Brochure 'Met ons 10'en'

Page 1

MET ONS 10EN


Voorwoord Met ons 10en Omdat meningen belangrijk zijn Politici buigen zich al langer over de kloof met de burger en gaan daarbij op zoek naar nieuwe manieren om burgers directer bij het beleid te betrekken. Lokale democratie is immers veel breder geworden dan het lokale bestuur. Burgers worden mondiger en willen gehoord worden. Burgers nemen zelf initiatieven en vragen de overheid om deze te faciliteren. Men spreekt dan ook van een ‘derde generatie burgerparticipatie’, waarbij het initiatief van de burgers zelf uitgaat en de overheid participeert. Met ons 10en past perfect in dit rijtje. Met ons 10en is een gezamenlijke zoektocht naar antwoorden op de vraag: hoe denken wij Tienenaren over onze stad en de toekomst van ‘onze wijk’? Wat verbindt ons met deze stad en wat hopen we hier te vinden? De voorbije 8 maanden gingen verschillende groepen aan de slag met deze vragen, hierbij ondersteunt door kunstenaars. Groepen uit wijken en dorpen, groepen die vaak minder kansen krijgen en groepen die nieuw zijn in onze stad. Dit leidde tot boeiende ontmoetingen, warme verhalen, sterke beelden en veel dynamiek. De Tienenaar is trots op zijn stad/dorp/buurt. De Tienenaar wil vooruit, wil zich inzetten en droomt.


Dit boekje is een beknopte neerslag van deze acht maanden. We overhandigen het met veel plezier aan het nieuwe bestuur en hopen dat zij hier de nodige inspiratie uit halen voor onze stad. We danken alle groepen die hieraan meegewerkt hebben. We danken de vele kunstenaars voor hun inzet. We danken Geert Luyts, Taja Busseniers, Erwin Van Dycke en Bart Bekker voor hun niet aflatende inzet en ondersteuning. Dirk Masquillier – Riso Vlaams-Brabant vzw Philippe Liesenborghs – opgewekTienen vzw


‘Met ons 10en’

– een participatieve kunstpraktijk Kris De Visscher - Demos

Onze samenleving is voortdurend in verandering en lijkt ondertussen zo ingewikkeld geworden dat enkel een klein groepje specialisten al die veranderingen nog kan bevatten. Veel gewone mensen voelen zich machteloos tegenover deze ontwikkelingen en hebben het gevoel dat de belangrijke beslissingen ver boven hun hoofd worden genomen. Tegelijkertijd lijken de beleidsmakers zich meer en meer rechtstreeks tot hun burgers te richten met de vraag om zelf met oplossingen voor de dag te komen. En deze burgers hebben wel degelijk ook een kijk op de zaak en thema’s waar ze van wakker liggen. Maar hoe verbind je mensen rond een thema dat hen bezig houdt? Zeker als dat mensen zijn die elkaar niet spontaan opzoeken? Hoe laat je hen met elkaar in gesprek gaan en verschillende perspectieven verkennen? Hiervoor zijn er verschillende ingangspoorten, maar kunst is er zeker één van. Kunst kan mensen een taal geven om hun stem te laten klinken. Kunst creëert een open ruimte waarin mensen de vrijheid ervaren om hun perspectief in beeld te brengen in een taal en in een context die deze ervaring tot zijn recht laat komen. De betrokkenen voelen dat het goed zit, zonder dat ze hoeven uit te leggen waarom. Maar om de nodige middelen voor dit soort projecten te verwerven en te verantwoorden, is het soms wel nodig onder woorden te brengen wat er in dergelijke processen gebeurt. Demos probeert als kenniscentrum deze woorden aan te reiken.


Een project als ‘Met ons 10en’ noemen we een participatieve kunstpraktijk1. Het is een vorm van artistiek onderzoek waarin kunstenaars samen met burgers op zoek gaan naar de juiste vorm om alternatieve stemmen en interpretaties te laten weerklinken. We onderscheiden vier kernkwaliteiten: “Contextueel de kunstpraktijk is een artistiek onderzoek naar een (politiek-) maatschappelijk vraagstuk en sluit daarbij aan op een - eventueel latente - urgentie bij burgers om daar zelf greep op te krijgen. Artistiek de regie ligt bij een kunstenaar die zich persoonlijk committeert en vakkundig stuurt op verbeeldingskracht, samenwerkingskracht, vormkracht en esthetiek. Participatief het maakproces betrekt burgers en relevante partijen rond een (politiek-)maatschappelijke bekommernis en creëert speelruimte voor een (experimentele) herbemiddeling van onderlinge relaties en beelden. Transformatief het beoogde resultaat is een uitdagende artistieke productie, voor een breed publiek, die een kritische reflectie bevat en aanleiding geeft tot nieuwe (handelings) perspectieven.”

1Meer info: http://www.demos.be/kenniscentrum/publicatie/kunst-in-transitie-manifest-voor-participatieve-kunstpraktijken


Kunst heeft het potentieel om die transformatie, die verandering te realiseren. Ook hier onderscheiden we vier elementen: verbeelden, versterken, verbinden en vernieuwen2. In ‘Kunst in transitie. Manifest voor de participatieve kunstpraktijk’ schrijven Sandra Trienekens en Wouter Hillaert: “De participatieve kunstpraktijk is traag en neemt tijd voor haar proces. Vanuit een sterke verankering in de context gaan kunstenaars de aanwezige expertises identificeren, exploreren en onderscheiden. Vervolgens creëren ze een ‘actieve ruimte’ waarin rollen en inzichten speelbaar worden. Ze bieden participanten de ruimte om – op veilige afstand van de realiteit – aannames te onderzoeken en nieuwe beelden of identiteiten vorm te geven. Iedereen kan deelnemen aan participatieve kunstprojecten, maar de kunstenaar houdt de artistieke leiding en verantwoordelijkheid. De kunstenaar weet mee te bewegen met wat zich in het proces voordoet, en beschouwt zijn artistieke plan enkel als een streefrichting. Tegelijk blijft hij/zij eigenzinnig vrijheid opeisen om het artistieke proces ruimte te geven. Met één voet in de groep en één voet erbuiten behoudt hij/zij een reflectieve (kritische) houding. De kunstenaar is van dit hele proces zowel de buitenboordmotor als de kapitein. Maar varen doe je samen. Participanten zijn co-eigenaar of co-auteur in het proces. De kunstenaar verdiept hun inbreng door alledaagse praktijken te bevragen. Wat gebeurt er? Waarom? Wat betekent dat voor een individu of gemeenschap? Zo wordt in het kunstwerk de menselijke maat zichtbaar, ‘het verhaal achter het verhaal in de krant’. Daarnaast neemt de kunstenaar het gevoel als kompas... In tegenstelling tot veel andere plekken in de maatschappij laat participatieve kunst mensen in hun kracht komen in het kunstwerk. …. Mensen identificeren wat er (met henzelf) gebeurt in de maatschappelijke ontwikkelingen.


Door ze hun eigen verhaal te laten herbeleven wordt duidelijk dat ze de regisseur zijn van hun eigen leven, dat ze altijd eigen keuzes kunnen maken en niet aan anonieme ontwikkelingen zijn overgeleverd. Zo werken de praktijken empowerment in de hand. De gezamenlijke artistieke verkenning stelt mensen in staat om iets te gaan doen wat ze niet uit zichzelf hadden gedaan, en waar zorg, welzijn of andere professionals zelden op uitkomen. Ja, kunst heeft iets te bieden wat je nergens anders kan kopen.� Hoe sterk ook het potentieel van deze participatieve kunstpraktijken, ze worden vaak beschouwd als iets extra, als een luxe. Er leeft geen echte urgentie voor dit soort praktijken en potentiÍle geldschieters staan soms wantrouwig tegenover dit soort onvoorspelbare processen. In wezen staat de hele kunstensector financieel onder druk. Toch is potentieel van deze projecten onmiskenbaar. Vandaar ons pleidooi aan kunstenaars, overheden, middenveldorganisaties en kunstenorganisaties om de handen in elkaar te slaan en taal en stem te geven aan wie en wat niet gehoord wordt. Zo bouwen we aan die (veer) krachtige samenleving die we nodig hebben om het hoofd te bieden aan alle veranderingen die op ons af komen.

2Lees meer over deze vier begrippen in deze publicatie: http://www.demos.be/kenniscentrum/publicatie/dwarsliggers-

verhalen-uit-de-sociaal-artistieke-praktijk


Oorbeek Een kunstwerk dat mensen van het dorp aanspreekt en een harmonieus geheel vormt. Een kunstwerk dat verbondenheid symboliseert en zowel verleden, heden als toekomst in zich draagt. Een creatie voor en door de inwoners van Oorbeek, zodanig georganiseerd dat éénieder zelf de mate van participatie kon bepalen. Met een minimale drempel om zelf een penseel te hanteren en een bevredigend resultaat. Dat was het doel. Er ontstonden voorstellingen van Oorbekenaren, jong en oud, waarvan het merendeel een rol spelen in het dorpsleven. De levensgrote portretten in 6 tinten grijs en een accentkleur zijn geplaatst rond het parochiecentrum, dé ontmoetingsplaats in Oorbeek. Ieder kon zijn of haar engagement bepalen door de opdeling in deeltaken, gaande van model staan en schilderen, tot aankopen doen, voorbereiden en verzagen van de panelen, logistieke ondersteuning, uitdenken van de praktische uitvoering, mensen informeren en mobiliseren, plaatsing van de panelen, … Het “samen” werd zichtbaar in het harmonieuze geheel van de panelen. Het resultaat mag er wezen: knappe portretten, fiere Oorbekenaren en toffe momenten…

Kunstwerk: 20 levensgrote portretten Een samenwerking van tal van Oorbekenaren en Komiteit Oorbeek Dorp en Petra Paesmans (Beeldend kunstenaar)



Vissenaken Vissenaken droomt van bloeiende horeca en middenstand die lokale producten verkoopt in het centrum van het dorp. Waar een veilige fietsverbinding is naar Tienen, waar senioren aangepast samenhuizen en waar de pastorie een herbestemming krijgt zodat verenigingen, waaronder een dansschool, er kunnen oefenen. Deze wens zetten de Vissenakenaren om in een tafereel in de Kweikersparade, een parade voor en door Tienenaars naar aanleiding van 1000 jaar stadsrechten. Ze toonden hun plaatselijke trots: fruit, natuur, de jeugd en reus Sint Maarten. Daarnaast droegen ze de wensen van Vissenakenaren mee op hun fiets-o-strade.

Kunstwerk: Tafereel 3 in de Kweikersparade Een samenwerking van tal van Vissenakenaren, Gezinsbond Vissenaken, KLJ Vissenaken, KVLV Vissenaken, Vissenaken Ons Dorp Leeft en ChoĂŤ De Jonghe (Choreografe)



Mensen in armoede Bij Erm ’n Erm, vereniging waar armen het woord nemen, kom je mensen tegen met een boeiend verhaal en een levendige verbeelding. Het leven in armoede heeft hun dromen van een betere toekomst niet stuk gemaakt. Integendeel. In "Zoek de 7 verschillen" zoomen de deelnemers in op plekken in de stad die voor hen belangrijk zijn: het Steentjesplein, een living, de ring. Twee foto’s: één uit het leven en één waar op alles kan gebeuren. Zeven verschillen tonen wat belangrijk is, waar ze van dromen, wat kan veranderen... Hun wereld én fantasie zie je in het kunstwerk “Zoek de 7 verschillen”. Dit spelletje kan je voor de gelegenheid meespelen in De Streekkrant, Tienen Actueel en op postkaartjes.

Kunstwerk: Zoek de Zeven Verschillen Een samenwerking van mensen in armoede en Julie Lenaerts (Beeldend kunstenaar)


ZOEK DE 7 VERSCHILLEN N O T H I N G E L S E M AT T E R S ! - Kunstproject ’Met Ons 10en’ - Julie Lenaerts in samenwerking met Nancy, Erm ‘n Erm Tienen - OpgewekTienen.

- Kunstproject ’Met Ons 10en’ - Julie Lenaerts in samenwerking met Nancy, Erm ‘n Erm Tienen - OpgewekTienen. - Een openluchtzwembad op het pisteke zou fantastisch zijn! - Ik hou van griezelen en horror, daarom de griezelhand. - Tiense bergen om in te wandelen. - Een tijger, ik ben zot van katachtigen. - Een kindje. - Phuket, Thailand. Ik ben daar ooit op reis geweest. Heel vriendelijke mensen. - Hoe zalig de geur van veel bloemen ...

- Tommeke, de kleine ara verandert in de grote ara die ik zag op reis in Turkije. - Frans Bauwer omdat ik grote fan ben. - Mijn hondje bliksem oftewel ‘blikkie blik, stinkfabriek’. - Onze heilige Maria omdat ik gelovig ben. - De tatoeage, de vergissing van mijn leven. - De mobiele telefoon omdat ik minder mobiel ben. - Meer natuur in de omgeving want hier aan de Citrique wordt alles zwart.

ZOEK DE 7 VERSCHILLEN: MENS EN DIER ZIJN WELKOM BIJ CLARA!

ZOEK DE 7 VERSCHILLEN: NANCY’S STEENTJESPLEIN!


Nieuwkomers Wat is universeel, leuk, toegankelijk en brengt zonder taalbarrière mensen met elkaar in contact? Dit was de vraag die de Tiense Wereldvrouwen willen beantwoorden met hun kunstwerk. Als zij dromen over Tienen staat het in contact treden met de lokale bevolking centraal. Tijdens hun zoektocht naar een antwoord, kwamen ze op ParkLife 2015 naar buiten met typische gerechten. Maar het antwoord dat ze uiteindelijk formuleerden, waren volksspelen. Ze werkten daarom fiches uit met spelen uit hun landen van herkomst. Daarnaast voegden ze het woord bij de daad en speelden een reuzen stoelendans tijdens het wijkfeest op het Torsinplein in aanloop naar de Kweikersparade 2015.

Kunstwerk: Een bundel van traditionele volksspelen uit de landen van herkomst Een samenwerking van Tiense Wereldvrouwen en Julie Lenaerts (Beeldend kunstenaar)



Mensen met een beperking “Mag ik even alstublieft?” is een toneelvoorstelling die gemaakt en gespeeld wordt door volwassenen met een verstandelijke beperking. Deze groep Tienenaren blijft meestal “onder de radar” en zij voelen dat ook sterk aan. De voorstelling brengt hun verhaal van onrecht, niet gezien of beluisterd worden. Terwijl ze - net als elk van ons deel - willen zijn van de stad. Voor Met ons 10en maakte Theater Tievo een kortfilm over deze voorstelling. We krijgen een blik voor en achter de schermen maar ook gesprekken met de acteurs over hun band met Tienen.

Kunstwerk: Kortfilm voor en achter de schermen van “Mag ik even alstublieft” Een samenwerking van Anja Wouters (Regisseur) met Theater Tievo



Grimde Grimde heeft een rijke geschiedenis. Zelf omschrijven ze zich als zoetzuur, gelegen tussen de Tiense Suikerraffinaderij en Citrique Belge. Grimde is de GalloRomeinse tumuli, de Necropolis in de crypte van de Sint Pieterskerk, de Romeinse heirbaan, de kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ten-Steen, ... Heel wat om trots op te zijn. En dat wilde de Grimdenaren natuurlijk weergeven in hun kunstwerk. Inwoners van Grimde verwerkten de geschiedenis in een aantal artistieke ideeën. Elementen uit het heden en het verleden werkten ze samen uit tot een skyline van Grimde. Daarbij lieten ze, door het gebruik van kleur en perspectief, vlakken open. Op die manier wordt de kijker uitgedaagd om dat gedeelte van het kunstwerk, de toekomst, zelf in te vullen. De muurschildering komt op een lange muur naast parochiezaal ‘t Polderke. Dit is een plek waar veel Grimdenaren komen en die hen steeds weer doet praten en nadenken over hun Grimde.

Kunstwerk: Muurschildering met zeefdruk en schilderkunst Een samenwerking van tal van Grimdenaren, Grimde Leeft, ’t Polderke, Bert Dewil (Schilder) en Wilfried Puelinkx (Graficus)



Wijk rond Torsinplein Beleving en bruggen slaan is wat centraal staat in dit kunstwerk. Mensen en plaatsen een gezicht geven en zo de anonimiteit van de buurt doorbreken. Een 30-tal kinderen uit de buurt hebben gefotografeerd wat zij interessant vinden in hun leefwereld, in hun buurt. Een selectie van de foto's wordt in de buurt opgehangen. Tegelijk ging fotograaf Steven Massart op zoek naar de mensen achter de gevels, de gezichten die hij dagelijks voorbij loopt in de buurt waar hij woont en werkt. Hij wilde even gluren achter de muren om te kijken hoe deze mensen leven, werken en omgaan met elkaar. Door dit op een respectvolle manier op foto vast te leggen, wilde hij het wederzijds begrip en vertrouwen vergroten en een stukje angst en onbegrip voor het onbekende wegnemen.

Kunstwerk: Fotoreeks Een samenwerking van Wijkcomité Kapucijnenplein, Jeugd en Plezier, ‘12 voor 10en’, tal van buurtbewoners en Steven Massart (Fotograaf)



Kazernebuurt In de kazernebuurt liggen het stadspark en het Sint-Jorisplein met de grootste gratis parking in het centrum van Tienen. Dit maakt dat deze buurt een diverse groep gebruikers kent die er niet wonen. Het park biedt rust voor de ene, een plek om de hond uit te laten voor de andere. Gratis parkeren in het stadcentrum, de zondagsmarkt of het vrijetijdscentrum (CC De Kruisboog en de Academie Regio Tienen) trekken dan weer andere gebruikers aan. De uitdaging bij dit kunstwerk bestond erin om de vele vluchtige bezoekers te bereiken. Dit prikkelde Stef Houbrechts en Wilfried Thijs om een kunstwerk te maken dat in interactie kon treden met het publiek, waar het kunstwerk een middel is om de boodschappen te capteren in plaats van zelf een boodschap te geven. De kunstenaars gingen aan het werk en maakten 4 kunstige tafels die voorbijgangers uitdaagden om hen vol te schrijven met wensen en dromen over de plek waar ze staan. In de zomer stonden de tafels op ParkLife 2015. De oefening werd overgedaan op de zondagsmarkt op het Sint Jorisplein. Kunstwerk: 4 schrijftafels Een samenwerking van de vele bezoekers van deze plekken, ParkLife 2015, Stef Houbrechts (Schilder) en Wilfried Thijs (Beeldend kunstenaar)



Met de steun van:

Met ons 10en is een initiatief van opgewekTienen en Riso Vlaams-Brabant i.s.m. vzw en Kanarie. Het project kwam tot stand met de financiĂŤle steun van de Vlaamse Overheid en de logistieke steun van Stad Tienen.