Page 1

Mirandolina een komische oper a

opera trionfo & nieuw ensemble DIRIGENT  Ed Spanjaard  regisseur  David Prins


BOHUSLAV Martinů Polička (Tsjechië), 8 december 1890 Liestal (Zwitserland), 28 augustus 1959

Mirandolina Komische opera in drie bedrijven (1954) Italiaans libretto gebaseerd op La locandiera (De herbergierster), toneelstuk van Carlo Goldoni (1707-1793) Wereldpremière Nationaal Theater Praag, 17 mei 1959 Nederlandse première Stadsschouwburg Haarlem, 23 december 2010 Herinstrumentatie voor het Nieuw Ensemble Bart Visman en Anthony Fiumara Muzikale leiding  Ed Spanjaard Regie  David Prins Musici  Nieuw Ensemble Decor  Arnold Schalks Kostuums  Jookje Zweedijk Lichtontwerp  Arnold Schalks en David Prins


voorstellingen Mirandolina – komische opera van wo 15 december 2010, 20.15 uur Kampen Stadsgehoorzaal (try-out) www.stadsgehoorzaalkampen.nl  038 331 7373 zo 19 december 2010, 20.00 uur Enschede Muziekkwartier (try-out) www.muziekkwartier.nl  053 485 8500 do 23 december 2010, 20.15 uur Haarlem Stadsschouwburg (première) www.theater-haarlem.nl  023 512 1212 do 6 januari 2011, 20.15 uur Rotterdam Schouwburg www.rotterdamseschouwburg.nl  010 411 8110 za 8 januari 2011, 20.15 uur Amsterdam Muziekgebouw aan ’t IJ www.muziekgebouw.nl  020 788 2000 ma 24 januari 2011, 20.00 uur Utrecht Stadsschouwburg www.stadsschouwburg-utrecht.nl  030 230 2023 do 27 januari 2011, 20.00 uur Amstelveen Schouwburg www.schouwburgamstelveen.nl  020 547 5175 di 1 februari 2011, 20.15 uur Groningen Stadsschouwburg www.de-oosterpoort.nl  050 368 0368 za 5 februari 2011, 20.15 uur Leiden Leidse Schouwburg www.stadspodia.nl  0900 900 1705 zo 6 februari 2011, 15.00 uur Heerenveen Posthuistheater (matinee) www.posthuistheater.nl  0513 619 494 De opera wordt in het Italiaans gezongen en in het Nederlands boventiteld. Pauze na het tweede bedrijf. wijzigingen voorbehouden


Inhoud 5 6 7 8 11 13 14 16 19 52 53 60

“Hooggeëerd publiek!” Rolverdeling Tableau de la Troupe Synopsis Martinů’s Mirandolina De ensemblebewerking Carlo Goldoni Martinů & Goldoni Libretto Nieuw Ensemble Biografieën Opera Trionfo


Decorontwerp van Arnold Schalks

4


“Hooggeëerd publiek!” Soms voel ik mij een beetje een circusdirecteur, zo een met laarzen, hoge hoed en een zweepje, die in de vers aan­ geharkte piste de spanning nog opvoert door het rumoerige publiek te vertellen wat er allemaal staat te gebeuren. Dus: briesende paarden met hun zwierige pluimen, maffe clowns in te grote schoenen, leeuwen die door dichtgeplakte hoepels springen; tetterende olifanten op hun achterste benen en trapezewerkers in de reuzenzwaai ... Overrompelende scènes, van de ene verbazing in de volgende, onstuimige vaart, brille, ruzie, soms woede, humor en ontroering. Zo speelt het zich af in de piste maar ook in Mirandolina’s keurige herberg. Ja en zelfs de slapstick wordt u niet bespaard! En dan – om nog even in de sfeer te blijven – twee bijzondere ‘goochelaars’ in de spotlights! Bart Visman en Anthony Fiumara hebben de oorspronkelijke orkestbezetting omgetoverd tot een transparante partituur voor het ragfijn klinkende Nieuw Ensemble. En Maestro Ed Spanjaard daalde af uit het Walhalla met tussenlanding in het Maastrichtse Rosarium, op weg naar de eenvoudige Florentijnse Trattoria, op deze Hellevaart bijgestaan door zijn voortreffelijke assistent Wouter Padberg. Verder vindt u de namen van de gehele equipe in dit ‘boekwerkje’. Ook bij deze operaproductie ontstond een hecht familiegevoel, ditmaal met David Prins als ‘pater familias’ aan het hoofd. Hij alleen kan de dubbele betekenis van deze hem toegedachte functie naar waarde schatten. Lieve aanwezigen, laat u verrassen door deze muzikale Salto Mortale. Ik wens u een plezierige voorstelling. Jeanne Companjen Directeur Opera Trionfo

5


Rolverdeling Mirandolina  Pamela Heuvelmans, sopraan Fabrizio  Jan-Willem Schaafsma, tenor Cavaliere di Riperftatta  Jan Willem Baljet, bas-bariton Marchese di Forlimpopoli  Zenhua Chang, bariton Il Conte d’Albafiorita  Matevž Kajdiž, tenor Ortensia  Francis van Broekhuizen, sopraan Deianira  Ekaterina Levental, mezzosopraan

6


Tableau de la Troupe Muzikale leiding  Ed Spanjaard Regie  David Prins Decor  Arnold Schalks Kostuums  Jookje Zweedijk Lichtontwerp  Arnold Schalks en David Prins Assistent-dirigent  Wouter Padberg Repetitor  Dante Boon, Abigail Richards en Kimball Huigens Regieassistent en voorstellingsleider  Anne Slothouwer Productie Opera Trionfo  Joanne de Roest Productie Nieuw Ensemble  Niels Hamaker Kap en grime  René Melisse Publiciteit  Dimitri van der Werf Reistechnicus  Paddy Dawson Boventiteling  Jurjen Stekelenburg Orkestinspecteur  Jeroen Blokker

Nieuw Ensemble

Fluit  Harrie Starreveld Hobo  Ernest Rombout (15/12 - 1/2) Hobo  Hans Wolters (5/2, 6/2) Klarinet  Arjan kappers Klarinet  Lars Wouters van den Oudenweijer Fagot  Johan Steinmann (15/12, 19/12, vanaf 24/1) Fagot  Birgit Strahl (23/12, 6/1, 8/1) Hoorn  Wouter Brouwer (15/12 - 8/1) Hoorn  Fokke van Heel (24/1 - 6/2) Trompet  Raymond Rook Trombone  Koen Kaptijn (15/12 - 24/1) Trombone  Anton van Houten (vanaf 27/1) Harp  Ernestine Stoop Piano  John Snijders Slagwerk  Herman Halewijn Viool 1  Maaike Aarts Viool 2  Sanne Hunfeld (23/12 - 5/2) Viool 2  Ilona de Groot (15/12, 19/12, 6/2) Altviool  Frank Brakkee (15/12 - 1/2) Altviool  Frederik Boits (5/2, 6/2) Cello  Jeroen den Herder Contrabas  Rob Dirksen (15/12, 23/12, 6/1, vanaf 24/1) Contrabas  Rien Wisse (19/12, 8/1)

7


Synopsis Plaats van handeling: Florence, in de herberg van Mirandolina. Eerste bedrijf

Mirandolina runt de herberg die zij van haar vader heeft geërfd. Zo goed en zo kwaad als het gaat houdt zij haar hoofd boven water, met hulp van haar trouwe ober Fabrizio. De omhooggevallen Graaf d’Albafiorita en de aan lagerwal geraakte Markies di Forlimpopoli logeren in de herberg en hebben een oogje op Mirandolina. De graaf denkt haar met geld te kunnen veroveren, de markies heeft niets anders dan zijn status in de aanbieding. Met royale fooien aan Fabrizio demonstreert de graaf dat hij kapitaalkrachtiger is dan de markies. De graaf en markies ontpoppen zich als rivalen en raken slaags in een duel. Een nieuwe gast arriveert. Het is de Ridder di Riperftatta, op doorreis naar Livorno. Hij verbaast zich over het duel tussen de graaf en de markies. Hij heeft niets met vrouwen. Mirandolina verschijnt. De graaf geeft haar kostbare oorbellen. De markies probeert haar naar zijn kamer te lokken. De ridder wil bediend worden. Hij klaagt op grove wijze over het beddengoed en beledigt Mirandolina ten overstaan van iedereen. Door de komst van de ridder staken de graaf en de markies hun vijandelijkheden. Zij proberen Mirandolina te overtuigen de nieuwe gast de deur te wijzen. Terwijl de graaf bij de juwelier kostbare cadeautjes koopt, benadrukt de markies dat hij zich nooit zal verlagen om Mirandolina met geld voor zich te winnen. Als de kust veilig is vraagt hij haar ten huwelijk. Het onbehouwen gedrag van de ridder heeft Mirandolina gekwetst. Zij weigert zich nog langer als oud vuil te laten behandelen en zint op wraak. Zij besluit de lompe vrouwenhater te verleiden, om hem daarna een blauwtje te laten lopen. Mirandolina verwacht dat zij daarbij de hulp van Fabrizio goed kan gebruiken. Zij vermoedt alleen dat hij haar ‘avances’ naar de ridder moeilijk zal kunnen verkroppen. Daarom belooft ze met hem te trouwen, als hij zich goed voor haar blijft inzetten. Intermezzo

Ortensia en Deianira, twee actricetjes ‘between jobs’, zoeken een onderkomen voor de nacht en belanden in de keuken van de herberg, waar zij zich tegoed doen aan alles wat eetbaar is. Mirandolina brengt de ridder prachtig beddengoed en biedt aan in hoogst eigen persoon zijn bed op te maken. Ze zegt dat ze niets geeft om al die kerels die achter haar aanzitten en zich heel goed kan voorstellen dat de ridder 8


niets van vrouwen wil weten. Met een ferme handdruk bezegelt zij de nieuwe ‘vriendschap’. De ridder waarschuwt zichzelf: hij laat niet met zich sollen. Hij zal stand houden en de vijand met open vizier tegemoet treden. Helemaal verzadigd bluffen Ortensia en Deianira zich naar binnen door Fabrizio te laten geloven dat zij rijke dames zijn. Mirandolina doorziet meteen hoe de vork in de steel zit, maar ontvangt beide ‘dames’ allerhartelijkst omdat zij hen hard nodig heeft om zich de graaf en de markies van het lijf te houden, zodat zij haar handen vrij heeft om de ridder op zijn nummer te zetten. De berooide markies schenkt zijn laatste bezit – een zakdoekje – aan Mirandolina, die haar nieuwe gasten naar voren schuift om de markies af te leiden. De patserige graaf schenkt Mirandolina een dure ring. De nieuwe gasten begrijpen dat er bij de graaf méér te halen valt. Mirandolina wijst ze elk een dienstvertrek toe. Interludium

De lunch van de ridder wordt voorbereid. Tweede bedrijf

Alles wordt in het werk gesteld om de ridder een optimale lunch te bereiden: soep, ragout, gebraad, bourgogne, alleen het allerbeste is goed genoeg. De ridder ontdooit en probeert zich van Fabrizio te ontdoen, wat hem uiteindelijk lukt. Net als hij toenadering zoekt tot Mirandolina, komt de markies op de etensgeuren af en propt zich vol. Als de ridder weer met Mirandolina alleen is gaat hij volledig voor de bijl. Samen bezingen zij de liefde, waarna Mirandolina zich ineens uit de voeten maakt. De ridder beseft dat hij in de val is gelopen. Hij besluit meteen te vertrekken en vraagt de rekening. Mirandolina speelt haar troefkaart: ze valt flauw. De ridder heeft vlugzout noch reukwater present en verklaart zijn liefde aan de ‘bewusteloze’ herbergierster. Mirandolina ontwaakt als een duveltje uit een doosje uit haar flauwte en onder hoongelach van alle gasten zoekt de ridder een veilig heenkomen. Derde bedrijf

De ridder koopt bij de juwelier een gouden flacon reuk­ water. Hij biedt het cadeau Mirandolina aan als zij met hulp van Ortensia en Deianira de was aan het wegwerken is. Zij weigert het aan te nemen. Fabrizio kan zich niet langer inhouden en verklaart haar de liefde. De ridder laat het er niet bij zitten. Als Fabrizio eindelijk weg is, verklaart hij Mirandolina zijn liefde. Mirandolina neemt spottend de benen. De ridder is diep gekwetst. Woedend gaat hij 9


naar zijn kamer. De markies, de graaf, Ortensia en Deianira storen zich aan de voorkeursbehandeling die Mirandolina de ridder schenkt. Zij besluiten de herberg te verlaten en pakken hun koffers. Intermezzo

Fabrizio treft een leeg toneel aan, en ruimt de was- en strijkspullen op. Mirandolina is bang voor de ridder en sluit zijn kamerdeur af. Vanuit zijn kamer dreigt de ridder de deur in te trappen. In paniek roept Mirandolina Fabrizio om hulp. Zij verklaart dat ze door de plotselinge onstuimigheid van de ridder is overvallen, hem niet aankan, er helemaal alleen voor staat, geen ouders heeft ... en belooft Fabrizio met hem te trouwen als hij haar uit deze hachelijke situatie redt. Dan verstopt ze zich, opdat Fabrizio de kastanjes uit het vuur kan halen. De markies en de graaf zijn klaar om te vertrekken. Zij zoeken Mirandolina. Fabrizio opent de kamerdeur en de ridder komt briesend naar buiten, ook hij is op zoek naar haar. De graaf begrijpt dat de ridder óók voor Miran­ dolina is gevallen en daagt zijn nieuwe concurrent uit tot een duel. De ridder grist de markies de sabel uit handen om zich tegenover de dolle graaf te kunnen verdedigen. Vlak voordat er doden vallen komt Mirandolina uit haar schuilplaats tevoorschijn en werpt zich tussen de vechtende mannen. Mirandolina zegt dat het uitgesloten is dat een vrouwenhater als de ridder op haar verliefd zou kunnen worden. Zij eist dat de ridder haar bijvalt. De ridder zweert dat hij niets voor Mirandolina voelt en dat hij zich niet nog eens door een vrouw zal laten beetnemen. Wegstormend briest hij dat hij ze haat, hun tranen, hun gevlei, het hele nepgedoe. Nu de ridder is vertrokken is het voor de andere gasten ook tijd om te vertrekken. Mirandolina houdt ze nog even staande en kondigt haar verbintenis met Fabrizio aan. De overgebleven gasten feliciteren het kersverse stel. Epiloog

De zangers manen de mannen in het publiek tot oplettendheid: “Mocht het liefdeswater u hoog aan de lippen staan, en u overweegt zich te laten gaan, denk dan even aan die bodemloze trukendoos: Mirandolina!”

10


Martinů’s mirandolina De Tsjechische componist Bohuslav Martinů verafschuwde het om in een keurslijf te zitten. Hij wilde in zijn muziek het gevoel van vrijheid en ruimte vinden, zo verklaarde hij, dat hij als kleine jongen in zijn geboortestadje Polička had ervaren, wanneer hij opging in het uitzicht vanaf de kerktoren. Daar kwam hij vaak met zijn vader, de plaatselijke schoenmaker die bijverdiende als klokkenluider en brandwacht. Martinů begon zijn muzikale ontwikkeling voorspoedig als violist. Als jonge tiener voerde hij het plaatselijke strijkkwartet al aan. Door een inzameling onder stadsgenoten kon hij op zijn zestiende viool gaan studeren aan het conservatorium in Praag. Twee jaar later zag hij de Tsjechische première van Debussy’s opera Pelléas et Mélisande en kwam tot inzicht dat hij zijn geestelijke horizon als componist verder kon verruimen dan met zijn viool. Martinů ging componeren ten koste van zijn vioolstudie en werd van het conservatorium gestuurd. Hij speelde goed genoeg om aan de slag te kunnen gaan als violist bij het Tsjechisch Philharmonisch Orkest. Dat werk ging hem uiteindelijk benauwen. Na een bezoek aan Parijs zegde Martinů – hij was al 32 – zijn orkestbaan op om in die stad compositielessen te volgen bij Albert Roussel. Hij ontwikkelde een persoonlijke stijl, ook door de jazz in het uitgaansleven en de muziek van Stravinsky en de Groupe de Six die hij leerde kennen. Zijn leven als bohemien rond het bestaansminimum werd verlicht toen hij ging samenwonen met Charlotte Quennehen, een kleermaakster die hard werkte om haar nieuwe vriend te laten componeren. Haar investering had effect. Martinů’s doorbraak kwam toen Sergei Koussevitzky, de chef-dirigent van het Boston Symphony Orchestra, hem een opdrachtwerk liet schrijven dat bij de première enthousiast werd toegejuicht. Martinů trouwde met Charlotte, die zelfs toen haar man naam had gemaakt naai- en verstelwerk bleef aannemen. Martinů schreef in de jaren dertig meerdere door jazz geïnspireerde stukken. Vanaf 1939 bood hij voor het naziregime gevluchte landgenoten een helpende hand. Hij kwam op de zwarte lijst en zijn muziek werd als entartet bestempeld. Toen de nazi’s naar Frankrijk waren opgerukt, week Martinů uit naar de Verenigde Staten. Daar werd hij overvallen door heimwee en depressies die hij te lijf ging door naast het vervullen van docentschappen als een workaholic zijn al omvangrijke oeuvre gestaag uit te breiden. In 1953 reisde hij terug naar Europa. Hij streek neer in Nice en schreef daar de komische opera Mirandolina. De laatste zes jaar van zijn leven bleef hij zeer productief. Hij componeerde koorwerken, cantates en veel kamermuziek. 11


Met de opera The Greek Passion voltooide hij zijn magnum opus en een oeuvre met ruim vierhonderd werken, dat wegens de veelzijdige samenstelling en originaliteit steeds meer waardering krijgt. Martinů profileerde zich als een veelzijdige en eigengereide operacomponist die het experiment graag opzocht. In zijn eerste opera De soldaat en de danser mengde hij barok, vaudeville, jazz en renaissancepolyfonie en gaf hij ook de regisseur en de critici een rol. In de jaren dertig integreerde hij al film in zijn opera’s. Later componeerde hij opera’s voor radio en televisie. Met The Suburban Theatre, naar een toneelstuk van Molière, bracht hij zijn eerste hommage aan de commedia dell’arte. Mirandolina, gebaseerd op Goldoni’s toneelstuk La locandiera, was de tweede ode aan deze in zijn ogen meest pure vorm van theater. Volgens het dagboek van zijn vrouw stimuleerde de kleurrijke omgeving rond Nice en het mediterrane licht Martinů bij het componeren, dat verder in serene regelmaat verliep. Hij werkte hard in de ochtenduren en pakte vervolgens de tram naar de boulevard voor koffie met een likeurtje. Verder nam hij met zijn vrouw de verwaarloosde tuin van het gehuurde appartement onder handen en bekommerde zich om de zwerfkatten. Ondertussen schreef Martinů een opmerkelijke opera. De tekst van de kluchtige komedie over de herbergierster Mirandolina die door drie adellijke gasten wordt belaagd bracht hij terug tot de essentie. Hij componeerde er een extraverte en kleurrijke partituur bij vol vaart. Met de vorm van Mirandolina’s grote scène in de eerste akte en verschillende ensemblestukken greep hij terug op Mozart. Met zijn avontuurlijke harmonieën en vocale lijnen die soms het midden houden tussen zang en spraak creëerde hij een eigen stijl. Muzikaal wist hij de karakters van de hoofdpersonen raak te treffen. Hij gunde zichzelf alle vrijheid en ruimte om tegen de trend in – modern muziektheater was toen meestal zwaar op de hand – een ‘licht en ongecompliceerd ding’ te schrijven, ‘vrolijk van begin tot eind.’ 12


de ensemble­bewerking Bohuslav Martinů schreef de partituur van Mirandolina voor een orkestbezetting met dubbele houtblazers, vier hoorns, drie trompetten, drie trombones, pauken, slagwerk en strijkorkest. De componist maakte optimaal gebruik van die grote groep instrumenten. Zo is Mirandolina weliswaar tonaal te noemen, maar is de muziek ook harmonisch complex. Om die rijke harmonie goed in balans te krijgen, zet hij vaak veel instrumenten tegelijkertijd in. Bovendien maakt hij uitgebreid gebruik van contrapunt, tussen maar ook binnen groepen – vaak vinden verschillende muzikale gebaren en karakters tegelijkertijd plaats. We hebben er als bewerkers voor gekozen zo dicht mogelijk bij het origineel in de buurt te blijven. De vocale partijen bijvoorbeeld bleven ongewijzigd. Om het instrumentale weefsel van Mirandolina in de kleinere bezetting van het Nieuw Ensemble tot zijn recht te laten komen, hebben we gekozen voor een veelkleurig solistenensemble, met toevoeging van harp en piano voor de harmonische en contrapuntische balans. In deze versie hopen we het commedia dell’arte-karakter van de opera op een nieuwe manier te benadrukken. De ensemblebezetting is Martinů overigens niet geheel vreemd. De componist schreef veel kamermuziek en woonde in de jaren twintig in Parijs, waar hij in de kringen van de Groupe des six verkeerde – een groep Franse componisten die veel voor dit soort ensembles schreven. We wensen ten slotte vurig dat Mirandolina in deze kleinere bezetting zijn weg als kameropera zal vinden. Bart Visman & Anthony Fiumara

13


carlo Goldoni Carlo Goldoni (1707-1793) is een van de beroemdste komedieschrijvers uit de theatergeschiedenis. Hij raakte voor het eerst door het theater gegrepen toen hij als jongen was weggelopen van school en verzeild was geraakt op een boot met komedianten. Hij schreef daarover in zijn memoires: “Aan boord van het schip was het een feest om naar het toneelgezelschap te kijken. Een dozijn mensen, evenveel acteurs als actrices, een souffleur, een timmerman, een rekwisiteur, vier dienstmeisjes, twee voedsters, kinderen van alle leeftijden, honden, katten, apen, papagaaien, vogels en een lam ... Het leek wel de ark van Noach. We gokten, lachten, flirtten, en haalden grappen uit totdat het tijd was om aan tafel te gaan ... daar bleven we vier uur hangen, zingend en instrumenten bespelend. De soubrette zong goddelijk. Ik hield haar goed in de gaten en ze wekte een ongekend gevoel in me ...” De acteurs die Goldoni ontmoette, verdienden hun brood met commedia dell’arte, een genre dat al sinds de zestiende eeuw succesvol was, met theaterstukken waarin telkens dezelfde figuren optreden: personages als Arlecchino, Pantalone, Pulcinella en Colombina. Aan de hand van scripts waarin alleen de hoofdlijnen vastlagen, improviseerden de gemaskerde acteurs als stand-upcomedians. Goldoni had later veel kritiek op het genre, dat in zijn ogen was afgegleden tot sleetse gemeenplaatsen. Hij moest bovendien weinig hebben van de clowneske Harlekijnen, die ‘het toneel onteren met ongepaste vuilbekkerij.’ Toen hij zelf als toneelschrijver aan de slag ging, beproefde hij zijn geluk met tragedies. Hij had daarmee weinig succes. Daarom besloot hij, met de Franse toneelschrijver Molière als voorbeeld, de komedie naar een hoger plan te tillen. Dat bleek een gouden greep. Zijn eerste komedie viel al meteen in de smaak bij de manager van het Venetiaanse Teatro Sant’Angelo. Goldoni kwam in dienst van dat theater en kon met een vaste groep acteurs zijn nieuwe ideeën uitwerken. Die waren revolutionair. Hij schafte de maskers af. “Het masker schaadt het spel van de acteur, zowel bij vreugde als verdriet, of hij nu verliefd is of juist niet, gefrustreerd, of goed gehumeurd, zijn masker vertoont altijd dezelfde gelaatstrekken; en hoe veel hij ook gebaart, en hoeveel stemkleuren hij ook aanwendt, hij kan nooit 14


zijn mimiek (de spiegel van zijn ziel!) tonen en is niet in staat zijn innerlijke drijfveren met het publiek te delen. [...] Onze acteurs zouden met hart en ziel moeten spelen; maar een ziel achter een masker is als een vuur bedolven onder as.” Een tweede ingreep was dat Goldoni zijn acteurs niet langer liet improviseren. Hij schreef hun teksten in het Venetiaanse dialect, van a tot z uit. Hij kon ingewikkelder plots mogelijk maken en andere personages introduceren dan de standaard commedia-dell’arte-figuren. Goldoni’s vernieuwingen vielen in de smaak. De concurrentie was alleen moordend; elke wijk in Venetië had zijn eigen theater. Om het publiek vast te houden beloofde Goldoni dat hij de meeste nieuwe stukken op de planken zou brengen. Hij schreef er in één seizoen soms meer dan tien. Goldoni wilde in Toscane voet aan de grond krijgen met toneelstukken in het Toscaanse dialect, dat later zou uitgroeien tot de officiële landstaal. Hij debuteerde in het ‘Italiaans’ met La locandiera, een briljante komedie over de Florentijnse herbergierster Mirandolina. Het was in meerdere opzichten een baanbrekend stuk. Goldoni maakte een zelfbewuste vrouw tot middelpunt. Bovendien stak hij de draak met de traditionele maatschappelijke verhoudingen door de drie adellijke bewonderaars van Mirandolina voor schut te zetten. Goldoni liet in zijn stukken vaker slimme figuren uit de middenklasse en het volk de heersende klasse te slim af zijn. Het kwam zijn populariteit ten goede. Het tij keerde voor Goldoni, toen de toneelschrijver Carlo Gozzi (die sprookjesachtige stukken schreef als de Liefde voor de drie sinaasappelen en Turandot) de aanval op hem opende. Hij verweet Goldoni een totaal gebrek aan poëzie en verbeeldingskracht in zijn uit het leven gegrepen stukken. Goldoni emigreerde uiteindelijk ontgoocheld naar Frankrijk. Hij kreeg een warm onthaal aan het Franse hof, waar hij de supervisie ging voeren over het Théâtre Italien. De schrijver ontving op zijn oude dag zelfs een behoorlijk pensioen. Het werd hem alleen kort na de revolutie ontnomen, zodat hij berooid stierf. Op aandringen van de dichter André Chénier werd een dag na de uitvaart de toelage met terugwerkende kracht voor Goldoni’s weduwe in ere hersteld. Misschien herkenden de revolutionairen in de toneelschrijver alsnog een geestverwant.

15


Martinů & GOLDONI De esthetiek van de opera’s van Martinů, in tegenstelling tot die van Janáček, is – volgens de componist zelf – gericht op het theatrale: opera moet worden bevrijd van zijn verstarde conventies en teruggevoerd naar zijn oorspronkelijke theatrale fundamenten. Mirandolina, Martinů’s enige opera in de Italiaanse taal, gecomponeerd in 1954 te Nice, vormt een bijna ideale illustratie van dit uitgangspunt. Deze dramatische laatkomer is zowel een hommage aan de commedia dell’arte van de achttiende eeuw in zijn geheel, als aan Carlo Goldoni in het bijzonder, omdat hij eer bewijst aan een van zijn grootste komedies: La locandiera. Het door Martinů zelf samengestelde libretto vraagt om een direct en ‘theatraal’ muzikaal idioom en voldoet daarmee aan een cruciale voorwaarde: de actie komt niet voort uit psychologische verwikkelingen, maar uit concrete spelsituaties die vanuit de ontmoetingen tussen de zeer diverse karakters ontstaan. Door de gebeurtenissen als een opeenvolging van losse momenten te zien, schept Martinů een vrije ruimte voor de muziek, die je ook uit zijn andere opera’s kent. Ver van een symfonisch totaalconcept, lijkt de muziek te worden geboren uit iedere afzonderlijke fase van het verhaal: de dwingend directe verwevenheid van de muziek met de actie op het toneel is grenzeloos. Zoals het libretto zich bedient van de theatrale bouwstenen van de achttiende eeuw, zo speelt de muziek met de codes van de opera uit die tijd en van nog vroeger tijden. Martinů speelt met traditionele vormen, zonder die tot basis van zijn werk te maken. Op zoek naar wat hij waarachtig theater noemt, bedient hij zich van stijlcitaten; maar met zijn wens om de geërfde vastgeroeste structuren met hun eigen middelen omver te werpen, staat Martinů midden in de twintig­ste eeuw. Met zijn keuze om een stuk van Goldoni als uitgangspunt te nemen, voegt hij zich bij een illustere reeks voorgangers. Eerder hebben Pergolesi, Vivaldi, Haydn, Salieri en Mozart al teksten van deze grootmeester getoonzet. Achter iedere goede klucht gaat een thema schuil. Het is aan de artiesten om in alles wat wordt ondernomen, op een onnadrukkelijke manier het thema van de voorstelling te laten zien. In Mirandolina is dat: Eenzaamheid als onlosmakelijk bijproduct van Onafhankelijkheid. Als een vrouwelijke Don Giovanni wervelt Mirandolina door de voorstelling: eigen baas, van niets en niemand afhankelijk, genietend van haar eigen kracht, jeugd, seksuele dominantie, intelligentie, ongebondenheid. Ze 16


is manipulatief, op het arrogante af dominant, bindt met het grootste gemak mannen aan zich, terwijl zij zelf tegelijkertijd geen geluk in de liefde uitstraalt en ook nauwelijks in staat schijnt te zijn om liefde te ontvangen, laat staan te beantwoorden. Dit thema maakt het stuk tot een relevante theatrale ervaring, ook al is de vorm die van de klucht: extravagant, theatraal, vol slapstickelementen. Wij leven in een tijdsgewricht waarin de individuele bevrijding als ontwikkeling wordt bezongen, en zoeken allen op onze hoogst individuele manier naar receptuur om onze gevoelens van eenzaamheid te verklaren, te onderdrukken, te genezen. Juist het schrijnend contrast tussen thema en vorm maakt dit stuk tot een van de hoogtepunten in zowel het oeuvre van Goldoni als dat van Martinů. Laten we ons – met Goldoni en Martinů – aansluiten bij die troupe komedianten. We volgen de artiesten op hun weg door het stuk. De scènes die gespeeld worden lijken aanvankelijk lukraak uit de lucht te vallen: is het een repetitie? een improvisatie? Al spelend ontspint zich het verhaal, ontvouwt zich het stuk over het wel en wee van acht komedianten op weg naar een voorstelling. In deze benadering worden de breuklijnen tussen de ‘stand-up’ traditie van de commedia dell’arte en de verder reikende ambities van Goldoni en Martinů weer zichtbaar, terwijl ook recht gedaan wordt aan de direct theatrale kwaliteiten van de muziek. Wat fascineerde Martinů in Mirandolina? Zelf zegt hij: “Ik ben benieuwd of me is gelukt wat mij voor ogen stond. Hedendaagse opera vraagt om psychologisch conflict, en Mirandolina is alles behalve dat: Het is vrolijk van begin tot eind!” En zo ontstond een overrompelende cocktail, waarin de Italiaanse zon Tsjechische kleuren laat opgloeien en waarin woorden uit 1750 dansen op klanken uit 1950. David Prins

17


18


Libretto gebaseerd op het toneelstuk

La locandiera (De herbergierster),

geschreven in 1753 door Carlo Goldoni

Mirandolina Vertaling door David Prins VSenV Š2010 in opdracht van Opera Trionfo Plaats van Handeling Florence, de herberg van Mirandolina

19


Eerste bedrijf

Scène 1

Markies   Verschil. Graaf   Verschil?

Markies   Dat zeg ik. Tussen u en mij bestaat een groot verschil. Graaf   O!

Markies   Ik ben Markies, Markies van Forlimpopoli. Van

Forlimpopoli!

Graaf   Ik ben Graaf van Albafiorita. Markies   De Markies. Graaf   De Graaf.

Markies   De Markies. Graaf   De Graaf.

Markies   De Markies.

Graaf   De Graaf, de Graaf.

Markies   Ik logeer in deze herberg, omdat ik gek ben van de

herbergierster.

Graaf   O, die is goed! Ik logeer in deze herberg, omdat ik gek

ben van de herbergierster.

Markies   Die is goed! U maakt geen kans. Graaf   Ik niet en u wel?

Markies   Ik wel en u niet! Graaf   Ik niet en u wel?

Markies   Ik wel en u niet!

Graaf   Ik niet en u wel? En u wel? En u wel?

Markies   Ik wel en u niet! En u niet, en u niet, en u niet! Graaf   Ach! Ach!

Markies   Ach! Ach! Mirandolina heeft mijn bescherming

nodig!

Graaf   Mirandolina heeft mijn geld nodig! Markies   Geld?

Graaf   Ja! Geld! En dat heeft u niet! Dat weet iedereen. Zelfs

het personeel.

Markies   Voor wat betreft het personeel: die ene, die Fabrizio,

die zint me niet, die zint me helemaal niet! Het lijkt of de herbergierster een oogje op hem heeft. Graaf   Wie weet trouwt ze uiteindelijk met hem. En geef haar eens ongelijk! Markies   Als ze trouwt dan zal ik haar beschermen en zal ik ... Ik weet al wat ik doe!   roept   Is er iemand? Graaf   terzijde   Armoedzaaier! Verwaande kwast! Graaf   roept   Is er iemand?   Fabrizio op

20


Scène 2

Fabrizio   U wenst, meneer? Markies   Menéér? Fabrizio   Excuus.

Graaf   tegen Fabrizio   Zeg eens, hoe is het met ons waardinnetje? Fabrizio   Uitstekend, Hooggeboren Heer. Graaf   Fijn! Markies   Wat heeft dat ‘Hooggeboren Heer’ te betekenen? Fabrizio   Louter titulatuur! Markies   Tussen hem en mij bestaat toch zeker een groot verschil. Graaf   tegen Fabrizio   Voel je ’m? Fabrizio   zachtjes tegen de Graaf   Hij heeft gelijk, het verschil zit ’m in de fooi. Graaf   Ziet u het verschil? Markies   Waar doelt u op? Graaf   Hier, ik geef je een stuiver! Een hele stuiver! Fabrizio   Dank u, dank u, dank u! Hooggeboren Heer!   tegen de Markies   Excellentie?   tegen de Graaf   Hooggeboren Heer, God zegene u.   tegen de Markies   Excellentie?   Fabrizio af

Scène 3

Markies   U denkt mij te overtroeven met uw geschenken,

maar u hebt het mis. Ga vooral zo door. Mirandolina haalt haar neus voor u op! Graaf   En u denkt dat zij voor u haar neus níet ophaalt? Iedereen heeft geld nodig! Markies   Geld? Graaf   Ja, geld! Markies   Bescherming! Ik bied haar bescherming! Graaf   Geld is wat ze nodig heeft! Markies   Bescherming! Graaf   Geld! Markies   Bescherming! Graaf   Geld! Markies   Bescherming! Graaf   Geld! Scène 4

Ridder   Vrienden! Wat is dat voor gedoe?

Markies   De Graaf begrijpt niet waartoe adeldom verplicht. Graaf   En ik zeg: alles draait om geld.

21


Ridder   Zo is het, mijn beste Markies ... Waarom ruzie maken? Graaf   Dat zeg ik; het sop is de kool niet waard.

Markies   Ja hoor, voor de Graaf is niets meer heilig. Ridder   Hoezo? Hoezo?

Graaf   Meneer Markies is gek van onze herbergierster. Maar

ik hou méér van haar dan hij.

Markies   Ik bescherm haar!

Graaf   Hij beschermt, ik ondersteun.

Ridder   Niet te geloven! Niet te geloven! Echt, er is geen enkele

reden om hier te staan ruziemaken over de vraag wie haar het meest verdient. Een vrouw zit jullie dwars? Een vrouw? Een vrouw! Ik kan me niet voorstellen dat ik met wie dan ook ruzie zou maken om een vrouw. Vrouwen: ik heb ze nooit gehad, ik heb ze nooit gemogen. Voor een man is een vrouw niets anders dan een handicap! Markies   Maar Mirandolina is van een andere orde. Graaf   Ons waardinnetje is echt om te zoenen. Markies, Graaf   Ons waardinnetje! Wat hou ik van haar! Wat hou ik van haar! Ridder   Laat me niet lachen! Zij is echt niet anders dan andere vrouwen. Markies   Haar edele uitstraling maakt me tot haar slaaf. Waardinnetje! Graaf   Ze is mooi, rap van tong en heeft een geweldige smaak! Markies, Graaf   Ik hou van haar! Ik hou van haar! Ik hou van haar! Ik hou van haar! Ik hou van haar! Ridder   Een vrouw! Je hebt er niets aan. Wat een waanzin! Alle vrouwen zijn hetzelfde! Markies   Deze niet! Deze heeft iets extra’s. Ridder   Kunstjes! Eersteklas kunstjes! Arme stakkers! Arme stakkers! En jullie geloven haar? Aan mijn lijf geen polonaise! Vrouwen? Mij niet gezien! Scène 5

Mirandolina   Mijn ridders, ik groet u. Wie van u heeft me

ontboden?

Markies   Ik vroeg om u; niet hier, maar in mijn kamer.

Mirandolina   Als u iets nodig heeft, zal de bediening u van

dienst zijn.

Markies   tegen de Ridder   Wat zegt u van zo veel klasse?

Ridder   tegen de Markies   Wat u klasse noemt, noem ik onbeschoft, brutaal. Graaf   Lieve Mirandolina, zie je deze oorbellen? Vind je ze leuk? Mirandolina   Mooi. Mooi. Graaf   Het zijn diamanten, weet je. 22


Mirandolina   Ja, dat zie ik. Graaf   Ze zijn voor jou.

Ridder   zacht tegen de Graaf   Vriend, dan kun je ze net zo goed

weggooien.

Mirandolina   Waarom, waarom wilt u mij die oorbellen geven? Ridder   zacht tegen de graaf   Vriend!

Graaf   Ik vraag u ze uit liefde te accepteren. Ridder   O! Hij is gek!

Mirandolina   Nee, echt niet, meneer! Ridder   O!

Mirandolina   Nee, echt niet, meneer! Graaf   Als teken van liefde! Ridder   O wat een gek!

Mirandolina   Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ridder   O wat een gek!

Graaf   Als teken van liefde!

Mirandolina   Nee, echt niet, nee, echt niet, nee, echt niet,

meneer!

Markies, Ridder   Hij is gek! Hij is gek! Gek, gek! O! O!

Mirandolina   Ik weet niet wat ik moet zeggen. Nee echt niet,

meneer! Ik weet niet wat ik moet zeggen.

Graaf   Uit liefde, uit liefde, uit liefde!

Markies, Ridder   Gek, gek! O wat een gek! O wat een gek!

O wat een gek!

Graaf   Ik sterf als u ze niet aanneemt. Mirandolina   O! Graaf   O!

Markies, Ridder   O wat een gek! O wat een gek! O wat een gek!

Mirandolina   Om u niet van streek te maken, meneer de Graaf,

zal ik ze aannemen.

Ridder   Wat een gehaaide tang!

Markies   tegen de Ridder   Wat zegt u van zoveel tact?

Ridder   Tact? Ze plukt hem, en bedankt hem niet eens!

Ach wat!

Mirandolina   Heren! Mag ik gaan?

Ridder   Hee! Waardin! Mijn beddengoed is niet oké; niet oké. Mirandolina   Heer! Het komt direct in orde. Ridder   Het is niet oké!

Mirandolina   Er wordt voor gezorgd, er wordt voor gezorgd!

Al zou u het ook iets beleefder kunnen vragen!

Ridder   Waar ik mijn geld uitgeef, hoef ik niet te slijmen!

Graaf   tegen Mirandolina   Let maar niet op hem, let maar niet

op hem. Hij haat vrouwen.

Mirandolina   tegen de Ridder   Arme vrouwen, arme vrouwen!

Wat hebben ze u misdaan? Ridder   Genoeg! Genoeg! Denk maar niet dat je mij iets kunt maken! Haal liever mijn bed af. Vrienden, ik ben geheel de uwe.   Ridder af

23


Scène 6

Mirandolina   Wat een barbaar! Zo’n type is nieuw voor me.

Wat een figuur, wat een figuur ...

Markies, Graaf   Lieve Mirandolina!

Mirandolina   Echt, daar word ik kotsmisselijk van.

Zoals die man zich gedraagt ...

Markies, Graaf   Lieve Mirandolina!

Mirandolina   ... zet ik hem het liefst meteen op straat. Markies, Graaf   Ja! Ja! Mirandolina   Ja!

Graaf   zacht tegen Mirandolina   Weet je wat? Zet dan meteen

ook de Markies op straat!

Mirandolina   Dank u, mijne heren, dank u. Ik sta voldoende

mijn mannetje om ook hier mijn eigen koers te varen. Scène 7

Fabrizio   tegen de Graaf   Hooggeboren Heer, iemand vraagt

naar u.

Graaf   Weet je wie?

Fabrizio   Ik denk een Juwelier.   Fabrizio af

Graaf   O ja! Hij zou me een sierraad laten zien. Mirandolina,

die oorbellen smeken om gezelschap. Tot ziens!

Mirandolina   Meneer de Markies, ik groet u beleefd.

Markies   terzijde   Vervloekte Graaf! Met al zijn geld vloert

ie me!   tegen Mirandolina   Hij denkt dat uw soort alleen met geschenken te veroveren is! Mirandolina   O! Ik heb niks tegen cadeautjes. Graaf   Fijn! Markies   Terwijl ik van mening ben dat ik u beledig als ik u met geschenken zou overladen. Mirandolina   O, zeker! Zeker! Maar gelukkig heeft U mij nog nooit op die manier beledigd. Markies   Zoiets zou ik nooit doen. Graaf   Fijn! Fijn! Mirandolina   Dat is zeker! Graaf   Fijn!   Graaf af Scène 8

Markies   Waarmee kan ik je van dienst zijn? Jij mag het zeggen! Mirandolina   Teveel eer! Excellentie!

Markies   Excellentie! Excellentie! Mijn afkomst staat me soms

behoorlijk in de weg!

Mirandolina   Waarom, meneer? 24


Markies   Soms zou ik willen dat ik gewoon Graaf was. Mirandolina   Omdat hij geld heeft?

Markies   Ach! Geld! Het kan me gestolen worden. Maar als ik

zo’n dertien in een dozijn Graafje zou zijn ...

Mirandolina   Wat zou u dan?

Markies   Verdikkeme ... Dan zou ik je trouwen!   Markies af

Scène 9

Mirandolina   Wát zegt hij daar? Zijne Hoogwelgeboren

Excellente meneer de Markies vraagt mij ten huwelijk? O! Maar hem hoef ik niet. Ik kan niet van de lucht leven. Iedereen die hier logeert wordt maar verliefd op me. Er wordt geflirt, gesmacht. Ze dringen zich aan me op, soms zelfs met serieuze bedoelingen. En me dan door die ... die Ridderfiguur, lomp als een beer, te laten behandelen als vuil? Zó bot, echt! Jullie waren erbij! Jullie waren erbij! Ik zeg niet, ik zeg niet dat iedereen zich op stel en sprong in mij moet verlieven, maar me zó minachten, me zó minachten? Een vrouwenverachter? Een vrouwenverachter? Hij kan ze niet velen? Arme stakker! Arme stakker! Hij heeft gewoon de ware nog niet gevonden. Maar: hij zál haar vinden. Hij zál haar vinden! Zeker weten, honderd procent, dat hij haar vindt! Ik ga met hem de degens kruisen. Met hem ga ik de degens kruisen. Zij die achter me aan zitten, vervelen me maar al te snel. Ik geniet pas als naar mijn pijpen wordt gedanst, als ik heftig word begeerd, in de watten gelegd, aanbeden! Dat is mijn zwakke punt, en dat is het zwakke punt van zowat alle vrouwen. Ik zal álles wat ik in me heb gebruiken om het koude, lompe hart te veroveren, te ontregelen, te kwellen van degene die niets van ons wil weten; van ons, de mooiste parel aan het sierraad van moeder natuur. Scène 10

Fabrizio   Mevrouw! Mevrouw! Mirandolina   Wat is er?

Fabrizio   Die gast zeurt over zijn lakens.

Mirandolina   Ik weet het, ik weet het. Hij begon er ook al tegen

mij over. Ik los het zo op.

Fabrizio   Fijn! Fijn! Dan haal ik vast nieuwe.

Mirandolina   Laat maar, laat maar, ik breng ze zo zelf wel. Fabrizio   U wilt ...

Mirandolina   Ja, ik.

Fabrizio   U heeft hem nogal hoog zitten, die gast.

Mirandolina   Ja! Want ik koester al mijn gasten! Al mijn

gasten! Richt jij je maar op je eigen zaken.

25


Fabrizio   terzijde   Het wordt niks. Ze flirt met me; maar het

wordt niks.

Mirandolina   terzijde   Wat een sukkel! Hij denkt een kans

te maken. Ik laat hem in die waan, omdat hij altijd voor me klaarstaat. Wat een sukkel! Fabrizio   Tot nu toe was het de gewoonte dat ik de gasten bedien. Mirandolina   Maar jij bent soms wat al te bot tegenover de gasten. Fabrizio   En u bent soms wat al te vriendelijk. Mirandolina   Bot! Fabrizio   Vriendelijk! Mirandolina   Bot! Fabrizio   Vriendelijk! Mirandolina   Een beetje te ... een beetje te bot, te bot! Fabrizio   Een beetje te ... een beetje te vriendelijk, te vriendelijk! Mirandolina   Maar waar zie je me dan voor aan? Een del? Een slet? Een domkop? Daar sta ik van te kijken. Áls ik ze al goed behandel, dan is dat om mijn herberg boven water te houden. En als ik zou trouwen ... als ik zou trouwen ... dan hoeft wie mij altijd goed gediend heeft, zich niet te beklagen. Zo is het! Fabrizio! Fabrizio! Snap dat dan, als je kan. Fabrizio   terzijde   Wie háár kan bijbenen, dát is pas een knappe kop. Mirandolina   Wat een sukkel! Wat een sukkel! Fabrizio   terzijde   Om háár bij te benen heb je een genie nodig. Mirandolina   Wat een sukkel! Wat een sukkel! Ik laat hem in die waan, omdat hij altijd voor me klaarstaat.   Mirandolina af Fabrizio   De ene keer lijkt ze me te mogen, dan moet ze weer niets van me hebben. Komt tijd, komt raad. Komt tijd, komt raad. Ze doet me wat en ik mag haar graag.   Fabrizio af

INTERMEZZO

Scène 11

Mirandolina   Mirandolina komt zeer timide op   Schikt het, doorluchtigheid? Ridder   bars   Wat is er? Mirandolina   behoedzaam iets naderbij komend   Ik heb hier het beste beddengoed. Ridder   Goed, leg maar weg. Mirandolina   komt nog iets naderbij   Lakens van het fijnste linnen. 26


Ridder   Linnen?

Mirandolina   Ja meneer, van tien duiten de el. Kijk! Ridder   Dat hoeft nou ook weer niet!

Mirandolina   Eerlijk waar, doorluchtigheid, het is speciaal

voor u, een ander krijgt het niet!

Ridder   terzijde   ‘Speciaal voor u’! Wat een

standaardcompliment.   voelt het linnen   O! Van dat Vlaamse spul: Één keer wassen en je kunt ze weggooien. Het is niet nodig om ze door mij te laten bevuilen. Mirandolina   Voor een Ridder van uw statuur, sla ik geen acht op dergelijke futiliteiten. Ridder   terzijde   Het valt niet te ontkennen dat die vrouw daar hulpvaardig is. Mirandolina   terzijde   Geen enkele vrouw kijkt graag naar zo’n norse tronie.   Mirandolina brengt het beddengoed naar de kamer van de Ridder en komt weer terug

Ridder   Goed, goed, dat was alles.   terzijde   Kijk haar eens

stroop smeren. Vrouwen? Allemaal één pot nat!

Mirandolina   terzijde   O, dat wordt nog wat. Ik ben bang dat

alles voor niets is.   tegen de Ridder   Wat wenst u voor de lunch? Ridder   Ik eet wat de pot schaft. Mirandolina   Als u een bepaald sausje wilt, of een favoriete dressing, hoor ik het dan? Sausje? Dressing? Ridder   Heel aardig, maar met mij zal u niet lukken wat u met de Graaf en de Markies hebt gedaan. Mirandolina   Wat zegt u van de zwakheden van Graaf en Markies? En zal ik u eens wat vertellen? Bij al hun gesteun en gezucht lach ik me ziek. Ridder   Heel goed! Heel goed! Uw oprechtheid doet me goed! Heel goed, heel goed! Mirandolina   Ziet u? Ik ben geen kind meer, niet knap, en heb toch een paar mooie kansen gehad; maar ik heb niet willen trouwen, want boven alles verkies ik mijn vrijheid. Bent u verbonden met een vrouwelijke doorluchtigheid? Ridder   God zij dank niet. Ik hoef geen vrouwen. Mirandolina   Heel goed! Heel goed! Koester uw besluit. De vrouwen, meneer ... Genoeg, verwacht van mij geen kwaadsprekerij. Genoeg! Ridder   terzijde   Die daar, ze is apart. Apart! Mirandolina   doet alsof ze weg wil gaan   Met uw verlof, doorluchtigheid. Ridder   Heeft u haast? Mirandolina   Ik wil me niet opdringen. Ridder   Nee, het is goed; ik amuseer me. Mirandolina   Ziet u, meneer? En zo doe ik ook bij de anderen, ik sta wat te geinen, ben best vrolijk, vertel wat moppen om ze mee te vermaken, en dan denken ze opeens ... U voelt het al, u 27


voelt het al ... Dan zijn ze me aan het versieren. Ridder   En zijn ze dan verliefd? Mirandolina   Stel je voor, hoe zwak! Zo maar vallen voor een vrouw! Ridder   Dat heb ik nou nooit kunnen vatten. Mirandolina   Wat een kracht! Wat een potentie! Ridder   Zwak! Zwak! Wat een zwakke figuren! Mirandolina   Daar spreekt een echte Man! Meneer de Ridder: geef me de vijf. Ridder   Waarom? Mirandolina   Omdat er rede toe is. Ridder   haar de hand reikend   Hier is mijn hand. Mirandolina   Dit is voor het eerst dat ik de eer heb de hand te schudden van een man die denkt als een Echte Man. Ridder   zijn hand terugtrekkend   Ga maar, dat was alles. Mirandolina   Kijk. Als een van die onbehouwen kerels mijn hand eenmaal zou vasthouden, dan zou hij meteen denken dat hij mijn Prins-op-het-witte-paard was. O, wat een zege, wat een zege dat er met u gewoon te praten valt, zonder bijbedoelingen, zonder dubbele bodems vol belachelijke aannames. Zonder de verdenking dat er misbruik gemaakt wordt van mijn attenties, attenties! Ridder   terzijde   Verdomme, ze heeft iets ... anders, ik snap het niet! Mirandolina   terzijde   Beetje bij beetje zal ik die ruwe bonk klein krijgen.   tegen de Ridder   Doorluchtige meneer, u maakt indruk op me. Indruk. Extreem. Extreem. U maakt indruk. Indruk. Indruk.   af Scène 12

Ridder   Indruk! Indruk! Indruk! O, ik weet wat me te doen

staat! Afstand nemen. Luister! Bij vrouwen? Afstand nemen! Afstand nemen! Afstand nemen! En hier hebben we er een die méér nog dan de anderen, mijn val zou kunnen worden. Méér nog dan de anderen! Die oprechtheid, die welbespraaktheid, het is buitengewoon. Ze heeft iets extra’s, iets extreems en ook bescheidens! Ik snap dit niet! Maar ik laat me niet kennen! Ik treed het gevaar met open vizier tegemoet! Nee! Nee! Mijn vrijheid verliezen? Ha, ha, ha. Nee! Nee! Alleen sukkels knielen voor vrouwen.   af Scène 13

Ortensia, Deianira   Bediening! Bediening! Is er een kamer vrij? Fabrizio   Ja, ja, Doorluchtigheid, Doorluchtigheid! 28


Ortensia   lachend tegen Deianira   Oh! Doorluchtigheid! Deianira   tegen Ortensia   Doorluchtigheid!

Fabrizio   terzijde   Twee dames, en zo alleen?

Ortensia, Deianira   terzijde   Hij ziet ons aan voor twee dames.

Fabrizio   tegen Ortensia en Deianira   Doorluchtigheid!   terzijde  

Naar houding en kleding lijken het dames. Ortensia, Deianira   terzijde   “Doorluchtigheid! Doorluchtigheid!” Hierop moeten we dóór! Fabrizio   tegen Ortensia en Deianira   De waardin kan ieder moment ... Ortensia, Deianira   tegen Fabrizio   Is goed, is goed! Fabrizio   ... komen. Goed hè? Goed hè? Ortensia, Deianira, Fabrizio   Goed, goed, goed, goed! Fabrizio   pakt een pen en een gastenformulier   Alstublieft, alstublieft uw geachte namen invullen, voornaam, achternaam, woonplaats en volledige titulatuur van alle gasten. Deianira   tegen Ortensia   Die titels nekken ons, liefje. Ortensia   Wacht! Wacht, wacht! Schrijf! Barones Ortensia ... Fabrizio   Barones ... Ortensia ... Deianira   Barones Ortensia ... Ortensia   Van den Heuvel, den Heuvel ... Deianira   ... den Heuvel ... Fabrizio   ... den Heuvel ... Ortensia   ... tot Palermo. Deianira   ... tot Palermo. Fabrizio   terzijde   Sicilië? Warmbloedig!   tegen Deianira   Doorluchtigheid! Deianira   En ik ...   terzijde   Wat moet ik zeggen? Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ortensia   Kom, Gravin Deianira, zeg hem uw naam. Fabrizio   Doorluchtige mevrouw Gravin Deianira ... Deianira   Deianira ... Fabrizio   Achternaam? Ortensia   Ja, Op den Zon ... Fabrizio   ... Op den Zon. Deianira   ... Op den Zon. Ortensia   ... Romeins, te Rome! Deianira   Te Rome! Fabrizio   Te Rome!   terzijde   Aan fooien zal het me niet ontbreken.   tegen Ortensia en Deianira   Dank! Dank!   af Deianira   Barones van den Heuvel! Ortensia   Gravin op den Zon! Ortensia, Deianira   gechargeerd   Laat mij u mijn diepste respect betuigen! Ik buig voor u! Ik buig voor u! Ik buig voor u! O, o, o, is dat lachen! Ortensia   zachtjes tegen Deianira   Hou op! Daar is de waardin!

29


Scène 14

Mirandolina   Wat een eer, zulk hoog bezoek! Goedendag! Ortensia, Deianira   Goedendag!

Mirandolina   terzijde   Wedden dat dit geen dames zijn? Die

reizen niet alleen, die reizen niet alleen!   tegen Ortensia en Deianira   Wat? Reist u alleen? Geen begeleiders, geen personeel?

Ortensia   Mijn echtgenoot de Baron ...   Deianira wendt zich

lachend af   Ja, dat is een grappig heerschap, grappig!   Deianira probeert tevergeefs haar gezicht in de plooi te houden   Maar

lieve Gravin, respecteert u toch het decorum!

Mirandolina   Kom dames, zeg eens eerlijk. We zijn alleen. Dat

van die Gravin, van die Barones, dat zal toch wel ...

Deianira   Oké, wat nu?

Ortensia   dreigend tegen Deianira   Gravin! Gravin!

Deianira   tegen Ortensia   Maar als ze geraden heeft ...

Mirandolina   Dat u op het punt stond te zeggen: ‘waartoe ons

voor dames uitgeven, terwijl we niets dan vrijbuiters zijn’?

Ortensia, Deianira   Nou ja ... Ja. Mirandolina   Gefeliciteerd!

Ortensia, Deianira   ’t Is waar, ’t is waar.

Mirandolina   Twee vrijbuiters, twee vrijbuiters, ’t is waar, ’t is

waar, wat een grap, wat een grap, oh! Hoe komen ze er op! O, te veel eer, Gravin, Barones! Ortensia, Deianira   Twee vrijbuiters, twee vrijbuiters, ’t is waar, ’t is waar, wat een grap, wat een grap, we zijn twee vrijbuiters. O, te veel eer, Gravin, Barones! Scène 15

Markies   begroet de nieuwe gasten hoffelijk   Staat u mij toe? Staat u mij toe? Ortensia   Geheel de uwe, meneer. Deianira   Uw nederige dienares. Mirandolina   Excellentie! Ortensia   terzijde   Excellentie! Deianira   terzijde   Excellentie! Ortensia, Deianira   Goeie genade!   tegen Mirandolina   Is ie rijk? Mirandolina   Dit is Barones Ortensia van den Heuvel en dit is Gravin Deianira op den Zon. Markies   terzijde   Wat een uiterst beschaafde dames!   tegen Ortensia en Deianira   Mij noemt men Markies van Forlimpopoli.   hij haalt een mooie zijden zakdoek tevoorschijn,

vouwt hem uit en doet alsof hij aanstalten maakt daarmee zijn voorhoofd te gaan deppen

Mirandolina  Dat is een hele grote zakdoek, meneer de Markies! 30


Ortensia, Deianira   Wat is ie mooi, wat is ie mooi!

Markies   tegen Mirandolina   Ah! Wat zegt u ervan?

Mirandolina, Ortensia, Deianira   Hij is mooi, mooi.

Markies   Hij is mooi. Wat een goede smaak heb ik hè? Mirandolina   Ja, een echt museumstuk. Ortensia, Deianira   Prachtig.

Markies   tegen Ortensia   Zag u ooit zoiets moois?

Mirandolina, Ortensia, Deianira   O wat prachtig, wat is ie mooi.

Markies   tegen Deianira   Hij komt uit Londen.   hij vouwt de zakdoek zorgvuldig op Mirandolina, Ortensia, Deianira   Hij is mooi, mooi, mooi. Ortensia   terzijde   En hij geeft hem niet weg.

Markies   tegen Mirandolina   Alsjeblieft. Hij is voor jou! Ortensia, Deianira   Oh!

Mirandolina   O Excellentie ... neemt u mij niet kwalijk ... Markies   Voor jou.

Ortensia, Deianira   Oh!

Mirandolina   Ik hoef hem niet. Markies   Dat kan ik niet aan!

Mirandolina   Oké, dan neem ik hem, ik neem hem aan! Ortensia, Deianira   Die is goed, die is goed!

Ortensia   tegen de Markies   U bent uw titel waardig. Mirandolina   Bravo!

Markies   Zo ben ik nou altijd.

Deianira   Ik heb zoiets al heel lang willen hebben. Mirandolina   tegen Deianira   Bravo! Bravo!

Markies   Dat is moeilijk, maar ik zal zien. O mijn lieve dames!

Ik ben geheel en al de uwe.

Ortensia, Deianira   Geëerde heer Markies, wij verlaten ons

geheel op u.

Mirandolina   Als meneer Markies zich vermaakt, dan ben ik

gelukkig. Lieve, lieve, lieve!

Markies   O mijn lieve dames, ik ben geheel en al de uwe. Lieve,

lieve, lieve! Scène 16

Graaf   Mirandolina!

Markies   terzijde   Verdomme! Verdomme!

Graaf   tegen Ortensia en Deianira   Het is me een eer.

Markies   zacht tegen Mirandolina   Hee, laat de zakdoek zien aan

de Graaf.

Mirandolina   toont de zakdoek aan de Graaf   Kijk eens meneer

de Graaf ...   Ortensia en Deianira geven hun ogen goed de kost en praten zachtjes   ... wat een mooi cadeau! Ortensia, Deianira   terzijde   Een Graaf! Graaf   Nou, nou!

31


Markies   ’t Is niets, niets. Een kleinigheid. Vouw hem op, kom,

’t is niets.

Graaf   tegen Mirandolina   Kijk eens naar dit met diamanten

afgezet juweeltje.

Mirandolina   Heel mooi. Heel mooi.

Ortensia, Deianira   Prachtig, Prachtig! Mirandolina   Prachtig!

Ortensia, Deianira   Mooi, mooi! Mirandolina   Mooi!

Ortensia, Deianira   Mooi, mooi! Graaf   Mooi, mooi!

Markies   terzijde   Verdomme!

Graaf   tegen Mirandolina   Kijk: voor jou! Ortensia, Deianira   Oh!

Mirandolina   Dat kan ik niet aannemen ...

Markies   terzijde   Laat hem naar de duivel lopen! Ortensia, Deianira   Oh!

Graaf   Dat meen je niet!

Mirandolina   Dat kan ik niet aannemen ... Ortensia, Deianira, Graaf   Oh! Markies   Verdorie!

Mirandolina   Echt niet.

Graaf   Dat meen ... Oh!

Ortensia, Deianira, Markies   Oh!

Mirandolina   Oké! Oké! Om u niet te beledigen, zal ik het

aannemen. Ik neem het! Ik neem het! Lieve, lieve, lieve!

Ortensia, Deianira   De Graaf, de Graaf, lief, lief lief! Lieve, u

bent onze enige steun en toeverlaat, lieve, lieve, lieve!

Graaf   O lieve Mirandolina! Lieve Mirandolina, lieve, lieve

lieve.

Markies   terzijde   O verdomde Graaf! O verdomde Graaf!  

probeert mee te doen   O lieve, lieve lieve!

Interludium – Tweede bedrijf

Scène 1

Fabrizio   dient de soep op   Doorluchtigheid, uw soep staat

klaar.

Ridder   Het lijkt me nog erg vroeg voor een lunch.   gaat aan

tafel zitten

Fabrizio   Het was de wens van de waardin dat uwe

doorluchtigheid als eerste zou worden bediend.

Ridder   etend   Vereerd!   Fabrizio staat achter de Ridder met het

dienblad onder zijn arm

32


Fabrizio   Het is een vrouw die weet wat ze doet.

Ridder   buigt zich wat naar achteren   Ze bevalt je wel, hè?  

Fabrizio neemt het lege soepbord in en gaat de tweede gang halen

Ridder   Verdorie! Die maakt iedereen gek! Het zou om te

brullen zijn als zij zelfs mij zou weten te verleiden. Maar gelukkig reis ik morgen door naar Livorno. Scène 2

Ridder   Fabrizio komt met het stoofvlees   Wat heb je daar? Ragout!   hij proeft   Dat is voortreffelijk. Dat is Heerlijk!   hij valt aan   Schenk iets in. Fabrizio   U zegt het maar! Ridder   Ze doet echt alles om het me naar de zin te maken. Ga haar zeggen dat het lekker is, en bedank haar. Schiet op! Ga ’t haar zeggen, snel! Fabrizio   terzijde   Je gelooft je oren niet, hij maakt een compliment, aan een vrouw!   af Ridder   etend   Nou ja, je kan niet ontkennen dat ze aardig is; maar wat belangrijker is: haar oprechtheid. O, die eerlijkheid is zo zeldzaam, écht! Waarom kan ik vrouwen niet luchten? Omdat ze schijnheilig, achterbaks en flirterig zijn.   etend   Maar dat mooie directe van haar ...

Scène 3

Mirandolina   komt op met gebraad   Staat u mij toe? Het is mij een voorrecht u eigenhandig te mogen bedienen. Ridder   Dat werk past u toch niet? Mirandolina   Wél! Wél! Wél! Ridder   Niet! Niet! Niet! Mirandolina   Ach meneer, wat ben ik dan? Niets méér dan een bediende. Écht! Écht! Écht! Ridder   Nee! Nee! Nee!   terzijde   Zo bescheiden! Mirandolina   De saus heb ik eigenhandig gemaakt. Ridder   Zelf gemaakt? Dan zal ie heerlijk zijn. Mirandolina   O! Te veel eer, meneer, te veel eer. Ridder   terzijde   Morgen naar Livorno!   tegen Mirandolina   U heeft vast nog wel iets te doen ... Mirandolina   Niets, niets, meneer. Al ik maar mocht weten of het gerecht u bevalt. Ridder   Maar natuurlijk! Meteen!   hij proeft   Voortreffelijk, heerlijk. Oh, wat een smaak!   tegen Fabrizio, die net opkomt   Schenk nog eens in. Mirandolina   Alleen het beste is goed genoeg! 33


Ridder   tegen Fabrizio   Doe maar een Bourgogne.   Fabrizio haalt

een fles Bourgogne en een glas

Mirandolina   In de roos!   zuchtend   Oh, die Bourgogne is zó

verfijnd. Oh! Ridder   geïrriteerd   Wat sta je nou te zuchten? Mirandolina   Oh, meneer de Ridder ...   Fabrizio op met fles

Bourgogne en wijnglas. Fabrizio zet glas op tafel en fles ernaast. De Ridder schenkt zelf zijn glas vol. Ridder   tegen Mirandolina   Proost.   hij drinkt Mirandolina   Dank u, te veel eer. Er gaat niets boven

Bourgogne.

Ridder   geeft de fles aan Mirandolina   Ga je gang, jij bent

waardin.

Mirandolina   Oh! Dank u, dank u meneer. Zoveel goedheid

verdien ik niet.

Ridder   tegen Fabrizio   Haal een glas.   Fabrizio haalt glas

Mirandolina   neemt het glas van de Ridder   Nee, nee, als u mij toestaat neem ik het uwe.   lachend   Ik drink op uw knappe kop.   Fabrizio zet een tweede glas op tafel Ridder   terzijde, het nieuwe glas volschenkend   Een gehaaide tante!   Met het glas in haar hand, maakt Mirandolina de Ridder duidelijk dat ze niet op haar gemak is   U voelt zich ongemakkelijk. Wilt u zitten? Mirandolina   Oh! Maar dat zou ongepast zijn, meneer. Ridder   Hou toch op, we zijn alleen.   tegen Fabrizio   Haal een stoel.   Fabrizio haalt een stoel Mirandolina   Ik doe wat u wenst.   Mirandolina gaat zitten Ridder   zachtjes tegen Fabrizio   Luister. Jij zegt tegen niemand dat de waardin aan mijn tafel zat. Duidelijk? Fabrizio   Absoluut.   terzijde   Verbazingwekkend ... Mirandolina   Ik drink op alles waar het hart van meneer de Ridder naar uitgaat. Ridder   Veel dank, je bent een charmant waardinnetje. Weet u ...   hij kijkt naar Fabrizio en fluistert dan Mirandolina in het oor   Het zou niet goed zijn als ik door u zou veranderen. Mirandolina   Door mij, meneer? Hoe dan? Ridder   tegen Fabrizio   Vooruit, ga maar wat ... eieren koken. Fabrizio   treuzelend   En hoe had u ze gehad willen hebben, meneer? Ridder   Maakt me niks uit, schiet op. Fabrizio   terzijde   Ik heb ’m door. Ridder   Schiet op! Fabrizio   terzijde   De Ridder begint aardig op stoom te komen.  

af

34


Scène 4

Ridder   Mirandolina, je bent een mooie ... meid.

Mirandolina   O meneer, u houdt me voor de gek. O meneer, u

houdt me voor de gek, voor de gek!

Ridder   Luister, ik zal je eens iets zeggen, de waarheid? Mirandolina   Ik ben een en al oor.

Ridder   Je bent de enige vrouw ter wereld bij wie ik me op mijn

gemak voel.

Mirandolina   terzijde   Daar gaat ie. Als een blok.   tegen de

Ridder   Neem maar van mij aan, meneer de Ridder, dat zaken als genegenheid en chemie, zelfs bij mensen die niets met elkaar hebben, zomaar de kop op kunnen steken ... Ridder   Ik ben bang dat u me uit balans wilt brengen. Mirandolina   U meneer? U blijft altijd bij de les! U lijdt niet aan zwakheden zoals al die anderen. Meneer de Ridder, ik zou best nog een drupje Bourgogne lusten. Ridder   Nou, vooruit ...   schenkt Mirandolina’s glas in en geeft het haar   Alstublieft!   en schenkt zijn eigen glas bij Mirandolina   aanhalig   Meneer de Ridder! Ridder   Wat? Mirandolina   Laten we klinken! Laten we klinken! Proost!   ze toasten   Leve de vriendschap. Ridder   Ja! Proost! Op de vriendschap! Mirandolina   Op het leven! Proost! Op het leven! Ridder   Hoera, hoera, hoera!

Scène 5

Markies   Hoera, hoera, hoera! Wat is er te vieren? Ridder   geïrriteerd   Hoezo!?

Markies   O, neem me niet kwalijk.

Mirandolina   wil gaan   Met uw welnemen ... Ridder   tegen Mirandolina   Stop!

Markies   tegen de Ridder   Sorry vriend ...

Ridder   tegen Mirandolina   Stop!   Mirandolina gaat weer zitten Markies   tegen de Ridder   Ik dacht, je was alleen ... Ridder   terzijde   Verdomme!

Mirandolina   opstaand   Ik kan maar beter gaan.

Ridder   Doe nou niet! Blijf!   Mirandolina gaat weer zitten

Markies   Ach, kijk eens aan, als dat onze waardin niet is. Is het

geen plaatje?   tegen Mirandolina   Heb je de zakdoek al aan de Ridder laten zien? Mirandolina   opstaand   Sorry! Ridder   Blijf, zeg ik je! Markies   Kom, blijf!   Mirandolina gaat weer zitten. Ridder   Tegen Mirandolina, in verwarring   Nog een glaasje

35


Bourgogne? Markies   Is dat Bourgogne? Mirandolina   opstaand   Meneer ... Ridder   drukt Mirandolina haar glas in haar handen   Wacht!   Mirandolina gaat weer zitten

Markies   Laat me eens proeven ... Ridder   roept   Hee!

Scène 6

Fabrizio   opkomend met twee gekookte eieren   De Eieren! Ridder   Die hoef ik niet!

Markies   Wat is er te eten? Ridder, Fabrizio   Eieren!

Markies   Ik háát eieren!   Fabrizio af met de eieren

Mirandolina   Als meneer de Ridder het goed vindt, laat ik de

Markies wat van mijn zelfgemaakte saus proeven.

Markies   Oh! Ja!   tegen Fabrizio   Hee! Een stoel!   Fabrizio schuift

een stoel aan en dekt een bord bij

Ridder   tegen Fabrizio   Kom, pak bestek.   Fabrizio haalt bestek.

De Ridder zachtjes tegen Mirandolina   Hoe dichter je naast me zit, hoe jaloerser de Markies zal zijn! Mirandolina   zacht tegen de Ridder   O, daar zit ik niet mee! Markies   O wat een lekker spul! Die saus! Mirandolina   tegen de Markies   Dank u! Ridder   zachtjes tegen Mirandolina   Ben je dan zelf geen mannenhater? Mirandolina   tegen de Ridder   Zoals u de vrouwen haat? Markies   Die geur! Mirandolina   tegen de Markies   Dank u!   tegen de Ridder   U háát de vrouwen! Markies   O, die smaak, die geur! Mirandolina   tegen de Markies   Dank u! Ridder   zachtjes tegen Mirandolina   Jij wilt toch alle mannen klein krijgen. Mirandolina   vertrouwelijk tegen de Ridder   Niet alle. Ridder   Alle! Mirandolina   Nee! Niet alle! Ridder   Ja! Wél alle! Markies   Vriend, op je gezondheid! Je mag wel weten: ik ben tot over mijn oren verliefd op haar! Ridder   terzijde   Hij begint me te vervelen. Markies   En ik ben zo jaloers als een aap! U kent dat niet, liefde voor een vrouw! Daarom kan ik u in goed vertrouwen in haar nabijheid laten.   af

36


Scène 7

Ridder   Die arme Markies is gestoord, en u bent de oorzaak. Mirandolina   Ben ik dan één van die types die mannen gek

maakt?

Ridder   zwaar ademend   Ja ...

Mirandolina  opstaand  Meneer de Ridder ... als u mij toestaat ... Ridder   Wacht.

Mirandolina   Het spijt me, maar ik ben de laatste die de

mannen het hoofd op hol brengt.   wil gaan

Ridder   Wacht, zeg ik.

Mirandolina   draait zich geërgerd om   Wat wilt u nou eigenlijk? Ridder   verward   Niks. Laten we nog een wijntje drinken.

Mirandolina   Nou, even snel dan, want het is de hoogste tijd. Ridder   Zit!

Mirandolina   Ik sta! Ik sta!

Ridder   reikt haar teder het glas   Hier!

Mirandolina   Ik zal een drinklied zingen dat mijn oma me

leerde.

Leve de wijn, leve de liefde Beide schenken ze troost; De wijn via de keel, De liefde bereikt via de ogen het hart. Drinkend sla ik mijn ogen naar je op Om te zien of jij hetzelfde doet. Mirandolina, Ridder   Leve de wijn, leve de liefde   enz.    

Mirandolina af

Scène 8

Ridder   Oh! Te gek! Zeg nou zelf! Wat een dondersteen! Ze

ontvlucht me, gaat ervandoor en laat mij over aan de furiën die me kwellen.   Fabrizio op met een appeltje op een schoteltje

met daarbij een fruitmesje

Fabrizio   Een stukje fruit?

Ridder   Ga toch weg!   Fabrizio af   “Drinkend sla ik mijn ogen naar je op om te zien of jij hetzelfde doet.” Wat wil dat mysterieuze drinklied eigenlijk zeggen? ... Verdomme! Ik heb je door! Je wilt me ten val brengen! Je wilt me vergiftigen! Maar je doet het zo charmant! Zo werkt ze zich bij me naar binnen ... Verdomme! Verdomme! Laat ik zo met mij sollen? Nee! Nee! Morgen ga ik naar Livorno! Maar als ik tot morgen wacht, wie zegt me dat ik tegen die tijd niet volledig kapot ben gemaakt? Ik moet nu als een Man een besluit nemen!   Fabrizio

op

Fabrizio   Meneer ...

Ridder   Mijn rekening, nu! 37


Fabrizio   U wilt vertrekken? Ridder   Ja, naar Livorno!

Fabrizio   terzijde   O, wat ontzettend jammer.

Ridder   Snel! Snel!   Fabrizio af   Maar toch, nu ik wegga, voel ik een nieuw soort pijn! Ja, vrouwen, nu zal ik nóg ergere dingen over jullie zeggen. Want zelfs áls jullie goed willen doen, brengen jullie niets dan schade toe! Maar ik pas mijn strategie aan! Ik zal deze duistere krachten overwinnen!   Mirandolina

komt op met de rekening

Scène 9

Mirandolina   Meneer! Meneer! Ridder   Wat is er, Mirandolina?

Mirandolina   blijft staan op tweede plan   Pardon ... Ridder   Kom maar.

Mirandolina   treurig   U vroeg de rekening. Hij is opgemaakt.

Hier!   de rekening ophoudend, dept ze haar ogen met haar

schort

Ridder   Mirandolina! Wat is er? Huil je?

Mirandolina   Het is niets meneer, niets. Er is wat rook in mijn

ogen gekomen.

Ridder   Rook? In je ogen? Nee! Wacht! Geef me de rekening.  

leest

Mirandolina   slaat de handen voor de ogen, alsof ze huilt   Oh! Ik

weet niet of het de rook is ... de rook is.   doet alsof ze probeert

haar tranen te bedwingen

Ridder   Wat is er dan? Wat is er dan? Mirandolina   Oh!

Ridder   Zeg het dan! Mirandolina   Oh!

Ridder   Mirandolina!

Mirandolina   Oh! Oh!

Ridder   terzijde   Als ik me hier nu niet van losruk ...   tegen Mirandolina   Zeg het dan! Zeg het dan! Mirandolina   Oh!

Ridder   Denk ook eens aan mij! Denk ook eens aan mij!   Mirandolina zijgt neer op een stoel, alsof ze flauwvalt   O! Oei!

Mirandolina! Ze is flauwgevallen! Zou ze verliefd op me zijn? Is dat niet wat snel? En waarom ook niet? Ben ik zelf niet ook helemaal hoteldebotel? Liefste! Liefste! Ik? Verliefd op een vrouw? O, wat ben je mooi! Arme schat! Je bent me d’r eentje! Is er iemand? Is hier niemand? Snel! Snel! Snel!   af

38


Scène 10

Mirandolina   En hij ging voor de bijl! Wij hebben vele wapens

om de mannen te verslaan. En bij verzet spelen we onze troefkaart uit: een flauwte! Daar komt ie, daar komt ie! Daar komt ie!   ze gaat weer liggen Scène 11

Ridder   achter de schermen   Daar ben ik, daar ben ik! Daar ben ik!   op met een watergieter   Daar ben ik Daar ben ik! O, schat, schatje!   besproeit haar tot ze beweegt   Liefste, liefste, liefste! Hier ben ik! Ik ga niet weg, niet weg!   Fabrizio op met wapen en

hoed van de Ridder

Fabrizio   Uw wapen en hoed. Ridder   Ga weg!

Fabrizio   Uw koffers ...

Ridder   Ga weg! Verdomme!

Fabrizio   Mirandolina! Mirandolina!

Ridder   Ga, of ik schiet je overhoop! Liefste! Liefste! Sla je

ogen op!   Graaf, Markies, Ortensia, Deianira op

Ortensia, Deianira, Graaf, Fabrizio, Markies   O! Mirandolina ...

is flauwgevallen!

Ridder   Verdomme! Verdomme! Verdomme! Mirandolina   Wee mij!

Ortensia, Deianira, Graaf, Fabrizio, Markies, Ridder   Mirandolina! Graaf   Lang leve de man, die beweerde de vrouwen niet uit te kunnen staan! Goed gedaan! Ortensia, Deianira, Graaf, Fabrizio, Markies   Bravo, bravo! Markies   Lang leve de man, die beweerde de vrouwen niet uit te kunnen staan! Ortensia, Deianira   De vrouwen, de vrouwen, de vrouwen! Graaf, Fabrizio, Markies   Ha ha ha ha, de vrouwen, de vrouwen, ha ha ha ha, de vrouwen de vrouwen! Mirandolina   De vrouwen, de vrouwen, de vrouwen! Ridder   De onbeschaamdheid! Mirandolina, Ortensia, Deianira, Markies   U bent verslagen, verslagen, verslagen! Ha ha ha ha, verslagen, ha ha ha! Graaf, Fabrizio   Ha ha ha, verslagen, verslagen, ha ha ha! Ridder   De onbeschaamdheid! De onbeschaamdheid! Jullie kunnen allemaal de pot op!   gooit de gieter op de grond en

loopt woedend af

Ortensia, Deianira, Markies   U bent verslagen, verslagen,

verslagen!

Graaf, Fabrizio   Ha ha ha, verslagen, verslagen, ha ha ha!  

iedereen achter de Ridder aan, behalve Mirandolina

39


Mirandolina   Leve de wijn, leve de liefde Beide schenken ze troost; De wijn via de keel, De liefde bereikt via de ogen het hart. Drinkend sla ik mijn ogen naar je op Om te zien of jij hetzelfde doet. Ortensia, Deianira, Markies   achter de schermen   O wat een

dwaas, wat een dwaas!

Graaf, Fabrizio   achter de schermen   Ha ha ha! O wat een dwaas,

wat een dwaas!

Saltarello – Derde bedrijf

Scène 1

Mirandolina   ’t Is uit met de pret. Er is werk aan de winkel.

Hee, Fabrizio, breng een strijkbout.

Fabrizio   ernstig terwijl hij wegloopt   Ja mevrouw.

Mirandolina   Wacht eens; luister: je bent natuurlijk niet

verplicht om dat ding voor me te halen, maar stel dat je het, gewoon uit vrije wil, voor me wilt halen, dan ... genoeg, ik zeg niets meer. Fabrizio   Voor jou zou ik ... zou ik nog water naar de zee dragen. Maar inmiddels begrijp ik dat alles voor niets is. Mirandolina   Hoezo? Fabrizio   Hoezo? Jij valt op hooggeboren heren. De gewone man zie je niet staan. Mirandolina   Ach, arme stakker! Als je eens wist! Schiet op, haal een strijkbout. Fabrizio   in het afgaan   Ik ga al! Mirandolina   doet alsof ze terzijde praat, maar zorgt ervoor dat Fabrizio het hoort   Met dat soort mannen, hoe hoger je mikt, hoe dieper je valt. Fabrizio   geroerd op zijn schreden terugkerend   Wat wil je daarmee zeggen? Mirandolina   Schiet op! Je zou die strijkbout toch halen? Fabrizio   Ja! Ja! Ik ga al, ik ga al!   terzijde   Ik kan er niet bij: óf ze haalt me aan, óf ze zet me bij het vuil. Nee, daar kan ik niet bij ...   af, komt terug met een strijkbout en een gouden

parfumflesje wat hij door de Ridder in zijn handen gedrukt kreeg  

Hier is de strijkbout. Mirandolina   Is ie goed heet? Fabrizio   Ja mevrouw! Hij is super heet! De Ridder laat u groeten en stuurt geschenken.   geeft haar het parfumflesje Mirandolina   Ja meneer, hij stuurde een gouden parfumflesje, 40


wat ik per ommegaande retourneer.   gooit het flesje naar de Ridder

Fabrizio   Waarom?

Mirandolina   Waarom? ... Ik hoef het niet. Fabrizio   Lieve Mirandolina ... sorry ...

Mirandolina   Kom, vooruit, laat me strijken. Fabrizio   Liefste! Liefste!

Mirandolina   Hou je mond, hou je mond! Fabrizio   Liefste!

Mirandolina   Daar word ik dus helemaal gek van! Zorg liever

voor een heet ijzer!

Fabrizio   Ja, ik ga al!

Mirandolina   Daar word ik dus helemaal gek van!

Fabrizio   terzijde   Het is een heethoofd, maar dat mag ik wel.   af

Scène 2

Ridder   terzijde, met het parfumflesje in de hand   Daar is ze. Niet

dat ik naar d’r toe wil, maar de duivel zelf duwt me in haar richting! Mirandolina   ziet hem vanuit haar ooghoeken, blijft strijken   Kijk dan, kijk dan! Ridder   Mirandolina ... hoe is het nou? Mirandolina   strijkend, zonder op te kijken   Gaat wel. Ridder   Waarom sla je een klein parfumflesje af? Mirandolina   kijkt hem tersluiks aan, doorstrijkend   Wat moet ik daarmee? De strijkbout is koud.   roept   Fabrizio! Ik vroeg om een héét ijzer! Ridder   Toe, toe, neem dit flesje nou aan. Mirandolina   Nee!   hooghartig, terwijl ze doorstrijkt   Je cadeautjes hoef ik niet! Ridder   Maar van de Graaf neem je alles aan? Mirandolina   Ik moest wel! Ik moest wel! Om hem niet te beledigen. Ridder   En mij mag je wél beledigen? Mirandolina   Wat maakt het u nou uit als een vrouw u beledigt? U, die de vrouwen geen blik waardig keurt! Ridder   Mirandolina! Dat is nu toch allemaal anders. Dankzij het wonder van je schoonheid, van je charme! Mirandolina   hard lachend, terwijl ze verwoed doorstrijkt   Ha ha ha ha! Ridder   Wat valt er te lachen? Mirandolina   Die is goed! Die is goed! Ridder   Hoezo? Hoezo? Kom, accepteer nou dit flesje! Mirandolina   verwoed strijkend, overdreven gillend   Fabrizio! De bout! Ridder   kwaad   Neem je ’t nou, of neem je ’t niet?

41


Mirandolina   Gestoord! Gestoord!   grist het flesje uit de handen van de Ridder, en gooit het demonstratief weg   Fabrizio!

Scène 3

Fabrizio   op met tweede strijkbout   Ik ben er al. Mirandolina   Is ie goed heet?

Fabrizio   afgemeten   Ja mevrouw.

Mirandolina   teder   Wat is er? Je lijkt helemaal overstuur. Fabrizio   Niets mevrouw, ’t Is niets. Mirandolina   Ben je niet lekker?

Fabrizio   Geeft u me het andere ijzer als u wilt dat ik het

opwarm.

Mirandolina   nog steeds teder   Nee echt, misschien ben je ziek. Ridder   Kom, geef hem die bout, zo dat ie kan gaan.

Mirandolina   tegen de Ridder   Ik mag hem graag; weet u, hij is mijn trouwste bediende! Fabrizio   geëmotioneerd   Mevrouw! Ridder   terzijde, rusteloos   Dit is meer dan ik kan verdragen. Mirandolina   Hier, liefje, maak ’m heet! Fabrizio   teder   Maar mevrouw ... Mirandolina   Schiet op, snel snel snel!   Fabrizio af met

strijkbout, Mirandolina strijkt met de nieuwe

Scène 4

Ridder   Heel geraffineerd, mevrouw, heel geraffineerd, hoe u

de bediening voor u wint!

Mirandolina   Daarom ... Ridder   Bediening!

Mirandolina   En daarom ... Ridder   Bediening!

Mirandolina   Ja, èn?

Ridder   Heel geraffineerd, heel geraffineerd tegen de

bediening!

Mirandolina   Ja, èn?

Ridder   U verdient de liefde van een koning!

Mirandolina   Die van het schaakspel, of een Schoppenkoning? Ridder   Ik meen het, maak nou niet overal een grap van! Mirandolina   strijkend   Zeg het maar, ik luister. Ridder   Kun je dat strijken niet even laten?

Mirandolina   Het spijt me heel erg! Maar deze bergen moeten

vóór morgen zijn weggewerkt

Ridder   Kwel me niet langer. Ik heb je heel hoog. Ik hou van je. Mirandolina   fanatiek strijkend   Oké meneer, voor de draad

ermee.

42


Ridder   probeert haar bij het strijken behulpzaam te zijn en brandt

zich aan de strijkbout   Au! Weet dat ik ...

Mirandolina   Heel erg bedankt, heel erg bedankt! Ridder   Ik trek dit niet!

Mirandolina   Voelt u zich niet goed? Ridder   Het wordt me te veel.

Mirandolina   biedt hem achteloos het reukwater aan   Tast toe! Ridder   Geloof me dan! Ik hou van je! Ik hou van je! Ik hou

van je!   hij wil haar hand grijpen, maar brandt zich daarbij aan de strijkbout

Mirandolina   Sorry!

Ridder   Geeft niet! Geeft niet! Je hebt me al veel eerder

gebrandmerkt!

Mirandolina   quasi geschrokken   Waar dan, meneer? Ridder   Hier! In mijn hart!

Mirandolina   In uw hart?   roept lachend   Fabrizio! Ridder   Alsjeblieft, laat hem hier buiten.

Mirandolina   Maar ik heb het andere ijzer nodig. Ridder   Wacht ...

Mirandolina   Hee! Fabrizio!

Ridder   Ik zweer je, als ik hem zie schiet ik zijn kop er af. Mirandolina   O, die is goed!

Ridder   Ik smeek je, roep iemand anders, hem kan ik niet

uitstaan!

Mirandolina   Gaat u niet een tikkeltje, een pietsie te ver

meneer de Ridder?   ze komt achter de strijktafel vandaan, het strijkijzer in de hand   Ik moet naar de keuken. Opmerkelijke ontwikkelingen. Opmerkelijke ontwikkelingen. Ridder   achter haar aanlopend   Vergeef me, ik ben mezelf niet, vergeef me. Oh nee! Oh nee, liefste! Liefste! Stop! Stop! Ik zeg het je eerlijk, ik zeg het je eerlijk. Ik ben jaloers op hem. Mirandolina   terzijde   Hij achtervolgt me als een keffertje. Ridder   Voor het eerst voel ik wat liefde is. Mirandolina   Liefde! Een man die vanochtend nog de vrouw verachtte, rept vanmiddag van Liefde en Genade? Nee! Dat kan niet, nee, dat bestaat niet, nee dat geloof ik niet. Nee, nee, nee! Ridder   Ja! Ja! Echt waar, echt waar! Voor het eerst! Luister! Luister! Luister! Dit is de eerste keer dat ik voel wat liefde is.   Mirandolina af

Scène 5

Ridder   Ik vervloek het moment dat ik haar ontmoette! Ik

ben in de val gelopen en zie geen uitweg.   De Ridder is buiten zinnen. Hij gaat af. Fabrizio op met een nieuw strijkijzer. Hij is verbaasd het toneel leeg aan te treffen. Fabrizio af. 43


Scène 6

Markies   De Markies en De Graaf sluipen uit tegenovergestelde richtingen binnen. Ze zijn geïrriteerd als ze bemerken niet alleen te zijn.   Verdomme! Graaf   Verdomme!   Ortensia en Deianira bij de deur Ortensia   terzijde   Meneer de Markies! Deianira   terzijde   Meneer de Markies! Graaf   terzijde   Meneer de Markies! Markies   terzijde   De Graaf!   allen schrapen de keel Graaf   tegen de Markies   Heeft u het ongelofelijke nieuws al

gehoord?

Ortensia, Deianira   Nieuws! Welk nieuws? Markies   Welk nieuws?

Ortensia, Deianira, Graaf   De Ridder is verliefd op

Mirandolina!

Ortensia, Deianira, Markies   De vrouwenhater zelf!? Markies   Bravo, bravo, bravo!

Ortensia, Deianira, Graaf   Zachtjes, zachtjes, zachtjes!

Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Dat gaat ie voelen, barst

maar, zo komt boontje om zijn loontje!

Markies   Zachtjes, zachtjes!

Ortensia, Deianira, Graaf   Zachtjes, zachtjes! Graaf, Markies   Zachtjes!

Graaf   Mirandolina heeft hem helemaal ingepakt!

Ortensia, Deianira, Graaf   Helemaal ingepakt, helemaal

ingepakt!

Markies   terzijde   Als dat toch eens waar was, maar dat is

onmogelijk.

Graaf   Hoezo? Je hebt hem met haar aan tafel bezig gezien! Ortensia, Deianira   Oh! Graaf, Markies   Ja!

Ortensia, Deianira   Oh! Graaf, Markies   Ja!

Ortensia, Deianira   Oh!

Graaf   Voor hem de fijnste lakens! Ortensia, Deianira   Ha ha!

Graaf   Voor hem de beste service! Ortensia, Deianira   Ha ha ha ha! Markies   Ja ja ja ja!

Graaf   En dan pas komen wij!

Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Zo is het! Dan pas komen

wij!

Graaf   En voor hem staat ze eigenhandig te koken! Ortensia, Deianira, Markies   Ja!

Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Te koken! Eigenhandig!

Eigenhandig!

Graaf   En dan ... dat flauwvallen! 44


Ortensia, Deianira   Oh!

Markies   Wat? Wat? Voor hem, alleen voor hem het neusje van

de zalm, terwijl ik op een houtje kan bijten? Wat? Wat? Wat? Wat? Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Voor hem, alleen voor hém het neusje van de zalm, terwijl ik op een houtje kan bijten! Graaf   Voor haar heb ik zo diep in de buidel getast! Markies   Voor haar ging ik door het vuur! Graaf, Markies   Nu blijkt dat ze niets méér is dan een ondankbare hond! Echt! Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Een ondankbare hond! Echt! Graaf   Laten we gaan! Markies   Laten we gaan! Ortensia, Deianira   We gaan, we gaan! Graaf, Markies   Ik wil stante pede deze schandalige herberg verlaten! Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   We vertrekken, we vertrekken uit deze herberg. We vertrekken, vertrekken uit deze herberg. We gaan, we gaan, we gaan, we gaan, we gaan, we gaan! Graaf   tegen de Markies   Ik had ook als eerste die twee actricetjes door. Markies   Actrices? Waar zijn die?   Ortensia en Deianira lachen   Wat? Zijn dat geen echte dames? Graaf   Nee nee! Het zijn twee actricetjes! Markies   Actricetjes! Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   We gaan, we gaan! Markies   Zachtjes! Ortensia, Deianira   Zachtjes! Graaf, Markies   Zachtjes! Ortensia, Deianira   Zachtjes! Graaf, Markies   Zachtjes! Ortensia, Deianira   Zachtjes! Graaf, Markies   Zachtjes! Ortensia, Deianira   Zachtjes! Graaf, Markies   Zachtjes! Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   We vertrekken, we vertrekken uit deze herberg.   afgaand   We vertrekken, vertrekken uit deze herberg. We gaan, we gaan, we gaan, we gaan, we gaan, we gaan!

45


INTERMEZZO

Scène 7

Mirandolina   O arme ik! Ik zit zwaar in de rats! Ik zit zwaar

in de rats! Deze deur moet op slot.   sluit de deur van de Ridder   Als de Ridder me vindt, ben ik er geweest!   er wordt aan de deur geklopt, Mirandolina nadert voorzichtig de deur   Wie zou dat zijn? Ridder   achter de deur   Mirandolina! Mirandolina   terzijde   Daar zal je ’m hebben! Ridder   Mirandolina, doe open! Mirandolina   terzijde   Ik ben wel goed maar niet gek! Ridder   Doe open zeg ik je! Mirandolina   tegen de Ridder   Blijf rustig op uw kamer, en wacht daar op me. Ridder   Oké, ik wacht! Mirandolina   terzijde   Het wordt steeds erger.   roept   Fabrizio! Fabrizio!   Fabrizio op Scène 8

Fabrizio   U heeft geroepen?

Mirandolina   Kom hier, kom hier Fabrizio, ik moet je iets

opbiechten.

Fabrizio   Iets opbiechten?

Mirandolina   Iets opbiechten!

Fabrizio   Iets opbiechten? Vooruit met de geit!

Mirandolina   Wist je dat de Ridder heeft verklaard dat ie

verliefd op me is?

Fabrizio   Ik meende al zoiets te merken!

Mirandolina   Echt? Meende je al zoiets te merken? Fabrizio   Ja!

Mirandolina   En ik – echt waar! – had niets in de gaten. Ik had

niets in de gaten.

Fabrizio   Niets in de gaten ... wat een onschuld! Had u ook niet

in de gaten hoe hij zich bij het strijken stond uit te sloven, en hoe jaloers hij tegen me deed? Mirandolina   Nee, ik had niets in de gaten. Ik heb geen talent voor al die dubbele bodems en daarom ... Fabrizio   Wat sneu! Mirandolina   Ben ik vaak te goed van vertrouwen. Fabrizio   Wat sneu! Mirandolina   Ja! Ja! Hou op! Want nu heeft hij me dingen gezegd, waarvan ik – echt waar, Fabrizio – moest blozen. Fabrizio   Dat zeg ik! Dat zeg ik! Zulke dingen overkomen een 46


jonge vrouw die alleen is ... Mirandolina   Ja! Fabrizio   Geen vader meer heeft ... Mirandolina   Ja! Fabrizio   Geen moeder ... Mirandolina   Ja! Fabrizio   Eigenlijk niemand ... Mirandolina   Niemand ... Fabrizio, Mirandolina   Geen vader, geen moeder, niemand. Mirandolina   Nu snap ik hoe het komt! Fabrizio, Mirandolina   En ik dacht, en ik dacht ... laten we trouwen, laten we trouwen! Mirandolina   Ja! Fabrizio   Ik houd me aan mijn woord! Scène 9

Mirandolina, Fabrizio   de Ridder bonst op de deur   Wie is daar? Ridder   van achter de deur   Doe open!

Mirandolina, Fabrizio   Wat wilt u dan? Ridder   Doe open!

Mirandolina   tegen Fabrizio   Wacht tot ik weg ben! Fabrizio   Waarom maak je je zorgen?

Mirandolina   Lieve Fabrizio, ik ben bang ... Ridder   Doe open!

Mirandolina   ... dat ie me te grazen neemt! Ridder   bonst op de deur   Doe open!

Fabrizio   Maak je niet druk, ik ben bij je!   Mirandolina af

Scène 10

Graaf   bij zijn deur   Wat moet dat?

Markies   bij zijn deur   Wat is dat voor kabaal?

Fabrizio   zachtjes, zodat de Ridder het niet zal horen   De Ridder

probeert de deur te forceren.

Markies   Nu kunnen we nog gaan. Graaf   tegen Fabrizio   Doe open!

Fabrizio   Ik ga al, maar ik smeek u ...

Markies   Dit wordt niks; ik ben weg!

Ridder   tegen Fabrizio   Doe open!   Fabrizio opent de deur,

Ridder op   Godsklere! Waar zit ze?

Fabrizio   Zoekt u iemand, meneer? Ridder   Mirandolina! Waar zit ze? Fabrizio   Ik zou het niet weten!

Ridder   Schoft, ik zal haar vinden!   in het afgaan ontdekt hij de

Graaf en de Markies   Verdomme!

47


Fabrizio   En wat, als ik vragen mag, wilt u van de waardin? Ridder   Opzij boef, of ik trek je kop er af! Fabrizio   U verbaast me.

Ridder   Scheer je weg, boef! Weg!

Fabrizio   Ik krijg een enorme zin om er op los te timmeren!  

De Graaf en de Markies werken hem naar buiten

Scène 11

Ridder   terzijde   De slet! De slet!

Markies   tegen de Graaf   Wat zit hem nou zo dwars?

Graaf   tegen de Markies   Snap je dat niet? Hij is weg van

Mirandolina.   tegen de Ridder   Ik snap heel goed waarom u zo tekeergaat. Ridder   kwaad tegen de Markies   Enig idee waar ie het over heeft? Markies   Mijn beste, ik weet niets. Graaf   Kijk me aan! Jij probeerde Mirandolina van me af te pakken! Ridder   kwaad tegen de Markies   Ik? Markies   Ik zeg niets. Graaf   Zeg het dan! Ridder   tegen de Graaf   U liegt! Markies   terzijde   Nog even en de poppen zijn aan het dansen. Graaf   Ik? Een leugenaar? Ridder   tegen de Markies   De Graaf! Graaf   Ik? Een leugenaar? Markies   terzijde   Nog even en de poppen zijn aan het dansen. Ridder   tegen de Markies   De graaf weet niet wat ie zegt. Markies   Maar ik sta hier liever buiten. Graaf   tegen de Ridder   U bent zelf een leugenaar! Ridder   Oh! Markies   terzijde terwijl hij afgaat   Ik ga. Graaf   Leugenaar! Ridder   houdt de Markies met geweld tegen   Wacht. Markies   Ik moet gaan! Graaf   Leugenaar! Ridder   tegen de Markies   Geef me uw zwaard! Markies   Nee! Graaf   Leugenaar! Ridder   tegen de Markies   Geef me uw zwaard! Markies   Nee! Nee! Nee! Graaf   Leugenaar! Markies   tegen de Graaf   Kom, waarde Graaf, wat kan het u schelen dat de Ridder van Mirandolina   houdt? ... Ridder   Houden van haar? Ik? Echt niet! 48


Graaf, Markies   Echt wel! Echt wel! Ridder   Echt niet! Echt niet!

Graaf, Markies   Echt wel! Echt wel!

Ridder   tegen de Markies   Kom op met dat zwaard! Markies   Ben je doof?

Ridder   Godsallejezus!   grijpt zwaard en schede van de Markies,

die zich verweert. De Graaf komt tussenbeide. De Ridder wil het zwaard trekken, maar dat blijft vastzitten in de schede   Wel verdomme!   trekt uit alle macht aan het zwaard, dat losschiet   Daar istie!   hij blijkt alleen het heft in handen te hebben   Wat is dát nou weer?   hij komt op de Graaf af Graaf   neemt een verdedigende houding aan   Achteruit!

Scène 12

Mirandolina   Stop, heren! Heren! Heren! Ortensia, Deianira   Stop, stop, stop! Fabrizio   Stop, heren! Markies   Stop, stop!

Ridder   ziet Mirandolina   Verdomme!

Mirandolina   Stop, geachte heren, stop stop! O, dat heb ík

weer!

Markies   Ziet u? Allemaal vanwege u. Mirandolina   Hoezo vanwege mij?

Graaf, Fabrizio, Markies   Meneer de Ridder is stapel op u. Ridder   Niet waar! Dat is niet waar!

Mirandolina   Nee hoor, meneer de Graaf, u vergist zich. Ik kan

u verzekeren dat u zich vergist.

Ridder   Niet waar! Dat is niet waar! Nee, nee, nee!

Mirandolina   Ik weet het zeker! Ik weet het zeker! Meneer de

ridder verliefd? Op mij? O nee! Nee nee! Nee nee! O nee! Nee! Hij haat vrouwen! En ik ben een vrouw van vlees en bloed. Ik heb geprobeerd om meneer de Ridder verliefd te krijgen ...   tegen de Ridder   zo is het toch, meneer? ... Ik probeerde, en probeerde, en kreeg niets voor elkaar. Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   tegen de Ridder   En? En? Graaf   Ach, hij heeft opeens zijn tong verloren! Mirandolina   Niets! Niets! Niets! Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   Hij is in de war! Hij is in de war! Graaf   boos, tegen de Ridder   Heeft u niks te zeggen? Markies   troostend, tegen de Ridder   Ik weet wat u doormaakt. Mirandolina   Meneer de Ridder is echt niet verliefd op mij. Ridder   Dat zweer ik! Mirandolina   Hij kent de trucs. Kent de listen van de vrouwen, gelooft hun woorden niet en ... 49


Ridder   Dat zweer ik!

Mirandolina   ... laat zich door hun tranen niet van de wijs

brengen!

Ridder   Dat zweer ik!

Mirandolina   Nee heren, Hij is níet verliefd! Ridder   Dat zweer ik!

Ortensia, Deianira   Wél, wél! Hij kan het niet verbergen, je ziet

het aan zijn ogen, je ziet het aan zijn ogen!

Fabrizio, Graaf, Markies   Ja ja ja, je ziet het aan zijn ogen, je ziet

het aan zijn ogen!

Mirandolina   Niet! Niet! Niet! Niet!

Ridder   Niet! Niet! Niet!   boos tegen de Markies   Ik ben het

níet!

Mirandolina, Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   Oh!

Ridder   Ik ben het níet!   gooit in het afgaan het gebroken zwaard voor de voeten van de Markies Mirandolina, Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   Oh! Markies   Dat heb ik nou weer!   iedereen vertrekt

Mirandolina   Stop, wacht nog heel even!   iedereen houdt de pas in   Lieve Fabrizio, in het bijzijn van deze edele heren, vraag

ik je mijn man te worden.

Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   Oh!

Ridder   Oh! Verdomme! Verdomme!   tegen Mirandolina  

Eigenlijk zou ik je hart uit je lijf moeten rukken, om het te tonen aan al die vuile verleidsters, om ze zo te behoeden voor verdere misstappen. Ik haat je gevlei, je tranen en je hele nepgedoe!   af Scène 13

Mirandolina   God zij dank is ie weg, weg, weg, weg!

Ortensia, Deianira   God zij dank is ie weg, weg! Hij is gek, gek! Graaf, Markies   Hij is gek! Hij is weg, weg, weg, weg!

Fabrizio   Hij is gek, gek, gek! God zij dank! God zij dank! Mirandolina, Ortensia, Deianira   De Ridder is gek! Fabrizio, Graaf, Markies   Gek!

Mirandolina, Ortensia, Deianira   De Ridder is gek! Fabrizio, Graaf, Markies   Gek!

Mirandolina, Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   Hij is

verliefd! Hij is verliefd!

Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   Gek, gek, gek!

Mirandolina   Lieve Fabrizio, kom hier, kom hier, lieffie, geef

me je hand, je hand!

Fabrizio   Mijn hand? Rustig, rustig aan mevrouw. U heeft er

een handje van om op die manier de mannen naar uw hand te zetten ... Mirandolina   Hou op! Het was een grap, een gril. Als ik 50


getrouwd ben weet ik me echt wel te gedragen. Fabrizio   Rustig mevrouw!! Mirandolina   Wát rustig? Wat is er? Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Wat is er? Wat is er? Mirandolina   Geef me je hand, lieffie. Liefste, ik zal met huid en haar de jouwe zijn. Zit daar maar niet over in. Ik zal voor altijd de jouwe zijn, jij bent alles voor me. Fabrizio   geeft haar zijn hand   Pak maar. Mirandolina   Hebbes! Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Bravo! Fabrizio   Hebbes!   ze vallen elkaar in de armen Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Bravo! Bravo! Mirandolina   Fabrizio! Ortensia, Deianira   Hoera! Hoera! Fabrizio   Leve Mirandolina! Graaf, Markies   Hoera! Hoera! Ortensia, Deianira, Graaf, Markies   Hoera! Hoera! Hoera! Hoera! Mirandolina   Fabrizio! Fabrizio   Mirandolina!   ze vallen elkaar in de armen Mirandolina, Ortensia, Deianira, Fabrizio, Graaf, Markies   Hoera! Hoera! Scène 14

Mirandolina   wendt zich tot het publiek   En u ... Ortensia, Deianira   Heren! Mirandolina   ... heren ...

Ortensia, Deianira   Heren!

Mirandolina   ... u kunt uw voordeel doen met wat wij u

toonden. Mocht ooit het water u hoog aan de lippen staan ...

Ortensia, Deianira   Oh!

Mirandolina   ... en slaat de twijfel toe ... Ortensia, Deianira   De twijfel!

Mirandolina   ... u te laten gaan ...

Ortensia, Deianira   Te laten gaan! Mirandolina   ... u te verliezen ...

Ortensia, Deianira   Te verliezen!

Mirandolina   ... denk dan even aan die bodemloze trukendoos

en sta dan weer even stil bij: Mirandolina!

Ortensia, Fabrizio, Graaf, Markies, Ridder   Mirandolina!

Mirandolina! Mirandolina!

Einde

51


nieuw ensemble Het Nieuw Ensemble heeft zich onder leiding van dirigent Ed Spanjaard ontwikkeld tot een internationaal toonaangevend ensemble voor hedendaagse muziek. De groep heeft een geheel eigen repertoire opgebouwd van ongeveer vijfhonderd in opdracht geschreven stukken. Geprezen om zijn baanbrekend werk op het gebied van programmering en repertoirevernieuwing onderneemt het NE een grote diversiteit aan activiteiten en geeft het per jaar veertig tot vijftig concerten in de gehele wereld. In 1998 werden het Nieuw Ensemble en artistiek leider Joël Bons onderscheiden met de Prins Bernhard Cultuurfonds Muziekprijs vanwege de ‘uitgesproken avontuurlijke en speelse programmering die letterlijk en figuurlijk als grensoverschrijdend kan worden betiteld’. Het ensemble introduceerde een groot aantal niet-westerse componisten. In premièreprogramma’s stonden het Midden-Oosten en Midden- en Zuid-Amerika centraal. Groot succes oogstten de concertseries Nieuwe Muziek uit China in 1991 en 1992. Als vervolg daarop bracht het Nieuw Ensemble diverse Chinese opera’s in première: Wolvendorp, Night Banquet en Fengyiting (Guo Wenjing) en The death of Oedipus en Life on a String (Qu Xiaosong). In het voorjaar van 1997 vond een tournee naar China plaats, in 2008 keerde het ensemble terug in Beijing. Het Nieuw Ensemble werkte nauw samen met componisten als Boulez, Carter, Donatoni, Ferneyhough, Kagel, Ton de Leeuw, Ligeti, Kurtág en Loevendie. De groep initieerde thematische festivals zoals Complexity? (1991), Regels & Spel (1995), Improvisaties (1996), het Tokkelfestival (1998) met westerse en niet-westerse muziek, Het Verfijnde Oor (2002-3) over stemmingen en microtonen, Bezielde Tijd (2004-5) over ritme, OpenMusic (2005-6) over computer aided composition en Orientations (2006-7) over westerse en niet-westerse instrumenten. Op cd is het NE te beluisteren met muziek van Carter, Donatoni, Ferneyhough, Gerhard, Kagel en Chinese componisten. Met Opera Trionfo zette het NE twee opera’s op cd: Poulencs Les mamelles de Tirésias en Honeggers Les aventures du roi Pausole. Samen met cineast Frank Scheffer maakte het NE een tv-documentaire over Boulez’ Eclat en met Eline Flipse De Oogst van de Stilte over Chinese componisten. 
Als ensemble in residence bij het Conservatorium van Amsterdam organiseert het NE jaarlijks een educatief componistenpracticum met jonge compositiestudenten van diverse conservatoria. Sinds 2002 participeert het Nieuw Ensemble in het Atlas Ensemble. 52


Biografieën Ed Spanjaard (1948) werd geboren in Haarlem. Hij kreeg zijn muzikale opleiding (piano en directie) in Amsterdam en Londen en werkte vanaf 1973 als repetitor en assistent-dirigent in het Royal Opera House Covent Garden (onder meer met Colin Davis), bij de Glyndebourne Festival Opera, het Koninklijk Concert­gebouworkest (toen nog geleid door Bernard Haitink) en bij Leonard Bernstein en Herbert von Karajan. Daarnaast assisteerde hij enige jaren in Bayreuth, waar hij in 1983 betrokken was bij de voorbereiding van een nieuwe enscenering van Wagners Ring des Nibelungen gedirigeerd door Georg Solti. In 2001 maakte hij met opmerkelijk succes zijn officiële debuut bij het Concertgebouworkest, dat hem sindsdien regelmatig terugvraagt. Als pianist heeft hij zich gespecialiseerd als liedbegeleider. In het verleden werkte hij samen met Elisabeth Söderström, Frederica von Stade en Elly Ameling. Recenter trad hij op met Charlotte Margiono en Miranda van Kralingen. In mei 2008 was hij bij zijn ‘eigen’ orkest in Maastricht solist in Mozarts Pianoconcert KV 488 met Jaap van Zweden als dirigent. Met het Nieuw Ensemble gaf hij talrijke (wereld)premières, waaronder de kameropera’s Wolvendorp en Night Banquet van Guo Wenjing, een nieuwe productie van Der Kaiser von Atlantis van Viktor Ullmann, Een Ziel van Hout van Robert Heppener (Holland Festival 1998) en Alfred, Alfred van Franco Donatoni. Op initiatief van het Nieuw Ensemble en Ed Spanjaard werd het Atlas Ensemble opgericht met muzikanten uit alle windstreken – Oost en West. In 2002 werden door deze groep in Berlijn de premières gegeven van Seyir van Theo Loevendie en The waters flow their way van Fabio Nieder. Als operadirigent is Ed Spanjaard werkzaam geweest bij De Nederlandse Opera, de Opéra National de Lyon, de Nationale Reisopera, Opera Zuid en ‘Opera in Ahoy’ in Rotterdam, waar hij een aantal grootschalige producties leidde. Bovendien trad hij op bij de Vancouver Opera en de Frankfurter Oper. Hij introduceerde Wolvendorp ook in Parijs en New York, in 2007 in Central City (Colorado) gevolgd door de wereldpremière van een nieuwe opera van Guo Wenjing: Poet Li Bai. Hij dirigeerde eerder bij Opera Trionfo de Nederlandse premières van Poulencs Les mamelles de Tirésias en Honeggers Les aventures du roi Pausole. 53


Met het Limburgs Symfonie Orkest voerde hij in september 2007 zowel de Eerste symfonie van Mahler als de Negende symfonie van Bruckner uit. In november/december 2007 stond met hetzelfde orkest Puccini’s drieluik Il Trittico (Il Tabarro, Suor Angelica en Gianni Schicchi) op het programma bij Opera Zuid. Begin 2008 leidde hij de wereldpremière van Snow White van Micha Hamel bij de Nationale Reisopera. In november 2008 werd met de première van de opera Hotel de Peking van Willem Jeths het nieuwe theater in Enschede ingewijd. In 2009 en 2010 dirigeerde hij voor de Nationale Reisopera Wagners Rheingold en Die Walküre, de eerste delen uit Der Ring des Nibelungen, waarvoor hij in de pers is bejubeld. De komende jaren staan ook Siegfried en Götterdämmerung op het programma. Onlangs had hij ook de muzikale leiding over Der Rosenkavalier van Richard Strauss, een productie van Opera Zuid. De Nederlandse regisseur David Prins studeerde cello en muziektheaterregie aan het Koninklijk Conservatorium van Den Haag. Als assistent-regisseur werkte hij samen met onder anderen Peter Sellars, Boris Pokrovski, Pierre Audi en Erik Vos. In de afgelopen 20 jaar vestigde hij zijn naam als onafhankelijk muziektheaterregisseur. Prins ensceneerde opera’s (van Mozart, Purcell, Verdi, Puccini, Offenbach, Poulenc, Menotti, Vaughan Williams, Sjostakovitsj, Dvorák, Janácek, Martinu, Von Suppé, Andriessen, Crumb en Wagner) en toneelstukken (van Ionesco, Albee, Anouilh, Büchner, Dürrenmatt en Synge). Buiten Nederland werkte Prins in Duitsland (La Traviata en Tosca voor Staatstheater Braunschweig), België (Die Entführung aus dem Serail en Don Giovanni voor Opera Festival Alden Biesen), Frankrijk (Purcell-trilogie Fairy Queen, King Arthur en The Tempest voor Les Operas d’Eté), Oostenrijk (Otello, Lady Macbeth van Mtsensk, Der Fliegende Holländer voor Tiroler Landestheater) en de Russische Federatie (Le nozze di Figaro en Don Giovanni voor Staatstheater Tatarstan). Hij realiseerde in Nederland met Barok Opera Amsterdam het succesvolle Purcell on Stage. Acht seizoenen lang regisseerde hij muziektheaterstukken van Purcell, waaronder vier producties met libretti die David Prins schreef op basis van historisch onderzoek. Prins doceert aan de conservatoria van Den Haag (muziek­t heater en conceptontwikkeling) en Rotterdam 54


(performen) en bekleedde gastdocentschappen aan de conservatoria van Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Rotterdam, Maastricht, De Nieuwe Opera Academie en de Toneelacademie Maastricht. Daarnaast geeft hij regelmatig workshops in binnen- en buitenland. Vóór Mirandolina regisseerde Prins voor Opera Trionfo de Nederlandse première van Poulencs Les Mamelles de Tirésias en de double-bill Die schöne Galathee van Von Suppé en Offenbachs L’Ile de Tulipatan. Aansluitend aan Mirandolina schrijft Prins een nieuw libretto voor het Rossini-project van I Solisti del Vento in Antwerpen, ensceneert hij Lohengrin voor het Tiroler Landestheater en keert hij terug naar Antwerpen om daar Rossini’s Geheime Recept te ensceneren.

Zangers De Nederlandse sopraan Pamela Heuvel­mans studeerde eerst taal- en literatuurwetenschap en vervolgens zang, aan het Maastrichtse conservatorium. Tijdens haar zangstudie debuteerde zij als Marie in Zar und Zimmermann van Albert Lortzing aan het Staatstheater Kassel, waarop een vast engagement aan dit theater volgde. Daar bouwde zij een omvangrijk repertoire op met opera’s van Mozart tot Janáček. Groot succes had zij als Anna in Weills Sieben Todsünden. Pamela Heuvelmans vertolkt veelvuldig Mozart-rollen bij diverse gezelschappen, waaronder het Volkstheater Rostock, de Kammerphilharmonie Lemberg en de Kammeroper Hamburg. Susanna in Le nozze di Figaro is een van haar glansrollen, die zij vele malen zong, afgelopen zomer bijvoorbeeld tijdens een tournee door China. Gastengagements brachten haar naar Stadttheater Aachen (Xerxes), Die Deutsche Oper am Rhein Düsseldorf (Lulu), Staatstheater Kassel (Vetter aus Dingsda), Theater Lueneburg (Orpheus in der Unterwelt). Ook trad ze op in verschillende festivals, waaronder het Lausitzer Opernfestival, Opernfestspiele Vaduz Liechtenstein en het International Childrens Festival in Shanghai. Recente rollen zijn Norina, de titelrol in Bizets opera Djamileh, Adina (l’Elisir d’amore) en de titelpartij in La Dirindina van Scarlatti. Pamela Heuvelmans nam deel aan cd-opnames van religieuze werken van Mozart, Mussorgski’s Boris Godunov en Monteverdi’s L’Incoronazione di Poppea. 55


Francis van Broekhuizen studeerde aan het Conservatorium van Amsterdam bij Kevin Smith en aan De Nieuwe Opera Academie, waar ze zong in Die Zauberflöte (Mozart), Satyricon (Maderna), De twee weduwen (Smetana) en La vie parisienne (Offenbach). Beide studies sloot zij met onderscheiding af. Na het behalen van de derde prijs in het Cristina Deutekom Concours werd zij ensemblelid van Opera Zuid. Veel succes had zij in de titelrol van Puccini’s Suor Angelica in een productie onder leiding van Ed Spanjaard. Francis van Broekhuizen werkte ook samen met andere gezelschappen. Bij Opera Spanga zong zij de titelrol in Strauss’ Elektra en Leporella in Donna Giovanna (een alternatieve versie van Mozarts Don Giovanni), bij Opera Animous in Phaëton van Lully, bij Opera Trionfo in de Nederlandse première van Honeggers Les aventures du roi Pausole en bij Opera Studio Nederland in Boesmans Reigen, die ook in de Parijse Bastille te zien was. Francis van Broekhuizen treedt ook met orkesten op: zij was de hoofdgast in het muziekspektakel Ali Baba en de tachtig rovers, met Ali B en Holland Symfonia. Daarnaast geeft zij liederenrecitals, met haar duopartner Femke de Graaf, is als zangpedagoge actief en geeft masterclasses aan amateurzangers. Zij werkte ook mee aan het Teleacprogramma Knoop in je zakdoek.

Ekaterina Levental werd geboren

in Oezbekistan. Zij studeerde zang bij Barbara Pearson, Maria Acda, Diane Forlano en Rita Dams aan het Koninklijk Conservatorium van Den Haag. Masterclasses kreeg zij van Nelly Miricioiu, Charlotte Margiono en Jard van Nes. Harp was het tweede hoofdvak van Ekaterina Levental, waarvoor zij les kreeg van Germaine Lorenzini, Godelieve Schrama, Catherine Michel en Alex Bonnet in Enschede, Rotterdam en Detmold. Beide studies voltooide zij cum laude. Met de harpiste Eva Tebbe vormt zij het succesvolle Duo Bilitis, dat een breed repertoire speelt, waaronder opdrachtwerken van Jeff Hamburg, Chiel Meijering, Gerard Beljon, Boudewijn Tarenskeen, Daan Manneke, Oene van Geel en Gijs Dijk. Het duo won de kamermuziekconcoursen van Almere en de Amsterdamse 56


Uitmarkt. In 2008 verscheen een debuut-cd met Franse muziek. Een tweede cd met Spaans repertoire komt uit in 2011. Ekaterina Levental werkte samen met verschillende opera- en muziektheatergezelschappen waaronder De Nederlandse Opera, Jan Fabre/Troubleyn (België), Hollands Diep Dordrecht, Opera Spanga, Veenfabriek Leiden, wilco/ Nieuw West/Productiehuis Rotterdam, Jeugd­ theater Sonnevanck en Muziektheaterunie Almere. Bij het operagezelschap lod Gent zingt zij in seizoen 2010/2011 De Gehangenen, een opera van Jan Kuijkens. Zij behoort daarnaast tot de vaste kern van VocaalLab, Internationale Werkplaats en Productiehuis voor zangers en componisten. Jan-Willem Schaafsma volgde zijn

zangstudie aan het Haagse conservatorium bij Rita Dams, Barbara Pearson en Diane Forlano. Masterclasses kreeg hij van Charlotte Margiono, Jill Feldman, Anthony Rolfe Johnson en Graham Clarke. Hij vervolgde zijn opleiding aan De Nieuwe Opera Academie. Daar werkte hij mee aan producties van Le Nozze di Figaro (Mozart), Satyricon (Maderna) en De twee weduwen (Smetana). Na zijn studie trad hij op in Verdi’s Falstaff, Brittens A Midsummer Night’s Dream en Mozarts Die Entführung aus dem Serail. In 2006 zong hij voor de NPS zaterdagmatinee in La fanciulla del West (Puccini) onder leiding van Edo de Waart. Bij Opera Trionfo vertolkte hij de rol van Guglielmo in Viva la mamma (een bewerking van Donizetti’s Le convenienze ed inconvenienze teatrali). In 2007 toerde hij Nederland door met La barca (Banchieri), een productie van de Nationale Reisopera. In het voorjaar van 2009 nam hij de titelrol voor zijn rekening in Phaëton van Lully. Ook zijn concertrepertoire is breed. Het bestrijkt onder andere Händels Messiah, Bachs Johannes-Passion, Matthäus-Passion, Weihnachtsoratorium en Hohe Messe, missen en het requiem van Mozart, Beethovens Negende symfonie, Rossini’s Petite messe solennelle en Brittens St. Nicolas Cantata. Sinds 2006 zingt Jan-Willem Schaafsma in het ensemble Frommermann.

57


De Sloveense tenor Matevž Kajdiž begon zijn zangstudie in Ljubljana bij Barbara Nagode en Doroteja Cestnik Spasič. Zijn vervolgopleiding kreeg hij van Sasja Hunnego aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, waar hij met onderscheiding afstudeerde. Ook voltooide hij met lof het programma van De Nieuwe Opera Academie. Hij nam deel aan masterclasses van Leonardo de Lisi, Marion van den Akker, Jill Feldman, Michael Chance, Ira Siff, Diane Forlano, Marc Tucker, Graciela Araya, Nathalie Stutzmann en Dennis O’Neill. Hij won in Slovenië verschillende concoursen. Als solist zong hij in vele festivals en concertzalen. Hij was onlangs te horen in vocale werken van Bach, Mozart, Schubert, Händel en Janáček. In het operatheater was hij te zien in Don Giovanni (Mozart), Dido and Aeneas (Purcell), Le nozze di Figaro (Mozart), Docteur Miracle (Bizet), Dialogues des carmélites (Poulenc), L’incoronazione di Poppea (Monteverdi), Così fan tutte (Mozart), Albert Herring (Britten) en La clemenza di Tito (Mozart). Ook werkt hij samen met verschillende eersteklas koren, zoals MeMPZ Veter, APZ Tone Tomšič, het Sloveens Nationaal Radio Kamerkoor, het World Youth Choir en het Groot Omroepkoor. De bas Zhenhua Chang , geboren in de provincie Jilin te China, studeerde bij Barbara Pearson aan het Haagse conserva­ torium. Hij rondde zijn studie af aan de De Nieuwe Opera Academie. Hij volgde master­classes bij Nelly Miricioiu, Graciela Araya, Mark Tucker, Paula Chateauneuf, Ryland Davies, Kenneth Montgomery, Meinard Kraak, Miranda van Kralingen, Henk Smit en David Wilson-Johnson. Ook bij José van Dam volgde hij een masterclass. Met deze bekende zanger was hij te horen in een concert in de Dr Anton Philipszaal. Zhenhua Chang heeft in verschillende opera’s gezongen, waaronder Le nozze di Figaro, Don Giovanni en Così fan tutte van Mozart, Cendrillon van Massenet, Dialogues des Carmélites van Poulenc en Ravels l’Enfant et les sortilèges. Hij werkte samen met diverse orkesten, waaronder het Residentie Orkest, Limburgs Symfonie Orkest en het Symfonie Orkest Vlaanderen. 58


De bariton Jan Willem Baljet studeerde bij Udo Reinemann aan het conservatorium van Utrecht. Zijn vervolgopleiding in Metz (Frankrijk) sloot hij met onderscheiding af. Aan het Salzburgse Mozarteum stak hij zijn licht op bij Breda Zakotnik, Mitsuko Shirai en Hartmut Höll. Baljet was de afgelopen jaren regelmatig in opera’s te zien, in de titelrol van Mozarts Don Giovanni, als Papageno in Die Zauberflöte, als Graaf Robinson in Cimarosa’s Il matrimonio segreto en als Don Carlo in Verdi’s La forza del destino. Ook zong hij in L’Enfant et les sortilèges (Ravel), Aap verslaat de knekelgeest (Peter Schat), Die Fledermaus (Strauss), Il trionfo dell’onore (Scarlatti) en Die Soldaten (Zimmermann). Bij Opera Trionfo zong hij in de Nederlandse première van Poulencs Les mamelles de Tirésias. Ook werkte hij mee aan de wereld­ première van Tan Duns Tea (in Tokyo en Amsterdam) en Joost Kleppe’s De tweede reis. Jan Willem Baljet zingt regelmatig solopartijen in oratoria, geeft liedrecitals en is een veel­gevraagd solist bij gerenommeerde orkesten en ensembles als het Nieuw Ensemble en het Nederlands Philharmonisch Orkest. Hij werkte samen met dirigenten als Ed Spanjaard, Nicholas McGegan, Maurizio Kagel, Timothy Vernon, Lawrence Renes, Martin Brabbyns en Rudolf Werthen. Jan Willem Baljet is vast ensemblelid van Frommermann.

59


Opera Trionfo Opera Trionfo werd in 1998 door Jeanne Companjen opgericht. Dit gezelschap brengt kleinschalig, flexibel muziektheater als reisproductie. Het stelt jonge vocalisten in de gelegenheid podiumervaring op te doen op professioneel niveau. Met een voorkeur voor origineel en vaak niet eerder in Nederland uitgevoerd repertoire, voegt Opera Trionfo een belangrijke dimensie toe aan het gangbare opera-aanbod in Nederland. Bestuur

Mr. R.A.E. Stuyt, voorzitter Drs. F.X.M. Hilhorst, vice-voorzitter en penningmeester Mw. J. ten Doesschate-Timmerman, secretaris Bubo Damen, lid Algemeen directeur

Jeanne Companjen Adviseurs

Ir. E.P. de Groot, strategy & management Boer en Kroon Ton Hartsuiker, oud-directeur Amsterdams Conservatorium Dr. M. Sanders, oud-directeur Het Concertgebouw N.V. Neil Wallace, programmeur van De Doelen (Rotterdam) Jan Bouws, regisseur Meinard Kraak, zanger Mw. M.W.P. Berendse, directeur Kunst en Zaken Drs. C.H. Boer, voorzitter bestuur Vereniging Vrienden van De Nederlandse Opera A.G.F. Boersma, oud-voorzitter Amsterdamse Kunstraad Mr. J.E.W. van Eeghen, directeur Prinses Christina Concours Max van Egmond, zanger Margreet Honig, zangpedagoge Mw. drs. A.C. van Hoytema, hoofd culturele programma’s TROS Radio Truze Lodder, zakelijk directeur van De Nederlandse Opera Ruud van der Meer, zanger Dr. A.H.G. Rinnooy Kan, voorzitter SER Ed Spanjaard, dirigent Kees van Twist, directeur Groninger Museum Mr. Th. van Grafhorst, notaris Adres

Opera Trionfo Bronsteeweg 68 2101 AE Heemstede info@operatrionfo.nl www.operatrionfo.nl 60


Mirandolina kwam tot stand met steun van de volgende fondsen en instellingen: Fonds Podiumkunsten VSB Fonds SNS Reaal Fonds Cultuurfonds Bank Nederlandse Gemeenten Lira Fonds Met dank aan allen die ons steunen: Vrienden van Opera Trionfo Stichting Mundo Crastina Meliori Stichting Trionfo Musketiers Kattendijke DruckerStichting Musica Intermedia colofon

Samenstelling/redactie programmaboekje Dimitri van der Werf, Jeanne Companjen Vertaling libretto David Prins Grafische vormgeving De Boer & Van Teylingen, Den Haag Druk EfficiĂŤnta, Krimpen aan den IJssel


Programmaboekje Mirandolina  

Programmaboekje Mirandolina

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you