Page 1

PRAWNIK BIULETYN

Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Argumentów (dowodów) nie należy liczyć, lecz ważyć.

fot. M. Nowachowicz

Cyceron

Pismo bezpłatne

Nr 3/40

ISSN 1732-3320

2016


fot. M. Nowachowicz

Zdrowych i Radosnych Świąt Bożego Narodzenia oraz wszelkiej pomyślności w Nowym 2017 roku życzy Państwu Dziekan i Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie


Wydawca: Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie 20-607 Lublin ul. Konrada Wallenroda 2E tel. (081) 532-06-95 fax (081) 534-44-96 e-mail: poczta@oirp.lublin.pl numer konta: 66 1240 2500 1111 0010 0399 5559 w Banku Pekao S.A. IV Oddział w Lublinie oraz 51 1050 1953 1000 0023 0708 6344 w ING BANK ŚLĄSKI O/Lublin Redakcja: Redaktor Naczelny – Tomasz Woś Redaktorzy: Arkadiusz Bereza, Anna Fermus-Bobowiec, Ewa Urbanowicz-Jakubiak. Komisja Wydawnicza (Rada Programowa): przewodniczący - Arkadiusz Bereza, członkowie - Krzysztof Adamski, Anna Fermus-Bobowiec, Ewa Urbanowicz-Jakubiak, Mariusz Nowachowicz, Iwona Wieleba, Tomasz Woś.

Dyżury członków Prezydium Rady Dziekan Rady – Arkadiusz Bereza – poniedziałek 1430–1600 Wicedziekan Rady – Sławomir Bartnik – poniedziałek w godz. 1400–1600 – czwartek w godz. 1500–1700 Wicedziekan Rady – Hanna Chabros – środa w godz. 1200–1600 Wicedziekan Rady – Anna Fermus-Bobowiec – poniedziałek w godz. 1400–1600 – piątek w godz. 1000–1200 Sekretarz Rady – Krzysztof Adamski – poniedziałek w godz. 1400–1600 Rzecznik Dyscyplinarny – Patrycja Kozłowska-Kalisz – poniedziałek w godz. 930–1100 Rzecznik Funduszu Seniora – Irena Kopiec – każdy I piątek miesiąca w godz. 1000–1200 Skarbnik Rady – Bartosz Gdulewicz – środa w godz. 800–1000

PRAWNIK Biuletyn Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Nr 3/40/2016 W numerze m.in.:

INFORMACJE I KOMUNIKATY Od Dziekana..................................................................................... 2 Władze X kadencji............................................................................ 4 Z posiedzeń Rady............................................................................. 6 Odszedł od nas pierwszy Dziekan Rady OIRP w Lublinie Aleksander Gutthy........................................................................ 13 Wspomnienia o Aleksandrze Gutthym......................................... 14 Program szkoleń w I kwartale 2017 r.......................................... 15 Krajowy Zjazd Radców Prawnych................................................. 16 III Ogólnopolskie Warsztaty Rzeczników Prasowych w Lublinie..................................................................................... 17 XI Konferencja szkoleniowa w Kazimierzu Dolnym.................... 19 III edycja obchodów Europejskiego Dnia Prawnika..................... 19 Karnawałowy Bal Choinkowy....................................................... 21 Aplikacja radcowska w lubelskiej OIRP – próba podsumowania na koniec roku............................................................................... 21 Z życia Klubu Seniora * Harmonogram spotkań Klubu Seniora........................................ 24 * Fundusz Seniora........................................................................ 25 * Rehabilitacja i rekreacja seniorów w Krynicy Górskiej............ 26 * Wycieczka na Białoruś............................................................... 29

WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ Jaromir Miaskowski, Piotr Skawiński, Odpowiedzialność przewoźnika i spedytora za szkody powstałe w trakcie przewozu towaru – zarys problemu............................................. 32 Michał Mazurek, Postępowanie o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy przed Urzędem Patentowym RP w obecnym stanie prawnym.............................. 37 Eugeniusz Stobiecki, Strona i podmioty na prawach strony w k.p.a........................................................................................... 42 Paweł Witkowski, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego...... 49 Renata Flis, Przegląd orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego........................................................................ 51


Od Dziekana

Szanowne Koleżanki i Szanowni Koledzy!

R

ozpoczęła się nowa, X kadencja organów samorządu radcowskiego. Mam przyjemność ponownie zwracać się do Was po 3-letniej przerwie, kiedy izbą lubelską kierował Kolega Dziekan Marek Pawłowski. W ostatnim „Prawniku” mój poprzednik podkreślił, że „samorząd jest silny aktywnością swoich członków”. To prawda. Ta energia musi więc być nadal pobudzana, a każdy z Was może wyjść z inicjatywą określonych działań na polu dotychczas niezagospodarowanym – bądź samodzielnie, bądź poprzez organy izby. Jeżeli jest coś, co należy poprawić, należy ten fakt zasygnalizować. Z podziwem obserwuję zaangażowanie niektórych rad2

PRAWNIK Nr 3/40/2016

ców prawnych w działalność, która może być misją samorządu radcowskiego (edukacja prawna społeczeństwa, patronat nad klasami licealnymi, szkolenia zawodowe etc.) albo urozmaiceniem jego funkcjonowania w duchu integracji środowiskowej (turnieje sportowe, obchody Dnia Radcy Prawnego, bal choinkowy dla dzieci etc.). W najbliższym okresie pojawią się na naszej stronie internetowej propozycje wsparcia dla radców prawnych w postaci kolejnych projektów związanych z odpowiednią wizualizacją stron internetowych kancelarii, połączonych z przeprowadzeniem sesji zdjęć radców prawnych, które będą mogły być wykorzystane w pracy zawodowej. Prawdopodobnie we wrześniu przyszłego roku odbędzie się w Lublinie spartakiada prawników, wpisująca się w obchody 700-lecia naszego miasta. Świadomie nie wymieniam z imienia radców prawnych, którzy inspirują te działania. Po pierwsze, aby nikogo nie pominąć, a po drugie, aby zachęcić innych do takiej aktywności. Organy X kadencji izby lubelskiej ukonstytuowały się w nowym składzie. Niewielkie zmiany nastąpiły w Okręgowym Sądzie Dyscyplinarnym i w gronie zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego. Znacznie większe zmiany objęły Okręgową Komisję Rewizyjną, a przede wszystkim Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych. Zróżnicowanie członków Rady, wynikające za-


równo z formy wykonywania zawodu, jak i z doświadczenia, a także z pokoleń, które członkowie reprezentują, pozwolą, mam nadzieję, na właściwe wykonywanie jej zadań. Delegaci naszej izby uczestniczyli także w Krajowym Zjeździe Radców Prawnych w dniach 3–4 listopada 2016 r. Wybrano na nim prezesa, Krajową Radę Radców Prawnych (w jej skład wchodzą trzej nasi przedstawiciele), Wyższy Sąd Dyscyplinarny (a w nim dwóch naszych członków) oraz Wyższą Komisję Rewizyjną (także z naszym przedstawicielem). Krajowy Zjazd wyznaczył działania samorządu na X kadencję oraz zmienił zasady przeprowadzania wyborów. Nie przeprowadził żadnych dalej idących reform dotyczących funkcjonowania samorządu (chociaż burzliwa dyskusja dotyczyła zakazu łączenia funkcji oraz koncepcji specjalizacji zawodowej) ani nie wprowadził zmian w kodeksie etyki, tak ważnym w wykonywaniu zawodu radcy prawnego. Na zjeździe nie zajęto żadnego stanowiska w sprawie sytuacji, w jakiej znajdują się dziś samorząd radcowski oraz zawód radcy prawnego wobec gwałtownie przeprowadzanych zmian prawnych. Niestety, zgromadzeni delegaci – po przeprowadzeniu wyborów, które zawsze budzą dużo emocji – nie widzieli potrzeby dalszej debaty i Krajowy Zjazd zakończono wcześniej, niż planowano. Smutna to konstatacja, tym bardziej że pojawiają się zagrożenia dotyczące statusu radców prawnych w administracji skarbowej oraz ograniczenia na rynku świadczenia usług prawnych, związane

z projektowanym rozszerzeniem uprawnień nowej Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej. Zmiany są obecnie tak szybkie, że mogą nam niekiedy umknąć. Taką jest np. wprowadzana odpowiedzialność solidarna pełnomocnika, który złożył zgłoszenie rejestracyjne wraz z zarejestrowanym podatnikiem do kwoty 500 tys. zł za zaległości podatkowe podatnika, powstałe z tytułu czynności wykonanych w ciągu sześciu miesięcy od dnia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego (szczegóły w ustawie zmieniającej ustawę o VAT i ustawę Ordynacja podatkowa). Jak stawić czoła takiej sytuacji, gdy radca prawny z jednej strony nie powinien odmówić pomocy prawnej, ale z drugiej, narażony jest na poniesienie odpowiedzialności majątkowej za czynności podatnika, na które nie ma wpływu? To są wyzwania stojące przed radcami prawnymi. Nad tymi wyzwaniami powinien się pochylić samorząd radcowski na szczeblu krajowym, wykonujący swoje zadania ustawowe. Czas pokaże, na ile skutecznie. Parę dni po Krajowym Zjeździe dotarła do nas smutna wiadomość o śmierci naszego pierwszego Dziekana Rady Aleksandra Gutthego. Pożegnaliśmy go na cmentarzu przy ulicy Lipowej. Zawsze odwiedzał nas na spotkaniu przedświątecznym w izbie. Po raz pierwszy będzie nieobecny… Arkadiusz Bereza Dziekan Rady OIRP w Lublinie

INFORMACJE I KOMUNIKATY

3


Władze X kadencji

W

dniu 9 września 2016 r. odbyło się I Zgromadzenie Delegatów X Kadencji Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie, które dokonało wyboru Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, pozostałych członków Rady, członków Komisji Rewizyjnej, członków Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego, Rzecznika Dyscyplinarnego, delegatów na Krajowy Zjazd Radców Prawnych, członka Krajowej Rady Radców Prawnych, o którym mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Nowo wybranym Dziekanem Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie na X kadencję został Arkadiusz Bereza. Był jedynym kandydatem i uzyskał 140 spośród 141 ważnie oddanych głosów (przy frekwencji 92% delegatów). Członkami Rady Okręgowej Izby Radców w Lublinie zostali: 1. Adamski Krzysztof 2. Bartnik Sławomir 3. Chabros Hanna 4. Chruściel Paweł 5. Cioch Barbara 6. Ejsmond-Zając Halina 7. Fermus-Bobowiec Anna 8. Gdulewicz Bartosz 9. Grzyb Jan 10. Jarus Ewa 4

PRAWNIK Nr 3/40/2016

11. Jastrząb Zbigniew 12. Kaczor Edward 13. Kępa Monika 14. Klech Katarzyna 15. Kopiec Irena 16. Król Joanna 17. Kubicz Leszek 18. Kucharska-Derwisz Marzena 19. Mazur Marek 20. Misiejuk Ireneusz 21. Wieleba Iwona Członkami Okręgowej Komisji Rewizyjnej zostali: 1. Chmiel Zbigniew 2. Czerwińska Grażyna 3. Górny Leszek 4. Kowalik Agata 5. Leńczuk Jacek 6. Markisz Monika 7. Michniewicz Małgorzata 8. Pecyna-Bądos Katarzyna 9. Sobuś Rafał Członkami Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego zostali: 1. Bielecka Bożena 2. Bilkiewicz-Bańka Bożena 3. Dubiel Barbara 4. Edeński Jarosław 5. Fałdyga Piotr 6. Filipek-Kraczek Zofia 7. Franus-Wyrwich Beata 8. Grabek Tomasz


9. Jakubowska-Rybczyńska Anna 10. Kłos-Czerwińska Joanna 11. Marcewicz Olimpia 12. Marzec Tomasz 13. Nieborak Urszula 14. Piórecka Ewa 15. Piskorski Jerzy 16. Silmanowicz Teresa 17. Strzelec Paweł 18. Warych Artur Okręgowym Rzecznikiem Dyscyplinarnym została: Kozłowska-Kalisz Patrycja Delegatami na Krajowy Zjazd Radców Prawnych w Warszawie zostali: 1. Baron Dorota 2. Bartnik Sławomir 3. Bereza Arkadiusz 4. Bereza Sławomir 5. Burda Piotr 6. Chabros Hanna 7. Jastrząb Zbigniew 8. Klech Katarzyna 9. Koksanowicz Grzegorz 10. Kozłowska-Kalisz Patrycja 11. Kutrzuba Paweł 12. Leńczuk Jacek 13. Marcewicz Olimpia 14. Nieborak Urszula 15. Ogrodnik-Kołodziejczyk Beata 16. Stecyk Teresa

Stałym Członkiem Krajowej Rady Radców Prawnych została: Chabros Hanna W dniu 19 września 2016 r. odbyło się I Posiedzenie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych X Kadencji, które dokonało wyboru członków Prezydium Rady w następującym składzie: Wicedziekani Rady 1. Bartnik Sławomir 2. Chabros Hanna 3. Fermus-Bobowiec Anna Sekretarz Rady Adamski Krzysztof Skarbnik Rady Gdulewicz Bartosz Członkowie Prezydium Rady 1. Ejsmond-Zając Halina 2. Kopiec Irena Wszystkim wybranym Członkom serdecznie gratulujemy, życząc sukcesów i wytrwałości w realizacji zamierzeń służących wspólnocie samorządowej. Redakcja

INFORMACJE I KOMUNIKATY

5


Z posiedzeń Rady

W

dniu 19 września 2016 r. odbyło się I Posiedzenie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie X kadencji. Posiedzenie otworzył Dziekan Rady Arkadiusz Bereza, który powitał obecnego na posiedzeniu ustępującego Dziekana Marka Pawłowskiego i podziękował mu za dotychczasową pracę na rzecz lubelskiego samorządu radców prawnych. Wręczył mu pamiątkowe podziękowania z podpisami członków Rady. Następnie zapoznał członków Rady z porządkiem obrad. Dziekan stwierdził, że Rada ukonstytuowała się poprzez fakt zebrania i uzyskanie wymaganego kworum. Zaproponował, aby w skład Prezydium Rady weszło osiem osób, tj. dziekan, trzech wicedziekanów, sekretarz, skarbnik i dwóch stałych członków. Rada zaakceptowała propozycję Dziekana i podjęła uchwałę o takim składzie Prezydium Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Następnie wybrano komisję skrutacyjną do wyboru członków Prezydium. W skład komisji weszli: Leszek Kubicz – przewodniczący, Katarzyna Klech i Ireneusz Misiejuk – członkowie. Na Wicedziekanów Rady zgłoszono kandydatury: 1. Sławomira Bartnika 2. Hanny Chabros 3. Anny Fermus-Bobowiec Na Sekretarza Rady OIRP w Lublinie zgłoszono kandydaturę Krzysztofa Adamskiego, na Skarbnika Rady OIRP w Lu6

PRAWNIK Nr 3/40/2016

blinie – kandydaturę Bartosza Gdulewicza, na stałych członków Prezydium Rady OIRP w Lublinie – kandydatury Haliny Ejsmond-Zając i Ireny Kopiec. Wszyscy, których kandydatury zgłoszono, wyrazili zgodę na kandydowanie. Po przeprowadzeniu tajnego głosowania i przeliczeniu głosów wszystkie zgłoszone kandydatury na wyżej wymienione funkcje w Prezydium Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie uzyskały akceptację członków Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie X kadencji. Następnie Rada na wniosek Dziekana podjęła uchwałę o ustanowieniu pełnomocników do zaciągania zobowiązań i składania oświadczeń w zakresie zwykłego zarządu oraz do podpisywania dowodów księgowych. Zostali nimi wszyscy członkowie Prezydium łącznie z Dziekanem. Dziekan przedstawił Radzie proponowany podział czynności pomiędzy wicedziekanów. Rada uchwałą zaakceptowała proponowany podział czynności i ich szczegółowy zakres, który przedstawia się następująco: – Wicedziekan Sławomir Bartnik – został wicedziekanem ds. funkcjonowania samorządu radcowskiego i jego pozycji w otoczeniu społecznym; – Wicedziekan Hanna Chabros – została wicedziekanem ds. wykonywania zawodu i doskonalenia zawodowego;


– Wicedziekan Anna Fermus-Bobowiec – została wicedziekanem ds. aplikacji. Następnie Rada podjęła uchwałę w sprawie upoważnienia Dziekana Rady, Wicedziekanów Rady i Sekretarza Rady do wyznaczania radcy prawnego do prowadzenia spraw z urzędu. Na wniosek koleżanki Patrycji Kalisz-Kozłowskiej – Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie, Rada podjęła uchwałę o ustaleniu liczby Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie na 7 osób. Ponadto podjęła uchwałę o wyznaczeniu terminu zgłaszania kandydatów na Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie do dnia 23 września 2016 r. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wnioski o wpis Pani Anny Jankowskiej, Pani Anny Kosińskiej i Pana Tomasza Łubiarza na listę radców prawnych. Rada podjęła uchwały o wpisie wymienionych osób na listę radców prawnych. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił także wnioski o skreślenie z listy radców prawnych Pana Roberta Malickiego na Jego wniosek i Pani Henryki Piłat na Jej wniosek. Rada podjęła uchwały o skreśleniu wymienionych osób z listy radców prawnych. Następnie Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wnioski o zawieszenie w prawie do wykonywania zawodu radcy prawnego następujących osób: Grzegorza Krawczyka ze względu na zatrudnienie na

stanowisku asystenta prokuratora; Anny Sobińskiej ze względu na zatrudnienie na stanowisku asystenta sędziego i Joanny Studzińskiej ze względu na zatrudnienie na stanowisku asystenta sędziego. Rada podjęła uchwały o zawieszeniu tych osób w prawie do wykonywania zawodu radcy prawnego. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wniosek Pani Małgorzaty Miller o podjęcie uchwały w przedmiocie wygaśnięcia uchwały o zawieszeniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Rada podjęła uchwałę o wygaśnięciu uchwały w sprawie zawieszenia Pani Małgorzaty Miller w prawie do wykonywania zawodu. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wnioski o przeniesienie wpisu na listę radców prawnych: Pana Łukasza Popławskiego o przeniesienie wpisu z listy radców prawnych prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Rzeszowie i Pana Szymona Dworzyckiego o przeniesienie wpisu z listy radców prawnych prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. Rada podjęła uchwały o przeniesieniu wpisów tych radców prawnych na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Skarbnik Rady Bartosz Gdulewicz przedstawił wniosek o dofinansowanie konferencji wyjazdowo-szkoleniowej, która odbyła się w dniach 2–5 czerwca 2016 r. Rada podjęła uchwałę o dofinansowaniu tej konferencji. INFORMACJE I KOMUNIKATY

7


Następnie Skarbnik Rady Bartosz Gdulewicz przedstawił wnioski czterech radców prawnych o umorzenie zaległości w składkach członkowskich. Rada podjęła uchwały o umorzeniu składek tym czterem radcom. Ponadto Rada podjęła dwie uchwały w sprawie zmiany patrona dla aplikantów radcowskich oraz dwie uchwały w sprawie skreślenia dwóch aplikantów radcowskich. Dziekan poinformował, że Rzecznik Dyscyplinarny zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie jednego radcy prawnego i o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jednego radcy prawnego. Ustalono termin następnego posiedzenia Rady na 26 września 2016 r. i na tym zakończono obrady. ***

W dniu 26 września 2016 r. odbyło się II Posiedzenie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie X kadencji. Posiedzenie otworzył Dziekan Rady Arkadiusz Bereza, który zapoznał członków Rady z porządkiem obrad. Wicedziekan Sławomir Bartnik poinformował zebranych o śmierci radców prawnych: Mariana Kani oraz Kazimiery Wieczerzańskiej. Rada uczciła pamięć zmarłych minutą ciszy, następnie podjęła uchwały o skreśleniu zmarłych z listy radców prawnych. Rzecznik Dyscyplinarny Patrycja Kozłowska-Kalisz zgłosiła kandydatów na Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego OIRP w Lublinie na X kadencję, przedkła8

PRAWNIK Nr 3/40/2016

dając zgłoszenia poszczególnych kandydatów, które są następujące: 1. Bryłowski Przemysław 2. Miaskowski Jaromir 3. Nogalski Jarosław 4. Ogrodnik-Kołodziejczyk Beata 5. Rzedzicka Magdalena 6. Szczekala Agnieszka 7. Ząbek Hubert W tajnym głosowaniu Rada wybrała wymienione osoby na Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego X kadencji OIRP w Lublinie. Dziekan Rady Arkadiusz Bereza przedstawił wniosek o powołanie następujących komisji Rady: 1. Komisji ds. Integracji Środowiskowej i Komunikacji Społecznej; 2. Komisji ds. Kontaktów Międzynarodowych; 3. Komisji ds. Socjalnych; 4. Komisji ds. Aplikacji. Rada podjęła uchwały o powołaniu wyżej wymienionych komisji, których skład przedstawia się następująco: Komisja ds. Integracji Środowiskowej i Komunikacji Społecznej w składzie: 1. Przewodnicząca: Katarzyna Klech; 2. Członkowie: Mariusz Filipek, Ireneusz Misiejuk, Paweł Kutrzuba, Ewa Urbanowicz-Jakubiak. Komisja ds. Kontaktów Międzynarodowych w składzie: 1. Przewodnicząca: Marzena Kucharska-Derwisz; 2. Członkowie: Barbara Cioch, Małgorzata Dumkiewicz, Katarzyna Klech, Władysław Kossowski.


Komisja ds. Socjalnych w składzie: 1. Przewodniczący: Jan Grzyb; 2. Członkowie: Marzena Mazurek-Sokoluk, Teresa Piekarczyk. Komisja ds. Aplikacji w składzie: 1. Przewodnicząca: Anna Fermus-Bobowiec; 2. Członkowie: Anna Łacek, Monika Kępa, Sławomir Pilipiec, Hubert Ząbek. Dziekan Rady Arkadiusz Bereza przedstawił kandydatury na Kierownika Szkolenia Aplikantów oraz Zastępców Kierownika Szkolenia Aplikantów. Rada podjęła uchwałę o wyznaczeniu Huberta Ząbka na Kierownika Szkolenia Aplikantów, Sławomira Pilipca na Zastępcę Kierownika Szkolenia Aplikantów i Annę Łacek na Zastępcę Kierownika Szkolenia Aplikantów. Następnie Dziekan Rady przedstawił propozycję powołania Pani Ireny Kopiec na Rzecznika Funduszu Seniora Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie na okres X kadencji. Rada na mocy uchwały zaaprobowała koleżankę Irenę Kopiec na Rzecznika Funduszu Seniora Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie na okres X kadencji. Dziekan Rady przedstawił propozycję kandydatur na członków Okręgowego Zespołu Wizytatorów na okres X kadencji. Rada podjęła uchwałę o powołaniu Okręgowego Zespołu Wizytatorów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie na X kadencję organów samorządu radców prawnych w składzie: 1. Bilkiewicz-Bańka Bożena; 2. Buczyński Marcin; 3. Ejsmond-Zając Halina; 4. Fermus-Bobowiec Anna; 5. Grzyb Jan; 6. Czerwińska Grażyna;

7. Derwisz Dominik; 8. Filipek-Kraczek Zofia; 9. Gdulewicz Bartosz; 10. Gnutek-Jedenak Magdalena; 11. Górny Leszek; 12. Janusz Maria Anna; 13. Jarus Ewa; 14. Kaczor Edward; 15. Kamińska Maria; 16. Kępa Monika; 17. Kopiec Irena; 18. Kozłowska-Kalisz Patrycja; 19. Krasuń Michał; 20. Kubicz Leszek; 21. Kucharska-Derwisz Marzena; 22. Mazur Marek; 23. Piekarczyk Jolanta; 24. Rybojad Jan; 25. Wagner Arkadiusz. Następnym punktem posiedzenia był wybór Przewodniczącego i Zastępcy Przewodniczącego Okręgowego Zespołu Wizytatorów. Rada uchwałą powołała Halinę Ejsmond-Zając na Przewodniczącego Okręgowego Zespołu Wizytatorów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie X kadencji organów samorządu radców prawnych i Edwarda Kaczora na Zastępcę tego Zespołu. Następnie Rada podjęła uchwałę o zmianie patrona dla aplikanta radcowskiego. Na wniosek Wicedziekana Hanny Chabros Rada podjęła uchwałę w sprawie wyrażenia opinii co do liczby radców prawnych pełniących dyżury w sądach rejonowych w obszarze właściwości Sądu Okręgowego w Zamościu w postępowaniu przyspieszonym. ***

W dniu 21 listopada 2016 r. odbyło się III Posiedzenie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie X kadencji. Otworzył je Dziekan Rady Arkadiusz BeINFORMACJE I KOMUNIKATY

9


reza, który powitał zaproszonych na posiedzenie: Przewodniczącą Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Urszulę Nieborak, Rzecznika Dyscyplinarnego Patrycję Kozłowską-Kalisz i Przewodniczącą Okręgowej Komisji Rewizyjnej Monikę Markisz. Następnie Dziekan Rady poinformował o śmierci pierwszego Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Aleksandra Gutthego, który pełnił tę funkcję przez dwie kadencje w latach 1983–1991. Rada uczciła pamięć zmarłego Dziekana minutą ciszy. Dziekan Rady zapoznał zebranych z porządkiem obrad. Następnie Rada podjęła uchwały o wpisaniu na listę aplikantów radcowskich następujących osób: 1. Biernacka Joanna 2. Bochenek Ada 3. Bondyra Beata 4. Borkowska Anna 5. Borowik Ewa 6. Bronisz-Wójcik Anna 7. Brzuchala Honorata 8. Buchoski Konrad 9. Buczek Damian 10. Bujak Damian 11. Chmielnicka Paulina 12. Chojnacka Justyna 13. Cichoń Konrad 14. Cierniak Jarosław 15. Ćwiek Milena 16. Demkowska Joanna 17. Drabik Anna 18. Duda Karolina 19. Dymicki Bartosz 20. Gawdzik Magdalena 10

PRAWNIK Nr 3/40/2016

21. Głogowska Diana 22. Gogacz Angelika 23. Gorbunow Marcin 24. Grabarczyk Agnieszka 25. Januszewska Joanna 26. Jemielniak Ewelina 27. Jurko Krzysztof 28. Kaczor Anna 29. Kaleta Kacper 30. Karpiuk Natalia 31. Kaźmierska Klaudia 32. Klamer Kamil 33. Kliczek-Paśnicka Anna 34. Koguciuk Wojciech 35. Kowalczuk Joanna 36. Kozak Monika 37. Krajewska Kinga 38. Krawczyk Karolina 39. Luty Ewelina 40. Ławniczak Katarzyna 41. Ługowski Bartłomiej 42. Łukasik Katarzyna 43. Maciak Bartłomiej 44. Malowana Natalia 45. Marczuk Joanna 46. Matuszczak Katarzyna 47. Mazur Aneta 48. Mazur Łukasz 49. Mącik Paweł 50. Michalak Łukasz 51. Mrozik Grzegorz 52. Olczykowska Aleksandra 53. Olech Barbara 54. Paluszkiewicz Anna 55. Piech Robert 56. Płecha Jacek 57. Pudło Wioleta 58. Pycka Łukasz


59. Różańska Agata 60. Rycerz Dominika 61. Sekuła Daniel 62. Semeniuk Adam 63. Sępioł Urszula 64. Skawiński Michał 65. Skorupa Kornel 66. Skowron-Mihaescu Weronika 67. Skrajnowski Patryk 68. Smalec Kamil 69. Sowa Katarzyna 70. Szternal Rafał 71. Szyszka-Zielińska Anita 72. Świątek Michał 73. Świstak Artur 74. Tarasiuk Milena 75. Tota Magdalena 76. Trumińska Kamila 77. Turczyk Kamil 78. Ufnal Łukasz 79. Waligóra-Idzikowska Magdalena 80. Weremczuk Aleksandra 81. Wesołowski Dawid 82. Wielgus Paulina 83. Wójcik Paweł 84. Wrzyszcz Wojciech 85. Zacharczuk Karolina 86. Zakrzewski Tomasz 87. Zielińska-Futyma Monika Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wnioski o wpisanie Pana Piotra Rymarczyka i Pana Piotra Szady na listę radców prawnych. Rada podjęła uchwały o wpisaniu wymienionych osób na listę radców prawnych. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik poinformował zebranych o śmierci rad-

ców prawnych: Zbigniewa Bazylki, Andrzeja Lipianina, Krystyny Motyki, Marzeny Mazurek-Sokoluk. Rada uczciła pamięć zmarłych kolegów minutą ciszy. Następnie podjęła uchwały o skreśleniu z urzędu zmarłych z listy radców prawnych. Następnie Rada podjęła uchwałę o skreśleniu jednego radcy prawnego z listy radców prawnych z powodu nieopłacania składek. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wnioski o zawieszenie w prawie do wykonywania zawodu radcy prawnego następujących osób: Pani Izabeli Konaszczuk ze względu na wykonywanie zawodu adwokata i Pani Sylwii Kulińskiej ze względu na zatrudnienie w organach wymiaru sprawiedliwości. Rada podjęła uchwały o zawieszeniu. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wniosek w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia uchwały o zawieszeniu Pani Aleksandry Zieńczuk-Zych w prawie do wykonywania zawodu radcy prawnego. Rada podjęła uchwałę o wygaśnięciu uchwały o zawieszeniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił jeden wniosek o umorzenie postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Rada podjęła uchwałę o umorzeniu postępowania. Wicedziekan Rady Sławomir Bartnik przedstawił wykaz radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz ich zastępców z podziałem na poszczególne powiaty. Rada podjęła uchwałę w sprawie zatwierdzenia INFORMACJE I KOMUNIKATY 11


listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i ich zastępców. Lista radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i ich zastępców jest dostępna na stronach internetowych OIRP w Lublinie. Następnie Rada podjęła 30 uchwał w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania dotyczącego skreślenia z listy radców prawnych z powodu nieuiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok. Na wniosek Przewodniczącej Okręgowego Zespołu Wizytatorów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie X kadencji Haliny Ejsmond-Zając Rada podjęła uchwałę o uzupełnieniu listy wizytatorów o następujące osoby: 1. Bereza Sławomir, 2. Cieślukowska Anna, 3. Dubiel Barbara, 4. Klech Katarzyna, 5. Magryta Anna, 6. Mazur-Strzępka Kamila, 7. Myśliwiec Marek, 8. Pecyna-Bądos Katarzyna, 9. Żak Elżbieta. Na wniosek członka Prezydium Rady Ireny Kopiec Rada podjęła uchwałę o powołaniu do Komisji ds. Socjalnych Pana Andrzeja Pruszkowskiego. Na wniosek Dziekana Rady Arkadiusza Berezy Rada przyjęła uchwałę o powołaniu Komisji Wydawniczej (Rady Programowej Biuletynu „Prawnik”) w składzie: 1. Przewodniczący: Arkadiusz Bereza; 2. Członkowie: Krzysztof Adamski, Anna Fermus-Bobowiec, Mariusz Nowachowicz, Ewa Urbanowicz-Jakubiak, Iwona Wieleba, Tomasz Woś. Na wniosek Wicedziekan Rady Hanny Chabros Rada podjęła uchwałę zmieniają12

PRAWNIK Nr 3/40/2016

cą uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie w sprawie określenia wynagrodzenia dla wykładowców na szkoleniach radców prawnych. Rada podjęła także uchwałę w sprawie zmiany uchwały o ustanowieniu Fundacji Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie i powołania członków jej organów poprzez powołanie w skład Rady Fundacji Arkadiusza Berezy jako Przewodniczącego Rady Fundacji. Na wniosek Skarbnika Rady Bartosza Gdulewicza Rada przyjęła uchwałę o zmianie uchwały o dofinansowaniu konferencji wyjazdowo-szkoleniowej radców prawnych, która odbyła się w dniach od 2 do 5 czerwca 2016 r. Na wniosek Skarbnika Rady Bartosza Gdulewicza Rada podjęła uchwałę o umorzeniu jednemu radcy prawnemu zaległości w składkach członkowskich. Na zakończenie Dziekan Rady Arkadiusz Bereza przedstawił członkom Rady przebieg Krajowego Zjazdu Radców Prawnych oraz wyniki przeprowadzonych na nim wyborów. Poinformował także, że Lublin stanie się miejscem Ogólnopolskiej Spartakiady Prawników w dniach 14–17 września 2017 r., co będzie wymagało zaangażowania ze strony członków Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Ponadto poinformował, że 21 listopada 2016 r. odbyło się już w tej sprawie posiedzenie Komisji ds. Integracji Środowiskowej i Komunikacji Społecznej i utworzono stowarzyszenie celowe do organizacji i przeprowadzenia tej imprezy, co – jak stwierdzono – jest rozwiązaniem ogólnie


przyjętym. Działania te uzyskały akceptację Rady. Ustalono, że następne posiedzenie Rady odbędzie się w dniu 16 grudnia 2016 r. o godz. 16.00. W tym samym dniu o godz. 17.30 odbędzie się spotkanie

opłatkowe. Kolejne posiedzenie Rady zaplanowano na 30 stycznia 2017 r. o godz. 16.00. Krzysztof Adamski Sekretarz Rady OIRP w Lublinie

Odszedł od nas pierwszy Dziekan Rady OIRP w Lublinie Aleksander Gutthy

Z

ogromnym żalem i smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Aleksandra Gutthego, pierwszego Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Aleksander Gutthy wykonywał zawód radcy prawnego w latach 1962–1990. W okresie 1980–1983 był członkiem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Radców Prawnych w Polsce. Po przyjęciu ustawy o radcach prawnych był współtwórcą samorządu radcowskiego i działał w Komitecie Organizacyjnym Samorządu Radców Prawnych w okręgu lubelskim. Po zorganizowaniu samorządu pełnił funkcję Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie przez I i II kadencję, tj. w latach 1983–1991. Równocześnie działał w organach Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie, gdzie podczas I kadencji pełnił funkcję Wiceprezesa Kra-

jowej Rady Radców Prawnych, a w czasie II kadencji był członkiem Prezydium Krajowej Rady. Od 1983 r. był wykładowcą na aplikacji radcowskiej i na szkoleniach radców prawnych. Za ogromne zaangażowanie w prace dotyczące utworzenia, a następnie prawidłowego funkcjonowania samorządu radcowskiego w 2002 r. został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 1996 r. – złotą odznaką „Zasłużony dla Samorządu Radców Prawnych”. W związku z powołaniem na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Lublinie w 1990 r. zawiesił prawo wykonywania zawodu. Pozostanie w naszej pamięci jako Człowiek życzliwy i przyjacielski, otwarty na potrzeby innych. Maria Kuśmierz

INFORMACJE I KOMUNIKATY 13


Wspomnienia o Aleksandrze Gutthym

A

lka Gutthego poznałam w latach 70. ubiegłego wieku w Stronnictwie Demokratycznym. Od razu dał się poznać jako miły kolega – radca prawny. Zawsze punktualny z dokładnością iście poznańską. Po zdanym przeze mnie egzaminie radcowskim przekazał mi pierwsze radcostwo – obsługę prawną Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Ostrowie Lubelskim. Powiedział mi wówczas, że długo się tu najeździł, a teraz czas na kogoś młodszego. Zawsze był chętny do pomocy i doradztwa. Cenił kobiety w działalności politycznej i społecznej, ale nigdy nie zapominał o swoich najbliższych. Był dumny z osiągnięć córki i wnuczki, o których często opowiadał. Działalność społeczna była Jego pasją. Poświęcał jej każdą wolną chwilę. W 1982 r. zorganizował samorząd radcowski na Lu-

14

PRAWNIK Nr 3/40/2016

belszczyźnie i był pierwszym Dziekanem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie, która miała siedzibę przy ulicy Plażowej. Swoje doświadczenie w rozwijaniu działalności samorządu radcowskiego, w trudnych warunkach polskiej rzeczywistości lat 80., przenosił również na forum krajowe. Dał się poznać jako dobry organizator, dobry człowiek, lubiany kolega. Był też częstym gościem na koncertach w Filharmonii Lubelskiej. Muzyka poważna była jego drugą pasją, a może pierwszą. Ostatnio młodsze pokolenie radcowskie mogło się z nim spotkać na opłatku lub jajeczku świątecznym w siedzibie Izby. Już do nas nie przyjdzie. Będzie nam Ciebie, Alku, brakowało. Jolanta Piekarczyk Radca prawny


KOLEŻANKI I KOLEDZY! W ramach ustawowego obowiązku doskonalenia zawodowego uprzejmie zapraszam do udziału w jednodniowych szkoleniach realizowanych w I kwartale 2017 r.

I szkolenie Jakość usług jako instrument kształtowania relacji z klientami kancelarii prawniczych Termin: 23 stycznia 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: dr Andrzej Kłosowski – niezależny konsultant w zakresie strategii marketingowych, restrukturyzacji i zarządzania operacyjnego II szkolenie Praktyka orzecznicza w postępowaniu upadłościowym Termin: 30 stycznia 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: sędzia Grzegorz Kister – Przewodniczący IX Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku III szkolenie Zmiany w procedurze cywilnej w praktyce Termin: 6 lutego 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: sędzia Artur Żuk – Prezes Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku IV szkolenie Unijne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Co się zmienia i jak się przygotować do stosowania nowych przepisów? Termin: 13 lutego 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: dr hab. Paweł Fajgielski, prof. KUL V szkolenie 1. Postępowanie w przedmiocie kary łącznej i wyroku łącznego przed zmianą dokonaną na mocy ustawy lutowej 2015 r. oraz po tej zmianie 2. Postępowanie odwoławcze i kasacyjne w postępowaniu karnym. Formułowanie zarzutów i ich argumentacja Termin: 20 lutego 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: Jarosław Matras – sędzia Sądu Najwyższego

INFORMACJE I KOMUNIKATY 15


VI szkolenie Odpowiedzialność wekslowa – proces wekslowy Termin: 6 marca 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: dr Jan Mojak – radca prawny VII szkolenie Problematyka wieczystoksięgowa w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego Termin: 13 marca 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: Elżbieta Żak – sędzia Sądu Okręgowego w Lublinie VIII szkolenie Wpływ prawa unijnego na prawo polskie Termin: 27 marca 2017 r., godz. 9.00–14.00 Wykładowca: prof. dr hab. Ryszard Skubisz Jolanta Piekarczyk Koordynator ds. Szkoleń Zawodowych

XI Krajowy Zjazd Radców Prawnych

W

dniach 3–5 listopada 2016 r. w Warszawie odbył się XI Krajowy Zjazd Radców Prawnych. Zgromadzeni delegaci dokonali wyboru władz na X kadencję organów samorządu na szczeblu krajowym. Prezesem Krajowej Rady Radców Prawnych został wybrany Maciej Bobrowicz (OIRP Zielona Góra), który pełnił funkcję prezesa KRRP w latach 2007– 2013. W głosowaniu uzyskał on 165 głosów. Pozostali pretendenci do fotela prezesa KRRP – Maria Ślązak (OIRP Gdańsk) oraz Ryszard Ostrowski (OIRP Katowice) otrzymali odpowiednio 104 i 43 głosy. Głównym Rzecznikiem Dyscyplinarnym 16

PRAWNIK Nr 3/40/2016

został wybrany Jarosław Sobutka (OIRP Poznań), dotychczasowy przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego. Krajowy Zjazd Radców Prawnych dokonał także wyboru Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, Wyższej Komisji Rewizyjnej oraz tych członków Krajowej Rady Radców Prawnych, którzy nie są wybierani bezpośrednio przez zgromadzenia Okręgowych Izb Radców Prawnych. Na zjeździe przyjęto również wytyczne działania samorządu radców prawnych na lata 2016–2020. Bieżąca kadencja władz samorządu będzie dłuższa, bo czteroletnia, co jest skutkiem zmiany ustawy


o radcach prawnych, która weszła w życie z dniem 25 grudnia 2014 r. i ma zastosowanie do przeprowadzanych po tej dacie wyborów. Podczas zjazdu podjęto również dwie uchwały zmieniające uchwałę Nr 10/2010 IX Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 6 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania wyborów do organów samorządu radców prawnych, liczby członków tych organów oraz trybu ich odwoływania, a także podejmowania uchwał przez organy samorządu. Zdecydowano m.in. o zwiększeniu maksymalnej liczebności członków organów wybieranych przez Krajowy Zjazd Radców Prawnych, tj.: Krajowej Rady Radców Prawnych (z 38 na 49), Wyższej Komisji Rewizyjnej (z 13 na 19) oraz Wyższego Sądu Dyscyplinarnego (z 30 na 38). Krajowa Rada Radców Prawnych XI kadencji będzie tym samym liczyła łącznie z prezesem 69 osób.

Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie podczas Krajowego Zjazdu Radców Prawnych była reprezentowana przez 16 delegatów. Nasi przedstawiciele również znaleźli swoje miejsce w organach krajowych, gdzie w ciągu najbliższej kadencji będą reprezentowali członków zrzeszonych w lubelskiej izbie. Przedstawiciele OIRP w Lublinie w Krajowej Radzie Radców Prawnych wybrani przez KZRP: 1. Sławomir Bartnik 2. Teresa Stecyk 3. Hanna Chabros. Przedstawiciele OIRP w Lublinie w Wyższym Sądzie Dyscyplinarnym: 1. Sławomir Bereza 2. Grzegorz Koksanowicz Przedstawiciel OIRP w Lublinie w Wyższej Komisji Rewizyjnej: Jacek Leńczuk Redakcja

III Ogólnopolskie Warsztaty Rzeczników Prasowych

W

dniach 13–15 października br. odbyło się w Lublinie spotkanie i szkolenie rzeczników prasowych Okręgowych Izb Radców Prawnych. Szkolenie, zorganizowane przez Dziekana Rady OIRP w Lublinie we współpracy z Centrum Prasowym KRRP, miało dwa tematy przewod-

nie – Komunikacja internetowa rzecznika prasowego oraz Z mikrofonem i przed kamerą. W warsztatach uczestniczyli przedstawiciele trzynastu spośród wszystkich dziewiętnastu izb oraz Rzecznik Prasowy KIRP Stefan Mucha i Redaktor Dwumiesięcznika „Radca Prawny” Krzysztof MeINFORMACJE I KOMUNIKATY 17


ring. W tym roku, po raz pierwszy, patronat nad warsztatami objął Regionalny Ośrodek Telewizji Polskiej TVP3 w Lublinie. Pierwszego dnia, po przyjeździe uczestników, podczas kolacji w hotelu spotkali się nowi, świeżo powołani rzecznicy prasowi z rzecznikami, którzy uczestniczyli w warsztatach już po raz drugi lub trzeci. Podczas spotkania miał okazję wymienić się swoimi doświadczeniami. Kolejnego dnia po śniadaniu w sali konferencyjnej hotelu czekał na nas Dominik Pokornowski z wykładem na temat komunikacji internetowej rzecznika prasowego. Szkolenie miało charakter przeglądu najnowszych możliwości komunikacyjnych, jakie daje Internet. Wszystkie tematy podjęte przez naszego trenera przeplatane były spostrzeżeniami i dyskusją uczestników. W trakcie szkolenia odwiedził nas Dziekan Rady OIRP w Lublinie Arkadiusz Bereza, który podziękował rzecznikom za przybycie na warsztaty i zachęcał do dzielenia się doświadczeniami w pełnieniu funkcji rzecznika prasowego. Okazało się, że pomiędzy uczestnikami są dwie absolwentki Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, które otrzymały od

18

PRAWNIK Nr 3/40/2016

dziekana Berezy, Prorektora ds. Ogólnych UMCS, koszulki i gadżety uniwersyteckie. Po obiedzie w hotelu przeszliśmy do Ośrodka TVP3 Lublin na praktyczne szkolenie z redaktorem Krzysztofem Karmanem. Warsztaty w lubelskim ośrodku TVP3 były znakomitą okazją do zdobycia cennych doświadczeń związanych z funkcjonowaniem telewizji oraz współpracą pomiędzy mediami a rzecznikami prasowymi. Redaktor Karman przygotował zajęcia przed kamerą z mikrofonem, podczas których zadawał uczestnikom pytania. Każdy nagrany materiał był następnie komentowany i oceniany przez naszego gospodarza i samych uczestników. Wieczorną atrakcją był spektakl w Teatrze im. Julisza Osterwy. Po nim uczestnicy udali się na kolację do jednej z restauracji na lubelskiej Starówce. Uczestnicy warsztatów mieli tam okazję podzielić się ze sobą oraz z członkami Prezydium Rady OIRP w Lublinie informacjami z wykładów oraz wrażeniami z zajęć w lubelskim ośrodku TVP3. Obiecali również, że na pewno przyjadą na kolejne szkolenie w przyszłym roku. Ewa Urbanowicz-Jakubiak Rzecznik Prasowy OIRP w Lublinie


Konferencja szkoleniowa w Kazimierzu Dolnym

W

dniach 6–8 października 2016 r. radcowie prawni izb lubelskiej i białostockiej (łącznie 140 osób) uczestniczyli w konferencji szkoleniowej w Kazimierzu Dolnym. W programie konferencji przewidziano szkolenia z sędziami będącymi uznanymi specjalistami w swojej dziedzinie. I tak: Praktyczne aspekty ostatnich zmian przepisów prawa pracy przedstawił sędzia Jacek Chaciński z Sądu Okręgowego w Lublinie. Blok cywilistyczny poprowadziła sędzia Danuta Mietlicka z Sądu Apelacyjnego w Lublinie, prezentując wykład na temat zmian w Kodeksie postępowania cywilnego i ich wpływu na praktykę.

Po każdym ze szkoleń przewidziano konkursy z nagrodami książkowymi, tematycznie związanymi z referowanymi zagadnieniami. Chętnych do zdobycia nagród było wielu, zwyciężyli najlepsi i najpilniejsi słuchacze. Uroczy jak zwykle Kazimierz Dolny zachęcał do zwiedzania swoich zakątków, a gościnny Zajazd Piastowski przyciągał radców kuchnią i miłą atmosferą. W rewanżu Okręgowa Izba Radców Prawnych w Białymstoku planuje zorganizowanie szkolenia radców prawnych obu izb w Białowieży. Jolanta Piekarczyk Radca prawny

III edycja obchodów Europejskiego Dnia Prawnika

E

uropejski Dzień Prawnika, świętowany 10 grudnia przez wszystkich prawników krajów członkowskich Rady Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE), ma już swoją trzyletnią tradycję. Zgodnie z decyzją CCBE tegoroczna III edycja obchodów prawniczego święta od-

była się w piątek 9 grudnia 2016 r. z uwagi na to, iż dzień 10 grudnia tego roku przypadł w sobotę. Obchody były poświęcone tematyce dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie, podobnie jak w latach ubieINFORMACJE I KOMUNIKATY 19


głych, aktywnie wspierała organizację obchodów Europejskiego Dnia Prawnika, realizując w tym zakresie zalecenia Komisji Praw Człowieka Krajowej Rady Radców Prawnych, odpowiedzialnej z ramienia samorządu radców prawnych za przygotowanie obchodów. Izba zrealizowała jednodniowy projekt edukacyjny w formie lekcji przeprowadzonych pro publico bono przez nasze Koleżanki i Kolegów w szkołach ponadpodstawowych zlokalizowanych na terenie województwa lubelskiego. Podczas lekcji prowadzący je radcowie prawni szerzyli wśród młodych słuchaczy wiedzę na temat wymiaru sprawiedliwości oraz naszego zawodu w postępowaniach sądowych i pozasądowych. Podjęta inicjatywa, tak jak ubiegłoroczna, została bardzo pozytywnie oceniona przez dyrekcję szkół, jak i samych uczniów, co zapowiada dalszą, pomyślną współpracę ze szkołami.

20

PRAWNIK Nr 3/40/2016

Warto zaznaczyć, iż dyrekcje niektórych szkół zadeklarowały chęć zawiązania stałej współpracy z naszą izbą na polu szerzenia edukacji prawnej w szkołach. Serdecznie dziękujemy naszym Koleżankom i Kolegom, którzy zaangażowali się w organizację obchodów Europejskiego Dnia Prawnika, i zachęcamy ich do dalszej aktywności na rzecz samorządu. Podziękowania dla nich składamy również w imieniu przedstawicieli szkół biorących udział w obchodach, którzy akcentowali, iż prowadzący zajęcia radcowie prawni wykazali się nie tylko rozległą i gruntowną wiedzą, ale też dużą otwartością w kontakcie z młodzieżą szkolną. Katarzyna Klech Radca prawny Koordynator Lokalny Obchodów Europejskiego Dnia Prawnika


Koleżanki i Koledzy! Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie ma przyjemność zaprosić Państwa Pociechy na

Karnawałowy Bal Choinkowy

B

al odbędzie się 11 lutego 2017 r. w Ośrodku Szkolno-Dydaktycznym OIRP w Lublinie przy ul. Wallenroda 4C. W ramach Karnawałowego Balu Choinkowego przewidziane są wizyta Świętego Mikołaja, poczęstunek-niespodzianka i świąteczne paczki dla wszystkich Milusińskich. Jak na bal przystało, nie zabraknie tańców i zabawy w bajkowym towarzystwie bohaterów naszych dzieci. Gwarantujemy niepowtarzalną zaba-

wę, wspaniałą atmosferę i niezapomniane wrażenia. Zgłoszeń należy dokonywać w siedzibie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie przy ul. Wallenroda 2E w terminie do 31 stycznia 2017 r. na załączonym formularzu, wraz z wniesieniem wpisowego w wysokości 10 zł. Redakcja

Aplikacja radcowska w lubelskiej OIRP – próba podsumowania na koniec roku

D

obiega końca kolejny rok szkoleniowy aplikacji radcowskiej, która po tym, jak sama ją przed laty odbywałam, stała się mi ponownie bliska z racji objęcia funkcji wicedziekana ds. aplikacji. Ze względu na to, że już od 2009 rok szkoleniowy został zrównany z rokiem kalendarzowym, koniec roku, a zatem i świąteczny numer „Prawnika” staje się doskonałą okazją do podsumowań.

Aplikacja radcowska cieszy się nadal dużym zainteresowaniem wśród absolwentów prawa. W tym roku aplikację radcowską ukończyło 145 osób, przy czym do egzaminu radcowskiego, który odbył się w dniach 15–18 marca 2016 r. po odbytej aplikacji radcowskiej, przystąpiły łącznie 153 osoby (8 osób ukończyło aplikację radcowską w 2013 i 2014 r.). Wynik pozytywny z egzaminu radcowskiego uzyskało INFORMACJE I KOMUNIKATY 21


138 osób. Z kolei z tzw. „ścieżki pozaaplikacyjnej”, tj. bez odbywania aplikacji radcowskiej, do egzaminu radcowskiego, na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, przystąpiły 22 osoby, z czego 17 osób uzyskało pozytywny wynik z egzaminu. Tym samym osoby z ukończoną aplikacją radcowską stanowią 87% osób przystępujących do egzaminu radcowskiego. Egzamin wstępny na aplikację radcowską przeprowadzono 24 września 2016 r. Dopuszczono do niego 215 osób uprawnionych, a przystąpiło 213 osób. Podobnie jak w latach ubiegłych, miał on formę testu jednokrotnego wyboru, składał się ze 150 pytań, na które należało odpowiedzieć w czasie 150 minut. Uzyskanie 100 punktów zapewniało pozytywny wynik testu, tj. liczbę punktów gwarantujących przyjęcie na aplikację. Wynik pozytywny uzyskało 92 kandydatów, spośród których 86 złożyło wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich. Zdawalność egzaminu w tym roku osiągnęła zatem 43,19%, dokładnie o 10% więcej niż w roku ubiegłym, zbliżając się do poziomu z lat 2011–2014. Nowi aplikanci rozpoczną zajęcia szkoleniowe na I roku aplikacji radcowskiej od stycznia 2017 r. Natomiast obecni aplikanci I i II roku będą kontynuowali szkolenie odpowiednio na II i III roku aplikacji radcowskiej. Z kolei aplikanci III roku, po zaliczeniu roku szkoleniowego, uzyskają zaświadczenie o zakończeniu aplikacji radcowskiej, uprawniające ich do przystąpienia do egzaminu radcowskiego, który odbędzie się w dniach 28–31 marca 2017 r. 22

PRAWNIK Nr 3/40/2016

Uchwałą Nr 125/IX/2016 Krajowej Rady Radców Prawnych z 10 czerwca 2016 r. zmieniono regulamin odbywania aplikacji radcowskiej, w tym programy szkoleniowe. Zmiany, choć obszerne, nie mają charakteru rewolucyjnego, lecz bardziej porządkujący i ujednolicający, a przy tym usprawniający organizację odbywania aplikacji radcowskiej. W programach szkoleniowych zmiany objęły m.in. formułę przeprowadzenia w 2017 r. kolokwium z prawa handlowego, prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego – zamiast dotychczasowej formy ustnej wprowadzono kolokwium w formie pisemnej. Z punktu widzenia samych aplikantów i radców prawnych należy zwrócić uwagę na regulację dotyczącą statusu aplikanta, jego praw i obowiązków, a także na zasady sprawowania funkcji patrona i wynikające stąd dla niego obowiązki. Oczywiście nacisk położono na praktyczne przygotowanie do wykonywania zawodu radcy prawnego. Aktualnie przeprowadzane są kolokwia z poszczególnych przedmiotów na I, II i III roku aplikacji radcowskiej. Dotychczasowe wyniki napawają optymizmem. Zdawalność osiąga poziom 90%, a z niektórych przedmiotów: prawo cywilne, prawo pracy i ubezpieczeń społecznych, prawo administracyjne – nawet 100%. Aplikanci zdobywają wiedzę nie tylko w trakcie szkoleń, praktyk, czy też pod kierunkiem patrona, ale czynią to także samodzielnie, a swoją pogłębioną wiedzę prezentują na turniejach i konkursach, w których uczestniczą. W tym miejscu


warto wspomnieć o tegorocznym Turnieju Negocjacyjnym dla Aplikantów Radcowskich, w którym nasi aplikanci (Anna Arciszewska-Nicoś, Anna Gawrońska-Pakoś, Łukasz Pakoś) zdobyli II miejsce, czy o organizowanym przez Stowarzyszenie im. Z. Hołdy Konstytucyjnym Turnieju Sądowym, w którym aplikantka Agnieszka Kowalik awansowała do finału. Aplikanci dbają również o tężyznę fizyczną. Panowie zasilają skład drużyny piłkarskiej tutejszej OIRP, która w tegorocznych VIII Ogólnopolskich Mistrzostwach Radców Prawnych w Halowej Piłce Nożnej (Kielce 2016) zajęła I miejsce. Z kolei multimedalistą XXV Ogólnopolskiej Spartakiady Prawników (Szczecin 2016) został Marcin Andrzejewicz (11 medali, w tym 7 złotych). Podkreślenia wymaga społeczne zaangażowanie aplikantów radcowskich. Przykładem w tej dziedzinie jest koleżanka Elżbieta Żochowska, która jako aplikant-

ka radcowska została laureatką konkursu Kryształowe Serce Radcy Prawnego i z którą obszerny wywiad zamieszczono w poprzednim numerze „Prawnika”. Ośrodek dydaktyczno-szkoleniowy tutejszej Izby tętni życiem, szkoląc obecnie 307 aplikantów (nie licząc tych, którzy rozpoczną aplikację w styczniu 2017 r.). Wykładowcy, w większości radcowie prawni, z jednej strony dzielą się z aplikantami swoją wiedzą i doświadczeniem, przygotowując ich – jak widać skutecznie (biorąc pod uwagę zdawalność egzaminu radcowskiego) – do wykonywania zawodu radcy prawnego. Z drugiej, korzystają z wszechstronności, pomysłowości i młodzieńczego zapału aplikantów, tworząc wraz z nimi wielką społeczność samorządową. Anna Fermus-Bobowiec Wicedziekan Rady OIRP w Lublinie

INFORMACJE I KOMUNIKATY 23


Z ŻYCIA KLUBU SENIORA Harmonogram spotkań Klubu Seniora w okresie styczeń–marzec 2017 r. Lp.

Data spotkania

Temat spotkania

11 stycznia 2017 r., godz. 14.00

1. Spotkanie z członkami Rady Senioralnej powołanej przez Prezydenta Lublina. 2. Sprawy organizacyjne: plan pracy Klubu na 2017 r.

2.

8 lutego 2017 r., godz. 11.00

1. W ramach cyklu poznajemy Lublin, zwiedzanie: – muzeum w Bramie Krakowskiej, – muzeum w Bramie Trynitarskiej, – Trybunału Koronnego.

3.

8 marca 2017 r., godz. 14.00

1. Powitanie wiosny muzyką i wierszem. 2. Sprawy organizacyjne: przygotowanie wycieczki do Krakowa.

1.

Zaproszony gość

Pani Maria Głowacka

Uwagi 1. W przypadku niesprzyjającej pogody w lutym spotkanie członków Klubu odbędzie się 8 lutego o godz. 14.00 w siedzibie OIRP. 2. W okresie I i II kwartału 2017 r. Zarząd Klubu zamierza zorganizować dla radców prawnych (nie tylko seniorów) szereg imprez kulturalnych związanych ze zwiedzaniem: – Centrum Kultury, a także uczestnictwo w organizowanych tam imprezach, – Muzeum im. Józefa Czechowicza, – Dworku Wincentego Pola, – wspólne wyjścia do teatru i kina. 3. Na przełomie marca i kwietnia zapraszamy na wycieczkę do Krakowa. Koleżanki i Koledzy, wyłącznie telewizor, weźcie dobry humor i przyjdźcie do Klubu, aby wspólnie z nami uczestniczyć w imprezach. W Klubie spotkacie się z przyjazną atmosferą, możecie liczyć na życzliwość oraz pogłębić swoją wiedzę na temat zdrowia, kultury, w tym muzyki i poezji. Uwierzcie nam, że warto się spotykać, aby dawać innym radość oraz samemu doświadczyć takiej radości.

24

PRAWNIK Nr 3/40/2016


Koleżanki i Koledzy Seniorzy!

P

ragnę poinformować, że przy Krajowej Izbie Radców Prawnych działa Kapituła Funduszu Seniora powołanego na mocy postanowienia VI Zjazdu KIRP i uchwały nr 223/V/2000 KIRP z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie utworzenia i  organizacji Funduszu Seniora oraz pomocy socjalnej. Źródłem finansowania Funduszu jest obecnie 4% odpisu od składek wpływających ze wszystkich OIRP. Fundusz Seniora przeznaczony jest dla niewykonujących już dziś pracy zawodowej emerytów, rencistów, których dochód miesięczny netto nie przekracza średniej krajowej w jednostkach budżetowych (na rok 2016 tym granicznym kryterium dochodowym jest kwota 3.781,14 zł). Z pomocy funduszu mogą też korzystać, będące niejednokrotnie w trudnej sytuacji materialnej, osoby owdowiałe po radcach prawnych. Pomoc z Funduszu Seniora udzielana jest najczęściej w formie bezzwrotnej zapomogi pieniężnej stałej bądź okresowej. Przyznawane bezzwrotne zapomogi pieniężne nie przekraczają dla jednej osoby w skali roku kwoty 2.280,00 zł, tj. są

udzielane w wysokości wolnej od podatku dochodowego od osób fizycznych w formie jednorazowej wypłaty lub też okresowej. Oprócz zapomóg ze środków Funduszu dofinansowuje się turnusy rehabilitacyjno-lecznicze, a odpłatność seniora za pobyt kształtuje się w granicach od 100,00 do 500,00 zł. W minionej kadencji w naszej Izbie z pomocy Funduszu Seniora skorzystało 89 radców prawnych seniorów, w tym 26 seniorów skierowano na turnusy rehabilitacyjne (Busko-Zdrój, Krynica-Zdrój, Kołobrzeg). Jeżeli jest to uzasadnione trudną sytuacją, istnieje możliwość udzielenia seniorowi wsparcia ze środków finansowych Izby (Fundusz Wzajemnej Pomocy), Fundacji „Subsido Venire” przy KIRP. Jako Rzecznik Funduszu Seniora pełnię dyżur w siedzibie naszej Izby – w każdy pierwszy piątek miesiąca w godzinach 10.00–12.00. Zapraszam. Irena Kopiec Rzecznik Funduszu Seniora

INFORMACJE I KOMUNIKATY 25


Rehabilitacja i rekreacja seniorów w Krynicy Górskiej

W

dniu 5 sierpnia br. po kilku godzinach jazdy dotarliśmy szczęśliwie do celu podróży. Krynica Górska przywitała nas piękną słoneczną pogodą, dlatego nie byliśmy zdziwieni, widząc na trawniku Parku Nitribitta przed naszym domem wczasowym licznie opalających się amatorów kąpieli słonecznych. Szybko i sprawnie zostaliśmy zakwaterowani w wygodnych pokojach i już następnego dnia po wizycie u lekarza otrzymaliśmy stosowny grafik zaplanowanych zabiegów, które realizowano do końca turnusu. Różnorodność zabiegów oferowanych przez Ośrodek Sanatoryjno-Wypoczynkowy „Lwigród” jest znaczna, obejmuje aż 30 pozycji. Jest też możliwość dokupienia określonych zabiegów, z czego chętnie korzystały niektóre osoby. Dla właściwego przebiegu rehabilitacji nie bez znaczenia jest wyżywienie oraz zachowanie właściwej diety, zalecanej przez lekarza. Posiłki spożywaliśmy w ładnej stylowej sali, a jedzenie było smaczne i estetycznie podane z zachowaniem przypisanej każdemu diety. Nie tylko na zabiegach i posiłkach upływał seniorom czas. Mieliśmy sporo czasu wolnego, więc każdy w zależności od swoich upodobań oraz kondycji korzystał ze spacerów, z licznych pijalni wód (znajdują się tam 23 ujęcia: 5 źródeł na26

PRAWNIK Nr 3/40/2016

turalnych i 18 odwiertów), wycieczek, czy też z koncertów znanych artystów operowych i teatrów muzycznych z całej Polski, organizowanych każdego dnia w ramach (jubileuszowego) 50. Festiwalu im. Jana Kiepury. Imprezy odbywały się również na terenie Ośrodka. W dniu 7 sierpnia, po powrocie z wycieczki na Górę Parkową, skąd przy dobrej pogodzie podziwialiśmy panoramę Beskidu Sądeckiego, mieliśmy okazję wysłuchać koncertu śpiewaka Armanda Perykietko. Ten niewidomy artysta, śpiewający basem-barytonem jest laureatem wielu festiwali, głównie krajowych, ale także zagranicznych. Koncertuje w całej Polsce – od Międzyzdrojów po Krynicę Górską. W 2004 r. występował także u boku znanego tenora Marka Torzewskiego z koncertami na rzecz hospicjów. Podczas występu w Ośrodku „Lwigród” artysta zaprezentował wiele znanych utworów zarówno z zakresu muzyki poważnej, jak i operetkowej oraz znanych i lubianych szlagierów piosenkarzy krajowych i zagranicznych. Na zakończenie swojego występu wykonał też wzruszającą piosenkę swojego autorstwa pt. List do matki. Następnego dnia odbyliśmy prawie 3-godzinny spacer po Krynicy z przewodnikiem, który w ciekawy sposób opowiadał o historii Krynicy sięgającej 1793 r. i o jej zmiennych losach w ciągu tych lat.


Druga połowa XIX i początek XX w. były dla Krynicy łaskawe, a duża w tym zasługa lekarza, prof. Józefa Dietla, który stworzył nową dziedzinę medycyny – balneologię. Dietl jako pierwszy sklasyfikował polskie wody lecznicze. Dzięki niemu właśnie polskie sanatoria, w tym Krynica, stały się modne. Sporo ciekawych informacji przewodnik przekazał nam m.in. o powszechnie znanym artyście Nikiforze. W kolejnym dniu liczni uczestnicy turnusu skorzystali z autokarowej wycieczki do Muszyny, gdzie zwiedzali kościół św. Józefa Oblubieńca NMP oraz Ogrody Biblijne. Kościół został zbudowany w stylu barokowym z kamienia i cegły, a następnie otynkowany. Posiada wydłużoną, jednoprzęsłową nawę i prezbiterium zamknięte półkoliście. Nad wejściem znajduje się portal z łacińskim napisem: „Haec Porta Domini” (To są bramy Pana). Otoczony jest murem kamiennym. Następnie zwiedzaliśmy Ogrody Biblijne. To największy pod względem obszaru tego typu obiekt w Polsce, mający powierzchnię 1,3 ha. Został stworzony w konwencji trzech świątyń: jerozolimskiej, kościoła św. Józefa Oblubieńca NMP i kościoła czasów mesjańskich. Ogrody Biblijne mają ekumeniczny charakter i są atrakcją turystyczną Muszyny, interesującą pod względem botanicznym. 10 sierpnia wielu uczestników turnusu brało udział w ognisku góralskim wspólnie z kapelą regionalną. Oprócz pieczonej kiełbasy, były muzyka, tańce i przyśpiewki góralskie, anegdoty, żarty i wspólne śpiewanie. Czas w miłej at-

mosferze upływał szybko i żal było wracać do Ośrodka. 12 sierpnia zorganizowano wycieczkę na Jaworzynę, szczyt o wysokości 1114 m n.p.m. w Beskidzie Sądeckim. Widoki z Jaworzyny dla nas, ceprów, były fantastyczne, chociaż mieliśmy pewien niedosyt, gdyż w tym dniu nie było pełnej przejrzystości powietrza, a wówczas podobno widać nawet na odległość 100 km. Atrakcję stanowił również trwający kilka minut przejazd kolejką gondolową w obie strony. Widoki z kolejki także należą do niezapomnianych. Dla chcących zwiedzać królewskie miasto Kraków 14 sierpnia (niedziela) zorganizowano wyjazd. Z relacji uczestników tej wycieczki wynikało, że spełniła ona ich oczekiwania, chociaż wiadomo, że nawet na pobieżne zwiedzanie Krakowa potrzeba przynajmniej kilku dni. Na szczęście wszyscy wrócili zadowoleni i nikt się nie zgubił, chociaż w pewnym momencie były takie obawy. Przed końcem turnusu wyjechaliśmy autokarem na Słowację, do miasta Bardejov liczącego 33 tys. mieszkańców. Należy ono do najpiękniejszych miast europejskich. Renesansowa starówka zachowała swój historyczny charakter z przełomu XIV i XV w., dzięki czemu 14 lat temu zabudowę starego miasta wpisano na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Na środku rynku, na planie prostokąta otoczonego pięknymi gotyckimi kamieniczkami, stoi gotycko-renesansowy ratusz z początku XVI w., będący mieszaniną elementów gotyckich i renesansowych. INFORMACJE I KOMUNIKATY 27


Najważniejszym zabytkiem jest gotycka bazylika św. Idziego. Wewnątrz można podziwiać 11 unikatowych drewnianych ołtarzy gotyckich. Przed bazyliką stoją dwa dzwony – Urban i Jan, które kiedyś można było usłyszeć z kościelnej wieży. Przez okres całego turnusu każdy mógł znaleźć dla siebie coś odpowiedniego, jednak chyba najmilszym dla wszystkich zaskoczeniem był trwający w tym czasie w Krynicy 50. Festiwal im. Jana Kiepury. W ramach tego festiwalu codziennie od 13 do 19 sierpnia odbywały się różnego rodzaju koncerty, recitale, widowiska muzyczne. Wśród wielu znanych i uznanych wykonawców 14 sierpnia w programie Ze mną ty, przy tobie ja wystąpił balet Teatru Muzycznego w Lublinie. Jedną z atrakcji tego festiwalu był codzienny przejazd zabytkowym autem (dodge kierowanym przez miłośnika starych samochodów p. Władysława Płaczka) z 1917 r. dwojga śpiewaków: Anny Lasoty (jako Marta Eggerth) i Jakuba Oczkowskiego (jako Jan Kiepura), a następnie wykonywanie przez nich na deptaku przed Domem Zdrojowym znanych i lubianych arii, pieśni, również z udziałem licznie zebranej publiczności. Blasku tej imprezie dodał jeden z synów Jana Kiepury (również

28

PRAWNIK Nr 3/40/2016

śpiewak), który na festiwal przyjechał ze Stanów Zjednoczonych. Pojawił się również na jednym z wieczornych występów Anny Lasoty i Jakuba Oczkowskiego, otrzymując gorące brawa od licznie zgromadzonej publiczności. Trzeba dodać, że zarówno na koncertach w (pięknej) Sali Balowej w Starym Domu Zdrojowym, jak i na deptaku odnosiło się wrażenie, że ogląda się i słucha prawdziwego Jana Kiepurę i Martę Eggerth. Sprawiała to niesamowita atmosfera, jaka panowała w czasie przejazdu tej pary wśród licznie zebranej i wiwatującej na ich cześć publicznośći – jak kiedyś witano prawdziwego Jana Kiepurę i Martę Eggerth. To była magia miejsca i chwili. Jednak wszystko, co miłe, też się kończy, i 19 sierpnia, pożegnawszy się ze świeżo poznanymi znajomymi, wyruszyliśmy w drogę powrotną do Lublina, a po przejechaniu odcinka autostrady z Tarnowa do Rzeszowa doszliśmy zgodnie do wniosku, że gdyby w Polsce było więcej autostrad, wszędzie byłoby bliżej i szybciej. Ale na razie to tylko marzenie. Zbigniew Pado Radca prawny


Nad Niemen, Nad Niemen, czyli Polesia czar… Seniorzy z lubelskiej OIRP na Białorusi

W

dniach od 27 do 29 września 2016 r. seniorzy OIRP udali się w podróż na Białoruś sentymentalnym szlakiem znanym z literatury. Tereny, które odwiedziliśmy, mogliśmy zobaczyć wcześniej oczami wyobraźni, czytając poezję Adama Mickiewicza czy prozę Elizy Orzeszkowej. Szlak prowadził przez dawne tereny Kresów II Rzeczypospolitej Polskiej – dawne województwa białostockie i nowogródzkie. Po przekroczeniu granicy pozostaliśmy pod urokiem współczesnej Białorusi. Nowe drogi szybkiego ruchu ułatwiały podróż. Przez szyby autokaru podziwialiśmy zaorane pola, łąki ze stadami krów i bujne lasy. Wszędzie dało się zobaczyć gospodarność i pracowitość mieszkańców. W obecnym czasie gospodarka rolna Białorusi przeżywa okres prosperity. Popyt na towary rolne pochodzące z tych terenów zwiększył się dzięki embargu nałożonemu przez Unię Europejską na Rosję. Bieżąca sytuacja geopolityczna dała również impuls do rozwoju przemysłu białoruskiego. Pierwszym punktem w programie zwiedzania było Grodno. Zbudowane na siedmiu wzgórzach, miasto nad Niemnem nosi po dzień dzisiejszy liczne ślady polskiej kultury. W długiej i bogatej historii miasta okresy dostatku przeplatały się

z momentami tragicznymi. Jednym z nich był najazd wojsk szwedzkich, w wyniku którego został zniszczony XIV-wieczny zamek, częsta siedziba króla Stefana Batorego. Inny tragiczny moment w historii nie tylko miasta, ale i całego kraju rozegrał się w Grodnie 25 listopada 1795 r., kiedy w Nowym Zamku król Stanisław August Poniatowski abdykował na rzecz Rosji. W dniu 22 września 1939 r. miasto uległo wojskom radzieckim po trzech dobach walk, które okupiło późniejszymi represjami ze strony sowieckiej. Współczesne Grodno urzeka pięknem starówki oraz licznych zabytkówi: Stary i Nowy Zamek, Pałac Batorego (tzw. Batorówka), kościół Jezuitów, dom Elizy Orzeszkowej oraz zespół zabudowań wzniesionych przez Antoniego Tyzenhauza w XVIII w. (Pałac Stanisławówka, Dwór Administratora, Krzywa Oficyna, Dom Majstra i teatr). O wielokulturowej przeszłości miasta, charakterystycznej dla Kresów, świadczą cerkiew św. Borysa i Gleba Kołożska z XII w., malowniczo położona na wysokiej skarpie nad Niemnem, czy synagoga zbudowana na początku XX w. w stylu mauretańskim. Kolejnym punktem programu podróży były osławione przez Elizę Orzeszkową INFORMACJE I KOMUNIKATY 29


Bohatyrowicze i znajdujący się tam grób Jana i Cecylii. Zawitaliśmy do tej miejscowości wieczorem i dowiedzieliśmy się od mieszkanki Teresy Bohatyrowicz, że droga do grobu jest chwilowo niedostępna z powodu zwalonego drzewa. Rozczarowanie udało się pokonać żartem, że w takim przypadku będziemy musieli się zadowolić zwiedzeniem tego miejsca w sposób wirtualny – street view w gogle maps nie stanowi dla seniorów problemu. Kolejną zmianą w programie było ominięcie Wasyliszek Starych, gdzie znajduje się dom rodzinny Czesława Niemena Wydrzyckiego. W zamian zwiedziliśmy Nieśwież. Tamtejszy zamek, który do 1939 r. był rodowym gniazdem Radziwiłłów, został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO  w 2005 r. W mieście znajduje się również jeden z pierwszych barokowych kościołów jezuickich dawnej Rzeczypospolitej (kościół Bożego Ciała, 1587–1593). O historii i zgromadzonych tam zabytkach opowiadał nam po polsku miejscowy proboszcz. W Nowogródku duże wrażenie wywarł na nas dworek Mickiewiczów wraz z pięknym parkiem, kopcem Adama Mickiewicza oraz ruinami zamku Giedymina. Urozmaiceniem programu wycieczki, bogatego w zabytki architektoniczne, były chwile spędzone na łonie przyrody. Niezatarte wrażenie pozostawił na nas romantyczny krajobraz jeziora Świteź. Mickiewiczowska wizja przekazana w poezji daje się tam rozpoznać i współcześnie. Spokojna tafla jeziora, otoczona przeglądającą się w niej zielenią, wydaje się wciąż 30

PRAWNIK Nr 3/40/2016

aktualną ilustracją ballady wieszcza. Idylliczny krajobraz wprowadził nas w nastrój i z przyjemnością odwiedziliśmy dworek w Zaosiu, gdzie prawdopodobnie urodził się Adam Mickiewicz. Zastaliśmy tam Zosię – jak żywą z Pana Tadeusza – piękną, jasnowłosą młodą kobietę, która była naszym przewodnikiem. Mówiła polszczyzną cudnie lekką, ze śpiewnym akcentem, z rzadka przeplataną białoruskim słowem. Przypomniała nam bardzo burzliwy życiorys Adama Mickiewicza, jego rodziny i muzy młodzieńczych lat poety – Maryli Wereszczakówny-Puttkamerowej. W Zaosiu ujawniły się aktorskie zdolności jednego z uczestników, który przebrany przez przewodniczkę w strój sarmacki, dodał kolorytu wizycie w tej siedzibie szlacheckiej. Ze swoją rolą nie rozstawał się również w autokarze i bawił wszystkich dowcipami o hrabinie w języku „zabywszy jakim”. Kolejny punkt programu stanowił gotycko-renesansowy zamek Radziwiłłów w Mirze. Historia tego miejsca obfituje w zdarzenia, na kanwie których pojawiają się znane wszystkim nazwiska z Potopu Henryka Sieniewicza – książę Bogusław Radziwiłł, Samuel Kmicic. Współcześnie zamek przeżywa ponownie okres rozkwitu. W 2000 r. został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, dzięki czemu rozpoczęły się prowadzone na szeroką skalę prace rewaloryzacyjne i konserwatorskie. Odwiedzany przez nas w następnej kolejności monastyr Zaśnięcia Matki Bożej w Żyrowiczach słynie z cudownej ikony Acheiropoietos (nie ręką ludzką czyniona).


Ta ikona ikon została odnaleziona w 1470 r. i od tamtego czasu zasłynęła z cudów. Monastyr w Żyrowiczach jest zatem celem licznych pielgrzymek. Ruiny pałacu Sapiehów w Różanie wywarły na nas ogromne wrażenie. W zarysach dawnych murów i kolumnady wciąż można się doszukać dawnej świetności siedziby magnackiej. Przedsmak dawnego splendoru dają dwa odbudowane pawilony z bramą wjazdową, na której widoczne są herby dawnych właścicieli. W pawilonach pełniących funkcję muzeum zgromadzono pamiątki rodowe. Zbliżając się już do granicy polskiej, odwiedziliśmy niesławną twierdzę Brześć – wzniesioną w 1833 r., jako symbol dominacji militarnej carów. Podczas kampanii wrześniowej (14–17.09.1939) polscy

obrońcy stawili czoła przeważającym siłom XIX Korpusu Pancernego gen. Heinza Guderiana. Obecnie odbudowano koszary wojskowe i cerkiew garnizonową. Reasumując, wycieczka była udana. Za niewielkie pieniądze udało się nam aktywnie i efektywnie spędzić czas – zwiedziliśmy wyjątkowo urokliwe miejsca, przesiąknięte bogatą historią. Był to czas spędzony w miłym gronie, w luksusowych warunkach noclegowych, z tradycyjnymi i zdrowymi posiłkami, a przede wszystkim bardzo smacznymi. W imieniu wszystkich uczestników wycieczki chciałabym podziękować Pani Krystynie Brodzkiej i Panu Janowi Rybojadowi za trud jej zorganizowania. Czesława Howorus Radca prawny

Odpowiedzialność przewoźnika i spedytora za szkody powstałe w trakcie przewozu towaru – zarys problemu

P

rzewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od momentu przyjęcia jej, przewozu aż do jej wydania. Zasady powyższej odpowiedzialności regulują przepisy prawa przewozowego, które mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, a co za tym idzie – za nieważne uznaje się wszelkie postanowienia umów,

które regulują je w sposób odmienny. Podmiotem uprawnionym do dochodzenia odszkodowania za szkodę w towarze powstałą w trakcie przewozu, w momencie wydania towaru jest odbiorca. Dla dochodzenia roszczenia istotne znaczenie ma przeprowadzenie w sposób uregulowany w ustawie postępowania reklamacyjnego. Spedytor ponosi odpowiedzialność za INFORMACJE I KOMUNIKATY 31


szkodę spowodowaną przez przewoźnika, jeżeli ponosi on winę w wyborze osób, którym zleca wykonanie zlecenia. Przez wzgląd na brak ograniczeń ustawowych istnieje możliwość umownego rozszerzenia zakresu odpowiedzialności spedytora. Zgodnie z art. 65 ust. 1 prawa przewozowego przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od przyjęcia jej, przewozu aż do jej wydania oraz za opóźnienie w przewozie przesyłki. Przez utratę przesyłki należy rozumieć sytuację, gdy stwierdzono całkowity brak przesyłki przy wydaniu. Na zasadzie art. 52 prawa przewozowego przesyłkę, która nie nadeszła do miejsca przeznaczenia wskazanego w liście przewozowym w ciągu 30 dni od upływu terminu przewozu, uważa się za utraconą. Jako ubytek należy traktować zmniejszenie się masy lub objętości towaru. Jeżeli do ubytku doszło w związku z naturalnymi właściwościami towaru, zgodnie z art. 67 prawa przewozowego przewoźnik odpowiada wyłącznie za tę część ubytku, która przewyższa normy ubytków ustalone zgodnie z obowiązującymi przepisami, chyba że szkoda nie wynikła z przyczyn uzasadniających zastosowanie norm dopuszczalnego ubytku. Do uszkodzenia przesyłki dochodzi wówczas, gdy stan przesyłki uległ jakościowemu pogorszeniu, wskutek czego doszło do obniżenia wartości przesyłki1. M. Stec, 8.2.2. Pojęcie szkody, w: Umowa przewozu w transporcie towarowym (online), Kantor Wydawniczy Zakamycze, dostępny w Internecie: https://sip.lex.pl/#/monografia/369145001/36. 1

32

PRAWNIK Nr 3/40/2016

Odpowiedzialność przewoźnika doznaje licznych ograniczeń. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie albo opóźnienie w przewozie przesyłki powstały z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy niewywołanych winą przewoźnika, spowodowanych właściwościami towaru lub wskutek siły wyższej. Dodatkowo odpowiedzialność przewoźnika jest wyłączona, jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstały co najmniej z jednej z następujących przyczyn: nadania pod nazwą niezgodną z rzeczywistością, nieścisłą lub niedostateczną rzeczy wyłączonych z przewozu lub przyjmowanych do przewozu na warunkach szczególnych albo niezachowania przez nadawcę tych warunków; braku, niedostateczności lub wadliwości opakowania rzeczy, narażonych w tych warunkach na szkodę wskutek ich naturalnych właściwości; szczególnej podatności rzeczy na szkodę wskutek wad lub naturalnych właściwości; ładowania, rozmieszczenia lub wyładowywania rzeczy przez nadawcę lub odbiorcę; przewozu przesyłek, które zgodnie z przepisami lub umową powinny być dozorowane, jeżeli szkoda wynikła z przyczyn, którym miał zapobiec dozorca. Przewoźnik nie odpowiada również za ubytek przesyłki, której masy i liczby sztuk nie sprawdził przy nadaniu, jeżeli dostarczył ją bez śladu naruszenia, a w razie przewozu w zamkniętym środku transportu – również z nienaruszonymi plombami nadawcy. Istnieje domniemanie, że jeżeli przesyłka nadeszła do miejsca przezna-


czenia w pojemniku transportowym nienaruszonym, zamkniętym przez nadawcę i z nienaruszonymi plombami, szkoda nie nastąpiła w trakcie przewozu. Odpowiedzialność przewoźnika kształtuje się na zasadzie ryzyka, w związku z czym obowiązek wykazania wystąpienia jakiejkolwiek z powyższych przyczyn spoczywa w całości na nim. Dla ustalenia odpowiedzialności przewoźnika z tytułu szkody transportowej oraz dla dalszego dochodzenia odszkodowania na drodze postępowania sądowego istotne znaczenie ma postępowanie reklamacyjne. Zgodnie z art. 75 ust. 1 prawa przewozowego ma ono charakter obligatoryjny, a co za tym idzie, wniesienie powództwa o zapłatę w sytuacji niewyczerpania uprzedniego postępowania reklamacyjnego skutkuje odrzuceniem pozwu jako przedwczesnego na zasadzie art. 199 § 1 k.p.c2. Przez wyczerpanie drogi reklamacyjnej należy rozumieć bezskuteczność reklamacji. Reklamacje uważa się za bezskuteczną, jeżeli dłużnik nie zapłacił dochodzonych należności w terminie 3 miesięcy od dnia jej doręczenia. Legitymację do złożenia reklamacji, w myśl art. 75 ust. 3 pkt 2 lit. b prawa przewozowego,posiada nadawca lub odbiorca, w zależności od tego, któremu z nich przysługuje prawo do rozporządzania przesyłką. Zgodnie z art. 53 prawa przewozowego prawo takie w trakK. Wesołowski, Art. 75, w: Prawo przewozowe. Komentarz, LEX 2014, dostępny w Internecie: https://sip.lex.pl/#/komentarz/587366147/163587.

cie wykonywania przewozu co do zasady przysługuje nadawcy (chyba że przekazał on odbiorcy egzemplarz listu przewozowego), jednakże przechodzi ono na odbiorcę z chwilą przyjęcia przez niego listu przewozowego bądź odebrania przesyłki3. W przypadku odstąpienia przez odbiorcę od umowy z nadawcą i dokonania przez niego zwrotu towaru uznaje się, że uprawnionym do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych i składania reklamacji jest nadawca, ponieważ to on rozporządza przesyłką (wyrok SR w Białymstoku z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII GC 977/13). Warunkiem złożenia reklamacji jest sporządzenie protokołu szkodowego. Art. 74 prawa przewozowego nakłada na osobę uprawnioną obowiązek zbadania przesyłki pod rygorem niekorzystnych dla niej skutków prawnych. Jeżeli przed wydaniem przesyłki okaże się, że doznała ona ubytku lub uszkodzenia, przewoźnik powinien niezwłocznie przystąpić do protokolarnego sprawdzenia stanu przesyłki oraz okoliczności powstania szkody. Obowiązek ten został rozszerzony w § 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego do przedmiotowej ustawy poprzez zobowiązanie go do niezwłocznego przystąpienia do sprawdzenia i ustalenia stanu przesyłki w przypadku każdorazowego spostrzeżenia śladów naruszenia przesyłki albo gdy zrodzi się po jego stronie przypuszczenie, że przesyłka mogła doznać ubytku lub

2

T. Szanciło, Art. 75, w: Prawo przewozowe. Komentarz (online), Warszawa 2008, dostępny w Internecie: www.sip.legalis.pl. 3

WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

33


uszkodzenia4. Przewoźnik jest zobowiązany wykonać te czynności także na żądanie uprawnionego w przypadku stwierdzenia przez niego, że przesyłka została naruszona. Istotne jest, aby procedura protokolarnego ustalenia stanu przesyłki odbyła się w obecności uprawnionego, a jeżeli nie ma możliwości wezwania go lub nie zgłosi się on we wskazanym terminie, przewoźnik powinien dokonać takich ustaleń w obecności osób zaproszonych przez siebie do tych czynności. W przypadku stwierdzenia uszkodzenia przesyłki w sposób niedający się z zewnątrz zauważyć przy odbiorze przewoźnik ustala stan przesyłki na żądanie uprawnionego, zgłoszone niezwłocznie po ujawnieniu szkody, nie później niż w terminie 7 dni od dnia odbioru przesyłki. Protokół musi zostać podpisany przez osoby uczestniczące w protokolarnym ustaleniu stanu przesyłki. Uprawniony otrzymuje bezpłatny egzemplarz protokołu. W przypadku uznania przez uprawnionego, że protokół jest niezgodny z rzeczywistym stanem faktycznym, powinien on zamieścić w nim zastrzeżenie z uzasadnieniem. Należy pamiętać, że w przypadku ustaleń protokolarnych podjętych na żądanie uprawnionego, które nie wykażą szkody w przesyłce lub wykażą jedynie szkodę wskazaną uprzednio przez przewoźnika, uprawniony może zostać obciążony opłatami określonymi w taryfie. Jeżeli określenie zakresu szkody i ubytków powoduje istotne trudności, istnieje również możliwość powołania rzeczoznawcy. 4

Tamże.

34

PRAWNIK Nr 3/40/2016

Powołuje go przewoźnik, powinien jednak uzgodnić osobę rzeczoznawcy z uprawnionym. Zgodnie z art. 76 prawa przewozowego przyjęcie przesyłki przez uprawnionego bez zastrzeżeń powoduje wygaśnięcie roszczeń z tytułu ubytku lub uszkodzenia, a co za tym idzie, uznaje się, że umowa przewozu została wykonana przez przewoźnika w sposób należyty. Od powyższej zasady ustawodawca przewidział cztery wyjątki, w przypadku ich wystąpienia nie dochodzi do wygaśnięcia wskazanych powyżej roszczeń, a mianowicie: gdy szkodę stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem przesyłki przez uprawnionego, zaniechano protokolarnego stwierdzenia z winy przewoźnika, ubytek lub uszkodzenie wynikło z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika lub szkodę niedającą się z zewnątrz zauważyć uprawniony stwierdził po przyjęciu przesyłki i w terminie 7 dni zażądał ustalenia jej stanu oraz udowodnił, że szkoda powstała w czasie między przyjęciem przesyłki do przewozu a jej wydaniem. Zgodnie z art. 77 prawa przewozowego roszczenia dochodzone na podstawie ustawy przedawniają się z upływem roku. Roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie ulegają przedawnieniu z upływem 2 miesięcy od dnia wydania przesyłki. Bieg przedawnienia zawiesza się na okres od dnia wniesienia reklamacji do dnia udzielenia odpowiedzi na reklamacje i zwrócenia załączonych dokumentów, najwyżej jednak na okres przewidziany do załatwienia reklamacji.


W przypadkach niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez przewoźnika, nieujętych w przepisach prawa przewozowego, jego odpowiedzialność kształtuje się na zasadach określonych w art. 471 i n. k.c.5 Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 3 marca 2000 r. (sygn. akt I CKN 149/98), wskazując, że przewoźnik odpowiada na zasadach ogólnych przepisów o odpowiedzialności kontraktowej kodeksu cywilnego, w sytuacji gdy określony rodzaj odpowiedzialności został pominięty w przepisach prawa przewozowego. Konkludując, odpowiedzialność przewoźnika za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki kształtuje się na zasadach określonych w przepisach prawa przewozowego. Zgodnie z powyższym podmiotem uprawnionym do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym w momencie odbioru przewożonego towaru staje się odbiorca. Z punktu widzenia wykazania odpowiedzialności przewoźnika istotne znaczenie ma sporządzenie w sposób zgodny z przepisami protokołu szkodowego, który stanowi podstawę wszczęcia postępowania reklamacyjnego. Dopiero wyczerpanie drogi reklamacyjnej uprawnia do skutecznego dochodzenia swoich roszczeń na drodze sądowej w przypadku nieuwzględnienia reklamacji przez przewoźnika. Na gruncie obowiązujących przepisów prawa przewozowego nadawca, w przypadku odebrania towaT. Szanciło, Art. 65, w: Prawo przewozowe. Komentarz. 5

ru przez odbiorcę, nie posiada legitymacji do wystąpienia w stosunku do przewoźnika o odszkodowanie za zniszczenie, ubytek lub uszkodzenie towaru. W związku z tym, iż przepisy prawa przewozowego odnoszące się do odpowiedzialności przewoźnika mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, za nieważne uznaje się wszelkie postanowienia umów, które regulują ją w sposób odmienny6. Odpowiedzialność spedytora kształtuje się na zasadzie winy, czyli dla jej ustalenia, odmiennie niż w przypadku przewoźnika, istotne jest, czy spedytor ponosi winę za spowodowaną szkodę. Rozróżniamy dwa źródła odpowiedzialności spedytora. Będzie to odpowiedzialność wynikająca z art. 471 k.c., tzw. odpowiedzialność kontraktowa, i ma ona zastosowania do szkody powstałej w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków przez samego spedytora. Natomiast w przypadku odpowiedzialności spedytora za szkodę spowodowaną przez przewoźników i dalszych spedytorów, którymi się posługuje przy wykonywaniu zlecenia, stosujemy art. 799 k.c., zgodnie z którym spedytor ponosi odpowiedzialność za działania tych osób, chyba że nie ponosi winy w wyborze7. Dla ustalenia takiej odpowiedzialności istotne jest, czy spedytor dołożył należytej staranności przy wyborze dalszych 6 K. Wesołowski, Art. 65, w: Prawo przewozowe. Komentarz. 7 Z. Gawlik, Art. 799, w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. 3, Zobowiązania – część szczególna, wyd. 2., LEX 2014, dostępny w Internecie: https://sip. lex.pl/#/komentarz/5873896147/16649.

WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

35


spedytorów i przewoźników, którymi posługiwał się przy wykonywaniu zlecenia. Biorąc pod uwagę powyższe, istnieje możliwość wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym za uszkodzenie, ubytek lub zniszczenie towaru, jednak istotne jest udowodnienie, iż ponosi on winę w wyborze. W przypadku spedytora istnieje jednak możliwość umownego rozszerzenia

jego odpowiedzialności w ten sposób, by odpowiadał on za szkody spowodowane przez osoby, którymi posługuje się przy wykonywaniu zlecenia. Piotr Skawiński Adwokat Jaromir Miaskowski Radca prawny

Postępowanie o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy przed Urzędem Patentowym RP w obecnym stanie prawnym

W

dniu 15 kwietnia 2016 r. weszła w życie ustawa z 11 września 2015 r. nowelizująca ustawę Prawo własności przemysłowej (PrWłPrzem). Wprowadzone zmiany dotyczą przede wszystkim procedury uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy i ustanawiają nowy system badania zgłoszeń przez Urząd Patentowy RP (system sprzeciwowy). Znajomość tego systemu ma duże znaczenie z punktu widzenia praktyki radcy prawnego. De lege lata radcowie prawni mogą być bowiem pełnomocnikami zgłaszających w całym toku postępowania o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy (art. 236 ust. 11 PrWłPrzem). 36

PRAWNIK Nr 3/40/2016

Postępowanie jest inicjowane przez zgłoszenie znaku towarowego do rejestracji: osobiście w kancelarii Urzędu Patentowego, pocztą, faksem albo drogą elektroniczną. Po otrzymaniu zgłoszenia Urząd dokonuje jego weryfikacji pod kątem formalnoprawnym. Sprawdza zatem wymagane dane, kompletność dokumentacji zgłoszeniowej oraz dokument potwierdzający wniesienie opłaty zgłoszeniowej (braki w tym zakresie wymagają uzupełnienia przez zgłaszającego w terminie wyznaczonym przez Urząd pod rygorem umorzenia postępowania). Niezwłocznie, ale nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dokonania zgłoszenia, Urząd ujawnia informacje o znaku towarowym, dacie


pierwszeństwa, dacie i numerze zgłoszenia, wykazie towarów i usług, imieniu i nazwisku lub nazwie zgłaszającego, jego miejscu zamieszkania lub siedzibie oraz kodzie kraju (art. 1461 ust. 2 PrWłPrzem). Te informacje są ujawniane w bazie Register+, na stronie internetowej Urzędu (zob. http://regservtd.uprp.pl/register/regviewer). Od daty tego ujawnienia osoby trzecie mogą się zapoznać z dokonanymi zgłoszeniami oraz wnosić uwagi dotyczące istnienia bezwzględnych podstaw odmowy udzielenia prawa ochronnego. Zgłoszenie uwag nigdy nie uzasadnia przyznania podmiotowi wnoszącemu uwagi statusu strony w postępowaniu. Po sprawdzeniu wymogów formalnych zgłoszenia Urząd Patentowy rozpoczyna badanie zdolności rejestrowej zgłoszonego znaku. W nowym systemie zakres badania ex officio został ograniczony wyłącznie do bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji. Urząd weryfikuje zatem zgłoszony znak pod kątem realizacji wymogów definicji znaku towarowego, dostatecznych znamion odróżniających, funkcjonalności technicznej, mylącego charakteru oznaczania i innych przeszkód wymienionych w art. 1291 PrWłPrzem. Nie może już jednak z własnej inicjatywy odmówić udzielenia ochrony, z powołaniem się na podstawy względne, tj. wcześniejsze znaki towarowe albo wcześniejsze prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich (art. 1321 PrWłPrzem). Takie podstawy mogą prowadzić do odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy (w całość lub w części) tylko w następstwie ich

podniesienia w sprzeciwie wnoszonym do Urzędu. Zgodnie z art. 145 PrWłPrzem, jeżeli Urząd Patentowy stwierdzi brak warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy z przyczyn, o których mowa w art. 1291, wydaje decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy – przy czym w razie stwierdzenia braku tych warunków tylko w odniesieniu do części towarów/usług wymienionych w zgłoszeniu znaku, decyzja odmowna jest wydawana tylko dla tych towarów/usług. Przed wydaniem decyzji odmownej (w całości lub w części) Urząd informuje zgłaszającego o zebranych dowodach i okolicznościach mogących świadczyć o istnieniu przeszkód i wyznacza mu termin do zajęcia stanowiska. Na decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego zgłaszający może złożyć do Urzędu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Od decyzji wydanej na skutek tego wniosku zgłaszający może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Natomiast w razie, gdy Urząd nie stwierdzi braku warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy z przyczyn, o których mowa w art. 1291 PrWłPrzem, niezwłocznie dokonuje ogłoszenia w „Biuletynie Urzędu Patentowego” o zgłoszeniu znaku (art. 1461 ust. 1 PrWłPrzem). Ta publikacja nie wyklucza późniejszej odmowy udzielenia prawa na podstawie bezwzględnych przeszkód (Urząd może tak zdecyWARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

37


dować w każdym czasie przed wydaniem ostatecznej decyzji). Równolegle Urząd sporządza zawiadomienie o istnieniu identycznych lub podobnych znaków towarowych z wcześniejszym pierwszeństwem, przeznaczonych do oznaczania takich samych lub podobnych towarów i przekazuje je zgłaszającemu. Zawiadomienie to ma charakter wyłącznie informacyjny i nie jest wiążące (art. 1461 ust. 6 PrWłPrzem). W żadnym razie nie stanowi odmowy ochrony na podstawie wcześniejszych znaków towarowych osób trzecich. Może jednak skłonić zgłaszającego do rezygnacji z ubiegania się o udzielenie prawa, w zakresie wszystkich lub niektórych towarów/usług objętych zgłoszeniem. Ogłoszenie o zgłoszeniu znaku w „Biuletynie Urzędu Patentowego” otwiera możliwość wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia. Zgodnie z art. 15217 ust. 1 PrWłPrzem może być on wniesiony w terminie 3 miesięcy od daty wspomnianego ogłoszenia przez uprawnionego do wcześniejszego znaku towarowego lub uprawnionego z wcześniejszego prawa osobistego lub majątkowego z przyczyn, o których mowa w art. 1321 ust. 1–3 PrWłPrzem (względne podstawy odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy). Termin ten nie podlega przywróceniu. Sprzeciw zawiera oznaczenie stron, wskazanie podstawy faktycznej i prawnej wraz z uzasadnieniem i zakresem sprzeciwu oraz podpis wnoszącego sprzeciw (art. 15217 ust. 3 PrWłPrzem). Od sprzeciwu należy wnieść opłatę. Urząd pozostawia bez rozpoznania sprzeciw, który: 1. został 38

PRAWNIK Nr 3/40/2016

wniesiony po upływie terminu lub 2. nie wskazuje zgłoszenia znaku towarowego, wobec którego jest wnoszony, lub 3. nie wskazuje wcześniejszego prawa, o którym mowa w art. 1321 ust. 1–3 PrWłPrzem, chyba że braki te uzupełniono w trzymiesięcznym terminie na wniesienie sprzeciwu (art. 15217 ust. 6 PrWłPrzem). Z kolei w razie braku formalnego sprzeciwu (np. brak dokumentu pełnomocnictwa, brak podpisu pod sprzeciwem) Urząd wyznacza wnoszącemu sprzeciw termin do ich usunięcia pod rygorem umorzenia postępowania sprzeciwowego (art. 15217 ust. 7 PrWłPrzem). Stosownie do art. 15218 ust. 1 PrWłPrzem stronami postępowania sprzeciwowego są zgłaszający i wnoszący sprzeciw. Zgłaszający jest niezwłocznie zawiadamiany o wniesieniu sprzeciwu, a obie strony postępowania zostają poinformowane o możliwości ugodowego rozstrzygnięcia sporu w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia informacji. Termin ten może zostać przedłużony, na zgodny wniosek stron, do sześciu miesięcy (art. 15219 PrWłPrzem). Celem wprowadzenia wskazanego terminu – wzorowanego na cooling-off period z postępowania sprzeciwowego przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) w Alicante – było stworzenie możliwości polubownego rozwiązania sporu, np. poprzez ograniczenie wykazu towarów objętych zgłoszeniem, z jednoczesnym całkowitym lub częściowym wycofaniem sprzeciwu przez wnoszącego sprzeciw. Ewentualna ugoda powinna zostać sporządzona na


piśmie i precyzyjnie wskazywać czynności objęte porozumieniem. Strony informują Urząd o wyniku postępowania ugodowego. Bezowocny upływ terminu na osiągnięcie ugody skutkuje rozpoczęciem kolejnego etapu postępowania. Po bezskutecznym upływie wspomnianego terminu na osiągnięcie porozumienia Urząd wzywa zgłaszającego do udzielenia odpowiedzi na sprzeciw w wyznaczonym terminie (art. 15219 ust. 3 PrWłPrzem). Zgłaszający przedstawia zarzuty oraz dowody, które – jego zdaniem – przemawiają na rzecz oddalenia sprzeciwu. Szczególnie w ramach tej odpowiedzi (ale już nie w późniejszych pismach) zgłaszający może podnieść zarzut nieużywania wcześniejszego znaku towarowego w sposób rzeczywisty w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat przed datą dokonania zgłoszenia znaku towarowego będącego przedmiotem sprzeciwu dla towarów objętych sprzeciwem, chyba że istnieją ważne powody tego nieużywania lub nie upłynął okres 5 lat od daty zarejestrowania wcześniejszego znaku. Ten zarzut ma bardzo ważne znaczenie praktyczne. Uznanie tego zarzutu za zasadny powoduje bowiem, że sprzeciw podlega oddaleniu (art. 15219 ust. 4 PrWłPrzem). Ciężar dowodu w zakresie rzeczywistego używania wcześniejszego znaku spoczywa na wnoszącym sprzeciw. Urząd ustala rzeczywiste używanie znaku, brak tego używania (włączając ważne powody nieużywania) według zasad ustalonych w orzecznictwie, w tym zwłaszcza w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości UE.

Urząd przekazuje wnoszącemu sprzeciw odpowiedź na sprzeciw oraz wyznacza mu termin na zajęcie stanowiska i uzupełnienie dowodów (art. 15219 ust. 5 PrWłPrzem). Do takiego stanowiska wnoszącego sprzeciw zgłaszający może się odnieść w terminie wyznaczonym przez Urząd (art. 15219 ust. 6 PrWłPrzem). Możliwa jest dalsza wymiana korespondencji. Jej podstawą jest przepis art. 15219 ust. 7 PrWłPrzem, który stanowi, iż Urząd może wezwać stronę do przedstawienia w wyznaczonym terminie stanowiska dotyczącego materiałów zaprezentowanych przez drugą stronę lub sam Urząd Patentowy. W toku postępowania sprzeciwowego obowiązuje prekluzja dowodowa. Urząd pomija twierdzenia i dowody niezgłoszone w wyznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powołuje się w terminie miesiąca od dnia, w którym powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania (art. 15219 ust. 7 PrWłPrzem). Należy jednak podkreślić, że Urząd zobowiązany jest w pełni respektować zasadę równości stron. W szczególności stwarza stronie możliwość odniesienia się do nowych okoliczności, wykazanych przez stronę przeciwną. Po rozpatrzeniu sprzeciwu – w jego granicach i przy związaniu podstawą prawną wskazaną przez wnoszącego sprzeciw – Urząd Patentowy wydaje decyzję o oddaleniu sprzeciwu lub uznaniu go za zasadny w całości lub części (art. 15220 oraz art. WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

39


15221 PrWłPrzem). Stronom, które chcą się odwołać od decyzji Urzędu, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z kolei decyzja wydana w tym trybie może zostać zakwestionowana przez skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Prawomocne zakończenie postępowania sprzeciwowego determinuje los zgłoszenia, wobec którego sprzeciw został wniesiony. Uwzględniając treść art. 147 ust. 11 PrWłPrzem, możliwe są następujące sytuacje. Po pierwsze, w razie, gdy sprzeciw został uznany za zasadny w odniesieniu do wszystkich towarów/usług objętych zgłoszeniem, Urząd odmawia udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak w całości. Po drugie, w razie, gdy sprzeciw został uznany za zasadny w odniesieniu do niektórych towarów/ usług objętych zgłoszeniem, Urząd odmawia udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak w zakresie tych towarów lub usług, a w pozostałym zakresie udziela prawa ochronnego – chyba że po zgłoszeniu znaku do „Biuletynu Urzędu Patentowego” poinformował o bezwzględnych przeszkodach rejestracji. Po trzecie, w razie oddalenia sprzeciwu wobec wszystkich towarów/usług objętych zgłoszeniem Urząd udziela prawa ochronnego w całości – chyba że po zgłoszeniu znaku do „Biuletynu Urzędu Patentowego” poinformował o bezwzględnych przeszkodach rejestracji. Jeżeli wobec tego samego zgłoszenia wniesiono dwa lub więcej sprzeciwów, stosowna decyzja o udzieleniu lub odmowie udzielenia prawa ochronnego 40

PRAWNIK Nr 3/40/2016

na zgłoszony znak jest wydawana dopiero po prawomocnym zakończeniu wszystkich postępowań sprzeciwowych. Przy wielości sprzeciwów są one rozpatrywane zgodnie z datą ich wpływu. Udzielenie prawa ochronnego następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za dziesięcioletni okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego (art. 147 ust. 2 PrWłPrzem). Wysokość tej opłaty jest uzależniona od liczby klas towarowych/usługowych, w których zostały ujęte towary i usługi zaakceptowane przez Urząd. Udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy ogłasza się w „Wiadomościach Urzędu Patentowego” (art. 232 ust. 1 PrWłPrzem). Nowe zasady udzielania prawa ochronnego dotyczą również międzynarodowych znaków towarowych, wskazujących Polskę jako terytorium żądanej ochrony. Postępowanie w sprawie uznawania ochrony takich znaków zostało uregulowane odrębnie w art. 1521 do art. 15223 PrWłPrzem. Przebieg tego postępowania – przy uwzględnianiu specyfiki międzynarodowych znaków – wykazuje analogie do postępowania o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, zgłoszony bezpośrednio w UP RP. Opisany nowy system rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych przez Urząd Patentowy RP zasługuje na aprobatę. Jego wprowadzenie znacznie przyśpieszy postępowanie o udzielenie prawa ochronnego, co zwiększy atrakcyjność krajowych


znaków towarowych w porównaniu z unijnymi znakami towarowymi. Jest to istotne zwłaszcza z punktu widzenia małych i średnich przedsiębiorców, którzy często nie są zainteresowani uzyskaniem ochrony znaku towarowego na obszarze większym aniżeli terytorium RP. Jednocześnie nowy system niewątpliwe wymusza daleko idącą „czujność” podmiotów zainteresowanych ochroną znaków towarowych. Dotyczy to uprawnionych do znaków wcześniejszych, którzy nie są informowani przez Urząd o kolizyjnych zgłoszeniach do rejestracji. Odnosi się to również do samych zgłaszających, do których Urząd kieruje wprawdzie pismo informujące o wcześniejszych kolizyjnych znakach, ale z ograniczonym zakresem informacji, tj. ze wskazaniem wyłącznie wcześniejszych identycznych lub podobnych znaków towarowych, obej-

mujących identyczne lub podobne towary. W tej sytuacji, zarówno od strony uprawnionych do znaków wcześniejszych, jak i od samego zgłaszającego, wskazane jest należyte sprawdzenie takich kolizji, przy wykorzystaniu właściwej metodyki wynikającej z unijnego i polskiego orzecznictwa. Należy również zauważyć, że nowy system badawczy dotyczy znaków towarowych z datą zgłoszenia 15 kwietnia 2016 r. i późniejszą. Wcześniejsze zgłoszenia znaków są rozpatrywane według uprzednio obowiązujących zasad. W szczególności, w odniesieniu do takich zgłoszeń wykluczone jest wnoszenie sprzeciwów, a Urząd ex officio bada zgłoszony znak pod względem przeszkód w rejestracji. Michał Mazurek Radca prawny

WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

41


Strona i podmioty na prawach strony w k.p.a. Strona

S

trona zajmuje kluczową pozycję w postępowaniu administracyjnym, ponieważ prowadzi się je w celu rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach. Nie może się ono toczyć bez udziału strony, gdyż brakuje wówczas podmiotu, którego mają dotyczyć te prawa i obowiązki. Stąd skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną jest jedną z najcięższych wad postępowania i powoduje stwierdzenie nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (Dz.U. z 2016 r., poz. 23). Adresat takiej decyzji, choć nie jest stroną w klasycznym tego słowa znaczeniu, uzyskuje, jak głosi orzecznictwo sądowe, status strony po to, aby mieć prawo do zaskarżenia takiej decyzji (zob. np. wyrok NSA z 6 lutego 2001 r., IV SA 2450/98 – „Wspólnota” 2001, nr 8, s. 50 oraz wyrok NSA OZ w Lublinie z 19 stycznia 2001 r., I SA/Lu 1192/99 – LexPolonica nr 361907). Osoba taka ma interes prawny w doprowadzeniu do uchylenia doręczonej jej decyzji. Definicja strony zawarta jest w art. 28 k.p.a. i brzmi ona tak: „Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek”. Warto zauważyć, że pierwszy człon tej definicji 42

PRAWNIK Nr 3/40/2016

związany jest ze wszczęciem postępowania z urzędu, tj. z inicjatywy organu administracji publicznej, a drugi człon – ze wszczęciem postępowania na wniosek strony. Stroną mogą być jedynie podmioty określone w art. 29 k.p.a., tj. osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również ich jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Podstawowe znaczenie dla wykładni i zrozumienia przepisu art. 28 k.p.a. ma występujące w nim pojęcie interesu prawnego. U podstaw żądań i oczekiwań strony zawsze leży jakiś interes faktyczny, który może być zrealizowany, gdy prawo na to pozwala. Czynnikiem rozróżniającym interes prawny od interesu faktycznego jest więc istnienie lub brak przepisu prawa (normy prawnej), przyznającego ochronę danemu podmiotowi jako stronie. Źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest norma prawa administracyjnego. Tak więc interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym. Wynika on z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji strony. Interes prawny pojawia się wtedy, gdy istnieje związek między obowiązującą normą administracyjnego prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na


tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację strony. Interes prawny można określić następującymi cechami: indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Pojęcie interesu prawnego, a w związku z tym pojęcie strony, nie jest rozumiane jednolicie w teorii postępowania administracyjnego i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Według jednych pojęcie strony ma charakter procesowy, ponieważ interes prawny może być rozumiany tylko jako „prawo do określonego postępowania”, które wykaże, czy taki interes prawny istnieje, czy też nie. Drudzy wyznają pogląd, zgodnie z którym pojęcie strony jest ściśle związane z prawem materialnym, ponieważ musi istnieć konkretny przepis prawa, który chroni interes prawny strony. W wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na materialnoprawny charakter interesu prawnego i stwierdza się, że „pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku” (zob. np. wyrok NSA z 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93 – „Glosa” 1996, nr 1, s. 5 oraz wyrok NSA z 15 grudnia 1999 r., IV SA 1610/97 – LEX nr 48736). Z zasady więc źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym

jest norma administracyjnego prawa materialnego. Przymiot strony postępowania przysługuje niezależnie od tego, czy dany podmiot brał udział w postępowaniu. W konsekwencji ten, kto może wystąpić w charakterze strony w postępowaniu przed organem I instancji, ale nie brał udziału w tym postępowaniu, może szukać ochrony swego interesu prawnego za pomocą dwu środków – odwołania lub wniosku o wznowienie postępowania. Fakt bycia stroną może zostać ujawniony także w toku trwającego już postępowania, co w niczym nie może umniejszyć uprawnień strony. W orzecznictwie sądowym podkreśla się istnienie po stronie organu administracji publicznej obowiązku ustalenia z urzędu, kto w danej sprawie ma interes prawny lub obowiązek prawny. Niekiedy przepisy prawa materialnego wykluczają lub wskazują na posiadanie interesu prawnego w sprawach danego rodzaju przez określone kategorie podmiotów. Na przykład w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.) status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę mogą uzyskać wyłącznie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się na obszarze oddziaływania obiektu. Zatem dzierżawca, najemca i korzystający z nieruchomości na podstawie jakiegokolwiek tytułu prawnego – innego niż wyraźnie wymienione we wskazanym WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

43


art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego – nie mają interesu prawnego i nie mogą być stroną w tym postępowaniu. Stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji wójta (burmistrza i prezydenta miasta) o warunkach zabudowy są jedynie podmioty, między którymi ma być dokonane jej przeniesienie (zob. art. 63 ust. 5 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – Dz.U. z 2015 r., poz. 199 z późn. zm.). Minister też może być stroną – ministrowi właściwemu ds. środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ma to miejsce wtedy, gdy zachodzi potrzeba stwierdzenia nieważności decyzji starosty w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego (zob. art. 212 ust. 3 i 4 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 z późn. zm.). W postępowaniu dotyczącym komunalizacji mienia państwowego z mocy prawa na rzecz gminy jest tylko Skarb Państwa, reprezentowany przez wojewodę, oraz właściwa miejscowo gmina (zob. orzecznictwo sądów administracyjnych). Stroną postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek (zob. uchwałę składu 5 sędziów NSA z 25 września 1995 r., VI SA 13/95 – ONSA 1995, nr 4, poz. 154). Stronami postępowania o wydanie pozwolenia są prowadzący instalację (w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy o ochronie środowi44

PRAWNIK Nr 3/40/2016

ska) oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze (zob. art. 185 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska). Jak więc widać, istnieje możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę odmiennych zasad nadawania przymiotu strony w poszczególnych dziedzinach prawa administracyjnego i trzeba mieć to na uwadze w praktycznym działaniu. Przykłady braku interesu prawnego według orzecznictwa sądowego. Samorząd radców prawnych nie jest stroną – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – w postępowaniu administracyjnym w sprawach o wpis na listę radców prawnych, o wpis na listę aplikantów radcowskich i o zwolnienie od wymogu odbycia aplikacji radcowskiej. Okoliczność, że sprawy z zakresu zagospodarowania przestrzennego należą do właściwości gmin, wcale nie oznacza, że gmina z tej racji powinna brać udział w sprawie jako strona postępowania. W orzecznictwie wiele takich przykładów. Art. 29 odpowiada na pytanie, kto może być stroną według k.p.a., a mówiąc inaczej – wymienia podmioty posiadające tzw. podmiotowość administracyjnoprawną, pod którym to pojęciem należy rozumieć zdolność nabywania praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym. Analiza jego treści wskazuje, że posiadanie podmiotowości administracyjnoprawnej jest niezależne od posiadania osobowości prawnej. Zdolność prawną


i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według prawa cywilnego. Osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają za pośrednictwem swych ustawowych przedstawicieli; ich czynności procesowe podjęte samodzielnie (osobiście) są nieważne. Strony niebędące osobami fizycznymi działają za pośrednictwem ustawowych lub statutowych przedstawicieli, np. szkoła wyższa działa przede wszystkim przez rektora, a organizacja społeczna – przez określone w swoim statucie organy (zwykle jest to zarząd albo prezes i drugi członek zarządu). Organ administracji publicznej prowadzący sprawę – prowadzący postępowanie administracyjne w określonej sprawie, nie jest stroną tego postępowania. Ale gmina reprezentowana przez wójta będzie stroną, gdy np. zwróci się do starosty o wydanie pozwolenia na budowę swej siedziby. Będzie ona stroną, ponieważ żąda od starosty wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na swój interes prawny; de facto jest to interes faktyczny – potrzeba zbudowania siedziby gminy, ale przekształca się on w interes prawny, gdyż w świetle prawa budowlanego nie jest możliwe wzniesienie budynku bez pozwolenia budowlanego. Wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego wobec właściciela budynku w celu przywrócenia mu właściwego wyglądu estetycznego lub przeprowadzenia remontu balkonów znajdujących się w złym stanie technicznym

– powoduje, że właściciel budynku stanie się stroną; staje się stroną, gdyż to postępowanie dotyczy jego obowiązku prawnego – prawo budowlane wymaga, aby stan techniczny i estetyczny budynku był właściwy. Stroną będzie osoba ubiegająca się o: paszport, nadanie obywatelstwa polskiego, pozwolenie na broń palną, pozwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, rzecz dotyczy bowiem ich interesu prawnego. Przymiotu strony nie wykazuje np. osoba, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu publicznego. Tego rodzaju działania mogą być podejmowane w ramach instytucji skarg i wniosków (zob. wyrok NSA z 27 września 1999 r., IV SA 1285/98 – LEX nr 47898). Trzeba też mieć na uwadze art. 61a k.p.a., ponieważ nie każde wniesione żądanie o wszczęcie postępowania, o którym mowa w art. 61, będzie powodowało, że wnoszący uzyskuje status strony. Gdy żądanie takie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte – organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z prawem do wniesienia zażalenia. Podmioty na prawach strony Są trzy podmioty, które mogą występować w takim charakterze, a mianowicie: organizacja społeczna (art. 31) i prokurator (przepisy działu IV k.p.a. oraz ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

45


o prokuraturze, Dz.U. z 2016 r., poz. 177), a także Rzecznik Praw Obywatelskich. Organizacje społeczne Status uczestnika postępowania na prawach strony przysługuje organizacji społecznej jedynie w takim postępowaniu, które toczy się w cudzej sprawie, może ona bowiem występować w sprawie dotyczącej innej osoby. Jest to konsekwencją prawa takiej organizacji do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby. Status ten oznacza, że organizacja społeczna korzysta ze wszystkich uprawnień procesowych strony tak jak sama strona. Trzeba więc zapewnić jej czynny udział w postępowaniu, doręczać odpisy pism procesowych, a także odpis decyzji i postanowienia, zawierający pouczenie o przysługujących środkach prawnych. W sprawie dotyczącej innej osoby organizacja społeczna może także żądać dopuszczenia jej do udziału w już toczącym się postępowaniu w określonej sprawie, np. w sprawie mającej na celu wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organizacja społeczna może żądać takiego dopuszczenia do udziału w postępowaniu lub żądać wszczęcia postępowania, jeżeli jest to – zwracam na to uwagę – uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny; obie te przesłanki muszą wystąpić łącznie. Uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione – organ prowadzą46

PRAWNIK Nr 3/40/2016

cy postępowanie wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu lub postanowienie o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu w sprawie nim objętej. Odmowa spełnienia żądania organizacji także następuje w formie postanowienia, czemu służy zażalenie (art. 31 § 2). Takie postanowienie winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 124 § 2), wyjaśniające, dlaczego – zdaniem organu – nie spełniono przesłanek (warunków) co do celu statutowego i co do zgodności żądania z interesem społecznym. Ustalenie, czy cele statutowe danej organizacji (np. ochrona przyrody, dbanie o bezpieczeństwo przeciwpożarowe, zapobieganie alkoholizmowi, ochrona środowiska w szerokim tego słowa znaczeniu) uzasadniają jej udział w postępowaniu, sprowadza się do porównania tych celów z przedmiotem sprawy rozpatrywanej w konkretnym postępowaniu. Bardziej skomplikowana jest ocena, czy interes społeczny przemawia za uczestnictwem organizacji społecznej w danym postępowaniu, czy też nie. Określenie, co będzie służyło interesowi społecznemu, a co jest z nim sprzeczne lub obojętne, musi każdorazowo nastąpić na podstawie całokształtu stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem postępowania. Określenie „cel statutowy” organizacji społecznej oznacza, według orzecznictwa sądowego, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym akcie, spełniającym funkcję podobną do


statutu, regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Wskazuje się też, że nawet nazwa organizacji społecznej może wskazywać na cele realizowane przez tę organizację. Cele statutowe organizacji społecznej powinny być powiązane faktycznie i prawnie z przedmiotem (rzeczową stroną) postępowania administracyjnego, którego wszczęcia domaga się ta organizacja. Sam fakt złożenia przez organizację społeczną wniosku (żądania) o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie wywołuje skutku w postaci uzyskania przez nią statusu strony postępowania w określonej sprawie. Skutek taki pojawia się dopiero po wydaniu stosownego postanowienia przez organ administracji publicznej, który prowadzi sprawę. Organizacja społeczna może korzystać z praw strony dopiero od chwili doręczenia jej lub ogłoszenia postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu. Pojęcie organizacji społecznej zostało zdefiniowane w art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a.. Są to organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Przepisy szczególne mogą wyłączyć możliwość występowania organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony, czego przykładem jest art. 28 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Brzmi on, jak następuje: „Przepisu art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę”. Przykładem jest też art. 185 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, we-

dług którego w postępowaniu o wydanie pozwolenia na prowadzenie instalacji, w rozumieniu art. 3 pkt 6 tejże ustawy, nie stosuje się art. 31 k.p.a.. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie stosuje się natomiast przepisu 31 § 4 k.p.a. Według tego artykułu organ administracji publicznej, wszczynając postępowanie w sprawie innej osoby, zawiadamia o tym organizację społeczną, jeżeli uzna, że może ona być zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na swoje cele statutowe, i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej jest zawsze zobowiązany do oceny, czy żądanie zostało złożone w imieniu organizacji społecznej przez należycie umocowany organ tej organizacji. Prokurator Drugim podmiotem, który może występować na prawach strony, jest prokurator (art. 188). Stosownie do zapisów art. 3 § 1 pkt 3, 7 i 14 oraz art. 5 ustawy – Prawo o prokuraturze, prokurator wykonuje swoje zadania m.in. przez „podejmowanie czynności określonych w ustawach”. Ustawa ta przez ten zapis nakazuje prokuratorowi podejmowanie czynności przewidzianych w innych ustawach, a więc także w k.p.a. – w jego przepisach zawartych w art. od 182 do 189. Według tych przepisów jest on uprawniony do badania, czy postępowanie administracyjne i podjęta w jego wyniku decyzja są zgodne z prawem. Jest to WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

47


więc – tak można powiedzieć – prokuratorska kontrola legalności działania organów administracji publicznej w sferze postępowania administracyjnego. Prokurator nie może natomiast oceniać motywów celowości, którymi kierował się organ administracji, wydając decyzję. Przepisy k.p.a. uprawniają prokuratora do żądania: 1. wszczęcia postępowania administracyjnego (z urzędu) w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem (art. 182); 2. udziału w toczącym się postępowaniu w określonej sprawie (art. 183); 3. weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w postępowaniu administracyjnym (art. 184); w tym przypadku może on żądać wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 i art. 155 k.p.a. Złożone przez prokuratora żądanie o treści, o jakiej mowa, jest wiążące dla organu administracji publicznej i nie może on go zignorować. Tego rodzaju żądania prokurator zawiera w piśmie zwanym sprzeciwem, który w ręku prokuratora jest środkiem służącym do weryfikacji decyzji i postępowania administracyjnego w ogóle. Prokurator wnosi sprzeciw do organu właściwego do wznowienia postępowania w sprawie, do stwierdzenia nieważności decyzji lub jej uchylenia lub zmiany. Sprzeciw od decyzji ministra wnosi Prokurator Generalny. Jeżeli podstawą działania prokuratora w tej prawnej formie (sprzeciwu) jest żądanie wznowienia postępowania z uwagi na zarzut, że „strona 48

PRAWNIK Nr 3/40/2016

bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu” toczącym się w jej sprawie – to dla skuteczności działania prokuratora potrzebna jest zgoda strony, którą powinien był uzyskać przed złożeniem sprzeciwu. Sprzeciw prokuratora powinien być merytorycznie rozpatrzony i załatwiony w terminie 30 dni od dnia jego wniesienia. W przypadku wniesienia sprzeciwu organ właściwy do jego załatwienia ma obowiązek: 1. rozważenia, czy nie zachodzi konieczność wstrzymania wykonania decyzji (art. 187); 2. wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu i powiadomienia o tym strony (art. 186); 3. rozpatrzenia sprzeciwu i wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia (daty) jego wniesienia (art. 185); prawną formą załatwienia sprzeciwu przez organ administracji będzie więc decyzja albo postanowienie. Sprzeciw może także dotyczyć postanowienia. Prokurator, który wniósł, a może to zrobić, skargę na decyzję (lub postanowienie) do sądu administracyjnego, nie może już z tych samych przyczyn (powodów) wnieść sprzeciwu. Prokuratorowi służą w postępowaniu administracyjnym, jak to już było powiedziane, prawa strony (art. 188). Rzecznik Praw Obywatelskich Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich określa ustawa z 15 lipca 1987 r.


o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 1648 z późn. zm.). Według art. 14 pkt 6 tej ustawy może on zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi do sądów admini-

stracyjnych, a także uczestniczyć w tych postępowaniach – na prawach przysługujących prokuratorowi. Eugeniusz Stobiecki Radca prawny

Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego 1. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2016 r., III CZP 67/16 Teza: Przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody, przysługującego poszkodowanemu wobec pracodawcy, nie wyłącza zastosowania art. 120 § 1 k.p. 2. Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2016 r., III CZP 44/16 Teza: W razie stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym sąd wzywa powoda – także gdy jest reprezentowany przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego – do uiszczenia pozostałej części opłaty za pozew w terminie tygodniowym pod rygorem jego zwrotu. 3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2016 r., III CZP 63/16 Teza: 1. Od wniosku o obniżenie opłat egzekucyjnych określonych w art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst

jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm.) nie pobiera się opłaty. Wniosek, w którym braków nie uzupełniono w terminie, podlega odrzuceniu. 2. Art. 759 § 2 k.p.c. nie stanowi podstawy do obniżenia przez sąd z urzędu prawidłowo ustalonych opłat egzekucyjnych. 4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2016 r., III CZP 56/16 Teza: Art. 11 ustęp 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw stosuje się także do postępowania w sprawie o nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności na rzecz banku – nabywcy wierzytelności objętej bankowym tytułem egzekucyjnym, któremu przed wejściem w życie tej ustawy nadano klauzulę wykonalności. 5. Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2016 r., III CZP 5/6 WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

49


Teza: Darowizna udziału we współwłasności rzeczy ruchomej przez jednego z dwóch współwłaścicieli na rzecz drugiego powoduje – jeżeli umowa darowizny nie stanowi inaczej – przejście na obdarowanego uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży, na podstawie której doszło do nabycia współwłasności rzeczy. 6. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2016 r., III CZP 41/16 Teza: Jeżeli komornik zajął na podstawie art. 845 § 2 k.p.c. ruchomości będące we współwładaniu dłużnika i jego małżonka, pozostających we wspólności ustawowej, małżonkowi nieobjętemu tytułem wykonawczym przysługuje – w zależności od zgłaszanych zarzutów – powództwo przewidziane w art. 841 k.p.c., jeżeli zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego lub skarga na czynności komornika, jeżeli zarzuca naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego. 7. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2016 r., III CZP 48/16 Teza: Wierzyciel jest legitymowany do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z powodu niezgłoszenia przez niego w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki także wtedy, gdy wierzytelność wnioskodawcy powstała po zaprzestaniu pełnienia przez uczestnika funkcji członka zarządu. 50

PRAWNIK Nr 3/40/2016

8. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2016 r., III CZP 40/16 Teza: O stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej lub ugody przed nim zawartej sąd apelacyjny orzeka na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. 9. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2016 r., III CZP 39/16 Teza: Akcjonariusze mniejszościowi przestają być akcjonariuszami spółki akcyjnej z dniem uiszczenia przez akcjonariuszy większościowych ceny wykupu ustalonej przez biegłego wybranego przez walne zgromadzenie (art. 418 § 3 w związku z art. 417 § 1 k.s.h.). 10. Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2016 r., III UZP 2/16 Teza: W sprawie o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku ubezpieczenia społecznego lub jego zakresu (o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego; o podleganie ubezpieczeniom społecznym) do niezbędnych kosztów procesu zalicza się wynagrodzenie reprezentującego stronę radcy prawnego, biorąc za podstawę zasądzenia opłaty za jego czynności z tytułu zastępstwa prawnego stawki minimalne określone w § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzie-


lonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Sąd Najwyższy nadał uchwale moc zasady prawnej oraz ustalił, że przedstawio-

na wykładnia jest wiążąca od dnia podjęcia uchwały. Paweł Witkowski Radca prawny

Przegląd orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego SPRAWY PODATKOWE 1. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 1893/15 Teza: Dla zachowania określonego w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) terminu do przedłużenia zwrotu podatku od towarów i usług w celu zweryfikowania jego zasadności wymagane jest, aby postanowienie naczelnika urzędu skarbowego w tym przedmiocie, które doręczane jest stronie za pośrednictwem operatora pocztowego, zostało wydane (sporządzone) i przekazane temu operatorowi w celu doręczenia przed upływem terminu do dokonania tego zwrotu. 2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1889/14 Teza: Jeżeli wspólnik spółki z o.o. w ramach zobowiązania wynikającego z umowy spółki i zgodnie z art. 159 i art. 176 §

1 k.s.h. świadczy na jej rzecz dodatkowe usługi (powtarzające się świadczenia niepieniężne) bez wynagrodzenia, spółka ta – zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. – otrzyma nieodpłatnie świadczenia podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. 3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 289/15 Teza: Przepisy art. 81 § 1 i art. 80 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), interpretowane z uwzględnieniem art. 730 i art. 365(1) k.c., należy rozumieć w ten sposób, że zajęcie rachunku bankowego dłużnika dokonane po upływie terminu skutecznego wypowiedzenia przez niego umowy, na podstawie której rachunek bankowy był prowadzony, a przed jego formalnym zamknięciem przez bank – jest bezskuteczne.

WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

51


4. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1637/14 Teza: W świetle regulacji zawartych w art. 239e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613) oraz art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wierzyciel nie ma obowiązku wstrzymania się z egzekucją wierzytelności wynikającej z ostatecznej decyzji administracyjnej, przez czas, w jakim podatnik zachowuje prawo do wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. 5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1696/14 Teza: Po upływie terminu przedawnienia wierzytelności bank nie ma prawa do dalszego obciążania kosztów uzyskania przychodów rezerwą celową, dla której została spełniona jedna z przesłanek uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, lub rezerwą celową utworzoną uprzednio na podstawie art. 16 ust. 3f w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 26 u.p.d.o.p. 6. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1420/15 Teza: Wykładnia przepisu art. 27f ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. sprowadza się do konstatacji, w myśl której ulga na dzieci przysługuje temu podatnikowi, który w da52

PRAWNIK Nr 3/40/2016

nym roku podatkowym nie tylko posiadał, ale także wykonywał władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem. Jeżeli rodzice dziecka nie osiągnęli porozumienia co do proporcji odliczenia kwoty ulgi, organy podatkowe nie są zobligowane do stosowania per analogiam art. 27f ust. 3 tej ustawy i ustalenia, ile dni w danym roku dziecko przebywało z danym rodzicem, odliczenie to może bowiem nastąpić jedynie w częściach równych (art. 27f ust. 4 zdanie drugie u.p.d.o.f.). 7. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 802/16 Tezy: 1. Przedstawienie wizerunku przez twórcę wizerunku w formie wskazanej w art. 1 ust. 1 u.p.a.p.p. będzie stanowić utwór w rozumieniu tego przepisu i tylko w związku z korzystaniem przez twórcę z praw autorskich lub gdy dojdzie do rozporządzania przez twórcę prawami autorskimi, możliwe będzie zastosowanie 50% kosztów uzyskanego przychodu, o których mowa w art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f. 2. Wynagrodzenie za „korzystanie” z wizerunku danej osoby fizycznej, która nie jest jego twórcą, nie jest wynagrodzeniem z praw autorskich lub za rozporządzanie prawami autorskimi, gdyż wizerunek osoby fizycznej sam w sobie nie jest utworem w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.p.a.p.p. i nie można wobec tego mówić o prawach autorskich związanych z wizerunkiem osoby fizycznej.


8. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2117/14 Teza: Ulga na nabycie nowych technologii, o której stanowił art. 26c ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), nie obejmuje podatników uzyskujących przychody z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, którzy wybrali sposób opodatkowania liniową stawką 19% na podstawie art. 30c ust. 1 tej ustawy. 9. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1835/14 Teza: Czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku; w sytuacji, gdy organ podatkowy prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien im udostępniać w myśl art. 178 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania oraz bez ograniczeń materiały dotyczące strony występującej z żądaniem ich udostępnienia; jeżeli zakres materiałów uzyskanych od różnych stron lub organów przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ podatkowy ma obowiązek stosownie do art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749

ze zm.) zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne. 10. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2297/14 Teza: Ulga podatkowa uregulowana w art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP (Dz.U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.) ma charakter warunkowy, co oznacza, że uprawnienie podatnika do skorzystania z niej uzależnione jest również od rzeczywistego przeznaczenia darowizny przez obdarowanego na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą zgodnie ze sprawozdaniem przedstawionym darczyńcy w okresie dwóch lat od otrzymania darowizny. 11. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1970/14 Teza: Zarówno koszty zakwaterowania, stworzenia odpowiedniego do warunków pracy zaplecza socjalnego, jak również dojazdu do określonego i zmieniającego się w zależności od położenia budowy miejsca wykonywania pracy są przede wszystkim kosztami pracodawcy, to ponoszonymi w jego interesie, wynikającym z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie zaś w interesie pracownika. Wobec tego niezależnie od regulacji przyjętej przez ustawodawcę w art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

53


limitującej zwolnienie od podatku wyłącznie diet i innych należności za czas podróży służbowej pracownika, nie stanowią tego rodzaju świadczenia przychodu określanego jako wartość innych nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu art. 12 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 tej ustawy. 12. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2016 r., sygn. akt I FSK 208/15 Teza: Obowiązek ponoszenia opłaty targowej przez podmioty prowadzące sprzedaż w miejscu wskazanym przez gminę jako targowisko nie stanowi wykorzystywania przez gminę targowiska na inne cele niż prowadzenie działalności gospodarczej w ujęciu art. 86 ust. 7b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Gmina wykorzystuje targowisko jedynie na cele prowadzonej działalności gospodarczej (wynajem), a opłata targowa obciąża wynajmujące powierzchnię targową podmioty z tytułu realizowanej tam sprzedaży. 13. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2016 r., sygn. akt I FSK 477/15 Teza: Art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), w świetle wykładni funkcjonalnej i systemowo-wewnętrznej, należy rozumieć w ten sposób, że jego przedmiotem jest to orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które jako precedensowe wskazuje na wykładnię określo54

PRAWNIK Nr 3/40/2016

nych norm prawa unijnego, rzutujących na praktykę stosowania przepisów krajowych, stanowiących podstawę wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. 14. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2016 r., sygn. akt I FPS 3/16 Teza: W przypadku przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku w związku z weryfikacją prowadzoną na podstawie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm.) w ramach czynności sprawdzających, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), nie jest możliwe żądanie od kontrahentów podatnika, wykonujących działalność gospodarczą, przedstawienia dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. 15. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2016 r., sygn. akt I FPS 2/16 Teza: Przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku, o którym mowa w art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), w przypadku, gdy weryfikacja rozliczenia podatnika dokonywana jest w ramach kontroli podatkowej (lub postępowania podatkowego lub postępowania kontrolnego), następuje w formie zaskar-


żalnego zażaleniem postanowienia naczelnika urzędu skarbowego, przewidzianego w art. 274b w związku z art. 277 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.). SPRAWY OGÓLNOADMINISTRACYJNE 1. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SAB/Bk 57/16 Teza: Bezwzględnym warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynne lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w postaci zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Brak spełnienia tego wymogu skutkuje odrzuceniem skargi. 2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 219/15 Teza: Niesprecyzowane wnioski o informacje, zawierające sformułowania chaotyczne, nielogiczne, wadliwe językowo itp. – obiektywnie niepozwalające ustalić treści żądania wnioskodawcy – nie sta-

nowią wniosków o informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a w rezultacie nie podlegają rozpatrzeniu w jej trybie. 3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2966/14 Teza: Ustalenie przez organ nadzoru budowlanego w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290) wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy nie zwalnia adresata tego postanowienia z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub dokonania zgłoszenia, jeżeli ustalenia dotyczące niezbędnych zabezpieczeń wymagają wykonania określonych robót budowlanych. 4. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 470/16 Teza: Sprzedaż nieruchomości przeznaczonej na inwestycję celu publicznego, nawet za symboliczną cenę, nie stanowi nakładu w rozumieniu art. 148 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) 5. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16 WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ

55


Teza: Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. 6. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r., sygn. akt I OPS 1/16 Teza: Od skargi na decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości wydanej na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) pobiera się wpis stosunkowy, o którym mowa w art. 231 p.p.s.a.

Dla Autorów Teksty do publikacji powinny być składane w sekretariacie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie (ul. Konrada Wallenroda 2E, 20-607 Lublin) lub pocztą elektroniczną (e-mail: biuletyn.prawnik@oirp.lublin.pl). Materiałów niezamówionych Redakcja nie zwraca i rezerwuje sobie prawo do skracania, poprawiania oraz uzupełniania otrzymanych tekstów, a także dodawania i zmiany tytułów. 56

PRAWNIK Nr 3/40/2016

SPRAWY GOSPODARCZE 1. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2016 r., sygn. akt II GSK 1840/14 Z uzasadnienia: Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. (…) błędny jest pogląd skarżącego, że informacja o niekaralności kandydata (a taka jest treść informacji w razie zatarcia skazania) jest równoznaczna ze spełnieniem wymogu dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. (…) należy uznać, że nie każdy, kto jest niekarany, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zaufania publicznego. Renata Fils Radca prawny Starszy Specjalista Biura Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego

Druk, łamanie i oprawa: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej „Gaudium” 20-075 Lublin, ul. Ogrodowa 12 tel. 81 442 19 19, fax 81 442 19 16 e-mail: drukarnia@gaudium.pl www.gaudium.pl Biuletyn jest wydawany przy współpracy finansowej z Wolters Kluwer.


XI Krajowy Zjazd Radcรณw Prawnych


III Ogólnopolskie Warsztaty Rzeczników Prasowych w Lublinie

Obchody Narodowego Święta Niepodległości


Rehabilitacja i rekreacja seniorów

Wycieczka seniorów na Białoruś


Egzamin wstępny na aplikację

Egzamin z etyki radcy prawnego


Lublin, dnia ……………………..

Zgłoszenie Zgłaszam uczestnictwo mojego syna/mojej córki ……………………………...……......... (imię i nazwisko), lat ...………… w Karnawałowym Balu Choinkowym, organizowanym przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie w dniu 11 lutego 2017 r. Jednocześnie uiszczam opłatę (wpisowe) w wysokości 10 zł, płatną gotówką w siedzibie OIRP w Lublinie, do rąk Pani Moniki Woźniak – asystenta ds. księgowości.

Podpis radcy prawnego ………………………………………………


fot. M. Nowachowicz


Prawnik 3/40 2016  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you