Page 1

ALLES DRAAIT OM AANDACHT Mindful leiderschap op de OK

NVLO – najaarscongres, Tiel 26 september 2019

Wibo Koole, directeur CVM


Werken op de OK Onvermijdelijke bron van spanningen?


Overeenkomst tussen vliegdekschip en OK?


Kunnen schakelen tussen focus en open mind

OPEN

FOCUS

SCHAKELEN

TEAMWERK


De spanning‌ Hoge werkdruk in ziekenhuizen Onderlinge spanningen Structurele afhankelijkheid

Kostenbeheersing Personeelgebrek

Samenstelling teams wisselt Leercultuur onderontwikkeld Klaagcultuur Werk kan niet zonder elkaar Discipline gerichtheid


WERKDRUK BEVLOGEN AAN DE SLAG

STUG AAN HET DOORWERKEN

Werken gaat lekker

Het werk moet af

Eigen tempo en ritme Geeft energie Motivatie uit jezelf Eigen welbevinden versterkt

Pressie en controle

Wat ervaar jij?

Vreet energie Moet van anderen Doorgaan tot je erbij neervalt


Met de ogen dicht ademen 1 minuut Wie dwaalde af? Hoeveel keer heb je ingeademd/uitgeademd?


William James › The faculty of voluntarily bringing back a wandering

attention, over and over again, is the very root of judgment, character and will. No one is compos sui if he have it not. An education which should improve this faculty would be the education par excellence. But it is easier to define this ideal than to give practical instructions for bringing it about. – The Principles of Psychology (1890)


De wetenschap over mindfulness


Toename onderzoek… Onderzoeksgebieden: • • • • • •

Cognitieve psychologie Organizatiepsychologie Management studies Neurowetenschap Medische wetenschap Contemplatieve studies


Bekende effecten

Lomas T., et al. (2017): The impact of mindfulness on wellbeing and performance in the workplace: an inclusive systematic review of the empirical literature, European Journal of Work and Organizational Psychology

Distress & Anger Mindfulness & Awareness Relationships Anxiety Resilience Stress & Strain Health Job Performance Well-being Compassion & Empathy Burnout Emotional Intelligence & Emotion Regulation Depression Total papers Average showing improvement

Number of Papers

% Showing Improvement

35 76 23 25 9 83 29 60 66 40 57

80% 79% 70% 68% 67% 66% 66% 62% 61% 60% 58%

40 30 573

58% 43% 64%


In-company mindfulnesstraining Mindfulness

Waargenomen stress

› Positieve emoties omhoog, negatieve omlaag bij taakuitvoering › Intrinsieke motivatie omhoog, extrinsieke omlaag


Wetenschappelijk bewijs‌

Vermindert stress bij werkende volwassenen

Mindful leiderschap correleert met

Mindfulness geassocieerd met

Relatie met prestaties op het werk is gemengd

Betere kwaliteit interactie leiders-medewerkers

Pro-social gedrag op het werk

Verbeterde individuele en teamprestaties

Welzijn medewerkers en ‘burgerschap’

Grotere empathie en compassie

Andere studies: geen effect op prestatie-indicatoren

Authenticiteit en bescheidenheid

Hogere kwaliteit interactie tussen medewerkers

S. Rupprecht, W. Koole, e.a. Running too far ahead? Towards a broader understanding of mindfulness in organizations, Curren Opinion in Psychology, 2019, 28: 32-36


Running too far ahead? Mindfulness training verbetert veerkracht van individuen Maar dat vertaalt zich niet automatisch naar andere niveaus (teams, organisaties) Multi-level studies nodig Meer aandacht voor mindfulness in teams


Mindfulness: het kernmechanisme


Zitmeditatie › 10 minuten › Nabespreking


Mindfulness

› Met opzet, van moment tot moment aandacht besteden aan de ervaringen die zich aandienen, zonder oordeel.

›

Jon Kabat-Zinn


Mindfulness is emotieregulatie...

Met de volgende aspecten:

Observeren van sensaties, percepties, gedachten, gevoelens Niet reageren op de innerlijke ervaring Beschrijven of benoemen met woorden Ervaringen niet oordelen Bewust handelen

Het gaat erom anders tot je ervaringen komen te staan en niet de ervaring zelf veranderen


Wat doet mindfulness?

Helpt je uit de automatische piloot te stappen Meer aandacht en focus in het werk

door veerkracht te ontwikkelen en stresspatronen aan te pakken

door open mind (tegenwoordigheid van geest) te ontwikkelen (gewoontes doorzien) en bewuste respons mogelijk te maken


Mindfulness en ons reactiesysteem Faster heartbeat Anxiety Quick changing thinking

SIGNALEN

Hurry and pressure Tension in the body Sweating, short of breath, trembling

Er is iets mis‌. Wat nu?

Doorrennen

Stoppen

Het moĂŠt opgelost en weg!

Beetje afstand nemen en het verschil zien tussen het signaal en de betekenis ervan

AUTOPILOT

BEWUSTE RESPONS

Extra energie erin stoppen

Erbij blijven. Het ongemak erkennen en accepteren. Je emoties je niet laten voortstuwen


Mindfulness en ons reactiesysteem Faster heartbeat Anxiety Quick changing thinking

SIGNALEN

Hurry and pressure Tension in the body Sweating, short of breath, trembling

Er is iets mis…. Wat nu?

Mindful Doorrennen gewaarzijn Stoppen Het moét opgelost en weg! Beetje afstand nemen en het verschil zien tussen het : je “early signaal en de betekenis ervan warning AUTOPILOT system” BEWUSTE RESPONS Extra energie erin stoppen

Erbij blijven. Het ongemak erkennen en accepteren. Je emoties je niet laten voortstuwen


Teamcultuur: de groene zone

Targets en afrekencultuur

STRESSCUL TUUR

Ikcommunicatie

Afschuiven

Stug aan het doorwerken

MINDFUL LEIDERSCHAP

COMPASSIEVOL PRESTEREN SAMENWERKEN DOOR DIALOOG POSITIEVE EMOTIE-CULTUUR VEERKRACHT OP PEIL (TEAM)AANDACHT RICHTEN

Aspiraties en stevig prestatieethos

GROENE ZONE VAN MINDFULNES S EN Gezamenli Wij- COMPASSIE jke

communic atie

Bevlogen aan de slag

verantwoor -delijkheid


Effect van team mindfulness Team Mindfulness Taak conflict

Relatieconflict

Team niveau Individueel niveau

Sociaal ondermijnend gedrag


Team mindfulness

›Collectief aandacht besteden aan de ervaringen van het team en de

onderliggende situatie, met regelmaat en op een niet-oordelende manier

› Voortdurende aandacht voor ervaringen van moment tot moment tot moment › Een open, ontvankelijk en niet-oordelend verwerken van ervaringen


Hoe doen we dat? › Voorwaarden scheppen als organisatie

› Leiderschap tonen


Agile: stand-up meetings Mindful

Significant effect

Muziek

Klein

Niets

Geen


Compassievolle team mindset › Geen beschuldigingen, maar wel: – Vinnige compassie – Moedige gesprekken

› Waarderen › Perspectieven zien en

empathische bezorgheid

› Intentie om er wat aan te doen


Vinnige compassie voor openheid Hoog niveau foutenrapportage Kern: psychologische veiligheid creĂŤren

Hoog niveau vertrouwen


Mindful leiderschap

›“Vanuit een bewust ervaren interne en

externe wereld de aandacht van individuen en groepen richten op een situatie en wat die vraagt van jou en hen ” › Wibo Koole, › Mindful Leiderschap voor effectieve teams en organisaties, 2012


Mindful leiderschap op de OK organisatie Zorgt dat teams leergedrag vertonen CreeĂŤrt psychologische veiligheid Bouwt veerkracht in het team

Open onderzoeken; experimenteren Bespreken wat werkt en wat beter kan

Alles onder ogen durven zien Fouten worden gebruikt om te leren, niet om te straffen

Gedeelde visie: ONS WERK Ademt systeem- en netwerkdenken Spreekt mensen aan


Ademruimte 1. Ga rustig, ontspannen zitten en neem fysieke sensaties,

gevoelens, emoties en gedachten waar. Zonder er iets aan te veranderen of mee te doen.

2. Breng de aandacht bij de adembeweging en blijf die beweging gewaar.

3. Breid het gewaarzijn uit naar het hele lichaam. Iedere stap duurt ongeveer een minuut‌


Te bestellen bij: www.managementboek.nl


Centrum voor Mindfulness › Onze missie: bijdragen aan de kwaliteit van leven en werken, opvoeding, onderwijs en gezondheid

› Door trainingen, opleidingen en expertise

(ontwikkeling vak, onderzoek, publicaties)


Beter samenwerken met je brein

Spreker: Jorg Damen Arbeids- & Organisatiepsycholoog, trainer en teamcoach


Even voorstellen • Arbeids- en organisatiepsycholoog, trainer en teamcoach • Trainingen, teamcoaching en lezingen • Werkdruk en werkplezier • Emotiemanagement • Aanspreekcultuur • Burn-out en stress • Positieve psychologie • Teamontwikkeling en teambuilding • Samenwerkingsverband o.a. met Reset Partner (training en mediation zorg en welzijn) en Schateiland (training voor OR en team) • Aanspreekcultuur, samenwerkingsvraagstukken, zelfsturing etc. • Maatschappelijke projecten, Buurtbemiddeling etc.

In het kort: mensen zichzelf en elkaar beter laten begrijpen Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Wat gaan we doen? Deel 1. Begrijpen wat er in ons hoofd gebeurt bij stress en emoties

Deel 2. De focus verleggen van datgene wat energie kost naar datgene wat energie geeft

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Waar hebben we het over? Management Feiten, procedures, financiĂŤn

Bovenstroom

Emotiemanagement Emoties, relatie

Onderstroom Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Wat is een emotie?

Hypothese over de situatie (en dus geen feit)

Functie: Overleven in welbevinden

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Emotie/stress – wat heb ik er aan?

- Geautomatiseerde reactie op trigger - Adequaat bij levensgevaar - Evolutie zit ons nu in de weg

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Emotie/stress – wat heb ik er aan?

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Samenwerken met emotiemanagement

10

Limbisch = emotie regulerend -

Onderstroom Macht en onmacht Oude pijn, weerstand en afweer Automatisch en inadequaat gedrag

Cortex = probleem oplossend

0

-

Bovenstroom Feiten Uitleggen, beschouwen

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Tweetallen • Kies een casus waar ten minste één limbisch systeem sterk geactiveerd was • Hoe reageerde jij daar op? Was dat effectief? • Wat was de reden dat het limbisch systeem geactiveerd werd? Ging dit geleidelijk of was er sprake van een trigger? • Wat zou je kunnen doen om samen weer op de cortex te komen?

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Samenwerken met emotiemanagement

10

Limbisch = emotie regulerend -

Hoe kom je weer samen op de cortex? Herkennen is eerste stap Geuite emotie is zakkende emotie Functionele stilte met empathie Buikademhaling - PFC Reflectie op angst – “wat is je zorg?” Zeg “Ja” tegen emotie Afremmen, rust inbouwen

Cortex = probleem oplossend

0

-

Bovenstroom Feiten Uitleggen, beschouwen

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Harvard Onderhandelingsmodel Van standpunten naar belangen

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Samenvatting deel 1

Samenvattend

1. 2. 3. 4.

Emoties zijn geen feiten maar hypotheses Zorg eerst dat “de onderstroom� de goede kant op staat Wij zijn een imperfect product van de evolutie Stress kan nuttig zijn. Echter, we zijn niet gemaakt voor langdurige stress 5. Help elkaar op de cortex te blijven 6. Een geuite emotie is een zakkende emotie 7. De mens wil gezien worden in haar emoties Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Wat gaan we doen? Deel 1. Begrijpen wat er in ons hoofd gebeurd bij stress en emoties

Deel 2. De focus verleggen van datgene wat energie kost naar datgene wat energie geeft

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Het Job Demands Resources model

Leiderschap

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Het Job Demands Resources model

Schaufeli et al.

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Het Job Demands Resources model

Schaufeli et al.

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Goed nieuws!! Hoge taakeisen is prima mits genoeg energiebronnen

Beter inzetten op: • Verhogen sociale steun • Meer autonomie • Vergroten competenties Last van werkstress? Meestal wordt gekeken naar: • Verminderen werk • Aannemen van nieuwe mensen

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Waarom bevlogenheid? 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Energiek en toegewijd Gaan op in hun werk Proactief Werken veiliger Genereren hun eigen positieve feedback Zetten net dat stapje meer Positieve emoties en verwerken informatie beter Gezond en verzuimen niet Vertonen pro-sociaal gedrag

10. Hoe ziet dit er uit?

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Waar te beginnen?

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Wat is hier de oplossing?

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Opdracht: Focussen op “energiebronnen� waar je zelf invloed op hebt. Zelf

omgeving

Geeft energie

Kost energie

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Opdracht: Focussen op “energiebronnen” waar je zelf invloed op hebt. Zelf Geeft energie

Kost energie

- Wandelen tijdens pauzes - Meer tijd aan leuke dingen besteden - Sporten - Aandacht besteden aan goed slapen - Afwisseling inbouwen - Complimenten geven - Opleiding volgen, vrijwilligerswerk - Grenzen en wensen aangeven - E-mail half uur later aanzetten - Werktelefoon uit zodra je thuiskomt - Relativeren - Hoofd van bijzaken onderscheiden - Werken in blokken i.p.v. alles door elkaar - Perfectionisme - Teveel werk overnemen van anderen - Geen grenzen aangeven - Overwerken - Iedereen een plezier willen doen - Sporten om te presteren i.p.v. ontspannen - Veel alcohol drinken “ter ontspanning”

omgeving - Feedback krijgen - Feedbackrondes - Autonomie verhogen - Collega’s die gaan lopen na lunch - Sociale steun - Erkenning en waardering - Goede relatie leidinggevende - Prettig teamklimaat - Loopbaanmogelijkheden creëren - Takenpakket koppelen aan talent - Participatie in besluitvorming - Teambuilding - E-mail - Toekomstonzekerheid - Rolproblemen / -onduidelijkheid - Reorganisatie - Onduidelijke taken - Lastige cliënten - Bureaucratie - Onduidelijke processen

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Wat kunt u zelf doen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.

Hersteltijd inplannen in uw agenda Lunch minstens een half uur (zonder telefoon en werk) Af en toe kort naar buiten Regelmatig naar wc Plan rust in agenda – zorg dat rust ook echt rust is Ontbijt goed, gezonde tussendoortjes Zorg voor je lijf: bewegen, slapen Ên ontspannen Plan de volgende vakantie voor einde vakantie Vier successen, doe aan teambuilding Geef grenzen aan of vraag hulp Email later aan, telefoon eerder uit Knikkerpot

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Gedragsverandering – werk goed samen met uw brein!

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Actie - kaartje

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Oefening op teamniveau Wie staat waar? Wat heb je van elkaar nodig om in “flow� te komen?

Duurzame inzetbaarheid

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl info@jorgdamen.nl


Samenvattend • •

Herken stress bij uzelf en collega’s Praat er over en vraag om hulp

Scheid de mens van het probleem

• •

Focus liever op energiebronnen dan stressoren Herstel inbouwen is niet een luxe maar een must

• •

Onderzoek hoe jij weer invloed kunt nemen en begin met kleine acties Plan een uur in met jouw team voor een vervolg

Veel succes! Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Meer weten? Vrijblijvend werkvormen ontvangen? • Zelftest – wat doe ik onder druk? • Poster – samenwerken aan werkplezier • Werkvormen als: afspraken maken over feedback Training en teamcoaching – bijvoorbeeld: • Aanspreekcultuur verbeteren • Communicatiestijlen en drijfveren in het team • Omgaan met stress en werkdruk • Emotiemanagement info@jorgdamen.nl • Werkplezier verhogen 0619056390 • Teamontwikkeling en teambuilding

www.jorgdamen.nl

U mag altijd bellen of e-mailen! Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Training: Van werkdruk naar werkplezier

Geaccrediteerd met 8 punten Meer informatie?

www.jorgdamen.nl/trainingen/werkdruk-zorg

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Motivatie vs. routines

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Hoe kleiner de gekozen actie, hoe minder motivatie nodig is ĂŠn hoe hoger kans van slagen. Nieuw gedrag kost namelijk altijd meer energie dan oude routines/patronen. Wil je bijvoorbeeld aan de slag met feedback als leidinggevende? Oefen eerst met het complimentenkaartje.

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl info@jorgdamen.nl


Oefen eerst met complimenten

Matige complimenten: • Leuke schoenen • Wat zit je haar goed • Goed bezig! Complimenten hoe je mevrouw Janssen geholpen hebt!

Nuttige complimenten (want effect, concreet en gewenst gedrag genoemd): • Ik vond het prettig hoe je mij te woord stond. Je luisterde aandachtig, vatte goed samen en nam echt de tijd voor me. Daardoor voelde ik me gehoord en durfde ik open mijn verhaal te vertellen. Hierdoor konden we snel tot de kern van het probleem komen. •

Wat fijn dat je het altijd open aangeeft wat je ergens van denkt. Daardoor weet ik goed wat ik aan je heb en voel ik me vertrouwd om lastige dingen met je te bespreken. Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl info@jorgdamen.nl


Oefenen met feedback – De vier G’s Let op: onderstaande methode is een middel om zelfverzekerder en effectiever feedback te kunnen geven. De 4 G’s zijn geen doel op zich. Als het beter lukt met 2 G’s, een andere volgorde of uit de “losse pols, doe dat dan vooral. Succes!

Gedrag

(Concreet, feitelijk)

Dit is de tweede keer deze week dat je naar mij komt met de klacht dat Helma te weinig tijd nam voor de overdracht. Je het dit nog niet tegen Helma gezegd.

Gevolg Hierdoor is Helma nog niet op de hoogte en blijft het probleem bestaan.

Gevoel/gedachte (spreek vanuit jezelf)

Dat vind ik vervelend omdat de verantwoordelijkheid nu bij mij komt te liggen. En ik denk juist dat het belangrijk is dat jullie er samen uitkomen.

Gewenst Ik wil graag dat je het zelf aankaart bij Helma. Laat je mij morgen weten hoe het ging? Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Belangrijk bij gedragsverandering • • •

Doel – klein en concreet Gedrag – wat ga jij precies doen? Routine – aan welke routine kun jij het koppelen?

Extra tips: •

• •

Obstakels – bedenk welke obstakels je tegen gaat komen en hoe je daar mee om wilt gaan Sociale druk – wie kan jou helpen? Beloning – hoe kun je voor jezelf kleine beloningen inbouwen?

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Het Job Demands Resources model

Leiderschap

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Om na te lezen – over inzetten op bevlogenheid

Schaufeli et al.

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Signalen herkennen Individueel: Uitputting Emotioneel en cognitief controleverlies Mentale afstand (cynisme, klagen etc.) Psychosomatische- en gedrag gerelateerde spanningsklachten Op teamniveau: Slechte samenwerking en communicatie Conflicten en irritaties Integriteitsproblemen Verminderde resultaten Cynisme

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Burn-out

1. Definitie: • Burnout is een syndroom van extreme vermoeidheid (uitputting) • Afstand nemen van het werk (distantie) • Weinig vertrouwen in het eigen kunnen (verminderde competentie) • Oorzaken voor deze aspecten gelegen zijn in hetzij de werksfeer, hetzij de manier waarop werknemers omgaan met stresserende aspecten in hun werk. (Taris, Houtman en Schaufeli, 2013)

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Langdurige overbelasting werk. Vaak gepaard met problemen in privésfeer en persoonlijke kwetsbaarheden

3 componenten Disfunctionele beschermingsreactie om verdere uitputting te voorkomen

Bron: Desart, Schaufeli en De Witte, 2017

Bijvoorbeeld: cynisme, ontwijken uitputtingsbron (meestal werk), negatieve houding t.o.v. collega’s en cliënten

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Signalen herkennen Vroegtijdig herkennen en bespreekbaar maken voorkomt langdurige uitval, fouten, conflicten, slechte sfeer etc.

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


CreĂŤer een omgeving waarin gedrag makkelijk besproken wordt Opdracht: stuur een bericht naar collega

Beste collega, Eventueel: Ik zit nu bij een lezing en moet daarvoor en opdracht uitvoeren. Ik ben benieuwd wat je van mijn functioneren vindt. Wil je mij feedback geven op: 1. 2.

Wat ik goed doe Een verbetertip

Hartelijk dank!

Jorg Damen | Training en advies www.jorgdamen.nl


Mindful leiderschap via mindmappen Ti3a van der Ploeg


Programma ü Wat is mindmappen en wat heb je eraan? ü Hoe maak je een mindmap? ü Toepassing in de prak3jk


Ti3a van der Ploeg


DeďŹ ni3e mindmap

Een mindmap is een crea3eve nota3emethode waarbij het onderwerp centraal wordt ingezet om van daaruit een netwerk van sleutelwoorden en symbolen op te bouwen. Het lijkt op een grote boom en bevat beelden en woorden in kleur.


Slimmer informa3e verwerken en onthouden, wie wil dat niet?


Waarom zou jij willen mindmappen?


Mindmappen: 1.  Gee% rust 2.  Biedt overzicht 3.  Is flexibel 4.  Helpt hersenen

De techniek van het mindmappen helpt om weer grip te krijgen op informa3e en gedachten in je hoofd. Wie mindmapt, heeH aantoonbaar minder 3jd nodig om informa3e te verwerken, voorkomt onnodig werk en kan informa3e veel beter terughalen. En dat komt weer ten goede aan mindful leiderschap.


1. Rust Met een mindmap maak je je hoofd leeg: •  Takenlijst, boodschappenlijst •  Brainstorm, alleen of met anderen •  Voorbereiding op project of bijeenkomst


Onthoud: Melk

Hagelslag

Pindakaas

Sinaasappels

Boter

Slagroom

Appels

Fiets

Honing

Jam

Kiwi’s

Bananen


boter melk

room zuivel

bananen

appels

jam hagelslag

honing

broodbeleg

pindakaas

sinaasappels kiwi's

fruit


2. Overzicht •  Alle belangrijke informa3e op 1 A4’tje •  Onderscheid hoofd- en bijzaken •  Onderlinge verbanden duidelijk •  Komt tegemoet aan behoeHe structuur •  Timemanagement


3. Flexibel Plaats voor extra informa3e: • 

Prioriteiten

• 

Tijdsduur

• 

Telefoonnummers

• 

Ac3e door..

• 

Andere documenten


4. Verbetert func3oneren hersenen •  benut werking hersenen maximaal •  groei aantal verbindingen tussen hersencellen •  verbetert visuele geleXerdheid •  bevordert plas3citeit ac3veert geheugen, ook na jaren!


Welke reden spreekt je aan?

Noem een of meer concrete voorbeelden en bespreek met je buurman op een andere rij.


Plaatjes Regels

Hoe?


Kracht van beeld. Welk sprookje? Welk logo? Welk land? Welk feest?


Samenva[ng basisregels


Maak een mindmap over jezelf


Contact? Cadeau

Tot slot


Mindmaps zijn er in allerlei soorten en voor allerlei toepassingen 1.  2.  3.  4.  5. 

Netjes of slordig Voor jezelf of voor een ander Alleen of samen mindmappen Met de hand of pc Voor eenmalig of herhaald gebruik


Samenva[ng theorie


Uitklappen, links en documenten toevoegen en delen


Template intake


Cadeau •  Minicursus mindmappen •  Digitale hand-out •  Voor wie wil: maandelijkse TrainersTips (via www.5voor9.com)


Contact? Workshop met je team? •  •  •  • 

Ti3a van der Ploeg www.5voor9.com (0317) 319 088 (06)27 066 391


Extraneous factors in judicial decisions! Shai Danzigera,1, Jonathan Levavb,1,2, and Liora Avnaim-Pessoa!


Relative risk between 2 hour breaks

8


“…work breaks during complex laparoscopic surgery can reduce psychological stress and preserve performance without prolongation of the operation time compared with the traditional work scheme…” Engelmann, C., Schneider, M., Kirschbaum, C. et al. Surg Endosc (2011) 25: 1245. https://doi.org/10.1007/s00464-010-1350-1


Hoe laadt jij op? Maak een lijst van zaken die je doet om op te laden Bespreek de lijst met een mededeelnemer


Overleven Presteren Energie

Burn-out

Herstel


9-10-2019

WAVEMAKERS Golvend leiderschap in een woelige wereld

Hans van der Loo Hans van der Loo 27 september 2019

1

Paradoxaal leiderschap

• • • • • • •

Stabiliteit vs. Flexibiliteit Efficiëntie vs. Innovatie Ik vs. Wij Oud vs. Nieuw Centraal vs. Decentraal Koud vs. Warm enz. enz.

2

1


9-10-2019

Veranderen met de spirit van een startup

3

Het slechte nieuws‌ Gedrag is de zwakste schakel tussen intentie en realisatie

4

2


9-10-2019

Het goede nieuws‌ Als je weet hoe gedrag werkt, heb je goud in handen!

Verschil tussen trage en snelle kenniswerkers? Verschil tussen trage en snelle teams van kenniswerkers?

200

5

1. Veranderende context: alles wordt vloeibaar! (Waarom leiderschap belangrijker is dan ooit)

6

3


9-10-2019

Van vast naar vloeibaar

• • • • • •

Stabiel Stabiele en beheersbare organisaties Vaste spelers, spelregels, tijden Vaste routines en succesformules Inside-out: naar buiten toe gesloten Verticale hiërarchie: klassiek management

Vast

Negeren Wegcijferen Afschuiven Temporiseren (wachtlijsten) Nóg harder duwen Vastlopen

Stromend Dynamische arena’s Ketens en processen Verbeteren, vraaggestuurde aanpak Adaptief: massamaatwerk Horizontale ketenregie: lean leiderschap

Golvend Onvoorspelbare speelvelden Fluïde netwerken Disrupties, omslagpunten, open eindes Outside-in: radicale transparantie Wavemakers

Vloeibaar

7

8

4


9-10-2019

VOCA-wereld

Stabiel Stabiele en beheersbare organisaties Vaste spelers, spelregels, tijden Vaste routines en succesformules Inside-out: naar buiten toe gesloten Verticale hiërarchie

Stromend Dynamische arena’s Ketens en processen Lean en vraaggestuurde aanpak Adaptief: massamaatwerk Horizontale ketenregie

Golvend Onvoorspelbare speelvelden Superfluïde netwerken Omslagpunten, open eindes Outside-in: radicale transparantie Vloeibare verbindingen

9

LEIDERSCHAPSVRAAG: Hoe breng je jezelf en anderen in beweging om gewenste prestaties te realiseren? #Energie #Dynamiek #Versnelling #Turbulentie #Verbinding #Relaties #Beïnvloeden, #Besmetten #Onzekerheid #Omslagpunten #Open eindes

10

5


9-10-2019

2. De principes van golvend leiderschap 2. Kenmerken veranderen 2. De principesvan vanvloeibaar golvend leiderschap

11

Geheim # 1: het begint met energie

• Overdracht van energie: Inspireren, beïnvloeden, aansteken, magnetiseren

12

6


9-10-2019

13

Regie over eigen energie: vier energiezones

14

7


9-10-2019

ZINZONE:

HYPERZONE: • • • • • •

• • • • • •

Permanente hectiek & stress Over reagerend Negativiteit: angst, boosheid Wisselvallig, korte termijn Eigen belang, overleven Weinig samenhang en samenwerking

COMFORTZONE:

ZOMBIEZONE: • • • • • •

Stilstand en frustratie Gevoel niet mee te tellen (murw) Negativiteit, cynisme & apathie Slachtoffergedrag Passiviteit, lamlendigheid Opportunisme, Kliekjesvorming

Topprestaties: intrinsieke motivatie Proactief: verschil maken Positiviteit, autonomie Gedisciplineerde gedrevenheid Sterk in maken van verbindingen Wendbaar en veerkrachtig

• • • • • • •

Vasthouden aan status quo Automatische piloot, vaste gewoontes Gemoedelijke en prettige sfeer Voldoen aan geldende normen Automatische piloot, vaste gewoonten Interne verbindingen (‘eilanden’) Rust uitstralend

15

ENERGIE VAN WERKEND NEDERLAND 2018

40 %

12 %

11 %

37 %

16

8


9-10-2019

ENERGYFINDER ONEPAGER ZIEKENHUIZEN 2018

1. Energiezones HYPERZONE

ZINZONE

43%

5%

ZOMBIEZONE

2. Mentale & Sociale Energie

COMFORTZONE

9%

43%

3. Emotionele Energie #1 AANDACHT GROEN

BLAUW

ROOD

12%

34%

54%

56%

#2

#3

AMBITIE

BEVLOGENHEID

#4 BINDING

40%

65%

63%

17

Bron: EnergyFinder, Integron, Heike Bruch

18

9


9-10-2019

Geheim #2: vloeibare verbindingen

• Overdracht van energie • Verbinding, mobilisatie massa Verbondenheid, samenwerken, cultuur, team of teams

19

Beweging op gang brengen…

20

10


9-10-2019

21

‘We waren het best uitgeruste en meest professionele leger ter wereld, een vechtmachine van wereldklasse. (…). Toch legden wij het af tegen een tegenstander die op het eerste gezicht slecht georganiseerd en slecht getraind is’. ‘Onze eerste reactie bij onverwachte aanvalsgolven van terroristen was: nog meer doen van wat we altijd al deden. We kwamen er geleidelijk achter dat onze tegenstander zich niet aan de bestaande regels van het krijgsspel hield en steeds weer opnieuw van vorm veranderde. We noemden dit het ‘Proteus Probleem’.

Projectgroepen

Teaming

22

11


9-10-2019

‘Warme’ aanpak •

Automatismen en angstmechanisme uitgeschakeld Zoeksysteem ingeschakeld

Focus op Verbinding, Competentie en Autonomie

Verbinding: - Radicale transparantie, gemeenschappelijke kennisbasis - Gemeenschappelijke visie, psychologische vrijheid - Beperkt aantal principes: afspraken, routines

Competenties: - Systematisch aan de slag in kleine stapjes: elke dag is dag 1 - Experimenteren, leren en realiseren: alles is een hypothese - Paradoxaal leiderschap: per situatie juiste balans vinden

Autonomie: - Intrinsieke motivatie gekoppeld met persoonlijk leiderschap en zelfdiscipline - Delegatie van besluiten naar mensen in frontlinie

23

Geheim #3: wisselende momenten

• Overdracht van energie • Verbinding, massa • Momenten, omslagpunten, onzekerheid, open eindes

24

12


9-10-2019

25

Fluctuaties in energie tijdens een werkdag

26

13


9-10-2019

3. Take a deep dive! Paar handige verandertips

27

Verandercirkel

90d

10x

28

14


9-10-2019

Geen stip aan de horizon‌!

29

‌maar toekomst visualiseren Blijf niet hangen in abstracte containerbegrippen, maar geef een messcherp en inspirerend beeld van wat je voor ogen ziet

30

15


9-10-2019

3. Kom in actie en doe dat ENE ding!

31

32

16


9-10-2019

33

34

17


9-10-2019

35

36

18


9-10-2019

HANS VAN DER LOO

www.betterday.nl 37

19

Profile for OK Management

Presentaties 'Mindful leiderschap'  

Presentaties 'Mindful leiderschap'  

Advertisement