OnderwijsMinizine Gezond op School

Page 1

GEZOND OP SCHOOL SPECIAL VOOR ALLE ONDERWIJSPROFESSIONALS PO & VO

VALLEN IS OK!

Hoe gezond is jouw school? Doe de test!

IMPULS BEWEGINGSONDERWIJS NPO BUDGET Voor welbevinden leerlingen

VOEDINGSEDUCATIE Gratis lesmateriaal van het Voedingscentrum

• MEER ONDERZOEK, INTERVIEWS, BLOGS EN PRAKTISCHE TIPS: ONDERWIJSMINIZINE.NL/GEZONDOPSCHOOL •


HOE GEZOND IS JOUW

SCHOOL? Sporten, bewegen en gezonde voeding zijn belangrijke ingrediënten voor het welzijn van kinderen. Het is goed voor de conditie, lichaamsontwikkeling, de hersenen en de omgang met anderen. De voordelen op een rij! Voor de leerling:

• Leerlingen die gezond zijn, zitten vaak ook lekkerder in hun vel. • Dat draagt bij aan betere schoolprestaties en het terugdringen van voortijdig schoolverlaten. • Leerlingen maken sneller een gezonde keuze en hebben daar ook later in hun leven profijt van.

Voor de leraar: • Aandacht besteden aan een persoonlijk thema als gezondheid, maakt lesgeven voor veel medewerkers interessanter. Ze weten bovendien hoe ze gezondheidsproblemen signaleren en hoe ze daarop kunnen reageren. • Doordat leerlingen beter in hun vel zitten en minder verzuimen, verloopt het leerproces beter. Dat vraagt minder energie van de leerkracht. • Een gezonde school draagt bij aan de gezondheid van medewerkers, waardoor het werken plezieriger wordt en het ziekteverzuim daalt. (Bron: de Gezonde School)

Doe de test!

Scholen doen al veel aan gezondheid, maar wat nu precies? De test ‘Hoe gezond is jouw school?’ van de Gezonde School geeft een indicatie van hoe ver je al bent als school en laat zien wat je nog meer kunt doen. Je kunt de test zelf invullen voor je school. Maar je kunt de test ook door anderen laten invullen, bijvoorbeeld door teamleden of samenwerkingspartners. Of je legt hem voor aan ouders en verzorgers of leerlingen. Leg de uitslagen van de test vervolgens bij elkaar en bespreek samen wat je zou kunnen doen om de school (nog) gezonder te maken. Scan de QR-code.

Weet wat je eet Wie al jong leert hoe belangrijk gezonde voeding is, zal dit hoogstwaarschijnlijk zijn of haar volwassen leven doorvoeren. Met het online lespakket Weet wat je eet van het Voedingscentrum leren jongeren alles over gezond, veilig en duurzaam eten. Het pakket bevat 10 online lessen, inclusief de speciale les ‘Kaap de keuken’, waarin leerlingen worden uitgedaagd om thuis te koken. Een les kost ongeveer 30 minuten om te maken. De lessen bestaan uit stukjes informatie, video’s, interactieve opdrachten en testjes. In een docentenomgeving kun je de vorderingen van je leerlingen volgen. De lessen sluiten aan op de kerndoelen van vmbo, havo en vwo.


NPO BUDGET VOOR WELBEVINDEN KINDEREN Verschillende onderwijsinstanties pleiten ervoor om via het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) budget in te zetten om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. ‘Investeer in de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen en het pedagogisch klimaat’, kopt bijvoorbeeld de Landelijke Beroepsgroep voor Begeleiders in het Onderwijs (LBBO). ‘Zet hiervoor geld in uit het NPO én benut daarbij de expertise van gedragsspecialisten en ambulant begeleiders.’

De coronacrisis heeft een enorme impact op het welbevinden van kinderen. Dat blijkt ook uit onderzoek van de Kindertelefoon, die een enorme toename zag van kinderen die bellen of chatten over emotionele problemen zoals eenzaamheid, huiselijk geweld of depressie.

Interventies Op de site van NPO staat dat ‘werken aan het welbevinden van leerlingen leidt tot betere leerprestaties, betere sociale en emotionele vaardig-

IMPULS BEWEGINGSONDERWIJS Vanaf schooljaar 2023-2024 zijn scholen verplicht om minimaal twee lesuren (à 45 minuten) bewegingsonderwijs aan te bieden, gegeven door een bevoegde (vak)leerkracht. Op dit moment haalt niet iedere school dit. De overheid gaat samen met de KVLO, de PO-Raad, ALO-Nederland en de Vereniging Sport en Gemeenten scholen ondersteunen bij het realiseren van bewegingsonderwijs én het stimuleren van bewegen door de dag heen. Scan de QR-code om naar de volledige inhoud van dit stimuleringsplan te gaan.

heden, afname van probleemgedrag en angst- en depressieklachten, afname van de inzet van jeugdhulp en jeugdzorg, een verbetering van het werkgeheugen en de concentratie, een positievere houding tegenover school en leerkrachten, meer motivatie om te leren, minder vertraging bij het halen van een diploma, minder schooluitval en een betere startpositie voor maatschappelijke participatie. Reden genoeg om met Welbevinden aan de slag te gaan. Hoe je dat aanpakt en welke interventies er zijn lees je in het uitgebreide artikel. Scan de QR-code.


TIPS VOOR 2

EEN GEZONDE

SCHOOL

Een gezonde leefstijl is belangrijk voor elk kind. Om je daarbij te helpen, hebben we naast de artikelen in deze special tips van onze partners voor je verzameld. Scan de QR-codes of ga naar onderwijsminizine.nl/gezondopschool voor meer informatie.

Een Gezonde School-carrière voor elke leerling Ook jouw school onderneemt ongetwijfeld stappen om een gezonde leefstijl van leerlingen te bevorderen. Maar hoe maak je van al deze losse activiteiten een geheel en zorg je voor goede borging? Het programma Gezonde School helpt jouw school verder. Laat je inspireren en lees de tips van Gezonde Scholen.

Ieder kind voedselvaardig

Geef vaker buitenles!

School is dé plek om jongeren bewust te maken van gezond en duurzaam voedsel. Werken aan gezondheid op school loont. Het draagt bij aan betere schoolprestaties en een gezondere leefstijl. Bied jij jongeren ook een gezonde start? Bij het Voedingscentrum vind je onafhankelijke informatie en gratis lesmateriaal.

Leerkrachten zijn het erover eens: buitenlessen zijn goed voor de afwisseling, leerprestaties en zorgen voor meer beweging. Bovendien vinden kinderen het heel leuk! Goede redenen om vaker buiten les te geven. Jantje Beton en IVN Natuureducatie helpen je op weg met voorbeeldlessen en inspiratie. Kijk op buitenlesdag.nl of scan de code.

ShuttleTime! Ben je als docent of begeleider actief met jeugd op school en wil je hen de beginselen van badminton aanleren, dan is de cursus ShuttleTime hiervoor uitermate geschikt. Je krijgt aan de hand van videomateriaal, voorgeschreven lessen en een docentenhandleiding tips en trucs om plezier in jouw lessen te garanderen.

Een gezonde leefstijl begint bij kennis en educatie! Een gezonde leefstijl is voor iedereen essentieel, maar hoe eerder jongeren zich daarvan bewust worden, hoe beter. Kennis en educatie spelen daarbij een sleutelrol. In CORPUS ‘reis door de mens’ kunnen leerlingen met een hoge plezierfactor de wonderen van het menselijk lichaam zien en beleven.


Snoep en ongezonde snacks: docent Jos Hendriks kan het soms niet aanzien wat voor etenswaren zijn leerlingen meenemen. “Ze weten vaak maar weinig over gezonde voeding. Een enkeling eet bewust, bijvoorbeeld door vlees te laten staan. Maar jongeren zijn in de puberteit vooral gefocust op wat ze lekker vinden en denken niet na over de gevolgen voor de gezondheid op lange termijn.” Hendriks wilde meer doen om het bewustzijn te vergroten en is daarom coördinator duurzaamheid en gezondheid geworden binnen zijn school. “Ik bespreek bijvoorbeeld met ouders en leerlingen hetaanbod in de schoolkantine en voer gesprekken met de nabijgelegen supermarkt. Dat is belangrijk: een broodtrommel van thuis meenemen is vanaf de derde klas niet cool meer.” Ook organiseerde de docent een themaweek om leerlingen kennis te laten maken met verantwoorde voeding. “Ter inspiratie gebruikte ik informatie van het Voedingscentrum. Zo kregen leerlingen een introductie van de Schijf van Vijf en hielden ze voor een week bij wat ze aten en hoeveel ze bewogen.” Leerlingen van derde klas ontwikkelden ook een gezond en duurzaam product voor maximaal tien euro. “Aan het einde van de week moesten ze het eindresultaat presenteren. Alle leerlingen mochten proeven. Het winnende groepje maakte een blondie van kikkererwten en pure chocolade.”

Het inpassen van voedseleducatie in het les­ programma kan een uitdaging zijn, erkent Hendriks. Docenten kampen vaak met tijdgebrek. “Wij vonden de ruimte voor deze themaweek in onze basisgroepen, op andere scholen ook wel mentorles genoemd. Daardoor ging het niet ten koste van de lesstof van andere vakken. Bovendien zien wij onze basisgroep vier keer in de week.” Docenten die hun klas maar één keer per week zien, zouden het thema ook over vier weken kunnen verspreiden, is de tip van Hendriks. Als docenten het onderwerp voeding structureler willen aanbieden, kunnen ze dat volgens hem het beste in de onderbouw doen. “Hier is meer ruimte voor keuzevakken, omdat je nog niet vastzit aan het examen­ programma. Zelf bied ik voeding ook aan als keuzeonderwerp. Zo komen we er uiteindelijk wel, stap­voor­stap!”

voedingscentrum.nl/onderwijs

collega’s Jos behaalde met zijn ool. Sch de zon Ge net het vig

Jos Hendriks is natuur- en scheikunde docent bij het Udens college. Als coördinator duurzaamheid en gezondheid verwerkt hij voedseleducatie op verschillende manieren in zijn lesprogramma.


Bomvolle containers voor lege gymzalen! Stichting Sports for Children zamelt op Nederlandse scholen oude gymtoestellen en sportmaterialen in. Voorheen werd dit overtollige materiaal naar de milieustraat gebracht. 'Dat vonden wij zonde', zegt Jan Willem Geurts. 'Sinds de oprichting van de organisatie in 2011 krijgen deze spullen een tweede leven: na inspectie en een opknapbeurt worden ze wereldwijd geschonken aan scholen en sportclubs die kampen met lege gymzalen vanwege ontoereikende budgetten. De blijdschap waarmee de spullen in ontvangst worden genomen, is onbetaalbaar en voor ons een stimulans om met dit nuttige

werk door te blijven gaan. Ons ultieme doel is om zoveel mogelijk kinderen van allerlei nationaliteiten de kans te geven om te spelen en te sporten. Sport draagt bij aan de sociale, fysieke en mentale ontwikkeling. Kinderen leren spelenderwijs samen te werken en om te gaan met winst en verlies, ze ontwikkelen zelfvertrouwen en verkennen grenzen. Het kan zelfs een manier zijn om de dagelijkse harde werkelijkheid even te ontvluchten. Dankzij de inzet van onze medewerkers, waaronder veel vrijwilligers, hebben we al honderdduizenden kinderen in meer dan twintig landen bereikt.'

NIEUW LEVEN VOOR ONBRUIKBAAR SPORTMATERIAAL Game-On is het label van Sports for Children dat bijzondere producten maakt van onbruikbaar sportmateriaal. Van het canvas en bisonyl van onbruikbare valmatten worden kleurrijke tassen en accessoires gemaakt in samenwerking met een sociale werkplaats. Van het hout en leer van kapotte sporttoestellen zijn Nederlandse kunstenaars en andere vaklui markante meubels gaan maken. Intussen is er een geheel unieke collectie ontstaan die je kunt vinden op game-on.store. Van de opbrengst van de verkoop worden transporten gefinancierd die vertrekken naar scholen in Roemenië, Moldavië, Brazilië, Zuid-Afrika, Aruba, Curaçao, Marokko en nog vele andere bestemmingen. Maak kans op 1 van de 10 sporttassen gemaakt door Game-On. Scan de QR-code om naar de actie te gaan!


VERKIEZING SPORTIEFSTE SCHOOL De verkiezing 'Sportiefste VO-school van Nederland' werd op 26 mei 2021 voor de tiende keer georganiseerd. Het Calandlyceum uit Amsterdam mag zich gedurende twee jaar de ‘Sportiefste VO-school van Nederland’ noemen. Voorbeeldscholen De school won hiermee een cheque t.w.v. €4500,-. Volgens het juryrapport heeft het Calandlyceum de verbinding en betrokkenheid van alle leerlingen bij sport een centrale plaats in de school laten innemen, ook in coronatijd. De jury denkt dat de veelbelovende Caland Sportacademie vanaf volgend schooljaar door het winnen van deze prijs een extra impuls krijgt. De verkiezing van de sportiefste school van Nederland is een wedstrijd waar alle scholen aan kunnen deelnemen. Scholen wordt gevraagd om hun concreet uitgevoerde plannen met betrekking tot bewegen en

sport in te dienen. De belangrijkste doelstelling is het geven van een kwaliteitsimpuls aan het programma voor bewegen en sport. De sportiefste scholen zijn voorbeeldscholen voor andere scholen op het gebied van het maken van beweegbeleid.

Nieuwe verkiezingen In 2022 zullen de verkiezingen voor het basisonderwijs en speciaal (basis-)onderwijs plaatsvinden. In 2023 wordt er weer gezocht naar de sportiefste middelbare school van Nederland. Wil jij de sportiefste school van Nederland worden? Scan de QR-code om naar het artikel te gaan.

GEEN GELD OM MEE TE DOEN? In Nederland groeien gemiddeld 2 à 3 kinderen per klas op in een gezin met geldzorgen. Zij kunnen niet op voetbal, streetdance, judo of zwemles. Deze kinderen sporten en spelen vaak alleen. Jeugdfonds Sport en Cultuur betaalt de contributie of het lesgeld voor deze kinderen en jongeren. Sporten en spelen doe je niet alleen, dat doe je samen, en elk kind verdient het om mee te doen. Het fonds kent vele ambassadeurs, waaronder Sifan Hassan, Erben Wennemars, Kees Jansma en Jasper Cillesse. Kijk wat jij als school kunt doen op Jeugdfondssportencultuur.nl.


FACTS & SNACKS Scan de QR-codes voor meer tips en publicaties over bewegen en voeding

Gezondheids enquête Van de kinderen van 4 tot 12 jaar eet ruim 46 procent vijf dagen per week voldoende fruit. Bijna 39 procent eet zeven dagen per week groente en voldoet daarmee aan de richtlijn gezonde voeding. 63 procent doet dit vijf dagen per week. Van de 4- tot 12-jarigen eet bijna 51 procent minstens een keer per week vis. Uit deze Gezondheidsenquête blijkt ook dat de oudere jeugd van 12-16 jaar minder gezond eet dan de jongere kinderen. In deze leeftijdsgroep eet bijna 27 procent vijf dagen per week fruit en 23 procent eet dagelijks voldoende groenten (Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2020).t lningen

VALLEN IS OK! Elk uur dag belanden er 500 kinderen op de eerste hulp. Dat is 1 kind per 3 minuten. Een val is daarbij één van de belangrijkste oorzaken. Vallen is niet erg. Het hoort erbij. Maar ernstig letsel oplopen is onnodig en kan voorkomen worden. Bijvoorbeeld door op school aan de slag te gaan met ‘risicovol spelen’. Bij risicovol spelen gaan kinderen aan de slag met spannende, uitdagende en avontuurlijke activiteiten met de kans op een (kleine) verwonding. Dat stimuleert de cognitieve, motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling. Zo leren ze inschatten of een handeling/situatie verantwoord is en leren ze bewust risico’s te nemen. Dit leidt tot minder valongevallen én minder letsel. VeiligheidNL heeft 'Val OK!' ontwikkeld. Deze gratis methodiek bestaat uit eenvoudige en speelse oefeningen en instructiefilmpjes die je kunt gebruiken in een reguliere (gym)les of kunt inzetten als leuke activiteit. Geen doorlopende leerlijn, maar een laagdrempelige én fun manier om kinderen valvaardigheden aan te leren. Scan de QR-code voor meer. COLOFON: WL Onderwijs • Deze bijsluiter is door OnderwijsMedia samengesteld en geproduceerd buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van de bladen waarbij de special is verzonden • Oplage 91.500 exemplaren • Verspreiding via het Onderwijsblad van AOb, het magazine Lichamelijke opvoeding van KVLO en online via Wij-leren.nl • Productie: De OnderwijsRedactie • info@onderwijsmedia.nl •


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.