Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ., www.orakarg.am

Պ­ղին­ձը չի կողմ ­ն ո­րոշ­վում` իջ­նել, թե բարձ­րա­նալ

Ի՞նչ է գու­ժում նավ­թը

Մե­տաղ­նե­րի գնե­րի տա­տա­նում ­ն ե­րը Հա­յաս­տա­նին նոր գլխա­ցա­վեր կա­րող են պատ­ճա­ռել

Է­ժա­նա­ցող սև­ ոս­կին նոր սև­ օ­րեր կա­րող  է պարգևել Հա­յաս­տա­նին

էջ 4 ›››

խմբագրական

էջ 2 ›››

Ջար­դե՛ք կարծ­րա­տի­պե­րը, Monsieur Sarkozy տեսակետ

Կեց­ցե՛ք, ՏՂԵՐՔ

էջ 2 ›››

Հե­ղա­փո­խու­թյան տրեն­դում Հայտ­նի են Խա­ղա­ղու­թյան նո­բել­յան դափ­նե­կիր­նե­րը

Ո՞ր երկր­նե­րում են ա­վե­լի շատ սպա­նում

PanARMENIAN

Հա­յաս­տա­նի ֆուտ­բո­լի ազ­գա­յին հա­վա­քա­կա­նը «Եվ­րո-2012»-ում հեր­թա­կան հրա­շա­լի՝ 4:1 հաշ­վով հաղ­թա­նա­կը տո­նեց Մա­կե­դո­նիա­յի հա­վա­քա­կա­նի նկատ­մամբ: Մ­նաց մեկ հան­դի­պում՝ Իռ­լան­դիա­յի հետ, և Հա­յաս­տա­նի հա­վա­քա­կա­նը պատ­մու­թյան մեջ ա­ռա­ջին ան­գամ կա­րող  է հայտն­վել «Եվ­րո-2012»-ի եզ­րա­փա­կիչ փու­լում: n

Օրվա

էջ 7 ›››

Չի­նաս­տանն ան­պայ­մա­նո­րեն չի փո­խա­րի­նի ԱՄՆ-ին

Կան­խա­տե­սում ­ն ե­րը կա­րող են խա­բուս­իկ լի­նել

էջ 7 ›››

էջ 3 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

ՏՏ-ն կրթ­վել  է ու­զում Երևա­նում մեկ­նար­կեց «Դի­ջի­թեք-2011»-ը

էջ 7 ›››

Մա­հա­ցու վար­կա­նիշ

Հարցազրույց Վահան Արծրունու հետ

էջ 5 ›››

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Սր­տա­ցավ պատ­գա­մա­ վորներն ու ար­տագ­րած օ­րեն­քը

Դուք դա­տա­պարտ­ված եք ար­մե ն­չիկ­նե­րին

Ե­րեկ մինչ Հա­յաս­տա­նի բարձ­րա­գույն ղե­կա­վա­րու­թյու­նը զբաղ­ված  էր Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­զիին ըն­դու­նե­լով ու ճա­նա­պար­հե­լով, Երևա­նի մար­զա­հա­մեր­ գա­յին հա­մա­լի­րում մեկ­նար­կեց տե­ղե­կատ­վա­կան և հե­ ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­թյան ո­լոր­տի «Դի­ջի­թեք» ա­մե­նամ­յա մի­ ջազ­գա­յին ցու­ցա­հան­դե­սը, ո­րը կազ­մա­կեր­պել  էր Ին­ֆոր­ մա­ցիոն տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի միու­ թյու­նը (ԻՏՁՄ): Այն Սար­կո­զիի այ­ցի տե­ղե­կատ­վա­կան հոս­քի մեջ մեծ ու­շադ­րու­թյան չար­ժա­նա­ցավ՝ չնա­յած այն հան­գա­ման­քին, որ Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ՏՏ ո­լոր­տը հռչա­կել  է գե­րա­կա: Ցու­ցա­հան­դե­սի սրա­հում անվ­ճար Wi-Fi կապ  էին ա­պա­հո­վում Ucom և «Վի­վա­ՍելՄՏՍ»-ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: Վեր­ջինս այս ան­գամ ո­րո­շել  էր ցու­ցա­հան­դե­սի «պլա­տի­նե հո­վա­նա­վո­րի» թա­գը կրել: Ցու­ցա­հան­ դե­սի մաս­նա­կից­ներն այն­քան  էլ գոհ չէին ին­տեր­նետ կա­պի ա­րա­գու­թյու­նից։

էջ 4 ›››

վարքագիծ

Որ­պես­զի դո­լա­րը կորց­նի մե­նաշ­նոր­հը Փոր­ձել են պայ­մա­նա­վոր­վել Բեռ­լի­նում Հա­մաշ­խար­հա­յին ար­ ժու­թա­յին հա­մա­կար­գը դա­դա­րե­լու  է դո­լա­րա­ յին լի­նե­լուց և դառ­նա­ լու  է բազ­ մաբևեռ, նա­ խօ­րեին հայ­տա­րա­րել  է Գեր­մա­նիա­յի կանց­լեր Ան­գե­լա Մեր­կե­լը։ Բուն­ դես­կանց­լե­րի հրա­վե­րով կազ­մա­կերպ­ված հան­ դիպ­մա­նը, ո­րը նա­խա­ պատ­րաս­տա­կան  էր Մեծ ք­սան­յա­կի նո­յեմ­բե­րի 4-5ը Կան­նում կա­յա­նա­լիք

գա­գա­թա­ժո­ղո­վին, մաս­ նակ­ցել են Ար­ժույ­թի մի­ ջազ­գա­յին հիմ ­ն ադ­րա­մի (ԱՄՀ) տնօ­րեն-կա­ռա­վա­ րիչ Ք­րիս­տին Լա­գար­դը, Եվ­րո­պա­կան կենտ­րո­նա­ կան բան­կի (ԵԿԲ) նա­խա­ գահ Ժան-Կ­լոդ Տ­րի­շեն, Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի (ՀԲ) նա­խա­գահ Ռո­բերտ Զե­լի­կը, Գեր­մա­նիա­յի, Ֆ­րան­սիա­յի, Մեք­սի­կա­ յի ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­ րար­նե­րը, Տնտեսական

համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ) գլխա­վոր քար­տու­ղա­րը, հա­ղոր­ դում է Deutsche Welle-ն։ Հան­դիպ­ման նպա­տա­ կը, ըստ  էու­թյան հա­մաշ­ խար­հա­յին ար­ժու­թա­յին հա­մա­կար­գի ար­մա­տա­ կան բա­րե­փոխ­ման քննար­ կումն  է ե­ղել, ո­րի ա­ռա­ջին

էջ 6 ›››


| № 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական Սր­տա­ցավ պատ­գա­մա­վոր­ներն ու ար­տագ­րած օ­րեն­քը Այս տար­վա մար­տի 10-ին Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հա­վա­ նու­թյուն  էր տվել Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյան ներ­ կա­յաց­րած «Առևտ­րի և ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­սին ՀՀ օ­րեն­քում լրա­ցում­ն եր կա­տա­րե­լու մա­սին» օ­րի­նագ­ծե­ րի փա­թե­թին, ո­րով Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հնա­րա­վո­րու­ թյուն  էր ստա­նա­լու վե­րահս­կել քսան ան­վա­նում ապ­ րանք­նե­րի գնե­րը, ե­թե դրանք թռիչ­քա­յին աճ ու­նե­նան: Օ­րի­նա­գի­ծը խորհր­դա­րան  էր հա­սել ապ­րի­լի 5-ին, դրա­կան եզ­րա­կա­ցու­թյան ար­ժա­նա­ցել Տն­տե­սա­կան հար­ցե­րի մշտա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վում, ա­պա (մեկ ա­միս ու­շա­ցու­մով) ընդգրկ­վել մա­յի­սի 23-26-ի նիս­տի օ­րա­կար­ գում և այդ­պես  էլ քննարկ­ման չար­ժա­նա­ցել։ Հե­տա­գա­ յում ևս՝ սեպ­տեմ­բե­րի 5-8-ի և հոկ­տեմ­բե­րի 3-6-ի քա­ռօր­ յա­նե­րի օ­րա­կար­գում, նրա քննարկ­ման հեր­թը չհա­սավ: Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյան ար­տագ­րած օ­րեն­քով սահ­ման­վում է, թե որ դեպ­քե­րում և ինչ ժամ ­կ ե­տով Կա­ռա­վա­րու­թյունն ի­րա­վունք ու­նի ա­ռա­ջին անհ­րա­ժեշ­ տու­թյան ապ­րանք­նե­րի ման­րա­ծախ գնե­րի վրա սահ­ մա­նել թույ­լատ­րե­լի ման­րա­ծախ գնե­րի վե­րին շեմ։ Օ­րի­ նակ՝ օ­րեն­քի ըն­դուն­ման դեպ­քում Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հնա­րա­վո­րու­թյուն  է ստա­նա­լու մի­ջամ­տել ման­րա­ծախ շու­կա­յին, ե­թե ա­ռա­ջին անհ­րա­ժեշ­տու­թյան պա­րե­նա­յին ապ­րանք­նե­րի ման­րա­ծախ գնե­րի ա­ճը 30 օ­րա­ցու­ցա­ յին օր­վա ըն­թաց­քում կազ­մե ն 30 և ա­վե­լի տո­կոս, իսկ թույ­լատ­րե­լի ման­րա­ծախ գնե­րի վե­րին շե­մը կա­րող  է սահ­ման­վել ոչ ա­վե­լի, քան 90 օ­րա­ցու­ցա­յին օր։  Ին­չո՞ւ պատ­գա­մա­վոր­նե­րը չեն շտա­պում քննար­կել այդ օ­րի­նա­գի­ծը. են­թադ­րա­բար՝ հետև­յալ պատ­ճառ­նե­ րով կամ պատ­ճառ­նե­րից մե­կով: Նախ՝ հնա­րա­վոր է, որ ի հայտ է ե­կել շա­հե­րի բա­խում։ Այ­սինքն՝ պատ­գա­մա­վոր­նե­րի զգա­լի մա­սը, որ փոխ­կա­ պակց­ված  է այս կամ այն ապ­րան­քա­տե­սա­կի ներկր­ման և ար­տադ­րու­թյան հետ, չի ցան­կա­նում սե­փա­կան ձեռ­ քով սե­փա­կան բիզ­նե­սին վնաս հասց­նել։ Ինչ­պե՞ս կա­ րող  է շա­քար կամ ցո­րեն ներկ­րող շու­կա­յի մե­նա­տե­րը թույլ տալ, որ ա­ռաս­տաղ սահ­մա­նեն իր գլխին: Երկ­րորդ պատ­ճա­ռը, ո­րը քիչ հա­վա­նա­կան  է, հնա­ րա­վոր է՝ այն է, որ հայ օ­րենս­դիր­նե­րը նկա­տել են, որ  Է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյունն օ­րենքն ար­տագ­ րել  է ռու­սաս­տան­յան օ­րեն­քից, վի­րա­վոր­վել  է նրանց ազ­գա­յին ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը, և ն­րանք ո­րո­շել են ար­տագ­րած օ­րենք­ներ չքննար­կել։ Եր­րորդ պատ­ճա­ռը հա­վա­նա­բար այն  է, որ հայ օ­րենս­դիր­նե­րը մտա­ծում են ա­զատ մրցակ­ցա­յին տնտե­ սու­թյան մա­սին, որ­տեղ ոչ թե պե­տու­թյունն  է ո­րո­շում ապ­րանք­նե­րի գնե­րը, այլ շու­կան: Չոր­րորդ պատ­ճա­ռը հա­վա­նա­բար այն  է, որ սպա­ռո­ղա­կան բո­լոր ապ­րանք­նե­րի շու­կա­նե­րը կենտ­րո­նա­ցած են պատ­գա­ մա­վոր­նե­րի ձեռ­քում, և ն­րանք Կա­ռա­վա­րու­թյա­նը բա­նա­վոր խոս­տա­ցել են, որ գնե­րը 30 %-ից ա­վե­լի չեն բարձ­րաց­նի: Հին­գե­րորդ պատ­ճա­ռը կա­րող  է լի­նել այն, որ պատ­գա­ մա­վոր­նե­րը խնդրել են ի­րենց չզրկել ընտ­րա­կա­ շառք բա­ժա­նե­լու աղբ­յու­րից, քա­նի որ առջևում խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­ներն են: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Ջար­դե՛ք կարծ­րա­տի­պե­րը, Monsieur Sarkozy

Ֆ

­րան­սիա­յի նա­խա­ գահ Նի­կո­լա Սար­կո­ զիի այ­ցը Հա­յաս­տան և Ադր­բե­ջան, ինչ­պես նաև նրա հոր­դո­րը ղա­րա­բաղ­յան հա­կա­մար­տու­թյան շտապ կար­գա­վոր­ման և հայ-ադր­ բե­ջա­նա­կան հաշ­տու­թյան վե­րա­ բեր­յալ, հաս­տա­տում են վեր­լու­ծա­ բան­նե­րի կան­խա­տե­սում­ն ե­րը, որ ար­ցախ­յան հար­ցում Ֆ­րան­սիան ակ­տի­վա­նում  է: Ն­ման վի­ճակ ստեղծ­վել  էր նաև 2001թ., երբ հա­կա­մար­տու­ թյան խա­ղաղ կար­գա­վոր­ման հույ­ սեր  էր հայտ­նում Ժակ Շի­րա­կը

օ ր ա թ ե ր թ

«Սիվիլիթաս» հիմնադրամ Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@orakarg.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 1-ին տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 7.10.2011թ. Տպաքանակը՝ 2000

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

ըն­դու­նե­ցին «Արևել­յան Եվ­րո­պա­ յի և ԽՍՀՄ տա­րած­քում նո­րան­կախ պե­տու­թյուն­նե­րի ճա­նաչ­ման չա­փո­ րո­շիչ­նե­րի մա­սին» հայ­տա­րա­րու­ թյու­նը, որ­տեղ, ել­նե­լով «քա­ղա­քա­ կան նպա­տա­կա­հար­մա­րու­թյու­նից» (հայ­տա­րա­րու­թյան տեքս­տի բա­ ռերն են), ո­րո­շե­ցին ճա­նա­չել նո­ րան­կախ պե­տու­թյուն­նե­րին ԽՍՀՄ միու­թե­նա­կան հան­րա­պե­տու­թյուն­ նե­րի սահ­ման­նե­րում: 1990-ա­կան­ նե­րի սկզբին Արև­մուտ­քը լուրջ վա­ խեր ու­ներ, որ այդ պե­տու­թյուն­նե­ րից շա­տե­րը չեն կա­յա­նա,  էլ չենք խո­սում ինք­նա­վար հան­րա­պե­ տու­թյուն­նե­րի և ինք­նա­վար մար­ զե­րի մա­սին: Սա­կայն այ­սօր, երբ, օ­րի­նակ, ԼՂՀ-ն կա­յա­ցած պե­տու­ թյուն  է՝ պե­տա­կա­նու­թյան բո­լոր ատ­րի­բուտ­նե­րով, երբ ու­նի աշ­խա­ տող ինս­տի­տուտ­ներ, եվ­րո­պա­կան երկր­նե­րի արտ­գործ­նա­խա­րար­ նե­րի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը վե­րած­ վում  է կարծ­րա­տի­պի, ո­րից դուրս գալ չեն հա­մար­ձակ­վում միջ­նորդ երկր­նե­րը: Ղա­րա­բաղ­յան հար­ցում Սար­կո­ զիի ակ­տի­վու­թյան ժամ ­կ ե­տը նոր  է սկսում, նա դեռ կհասց­ նի Ա­ լիևին և Սարգս­յա­նին ի­րար դի­մաց նստեց­ նել: Սա­կայն ե­թե Ֆ­րան­սիա­յի նա­ խա­գա­հը ցան­կա­նում  է նոր խթան հա­ղոր­դել կար­գա­վոր­մա­նը, ա­պա պետք  է կոտ­րի կարծ­րա­տի­պե­րը՝ ա­սենք՝ ժա­մա­նե­լով Ս­տե­փա­նա­կերտ կամ հյու­րըն­կա­լե­լով Ար­ցա­խի նա­ խա­գա­հին:  n

«Ոչ մի թիզ»-ի մա­սին

Հայկ Զար­գար­յան

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝

Հայկ Խա­նում­յան

նա­խա­գահ­ներ Քո­չար­յա­նի և Ա­լիևի հետ հան­դի­պում­ն ե­րի ժա­մա­նակ: Այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ, թե´ ֆրան­սիա­ կան, թե´ ռու­սա­կան և թե´ ա­մեր ­ իկ­ յան ն­մանա­տիպ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը շատ են նման­վում ի­րար և նույ­նիսկ ար­դեն հույ­սեր  էլ չեն արթ­նաց­նում: Եվ որևէ նա­խան­շան չկա, որ կա­րո­ ղա­նանք ա­սել, թե կտար­բեր­վի Սար­ կո­զիի ակ­տի­վու­թյու­նը մեդ­վեդև­յան ակ­տի­վու­թյու­նից: Պատ­ճ ա­ռ ը, կար­ծ ում եմ, շատ պարզ  է: Միջ­ն որդ նա­խ ա­գահ­ն ե­ րը չեն կա­ր ո­ղա­ն ում հաղ­թ ա­հ ա­ր ել կարծ­ր ա­տ ի­պ ե­ր ը: Պետք  էր այ­ց ե­ լել ոչ միայն Երևան ու Բա­ք ու, այլև Ս­տ ե­փ ա­ն ա­կ երտ: Այ սա կլի­ն եր հե­ տաքր­ք իր դրվագ, հաշ­տ ու­թ յան ու խա­ղա­ղու­թ յան հաս­ն ե­լուն ուղղ­ ված ի­ ր ա­ կ ան քայլ: Այն նաև հա­ մա­հ ունչ կլի­ն եր Եվ­ր ա­մ իու­թ յան և ԱՄՆ-ի կող­մ ից նշմար­վող նոր քա­ ղա­ք ա­կ ա­ն ու­թ յա­ն ը, ին­չ ը են­թ ադ­ րում  է Ար­ց ա­խ ը ներգ­ր ա­վել տար­ բեր ծրագ­ ր ե­ ր ի մեջ՝ ա­ ռ անց այն ճա­ն ա­չ ե­լու: Միջ­նորդ երկ­րի ղե­կա­վա­րի՝ Ս­տե­ փա­նա­կերտ այ­ցե­լու­թյու­նը նո­րու­ թյուն չէ Ար­ցա­խի հա­մար. դեռ 1991թ. սեպ­տեմ­բե­րին Ար­ցա­խի մայ­րա­քա­ ղաք  էին ժա­մա­նել միջ­նորդ երկր­ նե­րի՝ Ռու­սաս­տա­նի և Ղա­զախս­տա­ նի նա­խա­գահ­ներ Բո­րիս Ել­ցինն ու Նուր­սուլ­թան Նա­զար­բաևը: 1991թ. դեկ­տեմ­բե­րին Եվ­րո­պա­ կան ըն­կե­րակ­ցու­թյան 12 ան­դամ երկր­նե­րի արտ­գործ­նա­խա­րար­ներն

Ղ

ա­րա­բա­ղի հիմ­ն ա­հարցն այ­սօր թերևս միակ խնդիրն է, որ այս կամ այն չա­ փով հու­ զում է քա­ ղա­ քա­կա­նա­պես գեր­պա­սիվ հայ հան­ րու­թյա­նը: Հաս­կա­նա­լի  է՝ այն օ­րա­ կար­գա­յին  է նաև «պրո­ֆե­սիո­նալ» քա­ղա­քա­կան կյան­քում, ո­րի յու­րա­ քանչ­յուր մաս­նա­կից իր պարտքն  է հա­մա­րում հստակ դիր­քո­րո­շում ու­ նե­նալ այս հար­ցի շուրջ: Հիմ­ն ա­կան ճամ­բար­նե­րի մա­սին խոս­վել  է բազ­ միցս. մի խրա­ մա­ տում «ոչ մի թիզ», մյու­սում՝ զի­ջում­ն ե­րի կոչ: Ան­տես­ վում է կող­մե­րի՝ խնդրի լուծ­ման ալ­ գո­րիթմ­ն ե­րը ներ­կա­յաց­նե­լու, դրանք հիմ­ն ա­վո­րե­լու մե­թո­դա­բա­նու­թյու­նը, ին­չը նույն­քան կարևոր է, որ­քան ալ­ գո­րիթմ­ն ե­րի բո­վան­դա­կու­թյու­նը: Օբ­յեկ­տիվ ի­րա­կա­նու­թյու­նը ճա­ նա­չե­լու միակ արդ­յու­նա­վետ ու­ղին

գի­տա­կան հե­տա­զո­տու­թյունն  է: Հա­ մե­նայն­դեպս, այդ­պես  է ե­ղել առ այ­ սօր, այդ­պես պետք է լի­ներ նաև Ար­ ցախ­յան հա­կա­մար­տու­թյան լուծ­ման բա­նաձևեր սահ­մա­նե­լիս: Ցա­վոք, սա ըն­դա­մե ­նը ցան­կու­թյուն  է: Ի­րա­կա­ նում մո­դել­նե­րի զտումն ըն­թա­նում  է տրա­մագ­ծո­րեն այլ սկզբունք­նե­րով. եր­բեմն ան­կեղծ, բայց զգաց­մուն­քա­ յին, ա­ռա­վել հա­ճախ՝ շա­հախն­դիր ու պո­պու­լիս­տա­կան: Ան­ շուշտ, չկա ա­ վե­ լի հեշտ բան, քան «ոչ մի թիզ հող» գո­չե­լը կամ էլ զի­ջում­ն ե­րի հոր­դոր­ներ հնչեց­նե­ լը: Դ­րա հա­մար ըն­դա­մե ­նը անհ­րա­ ժեշտ է բո­ ցա­ շունչ տո­ ղեր գրել և դ­րանք պատ­շաճ մա­տու­ցել հան­րու­ թյա­ նը: Սա­ կայն այդ տո­ ղերն այդ­ պես էլ չեն պա­տաս­խա­նում մի շարք կարևոր հար­ցե­րի: Մաս­նա­վո­րա­պես, ես չեմ հան­դի­ պել «ոչ մի թիզ» տե­ սու­ թյա­ նը հա­ րող մի տե­սա­կե­տի, որ գի­տա­կա­նո­ րեն կվեր­լու­ծեր (կամ էլ հղում կա­ներ նման աշ­խա­տու­թյան), թե ինչ­քա­նո՞վ են բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րում ներգ­րավ­ ված գեր­տե­րու­թյուն­նե­րը պատ­րաստ հան­ դուր­ ժել մեր կող­ մի նման կոշտ մո­տե­ցու­մը, ինչ­պի­սի՞ն կա­րող  է լի­նել նրանց ար­ձա­գան­քը «ոչ մի թիզ»-ին ու վե­րաբ­նա­կեց­մա­նը, ու­ժա­յին ի՞նչ լծակ­ներ կա­րող են կի­րառ­վել Հա­ յաս­տա­նի և Ար­ցա­խի նկատ­մամբ՝ ի պա­տիժ «ա­պա­կա­ռու­ցո­ղա­կա­նու­ թյան», և ի՞նչ կա­ րող ենք մենք հա­ կադ­րել դրանց: Վեր­ջին հաշ­վով, չէ՞ որ հող չզի­ջելն ինք­նան­պա­տակ չէ.

ան­զի­ջում կեց­ված­քը չպետք  է դառ­ նա կոր­ծան­ման սկիզ­բը: Մ­յուս կող­մից՝ չկա ա­ռա­վել փոք­ րո­գի քայլ, քան զի­ջել տա­րածք­ներ, ո­րոնց հա­մար կյան­քով վճա­րել են մեր հա­զա­րա­վոր հայ­րե­նա­կից­նե­ րը, տա­րածք­ներ, ո­րոնք երկ­րի անվ­ տան­գու­թյան ե­րաշ­խիքն են: Ն­ման զո­հո­ղու­թյու­նը կա­րե­լի  է բա­ցատ­ րել միայն այ­լընտ­րան­քի բա­ցա­կա­ յու­թյամբ և ա­վե­լի մեծ չա­րի­քից խու­ սա­փե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյամբ: Իսկ ա­նել դա հնա­րա­վոր  է միայն ար­դեն նշված գոր­ծոն­նե­րի և ի­րո­ղու­թյուն­ նե­րի հե­տա­զոտ­մամբ: Ցա­վոք, «զի­ ջո­ղա­կան­նե­րի» ճամ­բա­րում նույն­ պես այս մո­տե­ցու­մը բա­ցա­կա­յում  է, ընդ ո­րում՝ իս­պառ: Ա­հա սա  է պատ­կե­րը, որ բնու­թագ­ րում  է առ­կա բա­նա­վեճն ըստ  էու­ թյան. տիե­զե­րա­կան մասշ­տա­ բի խոր­հուրդ­ներ՝ տիե­զե­րա­կան վա­կուու­մում: Ա­սում են՝ պատ­մու­թյու­նը կրկնվում  է: 20-րդ դա­ րի սկզ­ բին հայ ի­րա­կա­նու­թյա­նը նույն­պես բնո­ րոշ  էին բո­ցա­շունչ ճա­ռե­րը, ո­գեշն­ չող նպա­տակ­նե­րը և ռազ­մա­հայ­րե­ նա­սի­րա­կան կար­գա­խոս­նե­րը և, ինչ­ պես ա­սում  է Հայկ Խա­նում­յա­նը, նի­ հի­լիս­տա­կան հո­սանք­նե­րը (տե՛ս «Օ­րա­կարգ», թիվ 11, «Գ­նա­ցե՛ք Քար­ վա­ճառ, կհաս­կա­նաք՝ ինչ եմ ա­սում» սյու­նա­կը): Թե ինչ ե­ղավ արդ­յուն­ քում, գի­տենք բո­լորս: Պատ­մու­թյու­նը կրկնվում  է, բայց հու­սամ՝ այս ան­գամ մա­սամբ…  n

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ. |

Օրակարգ | 3

Եր­գա­հան Վա­հան Արծ­րու­նին վեր­ջերս «Ինչ­պես լիկ­վի­դաց­ նել սե­փա­կան մշա­կույ­թը կամ քսան խոր­հուրդ Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հին» հրա­պա­րա­կած հոդ­վա­ծում (http://www.ejournal. am/news/culture/2011-08-16/207/) Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հին խոր­ հուրդ  է տա­ լիս «փա­ կել հան­ րա­յին գրա­դա­րան­նե­րը, գրա­ խա­նութ­նե­րը, նվա­զեց­նել տպա­ րան­նե­րի քա­նա­կը» և այլն ու վեր­ջում հա­վե­լում. «Ե­թե որևէ մաս­նա­գի­տա­կան կամ գործ­ նա­կան խորհր­դի կա­րիք ու­նե­ նաք սե­փա­կան մշա­կույ­թը լիկ­ վի­դաց­նե­լու հար­ցում, կա­րող եք դի­մել ձեր հարևան պե­տու­թյան ե­րեք նա­խա­գահ­նե­րից ցան­կա­ ցած մե­կին»: -­Պա­րոն Արծ­րու­նի, հե­տա­ քի­քիր  է, ին­չո՞ւ ո­րո­շե­ցիք նման խոր­հուրդ­նե­րով դի­ մել Ա­լիևին։ -Ա­լիևը դրա հետ ընդ­հան­րա­ պես կապ չու­ նի։ Սա­ տի­ րիկ կամ գրո­տես­կա­յին ժան­րի մա­սին նույ­նիսկ մա­կե­րե­սա­յին պատ­կե­ րա­ցում ու­նե­ցող մար­դը շատ լավ կկռա­հի, որ ի­րա­կա­նում քսան կե­տով նկա­րագր­ված  էին մեր մշա­կույ­թի անկ­ման պատ­ճառ­նե­ րը: Պար­ զա­ պես քա­ նի որ նման ի­րա­վի­ճակ կա­րե­լի  է ցան­կա­նալ միայն թշնա­մուն, ես դի­մե­ցի կող­ քի հան­րա­պե­տու­թյան նա­խա­գա­ հին, որ­պես­զի ցան­կու­թյան դեպ­ քում կի­րա­ռե­լի դարձ­նի ամ­բողջ մե­թո­դա­բա­նու­թյու­նը՝ սե­փա­կան մշա­կույ­թը լիկ­վի­դաց­նե­լու: -­Մեր մշա­կույթն իս­կա­ պե՞ս այդ­պի­սի ող­բեր­գա­ կան վի­ճա­կում  է, ինչ­պես Դուք եք նկա­րագ­րել Ձեր հոդ­վա­ծում։ -Ե­թե Դուք կա­րո­ղա­նաք քսան կե­տից գո­նե մե­կը հեր­քել, ես Ձեզ հետ կհա­մա­ձայ­նեմ։ -­Վեր­ջերս ես նա­յե­ցի Ռու­ բեն Հախ­վերդ­յա­նի ե­լույ­ թը ե­թե­րում: Նա ևս խո­ սում  էր մշա­կու­թա­յին ող­ բեր­գու­թյան մա­սին և ա­սում. «Ե­թե մենք պարտ­ վենք մշա­կու­թա­յին պա­տե­ րազ­մում, ա­պա կպարտ­ վենք ի­րա­կան պա­տե­րազ­ մում»։ Հա­մա­կար­ծի՞ք եք այդ տե­սա­կե­տին։ -­Գի­տեք, քա­նի որ մշա­կու­թա­ յին դաշտն այլևս գաղտ­ նիք­ ներ չի պա­րու­նա­կում, ա­վե­լի շուտ՝ այն ա­ղե­տա­լի վի­ճա­կը, ո­րում այն գտնվում  է, յու­րա­քանչ­յուր ոք այդ դաշ­ տի հետ ա­ ռա­ ջին իսկ հպու­մից կա­րող է գալ նման եզ­րա­կա­ցու­թյուն­նե­րի։ -Իսկ ինչ­պի­սի՞ն է մեր մշա­ կու­թա­յին դաշ­տը։ - Տվ­յա՞լ պա­հին։

«

-Ա­յո։ -Այն այն­պի­սին  է, ինչ­պի­սին որ կա։ Դուք ե­թե փոր­ձեք հի­մա հաս­ կա­նալ, թե ինչ  է տե­ղի ու­նե­նում քա­ղա­քում, հա­մեր­գա­յին դահ­ լիճ­նե­րում, ա­պա դրա մա­սին ին­ ֆոր­մա­ցիա չեք կա­րող ստա­նալ, ո­րով­հետև նույ­նիսկ տեղ, որ­տեղ կա­րող  էր գո­վազդ­վել հա­մեր­գը կամ ներ­կա­յաց­վել պաս­տա­ռով, գո­յու­թյուն չու­նի քա­ղա­քում։ Ե­թե մենք փոր­ ձենք միա­ սին շրջել քա­ղա­քով և հաս­կա­նալ, թե ի­րա­ պես մշա­կու­թա­յին կյան­քի զար­ կե­րա­կը բա­բա­խո՞ւմ  է, ա­պա դա տե­ ղի չի ու­ նե­ նում տվյալ պա­ հին։ Հու­ սով եմ, որ ա­ պա­ գա­ յում ինչ-որ բան կփոխ­վի, ո­րով­ հետև ե­թե այս ի­րա­վի­ճա­կը մի փոքր  էլ եր­կա­րի, կբե­րի լիա­կա­ տար դա­տար­կու­թյան։ Դուք շատ լավ գի­տեք՝ հսկա­յա­կան թվով ար­վես­տա­գետ­ներ լքում են եր­ կի­րը, ո­րով­հետև հա­մոզ­վում են, որ ի­ րենց տե­ ղը չէ այս­ տեղ։ Սա տրա­մա­բան­ված ելք  է։ Մի մասն  էլ սկսում  է հար­բե­ցո­ղու­ թյամբ զբաղ­վել և չանդ­րա­դառ­ նալ, ըստ  էու­թյան, ար­վես­տին: Իսկ եր­րորդ՝ շատ սա­կա­վա­թիվ մասն ամ­փո­փում է ինքն ի­րեն իր փոքր աշ­խար­հի մեջ և շա­րու­նա­ կում է իր նվի­րա­կան գոր­ծը։ -Այդ դեպ­քում որ­տե­ղի՞ց  է գա­լիս հույ­սը, որ ի­րա­վի­ ճա­կը եր­կար նման կերպ չի կա­րող շա­րու­նակ­վել։ -Ոչ մի տե­ղից չի գա­լիս։ -­Բայց ա­սա­ցիք, որ հույս ու­նեք… -Անձ­նա­պես ես հույս ու­նեմ, լա­վա­տես եմ, բայց ի­րա­կա­նում մթնո­լոր­տը չի ներշն­չում հույս։ -­Պա­րոն Արծ­րու­նի, Դուք նշե­ցիք, որ այն, ինչ Դուք և Ձեր ըն­կեր­ներն եք ա­նում, դուրս  է չա­կեր­տա­ վոր մշա­կու­թա­յին դաշ­տից: Այդ դեպ­քում ո՞ր դաշ­տում եք Դուք։ -­Տի­տուլ­յար մշա­կու­թա­յին դաշ­ տից, չա­կեր­տա­վոր, ո­րով­հետև այն, ինչ այ­սօր ներ­կա­յաց­վում  է որ­պես մշա­կու­թա­յին դաշտ, ան­ վա­նել այն մշա­կու­թա­յին կամ թե­կուզ ո­րա­կել որ­պես մշա­ կու­թա­յին, սա դու պի­տի ու­նե­ նաս ո­րո­շա­կի աբստ­րակտ, խե­ ղա­թյուր­ված պատ­կե­րա­ցում­ն եր կա­տե­գո­րիա­նե­րի մա­սին, որ­ պես­զի փոր­ձես այն խայ­տա­ռա­ կու­թյու­նը, ո­րի մեջ որ մենք ենք, բնու­թագ­րել որ­պես մշա­կու­թա­ յին պրո­ցես։ -Ե՞րբ սկսվեց մշա­կու­թա­յին դեգ­րա­դա­ցիան։ -Ք­սան տա­րի ա­ռաջ։ -Ին­չո՞ւ։ Ք­սան տա­րի ա­ռաջ մեր ան­կա­խու­թյունն  էր…

Անձնապես ես հույս ունեմ, լավատես եմ, բայց իրականում մթնոլորտը չի ներշնչում հույս

»

PanARMENIAN

Դուք դա­տա­պարտ­ված եք ար­մեն­չիկ­նե­րին

-Իմ խո­րին հա­մոզ­մամբ՝ սա ծրագ­րա­վոր­ված աշ­խա­տանք  է, ո­րով­հետև ե­րեք նա­խա­գահ­նե­րի կա­ռա­վա­րե­լու ըն­թաց­քում  էլ սա միակ ուղ­ղու­թյունն  էր, ո­րը պաշտ­ պան­վեց և բե­րեց իր արդ­յունք­նե­րը։ -Ին­չո՞ւ։ -Չ­գի­տեմ։ -­Նա­խա­գահ­նե­րին ին­չո՞ւ  էր ձեռն­տու ու­նե­նալ դա­ տարկ­ված մշա­կու­թա­յին դաշտ։ -Չ­գի­տեմ։ Սա նոր­մալ բա­նա­ կու­թյուն ու­նե­ցող մար­դը չի կա­ րող հաս­կա­նալ։ Սա կա­րող  է հաս­ կա­ նալ միայն մե­ կը, որ ու­ նի նույն խե­ղա­թյուր­ված աբստ­ րակտ պատ­կե­րա­ցում­ն ե­րը մշա­ կույ­թի և այս ազ­գի ա­պա­գա­յի մա­սին։ -Իսկ ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­ կից ելք կա՞։ -Ո՛չ, չկա։ Ա­ վե­ լի շուտ՝ ար­ վես­տա­գե­տը կա­րող  է գտնել ելք, ար­վես­տա­գե­տը միշտ  էլ գտնում է ելք, իսկ դուք՝ հան­դի­ սա­տես­ներդ, շանս չու­նեք։ Դուք դա­տա­պարտ­ված եք ար­մե ն­ չիկ­նե­րին, դա­տա­պարտ­ված եք սերժ­թանգ­յան­նե­րին և մ­ն ա­ցած բո­լոր երևույթ­նե­րին։ Վեր­ջերս ին­տեր­նե­տում պե­ղե­ցի Վե­նե­րա Գաս­պար­յա­նին. նաև նրան եք դա­տա­պարտ­ված։ Նա Մոլ­դո­վա­ յի հայ հա­մայն­քի ղե­կա­վարն  է՝ պաշ­տո­նա­կան անձ և չա­կեր­տա­ վոր հրա­շա­լի երգ­չու­հի: -Այս ի­րա­վի­ճա­կում ինչ­պի­ սի՞ն  է Մ­շա­կույ­թի նա­խա­ րա­րու­թյան դե­րը։ -Մ­շա­կույ­թի նա­խա­րա­րու­թյունն այն լծակն ու այն օ­ ղակն է, որն ուղ­ղոր­դել  է մշա­կու­թա­յին դաշ­ տում գոր­ծող լուրջ ար­վես­տա­ գետ­նե­րին Հա­յաս­տա­նից դուրս, նա լիա­կա­տար կեր­պով դա­ տար­կել, ա­մա­յաց­րել  է ընդ­հա­ նուր դաշ­տը, ո­րի հետևան­քով մենք ներ­կա­յում ու­նենք ար­վես­ տի ո­լոր­տում չկողմ­ն ո­րոշ­ված բնակ­չու­թյուն, ո­րով­հետև երբ

կա­տե­գո­րիա­նե­րը բա­ցա­կա­յում են, և մար­դը չգի­տի՝ որն է լա­վը, ո­րը՝ վա­տը, չի կա­րող իր ներ­սից հո­րի­նել այդ լավն ու վա­տը։ Ին­ քը սկսում  է ցած­րար­ժե­քն ըն­կա­ լել որ­պես, են­թադ­րենք, ազ­գա­ յին, բո­վան­դա­կա­յին։ Ս­րա պատ­ ճա­ ռով էլ մենք ու­ նենք այն, ինչ ու­նենք։ -Իսկ ին­չո՞ւ ար­վես­տա­ գետ­նե­րը չմնա­ցին և չ­պայ­քա­րե­ցին: -Ախր ար­վես­տա­գե­տը հե­ղա­ փո­խա­կան չէ։ Ար­վես­տա­գե­տը չի պայ­քա­րում, նա ար­վեստ  է ստեղ­ծում։ Ընդ­հան­րա­պես ար­ վեստ ա­րա­րող­նե­րը «պայ­քար», «հե­ղա­փո­խու­թյուն» և ն­ման բա­նե­րից դուրս են։ Յու­րա­ քանչ­յուր ար­վես­տա­գետ՝ գրող լի­ նի, թե ե­ րա­ ժիշտ, այդ հնա­ րա­վո­րու­թյունն ու­նի՝ դու­ռը փա­ կել և իր գոր­ ծով զբաղ­ վել իր չորս պա­տի մեջ։ Խն­դի­րը ոչ թե ար­վես­տա­գե­տի խնդիրն  է, այլ հան­րու­թյան խնդիրն է ար­ դեն։ Բա­ ցի դրա­ նից՝ ես ա­ վե­ լի կըն­դար­ձակ­վեի՝ ոչ թե հան­ րու­ թյան, այլ ազ­ գի խնդիրն է, ո­րով­հետև երբ ազ­գը ո­րա­կը, ար­ժե­քը,  էու­թյու­նը ճա­նա­չե­ լու ու­նա­կու­թյու­նը կորց­նում  է, նա կորց­նում  է իր սահ­ման­նե­րի գի­տակ­ցու­թյու­նը։ Ս­րա պատ­ ճա­ռով  էլ շատ հեշտ հա­յե­րն այս­տե­ղից մեկ­նում են և միան­ գա­մից մեր­վում են այլ մշա­կու­ թա­յին դաշ­տե­րի մեջ։ -Իսկ Դուք ին­չո՞ւ չեք հե­ռա­ նում երկ­րից։ -Ո­ րով­ հետև ես զգում եմ այդ սահ­ման­նե­րը։ -Եվ կա՞ն մար­դիկ, ո­րոնք Ձեզ նման զգում են այդ սահ­ման­նե­րը։ -­Փառք, այս­տեղ կան։ -Այդ դեպ­քում մենք ու­նե՞նք ելք։ Ի՞նչ պետք է ա­նեն այդ մար­դիկ, որ­պես­զի փոխ­վի ի­րա­վի­ճա­կը։ -Կրկ­նում եմ՝ դուք ելք չու­նեք։

-­Լավ, Դուք ու­նե՞ք ելք։ -­Մենք ել­քը գտնում ենք։ Գ­րե­ թե այդ­ պի­ սի ա­ միս չկա, որ ես հա­ մերգ չտամ լեփ-լե­ ցուն դահ­ լի­ճում, գրե­թե այդ­պի­սի տա­րի չկա, որ ես չհրա­ տա­ րա­ կեմ նոր ձայ­նաս­կա­վա­ռակ, և վեր­ջերս  էլ սկսել եմ նույ­նիսկ, ինչ­պես նշե­ ցիք, հոդ­ված­ներ գրել։ Այն­պես որ, ես իմ անձ­նա­կան ել­քը, ինչ­ պես նաև յու­րա­քանչ­յուր ար­վես­ տա­գետ, գտնում եմ։ Խն­դի­րը, կրկնում եմ, մեր մեջ չէ, խնդի­ րը հան­րու­թյան մեջ է, ո­րը կորց­ րել  է ար­վես­տին հա­ղոր­դա­կից դառ­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ -­Պա­րոն Արծ­րու­նի, հան­ րու­թյու­նը կազմ­ված  է ա­ռան­ձին-ա­ռան­ձին «մենք»-ե­րից։ Մենք ի՞նչ պետք է ա­նենք, որ փոխ­վի հան­րու­թյու­նը։ -Ինչ ու­զում եք, ա­րեք։ -Կս­տա­նանք այն, ինչ ու­նե՞նք… -Դ­րա­նով  էլ կբա­վա­րար­վեք։ Ես ար­դեն հոգ­նել եմ հան­րու­թյա­նը խրատ­ներ տա­լուց։ Ե­թե զգա­ցել եք այդ հոդ­վա­ծի ընդ­հա­նուր ին­տո­նա­ ցիա­յից, ես ինքս ինձ հա­մար ընտ­ րել եմ ծաղ­ րե­ լու և հեգ­ նե­ լու վե­ րա­բեր­մուն­քի տե­սա­կը։ Ո­րով­հետև այլևս լուրջ վե­րա­բեր­վել այս ա­մե­ նին, հա­մե­նայն դեպս ես, ինձ թույլ չեմ կա­ րող տալ, ո­ րով­ հետև սա ան­լուրջ է։ Սա չի կա­րող որևէ մե­ կին պար­տադ­րել այլ տե­սանկ­յ ուն ու­նե­նալ։ Հա­մե­նայն դեպս ես այդ տե­սանկ­յու­նից եմ նա­յում, ինձ հա­ մար ընդ­հա­նուր պատ­կե­րը հա­մա­ կարգ­ված է։ Ես շատ լավ գի­տակ­ ցում եմ՝ երբ է դա սկսվել, ին­ չի է դա բե­ րել և ինչ ա­ պա­ գա պետք է ու­նե­նա։ Դուք՝ որ­պես հան­րու­թյուն, որ­պես հան­րա­յին զանգ­ված, ո­րը որ աշ­խա­տում  է հան­րու­թյան հետ, պետք է գտնեք ձեր մեջ այդ ուժն ու հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը, որ­պես­ զի վեր­հաս­տա­տեք ձեր կա­պը ար­ վես­ տի հետ, ձեր կա­ պը հայ ար­ վես­տա­գե­տի հետ, ձեր կա­պը բո­ վան­դա­կա­յի­նի հետ։  n Ար­փի Մախ­սուդ­յան


| № 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ.

4 | Փողեր

Պ­ղին­ձը չի կողմ ­ն ո­րոշ­վում` իջ­նել, թե բարձ­րա­նալ Մե­տաղ­նե­րի գնե­րի տա­տա­նում ­ն ե­րը Հա­յաս­տա­նին նոր գլխա­ցա­վեր կա­րող են պատ­ճա­ռել

Սա­կայն նույ­նիսկ կար­ճա­ժամ­ կետ հատ­ վա­ ծում պղնձի, մո­ լիբ­դե­նի գնե­րի ան­կու­մը բա­ցա­ սա­կան ազ­դե­ցու­թյուն կու­նե­ նա Հա­յաս­տա­նի ար­տա­հան­ման, հետևա­պես՝ բյու­ջեի ե­կա­մուտ­ նե­րի վրա՝ այս տար­վա չոր­րորդ ե­ռամս­յա­կում և 2012թ. սկզբին։ Ա­ռա­ջին կի­սամ­յա­կի ցու­ցա­նիշ­ նե­րից երևում է, որ երբ պղնձի 1 տոն­նա­յի գի­նը տա­տան­վում  էր $8,8-10 հազ-ի սահ­ման­նե­րում (նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­ նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ՝ ա­ճը 30%), Հա­յաս­տա­նում կոն­վեր­տո­ րա­յին պղնձի ար­տադ­րու­թյու­նը նա­խորդ տար­վա վեց ա­միս­նե­ րի հա­մե­մատ ա­ճել  էր 23,5%-ով։ Նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում մո­լիբ­դե­նի գնե­րի ա­ճը նպաս­ տել  է մո­լիբ­դե­նի խտան­յու­թի ար­տադ­րու­թյան 9% ա­ճին, ֆե­ռո­ մո­լիբ­դե­նի 7,9% ա­ճին։ Հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­յում մե­տաղ­նե­րի բարձր գնե­րի, ինչ­ պես նաև ար­տադ­րու­թյան ծա­ վալ­նե­րի ա­ճի արդ­յուն­քում այս

տար­վա ա­ռա­ջին կի­սամ­յա­ կում հան­քարդ­յու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տի ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը եր­ կու ան­գամ ա­վե­լի շատ հար­կեր են վճա­ րել, քան ան­ ցած տար­ վա վեց ա­միս­նե­րին։ Ո­լոր­տի ըն­ կե­րու­թյուն­ներն այս տար­վա ա­ռա­ջին կի­սամ­յա­կում ա­պա­ հո­վել են հար­կա­յին ե­կա­մուտ­ նե­րի մոտ 10%-ը, այն դեպ­քում, երբ 2010թ. այդ ցու­ցա­նի­շը կազ­ մում էր մոտ 5%։ Հիմք ըն­դու­նե­լով այս դի­նա­ մի­կան՝ կա­րող ենք են­թադ­րել, որ օ­գոս­տո­սից հա­մաշ­խար­հա­ յին շու­կա­յում մե­տաղ­նե­րի գնե­ րի նվա­զումը կար­տա­ցոլ­վի այս տար­վա եր­րորդ ե­ռամս­յա­կում ո­լոր­տի կող­մից վճար­ված հար­ կե­րի ցու­ցա­նի­շի վրա։ Թեև մե­ տաղ­նե­րի գնե­րը դեռ ա­պա­հո­ վում են ո­լոր­տի շա­հու­թա­բե­ րու­թյու­նը, օ­գոս­տո­սից տե­ղի ու­նե­ցող զար­գա­ցում­ն ե­րի շա­ րու­նա­կա­կա­նու­թյան դեպ­քում ո­լոր­տը կա­րող  է բախ­վել նույն խնդիր­նե­րին, ինչ 2008թ. վեր­ջին և 2009թ. սկզբին, երբ, օ­ րի­ նակ, 1 տոն­ նա պղնձի գի­ նը նվա­ զեց մինչև $3 հազ.։ Մո­տա­վոր հաշ­վարկ­նե­րով՝ Հա­յաս­տա­նի հան­քարդ­յու­նա­բե­ րու­թյան ո­լոր­տը ե­կամ­տա­բեր  է, երբ հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­ յում պղնձի գի­ նը $4,5 հազ-ից բարձր  է։ Եվ­րո­գո­տում տնտե­ սա­կան ա­ճի դան­դաղ­ման, գնե­րի անկ­ման նման տեմ­պե­րի պահ­ պան­ման դեպ­քում չի բա­ցառ­ վում, որ այդ ե­կամ­տա­բե­րու­թյան նվա­զա­գույն շե­մի ն գնե­րը հաս­ նեն ար­դեն այս տար­վա վեր­ջին։ Ն­ման հո­ռե­տե­սա­կան սցե­նա­րի

Սև պղինձը՝ արտահանման կարևոր ապրանք

acp.am

Մի­ջազ­գա­յին շու­կա­յում օ­գոս­ տո­սից սկսվել  է մե­տաղ­նե­րի գնե­ րի ան­ կում: Ե­ թե այս մի­ տու­մը պահ­պան­վի, այն բա­ ցա­սա­կան հետևանք­ներ կու­ նե­նա Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­ թյան վրա, ո­րի ար­տա­հան­ման մոտ 50%-ը բա­ ժին է ընկ­ նում մե­տաղ­նե­րին: Օ­գոս­տո­սից մինչև այժմ պղնձի գներն ի­ջել են մոտ 20%-ով։ Մ­ յուս կող­ մից՝ մաս­նա­գետ­նե­րը կան­խա­ տե­սում են, որ գնե­րի ան­կու­մը կար­ճա­ժամ ­կ ետ բնույթ ու­նի, և գ­նե­րը կրկին ա­ճե­լու են։

դեպ­քում Հա­յաս­տա­նի տնտե­ սու­թյու­նը կբախ­վի լուրջ խնդիր­ նե­րի, քա­նի որ ներ­կա­յում հան­ քարդ­յու­նա­բե­րու­թյան մաս­նա­ բա­ժի­նը ՀՆԱ-ում կազ­մում  է 3%, իսկ ո­լոր­տի ար­տադ­րան­քն ար­ տա­հան­ման կա­ռուց­ված­քում՝ մոտ 50%։ Ն­ շենք, որ պղնձի գնե­ րը ներ­ կա­յում ցու­ցա­բե­րում են այն նույն

վար­քա­գի­ծը, ինչ 2008թ. երկ­րորդ կի­սամ­յա­կում, բայց դժվար  է վստահ ա­սել, որ հա­մաշ­խար­ հա­յին շու­կա­յում ա­մե ն ինչ կլի­նի նույն սցե­նա­րով, ինչ ե­րեք տա­րի ա­ռաջ, երբ ըն­դա­մե ­նը վեց ամ­ սում պղնձի գնե­րն ի­ջան մոտ 2,5 ան­գամ՝ հաս­նե­լով $2,88 հազ-ի։ Ի տար­բե­րու­թյուն 2008թ. երկ­ րորդ կե­սի, երբ գնե­րի ան­կու­մը

հիմ­ն ա­կա­նում պայ­մա­նա­վոր­ ված  էր զար­գա­ցած տնտե­սու­ թյուն­նե­րի ռե­ցե­սիա­յով, ներ­կա­ յում զար­գացող տնտե­սու­թյուն­ նե­րը ո­րո­շա­կի աճ են ար­ձա­ նագ­րում։ Սա­կայն եվ­րո­գո­տում պարտ­քա­յին խնդիր­նե­րի խո­ րաց­ման դեպ­քում պատ­կե­րը կա­ րող է կտրուկ փոխ­վել։  n Մա­րի Ե­րեմ­յան

ՏՏ-ն կրթ­վել է ու­զում Երևա­նում մեկ­նար­կեց «Դի­ջի­թեք-2011»-ը ‹‹‹ էջ 1 Հա­յաս­տա­նի Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նը, ո­ րը 2005թ. ՏՏ ո­ լոր­ տը հայ­ տա­րա­րել  է գե­րա­կա ճյուղ, այս տար­վա «Դի­ջի­թեք»-ի հա­մար հատ­կաց­րել  է ֌10  մլն: Ցու­ցա­ հան­դե­սի բաց­մա­նը վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նը հայ­տա­րա­ րեց, որ տա­րեց­տա­րի այս ցու­ցա­ հան­դե­սի նկատ­մամբ հե­տաքրք­ րու­թյու­նը մե­ծա­նում  է, և ան­

«

շուրջ 300 ըն­կե­րու­թյուն, ո­րոնք տա­րե­կան ա­պա­հո­վում են $200  մլն ե­կա­մուտ։ Վար­չա­պե­տի բնո­րոշ­մամբ՝ ՏՏ հա­մաշ­խար­հա­ յին քար­տե­զի վրա Հա­յաս­տա­նը դառ­նում  է տե­սա­նե­լի։ Նա հա­ մոզ­ ված է, որ ՏՏ ո­ լոր­ տում աճն ա­վե­լի մեծ  է լի­նե­լու, քան երկ­րի մի­ջի­նը: Ցու­ցա­հան­դե­սին այս տա­ րի մաս­նակ­ցում  է 115 ըն­կե­րու­ թյուն՝ ան­ցած տար­վա 68-ի փո­

Ցու­ցա­հան­դե­սին այս տա­րի մաս­նակ­ ցում  է 115 ըն­կե­րու­թյուն՝ ան­ցած տար­վա 68-ի փո­խա­րեն

ցած տար­վա ցու­ցա­հան­դե­սի հա­ մե­մատ՝ մաս­նա­կից­նե­րի թի­վն ա­վե­լա­ցել է 70%-ով։ Նա նշեց, որ Կա­ռա­վա­րու­թյան և ՏՏ ո­լոր­տի հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան շնոր­հիվ ստեղծ­վել են լուրջ նա­խադր­յալ­ ներ, որ­պես­զի ՏՏ ո­լոր­տը տնտե­ սու­թյան զար­գաց­ման կարևո­ րա­գույն շար­ժիչ­նե­րից մե­կը լի­ նի։ Ըստ վար­չա­պե­տի՝ Հա­յաս­ տա­նում այս ո­լոր­տում գոր­ծում  է

»

խա­րեն: Նոր ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րի թվում  է, օ­րի­նակ, լե­հա­կան PWPW-ն (Polish Security Printing Works), ո­րը մշա­կում  է Հա­յաս­ տա­նի կեն­սա­չա­փա­կան անձ­ նագ­րե­րը: Իր տա­ղա­վա­րով ներ­ կա­յա­ցել  էր նաև հայ-հնդկա­կան ու­սում­ն ա­կան կենտ­րո­նը։ Կա­յին նաև տա­ղա­վար­ներ, ո­րոնց դժվար  է կո­չել ՏՏ ըն­կե­րու­ թյուն­ներ, օ­րի­նակ՝ լրատ­վա­կան

գոր­ծա­կա­լու­թյուն­ներ կամ տե­ղե­ կա­տու ըն­կե­րու­թյուն:

Ո­լոր­տի խնդի­րը կրթու­թյունն  է ԻՏՁՄ նա­խա­գահ, «Սոր­սիո» ըն­ կե­րու­թյան հիմ­ն ա­դիր Հով­հան­ նես Ա­վո­յա­նը ՏՏ ո­լոր­տի հիմ­ն ա­ կան խնդի­րը հա­մա­րում  է կրթու­ թյու­նը: Ն­րա խոս­քով՝ անց­յալ տար­վա հա­մե­մատ բե­կում­ն ա­ յին փո­փո­խու­թյուն­ներ չեն ե­ղել: «Հու­ սով եմ՝ այս տա­ րի կու­ նե­ նանք այդ բե­կու­մը։ Այս տա­րի Պո­ լի­տեխ­նի­կում ու­նենք նոր ռեկ­տոր (նկա­տի ու­նի կրթու­թյան նախ­կին փոխ­նա­խա­րար Ա­րա Ա­վե­տիս­յա­ նին, ո­րը դար­ձել  է Ճար­տա­րա­գի­ տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի ռեկ­տոր – խմբ.), ում հետ մեծ հույ­սեր ենք կա­պում»,– ա­սաց Ա­վո­յա­նը՝ հա­ վե­լե­լով, որ այ­սօր բու­հա­կան հա­ մա­կար­գից բա­վա­կան քիչ մարդ  է մտնում ՏՏ ո­ լորտ, իսկ ո­ լորտ մուտք գոր­ծող­նե­րի և ո­լոր­տից հե­ռա­ցող­նե­րի սալ­դոն բա­ցա­սա­ կան  է։ «Ե­թե չու­նե­նանք ո­րակ­ յալ կրթու­ թյուն և նոր մաս­ նա­ գետ­ներ չպատ­րաս­տենք, ո­լոր­տի կադ­րե­րը գնա­լով կպա­կա­սեն»,– խոստովանեց Ա­վո­յա­նը: «Սոր­սիո»-ի հիմ­ն ա­դի­րը այդքան էլ մտա­ հոգ չէ, որ ՏՏ

ո­լոր­տի կադ­րե­րն աշ­խա­տան­ քի են մեկ­նում ար­տեր­կիր: Ըստ նրա՝ հե­տա­գա­յում այդ մաս­նա­ գետ­ ներն ինչ-որ չա­ փով կապ­ վում են Հա­ յաս­ տա­ նի հետ և դառ­նում «հայ­կա­կան ՏՏ ո­լոր­ տի դես­պան­նե­րը»։ «Վատն այն  է, որ ե­ թե հա­ նենք խո­ տա­նը, ա­պա բու­հե­րից ո­լորտ մուտք է գոր­ծում շուրջ 100 աշ­ խա­տա­կից, այ­նինչ տա­րե­կան 2 հազ. մարդ կա­ րող է ո­ լոր­ տում աշ­խա­տանք գտնել, ե­թե, ի­հար­կե, բու­հա­կան հա­մա­կար­ գը ո­րակ­յ ալ կադ­րեր պատ­րաս­ տի»,– ա­սաց Ա­վո­յա­նը։ Ն­րա խոս­քով՝ ո­լոր­տում թռիչ­ քա­յին աճ ա­պա­հո­վե­լու հա­մար Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը պետք  է ար­ տո­նու­թյուն­ներ տա հատ­կա­պես նո­րաս­տեղծ (start-up) ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րին, ո­րոնք ներդ­րում­ ներ են կա­տա­րում կրթու­թյան ո­լոր­տում։ Ա­վո­յա­նի հա­մոզ­մամբ՝ նույ­նիսկ ե­թե հե­տա­գա­յում այդ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի մա­սը չկա­ րո­ղա­նա վե­րա­դարձ­նել ներդր­ ված գու­մար­նե­րը, միև­նույն  է, ընդ­հա­նուր արդ­յուն­քում պե­տու­ թյու­նը շա­հում  է: «ՏՏ ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը սո­վո­րա­բար ա­վե­լի շուտ են մա­րում պար­տա­վո­րու­ թյուն­նե­րը, քան մյուս ո­լորտ­նե­րի ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը»,– ա­սաց նա։

Ա­վո­յա­նը խնդիր  է հա­մա­րում, որ այ­սօր չկա որևէ մար­մին, ո­րը հա­մա­կար­գի ՏՏ ո­լոր­տը: «Նույ­ նիսկ  էկո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­ րու­թյու­նում չկա ո­լոր­տը հա­մա­ կար­գող փոխ­նա­խա­րար։ Ս­տաց­ վում  է, որ թեև ո­լոր­տը գե­րա­կա  է հայ­տա­րար­ված, Կա­ռա­վա­րու­թյու­ նում ո­լոր­տի հա­մար սրտա­ցավ մարդ չու­նեն»,– ա­սաց Ա­վո­յա­նը: Մ­ յուս խնդի­ րը, ըստ «Սոր­ սիո»-ի հիմ­ն ադ­ րի, այն  է, որ Հա­յաս­տա­նում բիզ­նեսն այն­ քան էլ հակ­ված չէ ՏՏ լու­ծում­ն ե­ րը կի­րա­ռե­լու հար­ցում, ին­չի հա­ մար նաև խթան­ ներ չկան, քա­ նի որ մրցակ­ցու­թյու­նը թույլ  է: «Ե­ թե շու­ կա մուտք գոր­ ծեն ար­ տա­սահ­ման­յան ըն­կե­րու­թյուն­ ներ, հայ­կա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րը ստիպ­ված են լի­նե­լու մրցակ­ ցել դրանց հետ: Դա ան­պայ­ման կբե­րի ՏՏ լու­ծում­ն ե­րի ներդր­մա­ նը՝ ա­վե­լի մրցու­նակ դառ­նա­լու հա­մար»,– ա­սաց նա: Խն­ դիր է նաև այն, որ տնտե­ սու­ թյան մեջ չկան այն լո­ կո­ մո­ տիվ ո­լորտ­նե­րը, ո­րոնք կսկսեն լուրջ օգ­տա­գոր­ծել ՏՏ լու­ծում­ն ե­ րը: Ըստ Ա­վո­յա­նի՝ այդ ո­լորտ­նե­ րը կա­ րող են լի­ նել գյու­ ղատն­ տե­սու­թյունն ու արդ­յու­նա­բե­րու­ թյու­նը:  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան


№ 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ. |

Փողեր | 5

Ի՞նչ է գու­ժում նավ­թը Է­ժա­նա­ցող սև­ ոս­կին նոր սև­ օ­րեր կա­րող  է պարգևել Հա­յաս­տա­նին Հա­յաս­տան մտնող ար­տա­քին դրա­մա­կան փո­խան­ցում­ն երն այս տա­ րի ա­ ճել են, սա­ կայն չի բա­ցառ­վում, որ նավ­թի մի­ջազ­ գա­յին գնե­րի անկ­ման արդ­յուն­ քում ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րին փո­ խան­ցում­ն ե­րի ծա­վա­լը կրճատ­ վի։ Հա­յաս­տա­նի Կենտ­րո­նա­կան բան­կի հրա­պա­րա­կած օ­գոս­տոս ամս­վա տե­ղե­կագ­րի հա­մա­ձայն՝ 2011թ. հուն­վար-օ­գոս­տոս ա­միս­ նե­րին բան­կա­յին հա­մա­կար­գի մի­ջո­ցով Հա­յաս­տան փո­խանց­ ված տրանս­ֆերտ­նե­րի ծա­վա­ լը 2010թ. նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­ վա­ծի հա­մե­մատ ա­ճել  է մոտ 27%-ով: Հա­յաս­տան փո­խանց­ վող մաս­նա­վոր տրանս­ֆերտ­ նե­ րի ա­ ճին նպաս­ տել է այն, որ այս տա­րի ռու­սա­կան Urals նավ­ թա­տե­սա­կի մի­ջին գի­նն ա­ճել  է 43%-ով:

դոլար/դրամ

375.11

0.22 p 0.06%

385 375 365 355 07.04

07.07

եվրո/դրամ

503.61

07.10 2.19 p

0.44%

560 540 520 500 480 07.04

07.07

ռուբլի/դրամ

11.64

07.10 0.07 p

0.61%

13,50 12,80 12,10

Ար­դեն բո­լո­րին հայտ­նի աք­ սիոմ  է, որ նավ­թի մի­ջազ­գա­ յին գնե­րի տա­տա­նում­ն երն ան­ մի­ջա­կան ազ­դե­ցու­թյուն են ու­ նե­նում Հա­յաս­տա­նի վրա, քա­նի որ Հա­յաս­տան ե­կող մաս­նա­ վոր փո­խան­ցում­ն ե­րի 75%-ը բա­ ժին  է ընկ­նում Ռու­սաս­տա­նին, ո­րի տնտե­սու­թյու­նը խիստ կախ­ ված  է նավ­թի ար­տա­հա­նու­մից: Urals նավ­թա­տե­սա­կի մի­ջին գի­նը, ո­րը Ռու­սաս­տա­նի ար­տա­ հան­ման հիմ­ն ա­կան ապ­րանքն  է, ըն­թա­ցիկ տար­վա հուն­վար-օ­գոս­ տոս ա­միս­նե­րին հա­սել  է $109-ի՝ անց­յալ տար­վա նույն ժա­մա­նա­ կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ ա­ճե­լով $33-ով կամ 43%-ով: Ըստ ՀՀ ԿԲ-ի օ­գոս­տոս ամս­վա տե­ղե­կագ­րի՝ 2011թ. հուն­վար-օ­գոս­տոս ա­միս­ նե­րին բան­կա­յին հա­մա­կար­գի մի­ ջո­ցով Հա­յաս­տան փո­խանց­ված տրանս­ֆերտ­նե­րի ծա­վա­լը 2010թ. նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­ մե­մատ ա­ճել է մոտ 27%-ով:

«

11,40 07.04

եվրո/դոլար

1.343

07.10

0.00 p

0.12%

1,51 Սեպ­տեմ­բե­րի սկզբից նավ­թի գի­նը սկսել է նվա­զել, և այս մեկ ամս­վա ըն­թաց­քում ան­կու­մը կազ­մել է մոտ 10%:

ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում զար­ գա­ցել  է հա­մա­մաս­նո­րեն: Այս­ պես՝ 2009թ., 2008թ. հա­ մե­ մատ, Ռու­սաս­տա­նից փո­խան­ցում­ն ե­ րը կրճատ­ վել են 35%-ով, իսկ 2010թ.՝ 2009թ. հա­մե­մատ ա­ճել են 16%-ով: 2011թ. սեպ­տեմ­բե­րին նավ­ թի մի­ջին գի­նը մի­ջազ­գա­յին շու­ կա­յում կազ­մել  է $111,5՝ անց­յալ տար­վա սեպ­տեմ­բե­րի նկատ­ մամբ ա­ ճե­ լով 44%-ով: Հաշ­ վի առ­նե­լով ՀՀ ԿԲ-ի ու­սում­ն ա­ սի­րու­թյուն­նե­րը, որ նավ­թի գնի և Հա­յաս­տան ե­կող մաս­նա­վոր

Ե­թե նավ­թի գնանկ­ման կան­խա­տե­ սում ­ն երն ի­րա­կա­նա­նան, դա իր ազ­դե­ցու­ թյու­նը կու­նե­նա Ռու­սաս­տա­նից Հա­յաս­տան ե­կող տրանս­ֆերտ­նե­րի հոս­քի վրա

Urals նավ­թա­տե­սա­կի մի­ ջին գի­ նը 2009թ. 2008թ. հա­ մե­մատ նվա­զել  էր 35,5%-ով, իսկ 2010թ. 2009թ. հա­ մեմ ­ատ ա­ճել է 28%-ով: Ռու­սաս­տա­ նից Հա­յաս­տան մաս­նա­վոր փո­ խան­ցում­ն ե­րի դի­նա­մի­կան այդ

07.07

»

տրանս­ֆերտ­նե­րի միջև ուղ­ղա­ կի կապ կա՝ 3-6 ամս­վա ժա­մա­ նա­կա­յին լա­գով, կա­րե­լի  է են­ թադ­րել, որ մինչև տա­րե­վերջ Հա­յաս­տա­նի մաս­նա­վոր տրանս­ ֆերտ­նե­րը կշա­րու­նա­կեն ա­վե­ լա­նալ։ Այս տար­վա հա­մար ԿԲ-ն

կան­խա­տե­սել  է զուտ մաս­նա­ վոր տրանս­ֆերտ­նե­րի 16-19% աճ. դրա հիմ­քում դրվել են տա­ րեսկզ­բին տրանս­ֆերտ­նե­րի ար­ ձա­նագր­ված մի­տում­ն ե­րը, ինչ­ պես նաև Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) կող­մից Ռու­ սաս­տա­նում տնտե­սա­կան ա­ճի կան­խա­տե­սու­մը՝ 4,8%: Սեպ­տեմ­բե­րի սկզբից նավ­ թի գի­նը սկսել է նվա­զել, և այս մեկ ամս­վա ըն­թաց­քում ան­կու­ մը կազ­մել է մոտ 10%: Ներ­կա­ յիս կան­խա­տե­սում­ն ե­րով՝ անկ­ ման մի­տու­մը պահ­պան­վե­լու  է: Եվ ե­թե նավ­թի գնանկ­ման կան­խա­տե­սում­ն երն ի­րա­կա­ նա­նան, դա իր ազ­դե­ցու­թյու­ նը կու­նե­նա Ռու­սաս­տա­նից Հա­ յաս­տան ե­կող տրանս­ֆերտ­նե­ րի հոս­քի վրա: ՀՀ ԿԲ-ի ու­սում­ն ա­սի­րու­թյուն­ նե­րով՝ Հա­յաս­տա­նում մաս­նա­ վոր փո­խան­ցում­ն եր  է ստա­ նում բնակ­ չու­ թյան շուրջ 40%-ը, իսկ մաս­նա­վոր փո­խան­ցում­ն ե­ րի շուրջ 70%-ն օգ­տա­գործ­վում  է ըն­թա­ցիկ ծախ­սե­րը հո­գա­լու հա­ մար։ Այդ ազ­դե­ցու­թյու­նը զգաց­ վեց հատ­ կա­ պես 2009թ. ճգնա­ ժա­մի ժա­մա­նակ, երբ տրանս­ ֆերտ­ նե­ րի մոտ 40% կրճատ­ ման արդ­յուն­քում մի կող­մից

կտրուկ նվա­զե­ցին շի­նա­րա­րու­ թյան ծա­վալ­նե­րը, մյուս կող­ մից՝ սպա­ռո­ղա­կան ապ­րանք­նե­ րի պա­հան­ջար­կը։

Մաս­նա­վոր փո­խան­ ցում ­ն ե­րի վար­քա­գի­ծը Ինչ­պես նա­խորդ գրե­թե բո­ լոր տա­րի­նե­րին, այն­պես  էլ այս տար­վա հուն­վար-օ­գոս­տո­ սին մաս­նա­վոր տրանս­ֆերտ­ նե­րն ամ­սեա­միս ա­ճել են՝ մի­ ջի­նը 14%: Տ­րանս­ֆերտ­նե­րի հա­ մար սո­վո­րա­բար լավ ա­միս­ներ են հա­մար­վում հու­լի­սը և դեկ­ տեմ­բե­րը: Սա­կայն այս տար­ վա հու­լի­սին տրանս­ֆերտ­նե­րը հու­նի­սի հա­մե­մատ կրճատ­վել են 5%-ով՝ կազ­ մել­ ով $187  մլն: Ի­րա­վի­ճա­կը շտկվել  է օ­գոս­ տո­սին, երբ տրանս­ֆերտ­նե­րը կազ­մել են $209 մլն, ո­րի 75%-ը՝ Ռու­սաս­տա­նից: Ն­ շենք, որ այս տար­ վա հուն­ վար-օ­գոս­տոս ա­միս­նե­րին զուտ մաս­նա­վոր տրանս­ֆերտ­նե­րի ծա­վա­լը գե­րա­զան­ցում  է նա­ խորդ տար­վա հա­մա­պա­տաս­ խան ցու­ցա­նի­շը, սա­կայն չի հա­ սել նա­խաճգ­նա­ժա­մա­յին 2008թ. մա­կար­դա­կին:  n Մա­րի­լույս Ե­րեմ­յան

1,44 1,37 1,30 07.04

07.07 WTI Brent

նավթ

07.10

82.17 0.42 q 0.51% 104.89 0.84 q 0.79%

US$/bbl.

125

100

75 07.04

ոսկի

07.07

կբ 100 հհ comex

07.10

1635.0 18.0 p 1656.61 3.40 p

1.11% 0.21%

US$/t oz.

1900

1650

1400 07.04

(comex)

պղինձ

07.07

07.10

7268 110.2 p

1.54%

US$/tonne

9700 8900 8100 7300 6500 07.04

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Բաժանորդագրության համար դիմել «Հայփոստ» ՊՓԲԸ, հեռ. 51-45-46, 51-45-47 «Պրեսս Ստենդ» ՍՊԸ, հեռ. 52-21-99, (093)-88-68-01 «Պրեսս-Ատաշե» ՍՊԸ, հեռ. 27-02-22 «Հայմամուլ» ՓԲԸ, հեռ. 45-82-00, 45-89-17 «Բլից-Մեդիա» ՍՊԸ, հեռ. 52-53-01, 58-17-13 «Էքսպրես պլյուս» ՍՊԸ, հեռ. 54-84-30 Առաքումը՝ անվճար

ցորեն

(cbt)

07.10

07.07

224.13

2.20 q 0.97%

US$/tonne

300 260 220 07.04

07.07

07.10

Տվյալները վերցված են 7.10, Երևան, ժ. 16:05 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ.

6 | Մեծ փողեր

Պ­ղին­ձը՝ տնտե­սու­թյան ին­դի­կա­տոր Մե­տա­ղի բարձր «զգա­յու­նու­թյան» պատ­ճա­ռը Չի­նաս­տանն  է Պղն­ձի հա­մաշ­խար­հա­յին գի­նը նվա­զում  է, այն ար­դեն ար­ձա­ նագ­րել  է վեր­ջին տասը ա­միս­ նե­րի ա­մե­նա­ցածր ցու­ցա­նի­շը։ Կար­ճա­ժամ ­կ ետ հե­ռան­կա­րում պղին­ձը, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­ նու­թյամբ, կշա­րու­նա­կի  է­ժա­ նա­նալ, քա­նի որ ԱՄՆ-ում և Եվ­ րո­պա­յում տնտե­սու­թյան ա­ճը դան­դա­ղում  է։ Սա­կայն վեր­ջին շրջա­նում մե­տա­ղի բարձր գնե­ րը Չի­նաս­տա­նի պղնձի պա­ շար­նե­րի կրճատ­ման պատ­ճառ են դար­ձել, իսկ պա­շար­ներն անհ­րա­ժեշտ կլի­նի հա­մալ­րել։ Եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ հե­ռան­կա­րում պղնձի գնե­րը, այ­նո­ւա­մե­նայ­ նիվ, բարձր կմնան՝ պայ­մա­նա­ վոր­ված մի շարք այլ հիմ ­ն ա­րար գոր­ծոն­նե­րով։ Թեև «դոկ­տոր պղինձն» ա­ ռայժմ չի կա­ րո­ ղա­նում ախ­տո­րո­շել արևմտ­ յան տնտե­սու­թյուն­նե­րի «ինք­ նազ­գա­ցո­ղու­թյու­նը», այն շատ

բան կա­րող  է հու­շել Չի­նաս­ տա­նի գլո­բալ ազ­դե­ցու­թյան մա­սին, գրում  է բրի­տա­նա­կան The Economist պար­բե­րա­կա­նը։ Պ­ղինձն այն մե­տաղն է, որն ար­ տա­ցո­լում  է հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սա­կան ի­րա­վի­ճա­կը։ Շա­ տե­րի կար­ծի­քով՝ պղին­ձը կա­ րող  է կան­խա­տե­սել հա­մաշ­խար­ հա­յին տնտե­սու­թյան փո­փո­խու­ թյուն­նե­րը և հ­նա­րա­վոր տե­ղա­ շար­ժե­րը։ Պղն­ձի շու­կան ան­կում ար­ձա­նագ­րեց վար­կա­յին ճգնա­ ժա­մի նախ­նա­կան փու­լում և ա­ճի մի­ տում­ներ՝ 2008թ. վեր­ ջին, երբ ֆոն­դա­յին շու­կան սկսում  էր աս­ տի­ճա­նա­բար վե­րա­կանգն­վել։ Ներ­կա­յում պղին­ձը խո­շոր տնտե­սու­թյուն­նե­րի թու­լաց­ ման և ա­ ճի նկատ­ մամբ ա­ վե­ լի զգա­յուն  է, ին­չը պայ­մա­նա­ վոր­ված  է Չի­նաս­տա­նի գլո­ բալ ազ­դե­ցու­թյամբ։ 2003թ.

պղնձի հա­մաշ­խար­հա­յին գի­ նը 2000 $/տ էր։ Ըն­ թա­ ցիկ տա­ րում այն ռե­կոր­դա­յին՝ 10000 $/տ մա­կար­դա­կում  էր։ Ներ­կա­յում Չի­նաս­տա­նը սպա­ ռում  է պղնձի հա­մաշ­խար­հա­յին ար­տադ­րու­թյան 40-50%-ը, ին­ չը պայ­մա­նա­վոր­ված  է այս երկ­ րի ին­դուստ­րաց­ման և ուր­բա­նի­ զա­ցիա­յի բարձր մա­կար­դա­կով։ 2010թ. պղնձի հա­մաշ­խար­հա­յին ար­տադ­րու­թյու­նը 16   մլն տ  էր։ Մինչև 2020թ. մե­ տա­ ղի նկատ­ մամբ հա­մաշ­խար­հա­յին պա­հան­ ջար­կը կա­ճի ա­վե­լի քան 40%-ով՝ տա­րե­կան մինչև 27  մլն տ։ Հատ­կան­շա­կան  է, որ պղնձի նոր խո­շոր հան­քա­վայ­րե­րը աշ­ խար­հում շատ չեն։ Պղն­ձի ա­մե­ նա­խո­շոր՝ Չի­լիում գտնվող Էս­ կոն­դի­դա հան­քա­վայ­րում տա­ րե­կան արդ­յու­նա­հան­ման ա­ռա­վե­լա­գույն ցու­ցա­նիշն ար­ ձա­ նագր­ վել է 2007թ.՝ 1,5  մլն տ։

Իսկ Մոն­ղո­լիա­յում հայտ­նա­բեր­ ված նոր հանքա­վայ­րում մե­տա­ ղի կո­մեր­ցիոն արդ­յու­նա­հա­նու­ մը կմեկ­նար­կի միայն 2013թ.։ Այս հան­քա­վայ­րը, արդ­յու­նա­հան­ման ցու­ցա­նի­շով, ա­մե ­նայն հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ կրկնա­կի կզի­ ջի Էս­կոն­դի­դա­յին։ Ա­ռա­ջի­կա­յում պղնձի լրա­ցու­ցիչ մատա­կա­րա­ րում­ն ե­րը կախ­ված կլի­նեն ա­վե­ լի ցած­րո­րակ հան­քա­քար ու­նե­ ցող փոքր հան­քա­վայ­րե­րից։ Ըստ բրի­տա­նա­կան Barclays Capital-ի փոր­ձա­գետ­նե­ րի՝ պղնձի նոր հան­ քա­ վայ­ րերն ա­վե­լի ռիս­կա­յին գո­տի­նե­ րում կլի­նեն։ Խոս­քը Աֆ­րի­կա­ յի «պղնձա­յին» գո­տու մա­սին  է, ո­րը ձգվում  է Զամ­բիա­յից մինչև Կոն­գո։ Անհ­րա­ժեշտ են­թա­կա­ ռուց­վածք­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյու­ նը կհան­գեց­նի նոր նա­խագ­ծե­ րի ծախ­սե­րի մե­ծաց­մա­նը, ին­չը, իր հեր­թին, դժվա­րու­թյուն­ներ  է

նա­խան­շում պղնձի ա­ռա­ջար­ կի ընդ­լայն­ման հար­ցում։ Արդ­ յու­նա­հա­նող ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, մյուս կող­մից, շա­հա­գոր­ծում են հան­քա­վայ­րե­րի ա­ռա­վել բարձր արդ­յու­նա­վե­տու­թյուն ու­նե­ցող հատ­ված­նե­րը։ Այս ա­մե ­նը, ինչ­պես նաև եր­կա­ թա­քա­րի և ա­ծու­խի ա­ռա­վել կա­ յուն գնե­ րը բե­ րում են նրան, որ արդ­յու­նա­հա­նող բազ­մապ­րո­ֆիլ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը պղնձի փո­ խա­րեն նա­խընտ­րում են ներդ­ րում­ն երն ուղ­ղել այլ հում­քա­տե­ սակ­նե­րի արդ­յու­նա­հան­ման նա­ խագ­ ծեր։ Սա, իր հեր­ թին, պայ­ մա­նա­վո­րե­լու  է պղնձի գնի հե­տա­գա բարձ­րա­ցու­մը։ Մ­յուս կող­մից՝ ա­ռայժմ շատ չեն պղնձի այ­լընտ­րան­քնե­րը։ Իսկ ո­լորտ­նե­ րում, որ­տեղ այդ­պի­սիք հնա­րա­ վոր  էին, արդ­յու­նա­բե­րա­կան այս մե­տա­ղը վա­ղուց ար­դեն փո­խա­ րին­վել  է։  n

Որ­պես­զի դո­լա­րը կորց­նի մե­նաշ­նոր­հը արդ­յունք­նե­րը պետք  է ներ­կա­ յաց­վեն Մեծ ք­սան­յա­կի Կան­նի գա­գա­թա­ժո­ղո­վին։

Փր­կել բան­կե­րը և ոչ պե­տու­թյուն­նե­րը Մեր­կե­լի կար­ծի­քով՝ եվ­րո­պա­ կան բան­կե­րին անհ­րա­ժեշ­տու­ թյան դեպ­ քում պետք է լրա­ ցու­ ցիչ օ­ժան­դա­կու­թյուն տրա­մադ­ րել, ին­չը կկան­խի Եվ­րո­պա­յի բան­կա­յին հա­մա­կար­գի հնա­րա­ վոր նոր ճգնա­ ժա­ մը։ Ն­ շենք, որ հա­մաշ­խար­հա­յին ֆոն­դա­յին շու­ կա­նե­րի վեր­ջին շրջա­նի ան­կումն ու փա­խուս­տը (պա­հան­ջար­կի ա­ճը) դե­պի դո­լար շա­տե­րին հի­ շեց­րին ճգնա­ժա­մա­յին 2008-ը։ Տն­տե­սա­գետ­նե­րը շա­րու­նա­ կում են բա­նա­վի­ճել, թե ինչ ուղ­ ղու­թյուն­նե­րով  է պետք զար­գա­ ցում­ն ե­րի սպա­սել։ Ըստ ա­մե­ րիկ­յ ան Goldman Sachs Asset Management-ի ղե­կա­վար Ջիմ Օ’­ Նի­լի՝ ե­թե եվ­րո­գո­տու պարտ­քա­ յին ճգնա­ժա­մը տա­րած­վի նաև ԱՄՆ-ի բան­կա­յին հա­մա­կար­ գի վրա, մեծ է ռիս­ կը, որ հա­ մաշ­խար­հա­յին ֆի­նան­սա­կան հա­մա­կար­գը կհայտն­վի այն­ պի­սի ճգնա­ժա­մում, ինչ­պի­սին 2008թ. էր։ Կանց­լե­րի նստա­վայ­րում կա­ յա­ցած հան­դիպ­ման ըն­թաց­քում եվ­րո­պա­կան բան­կե­րի նկատ­ մամբ ա­ռա­վել ու­շա­դիր լի­նե­լու կոչ է ա­րել ԵԿԲ նա­խա­գահ ԺանԿ­լոդ Տ­րի­շեն՝ նշե­լով, որ ի­րա­վի­ ճա­կը բան­կա­յին հա­մա­կար­գում «ա­ռանձ­նա­հա­տուկ սթա­փու­ թյուն»  է պա­հան­ջում։ Տ­րի­շեն այս մտա­հո­գու­թյամբ  է պայ­մա­նա­վո­ րել եվ­րո­գո­տու բան­կա­յին հա­ մա­կար­գին €2  մլրդ­-ով ա­ջակ­ցե­ լու ԵԿԲ-ի ե­րեք­շաբ­թի օր­վա ար­ տա­հերթ նիս­տի ո­րո­շու­մը։ Հե­տաքրք­րա­կան  է, որ հա­ մա­ձայն KPMG LLP ըն­կե­րու­թյան ե­րեկ հրա­պա­րակ­ած զե­կույ­ցի՝ Էջը պատրաստեց Տաթև Հովհաննիսյանը

եվ­րո­պա­կան բան­կե­րը մտա­ դիր են ա­ վե­ լի քան €30  մլրդ­-ի ակ­տիվ­ն եր վա­ճա­ռել, քա­նի որ պարտ­քա­յին ճգնա­ժա­մի պայ­ ման­նե­րում բան­կե­րը լրա­ցու­ցիչ կա­պի­տա­լի ներգ­րավ­ման անհ­ րա­ժեշ­տու­թյուն են զգում։ Ըստ KPMG-ի՝ տա­րեսկզ­բից եվ­րո­պա­կան բան­կերն ար­դեն €26  մլրդ­-ի ակ­տիվ­ն եր են վա­ճա­ ռել։ Ակ­տիվ­ն եր, ա­մե ­նայն հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ, կշա­րու­նա­կեն վա­ճա­ռել բրի­տա­նա­կան Scotland Group Plc.-ը, պոր­տու­գա­լա­կան Banco Espirito Santo-ն և ֆրանսբել­գիա­կան Dexia-ն։ Հատ­կան­ շա­կան  է, որ Dexia-ն վեր­ջին ե­րեք տա­րում ար­դեն երկ­րորդ ան­գամ պե­տա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կա­րիք ու­նի՝ սնան­կա­ցու­մից խու­սա­փե­ լու հա­ մար։ Ըստ KPMG-ի՝ վար­ կա­յին պորտ­ֆել­նե­րի ա­մե ­նա­խո­ շոր վա­ճա­ռող­նե­րը շա­րու­նա­կում են մնալ իռ­լան­դա­կան և բ­րի­տա­ նա­կան բան­կե­րը։ Ն­շենք, որ ե­րեկ մի­ջազ­գա­ յին վար­կան­շա­յին Moody’s գոր­ ծա­կա­լու­թյու­նը նվա­զեց­րել  է պոր­տու­գա­լա­կան ի­նը և բ­րի­ տա­նա­կան 12 բան­կե­րի բան­ կա­յին դե­պո­զիտ­նե­րի և ա­ռաջ­ նա­յին պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­ րի վար­կա­նի­շը։ Բան­կե­րի թվում են Lloyds-ը, RBS-ն, Nationwide-ը Santander-ը։

Չի­նաս­տա­նի պա­ հուստ­նե­րը դո­լա­րով, մյուս­նե­րի­նը՝ յո­ւա­նո՞վ Բա­ցի եվ­րո­պա­կան պարտ­քա­ յին ճգնա­ժա­մից՝ հան­դիպ­մա­նը քննարկ­վել  է ա­պա­գա­յում ճգնա­ ժա­մե­րը կան­խար­գե­լե­լու հա­ մար անհ­րա­ժեշտ մե­խա­նիզմ­ն եր ստեղ­ծե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Ան­գե­լա Մեր­կե­լը նշել  է, որ հա­ մաշ­խար­հա­յին ար­ժու­թա­յին հա­ մա­կար­գն այ­սօր «ան­ցու­մա­յին» փու­լում  է։ Ա­մե­րիկ­յ ան դո­լա­րը՝ որ­պես հիմ­ն ա­կան պա­հուս­տա­ յին ար­ժույթ, աս­տի­ճա­նա­բար

Նկարում ձախից աջ` Ռ.Զե­լի­կը, Ք.Լա­գար­դը, orf.at

‹‹‹ էջ 1

զի­ջում  է մե­նաշ­նոր­հը ար­ժույթ­ նե­րի «բազ­մաբևեռ» միու­թյա­նը։ Բուն­դես­կանց­լե­րի դի­տարկ­ մա­նը ՀԲ նա­խա­գահ Ռո­բերտ Զե­լի­կը հա­վե­լել  է, թե կախ­վա­ ծու­թյու­նը մեկ ար­ժույ­թից ար­դեն բազ­միցս ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ ժա­մե­րի սրաց­ման պատ­ճառ  է դար­ձել։ Որ­պես օ­րի­նակ ՀԲ ղե­ կա­վա­րը բերել  է 1997թ. ա­սիա­ կան ճգնա­ժա­մը, ո­րը սկսվեց Թաիլան­դից։ Հա­րա­վա­սիա­ կան այս երկ­րի պար­տա­վո­րու­ թյուն­ներն ա­ռա­վե­լա­պես դո­ լա­ րա­ յին  էին, և ինչ-որ պա­ հի, ազ­գա­յին ար­ժույ­թի կտրուկ ար­ժեզրկ­ման պայ­ման­նե­րում, եր­կիրը  է՛լ ի վի­ճա­կի չէր մա­րել պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րը։ Ա­պա­գա­յում այս­պի­սի ի­րա­վի­ ճակ­նե­րից խու­սա­փե­լու հա­մար Զե­լիկն ա­ռա­ջար­կել  է ստեղ­ծել փո­խա­ռու­թյան տա­րա­ծաշր­ջա­ նա­յին շու­կա­ներ, ո­րոնք կա­րող են գլո­բալ ֆի­նան­սա­կան կա­յու­ նու­թյան բա­նա­լի լի­նել։ Են­թադր­ վում է, որ հենց այս­պի­սի շու­կա­ նե­րում մաս­նա­վո­րա­պես զար­ գա­ցող և նոր արդ­յու­նա­բե­րա­ կան երկր­նե­րը կկա­րո­ղա­նան ազ­գա­յին ար­ժույթ­նե­րով փո­խա­ ռու­թյուն­ներ ներգ­րա­վել։ Ն­շենք, որ Հա­մաշ­խար­հա­յին բան­կի փոր­ձա­գետ­նե­րի կան­ խա­տես­մամբ՝ առն­վազն 15 տա­ րի հե­տո դո­լա­րը գլո­բալ շու­կա­ յում կկորց­նի իր մե­նաշ­նոր­հա­յին

դիր­ քը։ Իսկ մինչ 2025թ. կձևա­ վոր­վի բազ­մար­ժու­թա­յին գլո­բալ մի հա­մա­կարգ, ո­րում հա­վա­սա­ րա­պես անկ­յ ու­նա­քա­րա­յին կլի­ նեն յո­ւա­նը, եվ­րոն և դո­լա­րը։ ՀԲ տնտե­սա­գետ Ջաս­թին Լի­նի կան­խա­տես­մամբ՝ մինչ 2030թ. Չի­նաս­տա­նը կդառ­նա աշ­խար­հի թիվ մեկ տնտե­սու­թյու­նը՝ ա­ռաջ անց­նե­լով ԱՄՆ-ից, ե­թե Չի­նաս­ տա­նում պահ­պան­վի ՀՆԱ-ի ա­ճի տա­րե­կան 8% տեմ­պը։ ՀԲ փոր­ձա­գետ­նե­րի գնա­հատ­ մամբ՝ մինչ 2025թ. հա­ մաշ­ խար­ հա­ յին ՀՆԱ-ի ա­ ճի կե­ սը բա­ ժին  է ընկ­նե­լու BRIC-ի (Բ­րա­զի­ լիա, Ռու­սաս­տան, Հնդ­կաս­տան, Չի­նաս­տան) երկր­նե­րին, ինչ­ պես նաև Ին­դո­նե­զիա­յին և Հա­ րա­վա­յին Կո­րեա­յին։ Այս տնտե­ սու­թյուն­նե­րը տա­րե­կան մի­ջի­նը 4,7% աճ կար­ձա­նագ­րեն, հա­մաշ­ խար­հա­յին տնտե­սու­թյան մեջ նրանց մաս­նա­բա­ժի­նը կկազ­մի 45%՝ ներ­կա­յիս 36%-ի փո­խա­րեն։

Պարտ­քա­յին ճգնա­ ժա­մը մշա­կու­թա­յին  է ԱՄՆ Դաշ­նա­յին պա­հուս­տա­յին հա­մա­կար­գի (ԴՊՀ) նախ­կին ղե­ կա­վար Ա­լան Գ­րինս­պե­նի կար­ծի­ քով՝ եվ­րո­գո­տին ա­ռե­րես­վել  է ոչ միայն ֆի­նան­սա­կան, այլև մշա­ կու­թա­յին ճգնա­ժա­մի։ Այժմ գո­ յու­թյուն ու­նի միմ­յան­ցից լիո­վին տար­բեր­վող եր­կու եվ­րո­գո­տի՝

Ա.Մեր­կե­լը և Ա.Գու­րիան

հյու­սի­սա­յին և հա­րա­վա­յին, հայ­ տա­րա­րել  է Գ­րինս­պե­նը բրի­տա­ նա­կան Financial Times-ին տված իր հար­ցազ­րույ­ցում։ Ըստ ԴՊՀ նախ­կին ղե­կա­վա­ րի՝ հյու­սի­սեվ­րո­պա­կան երկր­ նե­րը՝ Գեր­մա­նիան, Ֆ­րան­սիան, Ավստ­րիան, Նի­դեռ­լանդ­նե­ րը և Ֆին­լան­դիան, խնա­յո­ղու­ թյան և մր­ցու­նա­կու­թյան ա­պա­ հով­ման ա­վան­դույթ­ներ ու­նեն, մինչ­դեռ աշ­խար­հա­մա­սի հա­րա­ վա­յին հատ­վա­ծում, մաս­նա­վո­ րա­պես Հու­նաս­տա­նում, Ի­տա­ լիա­յում, Իս­պա­նիա­յում և Պոր­ տու­գա­լիա­յում աշ­խա­տան­քի ար­ տադ­րո­ղա­կա­նու­թյու­նը գրե­թե միշտ ցածր  է ե­ղել, աշ­խա­տու­ժը՝ չհիմ­ն ա­վոր­ված թանկ։ Գ­րինս­պե­նի կար­ծի­քով՝ հյու­ սի­սա­յին եվ­րո­գո­տուն բնո­րոշ  է նաև ցածր գնա­ ճը, և այս երկր­ նե­րում մար­դիկ նա­խընտ­րում են եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ ներդ­րում­ն ե­րը։ Ս­րան հա­կա­ռակ՝ սկսած 2003-ից հա­րա­վա­յին եվ­րո­գո­տում, օ­րի­ նակ՝ Հու­նաս­տա­նում և Պոր­տու­ գա­լիա­յում, ըստ Գ­րինս­պե­նի, խնա­յո­ղու­թյուն­նե­րի ցու­ցա­նի­շը ցածր  է ե­ղել, գրանց­վել  է հա­վել­ յալ պա­հան­ջարկ։ Ն­ շենք, որ դեռ հու­ նի­ սին PBS հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյա­նը տված հար­ցազ­րույ­ցում Գ­րինս­պե­նը հայ­տա­րա­րել  էր, որ Հու­նաս­տա­ նը դե­ֆոլ­տից չի կա­րո­ղա­նա խու­ սա­փել։  n


№ 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ. |

Աշխարհ | 7

Հե­ղա­փո­խու­թյան տրեն­դում Հայտ­նի են Խա­ղա­ղու­թյան նո­բել­յ ան դափ­նե­կիր­նե­րը Ե­րեկ Օս­լո­յում հայ­տա­րար­վել են Խա­ղա­ղու­թյան նո­բել­յան մրցա­ նա­կի 2011թ. դափ­նե­կիր­նե­րի ա­նուն­նե­րը։ Ինչ­պես տե­ղե­կաց­ նում  է BBC-ն, Նո­բել­յան կո­մի­տեն մրցա­նա­կը շնոր­հել  է միան­գա­ մից երեք կնոջ՝ Լի­ բե­ րիա­ յի նա­ խա­գահ Է­լեն Ջոն­սոն Սիր­լի­ֆին, լի­բե­րա­ցի ի­րա­վա­պաշտ­պան Լեյ­ մա Գ­բո­վիին և ե­մեն­ցի ի­րա­վա­ պաշտ­պան Թա­վա­քուլ Կար­մա­ նին՝ «կա­նանց ի­րա­վունք­նե­րի և անվ­տան­գու­թյան պաշտ­պա­նու­ թյան գոր­ ծում ոչ բռնի պայ­ քա­ րի հա­մար»։ «Մենք չեն կա­րո­ղա­նա հաս­ տա­տուն խա­ղա­ղու­թյան և ժո­ ղովր­դա­վա­րու­թյան ձգտել, ե­թե կա­նայք չկա­րո­ղա­նան հա­սա­րա­ կու­թյան բո­լոր մա­կար­դակ­նե­ րում ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի զար­ գաց­ման վրա ազ­դել նույն կերպ, ինչ­պես տղա­մար­դիկ»,– աս­ վում  է կո­մի­տեի տա­րա­ծած հա­ ղոր­դագ­րու­թյան մեջ։ Ն­ շենք, որ այս տա­ րի Խա­ ղա­ ղու­թյան նո­բել­յան մրցա­նա­կա­ կիր­նե­րի ցան­կում 241 հա­վակ­ նոր­դի ա­նուն կար։ Մր­ցա­նա­կի

ա­մե ­նա­հա­վա­նա­կան թեկ­նա­ծու­ ների թվում  էին «ա­րա­բա­կան գար­նան» ակ­տի­վիստ­նե­րը։ Ի դեպ՝ Թա­վա­քուլ Կար­մա­նին իր մրցա­նա­կը նվի­րել  է «ա­րա­բա­ կան գար­նան» մաս­նա­կից­նե­րին։ «Այս մրցա­նա­կը բո­լոր ա­րաբ­նե­ րի, մու­սուլ­ման­նե­րի և կա­նանց պա­տիվն է։ Ես իմ պարգևը նվի­ րում եմ «ա­րա­բա­կան գար­նան» բո­լոր ակ­տիվ մաս­նա­կից­նե­ րին»,– հայ­տա­րա­րել  է նա։ Ու­շագ­րավ  է, որ վեր­ջին տա­ րի­նե­րին Խա­ղա­ղու­թյան նո­բել­ յան մրցա­նա­կի շնոր­հումն ու­ ղեկց­վում  է սկան­դալ­նե­րով։ Այս­ պես՝ 2009թ. դափ­նե­կիր դար­ձավ ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ ման՝ մի­ջու­կա­յին զեն­քի տա­րած­ ման դեմ պայ­քա­րի հա­մար։ Նո­ բել­յան կո­մի­տեի ո­րո­շու­մը շա­ տե­րի զայ­րույ­թի պատ­ճառ դար­ ձավ. Օ­բա­ման ըն­դա­մե ­նը ինն ա­միս  էր, ինչ զբա­ղեց­նում  էր նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նը, և շա­ րու­նա­կում  էր նա­խորդ վար­ չա­կազ­մի սկսած պա­տե­րազմ­ նե­րը Աֆ­ղանս­տա­նում ու Ի­րա­ քում։ Անց­յալ տա­րի մրցա­նա­կը

Ձախից աջ` Լի­բե­րիա­յի նա­խա­գահ Է­լեն Ջոն­սոն Սիր­լի­ֆի, լի­բե­րա­ցի ի­րա­վա­պաշտ­պան Լեյ­մա Գ­բո­վի, ե­մե ն­ցի ի­րա­վա­պաշտ­պան Թա­վա­քուլ Կար­ման

շնորհ­վեց 54-ամ­յա չի­նա­ցի այ­ լա­խոհ ի­րա­վա­պաշտ­պան Լ­յու Ս­յաո­բո­յին, որը 2009թ. դա­տա­ պարտ­վել  էր 11 տար­վա ա­զա­ տազրկ­ման՝ պե­տա­կան իշ­խա­ նու­թյու­նը տա­պա­լել հրահ­րող գոր­ծու­նեու­թյան մե­ղադ­րան­քով։

Չի­նաս­տա­նի արտ­գործ­նա­խա­ րա­րու­թյու­նը նոր­վե­գա­կան Նո­ բել­յան կո­մի­տեի այս ո­րո­շու­մը ո­րա­կեց ոտնձ­գու­թյուն Խա­ղա­ ղու­թյան նո­բել­յան մրցա­նա­կի նկատ­մամբ։ Որ­պես պա­տաս­ խան՝ չի­նա­ցի­ներն ստեղ­ծե­ցին

Կոն­ֆու­ցիո­սի Խա­ղա­ղու­թյան մրցա­նա­կը։ Խա­ղա­ղու­թյան նո­բել­յան մրցա­ նա­կի գո­յու­թյան ըն­թաց­քում դափ­նե­կիր  է դար­ձել 23 կազ­մա­ կեր­պու­թյուն և 96 հա­սա­րա­կա­ կան գոր­ծիչ, այդ թվում՝ 12 կին։ n

Չի­նաս­տանն ան­պայ­մա­նո­րեն չի փո­խա­րի­նի ԱՄՆ-ին Կան­խա­տե­սում ­ն ե­րը կա­րող են խա­բուս­իկ լի­նել

ՄԱԿ-ում հաշ­վել են 2010թ. սպա­նու­թյուն­նե­րի քա­նա­կը։

Մա­հա­ցու վար­կա­նիշ Ո՞ր երկր­նե­րում են ա­վե­լի շատ սպա­նում ՄԱԿ-ի թմրան­յու­թե­րի և հան­ցա­ վո­րու­թյան դեմ պայ­քա­րի գրա­ սեն­յա­կը (UNODC) հրա­պա­րա­ կել  է աշ­խար­հի տար­բեր երկր­նե­ րում կա­տար­վող սպա­նու­թյուն­ նե­րի վե­րա­բեր­յալ զե­կույ­ցը, ըստ ո­րի՝ 2010թ. հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­ նե­րի հետևան­քով մա­հա­ցել  է շուրջ կես մի­ լիոն մարդ։ Ս­ պա­ նու­թյուն­նե­րի մեծ մա­սը, ըստ UNODC-ի, բա­ժին է ընկ­նում Աֆ­ րի­կա­յի և Ա­մե­րի­կա­յի երկր­նե­րին։ Զե­կույ­ցի պատ­րաստ­ման հա­ մար օգ­տա­գործ­վել են պաշ­ տո­նա­կան վի­ճա­կագ­րա­կան տվյալ­նե­րը 2010թ. հա­մար։ Ըստ UNODC-ի՝ 2010թ. հան­ցա­գոր­ ծու­թյուն­նե­րի արդ­յուն­քում աշ­ խար­հում մա­հա­ցել  է 468 հազ. մարդ։ Աշ­խար­հի ա­մե ­նավ­տան­ գա­վոր պե­տու­թյուն­ներն են Հոն­ դու­րա­սը, Սալ­վա­դո­րը, Կոտ

դ´Ի­վո­ւա­րը, Ճա­մայ­կան և Վե­ նե­սո­ւե­լան։ Այս երկր­նե­րում ե­րի­ տա­սարդ տղա­մարդ­կանց 5%-ը մա­հա­նում  է հան­ցա­գործ­նե­րի ձեռ­քով՝ 30 տա­րին չբո­լո­րած։ Ս­պա­նու­թյուն­նե­րի բա­ցար­ձակ ա­ռա­ջա­տա­րը Բ­րա­զի­լիան  է, որ­ տեղ մեկ տա­րում սպան­վում է 44 հազ. մարդ։ Եվ­րո­պա­յում ի­րադ­րու­թյու­նը հա­մե­մա­տա­բար բա­րեն­պաստ  է. ընդ­հա­նուր առ­մամբ 100 հազ. մար­դուն բա­ժին  է ընկ­նում 0,5ից մինչև 1,3 սպա­նու­թյուն։ Ըստ UNODC-ի՝ Հա­յաս­տա­նում այս ցու­ցա­նի­շը կազ­մում  է 100 հազ. մարդ/2,8 սպա­նու­թյուն։ ՄԱԿ-ի տվյալ­նե­րի հա­մա­ձայն՝ սպան­ված­նե­րի 80%-ը տղա­մար­ դիկ են, կա­նանց սպա­նու­թյուն­ նե­րի 50%-ը տե­ղի  է ու­նե­նում տա­նը։  n

Էջը պատրաստեցին Սյուզաննա Հովհաննիսյանը և Լիլիթ Միքայելյանը

Տե­սա­կե­տին հա­մա­կար­ծիք են ոչ միայն փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Ա­մե­ րիկ­յան Pew Research Center հե­ տա­զո­տա­կան կենտ­րո­նի վեր­ջին հար­ցու­մը պար­զել է, որ 22 երկր­ նե­րից 15-ում հարց­ման մաս­նա­ կից­նե­րի գե­րակ­շիռ մա­սի հա­ մար Չի­նաս­տա­նը կա՛մ կփո­ խա­րի­նի, կա՛մ ար­դեն փո­խա­ րի­նել  է Ա­մե­րի­կա­յին՝ որ­պես «հա­մաշ­խար­հա­յին ա­ռա­ջա­տար գեր­տե­րու­թյան»։ Չի­նաս­տա­նի ՀՆԱ-ն, մեծ հա­ վա­նա­կա­նու­թյամբ, կգե­րա­զան­ ցի ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ն ա­ռա­ջի­կա մեկ տաս­նամ­յա­կի ըն­թաց­քում՝ շնոր­ հիվ ժո­ղովր­դագ­րա­կան և տ­պա­ վո­րիչ տնտե­սա­կան ա­ճի։ Սա­ կայն մեկ շնչին բա­ ժին ընկ­ նող ե­կամու­տի տե­սանկ­յ ու­նից Չի­ նաս­տա­նը ԱՄՆ-ին չի հա­վա­սար­ վի դեռ մի քա­նի տաս­նամ­յակ։ Ա­վե­լին՝ ան­գամ ե­թե Չի­նաս­ տա­նը ներ­քա­ղա­քա­կան լուրջ ան­հա­ջո­ղու­թյուն­ներ չու­նե­նա, ներ­կա­յիս շատ կան­խա­տե­սում­ ներ հիմն­ ված են միայն ՀՆԱ-ի ա­ճի վրա։ Ան­տես­վում են ԱՄՆ-ի ա­ռա­վե­լու­թյուն­նե­րը ռազ­մա­կան ո­լոր­տում, ինչ­պես նաև Չի­նաս­ տա­նի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ոչ շա­հա­վետ տե­ղա­կա­յու­մը։ Ինչ վե­րա­բե­րում  է բա­ցար­ձակ

climaticoanalysis.org

unodc.org

Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րի հա­մար այժմ դժվար ժա­մա­նակ­ներ են, շա­տերն ա­մե­րիկ­յան գեր­տե­րու­ թյան ան­կում են կան­խա­տե­ սում, Project-Syndicate կայ­քում հրա­պա­րա­կած իր հոդ­վա­ծում գրում  է ԱՄՆ-ի պաշտ­պա­նու­ թյան նախ­կին փոխ­նա­խա­րար, Հար­վար­դի հա­մալ­սա­րա­նի պրո­ֆե­սոր Ջո­զեֆ Նա­յը։

անկ­մա­նը. թեև Ա­մե­րի­կան ի­րա­ պես խնդիր­ներ ու­նի, սա­կայն ա­մե­ րիկ­յ ան տնտե­սու­թյան ար­տադ­ րո­ղա­կա­նու­թյու­նը շա­րու­նա­կում  է բարձր մնալ։ Ըստ Հա­մաշ­խար­հա­ յին տնտե­սա­կան ֆո­րու­մի տնտե­ սա­կան մրցու­նա­կու­թյան ա­մե­նամ­ յա զե­կույ­ցի՝ ԱՄՆ-ի տնտե­սու­թյունն աշ­խար­հում 5-րդն  է մրցու­նա­կու­ թյան տե­սանկ­յ ու­նից, Չի­նաս­տա­նը զբա­ղեց­նում  է 26-րդ հո­րի­զո­նա­կա­ նը։ Բա­ցի այդ՝ Ա­մե­րի­կան ա­ռա­ջա­ տար դիր­քե­րում  է կեն­սա- և նա­նո­ տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի ո­լոր­տում։ Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րն այլ խնդիր­ներ ևս­ ու­նի՝ պե­տա­կան պարտք, թույլ միջ­նա­կարգ կրթու­ թյուն, քա­ղա­քա­կան ա­նե­լա­նե­լի դրու­թյուն և այլն։ Սա­կայն հարկ է հի­ շել, որ այս խնդիր­ նե­ րը փոքր մասն են մեծ ցան­կի և սկզ­բուն­քո­ րեն կա­րող են լուծ­վել միայն եր­ կա­րա­ժամ ­կ ետ հե­ռան­կա­րում։

Չի­նաս­տա­նը կա­ րող է լրջո­րեն մրցակ­ցել ԱՄՆ-ի հետ վեր­ջի­նիս իսկ փո­ղե­րի հաշ­ վին։

Չի բա­ցառ­վում, որ Չի­նաս­տա­ նը լուրջ մրցակ­ցու­թյուն կստեղ­ ծի ԱՄՆ-ին վեր­ ջի­ նիս իսկ փո­ ղե­րի հաշ­վին, այ­դու­հան­դերձ ընդ­հա­նուր  հզո­րու­թյամբ չի գե­ րա­զան­ցի Նա­հանգ­նե­րին գո­ նե այս հար­յու­րամ­յա­կի ա­ռա­ ջին կե­ սին։ Եվ ե­ թե այդ­ պես է, ա­մե­րիկ­յ ան բա­ցար­ձակ անկ­ման վե­րա­բեր­յալ մռայլ կան­խա­տե­ սում­ն ե­րը կմնան նույն­քան խա­ բու­սիկ, որ­քան խա­բու­սիկ  էին նմա­նա­տիպ կան­խա­տե­սում­ն ե­ րն անց­յալ տաս­նամ­յակ­նե­րի ըն­ թաց­քում։ Եվ այն, որ «մյուս­նե­ րի վե­րածնն­դի» պայ­ման­նե­րում Ա­մե­րի­կան նախ­կին գե­րիշ­խա­ նու­թյուն չի ու­նե­նա, ինչ­պի­սին երբևի­ցե ու­նե­ցել  է, ան­պայ­մա­ նո­րեն չի նշա­նա­կե­լու՝ Չի­նաս­ տանն  է զբա­ղեց­նե­լու ԱՄՆ-ի տե­ղը՝ որ­պես հա­մաշ­խար­հա­յին ա­ռա­ջա­տար գեր­տե­րու­թյուն։  n


| № 14, շաբաթ, հոկտեմբերի 8, 2011 թ.

8 | Մշակույթ

Ծա­փողջ­յուն­նե­րի կամ բրա­վո­նե­րի քա­նա­կով չեմ գնա­հա­տում իմ աշ­խա­տան­քը

Երևան­յան 5-րդ մի­ջազ­գա­ յին ե­րաժշ­տա­կան փա­ռա­տո­նին Լիֆ­շիցն ար­դեն երկ­րորդ ան­ գամ  է մաս­նակ­ցում։ Հոկ­տեմ­բե­ րի 9-ին Ա­րամ Խա­չատր­յան հա­ մեր­գաս­րա­հում դաշ­նա­կա­հա­րի մե­նա­հա­մեր­գին ըն­դա­ռաջ «Օ­րա­ կար­գ»-ի թղթա­կի­ցը զրու­ցել  է Կոնս­տան­դին Լիֆ­շի­ցի հետ։ -Այ­սօր ե­րի­տա­սարդ կա­ տա­րող­նե­րը կարևո­րում են մաս­նակ­ցու­թյու­նը մի­ ջազ­գա­յին մրցույթ­նե­րին։ Դա ճա­նաչ­ված դառ­նա­ լու, ա­ջակ­ցու­թյուն և նոր բե­մեր գտնե­լու ճա­նա­ պարհ է: Ինչ­պե՞ս Ձեզ հա­ ջող­վեց այդ­քան ե­րի­տա­ սարդ տա­րի­քում ճա­նա­չում ձեռք բե­րել:

-Հա­վա­նա­բար երբ ե­րի­տա­ սարդ ե­րա­ժիշ­տը լավ կա­տա­րո­ ղա­կան ու­նա­կու­թյուն­ներ ու­նի ու բարդ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ ներ  է կա­տա­րում, նրան շա­տերն են օգ­ նում: Նա շատ ա­ վե­ լի հե­ տաքր­քիր է։ Կարևոր է նաև հենց ար­տիս­տի տրա­մադր­վա­ծու­թյու­ նը, ո­րով­հետև ա­ռա­ջին հա­ջո­ղու­ թյու­ նից հե­ տո շատ հեշտ է ծու­ լա­նալ, պար­զա­պես դա­դա­րել աշ­խա­տել: Ես միշտ շատ եմ ու­ զել նվա­գել: -­Ձեր հա­մեր­գա­յին գրա­ ֆի­կը ծան­րա­բեռն­ ված է: Ե­լույթ­ներ եք ու­ նե­նում տար­բեր քա­ ղաք­նե­րում՝ տար­բեր պատ­րաստ­վա­ծու­թյան հան­դի­սա­տե­սի առջև:

Կարևո՞ր  է հան­դի­սա­տե­սի ար­ձա­գան­քը: -Բ­նա­կա­նա­բար ես ծա­փողջ­ յուն­նե­րի կամ բրա­վո­նե­րի քա­ նա­ կով չեմ գնա­ հա­ տում իմ աշ­ խա­տան­քը: Ի­հար­կե հա­ճե­լի  է, երբ հան­դի­սա­տե­սին դուր  է գա­ լիս իմ կա­տա­րու­մը: Հա­ճե­լի  է գի­տակ­ցել, որ մար­դիկ ի­զուր ժա­մա­նակ չեն վատ­նել: Սա­ կայն հան­դի­սա­տե­սի գո­վեստն ինձ հա­մար ա­ղան­դե­րի պես մի բան է, երբ զգում եմ, որ լավ եմ կա­տա­րել ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­ նը: Բա­ ցի այդ՝ եր­ բեք չի լի­ նում այն­պես, որ կա­տա­րու­մը բո­լո­ րին դուր գա: Ա­ մե ն ինչ դահ­ լի­ ճում գտնվող­նե­րի նա­խատ­րա­ մադր­վա­ծու­թյու­նից  է կախ­ված: Ե­թե գո­նե կե­սին դուր  է գա­լիս, նրանք վա­րա­կում են մնա­ցա­ ծին: Իսկ ե­թե հան­դի­սա­տե­սն ի սկզբա­նե տրա­մադր­ված չէ, որ­ քան  էլ հա­ջող լի­նի կա­տա­րու­մը, ար­ձա­գանք չի լի­նե­լու: -Ձեզ հա­ճախ հայտ­նի դաշ­ նա­կա­հար Գ­լեն Գուլ­դի հետ են հա­մե­մա­տում, որը իր կա­րիե­րա­յի գա­գաթ­ նա­կե­տին լքեց բե­մը՝ հա­ մա­րե­լով, որ միայն ձայ­ նագր­ման ստու­դիա­յում աշ­խա­տե­լով  է հնա­րա­ վոր կա­տա­րե­լու­թյան հաս­ նել: Դուք տասն­յակ ձայ­ նագ­րու­թյուն­ներ ու­նեք, ի՞նչն է Ձեզ հա­մար ա­վե­ լի կարևոր՝ հա­մեր­գա­յին

Լիֆ­շի­ցը հա­տուկ Ֆելիքս Բրոեդե

Կոնս­տան­տին Լիֆ­շի­ցը մինչ այդ մի­ջազ­գա­յին մրցույթ­նե­րի չէր մաս­նակ­ցել։ Ե­րաժշ­տա­կան դպրո­ցի ա­վար­տա­կան քննու­թյա­նը ե­րի­տա­սարդ դաշ­նա­կա­հա­րը Բա­խի հան­րա­հայտ Գոլդ­բերգ վա­ րիա­ցիա­նե­րը ներ­կա­յաց­րեց: Հանձ­նա­ժո­ղո­վը ցնցված  էր նրա հա­ սուն և յու­րա­հա­տուկ կա­տար­մամբ։ Ե­րեք օր անց Լիֆ­շի­ցը նույն ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը ձայ­նագ­րեց ճա­պո­նա­կան Denon records ստու­դիա­յում: Ա­ռա­ջին սկա­վա­ռա­կի հա­մար դաշ­նա­կա­հա­րը «տար­վա լա­վա­գույն ե­րա­ժիշտ» տիտ­ղո­սին ար­ժա­նա­ցավ, Գ­րեմ­ միի ա­ռա­ջադր­վեց: Այ­սօր Լիֆ­շի­ցը մեծ ճա­նա­չում  է վա­յե­լում աշ­ խար­հում, տասն­յակ ձայ­նագ­րու­թյուն­ներ ու­նի։ Բե­մում նրա գոր­ ծըն­կեր­ներն են ե­ղել հռչա­կա­վոր ե­րա­ժիշտ­ներ Ռաստ­րո­պո­վի­չը, Կ­րե­մե­րը, Վեն­գե­րո­վը: Նա աշ­խա­տում  է լա­վա­գույն դի­րի­ժոր­նե­րի և ն­վա­գախմ­բե­րի հետ: Ար­տա­սահ­ման­յան մա­մու­լը նրան շռայ­լո­ րեն «ժա­մա­նա­կի  հզո­րա­գույն ե­րա­ժիշտ», «հան­ճա­րեղ կա­տա­րող, հան­ճա­րեղ մեկ­նա­բան»  է կո­չում: Կոնս­տան­տին Լիֆ­շի­ցը հար­ ցազ­րույց­ներ տալ չի սի­րում, չի մաս­նակ­ցում նաև հա­վա­քա­կան հա­մերգ­նե­րի: Նա պար­զա­պես նվա­գում  է:

գոր­ծու­նեու­թյու­նը, թե ման­րակր­կիտ աշ­խա­տան­ քը ստու­դիա­յում։ -­Կար­ծում եմ՝ ինձ հա­մե­մա­ տում են Գուլ­ դի հետ Բա­ խի իմ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի պատ­ ճա­ռով: Գուլդն ինձ հա­մար ան­ հա­սա­նե­լի մի բար­ձունք  է ե­ղել և շա­րու­նա­կում  է մնալ: Սա­կայն ես վա­ղուց եմ հե­ռա­ցել նրա կա­ տար­ ման ձևից և ար­ դեն եր­ կար տա­րի­ներ լիո­վին այլ ուղ­ղու­ թյամբ եմ շարժ­վում: Ինձ հա­մար չա­փա­զանց կարևոր են թե՛ հա­մեր­գա­յին գոր­ ծու­նեու­թյու­նը, թե՛ ձայ­նագ­րու­ թյուն­նե­րը: Հա­մեր­գի ըն­թաց­քում կա­ րող է ստաց­ վել այն, ինչ չես ստա­նա ստու­դիա­յում աշ­խա­տե­ լիս: Իսկ ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը հե­տաքր­քիր են նրա­նով, որ­քա­ նով նրանք մնա­յուն են:

հա­յաս­տան­յան հա­մեր­գի հա­մար Պ­րո­կոֆև­ի ա­ռա­ ջին դաշ­նա­մու­ րա­յին կոն­ ցերտն  է սո­վո­րել:

պա­տա­հե՞լ  է, որ դի­րի­ժո­րը խան­գա­րի Ձեզ։ -Ի­հար­կե, հնա­րա­վոր  է: Պա­ տա­հում  է, որ խան­գա­րում են (ծի­ծա­ղում  է-Մ.Ա.), սա­կայն պա­ տա­ հում է նաև, որ օգ­ նում ենք ի­րար: Բե­մում հա­մեր­գի բո­ լոր մաս­նա­կից­նե­րը հա­վա­սար են: Ես եր­բեք ե­րա­ժիշտ­նե­րին կամ դի­րի­ժո­րին իբրև իմ օգ­նա­ կան­նե­րի չեմ ըն­կա­լում: Մենք հա­մա­տեղ աշ­խա­տանք ենք կա­տա­րում: -­Ձեր եր­կա­ցանկն ահ­ռե­ լի  է: Ժա­մա­նակ ու­նե­նո՞ւմ եք նոր ստեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն­նե­րի հա­մար։ -Գտ­նում եմ (խո­րա­մանկ ժպտում  է–Մ.Ա.): Հա­ տուկ հա­ յաս­տան­յան հա­մեր­գի հա­մար Պ­րո­կոֆև­ի ա­ռա­ջին դաշ­նա­մու­ րա­յին կոն­ցերտն եմ սո­վո­րել:  n

-Հեշ­տու­թյա՞մբ եք դի­րի­ ժոր­նե­րի հետ աշ­խա­տում,

Մա­րի Ա­րամ­յան

Ազդագիր ԹԱՏՐՈՆ

\\Imagine սիքս­տե­տը ներ­

\ \«Վեր­դ իա­ն ա», խմբեր­

կա­յաց­նում  է լա­վա­գույն

գեր և հատ­ված­ն եր Ջ.

հա­մաշ­խար­հա­յին հի­թե­րը,

Վեր­դ իի օ­պ ե­ր ա­ն ե­ր ից,

nn Հա­յաս­տա­նի նկա­րիչ­նե­րի միու­թյուն

09.10 / ժ. 19:00

nn Կ.Ս­տա­նիս­լավս­ կու ան­վան ռու­սա­ կան դրա­մա­տի­կա­ կան թատ­րոն

08.10 / ժ. 21:30

Ալ.Ս­պ են­դ իար­յ ա­ն ի ան­

\\Հ­րանտ Հով­սեփ­յա­նի

\\«Չաո», 07.10 / ժ. 19։00

\\«Սի­րա­յին ի­րա­րան­ցում

\\ՊՐԵՄԻԵՐԱ՝ «Շա­հա­նե,

\\Impressions, 09.10 / ժ.

վան օ­պ ե­ր ա­յ ի և բա­լե­

քան­դակ­նե­րի ցու­ցադ­րու­

\\«Մակ­բեթ», 08.10 / ժ.

…  է­լի ի­րա­րան­ցում … սի­

դու իմ Շա­հա­նե», հեղ.՝

21:30

տի ազ­գա­յ ին ա­կ ա­դե­

թյուն, 29.09 – 09.10

\\«Ոս­կե ճու­տի­կը», հեղ.՝

19։00

րա­յին», կա­տա­կեր­գու­

Ս.Ե­սե­նին, 14.10 / ժ. 19:00

\\City Project, 10.10 / ժ.

միա­կ ան թատ­ր ո­ն ի մեծ

\ \«Իմ Երևան»՝ գե­

Վլ.Օռ­լով, բե­մադ­րիչ՝

\\«Ս­պա­նել սի­րո հա­

թյուն 2 գոր­ծո­ղու­թյամբ,

\\«Ք­յո­ջին­յան ի­րա­րան­

21:30

երգ­չ ա­խ ումբ, գլխա­վոր

ղան­կ ար, քան­դակ, կի­

Կ.Խա­չատր­յան, 08.10 / ժ.

մար», 09.10 / ժ. 19։00

հեղ.՝ Մ.Կա­մո­լետ­տի, 12.10

ցում» 06.10 / ժ. 19:00

խմբա­վար Կ.Սարգս­յ ան,

րա­ռ ա­կ ան ար­վեստ,

12:00, 14:00, 16:00

\\«Մարդն ա­փի մեջ»,

/ ժ. 19:00

\\«Ֆելդ­ֆե­բել Բա­տերֆլ­

nn The Club

20.10 / ժ. 19։00

12.10-23.10

\\«Թևա­վո­րը», բե­մադ­

11.10 / ժ. 19։00

\\«Ինձ­նից պրծում չկա››,

յայ», 07.10 / ժ. 19:00

\\«Բար­դե­րի ա­կումբ»

\ \«Տան­գ ո», բա­լետ 1

\\Տիգ­րան Հով­հան­նիս­յա­

րիչ՝ Զ. Ան­տոն­յան, 07.10 /

\\«Ռո­մե ն և Ջու­լիետ»,

կա­տա­կեր­գու­թյուն 2

\\«Ման­յակ», 09.10 / ժ.

հեղ. եր­գի ե­րե­կո՝ Ռ.

գործ., Ա. Պիաց­ց ոլ­լա,

նի գե­ղան­կար­նե­րի ցու­

ժ. 19:00

14.10 / ժ. 19։00

գործ., հեղ.՝ Գ.Խանջ­յան,

19:00

Հախ­վերդ­յան, Է. Զո­րիկ­

«Ս­տ ա­բ ատ­մ ա­տ եր», բա­

ցադ­րու­թյուն, 13.10-23.11

յան, Ա. Հայ­րա­պետ­յան

լետ 1 գործ., Գ.Բ.Պեր­

\\Լիա­նա Դա­նիել­յա­նի

և այլք, ա­մե ն ուր­բաթ ժ.

գո­լե­զ ի, 08.10 / ժ.

գոր­ծե­րի ցու­ցա­հան­դես,

21:00

19։00

07.10-09.10

\\AFG ֆիլ­մե­րի ցու­ցադ­

nn Հ.Թու­ման­յա­նի ան­վան Պե­տա­կան տիկ­նի­կա­յին թատ­րոն

nn Հր. Ղափ­լան­յա­նի ան­վան Երևա­նի դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րոն

\\«Էս­պես մինև ե՞րբ…», կա­տա­կեր­գու­թյուն 2 գործ., հեղ.՝ Գ.Խանջ­յան,

13.10 / ժ. 19:00

\\«Սե լա վի», կա­տա­կեր­ գու­թյուն, գլխա­վոր դե­

nn «Գոյ» թատ­րոն

\\«Մեր տան տե­րե­

րում՝ Ն.Դուր­յան, 09. 10 /

\\«Մա­րատ/­Սադ», ռեժ.՝

րը», կա­տա­կեր­գու­թյուն 2

ժ. 19.30

Ա.Մազ­ման­յան, բե­մաս­տեղծ՝

գործ., հեղ.՝ Ժ.Ա­նան­յան,

nn Երևա­նի Մն­ջա­ խա­ղի Պե­տա­կան Թատ­րոն

\\«Ան­հաղթ աք­լո­րը»,

Մ.Մկրտչ­յան, 09.10, 10.10

14.10 / ժ. 19:00

\\«Չա­րի Ծա­ղիկ­ներ», մի­

րու­թյուն, ա­մե ն ե­րեք­շաբ­

ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍ

մոդ­րա­մա 1 գործ., 06.10 /

թի ժ. 20:00

ժ. 19:00

ՕՊԵՐԱ, ԲԱԼԵՏ, ՄՅՈՒԶԻՔԼ

\\Ռու­բեն Ման­գա­սար­

2011» ին­նե­րորդ մի­ջազ­

յան, ֆո­տո­ցու­ցա­հան­դես,

գա­յին թա­տե­րա­կան փա­

16:00

14.10-05.11

ռա­տո­նը՝ հոկ­տեմ­բե­րի

\\«Ոս­կե ձկնի­կը», հեղ.՝

\\«Մոխ­րոտ», Շ.Պե­րո,

nn Գ.Սուն­դուկ­յա­նի ան­վան ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­կան թատ­րոն

nn ՆՓԱԿ

\\/Ն­կար՝ «ՀԱՅ ՖԵՍՏ-

nn Պե­տա­կան ե­րաժշ­տա­կան կա­ մե­րա­յին թատ­րոն

Ալ.Պուշ­կին, բե­մադ­րիչ՝

08.10 / ժ. 19:00

\\«Եր­ջա­նիկ ա­վարտ»,

թյուն­նե­րի ժո­ղո­վա­ծո­ւի,

\\«Ա­նուշ», 13.10 / ժ. 14։00

ըստ «Ս­տա­խոս կի­նը»

ե­րաժշ­տու­թյուն՝ Վ.Արծ­

պիե­սի, 06.10 / ժ. 19:00

րու­նի, 13.10 / ժ. 19:00

nn Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին պատ­կե­րաս­րահ

\\Երևան­յան 5-րդ մի­

Տ.Զա­հալ­յան, 11.10 / ժ.

nn Ա. Ս­պեն­դիար­յա­ նի ան­վան օ­պե­րա­յի և բա­լե­տի ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­կան թատ­րոն

\\«Դա­լին և ս­յուր­ռեա­

ված ՀՀ ան­կա­խու­թյան 20

լիստ­նե­րը, Ար­ժի­լե հա­

և Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան

\\«Սա­յաթ-­Նո­վա», օ­պե­

վա­քա­ծու (Լոս Ան­ջե­լես)»,

ֆիլ­հար­մո­նիկ նվա­գախմ­

հեղ.՝ Հովհ. Թու­ման­յան, բե­մադ­րիչ՝ Ե. Մա­նար­յան, 09.10 / ժ. 12:00, 14:00,

11:00, 13:00

\\«Գո­յա», դրա­մա 2 գործ.,

րում՝ Ն.Դուր­յան, Զ.Աբ­

nn Հ.Պա­րոն­յա­նի ան­վան ե­րաժշ­տա­ կան կո­մե­դիա­յի պե­ տա­կան թատ­րոն

րա­համ­յան, Ա.Դեղտ­րիկ­

\\«Մո­րա­քույ­րը Փա­րի­

\\«Գիրք ծաղ­կանց», ըստ Շ.Բոդ­լե­րի «Չա­րի ծա­ ղիկ­ներ» բա­նաս­տեղ­ծու­

ԴԻՏԱՐԺԱՆ

1-8-ը / ջազ­գա­յին ե­րաժշ­տա­ կան փա­ռա­տոն՝ նվիր­

\\«Հին աստ­ված­ներ»,

nn Պե­տա­կան Կա­ մե­րա­յին Թատ­րոն

պատմ. դրա­մա 2 մա­սից,

\\«Խան­գա­րող հան­գա­

րա 3 գործ., հեղ.՝ Ալ.Հա­

մինչև հոկ­տեմ­բե­րի 15-ը /

բի 85 ամ­յակ­նե­րին, Ալ.

\\«Ար­ջը» և «Ա­ռա­ջար­

հեղ.՝ Լ.Շանթ 08.10/ ժ. 19:00

մանք­ներ», Ս.Դա­նիել­յան,

րու­թյուն­յան, 13.10

ժ. 10:00-17:00

Չաուշ­յա­նի և Էդ. Թոփչ­

յան և ու­րիշ­ներ, 11.10 /

կու­թյուն», կա­տա­կեր­գու­

\\«Մու­սա լե­ռան 40 օ­րը», հե­

14.10, 15.10 / ժ. 19:00

\\«Ռո­մեո և Ջու­լիետ»,

ժ. 19.30

թյուն­ներ 1 գործ., հեղ.՝

րո­սա­պա­տում 2 մա­սից, հեղ.՝

\ \«Թ­ռ իչք քա­ղա­ք ի վրա­

Ա.Չե­խով, 07.10 / ժ. 19:00

Ֆ.Վեր­ֆել, 11.10 / ժ. 19:00

յով», հեղ.՝ Ա.Աս­լ ի­բ եկ­

\\«Չա­րեն­ցի ուղ­ղիչ տու­

\\«Ար­շակ թա­գա­վոր»,

յան, բե­մ ադ­ր իչ՝ Ն.Գ­-

նը», իմպ­րո­վիզ 11 դրվա­

րի­գ որ­յան, 12. 10 / ժ. 19:00:

զից», կա­տա­կեր­գու­ թյուն, գլխա­վոր դե­րե­

հեղ.՝ Լ.Շանթ 07.10 / ժ. 19:00

յա­նի գե­ղար­վես­տա­կան

րաֆ, գլխ. բա­լետ­մայս­

պատ­մա­կան դրա­մա 2

nn MEZZO Classic House Club

nn Նա­րե­կա­ցի ար­վես­տի միու­թյուն

տեր՝ Ռ.Խա­րատ­յան, դի­

\ \Վա­հ ան Արծ­ր ու­ն ու

կան ե­րաժշ­տու­թյան 5-րդ

գով, հեղ.՝ Ա.Այ­վազ ­յան,

մա­սից, հեղ.՝ Պ.Զեյ­թունց­

\\Upstairs խումբ, 07.10 /

րի­ժոր՝ Ռ.Ա­սատր­յան,

նոր ձայ­ն աս­կ ա­վա­ռ ա­կ ի

փա­ռա­տոն, մինչև հոկ­

08.10 / ժ. 19:00

յան, 12.10 / ժ. 19:00

ժ. 21:30

12.10 / ժ. 19։00

շնոր­հ ան­դես, 08.10

տեմ­բե­րի 24-ը:

ԱԿՈՒՄԲ

Ս.Պ­րո­կոֆև, բա­լետ 3 գործ., բե­մադ­րիչ խո­րեոգ­

ղե­կա­վա­րու­թյամբ, մինչև հոկ­տեմ­բե­րի 12-ը \\«Վե­րա­դար­ձի» դա­սա­

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda