Issuu on Google+

Backyard


If you go down in the woods today You’re sure of a big surprise. If you go down in the woods today You’d better go in disguise. For ev’ry bear that ever there was Will gather there for certain, because Today’s the day the teddy bears have there picnic.

Volkskunst en Volkscultuur vormen sinds 2009 de rode draad door het tentoonstellingsprogramma van Kunstvereniging Diepenheim. Deze serie opende met de expositie ‘Backyard’ die tevens op te vatten was als een intentieverklaring. Gijs Assmann Hanne Hagenaars


Backyard ‘De Franse kunstenaar Laurent Grasso (geboren in 1972) leerde in Sharjah, een buurland van Dubai, volgens de oude traditie valkenieren. In zijn film (Z.T.) reizen we met hem mee, eerst in een auto door het barre droge land; we zien de valk naar ons loeren met een kapje over zijn kop; even later vliegt de roofvogel weg met een cameraatje op zijn rug. Wij gaan mee, wiekend door de lucht, meespiedend door zijn ogen, over landschappen waar geen grens in te herkennen valt. De valkvlucht maakt wiebelig. Het vliegen boven deze politiek geladen landsgrenzen lijkt op een spionage- of verkenningsvlucht. Maar ook niet: vanuit de lucht vormen verschillende landen één geheel en militaire informatie is irrelevant.’ [Ine Poppe en Hanne Hagenaars in het NRC Handelsblad]

In onze globale cultuur wordt veel gereisd en gewerkt in andere landen. Kunstenaars gebruiken elementen uit de volkskunst niet om grenzen vast te leggen maar juist om ze te overstijgen. Deze kunstenaars maken gebruik van de volkscultuur om een eigen boodschap over te brengen. Henrik Schrat bijvoorbeeld maakt kijkkasten met een ouderwets schaduwspel om zijn sprookjes van het economisch marktsysteem te vertellen. Hij gebruikt de volkscultuur als middel om te reflecteren op de hedendaagse consumptiemaatschappij. De zilveren glanzende inktvisvormen in kwetsbaar porselein van David Zink Yi doen denken aan ex voto’s. Hij vertelt via de mythen uit zijn thuisland Peru over migratie en verplaatsing. De porseleinen inktvis als ‘Fremdkörper ‘ in een hedendaagse expositie als metafoor voor de migrant. Volkscultuur staat in 2009 zodanig in de belangstelling dat de term voorkomt in het regeerakkoord als een van de drie speerpunten van het cultuurbeleid 2009-2012. Hoewel de term volkscultuur ook associaties oproept met ‘Blut und Boden’, ‘Eigen volk eerst’ en tuttige kitsch lijkt door kunstenaars eerder het verlangen uitgedrukt te worden naar een opgerekt idee over de identiteit van een volk. Volgens de definitie in het Cultuurbeleidsplan wordt


er verwezen naar ‘traditie en verleden van nationale, regionale en locale identiteiten.’ Het teruggrijpen op volkscultuur gekoppeld aan een economische crisis kent gevaarlijke kanten zoals we uit de geschiedenis weten, zo staat er in de NRC te lezen. Het verband met de stormachtige groei van de PVV lijkt gelegd. Gelukkig gaan hedendaagse kunstenaars positiever om met het begrip volkscultuur en gebruiken de authenticiteit van oude rituelen en technieken om een andere boodschap uit te dragen, namelijk dat volkscultuur niet meer aan land en plaats gebonden is in 2009. Hun kunst getuigt van reizen, wonen en werken in het buitenland met als gevolg dat culturen geplakt, geknipt, gemixt en gesampeld worden. Grenzen worden zo opgeheven in plaats van bekrachtigd Dat geldt niet alleen voor landsgrenzen maar ook voor de grenzen van (kunst-) disciplines. Volkskunst is een effectief middel gebleken om de officiĂŤle kunst open te breken. Kunstenaars ervaren het ontbreken van iedere artistieke pretentie en de amateurstatus van volkskunst en volkscultuur als verkwikkend. De amateur staat daarbij voor eerlijkheid en oprechtheid en de amateur hoeft zich ook niet te verantwoorden naar historie en context. Dat geeft grote vrijheid. Daarbij zijn verwijzingen naar devotie en het ontbreken van ironie belangrijke kwaliteiten.


Volkskunst refereert bovendien aan huiselijkheid en anti-intellectualistisme. Het legt de nadruk op het proces van het maken. In een tijdsgewricht waar alles gaat over verklaarbaarheid, snelle effecten en beschikbaarheid stelt ambachtelijkheid eisen als geduld, traagheid, technisch kunnen en concentratie. In dat perspectief is de keuze voor ambachtelijkheid niet zozeer van deze tijd, als wel een voor deze tijd. Ambachtelijkheid staat zo voor een beschouwend karakter en voor alles dat in de 21ste eeuw naar de achtergrond lijkt te zijn verdwenen: handwerk, antimodernisme en vertedering (kortom ‘slow art’). Maar boven alles onderkennen veel kunstenaars dat volkskunst en volkscultuur zich in de eerste plaats verhouden tot het leven. In hun pogingen zich te verhouden tot de belangrijke en tijdloze thema’s van het leven als liefde, hoop, angst voor de dood en geloof bieden volkskunst en volkscultuur hen een handvat om op een directe manier zonder pretenties en ingebed in rituelen vorm te geven aan deze onderwerpen. Onderbuik en intuïtie boven verstand en ideeën. Geen intellectuele exercities en conceptuele plaatsbepalingen maar een directheid die je bij het kijken raakt in je onderbuik en niet in je hersenen. Precies zoals in het leven zelf. De tentoonstelling ‘Backyard’ is een groepstentoonstelling die de interesse voor volkskunst en volkscultuur in de hedendaagse kunst toont. Achter de tempel van de moderne kunst wordt de volkscultuur vaak gepositioneerd in de achtertuin. Na de eredienst een barbecue in de tuin. Daar vindt het echte leven plaats. Gijs Assmann Hanne Hagenaars zomer 2009


BACKYARD

ZA 20 JUN T/M WO 2 SEP 2009 Jackie Bacon Jeremy Deller Marcel Dzama Laurent Grasso Berend Hoekstra Daniel Jensen Henrik Schrat Erik Sep Jim Shaw Johan Tahon David Zink Yi Yto Barrada (‘the Magician’)


BURNING THE MIDNIGHT TOFU

ZA 19 SEP T/M WO 28 OKT 2009 Hewald Jongenelis


GINDS AAN DE EINDER, WAAR DE EENOOG ROUWT

ZA 19 DEC 2009 T/M WO 3 FEB 2010 Henrik Schrat


ZACHTE WITTE BLUES

ZA 20 MRT T/M ZO 25 APR 2010 Daniel Jensen Klara Kristalova


THE AGONY OF A TABLE AND TWO PEOPLE

ZA 18 SEP T/M ZO 31 OKT 2010 Chris Baaten Marianne Theunissen


EDUCATIONAL MODEL

ZA 18 DEC 2010 T/M ZO 3 FEB 2011 Eva Kotatkova


wat zijn mij wolken nog en wegen

ZA 25 JUN 2011 T/M ZO 18 SEP 2011 Antoinette Nausikaa Linda Nieuwstad Femmy Otten Ulrike Rehm Mariken Wessels


Kunstvereniging Diepenheim wordt financieel ondersteund door Ministerie van OCW provincie Overijssel gemeente Hof van Twente

Voor meer informatie over onze bijzondere initiatieven, tentoonstellingen en projecten zie onze website www.kunstvereniging.nl


kunst vereniging diepenheim Grotestraat 17 • 7478 AA Diepenheim t (0547) 352 143 • f (0547) 351 451 info@kunstvereniging.nl • www.kunstvereniging.nl


Backyard