում­ն եր, ին­չը «կաթ­վա­ծա­հար  է ա­րել հա­ մա­կար­գաս­տեղծ ըն­կե­րու­թյան բնա­կա­նոն գոր­ծու­նեու­թյու­նը»: ՀԷՑ-ի տա­րա­ծած հա­ղոր­դագ­ րու­թյան հա­մա­ձայն՝ հար­կա­յի­նի

հե­տաքն­նու­թյունն ի­րա­կա­նաց­ վում  է այն փաս­տաթղ­թե­րի հի­ ման վրա, ո­րոնք ներ­կա­յաց­վել են ՊԵԿ-ի կող­մից հար­կա­յին ստու­ գում­ն ե­րի արդ­յուն­քում հա­րուց­ ված քրեա­կան գոր­ծի շրջա­նա­կում: ՊԵԿ-ը հա­ մա­ րում  է, որ ՀԷՑ-ը ԱԱՀ-ի, ե­կամ­տա­հար­կի և շա­հու­ թա­հար­կի գծով չի վճա­րել ընդ­հա­ նուր առ­մամբ ֌1,9  մլրդ (նե­րառ­յալ՝ տույ­ժերն ու տու­գանք­նե­րը): ՀԷՑ-ը վար­չա­կան կար­գով վի­ ճար­կում  է ՊԵԿ-ի ա­ռա­ջադ­րած պա­հանջ­նե­րը՝ հա­մա­րե­լով, որ

«

վե­րոնշ­յալ գու­մար­նե­րի բռնա­ գան­ձու­մը հիմ­ն ա­վոր­ված չէ և չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում օ­րենսդ­ րու­թյա­նը: Ներ­կա­յում բո­ղո­քը գտնվում  է ՊԵԿ-ի վե­րաքն­նիչ հանձ­նա­ժո­ղո­վում: Ն­ շենք, որ այս տար­ վա ա­ ռա­ ջին կի­սամ­յա­կում ՀԷՑ-ը վճա­ րել է շուրջ ֌5  մլրդ­-ի հար­ կեր՝ ան­ցած տար­վա նույն ժա­մա­նա­ կա­հատ­վա­ծից 50%-ով ա­վե­լի։ ՀԷՑ-ի 100% բաժ­նե­մա­սը պատ­ կա­նում  է ռու­սա­կան «ԻՆՏԵՐ ՌԱՕ ԵԷՍ» ըն­կե­րու­թյա­նը:  n

ՊԵԿ-ը հա­մա­րում է, որ ՀԷՑ-ը ԱԱՀ-ի, ե­կամ­տա­հար­կի և շա­հու­թա­հար­կի գծով չի վճա­րել ընդ­հա­նուր առ­մամբ ֌1,9 մլրդ (նե­ րառ­յալ՝ տույ­ժերն ու տու­գանք­նե­րը)

»

Թա­փան­ցիկ բիզ­նես Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ո­րո­շել  է բան­կե­րին ա­վե­լի շատ հար­կել ‹‹‹ էջ 1 ֌33,7  մլրդ, ROE-ն՝ 11,36%, իսկ ROA-ն՝ 2,37%: Հա­յաս­տա­նի բան­ կա­յին հա­մա­կար­գում շա­հու­թա­ բե­րու­թյան մա­կար­դակն այն­ քան  էլ բարձր չէ՝ հա­ մե­ մա­ տած այլ երկր­ նե­ րի հետ։ Այս­ պես՝ Ռու­սաս­տա­նի բան­կա­յին

«

հա­մա­կար­գի ROE-ն կազ­մել  է 12,1%, իսկ այս տա­ րի կան­ խա­ տես­վում  է, որ այդ ցու­ցա­նի­ շը կկազ­մի 20%: Ադր­բե­ջա­նում ա­ռա­ջին կի­սամ­յա­կում բան­կա­յին հա­մա­կար­գում ROE-ն կազ­մել  է 7,9%, իսկ Վ­րաս­տա­նում այդ ցու­ ցա­նի­շն ան­ցած տա­րի կազ­մել  էր 9,6%:

Բան­կե­րի շա­հու­թա­հար­կի բարձ­րա­ցու­ մը կա­րող  է հան­գեց­նել բան­կա­յին հա­մա­ կար­գից կա­պի­տա­լի ար­տա­հոս­քի և վար­կե­ րի թան­կաց­ման

»

Ռիսկ  է նաև այն, որ բան­կե­րի շա­հու­թա­հար­ կի մե­ծա­ցու­մը կա­ րող  է հան­գեց­նել վար­ կե­րի թան­կաց­մա­նը, ին­չը կխո­չըն­դո­տի տնտե­սա­կան ա­ճին: Շա­հու­թա­հար­կի դրույ­քա­չա­փի բարձ­րաց­ ման պայ­ման­նե­րում բան­կե­րը ներ­կա­յիս շա­հու­թա­բե­րու­թյան մա­կար­դա­կը պահ­պա­նե­լու հա­ մար ու­նե­նա­լու են եր­կու ճա­նա­ պարհ՝ կա՛մ բարձ­ րաց­ նել վար­ կե­րի տո­կո­սադ­րույք­նե­րը, կա՛մ կրճա­տել գոր­ծառ­նա­կան ծախ­ սե­րը։ Թեև ՀՀ բան­կա­յին հա­մա­ կար­գում մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ ձը (֌345 հազ.) գրե­թե ե­րեք ան­ գամ բարձր  է երկ­րի ընդ­հա­նուր

մի­ջի­նից (֌120 հազ.), բան­կե­րում աշ­խա­տա­վար­ ձե­րի ի­ջե­ցու­մը կա­րող  է կո­ռուպ­ ցիոն վտանգ­ներ ա­ռաջ բե­րել: Ռիս­ կա­ յին  է նաև այն, որ ե­թե բան­կե­րը ստիպ­ված լի­նեն

հա­մա­ձայ­նել շա­հու­թա­հար­ կի բարձ­րաց­մա­նը, այդ պրակ­ տի­կան կտա­րած­վի նաև մյուս ո­լորտ­նե­րում։ Մի կող­մից Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը խնդիր ու­նի կա­տա­րել հա­ջորդ տար­վա բյու­ջեն, մյուս կող­մից՝ խթա­նել տնտե­սա­կան ա­ճը: Վեր­ ջին խնդի­րը չա­փա­զանց կարևոր  է Հա­յաս­տա­նի հա­ մար, քա­ նի որ 2009թ. գրե­ թե 15-տո­կո­սա­նոց ան­կու­ մից հե­տո Հա­յաս­տա­նի տնտե­ սու­թյու­նը բա­վա­կան դան­դաղ  է ա­ճում, ո­րի պատ­ճառ­նե­րից մեկն  էլ տնտե­սու­թյան թեր­վար­ կա­վոր­վա­ծու­թյունն  է:  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


№  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ. |

Փողեր | 5

Ա­ռող­ջու­թյուն մինչև վերջ Ին­չու Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը չի շտա­պում պար­տա­դիր բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյուն մտցնել Ան­ցած տա­րի Հա­յաս­տա­նում կրկին սկսե­ ցին խո­ սել պար­ տա­դիր բժշկա­կան ա­պա­հո­ վագ­րու­թյան ինս­տի­տու­տի ներդր­ ման մա­ սին: Այդ ինս­ տի­տու­տի ներդր­ման քայ­լե­ րը, սա­կայն, բա­վա­կան դան­ դաղ են: Դեկ­տեմ­բե­րի 8-ին Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­ րա­րու­թյան պե­տա­կան ա­ռող­ ջա­պա­հա­կան գոր­ծա­կա­լու­ թյան ղե­կա­վար Ա­րա Տեր-Գ­ րի­գոր­յա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ հնա­րա­վոր  է՝ մինչև տա­րե­ վերջ նա­խա­րա­րու­թյու­նը Կա­ ռա­վա­րու­թյա­նը ներ­կա­յաց­նի պար­տա­դիր բժշկա­կան ա­պա­ հո­վագ­րու­թյան ի­րա­կա­նաց­ ման մշակ­ված մե­խա­նիզմ ­ն ե­ րը: Այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում այդ ինս­տի­տու­տի ներդր­ ման ուղ­ղու­թյամբ գործ­նա­կան քայ­լեր չեն կա­տար­վել։ Կա­ռա­վա­րու­թյան 2011թ. գոր­ ծու­նեու­թյան մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րի ծրագ­րում նշված է, որ այս տար­ վա հու­լի­սի ա­ռա­ջին տաս­նօր­ յա­կում Հա­յաս­տա­նում բժշկա­ կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյան հա­մա­ կար­գի ներդր­ման նպա­տա­կով Կենտ­րո­նա­կան բան­կը Կա­ռա­ վա­րու­թյա­նը պետք  է ներ­կա­յաց­ նի «ՀՀ-ում բժշկա­կան ա­պա­հո­ վագ­րու­թյան զար­գաց­ման հա­յե­ ցա­կար­գը հաս­տա­տե­լու մա­սին» Կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րոշ­ման նա­ խա­գի­ծը։ Սահ­ման­ված ժամ ­կ ե­ տից ար­դեն բա­վա­կան ժա­մա­ նակ  է ան­ցել, սա­կայն Կա­ռա­վա­ րու­թյու­նն այդ­պես  էլ չի հաս­տա­ տել այս հա­յե­ցա­կար­գը:

«

377.45

1.26 p

0.33%

385 375 365 355 19.04

19.07

եվրո/դրամ

521.79

19.10 7.35 p

1.43%

560

Ինչպես ԱՊՊԱ-ն, այնպես էլ բժշկական ապահո­ վագրությունն ուղղակիորեն առնչվում են

540 520 500 480 19.04

19.07

19.10

հասարակության սոցիալական

ռուբլի/դրամ

12.19

0.14 p

1.16%

բարեկեցությանը, սակայն նրանք լուծում են միանգամայն

13,50 12,80

տարբեր խնդիրներ:

կա­տար­ման հաշ­վետ­վու­թյու­ նը։ Այդ փաս­ տաթղ­ թից երևում է, որ ԿԲ-ն չի կա­տա­րել Կա­ռա­վա­ րու­թյան ծրագ­րի 145-րդ կե­տը («ՀՀ-ում բժշկա­կան ա­պա­հո­ վագ­րու­թյան զար­գաց­ման հա­ յե­ցա­կար­գը հաս­տա­տե­լու մա­ սին» Կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րոշ­ման նա­խա­գի­ծը)։ Ա­ ռայժմ հայտ­ նի չէ, թե այդ ինս­տի­տու­տը երբ հնա­րա­վոր կլի­նի ներդ­նել։ ԿԲ-ից տե­ղե­կաց­ րին, որ Կա­ռա­վա­րու­թյան կող­ մից բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­ թյան հա­յե­ցա­կար­գում ներ­կա­ յաց­ված մո­դե­լին հա­վա­նու­թյուն տա­լուց հե­տո միայն կմշակ­վի մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րի ժա­մա­նա­կա­ ցույց և ծ­րա­գիր:

Թեև ԿԲ-ն ասում է, որ ներկայացրել է բժշկական ապահովագրության հայեցակարգի նախագիծը, Կառավարությունում գտնում են, որ ԿԲ-ն թերացել է

«Օ­րա­կարգ»-ին Կենտ­րո­նա­ կան բան­կից տե­ղե­կաց­րին, որ «Հա­յաս­տա­նում բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյան զար­գաց­ ման հա­յե­ցա­կար­գի» նա­խա­գի­ ծը Կա­ռա­վա­րու­թյանն են ներ­կա­ յաց­րել հու­լի­սի 6-ին: «Այ­նու­հետև բո­լոր շա­հագր­գիռ մար­մի ն­նե­րի կող­մից ստաց­վել են ա­ռա­ջար­ կու­թյուն­ներ և դի­տո­ղու­թյուն­ներ, ո­րոնց հի­ման վրա հա­յե­ցա­կար­ գը լրամ­շակ­վել է և ար­դեն լրամ­ շակ­ված՝ կրկին ներ­կա­յաց­վել ՀՀ Կա­ռա­վա­րու­թյուն»,– նշված  է ԿԲ-ի պա­տաս­խա­նում: Թեև ԿԲ-ն ա­ սում է, որ ներ­ կա­յաց­րել է բժշկա­կան ա­պա­ հո­վագ­րու­թյան հա­յե­ցա­կար­գի նա­խա­գի­ծը, Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նում գտնում են, որ ԿԲ-ն թե­րա­ ցել  է։ Այ­սօր Կա­ռա­վա­րու­թյան նիս­տին Կա­ռա­վա­րու­թյան աշ­ խա­տա­կազ­մի ղե­կա­վար Դա­ վիթ Սարգս­յա­նը ներ­կա­յաց­նե­ լու է այս տար­ վա ա­ ռա­ ջին ինն ա­միս­նե­րին «Հա­յաս­տա­նի Կա­ ռա­վա­րու­թյան 2011թ. գոր­ծու­նեու­ թյան մի­ջո­ցա­ռում­ն ե­րի ծրագ­րի և գե­րա­կա խնդիր­նե­րի» ո­րոշ­ման

դոլար/դրամ

»

Ըստ ԿԲ-ի՝ ե­ թե պար­ տա­ դիր բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­ րու­թյան հա­մա­կար­գի ներդր­ ման վե­րա­բեր­յալ կա­յաց­ վի դրա­կան ո­րո­շում, անհ­րա­ ժեշտ կլի­նի հա­մա­պա­տաս­խան ո­լոր­տը կար­գա­վո­րող օ­րենք­ նե­րի և են­թաօ­րենսդ­րա­կան ակ­տե­րի ըն­դու­նում, ինչ­պես նաև մի շարք բա­րե­փո­խում­ ներ հա­մա­կար­գի գոր­ծու­նեու­ թյան հա­մար անհ­րա­ժեշտ այլ են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րում: «Ինչ­պես ԱՊՊԱ-ն, այն­պես  էլ բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյու­նը ուղ­ղա­կիո­րեն առնչ­վում են հա­ սա­րա­կու­թյան սո­ցիա­լա­կան բա­ րե­կե­ցու­թյա­նը, սա­կայն նրանք լու­ծում են միան­գա­մայն տար­ բեր խնդիր­ներ: Մաս­նա­վո­րա­ պես՝ բնակ­չու­թյան ա­ռող­ջու­թյան պահ­պան­ման հետ կապ­ված՝ առ­կա են մի շարք հա­մա­կար­գա­ յին խնդիր­ ներ, ուս­ տի՝ բժշկա­ կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյան հա­մա­ կար­գի ներդ­րու­մը կնպաս­տի վե­ րոնշ­յալ խնդիր­նե­րի լուծ­մա­նը»,– նշված  է ԿԲ-ի պա­տաս­խա­նում:

Բ­ժիշկ­նե­րը ռիսկ են

Պար­տա­դիր ա­պա­հո­վագ­րու­ թյան այս ինս­տի­տու­տի ներդր­ ման դան­դաղ տեմ­պը հնա­րա­ վոր  է՝ պայ­մա­նա­վոր­ված  է մի քա­նի լուրջ խնդիր­նե­րով, և չ­նա­ յած գոր­ծա­դի­րը քննար­կում  է, սա­կայն ներ­կա­յում այն­քան  էլ հակ­ված չէ այն ներդ­նել, քա­նի որ ան­հրա­ժեշտ  է լի­նե­լու լուրջ բա­ րե­փո­խում­ն եր կա­տա­րել: Կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը կար­ծես գտել  է մի­ ջանկ­յալ, ոչ ցա­վա­լի լու­ծում այդ ինս­տի­տու­տի ներդր­ման հա­ մա­կար­գա­յին խնդիր­նե­րի լուծ­ ման ուղ­ղու­թյամբ. 2012թ. պետբ­ յու­ջեի նա­խագ­ծով նա­խա­տես­ վում  է քաղ­ծա­ռա­յող­նե­րի հա­մար սո­ցիա­լա­կան փա­թե­թի ներդ­ րում, ո­րի շրջա­նա­կում ա­ռա­ ջարկ­վե­լու  է ըն­տա­նի­քի ան­դամ­ նե­րի ա­ռող­ջու­թյան ա­պա­հո­վագ­ րու­թյան փա­թեթ: Քաղ­ծա­ռա­յող­ նե­րի այս սո­ցիա­լա­կան փա­թե­թը ցատ­կահ­րա­պա­րակ  է պար­տա­ դիր բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­ թյան հա­մա­կար­գի ներդր­ման հա­մար, քա­նի որ ա­ռող­ջա­պա­ հա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րին կստի­պի տե­ղից շարժ­վել: Պար­տա­դիր բժշկա­կան ա­պա­ հո­վագ­րու­թյան ինս­տի­տու­տի ներդ­րու­մը ներ­կա պայ­ման­նե­ րում կա­րող  է լուրջ սո­ցիա­լա­կան դժգո­հու­թյուն­նե­րի ա­լիք բարձ­ րաց­նել, քա­նի որ հա­սա­րա­կու­ թյու­��ը դեռևս պատ­րաստ չէ: Այ­ սօր ար­ դեն գոր­ ծում  է ԱՊՊԱ ինս­տի­տու­տը, որը, իր բո­լոր դրա­կան կող­մե­րով հան­դերձ, Հա­յաս­տա­նի մի­ջին ըն­տա­նի­քի բյու­ջեի վրա էա­կան բեռ է։

Բա­ցի բնակ­չու­թյան ցածր ե­կա­ մուտ­նե­րից՝ պար­տա­դիր բժշկա­ կան ա­պա­հո­վագ­րության հա­մա­ կար­ գի հա­ մար խնդիր է բուժ­ հաս­տա­տու­թյուն­նե­րում կո­ռուպ­ ցիա­յի մա­կար­դա­կը, ո­րակ­յ ալ կադ­րե­րի պա­կա­սը։ Բժշ­կա­կան պար­տա­դիր ա­պա­հո­վագ­րու­ թյան հա­մա­կար­գը բժշկա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի հա­մար հան­դի­սա­նա­լու  է ե­կա­մուտ­նե­րի լրա­ցու­ցիչ աղբ­յուր։ Բայց որ­պես­ զի այդ ե­կա­մուտ­նե­րը հա­սա­նե­ լի դառ­նան, անհ­րա­ժեշտ  է լի­նե­ լու լուրջ ներդ­րում­ն եր կա­տա­րել ար­դիա­կան սար­քա­վո­րում­ն ե­ րում, դուրս գալ ստվե­րից, զար­ գաց­նել են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը: Իհար­կե, այ­սօր խո­շոր ըն­կե­ րու­թյուն­ներն աշ­խա­տա­կից­նե­րին ա­ռա­ջար­կում են սո­ցիա­լա­կան փա­ թեթ­ ներ, այդ թվում՝ բժշկա­ կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյուն, բայց ա­պա­հո­վագ­րա­կան հաս­տա­տու­ թյուն­նե­րի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ ցում  է ըն­դա­մե­նը մի քա­նի բուժ­ հաս­տա­տու­թյուն: Ա­պա­հո­վագ­ րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ընդ­ հա­նուր ա­պա­հո­վագ­րավ­ճար­նե­րի պորտ­ֆե­լում բժշկա­կան ա­պա­ հո­վագ­րու­թյան մաս­նա­բա­ժի­նը կազ­մում է մոտ 10%։ Առ­կա բո­լոր ի­րա­վա­կան և հա­ մա­կար­գա­յին խնդիր­նե­րի լուծ­ ման հա­մար կպա­հանջ­վեն տա­ րի­ներ, այ­սինքն՝ ա­ռա­ջի­կա 2-3 տար­վա ըն­թաց­քում պար­տա­դիր բժշկա­կան ա­պա­հո­վագ­րու­թյուն հա­զիվ թե ներդր­վի, ե­թե Կա­ռա­ վա­րու­թյու­նը չկիրառի կաց­նա­յին մե­թոդ­նե­ր։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

12,10 11,40 19.04

19.07

եվրո/դոլար

1.382

19.10

0.01 p

0.59%

1,51 1,44 1,37 1,30 19.04

19.07 WTI Brent

նավթ

19.10

88.68 0.34 p 0.38% 110.99 0.16 q 0.14%

US$/bbl.

125

100

75 19.04

ոսկի

19.10

19.07

կբ 100 հհ comex

1631.0 21.5 q 1.30% 1653 6.1 q 0.37%

US$/t oz.

1900

1650

1400 19.04

19.07

(comex)

պղինձ

7348

19.10 59.5 q 0.80%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300 6500 19.04

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

ցորեն

(cbt)

19.10

19.07

231.75

2.02 p

0.88%

US$/tonne

300 260 220 19.04

19.07

19.10

Տվյալները վերցված են 19.10, Երևան, ժ. 16:07 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| №  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ.

6 | Մեծ փողեր

Մր­ցա­նակ՝ եվ­րո­յին «թա­ղե­լու» հա­մար Սար­կո­զիի և ­Մեր­կե­լի փո­խա­րեն հանձ­նա­ռու­թյու­նը լորդ Վոլֆ­սոնն  է վերց­րել հիմ­ն ադ­րա­մը մաս­նակ­ցու­թյան 200 ա­ռա­ջարկ կու­ղար­կի հա­մաշ­ խար­հա­յին ա­ռա­ջա­տար գի­տա­ կան կենտ­րոն­նե­րին՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով ծրագ­րում ներգ­րա­վել նո­բել­յան մրցա­նա­կա­կիր­ներ Ջո­ զեֆ Ս­տիգ­լի­ցին, Պոլ Կ­րուգ­մա­ նին և Ք­րիս­տո­ֆեր Փի­սա­րի­դե­սին։ Եվ­րո­յից հրա­ժար­վե­լու հան­գա­ մա­նա­լից ծրա­գի­րը, ո­րը կնե­րա­ռի դրա տնտե­սա­կան, քա­ղա­քա­կան և ինս­տի­տու­ցիո­նալ բո­լոր հնա­ րա­վոր հետևանք­նե­րը, հիմ­ն ադ­ րա­մը պա­հան­ջում  է ներ­կա­յաց­ նել մինչև 2012թ. վերջ։ Վոլֆ­սո­նը, մյուս կող­ մից, չի բա­ ցա­ ռում, որ ներ­կա­յաց­ված ծրագ­րե­րի շրջա­ նում հնարավոր է՝ հաղ­թող ծրա­ գիր չլի­նի։ Հատ­կան­շա­կան  է, որ մրցա­նա­կի մա­սին հայ­տա­րար­վել  է եվ­րո­գո­ տու երկր­նե­րի՝ հոկ­տեմ­բե­րի 23-ին

5magazine.wordpress.com

Բ­րի­տա­նա­կան Next ման­րա­ ծախ ցան­ ցի տնօ­ րեն և Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի Պահ­պա­նո­ղա­ կան կու­սակ­ցու­թյան հո­վա­ նա­վոր լորդ Սայ­մոն Վոլֆ­սո­ նը 250 հազ. ֆունտ ստեռ­ լինգ մրցա­նակ  է սահ­մա­նել եվ­րո­ յի հա­մե­մա­տա­բար «ան­ցավ հու­ղար­կա­վո­րու­թյան» գի­տա­ կան սցե­նա­րի մշակ­ման հա­ մար, գրում  է բրի­տա­նա­կան The Financial Times-ը։

Լորդ Սայ­մոն Վոլֆ­սո­նը փոր­ձում  է օգ­նել եվ­րո­գո­տու ա­ռաջ­նորդ­նե­րին։

Տն­տե­սա­գի­տու­թյան ո­լոր­տում Նո­բել­յա­նից հե­տո մե­ծու­թյամբ երկ­րորդ այս մրցա­նա­կը նպա­ տակ ու­նի եվ­րո­գո­տու խնդիր­ նե­րի շուրջ հա­մախմ­բել հա­մաշ­ խար­հա­յին ա­ռա­ջա­տար տնտե­ սա­գետ­նե­րին։ Լորդ Վոլֆ­սո­ նը կար­ծում  է, որ եվ­րո­գո­տուց ա­ռան­ձին երկր­նե­րի դուրս

գա­լու մա­սին սպե­կուլ­յա­ցիա­նե­ րը վեր­ջերս ա­վե­լա­ցել են, ուս­ տի անհ­րա­ժեշտ  է այս սցե­նա­ րի հետևանք­նե­րի բազ­մա­կողմ և լուրջ ու­սում­ն ա­սի­րու­թյուն։ Գոր­ծա­րա­րը կար­ծում  է, որ մրցա­նակն անհ­րա­ժեշտ  է, քա­նի որ եվ­րո­գո­տու իշ­խա­նու­թյուն­ներն

ի վի­ ճա­ կի չեն քննար­ կել միաս­ նա­կան ար­ժույ­թի կոր­ծան­ման հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը։ Սա հա­ մաշ­խար­հա­յին հան­րու­թյու­նը սպի­տակ դրո­շի ծա­ծա­նում կըն­ կա­լի, ին­չը կա­րող  է եվ­րո­յի կո­ լապ­սի բե­րել։ Policy Exchange հե­տա­զո­տա­կան

կա­յա­նա­լիք տնտե­սա­կան գա­գա­ թա­ժո­ղո­վի նա­խա­շե­մին։ Ն­շենք, որ գա­գա­թա­ժո­ղո­վին ըն­դա­ռաջ Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­զին հայ­տա­րա­րել  է, թե գա­ գա­թա­ժո­ղո­վի շրջա­նա­կում ար­մա­ տա­կան ո­րո­շում­ն եր չըն­դու­նե­լու պա­րա­գա­յում ար­ժու­թա­յին միու­ թյա­նը փլու­զում  է սպառ­նում։ Թեև եվ­րո­գո­տու ա­ռա­ջի­կա գա­գա­թա­ժո­ղո­վը չա­փա­զանց կարևոր  է եվ­րո­գո­տու խնդիր­նե­ րի լուծ­ման հար­ցում, փոր­ձա­գետ­ նե­րի կար­ծի­քով՝ այն, այ­դու­հան­ դերձ, մի­ջանկ­յ ալ փուլ  է լի­նե­լու սու­վե­րեն պարտ­քե­րի ճգնա­ժա­մի լուծ­ման գոր­ծըն­թա­ցում։ Եվ­րո­ գո­տու փրկու­թյան վերջ­նա­կան ծրա­գի­րը պետք  է պատ­րաստ լի­ նի մինչև Մեծ քսան­ յա­ կի՝ Կան­ նում կա­յա­նա­լիք նո­յեմ­բեր­յան գա­գա­թա­ժո­ղո­վը։  n

‹‹‹ էջ 1 Պու­տի­նն ու­շադ­րու­թյուն  է հրա­վի­րել նաև այն հան­գա­ ման­քի վրա, որ ըն­թա­ցիկ տար­ վա 1-ին կի­սամ­յա­կում ԱՊՀ երկր­ նե­րի միջև առևտ­րաշր­ջա­նա­ ռու­թյան ծա­վալ­ներն ա­վե­լա­ ցել են 48%-ով և գե­ րա­ զան­ ցել $134  մլրդ-ը։ «Ե­ թե մենք այ­ սօր ենք զար­գաց­ման այս­պի­սի տեմ­ պեր ար­ձա­նագ­րում՝ գործ­նա­կա­ նում չու­նե­նա­լով այս պայ­մա­նա­ գի­րը, ա­պա կա­րե­լի  է պատ­կե­ րաց­նել, թե ինչ­պի­սի տեմ­պե­րով կա­ճեն առևտ­րաշր­ջա­նա­ռու­թյան ծա­վալ­նե­րն այս գո­տու առ­կա­ յու­թյան դեպ­քում»,– ընդգ­ծել  է ՌԴ վար­չա­պե­տը՝ հա­վե­լե­լով, որ ա­զատ առևտ­րի գո­տու ստեղ­ ծու­մը չի հա­կա­սում Առևտ­րի հա­ մաշ­խար­հա­յին կազ­մա­կեր­պու­ թյան (ԱՀԿ) նոր­ մե­ րին։ Հատ­ կան­շա­կան  է, որ պայ­մա­նա­գի­րը ստո­րագ­րած երկր­նե­րի կազ­մում նաև ԱՀԿ ան­դամ­ն եր կան։ Չ­նա­յած պայ­մա­նագ­րում առ­ կա ո­րոշ բաց­թո­ղում­ն ե­րին՝ ՌԴ վար­չա­պե­տը լիա­հույս  է, որ այն

թույլ կտա «բա­ցել շու­կա­նե­րը», վե­րաց­նել մի շարք ար­գելք­ներ և ԱՊՀ երկր­նե­րի առևտ­րատնտե­ սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի զար­գաց­ման մեջ նոր և ո­րակ­յալ քայլ կա­տա­րել։ Ապ­րան­քա­տե­ սակ­նե­րի ո­րոշ խմբե­րի նկատ­ մամբ պայ­մա­նագ­րի ստո­րագր­ մամբ ար­դեն իսկ չեղ­յալ են հայ­ տա­րար­վել ար­տա­հան­ման և ներկր­ման մաք­սա­տուր­քե­րը։ Ն­շենք, որ պայ­մա­նա­գի­րը ստո­ րագ­րել են Ռու­սաս­տա­նի, Հա­ յաս­տա­նի, Ուկ­րաի­նա­յի, Բե­լա­ռու­ սի, Ղա­զախս­տա­նի, Ղր­ղըզս­տա­ նի, Մոլ­դո­վա­յի և Տա­ջիկս­տա­նի վար­չա­պետ­նե­րը։ ԱՊՀ վար­չա­ պետ­նե­րը քննար­կել են նաև հա­ մա­գոր­ծակ­ցու­թյան երկր­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան 2012թ. միաս­ նա­կան բյու­ջեն։ Ա­վե­լին՝ գոր­ ծա­դի­րի ղե­կա­վար­ներն ամ­րագ­ րել են փո­խա­դարձ հե­տաքրք­ րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող մի շարք պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­ներ։ Հան­դիպ­ման ա­վար­տին կա­յա­ ցած մամ­լո ա­սու­լի­սի ըն­թաց­քում Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պետ Տիգ­ րան Սարգս­յա­նը, ող­ջու­նե­լով այս

պայ­մա­նագ­րի ստո­րագ­րու­մը, օ­րը պատ­մա­կան  է հա­մա­րել ու հայ­ տա­րա­րել, թե ԱՊՀ-ն ճիշտ ուղ­ղու­ թյամբ  է ա­ռաջ շարժ­վում։ «Հա­յաս­ տա­նը մե­ծա­պես հե­տաքրքր­ված  էր այս պայ­մա­նագ­րի ստո­րագր­մամբ, ո­րը կնպաս­տի ԱՊՀ ան­դամ երկր­ նե­րի միջև առևտ­րաշր­ջա­նա­ռու­ թյան ծա­վալ­նե­րի ա­վե­լաց­մա­ նը: Մենք պար­տա­վոր ենք ստեղ­ ծել ժա­մա­նա­կա­կից հար­թակ­ներ, ո­ րոնք թույլ կտան մեր տնտե­ սու­ թյուն­նե­րին լու­ծել փո­խա­դարձ հե­ տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող բո­ լոր հար­ ցե­ րը: Մեր կող­ մից ստո­ րագր­ված այս փաս­տա­թուղ­թը նոր խթան կհան­դի­սա­նա ին­տեգ­րա­ ցիոն գոր­ծըն­թաց­նե­րի և մեր երկր­ նե­րի տնտե­սա­կան հե­տա­գա ա­ճի հա­մար: Այ­սօր նաև քա­ղա­քա­կան կամք էր պա­ հանջ­ վում ԱՊՀ մաս­ նա­կից պե­տու­թյուն­նե­րի կա­ռա­վա­ րու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րից՝ այս փաս­տաթղ­թի ստո­րագր­ման հա­ մար»,– հայ­տա­րա­րել  է Տիգ­րան Սարգս­յա­նը։ Հի­շեց­նենք, որ ԱՊՀ տա­րած­ քում ա­զատ առևտ­րի գո­տի ստեղ­ծե­լու նա­խա­ձեռ­նու­թյան

gov.am

Անս­պա­սե­լի արդ­յունք

Տիգ­րան Սարգս­յա­նը ող­ջու­նել  է ԱՊՀ ա­զատ առևտ­րի գո­տու ստեղ­ծու­մը՝ հայ­տա­րա­ րե­լով, որ ԱՊՀ-ն ըն­թա­նում է ճիշտ ուղ­ղութ­յամբ։

հե­ղի­նա­կը Ռու­սաս­տանն  է։ Ա­զատ առևտ­րի մա­սին տար­բեր հա­մա­ձայ­նագ­րեր ԱՊՀ-ում գո­ յու­թյուն ու­նեն դեռ 1990-ա­կան­ նե­րից, ա­ռա­վե­լա­պես երկ­կողմ բնույ­թի։ Նա­խօ­րեին ստո­րագր­ ված պայ­մա­նա­գի­րը փո­խա­րի­ նե­լու  է 1994թ. ստո­րագր­ված և շատ հար­ցե­րում ար­դեն իսկ հնա­ցած պայ­մա­նա­գի­րը։

Հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ան­դամ պե­տու­թյուն­նե­րից շա­տե­րը, նե­ րառ­յալ Ռու­սաս­տա­նը, այն այդ­ պես  էլ չվա­վե­րաց­րին, պայ­մա­ նա­գիրն այդ­պես  էլ ի­րա­կա­նու­ թյու­ն չդար­ձավ։ Այս տար­բե­րա­ կով ԱՊՀ ա­ զատ առև­ տրի գո­ տի ստեղ­ծե­լու շուրջ բա­նակ­ցու­ թյուն­նե­րը քննարկ­ման նոր փու­ լում հայտն­վե­ցին 2009-ից։  n

Apple-ից ա­վե­լին  էին սպա­սում Ս­մարթ­ֆոն­նե­րի շու­կա­յում պայ­քա­րը թե­ժա­նում  է Apple-ը հիաս­թա­փեց­րել  է ներդ­րող­նե­րին և փոր­ձա­գետ­ նե­րին։ Ըն­կե­րու­թյու­նը հրա­պա­ րա­կել  է 2011 ֆին­տար­վա 3-րդ­ ե­ռամս­յա­կի (ա­վարտ­վել  է սեպ­ տեմ­բե­րի 24-ին) հաշ­վետ­վու­ թյու­նը։ Ըն­կե­րու­թյան հա­սույթն ա­վե­լի քիչ  էր, քան կան­խա­ տե­սում  էին Ո­ւոլ սթրի­թում։ Apple-ում սա պայ­մա­նա­վո­րել են iPhone5-ի «գալստ­յան սպա­ սում ­նե­ րով», ա­ հա թե ին­ չու են կա­ ղա­ ցել «հին» iPhone4-ի վա­ ճառք­նե­րը։ Ըն­կե­րու­թյան հաշ­ վետ­վու­թյան հրա­պա­րակ­մա­ նը հա­ջոր­դել  է  է­լեկտ­րո­նա­յին հար­թակ­նե­րում Apple-ի բաժ­նե­ տոմ­սե­րի 7%-ով ար­ժեզր­կու­մը։ Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

Ըն­թա­ցիկ տար­վա 3-րդ­ ե­ռամս­ յա­կում Apple-ի հա­սույ­թը $28,27  մլրդ­  է ե­ղել՝ ա­վե­լի վաղ կան­խա­տես­ված $29,5  մլրդ­-ի փո­խա­րեն, իսկ զուտ շա­հույ­թը՝ $6,62 մլրդ: 2010թ. նույն ժա­ մա­ նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ ցու­ ցա­նիշ­ներն ա­ճել են հա­մա­պա­ տաս­խա­նա­բար 39%-ով և 54%ով, հա­ղոր­դում է Reuters-ը: Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծում Apple-ը վա­ճա­ռել  է 17,07 մլն iPhone4, ին­չը 16%-ով զի­ ջում  է 2010թ. ըն­կե­րու­թյան վա­ճա­ ռած սմարթ­ֆոն­նե­րի թվին։ 3-րդ­ ե­ռամս­յա­կում ըն­կե­րու­թյու­նը վա­ ճա­ ռել է նաև 11 մլն iPad (16%-ով գե­րա­զան­ցում  է ան­ցած տար­վա

նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի ցու­ ցա­ նի­ շը) և 4,89  մլն Mac հա­ մա­ կար­գիչ­ներ (27%-ով գե­րա­զան­ ցում է ան­ցած տար­վա նույն ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծի ցու­ցա­նի­շը): Apple-ի նոր սմարթ­ֆո­նի՝ iPhonе4S-ի վա­ճառք­նե­րը մեկ­ նար­կել են ան­ցած շա­բաթ և բա­ վա­կան հա­ջող։ Միայն ան­ցած հանգստ­յան օ­րե­րին վա­ճառ­վել  է 4S-ի ա­վե­լի քան 4  մլն օ­րի­նակ: Նա­խօ­րեին ըն­կե­րու­թյան ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը հայ­տա­րա­րել են, որ նա­խա­տո­նա­կան «թեժ» ե­ռամս­յա­կում ակն­կալ­վում են $37  մլրդ­-ի վա­ճառք­ներ և $9,3 զուտ շա­հույթ՝ մեկ բաժ­նե­տո­մի հաշ­վով: Սա­ կայն մինչ Apple-ը զբաղ­ ված  է ֆի­նան­սա­կան տվյալ­նե­րի

հրա­պա­րակ­մամբ, սմարթ­ֆոն­նե­ րի շու­կա­յում պայ­քա­րը թե­ժա­ նում  է։ IT խո­շո­րա­գույն ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը «ջանք չեն խնա­յում» iPhone-ին ար­ժա­նի մրցա­կից ստեղ­ծե­լու և շու­կա­յում Apple-ի դիր­քե­րը սա­սա­նե­լու հա­մար։ Ե­րեկ ա­մե­րիկ­յ ան Google-ը և հա­րավ­կո­րեա­կան Sumsung-ը Հոնգ Կոն­գում ներ­կա­յաց­րել են ի­րենց նոր՝ Galaxy Nexus սմարթ­ ֆո­նը՝ Android Ice Cream Sandwich նոր գոր­ծա­վար հա­մա­կար­գի հեն­քի վրա։ Ice Cream Sandwich-ը Android-ի նա­խորդ հա­մա­կար­ գե­րից տար­բեր­վում  է նրա­ նով, որ կա­րող  է օգ­տա­գործ­ վել ինչ­պես սմարթ­ֆոն­նե­րում, այն­պես  էլ պլան­շետ­նե­րում: Galaxy Nexus-ի վա­ճառք­ներն

ԱՄՆ-ում, Եվ­րո­պա­յում և Ա­սիա­ յի մի շարք երկր­ նե­ րում կմեկ­ նար­կեն այս տար­վա նո­յեմ­բե­ րին: Նոր սմարթ­ֆո­նի գի­նը դեռ չի հրա­պա­րակ­վում։ Ա­մե­րիկ­յ ան Motorola ըն­կե­ րու­ թյու­ նը, իր հեր­ թին, մինչ այս հրա­պա­րա­կել  էր իր նոր սմարթ­ ֆո­նի՝ Droid RAZR-ի լու­սան­կար­ նե­րը, ո­րի պաշ­տո­նա­կան շնոր­ հան­դե­սը ևս­ ե­րեկ  էր։ Ինչ­պես Motorola-ի վեր­ջին տա­րի­նե­րի մյուս ար­տադ­րանք­նե­րը, Droid RAZR-ը ևս կ­գոր­ծի Android գոր­ ծա­վար հա­մա­կար­գով: ԱՄՆ-ում Droid RAZR-ը կհա­մա­գոր­ծակ­ցի Verizon օ­պե­րա­տո­րի հետ: Նոր սմարթ­ֆո­նի շու­կա­յում հայտն­ վե­լու ժամ ­կ ետ­նե­րի վե­րա­բեր­յալ հստակ տվյալ­ներ դեռ չկան:  n


№  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ. |

Աշխարհ | 7

«Ալ Ջա­զի­րա»-ն գար­նա­նը չե­զոք չէր Մեր­ձա­վոր Արևել­քում տա­րած­ ված մի կա­ տակ կա՝ Ե­ գիպ­ տո­սի նախ­կին նա­խա­գահ­ներ Գա­մալ Աբ­դել Նա­սե­րը, Ան­վար Սա­դաթն ու Հոս­նի Մու­բա­րա­ քը հան­դի­պում են դժոխ­քում և միմ­յան­ցից հարց­նում, թե ով ինչ­պես  է հայտն­վել այն­տեղ։ Նա­սե­րը պա­տաս­խա­նում  է՝ «թույն», Սա­դա­թը՝ «սպա­նու­ թյուն», Մու­բա­րա­քը՝ «Ալ Ջա­ զի­րա»։ Ա­մե­րիկ­յ ան ProjectSyndicate կայ­ քում իր հրա­ պա­րա­կումն այս­պես  է սկսում Քեմբ­րի­ջի հա­մալ­սա­րա­նին կից Պար­սից ծո­ցի երկր­նե­րի հե­ տա­զո­տու­թյան կենտ­րո­նում լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի զար­գաց­ ման ծրագ­րի տնօ­րեն Խա­լեդ Հ­րու­բը։ Ե­թեր հե­ռար­ձակ­վե­լով Կա­ տա­րից՝ «Ալ Ջա­զի­րա»-ն ան­ ցած 15 տա­րի­նե­րին շատ ա­վե­ լին  էր, քան միայն հե­ ռուս­ տաա­լի­քը։ Ա­րա­բա­կան աշ­խար­ հի քա­ղա­քա­կան ան­ցու­դար­ձում ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյունն այն քա­ղա­քա­կան ա­զա­տու­թյուն­նե­ րի նոր հար­թա­կի վե­րա­ծեց։ «Ալ Ջա­զի­րա»-ն ընդ­լայ­նեց տե­ղե­ կատ­վու­թյան սահ­ման­նե­րը՝ ու­ ղիղ ե­թեր­ներ կազ­մա­կեր­պե­ լով ա­րա­բա­կան աշ­խար­հում և այլ երկր­նե­րում տե­ղի ու­նե­ցող գլխա­վոր ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­ րի կենտ­րո­նից։ Արդ­յուն­քում հե­ ռուս­տաա­լի­քը դար­ձավ հա­մաշ­ խար­հա­յին բրենդ ու օ­րի­նա­կե­լի

ա­րա­բա­կան մյուս լրատ­վա­մի­ ջոց­նե­րի հա­մար։ Հա­ջո­ղու­թյու­ նը ծնում է վստա­ հու­ թյուն, բայց միաժամանակ նաև նա­խանձ։ «Ալ Ջա­զի­րա»-ն թշնա­մի ­նե­ րի պա­կաս չու­նի՝ ա­մե ­նաար­ մա­տա­կան իս­լա­միստ­նե­րից մինչև ա­մե­րիկ­յ ան ու իս­րա­յե­լա­ կան ներ­քին հե­տա­խու­զու­թյուն։ Ծայ­րա­հեղ այս բևեռ­նե­րի միջև միշտ  էլ սուր  է ե­ղել բա­նա­վե­ճը՝ հե­ռուս­տաա­լի­քը դաշ­նա­կի՞ց  է, թե՞ հա­կա­ռա­կորդ։ «Ալ Ջա­զի­րա»-ն Կենտ­րո­նա­ կան հե­տա­խու­զու­թյան վար­չու­ թյան, Իս­րա­յե­լի կամ «Ալ Կաի­դա­ յի» գոր­ծի­քը չէ։ Այն ա­վե­լի շուտ Կա­տար պե­տու­թյան և ն­րա փա­ ռա­սեր  է­միր Հա­մադ աթ Թա­նիի մու­նե­տիկն  է։ Այլ կերպ ա­սած՝ «Ալ Ջա­զի­րա­»-ի հա­ջո­ղու­թյան պատ­մու­թյունն անհ­նար կլի­ներ ա­ռանց Կա­տա­րի ա­ջակ­ցու­թյան։ Հե­ռուս­տաա­լիքն Աթ Թա­նիի հա­ մար Կա­տա­րի ազ­գա­յին «բրեն­ դին­գի» և ն­րա ար­տա­քին քա­ղա­ քա­կան ձգտում­ն ե­րի ան­բա­ժա­ նե­լի մասն է։ Գար­նա­նը Աթ Թա­նին քարտ բլանշ ստա­ցավ, իսկ «Ալ Ջա­զի­ րա»-ն ե­թե­րը ո­ղո­ղեց ու­ղիղ հե­ ռար­ձա­կում­ն ե­րով Թու­նի­սից, ա­պա՝ Ե­գիպ­տո­սից։ Հե­ռուս­ տաա­լի­քը պար­զա­պես հե­տաձ­ գեց իր բո­լոր հա­ղոր­դում­ն ե­ րը՝ վե­րած­վե­լով ու­ղիղ ե­թե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ու հար­ցազ­ րույց­նե­րի շուր­ջօր­յա «գոր­ծա­ րա­նի»՝ մի հե­ղա­փո­խու­թյու­նից

worldwidehippies.com

Ա­րա­բա­կան աշ­խար­հը ստիպ­ված  է հաշ­վի նստել փա­ռա­սեր  է­մի­րի հետ

«Ալ Ջա­զի­րա­»-ի հա­ջո­ղու­թյան պատ­մու­թյունն անհ­նար կլի­ներ ա­ռանց Կա­տա­րի ա­ջակ­ցութ­յան։

անց­նե­լով մյու­սին։ Աթ Թա­նին ա­ջակ­ցեց ա­րա­բա­կան բո­լոր հե­ ղա­փո­խու­թյուն­նե­րին՝ բա­ցա­ռու­ թյամբ Բահ­րեյ­նի, որ­տեղ Սաուդ­ յան Ա­րա­բիա­յի կա­ռա­վա­րիչ­նե­ րը, ա­վե­լի ճիշտ՝ ա­մե­րի­կա­ցի­ նե­ րը, շատ հստակ կար­ միր գիծ անց­կաց­րին։ Աթ Թա­նիի քա­ղա­քա­կան խի­ զա­խու­թյու­նը մա­սամբ Կա­տա­ րի գա­զա­յին հսկա ռե­սուրս­նե­ րով  է պայ­մա­նա­վոր­ված։ Ա­հա թե որ­տեղ են տար­բեր ու հատ­ կա­պես ար­տա­քին քա­ղա­քա­ կա­նու­թյան ո­լորտ­նե­րում  է­մի­ րի ակ­տիվ քայ­լե­րի հիմ­քե­րը։ Կա­տա­րում տա­րա­ծաշր­ջա­նի

ա­մե­րիկ­յ ան ա­մե ­նա­մեծ բա­ զան ա­պա­հո­վում  էր ոչ միայն Կա­տա­րի, այլև  է­մի­րի թի­կուն­ քը։ Հետևա­ բար՝ բո­ լոր ջան­ քե­րը կա­րե­լի  էր կենտ­րո­նաց­ նել վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը տա­ րա­ծաշր­ջա­նա­յին եր­րորդ ու­ ժե­րից՝ սաուդ­ցի­նե­րից խլե­լու գոր­ծին։ Հա­կա­ռակ դեպ­քում հենց սաուդ­ցի­ներն  էին թե­լադ­ րո­ղը լի­նե­լու Ծո­ցի մանր երկր­ նե­րում։ Ընդ ո­րում՝ Կա­տարն ա­մուր կա­պեր հաս­տա­տեց ինչ­ պես Իս­րա­յե­լի, այն­պես  էլ իս­ լա­միս­տա­կան շար­ժում­ն ե­րի հետ, նե­րառ­յալ «Հա­մաս»-ի ու «Հեզ­բոլ­լա­հ»-ի։

Սա ագ­րե­սիվ և վ­տան­գա­ վոր ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­ թյուն  էր, սա­ կայն Աթ Թա­ նին սրբո­րեն հա­վա­տում  էր, որ կա­ րող  է լցնել ա­ռաջ­նոր­դու­թյան տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին վա­կո­ւու­մը։ Ն­րա՝ «Ալ Ջա­զի­րա­»-ի ա­ջակ­ցու­ թյու­նը ա­րա­բա­կան գար­նան հե­ ղա­փո­խու­թյուն­նե­րին ու հե­ղա­ փո­խու­թյուն­նե­րում ծնված նոր սերն­դի ա­ռաջ­նորդ­նե­րին միայն ու­ժե­ղաց­րեց Կա­տա­րի դիր­քե­րը։ Մե­կը մյու­սի հետևից տա­պալ­ վող վար­չա­կար­գե­րը վստա­հեց­ նում  էին, թե «Ալ Ջա­ զի­ րա»-ն չե­զոք չէր, և ն­րանք ի­րա­վա­ ցի էին։  n

ԱՄՆ-ն «ա­զատ­վում  է» միգ­րանտ­նե­րից

blogs.phoenixnewtimes.com

Երկ­րում դեռ 10,8  մլն ա­նօ­րի­նա­կան միգ­րանտ  է մնում

Նա­հանգ­նե­րից ար­տաքս­ված­նե­րի 55%-ը քրեա­կան անց­յալ ու­նի:

2011 ֆի­նան­սա­կան տա­րում ԱՄՆ-ի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը երկ­ րից ար­տաք­սել են ռե­կոր­դա­յին թվով՝ 400 հազ. միգ­րանտի: Այս մա­սին հա­ղոր­դում  է Reuters-ը՝ վկա­յա­կո­չե­լով ԱՄՆ-ի ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան նա­խա­րա­րի օգ­նա­կան, ԱՄՆ-ի միգ­րա­ցիոնմաք­սա­յին հե­տաքն­նու­թյուն­ նե­րի ծա­ռա­յու­թյան ղե­կա­վար (U.S. Immigration and Customs Enforcement, ICE) Ջոմ Մոր­ տո­ նի՝ նա­խօ­րեին հրա­պա­րա­կած տվյալ­նե­րը:

Ըստ ICE-ի տվյալ­ նե­ րի՝ ար­ տաքս­ված­նե­րի շուրջ 55%-ը՝ 216,698 մարդ, քրեա­ կան անց­ յալ  է ու­նե­ցել: Ն­րան­ցից 1119ը նախ­կի­նում մե­ղա­վոր են ճա­ նաչ­վել սպա­նու­թյուն­նե­րի, 5848-ը՝ սե­ռա­կան բնույ­թի հան­ ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի, 44,653ը՝ թմրան­յու­թե­րի տա­րած­ման, 35,927-ը՝ ոչ սթափ վի­ ճա­ կում ավ­տո­մե­քե­նա վա­րե­լու մեջ: Ըն­թա­ցիկ տար­վա փետր­վա­ րին ԱՄՆ-ի Ազ­գա­յին անվ­տան­ գու­թյան նա­խա­րա­րու­թյու­նը

հայ­տա­րա­րել  էր, որ Նա­հանգ­ նե­րում ա­նօ­րի­նա­կան միգ­ րանտ­նե­րի թի­վը 10,8  մլն է, ո­րոնց մեծ մա­սը լա­տի­նա­մե­րիկ­ յան ծա­ գում ու­ նի, այդ թվում՝ 6,7  մլն մեք­սի­կա­ցի, 530 հազ. սալ­վա­դոր­ցի, 480 հազ. գվա­տե­ մալ­ցի, 320 հազ. հոն­դու­րաս­ցի: Նա­խա­րա­րու­թյան տվյալ­նե­րի հա­մա­ձայն՝ ա­նօ­րի­նա­կան միգ­ րանտ­ նե­ րի 37%-ը՝ 4 մլն մարդ, ԱՄՆ-ում  է՝ սկսած 2000-ից, 44%-ը՝ 1990-ա­կան­նե­րից, իսկ 19%-ը՝ 1980-ա­կան­նե­րից:  n

«Բո­յը» կարևոր է Հա­սա­կը քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­ նորդ­նե­րի հա­մար նշա­նա­կու­ թյուն ու­ նի, փաս­ տում են ա­ մե­ րիկ­յան Social Science Quarterly ամ­սագ­րում հրա­պա­րակ­ված գի­ տա­կան նոր հե­տա­զո­տու­թյան արդ­յունք­նե­րը։ Տե­խա­սի տեխ­նո­ լո­գիա­կան հա­մալ­սա­րա­նի հո­գե­ բան­նե­րի ի­րա­կա­նաց­րած հարց­ ման մաս­նա­կից­նե­րի գրե­թե 2/3-րդը նա­խա­պատ­վու­թյու­նը տվել  է բարձ­րա­հա­սակ մարդ­ կանց, երբ պա­հանջ­վել  է ա­ռաջ­ նոր­դի կեր­պար պատ­կե­րել,

գրում  է բրի­տա­նա­կան The Guardian պար­բե­րա­կա­նի թղթա­ կից Է­մի Սեհ­դին։ Պար­բե­րա­կա­նում հրա­պա­րակ­ վող Datablog բլո­գի հե­ղի­նակ­նե­ րը ո­րո­շել են հե­տա­զո­տու­թյան արդ­յունք­նե­րը հա­մե­մա­տել ի­րա­ կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րի ֆի­զի­կա­կան տվյալ­նե­րի հետ։ Այս­պես՝ Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի վար­չա­պետ Դեյ­վիդ Քե­մե­րո­նը և ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման հա­մա­պա­տաս­ խա­նում են նկա­րագ­րու­թյա­նը՝ նրան­ցից յու­րա­քանչ­յու­րի հա­սա­կը

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

185 սմ­  է, և նա­խորդ ընտ­րու­թյուն­ նե­րում նրանք հաղ­թա­նակ են տո­ նել ա­ռա­վել ցած­րա­հա­սակ մրցա­ կից­ներ Գոր­դոն Բ­րաու­նի և Ջոն Մակ-­Քեյ­նի նկատ­մամբ։ Աշ­խար­հում շատ ա­վե­լի ցած­ րա­հա­սակ քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­ նորդ­ներ  էլ կան։ Օ­րի­նակ՝ Ի­տա­ լիա­յի վար­չա­պետ Սիլ­վիո Բեռ­ լուս­կո­նին, Ֆ­րան­սիա­յի նա­ խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­զին և Գեր­մա­նիա­յի դաշ­նա­յին կանց­լեր Ան­գե­լա Մեր­կե­լը 165 սմ հա­սակ ու­նեն։ Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­գահ Դ­միտ­րի Մեդ­վեդևի հա­սա­կը 163 սմ­  է, իսկ Ի­րա­նի նա­խա­գահ

newshopper.sulekha.com

Ընտ­րու­թյուն­նե­րից ա­ռաջ ար­ժե չա­փել մրցակ­ցի հա­սա­կը

Բեռ­լուս­կո­նին, Սար­կո­զին և Մեր­կե­լը 165 սմ հա­սակ ու­նեն։

Մահ­մուդ Ահ­մա­դի­նե­ժա­դի­ նը՝ 157 սմ։ «Ի՞նչ ա­ նել նրանց

հետ»,– հարց է տա­լիս Guardian-ի թղթա­կի­ցը։  n


| №  22, հինգշաբթի, հոկտեմբերի 20, 2011 թ.

8 | Մշակույթ

Ով գի­տի՝ ո՞րն է ճշմա­րի­տը Ե­լե­նա Բաշ­կի­րո­վան կյանքն այլ կերպ չի  էլ պատ­կե­րաց­նում. սա ի­դեա­լա­կան տար­բե­րակն  է

-Ի՞նչ տպա­վո­րու­թյուն­ ներ ու­նեք Հա­յաս­տա­նից, հա­մեր­գից։ -Ես միշտ ցան­կ ա­ց ել եմ Հա­ յաս­տ ան գալ: Տ­պ ա­վո­ր ու­թ յուն­ ներս շատ հա­ճ ե­լ ի են: Ն­վա­գա­ խում­ բ ը շատ լավ է նվա­ գ ում, ես զգում եմ, թե որ­ ք ան ջերմ են մար­դ իկ, ի­ր ոք հա­ճ ե­լ ի  է այս­տ եղ գտնվել: Ես գո­հ ա­ց ած եմ՝ և՛ որ­պ ես ե­ր ա­ժ իշտ, և՛ որ­ պես հյուր:

«

www.jcmf.org.il

Ե­րու­սա­ղե­մում շատ քիչ բան  է կա­տար­վում: Այն­տեղ մշա­կու­ թա­ յին կյանքն այն­ քան էլ հա­ րուստ չէ: Ու ես շատ ու­րախ եմ, որ փա­ռա­տո­նը տար­վա կարևո­ րա­գույն ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­ րից  է դար­ձել Իս­րա­յե­լում: Ես ջա­նում եմ աշ­խար­հի լա­վա­գույն ե­րա­ժիշտ­նե­րին հրա­վի­րել: Մենք թե­մա­տիկ ծրագ­րեր ենք կազ­ մում, ընդգր­ կում տար­ բեր ժան­ րե­րի և ժա­մա­նա­կաշր­ջան­նե­րի ե­րաժշ­տու­թյուն: Պար­զա­պես եր­ ջա­նիկ եմ տես­նել, թե ինչ­պես է ար­ձա­գան­քում հան­դի­սա­տե­սը, հաս­կա­նալ, որ մեզ վստա­հում են և ս­պա­սում մեր փա­ռա­տո­նին:

սիմ­ֆո­նիկ, հան­դես գա­լիս իբրև մե ­նա­կա­տար և ն­վա­գակ­ցում եր­ գիչ­նե­րին: Մե­կը մյու­սին սնու­ ցում  է: Արդ­յուն­քում ա­վե­լի լավ ես սկսում հաս­կա­նալ ե­րաժշ­ տու­ թյու­ նը: Շատ դժվար է լավ կա­տա­րել Շու­բեր­տի ստեղ­ծա­ գոր­ծու­թյուն­նե­րը՝ ծա­նոթ չլի­ նե­լով նրա եր­գե­րին: Կա­րե­լի  է, ի­հար­կե, Բեթ­հո­վե­նի դաշ­նա­ մու­րա­յին կոն­ցերտ­ներն ա­ռանց

Լավ ժա­մա­նա­կա­կից ե­րաժշ­տու­թյու­նը պետք  է հնչի դա­սա­ կանի հետ մեկ­ տեղ: Երբ այն ներ­կա­ յաց­ վում է ա­ ռան­ձին հա­մերգ­ նե­րով, ա­ռան­ձին հա­մեր­գաս­րահ­նե­րում, գետ­տո­յի պես մի բան  է ստաց­վում: Մար­դիկ պետք  է հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­նան հա­մե­մա­ տել այն դա­սա­կան ե­րաժշ­տու­թյան գլուխ­գոր­ծոց­նե­րի հետ, որ­պես­ զի կա­րո­ղա­նան գնա­հա­տել

-Ակ­տիվ հա­մեր­գա­յին գոր­ ծու­նեու­թյու­նից բա­ցի՝ Ձեր կյան­քում ևս մի կարևո­րա­ գույն գործ կա՝ Ե­րու­սա­ղե­ մի փա­ռա­տո­նը, կպատ­մե՞ք դրա մա­սին: -Իս­րա­յե­լում այն մշա­կու­թա­յին մեծ երևույթ  է դար­ձել: Եվ­րո­պա­ կան մեծ քա­ղաք­նե­րի հա­մե­մատ

ժեշտ  է սո­վո­րել, մշտա­պես փոր­ ձել նոր բար­ձունք­ներ նվա­ճել: -Ի՞նչ ե­րաժշ­տու­թյուն եք նա­խընտ­րում: -Ինձ հա­ մար շատ կարևոր է տար­բեր տե­սա­կի ե­րաժշ­տու­ թյուն կա­տա­րե­լը: Ես կա­մե­րա­յին ե­րաժշ­տու­թյուն եմ կա­տա­րում,

»

նվա­գախմ­բի կա­տա­րել, բայց ափ­սոս  է: Այն­պես որ, այս­տեղ  էլ աշ­խա­տում եմ ո­չինչ չան­տե­սել: -Ինչ­պե՞ս եք վե­րա­բեր­ վում ժա­մա­նա­կա­կից ե­րաժշ­տու­թյա­նը: -Պետք է որ նույն վե­ ր ա­ բ եր­ մուն­ք ը լի­ն ի, ո­ր ը դա­ս ա­կ ա­ն ի

նկատ­մ ամբ  է: Հա­մ ե­ն այն­դեպս, պետք  է աշ­ խ ա­ տ ել, որ այդ­ պես լի­ն ի: Ի­հ ար­կ ե, ինձ ա­մ են ինչ չէ, որ դուր է գա­լիս, բայց պետք էլ չէ, որ ա­մ են ինչ դուր գա։ Մար­դ իկ տար­բ եր են: Սա­ կայն ես հա­ մ ա­ ր ում եմ, որ լավ ժա­մ ա­ն ա­կ ա­կ ից ե­ր աժշ­ տու­ թ յու­ ն ը պետք է հնչի դա­ սա­կ ան ե­ր աժշ­տ ու­թ յան հետ մեկ­տ եղ: Երբ այն ներ­կ ա­յ աց­ վում  է ա­ռ ան­ձ ին հա­մ երգ­ն ե­ րով, ա­ռ ան­ձ ին հա­մ եր­գաս­ րահ­ն ե­ր ում, գետ­տ ո­յ ի պես մի բան  է ստաց­վում: Մար­դ իկ պետք  է հնա­ր ա­վո­ր ու­թ յուն ու­ նե­ն ան հա­մ ե­մ ա­տ ել այն դա­ս ա­ կան ե­ր աժշ­տ ու­թ յան գլուխ­գ որ­ ծոց­ն ե­ր ի հետ, որ­պ ես­զ ի կա­ր ո­ ղա­ն ան գնա­հ ա­տ ել: -Ձեր եր­կու որ­դի­ներն  էլ ե­րա­ժիշտ­ներ են: Կրտ­սե­ րը ջու­թա­կա­հար  է, ա­վա­ գը լիո­վին այլ ե­րաժշ­ տու­թյամբ  է հե­տաքրքր­ վում: Երբևէ չե՞ք ցան­կա­ ցել նրան էլ «ճշմա­րիտ ու­ղին» ցույց տալ: -Ո՜չ… (ծի­ ծա­ ղում  է - Մ.Ա.) Նա հիփ-հոփ խմբում է։ Ով գի­ տի՝ ո՞րն  է ճշմա­րի­տը: Մի­գու­ցե

g1.globo.com

-Ինչ­պե՞ս դա­սա­վոր­վեց Ձեր կա­րիե­րան կոն­սեր­վա­տո­ րիան թող­նե­լուց հե­տո: -­Ճիշտն ա­ սած՝ ես ուշ եմ զար­ գա­ ցել իբրև ե­ րա­ ժիշտ: Ես չէի ցան­կա­նում ե­րա­ժիշտ լի­նել: Սկզ­ բում ստիպ­ ված էի նվա­ գում, հե­ տո, քա­նի դեռ ե­րե­խա­նե­րը փոքր  էին, հնա­րա­վո­րու­թյուն չու­ նեի շատ նվա­ գել: Սա­ կայն երբ նրանք մե­ծա­ցան, և ես կա­րո­ղա­ցա ե­րաժշ­տու­թյա­նը ժա­մա­նակ հատ­ կաց­նել, իս­կա­պես սի­րե­ցի այն: Փա­ռա­տո­նի ստեղծ­ման պա­հից հատ­կա­պես սկսե­ցի արժևո­րել մաս­նա­գի­տու­թյունս: Ե­րաժշ­տի մաս­նա­գի­տու­թյունն ա­նընդ­հատ աշ­խա­տանք  է պա­հան­ջում: Ես չեմ կա­րող չաշխատել ինձ վրա՝ հա­մա­րե­լով, որ ար­դեն ո­րո­շա­կի հա­ջո­ղու­թյան հա­սել եմ: Անհ­րա­

jpost.com

-Ե­թե ստիպ­ված լի­նեիք ընտ­րել, ի՞ն­չը կգե­րա­դա­ սեիք՝ մե­նա­կա­տա­րի կա­ րիե­րան, թե՞ կնա­խընտ­ րեիք միայն փա­ռա­տո­նի մու­սան լի­նել: -Փա­ռ ա­տ ոնն ինձ հա­մ ար ե­ր աժշ­տ ի աշ­խ ա­տ ան­ք ի շա­ րու­ն ա­կ ու­թ յունն  է, և ընդ­հ ա­ կա­ռ ա­կ ը: Այ­ս ինքն՝ այս եր­կ ու դե­ր ե­ր ը փոխ­կ ա­պ ակց­ված են: Կար­ ծ ում եմ՝ միայն փա­ ռ ա­ տո­ն ով զբաղ­վե­լով ես եր­ջ ա­ նիկ չէի լի­ ն ի: Բայց ե­ թ ե հնա­ րա­վո­ր ու­թ յուն չու­ն ե­ն ա­յ ի գա­ ղա­փ ար­ն երս կյան­ք ի կո­չ ել, մե­ն ա­կ ա­տ ա­ր ի գոր­ծ ու­ն եու­ թյունն ինձ նույն­ պ ես չէր բա­ վա­ր ա­ր ի: Չեմ կա­ր ող պատ­կ ե­ րաց­ ն ել իմ կյանքն այլ կերպ, սա ինձ հա­մ ար ի­դեա­լա­կ ան տար­բ ե­ր ակ  է:

PanARMENIAN

Ե­լե­նա Բաշ­կի­րո­վա­յին պրո­ֆե­ սիո­նալ ա­ռու­մով միան­շա­նակ հա­ջո­ղակ կա­րե­լի  է ան­վա­նել, թեև մաս­նա­գի­տու­թյան ընտ­ րու­թյան հար­ցում հա­զիվ թե նա այ­լընտ­րան­քի հնա­րա­վո­ րու­թյուն  է ու­նե­ցել։ Հոր՝ հայտ­ նի դաշ­նա­կա­հար և ու­սու­ցիչ Դ­միտ­րի Բաշ­կի­րո­վի պնդմամբ նա ըն­դուն­վեց Մոսկ­վա­յի Չայ­ կովս­կու ան­վան կոն­սեր­վա­ տո­րիա: 19 տա­րե­կա­նում նա ա­մուս­նա­ցավ աշ­խար­հահռ­ չակ ջու­թա­կա­հար Գի­դոն Կ­րե­ մե­րի հետ և ու­սումն ա­նա­վարտ թող­նե­լով՝ մեկ­նեց Արևելք: Ե­լե­ նան նվա­գակ­ցում  էր ա­մուս­ նուն ու նրա ան­ փո­ փոխ գոր­ ծըն­կերն  էր հե­ղի­նա­կա­վոր մի շարք փա­ռա­տո­նե­րում։ Շու­ տով, բա­ժան­վե­լով Կ­րե­մե­րից, Ե­լե­նան ա­մուս­նա­ցավ ար­գեն­ տի­նա­ցի դի­րի­ժոր, ծագումով հրեա Դա­նիել Բա­րեն­բոյ­մի հետ: Զույգն այ­սօր ա­ռանձ­նա­հա­տուկ տեղ  է գրա­վում ե­րաժշ­տա­կան աշ­խար­հում։ Չ­նա­յած Բաշ­կի­րո­վան բա­ վա­ կան ուշ  է սկսել ինք­ նու­ րույն ե­լույթ­նե­րը, սա­կայն հա­ ջո­ղու­թյուն­նե­րի փայ­լը դրա­նից չի խամ­րել։ Հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րից ա­մե ­նա­մե­ծը, թերևս, Ե­րու­սա­ղե­ մի ե­րաժշ­տա­կան փա­ռա­տոնն  է, ո­րը նա նա­խա­ձեռ­նել  է 14 տա­ րի ա­ռաջ և ղե­կա­վա­րում  է մինչ այ­սօր։ Օ­րերս «Երևան­յան հե­ռան­ կար­ներ» փա­ռա­տո­նի շրջա­ նա­կում Ե­լե­նա Բաշ­կի­րո­վա­ յի ա­ռա­ջին ե­լույթն  էր Հա­յաս­ տա­նում՝ Հա­յաս­տա­նի պե­տա­ կան ֆիլ­հար­մո­նիկ նվա­գախմ­բի հետ։ Ծ­րագ­րում Բեթ­հո­վեն  էր ու Բ­րամս։ Օգտ­վե­լով ըն­ձեռ­ված այս հնա­րա­վո­րու­թյունից՝ «Օ­րա­ կար­գ»-ի թղթա­կի­ցը զրու­ցել  է հան­րա­հայտ դաշ­նա­կա­հա­րու­ հու հետ։

հենց նա  է ճիշտ ուղ­ ղու­ թյու­ նը ընտ­ րել: Ես կար­ ծում եմ, որ փոփ ե­րաժշ­տու­թյան աս­պա­րե­ զում շատ տա­ղան­դա­վոր մար­ դիկ կան՝ ստեղ­ծա­րար  է­ներ­ գիա, ին­չը շատ հա­ճախ այն­քան պա­կա­սում  է դա­սա­կան ե­րա­ ժիշտ­նե­րին: Բայց դաշտ մտնե­լը շատ բարդ  է, մրցակ­ցու­թյու­նը մեծ է, սա­կայն որ­դիս մեծ ոգևո­ րու­թյամբ է ա­նում իր գոր­ծը: Ես ա­մե ն կերպ փոր­ձում եմ ա­ջակ­ ցել նրան: -Հա­յաս­տա­նի հետ կապ­ ված ծրագ­րեր ու­նե՞ք, հնա­ րա­վո՞ր է, որ հայ ե­րա­ ժիշտ­նե­րը ևս ներ­կա­յա­նան Ե­րու­սա­ղեմ­յան փա­ռա­տո­նի շրջա­նա­կում: -Ինձ շատ դուր ե­ կավ Հա­ յաս­տա­նը, և ես հե­տա­գա հա­ մա­գոր­ծակ­ցու­թյան շատ մեծ հույս ու­ նեմ: Կար­ ծում եմ՝ շփու­ մը «Երևան­յան հե­ռան­կար­ներ»-ի հետ կշա­րու­նակ­վի, և մենք հնա­րա­վո­րու­թյուն կու­նե­նանք ա­նակն­կալ­ներ մա­տու­ցել հան­ դի­սա­տե­սին թե՛ Իս­րա­յե­լում, թե՛ Հա­յաս­տա­նում:  n Մա­րի Ա­րամ­յան


Orakarg Business Daily