Issuu on Google+

İneklerde post partum metritisler

Prof. Dr. D. Ali Dinç

Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Doğum ve Jinekoloji Anabilim DalI 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

1


Metritisler /

TANIMI

►PP en sık rastlanılan hastalıktır ( %3-36) ►Bazı sürülerde % 40’a çıkabilir ►Ciddi ekonomik kayıp oluşturur ►Fertilite oranı düşer ►Doğum-ilk tohumlama aralığı ►Doğum-buzağılama aralığı ►Gıda alımı azalır/süt verimi düşer ►Sürüden çıkarma oranı artar 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

2


Metritisler /

TANIMI

►Hafif şiddette olanları tedavi yapılmaksızın iyileşir ►Hayvanın savunma mekanizması kötüyse toksik puerperal metritise dönüşür

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

3


Metritisler /

TANIMI

►Akut septik metritis ►Endometritis ►Puerperal metritis ►Post partum metritis

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

4


Metritisler /

TANIMI

Akut Endometritis Endometritis, pp 14 günden önce oluşursa ve; Çok miktarda, ►kötü kokulu, kırmızı–kahve renkli, sulu uterus içeriği ►uterus duvarında incelme

Sınırlı miktarda ►kötü kokulu, prulent uterus içeriği ve ►uterus duvarında kalınlaşma

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

5


Metritisler /

TANIMI

Akut endometritis sistemik hastalık belirtileriyle seyrederse;        

Ateş (40–42°) Diarre Depresyon Anorexia P ve R artışı Dehidrasyon Ayağa kalkamama Septisemi

AKUT TOKSİK / SEPTİK ENDOMETRİTİS 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

6


Metritisler /

TANIMI

Subakut/Kronik Endometritis ►Endometritis pp 14. günden sonra oluşursa ve ►Vaginoskopik muyenede mukoprulent akıntı gözlenirse

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

7


Metritisler /

NEDENLERİ

►Abortus yapan enfeksiyonlar ►Güç doğum ►Doğum hijyeninin kötü olması ►RS ►Metabolik hastalıklar ►Doğum sezonu (kış-ilkbahar) ►Se ve vit E yetmezliği ►Tohumlama hijyeni 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

8


Metritisler /

ETKENLER

►E. coli ►alpha-haemolytic streptococci, ►Actinomyces pyogenes (büyüme faktörü) ►Fusobacterium necrophorum (leucotoxin) ►Bacteriodes ssp (phagocytosis) ►Pasteurella spp ►Proteus spp ►Staphylococlar ►Clostridium ssp 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

9


Metritisler /

SEMPTOMLAR

►Ateş ►akut ve septik vakalar

►Vulva akıntısı

(% 50’sinde vardır) ►Akıntı miktarı çok farklıdır ►Beyaz veya sarımsı beyaz akıntı ►PP 14 güne kadar kırmızı kahverengi akıntı vardır (L) ►Bu dönemden sonra akıntının devam etmesi ve ►Kötü kokulu olması metritisi çağrıştırır

►Uterus duvarında değişim 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

10


Metritisler /

TEŞHİS

►Klinik belirtiler ►Ateş (akut ve septik vakalar) / TAKİP ►Vulva akıntısı

►Hastalığın dönemi ►Vaginoskopi ►Rektal muayene ►Ultrasonografi 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

11


Metritisler /

TEŞHİS

Akut Endometritis’in Teşhisi ►Exudatın görünüm ve miktarı ►Post partum aralık ►Sistemik hastalık belirtilerinin değerlendirilmesi ve ►Uterusun rektal muayenesi

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

12


Metritisler /

TEŞHİS

Subakut/Kronik Endometritis’in Teşhisi

Güç olabilir ???? Bir araştırmada vakaların yalnızca %51’inde gözle görülebilir vaginal akıntı belirlenmiş, geriye kalanlarında belirgin akıntı tespit edilmemiştir. Vaginoskopi, Ultrasonografi ve Rektal Muayene en ideal teşhis yöntemidir 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

13


Metritisler /

TEŞHİS

Subakut/Kronik Endometritis’in Teşhisi Vaginoskopi’de; Kirli akıntı (vagina tabanı ve cervix’in dış deliğinde) Rektal Muayene’de;

Uterus doğal kıvamından uzak, Sert, Kalınlaşma Ultrasonografi Endometritisde sıvı ekojen partiküller içerir Uterus duvarında kalınlaşma ayırt edilebilir 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

14


Metritisler /

21.04.2010

TEŞHİS

Prof. Dr. D. Ali Dinç

15


Metritisler /

21.04.2010

TEŞHİS

Prof. Dr. D. Ali Dinç

16


Metritisler /

TEŞHİS

Yoğun sıvı içeren Uterusun Ultrasonografik görünümü 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

17


Metritisler /

TEŞHİS

İzleme ve erken teşhis  PP erken dönemde hayvanda vulva akıntıları izlenir  Güç doğum şekillenen, yardım yapılan ve RS şüphesi olan hayvanların her gün sağım esnasında vücut ısısı ölçülür

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

18


Metritisler /

TEŞHİS

İzleme ve erken teşhis  İştahsızlık, durgunluk ve süt verimi izlenir  Vücut ısısında 0.5 C’lik artış olması halinde antibiyotiğe başlanır  Tetrasiklin  Ceftiofur

 Akıntının kötü olması ve RS şekillenmesi halinde müdahale yapılıp metritis tedavisine başlanır 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

19


Metritisler /

TEDAVİ

►Sistemik tedavi ►Antibiyotik tedavisi ►Hormonal Tedavi ►Prostoglandin tedavisi ►Oxytocin ►Östrogen / ECP

►İntrauterin tedavi ►Antibiyotik ►Antiseptik 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

20


Metritisler /

TEDAVİ

İntrauterin tedavide kullanılacak antibiyotikler ►Aminoglikozitler (gentamisin, strept, tobramisin, amicain, kanamisin, neomisin) ►Uygun değildir ►Aerobik ortam gerektirir. Uterus ortamı anaerobiktir ►Organik debris etkinliklerini azaltır ►Sulfanamitler ►Organik debris nedeniyle etkisizdirler ve yüksek dozda kullanılmalıdır ►Penisilinler ►Kulllanılmaz. PP ilk 3 haftada penisilinaz üreten organizmalar aktiftir ►Nitrofurazone ►Debris nedeniyle etkisizdir. MIC değere ulaşamaz 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

21


Metritisler /

TEDAVİ

İntrauterin tedavide kullanılacak antibiyotikler

►Oksitetrasiklinler ►Etkilidir, ancak uterus savunma mekanizmasını düşürür ►Organik debrisle az uyum gösterse de IU MIC değere ulaşır

►Ceftiofur hydrochlorid ►Etkilidir (hem parenteral 2.2 mg/kg, hem intrauterin)

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

22


Metritisler /

TEDAVİ

Sistemik tedavide kullanılacak antibiyotikler ►Ceftiofur hydrochlorid ►Tetracycline,

►Oxytetracycline, ►Neomycin, ►Penicillin veya ►Cephapirin benzathine tek başına kullanılabilir

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

23


Metritisler /

TEDAVİ

Sistemik tedavide kullanılacak antibiyotikler ►Nomycin, ampicillin veya metronidazole ile, ►Ampicillin-cloxacillin ile,

►Oxytetracyclin-penicilin ile, ►Lincomycin ise spectinomycin ile kombinasyon yapılarak en sık kullanılan antibiyotiklerdir

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

24


Metritisler /

TEDAVİ

►Parenteral Antibiyotik Tedavi Protokolü ►Procain Penicilline G, 22.000 IU/kg, im, 3-5 gün ►Ceftifur hydrochlorid 1.0-2.2 mg/kg, im-sc, 3-5 gün ►Oksitetrasiklin 11 mg/kg, İV, günde 2 kez

►İntrauterin Antibiyotik Tedavi Protokolü ►Oksitetrasiklin total 6-15 gr, 75 ml steril su içerisinde 1,3,5. günler intrauterin ►Ceftifur hydrochlorid 1-2 gr/ 20-40 cc ►Cephapirin benzatin 500 mg İU (metricure) 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

25


Metritisler /

TEDAVİ

Akut metritislerde sistemik hastalık belirtileri varsa (toksik metritis) ► destekleyici tedavi ►Sıvı tedavisi ►Nonsteroidal antienflamatuvar ilaçlar ►Vitaminler ►Ca vb’

► sistemik antibiyotik tedavisi yapılmalıdır 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

26


Metritisler /

TEDAVİ

İntrauterin antiseptik uygulaması ►Uterus lavajı-flushing ►Dikkatli kullanılmalıdır

►İrritan antiseptiklerden kaçınılmalıdır ►Povidon iyot iyi bir seçenek olarak görülmektedir ►% 2’lik solusyondan 50-100 ml

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

27


Metritisler /

TEDAVİ

►Trypsin, chymotrypsin ve papain gibi enzimler kronik endometritislerin tedavisinde intrauterin olarak denenmiştir ►Ancak PG kadar etkili olmadığı gözlenmiştir ►Luteolizis, ►Myometrial kontraksiyonarı uyarma, ►Fagositosis (Drillich et al 2004)

►Presynch-ovsynch protokolü 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

28


Metritisler /

21.04.2010

TEDAVİ

Prof. Dr. D. Ali Dinç

29


Metritisler /

TEDAVİ

Tedavi (toksik puerperal metritis) 1.Penisilin a.Yüksek doz İM, 200.000 IU 2.Tetrasiklin+Penicilline a.Tetrasiklin 6-15 gr 1-3-5. gün intrauterin b.Penicilline yüksek doz parenteral 3.Ceftiofur hyrdochloride a.1.1 mg/kg, 5 gün, İM

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

30


Metritisler /

TEDAVİ

Tedavi (toksik puerperal metritis) İyileşme yönünden tedavi protokolleri arasında farklılık görülmemiş Süt verimi Vücut ısısı Serum haptoglobin seviyesi ile izlenmiş Maliyet açısından farklılık gözlenmiş a.Penicilline …………….......... 63 $ b.Tetrasiklin+penisilline…….. 85 $ c.Ceftiofur hydrochloride……. 66 $

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

31


Metritisler /

KORUNMA

►Metabolik hastalıklardan korunma ►Kuru dönem besleme ►Kondisyon skorunu 2-3’e düzenleme ►Yeterli Mg ►Hipokalsemi için uygun diyet

►Doğum hijyenini düzeltme ►Negatif enerji dengesinden korunma

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

32


Metritisler /

KORUNMA

Erken laktasyon döneminde linoleik asit oranı yüksek baypas yağ kaynağı ile besleme

metritis insidansını düşürmekte ve daha sonraki reprodüktif verimi artırmaktadır DePeters and Ballou 2003

21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

33


Metritisler /

KORUNMA

Korunma Doğum boksu bulunmalı Doğum boksu hijyen kurallarına uygun olmalı Doğuma yardım uygun şekilde yapılmalı Geçiş dönemi besleme programı uygulanmalı Metabolizma hastalıklarından korunulmalı Enfeksiyöz hastalıklardan korunulmalı Erken teşhis için izleme ve gerekli uygulamalar ihmal edilmemeli 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

34


Post partum inekler Postpartum gün Gebe olmayan

45-60

90-105

Anestrus

Anestrus

Anestrus

Kistik Ovaryum

Kistik Ovaryum

Kistik Ovaryum

Mucometra

Mucometra

Mucometra

Pyometra

Pyometra

Pyometra

İnvolusyon

Retentio sec / RS Metritis

inekler için gizli/muhtemel

Problemler

0-45

Septik metritis Hipokalsemi

Gebelik Post partum inekler için diagnostik çeklist 21.04.2010

Prof. Dr. D. Ali Dinç

35


El Ele