Issuu on Google+


Ne Var Ne Yok?

4 . . . . . . .8

. . . . . . . . . .

“Biliminsanı Öyküleri”

Yaşasın Dünya Astronomi Yılı Başladı! . . . . . . . . . .

. . .

Nasıl Çalışır?

. . . . . . . . . . .

20

10

Renkli, Bir O Kadar da Sıcak İnsanların Ülkesi Peru . . . . . . .

12

İnkaların “Konuşan Düğümleri”yle Süslemeler Yapalım! . . . . . . .26

Güneş Sistemimiz Ne Kadar Büyük? . . . . . . . . . . . . . . . .

.

Gökyüzünde Ne Kadar Çok Şey Var! . . . . . . . . . . . . .

14

. .

İnsanlar Eskiden de Gökyüzünü İncelermiş . . . . . . . . . . . . . .18

22

Bu Problemler Bana Vız Gelir! .28

30 . . . . . . .32

Kar Yağıyor Lapa Lapa! Sevimli Penguenler

. . .


Buz Pateni Yapmak Çok Eğlenceli! . . . . . . . . . . .

36 “Kışlık” Teknolojiler . . . . . .40 Doğada Bu Ay . . . . . . . . . .42 Gözlem Defteri . . . . . . . . .44 Buluş Atölyesi . . . . . . . . . .46 Evde Bilim . . . . . . . . . . . . .48 . . .

50 Bilgisayar Dünyasından . . . .52 Sorun Söyleyelim . . . . . . .53 Düşünerek Eğlenelim . . . . .54 Satranç Dünyasından . . . .56 Mektup Kutusu . . . . . . . . . .57 Sizden Gelenler . . . . . . . . .58 Bizim Sokak . . . . . . . . . . . .60 Yeni Bir Kitap . . . . . . . .62 Gökyüzü Günlüğü

. . . . . . . .


Bu Motosiklet “Giyiliyor”! Robot mu, yoksa motosiklet mi? ABD’den Jake Loniak adlı tasarımcının tasarladığı bu taşıt, hem bir robotun hem de bir motosikletin özelliklerini taşıyor. Araç, sürücünün sağ ve sol yanından öne doğru uzanan birer düzenekle kumanda ediliyor. Sürücü, aracı tıpkı bir sırt çantasını sırtına takar gibi kullanıyor. Ancak aracın motosikletlerde olduğu gibi ayak koyma yerleri var. Hızlandıkça ya da sağa sola hareket ettikçe biçim değiştiriyor. Aracın bir başka özelliği de, çok kısa sürede yüksek hızlara ulaşabilmesi. Robot-motosikletin şimdilik üretilmesi planlanmıyor.

“Hanny’nin Gökcismi”nin Gizemini Uzay Teleskopu Çözecek

İşte, yeni gökcism inin keşfedilmesini sağl ayan fotoğraf. “Hanny’nin Gökcism i”, fotoğrafın ortasındaki yeşil re nkli bulutumsu kütle. 4

Bilim Çocuk


Oyuncak Ördekler Buzullar İçin İşbaşında!

Ördeklerin her birinin üzerinde, “bilimsel deney”, “ödül var” sözcükleri ve araştırmacıların e-posta adresleri yer alıyor. Yani, bu oyuncakları bulanlara ödül var! Oyuncak ördekleri bulanlar, NASA’yı arayarak araştırmacılarla iletişime geçecek ve ödülünü alacak. Araştırmacılarsa, buzullardan eriyen suların hangi yolu izleyerek denize ulaştığını keşfedecek!

Jakob Lautrup / GEUS 2001

Buzulların hareket ettiğini biliyor muydunuz? Üstelik, küresel iklim değişikliği nedeniyle bu hareketin hızlanmış olabileceğini? NASA’dan araştırmacılar, Grönland’daki “Jakobshavn Buzulu” adlı dev bir buzulun hareketlerini incelemek için ilginç bir yöntem bulmuş. Buzulun erimesiyle oluşan suyun izlediği yolu bulmak için, oyuncak olarak üretilen plastik ördekleri kullanmak! Nasıl mı? Araştımacılar, buzulun içindeki çatlaklardan birine 90 tane küçük oyuncak ördek bırakmış. Buzulun yüzeyindeki erimeler sonucu oluşan suyun, çatlaklardan kendine yol bularak buzulun tabanına kadar indiği ve buzulun toprakta kayarak ilerlemesini sağladığı biliniyor. Araştırmacılar, ördeklerin de buzulun eriyen sularıyla birlikte yol alıp sonunda denize ulaşmasını bekliyor.

Grönland’daki Jakobshavn Buzulu çok geniş bir bölgeye yayılıyor ve denize kadar uzanıyor. Bu, dünyanın en büyük buzulu! Bilim Çocuk

5


Tek Boynuzlu Karaca

Kol mu Yoksa Bacak mı? Ahtapotların sekiz kolu vardır. Yoksa, sekiz bacağı mı demeliydik? Bu konu biraz karışık! İngiltere’den araştırmacılar, ahtapotların bazı uzantılarını kol, bazılarınıysa bacak gibi kullandıklarını gözlemlemişler. Bir ahtapot, suyun içinde ilerlerken arkadaki iki kolunu kullanıyor. Çevresini keşfederkense öndeki iki bacağını. Ahtapotlar, her iki yanlarındaki birer kollarını da daha çok beslenirken kullanıyor. Yandaki fotoğraf, sözünü ettiğimiz bu araştırma sırasında çekilmiş. Araştırmacılar, ahtapotların daha önce hiç karşılaşmadıkları bir nesne olan Rubik küpünü akvaryuma koymuşlar. Ahtapotların küpü öndeki iki kollarıyla alıp küpün parçalarını çevirmeye başladıkları gözlemlemişler. Ahtapotların çok akıllı hayvanlar olduğu biliniyor. Ama henüz Rubik küpününün bulmacasını çözmeyi başaran bir ahtapota rastlanmamış!

6

Bilim Çocuk

ün var! Rubik küpün pü kü ik ub R r bi inde a Bu ahtapotun el nktedir. Bulmac re lı rk fa tı al r le ur. Sizce yüzeyindeki kare tek renkten oluş zü yü r he n pü bilir mi? çözüldüğünde kü bulmacasını çöze ün ün n pü kü ik ub ahtapotlar R


Kuş Araştırmaları Derneği’nden Leylek Etkinlik Kitabı Kuş Araştırmaları Derneği, ilköğretim ve ortaöğretim okullarındaki öğretmenler ve öğrenciler için “Leylek Etkinlik Kitabı” adlı bir kitap hazırladı. Kitapta, leyleklerle ilgili bilgiler, leylekleri tanımaya, onları ve yaşam alanlarını korumaya yönelik etkinlikler yer alıyor. Kitapta, ÇorumOsmancık’taki okullarda yürütülen Leylek Koruma Pilot Projesi’yle ilgili bilgilere de yer verilmiş. Leylek Etkinlik Kitabı’nı, Kuş Araştırmaları Derneği’nden edinebilirsiniz. Bilgi için: Gülden Atkın, gulden@kad.ogr.tr Tel: 0312 432 25 67 http://www.kad.org.tr/

“Sizi Bir Yerden Tanıyorum Ama...”

Elektrik Deposu Ceket

Araştırmalar, bazı insanların tanıştıkları kişilerin yüzlerini adlarından daha kolay anımsadıklarını gösteriyor. İsviçre’den araştırmacılar, bunun nedeninin, “oksitosin” adlı bir hormonla ilişkili olduğunu bulmuşlar. Yüzleri daha kolay anımsayan insanların bedeninde bu hormondan daha yüksek düzeylerde bulunuyormuş!

Aslı Zülal Bilim Çocuk

7


Tam 400 yl önce gökbilim alannda çok ama çok önemli bir gelime oldu. Galileo Galilei, 1609 ylnda teleskop kullanarak ilk kez gökyüzünü gözlemledi. Bu gözlemler, gökbilimin temelini oluturdu. lk olarak Ay’daki kraterleri, ardndan da Güne’in üzerindeki lekeleri gördü. Satürn’ün tam bir yuvarlak biçiminde görünmediini, iki yannda çknt varm gibi göründüünü fark etti. Bugün teleskopla bakldnda, çknt gibi görünen bölgelerin gerçekte Satürn’ün halkalar olduunu biliyoruz. Galileo, ayn yl Jüpiter’i de teleskopuyla birçok kez gözlemledi. Jüpiter’in çevresinde dolanan dört uydu bulunduunu kefetti. Io (“iyo” okunur), Europa (“öropa” okunur), Callisto (“kalisto” okunur) ve Ganymede (“ganimed” okunur) adl bu uydular “Galileo Uydular” olarak da bilinir. Galileo bu uydular

10

Bilim Çocuk

kefederek, baka gökcisimlerinin de çevrelerinde dolanan uydular olabileceini ortaya çkard. Ayrca Galileo’nun teleskopla yapt ilk gözlemler sayesinde daha önceki dönemlerde gerçekletirilmi pek çok gökbilim kefi de doruland. Galileo’nun teleskopla yapt ilk gözlemlerden bu yana, gökbilim alannda önemli gelimeler kaydedildi. Örnein, baka yldzlarn çevresinde de gezegenlerin doland kefedildi. Karadelikler gözlemlendi. Uzay teleskoplar yapld ve teleskoplar uzaya gönderildi ve bunlar sayesinde de evrenle ilgili pek çok bilgi elde edildi. te tüm bu gelimeleri kutlamak için, Galileo’nun teleskopla gözlem yapmasnn 400. yldönümüne denk gelen 2009 yl, Uluslararas Astronomi Birlii (IAU) ve Birlemi Milletler Eitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nca (UNESCO) “Dünya Astronomi Yl” olarak ilan edildi.


Dünya Astronomi Yl’nda dünyada ve ülkemizde pek çok etkinlik gerçekletirilecek. Ülkemizdeki etkinlikleri Türk Astronomi Dernei (TAD) düzenliyor. Türk Astronomi Dernei’nin etkinliklerine ailenizle ya da okulunuzda öretmenlerinizle birlikte katlabilirsiniz. Bu etkinliklerle ilgili bilgi almak için (www.astronomi2009.org) adresini ziyaret edebilirsiniz. Site, sk sk güncellenecek.

B n Bu nedenle d nl sit siteyi yi zaman zaman zi ziyaret etmenizde yarar var. Ayrca biz de 2009 ylnda hemen her saymzda ailenizle ya da öretmenlerinizle birlikte yapabileceiniz gökbilim etkinliklerine yer vereceiz.

anan Etkinliklerden l n a l P  s Yaplma  a d a y n ü D Bazlar Ülkemizde ve Galileo’nun 400 yl önce yaptna benzer basit telesko plarn yaplmas ve datlmas planlanyor.

Rahmi Koç Müzesi, Deniz Müzesi, Boaziçi Üniversitesi Kan dilli Rasathanesi, slam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi ve stanbul Teknik Üniversitesi Kütüphanesi gibi kurulularda, gökbilimle ilgili pek çok alet ve kitap bulunuyor. 2009 yl boyunca bu kurulular ziyaret edebilirsiniz.

Dört ya n dan bü yü tüm çoc uklar için k “Evreni A nlayalm” a dl bir dizi etkin lik düzenlen ecek.

Dünyann pek çok yerinde gökbilim fotoraflar sergilenecek.

2 – 5 Nisan 2009 tarihleri arasn da tüm dünyada teleskopu olan herkes Ay’ ve Jüpiter’in uydularn gözlemleyecek.

Türkiye Eitim Gönüllüleri Vakf’nn “Ateböcei” adl eitim arac kent kent gezerek çocuklar pek çok konuda olduu gibi, gökbilim alann da da bilg ilen direcek. Bu etkinlie, Türk Astronomi Dernei destek verecek.

Burcu Parmak Çizim: Aye nan Alican


Güne Sistemimiz Ne Kadar Büyük? Bunu Görmek için Bir Etkinlik Yapalm! Güne’in çevresinde 8 gezegen Sistemimiz’in ne kadar büyük dolanr. Bu gezegenler, olduunu görebilmek için elenceli bir Güne’ten etkinlik yapabilirsiniz. Hatta G uzaklklarna bu etkinlii bir yarmaya • T erekli Mal uva • G zem let da dönütürebilirsiniz. göre Merkür, k •  azl ka âd e p Venüs, Dünya, lem • Ç ok Mars, Jüpiter, say Etkinlii tamamlayp yerlerinizi da b a lon Satürn, Uranüs ve aldnzda, oluturduunuz Güne Sistemi’ni dikkatle Neptün’dür. Tüm inceleyin. Büyüklüünü gözünüzde bu gezegenlerin ve canlandrmaya çaln. Bir birimin Plüton’un Güne’e gerçekte yaklak 55 milyon km uzaklklarn ve Güne olduunu düünebilir misiniz?

12

Bilim Çocuk


Gezegen ad Merkür Venüs Dünya Mars Jüpiter Satürn Uranüs Neptün

Güne’e uzaklk 1 birim 2 birim 3 birim 4 birim 13 birim 25 birim 50 birim 80 birim

Her 1 birim = 1 parça tuvalet kâd = yaklak 55 milyon kilometre oyuncu bir balon iirip azn Dokuz Bu iple balar. Balonun oyuncudan biri etkinlik üzerine gazl kalemle hangi Güne’i ve sekiz srasnda tuvalet gökcismi olduunu yazar. gezegeni simgeler. Kimin kâd Güne’ten olan Ardndan hangi gökcismiyse, ne olacana karar uzaklklar belirlemede ölçü onun Güne’ten kaç birim vermek için kura da olarak kullanlr. Tuvalet uzakta olduunu bu çekilebilir. kâdnn her parças 1 sayfadaki tablodan birim olarak kabul örenir. edilir. lk Etkinlik Bu olarak Güne olan srasnda her etkinlik, oyuncu tuvalet kâdnn oyuncu bir eliyle iki ya da üç ucundan tutar ve etkinlik balar. balonunu, dier eliyle grup oluturularak Ardndan Güne’e en yakn gezegen de tuvalet kâdn bir yarmaya da tuvalet kâdn tabloda belirtilen birim tutar. dönütürülebilir. Yarmay, uzaklkta tutar. Tüm gezegenler Güne Güne Sistemi’ni, tuvalet Sistemi’ndeki sraya ve birim uzaklklara kâdn yrtmadan uygun olarak srayla yerlerini alr. Bu balonlar kaçrmadan yerleimi yaparken tuvalet kâdnn doru ekilde parçalanmamasna ve balonlarn elden oluturan grup kaçrlmamasna dikkat edilir. Tuvalet kazanr. kâd parçalanr ya da balonlar kaçarsa etkinlik yeniden Burcu Parmak Çizim: Aye nan Alican balar. Kaynak: http://www.astrosociety.org/ education/family/materials/toiletpaper.pdf

Bilim Çocuk

13


2

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

3


14

Bilim Çocuk


nsanlar Eskiden de Gökyüzünü ncelermi!

Stonehenge

Gökyüzü, tarihöncesi dönemlerde de insanlarn ilgisini çekerdi. Hatta gök olaylarn incelemek için kocaman özel yaplar ina ederlerdi. Eski insanlarn, hem gözlemevi hem de tapnak olarak kullandklar bu yaplardan bazlarn tanmak ister misiniz?

18

Bilim Çocuk

Bu talar, yaklak 4000 yl önce ina edildii bilinen bir yapya ait. ngiltere’nin güneyinde bulunan yapnn büyük bölümü günümüze ulamam. Günümüze ulaan bölümündeyse dik olarak yerletirilmi 17 ta var. Talarn en büyüü 9 metre uzunluunda ve yaklak 45 ton arlnda! Bu talar, alana iç içe birkaç çember biçiminde yerletirilmi. Üzerlerine de yatay olarak baka talar koyulmu. Bu yapnn gözlemevi olarak da kullanld düünülüyor. Talarn arasndaki boluklardan Ay’n hareketlerinin incelendii, ayrca her yl en uzun gün olan 21 haziranda günein douunun, en uzun gece olan 21 aralkta da günein batnn gözlemlendii tahmin ediliyor.


Chankillo’nun 13 Kulesi

Fotoraf: Ivan Ghezzi

Newgrange

yaklak 5000 rlan da’daki bu yapnn yl önce ina edildii tahmin ediliyor. Yapnn giriinin üzerin de özel a bir açklk var. Yalnzc r 21 aralkta, güne doa an domaz bu açklkt  yapnn içine güne  giriyor. Ik, yapnn içindeki tüm koridoru aydnlatyor. Güne  bu srada, koridor boyunca yerletirilmi büyük talarn üzerine de geliyor. Talardan z yansyan k, yapda gö olumasna ne den in er ül kamatrc görünt oyunlar oluturacak oluyor. Bu talarn, k rletirildii biçimde özel olarak ye düünülüyor.

unan Peru’nun Chankillo bölgesinde bul an kal n ve yaklak 2300 yl öncesinde eski bu kuleler, Amerika ktasnn en eden güne gözlemevine ait. 13 ta kul r’dan oluan gözlemevinin Peru’da nkala d önce yaam bir uygarlktan kal düünülüyor. Kulelerin arasn dan len dii günein dou ve batnn gözlem biliniyor. Ayrca yl boyunca yaplan u gözlemler sonucunda günein do i de ve bat saatlerinin de kaydedildi ine ler düünülüyor. Kulelerin merdiven alarla düen gölgelerle yaplan hesaplam or. bir de takvim hazrland biliniy

Ziggurat

00 yl önce yaam Sümerler yaklak 55 ktan günümüze bir uygarlk. Bu uygarl ardan biri Ziggurat. kalm en önemli yapl katl bir yap Piramit biçimin de, çok amaçlarla olan Ziggurat’n farkl sin deposu, kullanld biliniyor. Be mevi gibi. okul, tapnak ve gözle olarak kullanlan Ziggurat’n gözlemevi merler, bölümü en üst kat. Sü tutulmalarn bura dan Güne ve Ay amya’da Babiller izler mi. Eski Mezopot tlar ina etmi. ve Asurlar da ziggura lar bu yaplar Ancak Babiller ve Asur k kullanm. arlkla tapnak olara Hande Kaynak Kaynaklar: http://www.crystalinks.com/observa.html http://www.geotimes.org/mar07/article. html?id=WebExtra031307.html

Bilim Çocuk

19


,

,

Dalarda yürüyü yapan, tekneyle okyanusa açlan, yabanc bir kentte bulunan ya da özel uçayla yol almaya çalan insanlar için GPS mucize bir alettir. GPS alcs varken kaybolmak söz konusu deildir.

20

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

21


Renkli, Bir o Kadar da Scak nsanlarn Ülkesi

Peru

B Bakenti: Lima Yüzölçümü: 1.285.000 km2 Nüfusu: Yaklak 27,2 milyon Resmi dili: spanyolca ve Quechua (“keçava” okunur) Komular: Ekvador, Kolombiya, Brezilya, Bolivya ve ili Para birimi: Nuevo Sol KOLOMBYA EKVADOR Amazon Yamur Ormanlar

Ama

i hr Ne n zo

A

nd

Da

Söyleyin bakalm, dünyann en yüksek gölü nerede? Ya dünyann en kurak çölü?.. Peki, dünyann en derin kanyonu?.. O nerede? Bunlarn hepsi de ilginç corafyas, büyüleyici tarihi, olaanüstü doas, scak ve renkli insanlaryla çok güzel bir ülke olan Peru’da...

PPeru

BREZLYA

Lima Machu Picchu Cuzco Titicaca Gölü

Büyük Okyanus

BOLVYA

lar

L

Ñoqa kani Milagros (“nuyah kani Milagros” okunur): Benim adm Milagros.



Peru, bir Güney Amerika ülkesi. Bu ülkenin ilginç bir corafyas var. Batsnda Büyük Okyanus bulunuyor. Bu okyanusu, ky boyunca bir çöl eridi izliyor. Bu eridin yannda ülkeyi dikine ikiye bölen And Dalar yer alyor. And Dalar, nka uygarlna ev sahiplii yapm. Tarihi kentlerle dolu! Ülkenin dousundaysa zengin doasyla Amazon Yamur Ormanlar ve Amazon Havzas yer alyor.

22

Bilim Çocuk


Fotoraf: Visual Photos

Peru’nun renkli ve scak insanlar var! Peru’da insanlarn bir bölümü okyanus kysnda, bir bölümü de dalk bölgelerde yayor. Ülkenin, yürümenin bile zor olduu Amazon Yamur Ormanlar bölümündeyse farkl dilleri konuan ve ilkel koullarda yaayan kabileler bulunuyor. Perulularn çou nkalar’n soyundan gelen yerliler. Bu insanlar, hâlâ nkalar’n geleneklerini devam ettiriyor, onlardan kalma bir dil olan Quechua dilinde konuuyor Ancak, Peru uzun süre spanyol egemenlii altnda kalm. Bu

srada yerlilerle spanyollar birbirine karm. Ülkede birçok yar yerli, yar spanyol insan var. Hatta, spanyolca da resmi dil. Peru, bamszln 1824 ylnda kazanm.

raf Foto

P ual

hotos ual P : Vis

is Fotoraf: V

Yerli insanlarn giysileri, dalk bölümlerin souuna dayankl. Lama ya da Güney Amerika’ya özgü bir koyun olan alpakadan elde edilen yünlerden dokunan kumalar doal boyalarla boyanyor. Bu kumalardan apkalar, balklar, kemerler, pançolar, tunikler, ceketler, yelekler, etekler dikiliyor. Tüm bu giysiler rengârenk ve desenlerle dolu. Üstelik, giysiler insanlarn nereli olduunu, hatta toplum içindeki konumlarn bile ho tos belli ediyor. Örnein, bir kadnn giysisinden evli olup olmad kolayca anlalyor.

Peru’da kentlerin ve kasabalarn ortasnda meydanlar bulunur. Bu meydanlarda her yl binlerce festival yaplr. Bu festivallerde müzisyenler üflemeli, vurmal, telli müzik aletleri çalar. Peru’nun ulusal müzik aletlerinden biri de “charango”dur (“karango” okunur). Bu, mandoline benzeyen bir müzik aletidir. Perulular, dans etmeyi çok sever. Renkli giysilerini giyerek festivallere katlrlar.

Lama

Bilim Çocuk

23


24

Bilim Çocuk

Phot os

Vis ual

Peru’da büyük bir uygarlk olan nkalar yaam. nkalar, And Dalar’nn yüksek yamaçlarna çok güzel kentler kurmu. Bu kentlerde bulunan yaplarn ta içilii olaanüstüymü! Çünkü, talara ekil vermek, bunlar tamak ve düzgün bir ekilde yan yana, üst üste dizmek o günkü koullarda büyük bir imi. nkalar, tarmla uram. Güne tanrlar nti için yaptklar tapnaklar ayn zamanda güne ve yldzlar gözlemlemek için de kullanmlar. nka kentlerinden en ünlü olann ad, “Machu Picchu”dur (“maçu piççu” okunur). Yaklak 2000 metre yükseklikte, bulutlarn arasnda,

insann zor ulaaca bir yerde bulunan kentin kalntlar turistlerin ilgi oda. Bu kentin 3000 basamakl merdiven sistemi de büyüleyici! Kentin ilginç bir özellii daha var. nka uygarl, 1500’lü yllarda spanyollar’n ülkeyi ele geçirmesiyle yok olmu. Ancak, spanyollar Machu Picchu’yu kefedememi. Kent, yllar boyunca gizli kalm! Ta ki 1911 ylnda bir biliminsannn kenti rastlant eseri bulmasna kadar... Fo to r af :

Peru’da nka uygarl’ndan kalma kentler var!

Foto

Machu Picchu


a

h lP

s oto

s

iu

Fot o raf :V

Pho to Foto ra f: Visual

Fotoraf: Visual Photos

s

Karncayiyen

And kaya kuu

Peru’da birçok ilginç hayvan yayor. Peru’nun okyanus kysnda olduunu hatrlayn. Ky bölgesinde çöller var. Bir de And Dalar ve Amazon Yamur Ormanlar... Bu kadar zengin bir corafyada elbette birbirinden ilginç hayvanlar da yaar! Puma, jaguar, Humbolt pengueni, timsah, piton ylan, And ays, And maymunu, örümcek maymunu, And geyii, And tilkisi, kondor, tembel hayvan ve tapir bu hayvanlardan yalnzca birkaç! And kaya kuuysa, Peru’nun ulusal hayvan!

Sincap maymunu

Fo to ra f:

G

o

Fotoraf: Visua l Photos

ui d

da Ro

z

ze

Kondor

Titicaca Gölü, dünyann en yüksek gölü. Tam 12.000 metre yükseklikte! Dünyann en kurak çölü olan Atacama (“atakama” okunur) çölüyse, ili snr yaknlarnda. Dünyann en derin kanyonu olan Colca (“kolka” okunur)’da dünyann en büyük uçan kuu olan kondorlar görmek mümkün!

Tuba Can Kaynaklar: http://www.timeforkids.com/TFK/specials/ goplaces/0,12405,358684,00.html http://www.geographia.com:80/peru/ http://www.factmonster.com/ce6/world/A0838537.html http://tiki.oneworld.net/peru/peru_home.html

Bilim Çocuk

25


nk

o n u K  “ a n n  D r ü ümle er a la

Bundan binlerce yl önce bugün Peru’nun bulunduu bölgede nkalar yaarm. nkalar, bilgileri kaydetmek için yaz kullanmazlarm. Bilgileri, özellikle de saylar, kât ya da ta üzerine yazmak yerine, rengârenk ipler üzerine düüm atarak kaydederlermi! Bu ipleri de “khipu” (“kipu” okunur) ad verilen demetler haline getirirlermi. Khipu’lar oluturan düümlerin biçimlerinin, birbirlerinden uzaklklarnn ve iplerin renklerinin her birinin farkl anlamlar varm. Bugün And Dalar’nda yaayan baz Perulular hâlâ khipu yapyorlar. Ancak bu khipu’lar bilgileri ya da saylar kaydetmek deil süsleme amacyla kullanlyor. Siz de khipu yapmay deneyebilirsiniz. Khipu’lardan tak yapabilirsiniz ya da bunlar odanz süslemek için kullanabilirsiniz. Khipu yapmak için bir makas, bir sandalye, çeitli kalnlk ve renklerde 26

Bilim Çocuk

ipler hazrlayn. Kalnca bir ipi sandalyenin arkasna tutturun. Dier ipleri, bu ipin üzerine bir uçlarndan balayn. plerin farkl yerlerine farkl büyüklüklerde düümler atarak kendi khipu’nuzu oluturun. Khipu’larla odanz süsleyebilir ya da tak yapabilirsiniz. Hatta snf arkadalarnzla birlikte kocaman bir khipu da yapabilirsiniz.


a Y p r e l a e l m  m e l s e r”iyle Sü Khipu Yaparken Kullanabileceiniz Düümler te üç ayr düüm çeidinin yapl!

1

2

3

Düümler, tamamland zaman bu ekilde görünür.

! nceliyor  r a ’l u ip nlar Kh Biliminsa u dar khip

ka olan 600 sanlarnn  m l a k e z Bilimin Günümü r runuyor. o k celemele e d in r  le  e t z p ü a y m ok üzerin de in pek ç k i il a khipu’lar r la a da, nka ein, nk n r sonucun Ö . i lda e e dilm 15. yüzy bilg i eld rin n u ’n u  l kâifle rlu a o p t u a r r v a p A m  2’de u ve 153 rdüü kuruldu mesine dein sü e a bölgey el c g r y a A ’y . u r i r Pe örenilm nkalarn khipu’la n a d r a ’l khipu rn,  ini vrupalla A n e letikler  r le e r b a ye h e ettikleri izlic k g o y la u y ’y  khipu aracl . binlerce k e r anlalm e u n c ü u n o dü s r celemele de bu in

Düümleri harf, sözcük ya da saylar simgeleyecek ekilde de kullanabilirsiniz. Örnein, 29 düüm çeidi gelitirerek kendinize ifreli bir alfabe oluturabilirsiniz. Zuhal Özer Çizim: Pnar Büyükgüral Kaynak: Kohl, M. F. , Potter, J., Global Art, 1998

Bilim Çocuk

27


28

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

29


K mevsiminin en güzel sürprizlerinden biri lapa lapa yaan kardr. Kar, bizi yalnzca heyecanlandrmakla ya da neelendirmekle kalmaz, aklmza pek çok soru da getirir. “Kar nasl oluur?”, “Neden beyazdr?”, “Kar kristalleri neden altgen biçimindedir?” Siz de bu sorularn yantlarn merak ediyorsanz bu yaz tam size göre! biçimindedir? en tg al n de ne ri le al ist kr Kar ,

Buz kristalindeki su molekülleri altgen kafes biçimindedir.

an hi drojen atomlar Su moleküllerin de bulun rla ba” ad verilen bala birbirlerine “hidrojen n lar, su moleküllerini baldr. Bu hi drojen ba r yap oluturacak birbirlerine altgen bi  salar. Bu ne denle su biçimde balanmalarn z kristalleri de altgen bu n a olu n de in ler ül molek . Kar bir kafes biçimin de dir

Kar kristallerinin her biri neden farkl biçimdedir? Her kar yanda dünyaya milyarlarca kar kristali düer. Bu kristallerin hiçbiri birbirinin ayn deildir. Kar kristallerinin biçim ve büyüklükleri, olutuklar ortama, bu ortamn scaklna, yüksekliine ve havadaki su buharnn miktarna bal olarak farkllk gösterir. Örnein, havada çok miktarda su buhar varsa, kar kristalleri hzla dallanarak büyür. Böylece dantel gibi bir biçim alr. Havada su buhar azsa ya da yoksa daha sade biçimli kar kristalleri oluur. Çok souk havalarda oluan kar kristalleri de çubuk ya da ine biçimindedir. 30

Bilim Çocuk

nasl oluur?

Kar aslnda yamur, dolu gibi bir ya türüdür. Karn oluumu, bulutlardaki çok küçük toz taneciklerinde balar. Scaklk sfr derecenin altndayken havadaki su buhar, bu toz taneciklerinin üzerinde younlar. Böylece su buhar “kristalleir”, yani buz haline dönüür. Buz kristalleri büyüyüp birbirlerine yaptklarnda da “kar taneleri” oluur. Kar taneleri, bulutlarda tutunamayacak kadar arlatnda da yere düer.


r? Kar taneleri neden beylyar.zdBirbirini

ya Ik, dalgalar halin de pe noktalar izleyen iki dalgann te alga boyu” denir. arasn daki uzakla “d ylarn da nm Güne, deiik dalga bo ik dalga boylarn yapar. Gözümüz dei alglar. Bir yaprak deiik renkler olarak ’ten gelen yeil yeilse bu, onun Güne renklerdeki nlar  “yanstt”, dier gelir. Kar da “sourduu” anlamna nmesinin ne deni tanelerinin beyaz görü boylarn daki de, bunlarn tüm dalga Beyaz renk, tüm nlar yanstmasdr. olutuun dan, renklerin bileimin den  nlar beyaz kar tanelerinin yanstt dalga boyu olarak görürüz. zaman

rdan yaplr? En güzel kartopu hangi ka

n sulu, kimi zaman Kar taneleri kimi zama iri ve yapkan to z gibi, kimi zamansa bi görünen ve özellikte olabilir. To z gi kar tanelerin den kuruymu hissi veren adam yapmak kartopu ya da kardan r, kayak yapmak zordur. Ancak bu tip ka rtopu ya da kardan için çok elverilidir. Ka n kar, çok sulu olan adam yapmaya en uygu n kardr. ve birbirine yapabile

Karn lapa lapa yamas ne demektir? Kar kristalleri yere yava yava iner. Bu kristaller yeryüzüne yaklatkça birbirlerine yapabilir. Bu durumda daha iri kar taneleri oluur. Bu iri kar tanelerine “lapa lapa kar” denir.

Kara bastmzda neden g

crt benzeri bir ses çkar? Yerde birikmi olan ka r, buz kristalleri ve bu nlarn arasn daki hava dan oluur. Üzerine bastmzda kar sk r. Kar sktkça buz kristaller i birbirine sürtünür. Bu sürtünme, gcrt benz eri bir ses çkmasna ne den olur. Hava ne ka dar so uksa buz kristalleri arasn daki sürtünme de o ka dar fazla olur, yani daha çok gcrt sesi çkar. Hava çok souk olmadnda, buz kristalleri birbirine sürtünmeyebi lir. Ancak birbirlerinin üzerin de n kayarlar. Bu duru mda da fazla ses çkmaz.

Seçil Güvenç Heper Çizim: Bengi Gençer Kaynaklar: http://nsidc.org/snow/faq.html http://www.pa.msu.edu/~sciencet/ask_st/100897.html http://www.its.caltech.edu/~atomic/snowcrystals/faqs/faqs.htm Hava klim - Fiona Watt, Francis Wilson TÜBTAK Popüler Bilim Kitaplar 1997 Pockets: Weather Facts - Philip Eden, Clint Twist Dorling Kindersley 1995

Bilim Çocuk

31


32

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

33


34

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

35


36

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

37


38

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

39


“Klk” Teknolojiler Teknoloji, artk yaammzn her alannda karmza çkyor. Kn vücudumuzu daha scak tutmamz salayan giysiler de teknolojiden payn alyor. te k aylarnda hem vücudumuzu stacak hem de bizi elendirecek “scack” ürünler!.. Dokunmatik D k tik A Aygtlarla tl l D Dostt Eldi Eldiven Günümüzde birçok elektronik aygt dokunmatik olarak çalyor. Yani aygt kullanmak için, parmanzla bir yerlerine dokunuyorsunuz. Ancak aygtn dokunmatik bölümlerinin ilev görebilmesi için bunlara mutlaka çplak parmakla dokunmak gerekiyor. Oysa k geldi ve ellerimizde kaln eldivenlerle dolayoruz. te “iGloves” ad verilen bu eldivenlerle bu dokunmatik bölümler çaltrlabiliyor. Eldivenlerin srr, parmak uçlarndaki özel olarak tasarlanm iletken kaplamalarda.

Istcl Fare Altl I Bilgisayarlardaki USB yuvalar, ayn zamanda düük güce sahip bir elektrik prizi gibi görev yap yapyor. Bu sayede birçok bilgisayar aksesuar USB yuvalarna balanarak kullanlabiliyor. Bunun ilginç örneklerinden biri de “stcl fare a altl”. Bu fare altlnn içinde düük güçte çala çalan elektrikli stclar var. Altl, USB yuvasna balad baladnzda, stclar çalmaya balyor. Böylece içinde fare bulunan bu sevimli baln azna elinizi soktuunuzda, soktu scack bir ortamla karlayorsunuz.

Pilli Çorap Bu özel çoraplar, ayaklarmzn en souk havalarda bile scak kalmasn salyor. Pille çalan bu çoraplarn tabannda esnek ve ince bir stc tabaka var. Çoraplarn pillerini yerletirdiinizde stc çalyor ve ayaklarnz scack yapveriyor. Çorabn iki farkl stma ayar var. Pilleri de 10-12 saat süresince dayanyor. Bu da dört pille 12 saat kadar snabileceiniz anlamna geliyor.

40

Bilim Çocuk


Su Geçirmeyen Kaplama Souk k aylarnda üümemek için yamurdan ve kardan korunmak gerekiyor. Ancak su geçirmeyen giysiler genellikle havay da geçirmediklerinden terlemeye neden oluyor. te 1978 ylnda kullanlmaya balanan “GoreTex” adl malzeme, bu sorunu çözmek amacyla gelitirilmi. Gore-Tex’in en önemli özellii su geçirmezken, vücudun hava almasna izin vermesi. Peki nasl? Gore-Tex üzerinde milyarlarca küçücük delik var. Bu delikler, bir su damlasndan 20.000 kat küçük, su buhar taneciklerindense 700 kat büyük. Bu nedenle su damlalar Gore-Tex’in içine giremiyor; ancak, vücuttan buharlaan ter kolayca dar çkabiliyor. Gore-Tex, ayakkabdan monta kadar kadar birçok giyim eyasnda kullanlyor.

Telefona Yant Veren Mont K aylarnda giyilen kaln giysiler, çou zaman cep telefonu ya da müzikçalar gibi aygtlarn kullanmn zorlatrr. Düünün; müzikçalar cebinize koyacaksnz, kulakln kablosunu yakann kenarndan dolatracaksnz... Bu durumda “Audex” adl bu montu tanmanz gerekiyor. Audex, giyen kiiye kapsaml bir elence ve iletiim olana sunuyor. Montun kolunda bulunan kontrol dümeleri sayesinde cep telefonunu açabiliyor ya da kiisel müzikçalarnz çalabiliyorsunuz. Montun yakasnda da bir mikrofon ve bir çift hoparlör var. Böylece kablo derdi olmadan, telefonunuzu nereye koyduunuzu düünüp aramanza gerek kalmadan telefonla konuabiliyor ya da müzik dinleyebiliyorsunuz.

Souk Sularda Istan Mayo Sörf malzemeleri üreten bir firma souk sulara girmek zorunda olanlar için dünyann ilk stmal mayosunu gelitirmi. Mayo, arjl pille çalan güçlü stclar sayesinde giyen kiiyi 10 dakika içinde styor. Mayonun pilleri vücudun hareketini engellemeyecek ve rahatsz etmeyecek ekilde yerletirilmi. Levent Dakran Kaynaklar: http://www.pcmag.com/slideshow/0,1206,l%253D197244%2526a%253 D197241,00.asp http://www.gore-tex.com http://www.ripcurl.com

Bilim Çocuk

41


Karla Kapl Ormanda Yaam

Jan Tik

Bu mevsimde karla kapl bir ormana yürüyüe giderseniz, pek çok hayvanla karlaabilirsiniz. Sürü halinde gezen kular, sessiz geyikler, merakl sincaplar, fareler gibi. anslysanz yabani kedilerin, domuzlarn, tilkilerin, gelinciklerin, kurtlarn, hatta bozaylarn kardaki ayak izlerini de görebilirsiniz. Ancak kn ormanda yaam hayvanlar için epeyce zordur. Bitkilerin neredeyse tümü yaprak dökmütür. Birçok bitki de kar altndadr. Bu koullar altnda yiyecek bulmak hiç de kolay olmaz. Ancak yine de ormanda hayvanlar için yiyecek bir eyler vardr.

Geyik, ormanda çok sessiz davranan hayvanlardan biridir. Koku alma duyular çok gelimitir. Böylece kurt gibi avc hayvanlardan saklanabilirler. Koku alma duyular, yalnzca avclardan saklanmalarna deil besinleri 42

Bilim Çocuk

bulmalarna da yarar. Karn altndaki yosunlarn, taze otlarn, mantarlarn kokusunu kolaylkla alrlar. Geyikler, aaç gövdelerindeki ökseotu, liken ve yosunlarla da beslenir. Bol bol da meyve yerler.


Kevin Cole

Cam batankaras

Kozalaklarn içinde bulunan ve bolca ya içeren tohumlar kularn vazgeçilmez yiyeceidir. Kular, bu tohumlarla beslenerek vücutlarnda ya depolar. Böylece souktan daha kolay korunurlar. Baz bitkilerin meyve ve tohumlar kn da üzerlerinde kalr. Bu meyve ve tohumlarla beslenen hayvanlar bu bitkilerin çevresinden çok uzaklamaz. Ormanda bu bitkilerin bulunduu yerlerde sessizce beklerseniz bu hayvanlar görebilirsiniz. Ormanda aaçlarn altnda bir süre sessiz durduunuzda,

Sincaplar tohum yemeyi çok sever!

batankara ya da iskete sürülerinin seslerini duyabilirsiniz. Mavi batankara, büyük batankara, çam batankaras, kayn batankaras ya da küçük iskete ve karabal isketeler, neeli sesleriyle sizi karlarlar. Bu kular sürü halinde gezerek kozalak tohumlarn ve aaçlarn gövdesinde uyuyan böcekleri yerler. Çok açlarsa varlnz fark etmezler bile! Böyle bir durumda, çaprazgagalarn kozalaklar gagalaryla nasl açtklarna yakndan tank olabilirsiniz.

O Orman içindeki açk açç alanlarda karn ka altndan tkrtlar t duyabilirsiniz. d D Duyduunuz bu b tkrtlarn sahibi, s kar altnda açtklar tünellerde bir fare! Karda tünel açan dolaan fareler o olabilir. Ya biriktirdikleri tohumlar yiyorlar ya da yeni tohumlar bulmak için oradan oraya koturuyorlardr. Fare seslerini tilkiler, gelincikler ve baykular da dikkatle dinler. Seslerin nereden geldiini tam olarak anladklarnda hemen fareyi yakalarlar. Burcu Meltem Ark burcu.arik@gmail.com

Bilim Çocuk

43


44 Bilim Çocuk

Adres: TÜBİTAK Bilim Çocuk Dergisi Gözlem Defterinizden Köşesi Atatürk Bulvarı/No:221/06100/Kavaklıdere/Ankara


Zeynep odaya girdi ve bir çlk att. Çünkü masann üzerindeki taban içinde arkada Can’n ba öylece duruyordu. Vücudu yok olmutu sanki! Zeynep aknlkla ona bakarken Can keyie gülümsedi. “Yeni numaram, ad da ‘bir tabak kafa’ ama sakn korkma!” dedi. Neyse ki Zeynep, Can’n sihirbazlklarna alkt. lk aknl geçtikten sonra masann çevresinde dolat ve Can’n srrn buldu. Sra sizde buluçular, siz de sihirbazn srrn bulun! Söyleyin bakalm, Can vücudunu nasl yok etti?

z a b r i h Si

46

abilir misiniz? l u b  rn r  s n

Bilim Çocuk


Vardr!  r r S ir B n z a b ir Her Sih Sihirbazlar, ipleri keser ve birletir, toplar yok eder ve sonra yeniden ortaya çkarr. Elbette, bunlar aslnda sihir deildir, yalnzca birer numaradr. Ancak bu numaralar hafife almayn. Sihirbazlar numara yapabilmek için pek çok araç kullanrlar. Biz bu araçlar görmeyiz. Diyelim ki, bir sihirbaz izleyicilere bir para gösterdi. Sonra da “hokus pokus yaparak” paray deldi. Aslnda sihirbazn biri delikli, biri deliksiz iki paras vardr. Önce bize delikli olmayan paray gösterir. Sonra el çabukluuyla bunu delikli olanla deitirir. Bu numaray gözü kapal yapana kadar günlerce, haftalarca çalr.

Tuba Can Çizimler: Esin Özbek

Kurmal Bir Oyuncak Tasarlayanlar

Süeda’nn matematik oyunca

Ayça’nn mekanik suluu

Fatma’nn uçan kuu

Metehan’n teknolojik arabas

Gamze’nin balerini

Katkda Bulunanlar

Merve’nin maskotu

Tunahan’n dönme dolab

Dudu Gündoan – Konya / Seyit Kaan Karc – Bursa / Fatma Hilal Polat – stanbul / Remzi Akn – Znguldak / Bahadr nce Kara – stanbul / Utku Bostanc – Zonguldak / Merve Erol – Konya / Deniz Özabat – stanbul / Metehan Yayla – Ankara / Ula Altparmak – Adana / brahim Sava – stanbul / Gamze Teksin Çetinkaya – Ankara / Ece Vural – stanbul / Burak Kaya – Çanakkale / Doancan Yener – Çanakkale / Uur Kolsal – Çanakkale / Gözde Özcan – Çanakkale / Süeda Kucuolu – Çanakkale / Ceren Uzun – Marmaris, Mula / Ömer Özpolat – Malatya / Fatmanur Dal – Çanakkale / Sla Yüzer – Çanakkale / rem Fçcolu – Çanakkale / Z. Fatmanur Sürücü – Çanakkale / Gizem Yurdadur – Çanakkale / Umut Aka – Çanakkale / Zeynep Göüsgeren – Çanakkale / Veli Çömlek – Çanakkale / Taha Duman – Çanakkale / Gamze Erdoan – Ankara / Kayhan ÖO – Afyon / Mervenaz Ünalm – Konya / Bar Koçanolu – stanbul / Nilay Kapc – Konya / Salim Berkes Dinçer – Konya / Taha Berkay Sarp – Ankara / Ayça Doandemir – Ankara / Onur Kvlcm Söüt – Bursa / kra Doan – Mula / Samet Aygün – Kütahya / Tunahan Yaylak - Ankara / Enfal Erkan Ar - Ankara / Emirhan Bilge Bulut - Kütahya Siz de bu köeye katkda bulunmak istiyorsanz adresimiz: TÜBTAK, Bilim Çocuk Dergisi Bulu Atölyesi Köesi / Atatürk Bulvar No 221 / Kavakldere / 06100 / Ankara e-posta: cocuk@tubitak.gov.tr

Bilim Çocuk

47


evde bilim

48

Bilim Çocuk


50

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

51


..

52

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

53


Yarışmada Kim Hangi Dereceyi Aldı? Teoman, Buse, Bilgesu ve Ekin kayma yarışması yaptılar. Yarışmada kimin hangi dereceyi aldığını bulmak için labirenti çözün.

Teoman

54

Bilim Çocuk

Buse

Bilgesu

Ekin


Kar Taneleriyle İşlem Aşağıdaki işlemlerde toplama ve çıkarma işaretlerinin yerine iki farklı kar tanesi kullanılmış. Bu işlemleri inceleyerek soru işaretinin yerine gelecek rakamı bulabilir misiniz?

Kardan Adam Sudoku Burada farklı kardan adamlardan oluşan bir sudoku var. Bu sudokunun boşluklarına kardan adamları yerleştirin. Unutmayın, her sıra, sütun ve kalın çizgiyle çerçevelenmiş 4 karelik bölümlerde farklı kardan adamlardan yalnızca birer tane olacak!

mecem Var ! Bir Bil

Kar Tanelerini Yerleştir! Yandaki peteklerin içine 7 kar tanesi yerleştirmeniz gerekiyor. Ancak, bu kar tanelerini peteklerin içine öyle bir yerleştirin ki her yatay ve çapraz sırada yalnızca bir kar tanesi olsun. Kar tanelerinden birini sizin için biz yerleştirdik!

Kışın en büyük eğlencesi benim, Bir havuç iki zeytinle sana benzerim. Bir de atkı takarsan boynuma, Vız gelir soğuk bana!

Dododan Mesaj Var!

YENİ YILINIZ KUTLU OLSUN

Hangi Dodo? C

Banu Binbaşaran Tüysüzoğlu Çizimler: Pınar Büyükgüral Bilim Çocuk

55


“Çifte Saldırı” Denemeleri Yapmaya Hazır mısınız? Satrançta “çifte saldırı” adı verilen yöntemi duymuşsunuzdur. Bu, aynı anda iki taşı tehdit etmek anlamına gelir. Örneğin, vezirle şah çekip aynı anda başka bir taş tehdit edilebilir. Burada ünlü satranççıların oyunlarından derlediğimiz sorular var. Siz de bu soruları çifte saldırı yöntemi kullanarak çözmeye çalışın ve kendinizi deneyin.

3. Sıra beyazda

6. Sıra siyahta

1. Sıra siyahta

4. Sıra beyazda

7. Sıra beyazda

2. Sıra beyazda

5. Sıra beyazda

Çözümler: 1. 1…Fd5 2. 1.Ve4 3. 1.Ke8 Şg7 2.Ke7 4. 1.g4 Şg6 2.gxf5 5. 1.Ag6 Şh7 2.Af8 Şh8 3.Axe6 6. 1…Ve6 2.Şa1 Ve1 7. 1.Şg2 Ae2 2.Şf1 Ziya Ahmedov

56

Bilim Çocuk


sizden gelenler Arkadaşını Sevmek Arkadaşım bir şey derse, Ben evet derim Ya da hayır derim Ama yine de Arkadaşımı severim Rüzgarer Aydın

Yasin Utku Savaş/ 2-D Can daroğulları İÖO

Nurettin Ersin İÖO / 1-E / Ankara / Kastamonu

Ekin Çoban

işehir 3. sınıf / Çiftelen / Esk

Yağmur Buse Nur / 5-E / Van CİÖO

Atakan Arıkan

Zübeyde Hanım İÖO / Zonguldak

Zeynep Öğreten

Acıbadem Türk Telekom İÖO / 3-B / İstanbul

Arda Uslu

Davutkadı Eşref Evcil İÖO / 2-E / Bursa

Berrak Acar Keşan / Edirne

58

Bilim Çocuk

Bilgesu Aydın/ Ankara BUPS / 2. sınıf

ş Murat Emin Ta4-A Osmaneli İÖO /

Mehlika Sözbilir / / Bilecik

Sabancı İÖO / 2-C

Erzuru m


Elif T. Erışık m Zeynepnaz Erde / Şereflikoçhisar Emek İÖO / 5-A

/ Ankara

İstanbul

Fatih Kapucu

/ 2-D / İstanbul Nursen Fuat Özdayı İÖO

slan Helin Alpniar z Okulları Özel Akde

a / 5-B / Adan

Nazire Elif Erişik

Amiral T. Reis İÖO / 6-C / Bodrum / Muğla

Mehmet Can Derinkaya

Atatürk İÖO / 4-B / Erciş / Van

Zeynep Özkiraz

Vakıfbank Namık Kemal İÖO / 2-A / Tokat

Hülya Yıldız

Dikili / İzmir 80. Yıl Salihler İÖO /

Çilem Akburu

Dr. Sedat Dr. Melehat İÖO / 7-A / Sungurlu / Çorum

Nilgün Dağıdır

Nihat Sami Banarlı İÖO / 6-D / İstanbul

Ali Osman Seyit Peker

Dodurga İÖO / 3-A / Bozüyük / Bilecik

Teoman KuraO Mehmetçik İÖ

/ 3-D / Siirt

Adres: TÜBİTAK Bilim Çocuk Dergisi / Sizden Gelenler Köşesi Atatürk Bulvarı No: 221 06100 Kavaklıdere - Ankara Bilim Çocuk

59


2

Bilim Çocuk


Bilim Çocuk

3


Dünya ve Uzay Laura Howell, Kirsteen Rogers, Corinne Henderson Çeviren: Osman Murat Resimleyen: Verinder Bhachu, Joanne Kirkby İletişim Yayınları

Gezegenimiz benzersiz. Koskaca evrende yaşam olduğunu bildiğimiz tek gezegen. Gezenegimiz Güneş Sistemi’nin bir üyesi. Bu sistemde başka gezegenler de var. Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün... Sonra meteoritler, asteroidler, kuyrukluyıldızlar, cüce gezegenler... Güneş Sistemi’nin ötesi de çok ilginç. Güneş, Samanyolu Gökadası’ndaki yıldızlardan biri. Bu yıldız gibi milyonlarca yıldız daha bulunuyor. Üstelik, bazıları Güneş’ten çok daha büyük, çok daha parlak! Evrende daha milyonlarca gökada var. Bu gökadalarda yıldızlar doğuyor, ölüyor, süpernova

62

Bilim Çocuk

patlamaları oluyor, karadelikler oluşuyor. Biliminsanları da tüm bunlar hakkında araştırma yapıyor. Uzaya yolculuk yapıyor, orada kurulan uzay istasyonlarında çalışıyorlar. Uzay çalışmaları, Dünya ve uzay hakkında daha çok şey öğrenmek istiyorsanız bu eğlenceli kitabı mutlaka okuyun. Tuğba Can


109 İnsan Vücudu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Arkeoloji Jane McIntosh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Evrim Linda Gamlin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Fizik Jack Challoner . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Kimyanı n Öyküsü Ann Newmark . . . . . . . . . . . . . 127 Kimya Jack Challoner . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Evren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 21. Yüzyı l Michael Tambini . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Taşları n Dünyası R. F. Symes . . . . . . . . . . . . . . . 143 Keşifler Rupert Matthews . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 Hayvanlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Otomobil Çağı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 Derin Mavi Atlas B. Gözcelioğlu - Ö. F. Aydı ncı lar . . . . . 176 Ay’a İniş Carole Stott . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 Fosiller Paul D. Taylor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 Böcekler Laurence Mound . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Bitkiler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 Volkanlar Susanna Van Rose . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Robotlar Clive Gifford . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 Zaman ve Uzay M. Gribbin - J. Gribbin . . . . . . . . . 207 Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri İbrahim Baran . . . 277 Teknoloji Roger Bridgman . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 Madde Christopher Cooper . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 Işı k David Burnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 Türkiye’nin Önemli Omurgası z Fosilleri Nurdan İnan 295 Tı p Steve Parker . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

25. Bası m 12. Bası m 11. Bası m 12. Bası m 10. Bası m 8. Bası m 9. Bası m 6. Bası m 8. Bası m 7. Bası m 9. Bası m 4. Bası m 7. Bası m 5. Bası m 5. Bası m 5. Bası m 5. Bası m 4. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m

030 Vücudunuz Nası l Çalı şı r? J. Hindley - C. King . . . . . 031 Dünya ve Uzay S. Mayes - S. Tahta . . . . . . . . . . 055 Bilimsel Deneyler Jane Bingham . . . . . . . . . . . . . 066 Bir Zamanlar... M. J. McNeil - C. King . . . . . . . . . . . 075 Akı l Kutusu S. Rose - A. Lichtenfels . . . . . . . . . . . 076 Uzay Denen O Yer Helen Sharman . . . . . . . . . . . 077 Mavi Gezegen Brian Bett . . . . . . . . . . . . . . . . . 080 Havada Karada Suda K. Little - A. Thomas . . . . . . . 081 Çarpı m Tablosu Rebecca Treays . . . . . . . . . . . . . 088 Kesirler ve Ondalı k Sayı lar Karen Bryant-Mole . . . . 091 Çarpma ve Bölme Karen Bryant-Mole . . . . . . . . . . 092 Tablolar ve Grafikler Karen Bryant-Mole . . . . . . . . 104 Vücudunuz ve Siz S. Meredith - K. Needham - M. Unwin 108 Toplama ve Çı karma Karen Bryant-Mole . . . . . . . . . 119 Kaslar ve Kemikler Rebecca Treays . . . . . . . . . . . 147 Bilgisayarda 101 Proje Gillian Doherty . . . . . . . . . . 222 Önce Dene Sonra Ye Tina L. Seelig . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

45. Bası m 36. Bası m 37. Bası m 18. Bası m 19. Bası m 20. Bası m 19. Bası m 21. Bası m 28. Bası m 21. Bası m 27. Bası m 15. Bası m

. . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

016 Bilimsel Gaflar Billy Aronson . . . . . . . . . 027 Ayak İzlerinin Esrarı B. B. Calhoun . . . . 059 Biz Hücreyiz F. Balkwill - M. Rolph . . . . 060 Hücre Savaşları F. Balkwill - M. Rolph . . 063 Bilim Adamları S. Reid - P. Fara . . . . . . 064 Ekoloji Richard Spurgeon . . . . . . . . . . . 069 Beyin Rebecca Treays . . . . . . . . . . . . . . 078 Uydular Mike Painter . . . . . . . . . . . . . 084 Kutuplarda Yaşam Kamini Khanduri . . . . 086 Mucitler S. Reid - P. Fara . . . . . . . . . . . 094 Bilgisayarlar M. Stephens - R. Treays . . . . 097 Kâşifler F. Everett - S. Reid . . . . . . . . . . 101 Kaybolan İpucu B. B. Calhoun . . . . . . 117 Küllerin Altı ndaki Sı r B. B. Calhoun . . . 120 Beş Duyu Rebecca Treays . . . . . . . . . . 121 Kuşlar F. Brooks - B. Gibbs . . . . . . . . . . 130 İşte Dünya Billy Aronson . . . . . . . . . . . 155 Geçmişin Anahtarları B. B. Calhoun . . . . 159 Mucizeler Adası na Yolculuk Klaus Kordon 184 Keşifler ve İcatlar Jean-Louis Besson . . . . 197 Piramitleri Kim Yaptı ? J. Chisholm - S. Reid 218 Kı rı k Yumurtalar B. B. Calhoun . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..

057 Ona Kı saca DNA Denir F. Balkwill - M. Rolph 058 Sen Ben Gen F. Balkwill - M. Rolph . . . . . . . 071 Depremler ve Yanardağlar Fiona Watt . . . . 074 Işı k Evreni David Phillips . . . . . . . . . . . . 079 Yaşadı ğı mı z Gezegen Fiona Watt . . . . . . . 082 Denizler ve Okyanuslar Felicity Brooks . . . . 083 Hava ve İklim F. Watt - F. Wilson . . . . . . . 107 Fı rtı nalar ve Kası rgalar Kathy Gemmel . . . 185 Dağlar L. Ottenheimer - P. M. Valat . . . . . . . 200 Tarihten Bir Yaprak David Walker . . . . . .

020 Tuhaf Bu DNA’lı lar Billy Aronson . . . . . . 061 Astronomi Stuart Atkinson . . . . . . . . . . 065 Atom ve Molekül P. R. Cox - M. Parsonage 070 Makineler Clive Gifford . . . . . . . . . . . . 087 Her Yönüyle Otomobiller Clive Gifford . .

. . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . . .

. . . . .

17. Bası m 18. Bası m 7. Bası m 1. Bası m

16. 23. 23. 24.

Bası m Bası m Bası m Bası m

22. Bası m 17. Bası m 21. Bası m 21. Bası m 18. Bası m 10. Bası m 20. Bası m 16. Bası m 6. 10. 6. 6. 1.

Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m

21. Bası m 21. Bası m 26. Bası m 18. Bası m 24. Bası m 21. Bası m 17. Bası m 5. Bası m 5. Bası m

19. Bası m 25. Bası m 19. Bası m 21. Bası m

TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL

                         

5 TL 8 TL 5,5 TL 5,5 TL 4,5 TL 4,5 TL 4,5 TL 5,5 TL 4,5 TL 4,5 TL 4 TL 4,5 TL Tükendi 4,5 TL 4,5 TL 5,5 TL 7 TL

           

12 9,5 9,5 12 8,5 11 12 8,5 9,5 8,5 12 12 11 8,5 8,5 9,5 11 8,5 8,5 8,5 8 8,5 8,5 8,5 8 8,5

Tükendi 5 TL 4 TL 4 TL 5 TL Tükendi 4,5 TL 4,5 TL Tükendi 5 TL 5 TL 5 TL Tükendi 4,5 TL 4,5 TL 5 TL Tükendi 4,5 TL 5,5 TL 4 TL 4 TL 4,5 TL 4 TL 4 TL 4,5 TL 4,5 TL 5 TL 4,5 TL Tükendi 4,5 TL 3 TL 4,5 TL

7,5 TL 5 TL Tükendi 4,5 TL 5 TL

   

                         

   

089 Her Yönüyle Uçaklar Clive Gifford . . . . . . 093 Her Yönüyle Tekneler Christopher Maynard . 098 Enerji ve Güç R. Spurgeon - M. Flood . . . . . 102 Mikroskop C. Oxlade - C. Stockley . . . . . . . . 103 Elektronik Pam Beasant . . . . . . . . . . . . . . 124 Elektrik ve Manyetizma Adamczyk - Law . . . 168 Yunan ve Roma Mitolojisi C. Estin - H. Laporte 189 Resim ve Ressamlar A. Sington - T. Ross . . . 274 Parçacı kları n Dünyası C. Estin - H. Laporte . .

. . . . . . . . .

. . . . . . . . .

. . . . . . . . .

. . . . . . . . .

. . . . . . . . .

. . . . . . . . .

. . . . . . . . .

132 Büyüklükler Jenny Tyler - Robyn Gee . . . . . . . . . . . . . 133 Şekiller Karen Bryant-Mole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Ölçmeye Başlamak Karen Bryant-Mole . . . . . . . . . . . . 135 Zaman Jenny Tyler - Robyn Gee . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Renkler Karen Bryant-Mole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 Karşı tlı klar Jenny Tyler - Robyn Gee . . . . . . . . . . . . . 153 Farklı Olanı Bul Jenny Tyler - Robyn Gee . . . . . . . . . . 154 Rakamlar Karen Bryant-Mole . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Saymaya Başlamak Jenny Tyler - Robyn Gee . . . . . . . . 170 10’a Kadar Saymak Jenny Tyler - Robyn Gee . . . . . . . . 171 Toplamayı Öğrenmek Karen Bryant-Mole - Jenny Tyler . . . 172 Çı karmayı Öğrenmek Karen Bryant-Mole - Jenny Tyler . . 209 Nokta Birleştirmece - Deniz Kı yı sı Karen Bryant-Mole . 210 Nokta Birleştirmece - Dinozorlar Karen Bryant-Mole . . 211 Nokta Birleştirmece - Doğa Karen Bryant-Mole . . . . . . 212 Nokta Birleştirmece - Makineler Karen Bryant-Mole . . . 213 Nokta Birleştirmece - Uzay Karen Bryant-Mole . . . . . . 214 1001 Hayvanı Bulun Ruth Brocklehurst . . . . . . . . . . . . 215 Nokta Birleştirmece - Hayvanlar Karen Bryant-Mole . . . 220 Yağmurlu Bir Gün (Sünger Ciltli) Anna Milbourne . . . . 221 Kelebek (Sünger Ciltli) Anna Milbourne . . . . . . . . . . . 224 Ay’da (Sünger Ciltli) Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . 225 Yuvada (Sünger Ciltli) Anna Milbourne . . . . . . . . . . . 253 Atı k mı ? Hiç Dert Değil! David Morichon . . . . . . . . . 255 Kültürlü Kurt Becky Bloom . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 Çiftlikte Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 Çiftlikte (Sünger Ciltli) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 Dinozor Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 Dinozor (Sünger Ciltli) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 Deniz Kı yı sı nda Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . . . 204Deniz Kı yı sı nda (Sünger Ciltli) . . . . . . . . . . . . . . . 262 Karlı Bir Gün Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . . . . 204 Karlı Bir Gün (Sünger Ciltli) . . . . . . . . . . . . . . . . 275 Yeraltı nda Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 Yeraltı nda (Sünger Ciltli) . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 1001 Minik Hayvanı Bulun Emma Helbrough . . . . . . . . 286 Rüzgârlı Bir Gün Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . . . 286 Rüzgârlı Bir Gün (Sünger Ciltli) . . . . . . . . . . . . . 289 Gölde Anna Milbourne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 Gölde (Sünger Ciltli) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 Hastanede Anne Civardi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 Doktorda Anne Civardi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 Diş Hekiminde Anne Civardi . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 Yavru Köpek Anne Civardi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 Haydi Öğrenelim - Aile Ağacı Núria Roca . . . . . . . . . 302 Haydi Öğrenelim - Ne Neden Yapı lmı ştı r? Núria Roca 303 Haydi Öğrenelim - Atma, Kullan! Núria Roca . . . . . . 304 Haydi Öğrenelim - Dört Element Núria Roca . . . . . . 305 Haydi Öğrenelim - Duyuları mı z Núria Roca . . . . . . . 306 Haydi Öğrenelim - Nası l Hareket Ederiz? Núria Roca 310 Böyle Bir Kuyrukla Ne Yapardı n? Steve Jenkins . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

105 Deneylerle Bilim R. Heddle - M. Unwin . . . . 110 Yeryüzünde Yaşam Mike Unwin . . . . . . . . 198 Deneyler Anası nı fı , 1, 2, 3 Kazı m Üçok . . . 223 Deneylerle Bilim 2 H. Edom - K. Woodward . 236 Çevremiz ve Biz - Evren Núria Roca . . . 269 Tombul Çekirdek ve Anadolu Yer Sincabı 270 Çevremiz ve Biz - Deniz Núria Roca . . . 271 Çevremiz ve Biz - Hava Núria Roca . . . . 272 Çevremiz ve Biz - Yeryüzü Núria Roca . 279 Sayı larla Eğlenelim Ray Gibson . . . . . . . 280 Sayabilirim Ray Gibson . . . . . . . . . . . . 281 Toplayabilirim Ray Gibson . . . . . . . . . . . 307 Yapabilirim! Jennifer Moore-Mallinos . . . . . . 308 Çocuk Olmak Zor! Jennifer Moore-Mallinos .

. . . . .

. . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

.. . .. .. .. . ..

. . . . . . .

. . . . . . .

. . . . . . .

. . . . . . .

. . . . . . .

227 228 229 230 231 232 233

. . . . . . . . .

. . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . .

. . . . .

. . . . . . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

Mutlu Kart Gür

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

İlk Okuma - Çöp ve Geri Dönüşüm Stephanie Turnbull İlk Okuma - Güneş, Ay ve Yı ldı zlar Stephanie Turnbull İlk Okuma - Yanardağlar Stephanie Turnbull . . . . . . . İlk Okuma - Vücudunuz Stephanie Turnbull . . . . . . . İlk Okuma - Uzayda Yaşamak Katie Daynes . . . . . . İlk Okuma - Tı rtı llar ve Kelebekler Stephanie Turnbull İlk Okuma - Uçaklar Fiona Patchett . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

21. Bası m 14. Bası m 17. Bası m 16. Bası m 17. Bası m 11. Bası m 25. Bası m 5. Bası m 1. Bası m

14. 14. 15. 16. 15. 15. 14. 14. 14. 14. 14. 14. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1.

Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m

1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. 2. 1. 1. 2. 1. 2. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1.

Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m Bası m

27. Bası m 23. Bası m 5. Bası m 2. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m

2. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 2. Bası m

5 5 5 5 4,5 4,5 7,5 4 3,5

TL  TL  TL  TL  TL  TL  TL  TL  TL 

4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 4 TL 3,5 TL 4 TL 10 TL 10 TL 10 TL 10 TL 3,5 TL 3,5 TL 4 TL Tükendi 4 TL Tükendi 4 TL Tükendi 4 TL Tükendi 4 TL 10 TL 3,5 TL 4 TL 10 TL 4 TL 10 TL 2,5 TL 2,5 TL 2,5 TL 2,5 TL 5 TL 5 TL 5 TL 5 TL 5 TL 5 TL 4,5 TL

                         

6,5 8 7,5 6,5 5 4 5 5 5 4 4 4 4,5 4,5

TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL

             

3 3 3 3 3 3 3

TL TL TL TL TL TL TL

      

                    


234 258 259 265 266 267 283 284 297 298 299 309

İlk Okuma - Denizin Altı nda Fiona Patchett . . . . . İlk Okuma - Atlar ve Midilliler Anna Milbourne . . İlk Okuma - Kediler Anna Milbourne . . . . . . . . . İlk Okuma - Yumurtalar ve Civcivler Fiona Patchett İlk Okuma - Ayı lar Emma Helbrough . . . . . . . . . . İlk Okuma - Kurbağalar Anna Milbourne . . . . . . . İlk Okuma - Çiftlik Hayvanları Katie Daynes . . . . İlk Okuma - Köpekler Emma Helbrough . . . . . . . . İlk Okuma - Neden Yeriz? Stephanie Turnbull . . . . İlk Okuma - Örümcekler Rebecca Gilpin . . . . . . . . İlk Okuma - Bitkiler Nası l Büyür? Emma Helbrough Bende Disleksi Var Jennifer Moore-Mallinos . . . . . . .

.... .... .... ... .... .... .... .... .... .... .... ....

. . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . .

2. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 2. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m 1. Bası m

3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4,5

TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL

           

“Haberdar olmak isterim” konulu bir mesajı kitap@tubitak.gov.tr adresine gönderin, yeni çı kan kitapları mı zdan ilk siz haberdar olun.

Duyuru Popüler Bilim Dergilerimizin dağı tı m işlerinde, uzun zamandı r süregelen ve TÜBİTAK’tan kaynaklanmayan, adrese ulaşamama, fiziksel zarar görme gibi birçok olumsuzluk yaşanabilmekte; söz konusu olumsuzluklar, gösterilen bütün çabalara rağmen zaman zaman giderilememektedir. Bu olumsuzluklar zaman ve kaynak israfı na neden olduğundan, kamu kaynakları nı n daha akı lcı ve verimli kullanı mı amaçlanarak yeni abone kaydı alı nmaması na karar verilmiştir. E-dergi sistemimizde yapı lması planlanan açı lı mlarla, dergilerimizin çok daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaştı rı lması ve söz konusu olumsuzlukları n ortadan kalkması sağlanacaktı r. Okuyucuları mı z, yapı lacak yeni düzenlemelere kadar, dergilerimizi e-dergi aboneliği veya bayilerden satı n alma yoluyla temin edebilirler. Anlayı ş göstereceğinizi umar, saygı ları mı zı sunarı z. Not: Mevcut abonelikler, bitim tarihine kadar sürecektir. TÜBİTAK Popüler Bilim Yayı nları Müdürlüğü

AD SOYAD TELEFON FAKS E-POSTA ADRES

: : : : : : .

ZİRAAT BANKASI ......................................

SEMT / İLÇE İL POSTA KODU YAŞ ÖĞRENİM DURUMU CİNSİYET

: Güvenevler Şubesi / Ankara 6028072-5004 no’lu hesabı nı za yatı rdı m. tutarı , kredi kartı hesabı mdan alı nı z.

KREDİ KARTI NO SON KULLANMA TARİHİ ....... / .............

2002 yı lı tek cilt takı mı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2003 yı lı tek cilt takı mı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2004 yı lı tek cilt takı mı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2005 yı lı tek cilt takı mı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bilim Çocuk kutu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2006  2007  2008  Tek sayı lar; istediğiniz sayı yı işaretleyebilirsiniz. Bilim Çocuk 2008 yı lı tek sayı . . . . . . . . . . . . . . . . 121  122  123  124  125  126  127 

: : : : : :

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

TARİH :........ / .................... / ............

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

30 TL 30 TL 30 TL 30 TL 2,5 TL

    

......... 3 TL  128  129  130  131  132 

Tek sayı lar; istediğiniz sayı yı işaretleyebilirsiniz. Meraklı Minik 2008 yı lı tek sayı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 TL 13  14  15  16  17  18  19  20  21  22  23  24  25 

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

İMZA :...........................................

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .


Bilim Çocuk - Ocak 2009