Page 1

PRAWNIK

Spis treści Wydawca: Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie 20-607 Lublin ul. Konrada Wallenroda 2e tel. (081) 532-06-95, fax (081) 534-44-96 e-mail: poczta@oirp.lublin.pl numer konta: 66 1240 2500 1111 0010 0399 5559 w Banku PeKaO S.A. IV Oddział w Lublinie oraz 51 1050 1953 1000 0023 0708 6344 w ING BANK ŚLĄSKI O/Lublin

PRAWNIK Biuletyn Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Nr 1/20 2010

W numerze między innymi:

INFORMACJE I KOMUNIKATY Dziekan dla Prawnika.....................................................2 Uchwała Nr 1/2010 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych..............................................6 Nadzwyczajne Zgromadzenie Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnychw Lublinie VII Kadencji...........8 Uchwała Nr 1/VII/2010 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów.............................................11 Kryształowe serce radcy prawnego z Lublina .............20 Bożonarodzeniowe spotkanie radców prawnych..........21 Z prac rzecznika dyscyplinarnego.................................22 Z posiedzeń Rady..........................................................23 Bal Aplikanta................................................................26 Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie w liczbach...................................................27 Komunikaty Rzecznika Funduszu Seniora...................28 Zimowe zmagania radców prawnych w Krynicy.........29 Szkolenia.......................................................................30

Redakcja: Redaguje zespół: Arkadiusz Bereza, Anna Fermus-Bobowiec, Iwona Szpringer tel. (081) 532-06-95 e-mail: poczta@oirp.lublin.pl www.oirp.lublin.pl Rada Programowa: Arkadiusz Berezaprzewodniczący, Anna Fermus-Bobowiec, Zofia Filipek-Kraczek, Tadeusz Fita, Mariusz Nowachowicz, Iwona Szpringer Materiałów nie zamówionych Re­dak­cja nie zwraca i rezerwuje sobie pra­wo do skracania, poprawiania oraz uzu­peł­nia­nia otrzymanych tekstów, a także do­da­wa­nia i zmiany tytułów. Druk i łamanie: Drukarnia EMBE Press, Lublin, ul. Tokarska 9A. tel.: (081) 710 17 00, e-mail: katana@mbpress.pl

Nr 1/20/2010

WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ Profesjonalni zastępcy procesowi w dawnej Polsce......31

Dyżury członków Prezydium Rady Dziekan Rady - Arkadiusz Bereza 30 30 poniedziałek w godz. 13 - 15 Wicedziekan Rady - Halina Ejsmond-Zając 00 00 piątek w godz. 13 - 15 Wicedziekan Rady - Marek Pawłowski 00 00 wtorek w godz. 8 - 10 Skarbnik Rady - Hanna Chabros 15 15 środa w godz. 12 - 13

Sekretarz Rady - Zbigniew Chmiel 00 00 poniedziałek w godz. 15 - 16 Rzecznik Dyscyplinarny - Patrycja KozłowskaKalisz 30 00 II i IV poniedziałek miesiąca w godz. od 11 do 13 Rzecznik Funduszu Seniora - Irena Kopiec 00 00 I piątek miesiąca w godz. 10 do 12

1


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

Szanowne Koleżanki, Szanowni Koledzy!

Najważniejszym wydarzeniem w życiu samorządu radcowskiego w ostatnim okresie był Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych, który odbył się w dniach 26-27 lutego 2010 r. w Warszawie. Celem zwołania Zjazdu było przyjęcie przez samorząd radcowski stanowiska w sprawie trwających prac

Delegaci OIRP w Lublinie podczas obrad Krajowego Zjazdu

2

legislacyjnych dotyczących zawodów prawniczych, w tym przedstawionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata. W Zjeździe uczestniczyło ponad 200 delegatów, a wśród nich 13 radców prawnych Izby Lubelskiej.


Informacje i komunikaty

Otwierając posiedzenie, Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Maciej Bobrowicz podkreślił znaczenie Zjazdu jako szczególnego wydarzenia w dotychczasowej historii samorządu radcowskiego, podyktowanego koniecznością przedstawienia stanowiska w sprawie toczących się prac nad projektami legislacyjnymi dotyczącymi wykonywania zawodu radcy prawnego i ustroju nowej adwokatury. Uznał on Zjazd za platformę wymiany poglądów oraz określenia obszarów, w których konieczne będzie podjęcie decyzji dotyczących przyszłości zawodu radcy prawnego. Podkreślił przy tym, że niezależnie od rezultatów podjętych decyzji, obrona członków samorządu jest zadaniem podstawowym i najważniejszym. Jako nie mniej ważną kwestię wskazał konieczność utrzymania w interesie obywateli wysokiego profesjonalizmu świadczenia usług prawniczych. Następnie podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Zbigniew Wrona odczytał list Ministra Sprawiedliwości Krzysztofa Kwiatkowskiego. Minister złożył podziękowania dla przedstawicieli samorządu za dotychczasową współpracę i za wkład środowiska radców prawnych w modernizację rynku usług prawniczych w Polsce. Odnosząc się do przygotowanych założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata, podkreślił, że zaprezentowany projekt jest wstępną, a nie ostateczną wersją, służącą rozpoczęciu prac nad reformą adwokatury, przy których liczy na czynny udział

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

zainteresowanych środowisk. Minister wyraził nadzieję, że wstrzymanie prac nad założeniami – co ogłoszono kilka dni przed Krajowym Zjazdem - doprowadzi do wypracowania wspólnego stanowiska środowiska adwokatów i radców prawnych, realizującego cele zakreślone przez Rząd. W trakcie obrad Zjazdu głos zabrali obecni na Zjeździe byli Prezesi Krajowej Rady Radców Prawnych – Józef Zych, Andrzej Kalwas oraz Zenon Klatka. Józef Zych stwierdził, że celem tego szczególnego posiedzenia jest zajęcie stanowiska w sprawach dotyczących nie tylko samych radców prawnych, ale całego wymiaru sprawiedliwości. Założenia reformy określił jako jeden z elementów przemian w systemie świadczenia pomocy prawnej, wskazując jednocześnie na szereg groźnych i nieprzemyślanych projektów dotyczących rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do występowania w sądach w charakterze pełnomocników zawodowych. Odnosząc się do założeń ustawy o zawodzie adwokata, Józef Zych zadeklarował się jako zdecydowany zwolennik połączenia zawodów prawniczych (radcy prawnego i adwokata), chociaż zastrzeżenia jego budzą niektóre zaproponowane rozwiązania szczegółowe. Zdecydowanie negatywne stanowisko wobec założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata zajął Andrzej Kalwas. W swoim wystąpieniu nie szczędził słów krytyki kierownictwu samorządu radcowskiego. 3


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Za błąd uznał, nieuprawnione w jego ocenie, bo niepoparte wynikami konsultacji ze środowiskiem, popieranie projektu rządowych założeń. Jego zdaniem rodzą one zagrożenia dla grupy radców prawnych, która wykonuje zawód na podstawie umowy o pracę lub w stosunku służbowym. W następstwie takich działań powstała oddolna inicjatywa obrony praw radców prawnych zatrudnionych na etatach w postaci Stowarzyszenia Radców Prawnych Przedsiębiorstw. Wskazał również na brak zainteresowania adwokatury rozmowami na temat połączenia obu zawodów, na co wskazują niektóre uchwały okręgowych rad adwokackich. W ich kontekście zaapelował do zebranych w obronę własnej godności zawodowej. Odmienny pogląd zaprezentował Zenon Klatka. Swój udział w powołanym przez Ministra Sprawiedliwości zespole do opracowania założeń uzasadniał koniecznością uczestniczenia przedstawicieli radców prawnych w procesie przygotowywania założeń nowej ustawy, gdyż tylko w ten sposób można mieć realny wpływ na kształt przyjętych rozwiązań. Podkreślił, iż mamy do czynienia jedynie z założeniami, stąd brak w projekcie omówienia wielu kwestii szczegółowych. W jego ocenie założenia są punktem wyjścia do dalszej debaty, zaś przedstawiony projekt jest wyrazem osiągniętego kompromisu pomiędzy spojrzeniem radców prawnych i adwokatów na zakres i formy świadczenia pomocy prawnej (sprawa „urzędówek” w sprawach karnych i stosunku pracy w 4

Informacje i komunikaty

administracji publicznej). W kwestiach ustrojowych poruszanych w założeniach wskazał na zmniejszenie nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad samorządem. Apelował o głębsze spojrzenie w przyszłość, wypracowanie strategii działania samorządu z myślą o dużej grupie aplikantów radcowskich, gdyż utrzymanie istniejącego status quo jest niemożliwe. W trakcie obrad przedstawione zostały także niektóre ze stanowisk w sprawie przedmiotowych założeń wyrażone w uchwałach Nadzwyczajnych Zgromadzeń Delegatów Okręgowych Izb Radców Prawnych. Osobiście zaprezentowałem stanowisko radców prawnych Izby Lubelskiej, którzy na nadzwyczajnym zgromadzeniu o charakterze otwartym poddali szerokiej analizie propozycje zawarte w założeniach. Zgromadzenie w swojej uchwale odniosło się krytycznie do założeń ustawy o zawodzie adwokata, zaś zdecydowanie negatywnie oceniło szereg projektów prowadzących do destabilizacji rynku usług prawnych. W mojej ocenie inicjatywy – niezależnie skąd one pochodzą - nadania uprawnień do występowania w sądzie w charakterze pełnomocnika zawodowego osobom bez odpowiedniego przygotowania (magistrom prawa, doradcom, prawnikom licencjonowanym etc.), budzi nieufność wobec wszystkich innych projektów przedstawianych przez Ministra Sprawiedliwości. Wskazałem, iż na atmosferę zgromadzenia Izby Lubelskiej miały wpływ jeszcze trzy dodatkowe


Informacje i komunikaty

czynniki: duma z wykonywanego zawodu, świadomość dużego potencjału naukowego lubelskich radców prawnych oraz pożałowania godne stanowisko Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach, wskazujące na hierarchię wartości leżących u podstaw funkcjonowania adwokatury. W trakcie debaty głos zabrała także nasza Koleżanka Teresa Stecyk, podkreślając negatywny stosunek adwokatury do idei połączenia zawodów prawniczych oraz wspierającego ją w tym stanowisku Prezydenta RP. Jednakże większość mówców dostrzegała konieczność rozpoczęcia procesu zmierzającego do utworzenia nowej ustawy, tworzącej jeden zawód obejmujący dzisiejszych adwokatów i radców prawnych. Niemniej, nie oznaczało to aprobaty dla rozwiązań zaproponowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości i głosy krytyczne, dotyczące szczegółowych rozwiązań z założeń oraz dotychczasowego trybu prac nad nimi bez udziału samorządów zawodowych, przeważyły. Ostatecznie znalazło to odzwierciedlenie w uchwale końcowej Zjazdu.

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Od nurtu debaty odbiegały przedstawione w czasie Zjazdu badania TNS OBOP przeprowadzone na zlecenie Krajowej Rady Radców Prawnych. Wynikało z nich, że za połączeniem zawodu adwokata i radcy prawnego na zasadach opracowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości opowiada się prawie 50% ankietowanych, a przeciwne mu jest 27%. Pozostała część radców prawnych biorących udział w ankiecie odpowiedziała, że nie zna projektu albo nie ma wyrobionego zdania na ten temat. Jednocześnie same założenia jako bardzo dobre, dobre bądź dostateczne oceniło 64% ankietowanych, a tylko 14% uznało, że są one nie do zaakceptowania. Zdecydowana większość ankietowanych radców (71%) negatywnie oceniła natomiast rozwiązanie, które ogranicza możliwość wykonywania zawodu radcom zatrudnionym w ramach umowy o pracę.

Z koleżeńskim pozdrowieniem Dziekan Rady Arkadiusz Bereza

Delegaci OIRP w Lublinie w towarzystwie Prezesa KRRP Macieja Bobrowicza.

5


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

UCHWAŁA Nr 1/2010 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 27 lutego 2010 r. w sprawie stanowiska samorządu radców prawnych co do prowadzonych prac legislacyjnych dotyczących zawodów prawniczych, w tym przedstawionego przez Ministra Sprawiedliwości projektu założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata Na podstawie art. 41 pkt 2 w zw. z art. 57 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 oraz z 2009 r. Nr 216, poz. 1676) Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych zważywszy, że: - w Rządzie Rzeczypospolitej Polskiej od 2008 r. prowadzone są prace zmierzające do wniesienia do Sejmu projektu ustawy o państwowych egzaminach prawniczych, który przewiduje m. in. utworzenie zawodu doradcy prawnego, - z inicjatywy poselskiej w Sejmie od 2008 r. prowadzone są prace legislacyjne nad projektem ustawy o licencjach prawniczych i świadczeniu usług prawniczych, - z inicjatywy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w Sejmie prowadzone są prace legislacyjne dotyczące zmian niektórych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego m. in. w zakresie przymusu adwokacko-radcowskiego, - z inicjatywy poselskiej oraz sejmowej Komisji Nadzwyczajnej „Przyjazne Państwo” prowadzone są prace legislacyjne dotyczące zmiany art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego, - w listopadzie 2009 r. Minister Sprawiedliwości przekazał Krajowej Radzie Radców Prawnych projekt założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata, a także biorąc pod uwagę: - rezultaty przeprowadzonych w środowisku radców prawnych konsultacji, w tym uchwały podjęte przez nadzwyczajne zgromadzenia okręgowych izb radców prawnych w styczniu 2010 r., a także wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie Krajowej Rady Radców Prawnych przez Ośrodek Badań Opinii Publicznej, dotyczące przedstawionego przez Ministra Sprawiedliwości projektu założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata, - podejmowane przez Krajową Radę Radców Prawnych, zgodnie z art. 60 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w latach 2007–2009 uchwały zawierające opinie i stanowiska samorządu radców prawnych o przedkładanych mu w ramach konsultacji społecznych projektach ustaw dotyczących świadczenia pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, uchwala, co następuje: 1. Samorząd radców prawnych niezmiennie opowiada się za szybkim, jednolitym systemowo i spełniającym współczesne wymagania uregulowaniem świadczenia pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Uregulowanie to powinno w interesie publicznym zapewnić zwiększenie dostępu do pomocy prawnej różnym grupom obywateli, instytucjom i podmiotom gospodarczym. 2. Samorząd radców prawnych krytycznie oceniał i ocenia następujące projekty legislacyjne: - poselski i komisyjny projekty ustaw dotyczące zmian art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego, - poselski projekt ustawy o licencjach prawniczych i świadczeniu usług prawniczych, - rozważany w Rządzie Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o państwowych egzaminach prawniczych. 6


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Ich wprowadzanie sprzyja lub sprzyjałoby obniżeniu profesjonalizmu usług prawniczych, zwłaszcza zastępstwa procesowego, i narażałoby podmioty korzystające z usług prawniczych na ryzyko, którego występowanie nie leży w interesie publicznym. Samorząd radców prawnych prezentuje takie stanowisko wykonując misję zawodu zaufania publicznego wynikającą z art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. 3. Samorząd radców prawnych krytycznie ocenia przedstawiony przez Ministra Sprawiedliwości projekt założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata. Uważa bowiem, że: - ewentualne przyszłe ustawowe połączenie zawodów radcy prawnego i adwokata nie powinno wykluczać samorządów z uczestnictwa w przygotowywaniu założeń i projektu takiej regulacji; powinno to odbywać się w porozumieniu z samorządami, - przewidziane w projekcie założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata ograniczenie możliwości łączenia form wykonywania przyszłego zawodu adwokata oraz narzucanie przez ustawodawcę kształtu struktury terytorialnej samorządu pozostaje w sprzeczności z zasadami samorządności. 4. Samorząd radców prawnych z zadowoleniem przyjmuje ostatnią deklarację Ministra Sprawiedliwości o zawieszeniu prac nad założeniami do projektu ustawy o zawodzie adwokata i oczekiwaniu na uzgodnione w tym zakresie propozycje samorządu radcowskiego i adwokackiego. Samorząd radców prawnych niezmiennie deklaruje gotowość współpracy z Ministrem Sprawiedliwości i samorządem adwokackim, co do zakresu niezbędnych i oczekiwanych przez społeczeństwo zmian dotychczasowegostanu prawnego regulującego świadczenie pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. 5. Samorząd radców prawnych zaprasza Adwokaturę Polską do rozmów o kształcie systemowego uregulowania świadczenia pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej i statusu zawodów świadczących tę pomoc. Samorząd radców prawnych oczekuje, że zaproszenie zaowocuje szybkim przystąpieniem do rozmów. 6. Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych zobowiązuje Krajową Radę Radców Prawnych do prowadzenia rozmów z przedstawicielami Adwokatury Polskiej. 7. W przypadku gdyby rozmowy z Adwokaturą Polską nie doprowadziły do wypracowania wspólnego stanowiska co do systemowego uregulowania świadczenia pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej i statusu zawodów świadczących tę pomoc, Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych zobowiązuje Krajową Radę Radców Prawnych do samodzielnego podjęcia inicjatywy w tym zakresie i zaproszenia do współpracy przedstawicieli zainteresowanych środowisk, w tym najwyższe autorytety prawnicze. 8. Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych zobowiązuje Krajową Radę Radców Prawnych do podania niniejszej uchwały, w pełnym brzmieniu, do publicznej wiadomości. Monika Białas Sekretarz Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych

Ryszard Ostrowski Przewodniczący Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych

7


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

Nadzwyczajne Zgromadzenie Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie VII Kadencji

Przemawia gość - wiceprezes KRRP Jan Łoziński

W dniu 18 stycznia 2010 r. odbyło się w siedzibie Izby Nadzwyczajne Zgromadzenie Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Zgromadzenie zostało zwołane na podstawie uchwały Nr 862/VII/2009 Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie zwołania Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie na wniosek Krajowej Rady Radców Prawnych w związku z § 2 uchwały Nr 99/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 listopada 2009 r. 8

w sprawie trybu konsultacji założeń ustawy o zawodzie adwokata w środowisku radców prawnych, zgodnie z którym Krajowa Rada Radców Prawnych wnosi do rad okręgowych radców prawnych o zwołanie Nadzwyczajnych Zgromadzeń Okręgowych Izb Radców Prawnych w celu zajęcia stanowiska co do trwających prac legislacyjnych dotyczących zawodów prawniczych, w tym założeń ustawy o zawodzie adwokata i przekazanie Krajowej Radzie uchwały tych Zgromadzeń w terminie do dnia 28 stycznia 2010 r.


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Głosowanie

Nadzwyczajne Zgromadzenie otworzył Dziekan Rady Arkadiusz Bereza, witając Delegatów i Specjalnego Gościa – Wiceprezesa Krajowej Rady Radców Prawnych Jana Łozińskiego, który, dziękując za zaproszenie na obrady, zabrał głos w przedmiocie zwołania Nadzwyczajnego Zgromadzenia. Dziekan Rady przedstawił pokrótce cel zwołania Zgromadzenia, którym było zajęcie stanowiska w przedmiocie prac legislacyjnych dotyczących zawodów prawniczych, w tym założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata i przedstawił tezy projektu uchwały w tym zakresie. Zebrani Delegaci przystąpili do ożywionej dyskusji w przedmiocie

przedstawionego projektu uchwały. Poza żywiołowo przedstawianymi propozycjami, złożono szereg oficjalnych wniosków co do treści uchwały i jej uzasadnienia i po przegłosowaniu poprawek przyjęto ostateczne brzmienie uchwały wraz z uzasadnieniem. Dziekan Rady podziękował zebranym Delegatom za aktywność w formułowaniu ostatecznej treści uchwały i uzasadnienia. Wystąpiła również Kol. Teresa Stecyk – członek Krajowej Rady Radców Prawnych, omawiając w ujęciu historycznym podejmowane działania w przedmiocie połączenia zawodów prawniczych, a także ustosunkowała się do aktualnych propozycji w tym zakresie. 9


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Następnie głos zabrał Wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych Jan Łoziński, dziękując Delegatom za obecność i pracę nad uchwałą. Na koniec obrad zabrał głos Przewodniczący Nadzwyczajnego Zgro-

Obrady i debata

10

Informacje i komunikaty

madzenia, który, zamykając obrady, pozdrowił wszystkich zgromadzonych i podziękował im oraz przybyłym Gościom za uczestnictwo w obradach. Sekretarz Rady Zbigniew Chmiel


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Uchwała Nr 1/VII/2010 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie VII Kadencji z dnia 18 stycznia 2010 r. w sprawie stanowiska co do prac legislacyjnych dotyczących zawodów prawniczych, w tym założeń do projektu ustawy o zawodzie adwokata Na podstawie art. 41 pkt 2) i pkt 3) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz § 2 uchwały Nr 99/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 listopada 2009 r. w sprawie trybu konsultacji założeń ustawy o zawodzie adwokata w środowisku radców prawnych, Nadzwyczajne Zgromadzenie Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie uchwala, co następuje: §1 Zgromadzenie krytycznie ocenia rozwiązania zawarte w założeniach z dnia 22 października 2009 r. do projektu ustawy o zawodzie adwokata sporządzone przez Ministra Sprawiedliwości, przesłane przy piśmie z dnia 27 października 2009 r., znak: DL-P-V-453-31/09. §2 Zgromadzenie negatywnie ocenia prace legislacyjne dotyczące projektów ustaw o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego i zmianie niektórych ustaw (druk sejmowy nr 2604 i druk sejmowy nr 2603) zmierzające do nadania uprawnień do występowania w postępowaniu sądowym osobom legitymującym się tytułem zawodowym magistra prawa, jako rozwiązania niekonstytucyjnego, zagrażającego bezpieczeństwu prawnemu obywateli oraz naruszającego autorytet Państwa Polskiego. §3 Zgromadzenie wyraża zaniepokojenie sposobem prowadzenia konsultacji społecznych z organami samorządu radcowskiego w ramach procesu legislacyjnego oraz brakiem poszanowania nadrzędności ustawy zasadniczej w realizacji zadań prawodawczych. Takie działania podejmowane ze świadomością braku poszanowania zasady hierarchiczności systemu prawa, w imię osiągnięcia doraźnych celów politycznych, wskazują na naruszenie fundamentalnej zasady państwa prawnego. 11


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

§4 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Przewodniczący Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Sławomir Bartnik Sekretarz Zgromadzenia Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Zbigniew Chmiel Uzasadnienie Minister Sprawiedliwości przedłożył w celu przeprowadzenia konsultacji społecznych założenia do projektu ustawy o zawodzie adwokata (zwane dalej „założeniami do ustawy” lub „założeniami”). Założenia stanowią zbiór zasad, sformułowanych w sposób opisowy, na podstawie których ma zostać opracowany projekt rzeczonej ustawy. Przedstawione założenia, na których ma zostać oparty ustrój „nowej” adwokatury i status jej członków Nadzwyczajne Zgromadzenie Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie ocenia krytycznie. Założenia do ustawy wprowadzają instytucje i rozwiązania ustrojowe, które stanowią istotne novum w zakresie organizacji samorządu zawodowego. Proponowane zmiany są na tyle rewolucyjne, iż należałoby wprowadzać je w sposób stopniowy, tak aby nie doszło do destabilizacji samorządu zawodowego, uniemożliwiającej realizację powierzonych mu konstytucyjnie zadań dotyczących sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego. Uwaga ta dotyczy m.in. sądownictwa dyscyplinarnego, rzecznika dyscyplinarnego, struktury organizacyjnej „nowej” adwokatury” (ilości siedzib). Tak gruntowna reforma zawodów radcy prawnego i adwokata powinna zostać przeprowadzona w oparciu o rozwiązania sprawdzone i dogłębnie przemyślane. Opiniowane założenia do projektu ustawy o zawodzie adwokata zostały przygotowane pod hasłami zreformowania sposobu funkcjonowania zawodów prawniczych radcy prawnego i adwokata, w celu dostosowania ich do zmian, jakie dokonały się w ostatnim czasie. Twórcy założeń stwierdzają także, z czym należy się w pełni zgodzić, iż „istnienie silnej i niezależnej instytucji powołanej do świadczenia obywatelom pomocy prawnej jest niezbędne dla utrzymania właściwej równowagi pomiędzy instytucjami demokratycznego państwa prawa”, nie 12


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

zapominając przy tym o niezależności zawodów zaufania publicznego i zaufaniu społecznym, jakim powinny się one cieszyć. Wskazane hasła nie idą jednak w parze z proponowanymi w założeniach rozwiązaniami, jak również z innymi pracami legislacyjnymi, prowadzonymi zarówno w Sejmie, jak i w Ministerstwie Sprawiedliwości. Jak bowiem inaczej można ocenić zamiar połączenia dwóch istniejących od lat zawodów prawniczych, cieszących się znacznym zaufaniem społecznym, przy jednoczesnym rozważaniu utworzenia nowej „korporacji doradców prawnych” o zbliżonych kompetencjach. Paradoksem jest, iż ów plan dotyczy grupy osób, które nie legitymują się podstawowym poziomem wiedzy prawniczej, która pozwoliłaby im zaliczyć pozytywnie egzamin wstępny na aplikację radcowską, a następnie po jej ukończeniu zdać państwowy – w obecnym kształcie – egzamin zawodowy. Mając na uwadze, iż nowa „korporacja doradców prawnych” nie będzie poddana odpowiedniej kontroli Państwa, a jej członkowie kontroli samorządowej, co będzie pochodną braku zasad etyki czy sprecyzowanych obowiązków „korporacyjnych”, stwierdzić należy, iż bezpieczeństwo obywateli korzystających z pomocy prawnej nie jest priorytetem projektów regulacji prawnych w tym zakresie. Powyższe potwierdza tylko brak racjonalności i konsekwencji objawiający się w „reformie” zawodów prawniczych polegający na łączeniu jednych i tworzeniu innych. Z drugiej strony, jak można mówić o istnieniu silnej i niezależnej adwokatury, skoro równolegle prowadzone są prace nad rozszerzeniem kręgu osób wskazanych w art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego, zmierzające w proponowanej treści do umożliwienia reprezentowania strony postępowania przez osobę legitymującą się wyłącznie ukończeniem studiów prawniczych. Przedłożone założenia jako jeden z celów wskazują stworzenie nowoczesnego systemu kształcenia kandydatów do zawodu „nowego” adwokata. Patrząc wstecz na wprowadzane już od lat 7 zmiany w zasadach dotyczących aplikacji, w szczególności ograniczenie praktyk w sądach i prokuraturze, nie można z dobrą wiarą przyjmować takich zapewnień. Wprowadzone nowe możliwości uzyskania tytułu radcy prawnego przez osoby, które nie ukończyły aplikacji powoduje, iż ta najbardziej właściwa i najlepiej przygotowująca do zawodu droga, będąca jednocześnie drogą najbardziej wymagającą, jest coraz częściej omijana i marginalizowana, zaś do świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej pretendują osoby, które nie mają żadnego doświadczenia związanego z prowadzeniem postępowania sądowego. Autorzy powyższych projektów zmian nie dostrzegają przy tym zagrożeń jakie one niosą dla prawnych i ekonomicznych interesów uczestników postępowania sądowego. Mając na uwadze, iż przedłożone założenia nie dążą do pełnego 13


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

i wyczerpującego uregulowania spraw związanych ze świadczeniem pomocy prawnej (już na samym wstępie założeń dopuszczono możliwość świadczenia pomocy prawnej na podstawie odrębnej ustawy i w określonych przez nią granicach) stwierdzić należy, iż nie można dokonać ich oceny bez uwzględniania wyżej wskazanych projektów. Tworząc przedmiotowe założenia zapomniano, iż prawo ma pełnić rolę służebną wobec Państwa i społeczeństwa. Zamierzenia legislacyjne powinny więc przynosić określone korzyści dla tych podmiotów, usprawniając funkcjonowanie określonych dziedzin życia społecznego, przy zapewnieniu nadzoru Państwa, gdy wymaga tego szczególnie ważny interes społeczny. Przedstawione założenia nie spełniają powyższych cech, a nie budzi wątpliwości, iż obowiązkiem Państwa jest zapewnienie dostępu do profesjonalnie świadczonych usług pomocy prawnej. Przedłożone założenia w sposób pejoratywny oceniają dotychczasowe funkcjonowanie samorządów zawodowych radców prawnych i adwokatów, przy czym ocena ta w istocie sprowadza się do gołosłownych twierdzeń nie popartych jakąkolwiek argumentacją. Nie można zgodzić się z poglądem, że samorząd zawodowy w obecnym kształcie jest instytucją niedostosowaną do zmian, które „w ostatnim ćwierćwieczu dokonały się w międzynarodowym i europejskim systemie społeczno-politycznym”, że brakuje mechanizmów przeciwdziałających nadużywaniu idei samorządności, że brak jest przejrzystości w procesie uzyskiwania uprawnień zawodowych, że brak jest rozwiązań gwarantujących równy dostęp do zawodu czy też, że nie istnieje sprawny i efektywny system odpowiedzialności dyscyplinarnej. Należy z pełną stanowczością stwierdzić, iż nie istnieją podstawy do wyrażania takich ocen. Samorząd radców prawnych bez zarzutów realizuje powierzone mu przez ustawodawcę funkcje, współpracując przy tym z właściwymi organami władzy publicznej. Warto powołać fakt, iż organizacja szkoleń na aplikacji radcowskiej przy naborze na niespotykaną dotychczas skalę odbywa się bez przeszkód. Po analizie przedłożonych założeń zwrócić należy uwagę na kilka podstawowych uregulowań, które w ocenie Zgromadzenia nie mogą być zaakceptowane w proponowanym kształcie. Przedstawione propozycje, w szczególności w zakresie sądownictwa dyscyplinarnego, w sposób istotny odbiegają od dotychczasowych, sprawdzonych rozwiązań, przy czym mają dotyczyć li tylko jednego wolnego zawodu „nowego” adwokata. Rozwiązania te prowadzą w istocie do powstania wyłomu w spójnym, jak do tej pory, systemie. Proponowane zmiany nie zostały nigdzie sprawdzone. Istnieje więc uzasadniona obawa, że przedstawione w tym kształcie założenia mogą stanowić realne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania 14


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

samorządu nowego zawodu. Ewentualna reforma powinna objąć sądownictwo dyscyplinarne wszystkich samorządów zawodowych, a zatem mieć charakter systemowy. Samorządy zawodowe radców prawnych i adwokatów nie powinny pełnić roli podmiotów, na którym testowane są nowe środki służące do walki z zawodami zaufania publicznego. Założenia do ustawy wprowadzają ograniczenia dotyczące dotychczasowych form wykonywania zawodu radcy prawnego. Wypracowana w rozwoju historycznym różnorodność (elastyczność) form wykonywania zawodu dotychczas nie zagrażała niezależności radców prawnych. Nie można zgodzić się z poglądem, który nie został poparty żadnymi merytorycznymi argumentami, że radca prawny, wykonujący jednocześnie zawód na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych, nie daje należytej rękojmi jego należytego wykonywania. Z przykrością stwierdzić należy, iż pogląd ten jest przede wszystkim głoszony przez środowisko adwokatów, którzy jednak nie zdołali w tym przedmiocie sformułować merytorycznego uzasadnienia. Brak jest przesłanek, które pozwoliłyby uznać tę tezę za prawdziwą, w szczególności nie potwierdzają jej postępowania dyscyplinarne i stawiane w ich toku zarzuty. Przedstawione założenia pomijają pozytywne doświadczenia związane z wykonywaniem zawodu radcy prawnego w ramach stosunku pracy, natomiast przewidują rozwiązania wzorowane przede wszystkim na zawodzie dotychczasowego adwokata, czyniąc de facto to środowisko głównym beneficjentem planowanych rozwiązań. Ponadto realizacja przedłożonych założeń skutkowałaby tym, że część radców prawnych straci prawa nabyte w zakresie formy wykonywania zawodu. Zwrócić także należy uwagę, iż obecnie istniejące gwarancje dotyczące stosunku pracy radcy prawnego, jak i te przedstawione w założeniach pozwalają na sformułowanie tezy, iż dają one możliwość bardziej niezależnego wykonywania zawodu, bez obawy utraty klienta niż świadczenie pomocy prawnej na podstawie np. umowy zlecenia. Brak racjonalnego uzasadnienia dla wyodrębniania grupy podmiotów, dla których świadczenie pomocy prawnej na podstawie stosunku pracy w organach władzy publicznej skutkowałoby utratą prawa do wykonywania zawodu w innych formach. Takie uregulowania nie leżą w interesie Skarbu Państwa i innych podmiotów publicznoprawnych. Zaproponowane uregulowania prowadzą do paradoksu, iż status „nowego” adwokata świadczącego pomoc prawną dla wyodrębnionego w założeniach kręgu podmiotów byłby uzależniony bardziej od formy świadczenia pomocy, a nie od ewentualnego występowania konfliktu interesu. „Nowy” adwokat świadczący pomoc prawną dla Skarbu Państwa w ramach stosunku pracy będzie miał ustawowy zakaz występowania jako pełnomocnik w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa. Ten sam „nowy” adwokat świadczący tę samą pomoc prawną 15


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

dla tego samego Skarbu Państwa, ale już w innej formie nie miałby tego rodzaju ograniczeń. Prowadzi to do nieuzasadnionej dyskryminacji jednej z ustawowo dopuszczonych form wykonywania zawodu. Wystarczające w tym zakresie wydają się funkcjonujące w administracji publicznej, służbach, itp. pragmatyki służbowe oraz ustawowe uregulowania szczególne. Nie można także pominąć, iż zasady etyki, a wśród nich tak podstawowa zasada, jak unikanie sytuacji mogących powodować konflikt interesów jest wystarczającą gwarancją właściwego wykonywania zawodu niezależnie od formy. Ograniczenia w zakresie formy wykonywania zawodu przez radców prawnych odbiegają od aktualnych tendencji, w których dominuje kierunek rozszerzania rynku usług prawniczych na osoby nie mające przygotowania ani teoretycznego, ani praktycznego, pozwalającego na świadczenie profesjonalnej pomocy prawnej. Świadczą o tym aktualnie prowadzone prace legislacyjne (patrz wyżej). Należy podkreślić, iż wprowadzane w ostatnich latach zmiany w ustawach regulujących zawody prawnicze były dokonywane pod hasłem otwarcia zawodów prawniczych w związku ze zwiększeniem się zapotrzebowania społecznego na usługi profesjonalnej pomocy prawnej. Jednak w zaproponowanej w założeniach sytuacji dojdzie wprost do wyeliminowania z rynku usług pomocy prawnej dużej liczby profesjonalnych prawników, w szczególności radców prawnych obsługujących administrację publiczną. Jest to oczywiste zaprzeczenie publicznie wygłaszanym celom dotychczasowych nowelizacji, jak i toczących się prac legislacyjnych. Podsumowując stanowisko w tym zakresie należy opowiedzieć się za utrzymaniem dotychczasowych form i zasad wykonywania zawodu, przewidzianych w ustawie o radcach prawnych, bez zaproponowanych ograniczeń dotyczących stosunku pracy. W miejsce rozwiązań wprowadzających administracyjne ograniczenia w zakresie formy wykonywania zawodu przez „nowego” adwokata należy zaproponować rozwiązania dotyczące specjalizacji zawodowej członków „nowej” adwokatury. Rozwiązania w tym zakresie nawiązywałyby do tendencji europejskich, z zastrzeżeniem, iż samorząd zawodu zaufania publicznego powinien mieć większy wpływ na treść stosownego rozporządzenia, niż wynikający jedynie z opiniowania. Istotnym argumentem dla wyrażonego wyżej stanowiska jest okoliczność, iż sprzeniewierzenie się zasadzie niezależności przy wykonywaniu zawodu, bez względu na formę, rodzi takie same konsekwencje w ramach odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zaproponowane założenia w tym zakresie świadczą o braku konsekwencji, gdyż na wstępie wskazano, iż organy władzy publicznej nie będą mogły podejmować działań ograniczających wolność wykonywania zawodu „nowego” adwokata. 16


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Przynależność radców prawnych do „nowej” adwokatury nie może zostać uzależniona od spełnienia jakichkolwiek dodatkowych przesłanek np. konieczności odbycia stosownych szkoleń. Takiego wymogu nie stawia się członkom drugiego z łączonych zawodów, aczkolwiek istnieją dziedziny prawa, w których poziom wiedzy adwokatów odbiega z reguły od poziomu prezentowanego przez radców prawnych. Założenia nie uwzględniają także zakresu szkolenia, jakie odbywają radcowie prawni w okresie aplikacji oraz zakresu egzaminu, który obejmuje bez żadnych wyłączeń prawo karne materialne, prawo karne procesowe i prawo karne skarbowe. Również aktualnie posiadane przez radców prawnych uprawnienia do występowania w postępowaniach karnych, karnoskarbowych czy też w sprawach dotyczących wykroczeń dają podstawę do twierdzenia, iż znajomość tych procedur jest nie tylko wymagana w czasie aplikacji i egzaminu zawodowego, ale i stosowana już w praktyce radców prawnych. Z drugiej strony wskazać należy, iż podejmowanie się prowadzenia określonych spraw, w tym także obrony w sprawach karnych, jest kwestią z pogranicza profesjonalizmu, etyki zawodowej i zdrowego rozsądku. Zwrócić także należy uwagę, iż charakter spraw karnych również nie uzasadnia wyłączenia możliwości występowania w charakterze obrońcy przez radców prawnych pozostających w stosunku pracy, gdyż radca powinien mieć możliwość świadczenia kompleksowej usługi pomocy prawnej i tego też wymagają potencjalni klienci. Podsumowując należy podnieść, że dotychczasowe rozszerzanie zakresu przedmiotowego spraw, co do których radcowie prawni uprawnieni są do świadczenia pomocy prawnej, następowało w sposób ewolucyjny, bez konieczności doszkalania w tym zakresie. Zaproponowane w założeniach rozwiązanie świadczy, iż założenia różnicują status obu zawodów w sposób niekorzystny dla radców prawnych oraz nie uwzględniają istotnego w tym względzie obowiązku samokształcenia się radców prawnych. W celu realizacji tego obowiązku zostały stworzone ustrojowe i systemowe rozwiązania mające oparcie w zasadach etyki wykonywania zawodu radcy prawnego. Założenia w tym zakresie przeczą idei połączenia dwóch równoprawnych zawodów prawniczych, bez uwzględnienia, iż w świetle aktualnych uregulowań radca prawny może bez przeszkód i dodatkowych warunków uzyskać wpis na listę adwokatów. Tym samym zaproponowane uregulowanie jest krokiem wstecz w zakresie swobody zmiany profesji prawniczej. Założenia „milczą” na temat uregulowania statusu osób odbywających aplikację w chwili wejścia w życie planowanej ustawy. Rozwiązania w zakresie szkolenia aplikantów, przewidujące unifikację procesu szkoleń powinny uwzględnić fakt, że będące w toku szkolenie aplikacyjne prowadzone w ramach 17


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

obu samorządów, różnią się pod względem programowym i organizacyjnym. Nie jest więc możliwe połączenie szkoleń w odniesieniu do lat aplikacji, które już trwają. Z tego powodu niezbędnym jest wprowadzenie vacatio legis trwającego co najmniej trzy lata. Brak jest uzasadnionych przesłanek do ograniczenia liczby siedzib jednostek organizacyjnych samorządu „nowej” adwokatury poprzez dopasowanie podziału dla celów samorządowych do sztucznego i nie zawsze stabilnego, podziału specjalnego dla potrzeb sądownictwa powszechnego. Dotychczas decyzje w tym zakresie były podejmowane przez organy samorządu radcowskiego stosownie do potrzeb środowiska. Uzasadnione jest żądanie, by ustalenie liczby siedzib jednostek organizacyjnych „nowej” adwokatury wymagało przeprowadzenia konsultacji środowiskowych, w których społeczność zawodowa powinna zajmować pozycje równorzędnego partnera. Zmniejszanie liczebności jednostek organizacyjnych spowoduje zwiększenie ilości ich członków, co jest niekorzystne z punktu widzenia efektywności zarządzania, organizacji szkoleń, odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz bieżących kontaktów władz z członkami samorządu. Na koniec należy zwrócić uwagę na język założeń, który jest niespójny i zawiera liczne kolokwializmy. Tytułem przykładu warto wskazać, że założenia posługują się błędnymi sformułowaniami „członek zawodu”, czy też traktują o „ujednoliceniu zasad etycznych”. Tymczasem poprawne jest stwierdzenie, że radca prawny wykonuje zawód i przynależy do samorządu. Nie można zamiennie używać sformułowań „zasady etyczne” i „zasady etyki”, bowiem pojęcia te mają odmienne znaczenia. Zdarzają się także lapsusy językowe typu: „dbać o najwyższy poziom fachowy”, zamiast „ dbać o najwyższy poziom fachowości”; „po zaciągnięciu opinii”, zamiast „po zasięgnięciu opinii”. W założeniach jest także mowa o „braku uprawnienia do prowadzenia obron w sprawach o przestępstwa oraz przestępstwa karne skarbowe”, zamiast „przestępstwa skarbowe”. W innym zaś miejscu jest mowa o wniesieniu „kasacji” do Sądu Najwyższego zamiast „skargi kasacyjnej”, przy czym nie wiadomo czy podstawą „kasacji” („skargi kasacyjnej”) jest „rażące naruszenie prawa lub rażąca niewspółmierność kary dyscyplinarnej”, czy też, jak jest to wyartykułowane w innym miejscu „rażące naruszenie prawa i niewspółmierność kary”. Podane przykłady stanowią najlepszy dowód tego, że założenia zostały sporządzone w pośpiechu, którym nie powinno cechować się przygotowanie aktu zawierającego program reformy (w istocie rewolucji) w funkcjonowaniu dwóch samorządów zawodowych, a mającej istotne znaczenie dla wymiaru sprawiedliwości w Polsce. Podsumowując stwierdzić należy, iż powyższe okoliczności, przeważyły za krytyczną oceną przedłożonych założeń. 18


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Założenia, poza zburzeniem dotychczasowej organizacji, nie proponują, wbrew głośnym deklaracjom, żadnych rozwiązań, które miałyby na celu wzmocnienie niezależności czy też poprawę funkcjonowania samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów. Zaprowadzenie „nowego ładu i porządku” zdefiniowanego przez ustawodawcę przy zastosowaniu nowych rozwiązań instytucjonalnych, które nie zostały sprawdzone, budzą uzasadniony niepokój środowiska. Przedstawiona ocena wynika także z faktu, iż zaproponowane założenia nie uwzględniają wieloletniej tradycji funkcjonowania zawodu radcy prawnego oraz aktualnych uregulowań prawnych dotyczących m. in. swobody przepływu pomiędzy poszczególnymi zawodami, form wykonywania zawodu, zakresu przedmiotowego aplikacji i egzaminu końcowego, jak również nie dążą do pełnego uregulowania spraw związanych ze świadczeniem pomocy prawnej. Liczne rozwiązania zaproponowane w założeniach do ustawy zostały przejęte z uregulowań dotyczących adwokatów, bez uwzględnienia istnienia odrębnych rozwiązań ustawowych w ustawie o radcach prawnych. Nie mogą zyskać akceptacji środowiska radców prawnych rozwiązania, w świetle których grupa zawodowa radców prawnych licząca około 27 000 członków ma dostosować się do rozwiązań korzystnych dla grupy około 9.500 adwokatów. Nie można pominąć faktu, iż w chwili obecnej kształci się w ramach aplikacji radcowskiej i adwokackiej łącznie 14.500 aplikantów (11.100 aplikantów radcowskich i 3.400 aplikantów adwokackich), którzy podejmowali trud aplikacji w określonych uwarunkowaniach prawnych i których także będą dotyczyć przyszłe regulacje i związane z tym ograniczenia. Jednocześnie Zgromadzenie pragnie wyrazić nadzieję, iż w odróżnieniu od lat poprzednich dyskusja i prace nad ewentualnym projektem ustawy będą wolne od populistycznych treści, a skupią się wyłącznie na merytorycznej pracy uwzględniającej tradycje zawodów prawniczych, ich rolę w wymiarze sprawiedliwości i społeczną użyteczność profesjonalnie świadczonych usług pomocy prawnej. Przewodniczący Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Sławomir Bartnik Sekretarz Zgromadzenia Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Zbigniew Chmiel

19


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

Kryształowe serce radcy prawnego z Lublina Tytuł honorowy Kryształowe serce radcy prawnego może otrzymać radca prawny lub aplikant radcowski, który wyróżnia się bezinteresowną pomocą prawną na rzecz osób fizycznych, organizacji społecznych, instytucji realizujących cele publiczne, kościołów i związków wyznaniowych czy rodzin dotkniętych klęskami. Dnia 29 stycznia 2010 r. samorząd radców prawnych po raz drugi przyznał nagrody dla radców prawnych i aplikantów wyróżniających na działalnością pro publico bono. Uroczystości odbyły się w Warszawie w hotelu Novotel. Laureatami II Edycji Konkursu zostali: r. pr. Bogusław Biernat (OIRP Wałbrzych), r. pr. Krzysztof Dworakowski (OIRP Łódź), Teresa Grzybowska (OIRP Kielce), r. pr. Magdalena Konkolewska (OIRP Szczecin), r. pr. Irena Kopiec (OIRP Lublin), r. pr. Iwona Kusio-Szalak (OIRP Warszawa), r. pr. Krzysztof Legun (OIRP Koszalin), apl. rad. Maciej Makula (OIRP Katowice), r. pr. Lech Marek Skierczyński (OIRP Rzeszów). Nagrody wręczyli prezes Krajowej Rady Radców Prawnych - Maciej Bobrowicz oraz dyrektor Pionu Dystrybucji Banku Citi Handlowy - Andrzej Wilk (patron Konkursu). W uzasadnieniu przyznania nagrody dla naszej Koleżanki radcy prawnego Ireny Kopiec czytamy: Jej szczególnym zadaniem, który traktuje jako swoistą misję, jest niesienie pomocy najuboższym oraz osobom znajdującym się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej. Bardzo dużo czasu poświęca na rozpoznanie środowiska radcowskiego, często odwiedza samotnych radców prawnych, pomaga im sporządzać wnioski do odpowiednich organów i instytucji. Jej pomoc dotyczy także najbliższych krewnych zmarłych radców prawnych, którzy znajdują się w ciężkiej sytuacji materialnej i osobistej. Dziękujemy naszej Koleżance za Jej Kryształowe Serce - bezinteresowną pomoc, zaangażowanie i skromność. Jej postawa jest wzorem dla nas wszystkich. Serdecznie gratulujemy. W trakcie uroczystości przyznana została także nagroda specjalna Prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych dla wyróżniającej się w działalności pro bono okręgowej izby radców prawnych, którą otrzymała OIRP we Wrocławiu. Redakcja 20


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Bożonarodzeniowe spotkanie radców prawnych

W dniu 17 grudnia 2009 r. w siedzibie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie odbyło się zorganizowane przez Dziekana OIRP w Lublinie Arkadiusza Berezę bożonarodzeniowe spotkanie radców prawnych. W uroczystości uczestniczyli między innymi przedstawiciele władz krajowych samorządu radcowskiego: Teresa Stecyk - członek Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Sławomir Bartnik i Krzysztof Batorski - członkowie Krajowej Rady Radców Prawnych, a także - Piotr Burda - przedstawiciel Wyższego Sądu Dyscyplinarnego. Na spotkaniu byli obecni również członkowie Rady Okręgowej Rady Radców Prawnych w Lublinie, Okręgowej Komisji Rewizyjnej, Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego oraz Okręgowy Rzecznik Dyscyplinarny wraz ze swoimi zastępcami. Spotkanie rozpoczęło się oficjalnym przemówieniem Dziekana OIRP w Lublinie Arkadiusza Berezy, w którym podsumował on kończący się rok oraz przedstawił sukcesy lubelskiego środowiska radców prawnych. Ponadto życzył wszystkim radcom prawnym zdrowych i spokojnych Świąt Bożego Narodzenia oraz wielu sukcesów na niwie osobistej i zawodowej w nadchodzącym Nowym Roku. Następnie zgromadzeni goście podzielili się opłatkiem i złożyli sobie świąteczne życzenia. Co warte podkreślenia, uczestnicy spotkania nie przestraszyli się panującej grypy i składanie życzeń miało formę bardzo kordialną. Po zakończeniu części oficjalnej nastąpił skromny poczęstunek, a następnie wspólne śpiewanie kolęd. Uczestnicy doskonale wczuli się w świąteczną atmosferę uroczystości. Podniosłe, wspólne celebrowanie Świąt Bożego Narodzenia wzmacnia poczucie solidarności radców prawnych i wpływa na kształtowanie się wśród nich korporacyjnego esprit de corps Dr Sławomir Pilipiec

21


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

Z prac rzecznika dyscyplinarnego Niepokojąco wzrasta liczba skarg na zachowania radców prawnych (a także aplikantów radcowskich), w szczególności z powodu naruszeń zasad etyki wykonywania zawodu. W roku 2009 do OIRP w Lublinie złożono łącznie 26 skarg, podczas gdy w okresie pierwszych dwóch miesięcy roku 2010 r. wpłynęło już 10 skarg. W ubiegłym roku rzecznik dyscyplinarny i jego zastępcy w 9 przypadkach wydali postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia, głównie z tego powodu, że na podstawie samej treści skargi oraz zgromadzonych w ramach czynności sprawdzających dokumentów uznano, że nie ma podstaw do wszczęcia dochodzenia ze względu albo na niepopełnienie czynu albo z powodu braku w zarzucanym zachowaniu znamion przewinienia dyscyplinarnego (art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 741 ustawy o radcach prawnych). Z kolei w 2 sprawach dochodzenia umorzono. Często też postanowienia o odmowie lub umorzeniu dochodzenia były zaskarżane do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego OIRP w Lublinie, który jednak w większości przypadków utrzymywał w mocy decyzje rzeczników. W dwóch sprawach zawieszono dochodzenie ze względu na toczące się przeciwko rad22

com prawnym postępowania karne. W 11 sprawach wszczęto w ubiegłym roku dochodzenia, a łącznie ze sprawami w toku z lat poprzednich, aktualnie w rozpoznaniu przez rzecznika dyscyplinarnego i jego zastępców (na etapie czynności sprawdzających lub dochodzenia) znajduje się w sumie 36 spraw. W 2009 r. w jednej sprawie wystąpiono do Dziekana OIRP z wnioskiem o udzielenie radcy prawnemu ostrzeżenia w trybie art. 66 ustawy o radcach prawnych, natomiast w dwóch sprawach złożono do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego OIRP w Lublinie wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i ukaranie radców prawnych karami dyscyplinarnymi. Okręgowy Rzecznik Dyscyplinarny Dr Patrycja Kozłowska – Kalisz


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Z posiedzeń Rady W dniu 17 grudnia 2009 r. odbyło się XV posiedzenie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie VII kadencji. W posiedzeniu brali udział sami członkowie Rady. Rada przyjęła do wiadomości zawiadomienia Rzecznika Dyscyplinarnego o umorzeniu dochodzenia prowadzonego przeciwko dwóm radcom prawnym. W związku ze złożeniem wniosków i uzyskaniem pozytywnych opinii w wyniku przejścia stosownego postępowania przed Komisją do Spraw Wpisów, Rada podjęła 3 uchwały w sprawie wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez tut. Izbę osób po innych aplikacjach. Na listę radców prawnych wpisani zostali: Kol. Bartosz Kwiatkowski, Kol. Piotr Markiel i Kol. Grzegorz Puszkarski. Rada podjęła też uchwałę zwalniającą od wymogu zdawania testu umiejętności prawnika zagranicznego Kol. Petera Gorzawskiego, obywatela niemieckiego, prawnika z Unii Europejskiej, a następnie kolejną uchwałę w przedmiocie wpisu Petera Gorzawskiego na listę radców prawnych. Skreślono Kol. Aleksandra Sochę z listy radców prawnych prowadzonej przez tut. Radę w związku ze zmianą miejsca zamieszkania i wpisaniem na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w Warszawie. W związku ze złożeniem wniosku o wpis na listę aplikantów I roku aplikacji radcowskiej przez dwie osoby, które w 2009 r. uzyskały wynik pozytywny z egzaminu na aplikację w naszej Izbie, Rada dokonała stosownego wpisu Pana Grzegorza Małka i Pana Marka Wójcika. Rada podjęła uchwały o przeniesieniu wpisu aplikantów: Pani Justyny Jasińskiej i Pana Andrzeja Orpika z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez Radę OIRP w Warszawie na listę aplikantów I roku aplikacji radcowskiej prowadzoną przez tut. Radę, a także wyraziła zgodę na przeniesienie wpisu Pana Grzegorza Kujawy, Pana Zbigniewa Pyt i Pani Agnieszki Tracz z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez tut. Radę na listę aplikantów radcowskich prowadzoną odpowiednio przez Rady OIRP w Krakowie, Białymstoku i Warszawie. Rozpatrując wnioski złożone przez aplikantów radcowskich, Rada wyznaczyła patronów dla 214 osób, a także dokonała zmiany patrona dla 1 osoby. Podjęto też szereg uchwał dotyczących organizacji aplikacji radcowskiej i szkolenia aplikantów, ustalając odpłatność za I, II i IV rok aplikacji, zatwierdzając listę wykładowców prowadzących zajęcia na I i II roku aplikacji radcowskiej w 2010 r., przyjmując szczegółowy plan i podział ilości godzin w obrębie przedmiotów na I i II roku aplikacji radcowskiej w 2010 r. oraz ustalając podział I roku 23


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

aplikacji na cztery grupy szkoleniowe w związku z dużym naborem aplikantów na I rok aplikacji radcowskiej. Rada zajęła się również kwestią wynagrodzeń wykładowców na aplikacji radcowskiej i szkoleniach radcowskich i po dyskusji zadecydowała o pozostawieniu wynagrodzenia wykładowców na aplikacji radcowskiej bez zmian, zwiększając nieznacznie wynagrodzenie dla wykładowców na szkoleniach radców prawnych, co ma umożliwić utrzymanie wysokiego poziomu szkoleń poprzez łatwiejsze pozyskiwanie cenionych wykładowców w sytuacji dużej konkurencji ofert dla wykładowców na rynku szkoleniowym. Na wniosek Skarbnika Rady Hanny Chabros, Rada rozłożyła na raty roczną opłatę za aplikację radcowską 6 aplikantom, odmówiła zwolnienia z ponoszenia opłaty rocznej za aplikację 1 aplikantowi. Na zakończenie, na wniosek Krajowej Rady Radców Prawnych, Rada podjęła uchwałę w sprawie zwołania na dzień 18 stycznia 2010 r. na godzinę 15.30 w siedzibie Izby Nadzwyczajnego Zgromadzenia Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie w celu zajęcia stanowiska co do trwających prac legislacyjnych dotyczących zawodów prawniczych, w tym założeń ustawy o zawodzie adwokata i przekazania Krajowej Radzie Radców Prawnych uchwały Zgromadzenia w tym zakresie. Po zakończeniu obrad, Prezydium Rady oraz pozostali członkowie Rady, a także radcowie zaangażowani w działalność samorządu przez pracę w pozostałych jego organach oraz radcowie udzielający się w pracy na rzecz samorządu radcowskiego wraz z pracownikami Biura Izby połamali się opłatkiem składając sobie świąteczne życzenia przy dźwiękach kolęd. XVI posiedzenie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie VII kadencji odbyło się 18 stycznia 2010 r., bezpośrednio po zwołanym na ten dzień Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. W posiedzeniu uczestniczył Wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych Jan Łoziński oraz zainteresowani Delegaci. Rada przyjęła do wiadomości zawiadomienia Rzecznika Dyscyplinarnego o dwóch przypadkach odmowy wszczęcia dochodzenia przeciwko radcy prawnemu i o dwóch przypadkach umorzenia dochodzenia prowadzonego przeciwko radcy prawnemu. Dziekan Rady Arkadiusz Bereza przedstawił Radzie zawiadomienia Rzecznika Dyscyplinarnego o dwóch przypadkach odmowy wszczęcia dochodzenia przeciwko radcy prawnemu, o czterech przypadkach odmowy wszczęcia dochodzenia w sprawie ze skargi na radcę prawnego oraz o czterech przypadkach wszczęcia dochodzenia w sprawie ze skargi na radcę prawnego. 24


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Rada podjęła uchwały w sprawie skreślenia z listy radców prawnych prowadzonej przez tut. Radę Kol. Małgorzatę Sieńko i Kol. Krzysztofa Mirończuka, w związku z wpisem na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w Warszawie. Rozpatrzony został pozytywnie wniosek Kol. Ewy Słotwińskiej o zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego w związku z wykonywaniem zawodu adwokata. Wobec złożenia wniosków o wpis na listę aplikantów radcowskich przez kolejne sześć osób, które w wyniku przeprowadzonego w 2009 r. egzaminu na aplikację radcowską, uzyskały wynik pozytywny, tj. otrzymały wymaganą ilość punktów, uprawniającą do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich, Rada podjęła uchwały o wpisie niżej wymienionych osób na listę aplikantów radcowskich: Pan Łukasz Jurczyk, Pan Robert Komperda, Pani Justyna Kowalska, Pan Michał Kowalski, Pan Michał Pikula, Pan Bartłomiej Stolat. Rada podjęła też uchwały o przeniesieniu wpisu aplikantów: Pana Tomasza Bisa, Pani Magdaleny Cichor–Wójcik, Pani Katarzyny Fałkowskiej, Pani Agnieszki Wąsowicz i Pana Konrada Wójcika z list aplikantów radcowskich prowadzonych przez Rady OIRP w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu na listę aplikantów I roku aplikacji radcowskiej prowadzoną przez tut. Radę. Wyznaczono także patronów dla kolejnych aplikantów radcowskich, którzy złożyli stosowne wnioski. Skarbnik Rady Hanna Chabros przedstawiła wnioski aplikantów radcowskich dotyczące odpłatności za aplikację i w wyniku ich rozpatrzenia Rada rozłożyła na raty roczną opłatę za aplikację radcowską ośmiu aplikantom, odmówiła zwolnienia z ponoszenia opłaty rocznej za aplikację pięciu aplikantom oraz odmówiła zwolnienia z ponoszenia opłaty rocznej za aplikację, jednocześnie rozkładając na raty roczną opłatę pięciu aplikantom. Po roboczej części posiedzenia głos zabrała Kol. Teresa Stecyk członek KRRP oraz Wiceprezes KRRP Jan Łoziński, którzy w swoich wystąpieniach nawiązali do problematyki poruszanej na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Delegatów Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie i podjętej na nim uchwały. Na zakończenie Dziekan Rady serdecznie podziękował Wiceprezesowi KRRP, członkom Rady oraz pozostałym osobom za udział w posiedzeniu i zamknął obrady.

Sekretarz Rady Zbigniew Chmiel

25


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

Bal Aplikanta Pomysł zorganizowania Balu Aplikanta tlił się w głowach aplikantów poszczególnych lat już od dawna. Co jakiś czas rzucany na forum apel pt. „zorganizujmy bal” odbierany był bardzo pozytywnie, choć brakowało odważnej☺osoby, która chciałaby podjąć się tego zadania. W październiku 2009 roku za realizację pierwszej w dziejach OIRP w Lublinie tego typu imprezy zabrały się dzielne aplikantki III roku: Anna Łacek –Sękowska i Katarzyna Klech. Nie działały jednak same, z dnia na dzień komitet organizacyjny powiększał się, bowiem aplikanci poczuli ducha balu i bardzo entuzjastycznie podeszli do jego organizacji. I tak, szybka decyzja odnośnie terminu, sprawne negocjacje w sprawie wynajmu sali i cateringu…et voila – przy wsparciu finansowym OIRP oraz pomocy naszego Dziekana, w dniu 9 stycznia 2010 roku w Filharmonii Lubelskiej odbył się I Bal Aplikantów Radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Swoją obecnością aplikantów zaszczycili, reprezentujący władze Izby: Dziekan Rady Arkadiusz Bereza, Wicedziekan Rady Marek Pawłowski, Skarbnik Rady Hanna Chabros oraz opiekunowie II i IV roku – Anna FermusBobowiec i Marek Mazur. Bal, jak przystało na uroczystość tej rangi, rozpoczął się od lampki szampana, toastu oraz przemówienia Dziekana Arkadiusza Berezy, który powitał wszystkich aplikantów, gości i przybyłych przedstawicieli władz Izby. Dziekan wyraził nadzieję, iż nasza uroczystość zapoczątkuje nową tradycję wśród lubelskich aplikantów i takie uroczystości na stałe wpiszą się w kalendarz imprez OIRP w Lublinie. Oprawa muzyczna była doskonała! DJ rozgrzewał atmosferę największymi przebojami lat 60, 70, 80, takimi jak „You’re the one that I want” z musicalu „Grease”, rytmami gorącej „Lambady” i szalonego rock and rolla, np. „Tutti Frutti” – Little Richarda. Aplikanci bawili się znakomicie zarówno w parach, jak i w tańcach grupowych, a więc były „pociągi” i „kaczuszki”, tak na wysokich obcasach, jak i boso, wolne piosenki oraz szaleństwo przy szybkich kawałkach. Ostatni IV rok z racji zbliżającego się egzaminu końcowego zadedykował władzom OIRP piosenkę pt. „To już jest koniec” grupy Elektryczne Gitary. Podkreślenia wymaga, iż bal udało się zorganizować w styczniu, a więc w ostatnim momencie, kiedy nasi koledzy z tego rocznika nie rzucili się jeszcze całkowicie w wir nauki do egzaminu końcowego i mogli wspólnie z młodszymi rocznikami oddać się szaleństwom, a tym samym naładować akumulatory przed „zjadającym wszystkie nerwy” egzaminem. 26


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Władze OIRP bawiły się również znakomicie. Świadczy o tym choćby fakt, iż sam Dziekan zadedykował wszystkim aplikantom piosenkę o wymownym tytule „Przeżyj to sam” grupy Lombard. Piosenka zabrzmiała dopiero po północy, po tym jak przedstawiciele władz Izby w angielskim stylu opuścili Filharmonię. Zabawa trwała do białego rana. Cel został osiągnięty - uśmiechy na twarzach wszystkich przybyłych, zmęczone od tańca stopy, niesamowite fotografie i co najważniejsze - pokazaliśmy, że pomimo zawodu, jaki wykonujemy, nie zapomnieliśmy, co to znaczy DOBRA ZABAWA. Za rok obowiązkowo organizujemy kolejny bal, a aplikantom IV roku życzymy powodzenia na egzaminie końcowym. Trzymamy kciuki☺ Anna Łacek-Sękowska Monika Nieradka-Bernaciak

Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie w liczbach*

Redakcja

27


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Informacje i komunikaty

Komunikaty Rzecznika Funduszu Seniora Koleżanki i Koledzy!

Fundacja Radców Prawnych Subsidio venire ustanowiona na mocy uchwały z dnia 18 października 2008 r. uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych, uzyskała w grudniu 2009 r. status organizacji pożytku publicznego. Celem fundacji jest: 1) wspomaganie inicjatyw zapewniających obywatelom, w szczególności najuboższym, powszechny dostęp do pomocy prawnej i ochrony praw i wolności obywatelskich, 2) działalność w zakresie pomocy społecznej i charytatywnej w celu poprawy warunków życia radców prawnych żyjących w niedostatku, a także ich owdowiałym małżonkom, 3) działalność w zakresie pomocy społecznej sierotom – dzieciom zmarłych radców prawnych, szczególnie w zakresie materialnym, edukacyjnym, a także ich startu zawodowego, 4) niesienie pomocy materialnej oraz wspieranie różnych form opieki społecznej dla radców-seniorów (emerytów, rencistów nie wykonujących zawodu) znajdujących się w niedostatku. Cele Fundacji są szczytne, jednakże bez naszego wsparcia nie będzie ona mogła skutecznie ich realizować. Dzięki naszej pomocy, już w pierwszym okresie działalności Fundacji, udzielona została pomoc materialna dziecku zmarłego radcy prawnego z okręgu działalności naszej Izby. Apeluję o włączenie się całej społeczności radców prawnych i przekazanie 1% należnego podatku na rzecz Fundacji, jak również zachęcanie najbliższego środowiska do przekazania 1% podatku.

Kapituła Funduszu Seniora organizuje w okresie 26.04-10.05.2010 r. po raz czternasty turnus rehabilitacyjny. Turnus odbędzie się w Krynicy-Zdroju i będzie miał charakter usprawniająco-rehabilitacyjny. Staraniem OIRP w Lublinie weźmie w nim udział trzech radców z naszego okręgu. W sierpniu przewidywany jest pełnopłatny turnus rehabilitacyjny w KrynicyZdroju. Osoby wstępnie zainteresowane proszę o kontakt za pośrednictwem sekretariatu Izby OIRP w Lublinie. Rzecznik Kapituły Funduszu Seniora Irena Kopiec 28


Informacje i komunikaty

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Zimowe zmagania radców prawnych w Krynicy W dniach 4 - 7 marca 2010 r. w Krynicy Górskiej na stokach Jaworzyny Krynickiej odbyły się VII Ogólnopolskie Mistrzostwa Narciarskie Radców Prawnych i Aplikantów. Ta największa ogólnopolska zimowa impreza środowiska radcowskiego zgromadziła ponad stu amatorów białego szaleństwa. Rywalizacja była podzielona na dwa dni. Zawody odbyły się w dwóch konkurencjach: slalom gigant i slalom równoległy. Uczestnicy startujący w konkurencji slalom gigant, podzieleni zostali na grupy według kategorii wiekowych oraz płci, dla zapewnienia równości szans sportowych. Konkurencja slalom równoległy polegała natomiast na przeprowadzeniu klasyfikacji sportowej dla najlepszych szesnastu osób wyłonionych w slalomie gigancie (klasyfikacja „OPEN”), osobno w grupie kobiet, osobno w grupie mężczyzn, bez podziału na grupy startowe. OIRP w Lublinie reprezentowało trzech zawodników: Paulina Kucybała, Tomasz Czapla i Marek Duszyński. Nasi reprezentanci walczyli dzielnie na trasie slalomu giganta. Z radością informujemy, że aplikantka naszej Izby - Paulina Kucybała zajęła III miejsce w slalomie gigancie w swojej kategorii wiekowej. Zawodników naszej Izby wspierał dopingiem, niebiorący czynnego udziału w zmaganiach sportowych, dziekan OIRP w Lublinie Pan Arkadiusz Bereza. Rywalizacja w tym roku była wyrównana i emocjonująca. Wszyscy zawodnicy walczyli ambitnie, uzyskując bardzo dobre wyniki. Uczestnicy chwalili organizację i atmosferę, jaka została stworzona wspólnie przez organizatorów i zawodników startujących w mistrzostwach. Końcowym akcentem zawodów było rozdanie nagród przez Prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych - Pana Macieja Bobrowicza. Zapraszamy członków OIRP w Lublinie do udziału w zawodach w przyszłym roku. A.F. 29


PRAWNIK

Informacje i komunikaty

Nr 1/20/2010

Koleżanki i Koledzy

W ramach ustawowego obowiązku doskonalenia zawodowego, uprzejmie zapraszam do udziału w jednodniowych konferencjach szkoleniowych, realizowanych w II kwartale 2010 r. I szkolenie: Zarządzanie relacjami z klientem Wykładowca: Beata Niemczuk – dyrektor marketingu w Kancelarii Wardyński i Wspólnicy Termin: 26 kwietnia 2010 r., godz. 1000 - 1500

II szkolenie: Elektroniczne postępowanie upominawcze - analiza funkcjonowania Wykładowca: Mariusz Tchórzewski – Prezes Sądu Rejonowego w Lublinie 00 00 Termin: 10 maja 2010 r., godz. 9 - 14

III szkolenie: Prawo zamówień publicznych po nowelizacji w 2009 r. Wykładowca: Grzegorz Czaban – konsultant Funduszy Europejskich 00 00 Termin: 17 maja 2010 r., godz. 9 - 14

IV szkolenie: Kodeks etyki radcy prawnego – konflikt interesów, różnica stanowisk między stroną a pełnomocnikiem, wynagrodzenie radcy prawnego Wykładowca: radca prawny Zenon Klatka – były Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Termin: 24 maja 2010 r., godz. 930 – 1430

V szkolenie: Środki zaskarżenia w postępowaniu z zakresu prawa pracy Wykładowca: Jacek Chaciński – sędzia Sądu Okręgowego w Lublinie 00 00 Termin: 7 czerwca 2010 r., godz. 9 - 14

VI szkolenie: Postępowanie zabezpieczające w praktyce radcy prawnego. Najnowsze orzecznictwo w sprawach egzekucyjnych. Wykładowca: Dariusz Zawistowski – sędzia Sądu Najwyższego 30 30 Termin: 14 czerwca 2010 r., godz. 9 – 14

Szkolenia odbywać się będą w sali konferencyjnej OIRP Lublin przy ul. Wallenroda 2e. Zgłoszenia telefoniczne na poszczególne szkolenia prosimy kierować do Biura OIRP najpóźniej na 7 dni przed wykładem. .

30

Z koleżeńskim pozdrowieniem Koordynator ds. szkoleń Jolanta Piekarczyk


Warto wiedzieć więcej

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Profesjonalni zastępcy procesowi w dawnej Polsce

(szkic problematyki w oczach historyka prawa) Tekst niniejszy powstał pod wpływem impulsu, gdy na spotkaniu pewien adwokat próbował przekonać mnie i zgromadzonych o fakcie powstania adwokatury w czasach Bolesława Chrobrego. Problem ten uznałem za wymagający pewnej refleksji, gdyż tak postawiona teza budzi poważne wątpliwości w świetle profesjonalnych badań historycznych. Przedstawiony Państwu szkic problematyki, nie pretenduje do rangi poważnego opracowania naukowego i nie może stać się przedmiotem polemiki historycznoprawnej. Jego celem jest nawiązanie do starszej literatury naukowej oraz przedstawienie własnego punktu widzenia na temat zastępców procesowych w dawnej Polsce.

W okresie dawnej Polski zasadą było, iż strona występowała samodzielnie w procesie. Jedynie osoby pozbawione zdolności procesowej (nieletni i kobiety) były reprezentowane przez zastępców prawnych (odpowiednio ojca, opiekuna lub męża). U boku osób występujących w sądzie, z uwagi na niezwykle sformalizowany tryb postępowania, pojawiał się niekiedy prolocutor (rzecznik). Zważał on na to, by strona nie naruszyła żadnych reguł postępowania sądowego. Formalizm procesowy był tak daleko posunięty, że każde np. potknięcie w przeprowadzeniu dowodu (poprzez pomyłkę przy wypowiadaniu roty przysięgi) wywoływało negatywne skutki procesowe, a niekiedy nawet przegranie sprawy. Prolocutor zazwyczaj wykazywał się dużą znajomość formułek procesowych i często przemawiał w imieniu strony. Z tytułu tak świadczonej pomocy nie pobierali oni wynagrodzenia. Naj-

częściej byli to krewni strony występującej w procesie, a w każdym liczącym się rodzie była taka osoba, chlubiąca się znajomością reguł procesu sądowego, opartego o prawo zwyczajowe. Zastępca procesowy strony pojawia się dopiero w XIII wieku, zaś prawo jego ustanawiania było przyznawane w drodze przywileju. Pierwsi wyróżnieni w ten sposób to dostojnicy stojący wysoko w hierarchii kościelnej (m.in. biskup wrocławski w 1249 r., biskup krakowski przed rokiem 1318, arcybiskup gnieźnieński w 1343 r.), którzy ustanawiali zastępców poprzez sporządzenie pisemnego pełnomocnictwa. Duchowni unikali tym samym osobistego występowania przed sądem świeckim, a ten był niekiedy wyłącznie właściwy w sporach, w których Kościół był żywotnie zainteresowany (spory o ziemię). Z czasem przywilej ten został rozciągnięty na cały stan duchowny, na grupę możnych feudałów, 31


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

zaś od XIV wieku (w statutach wiślickich Kazimierza Wielkiego) na cały stan rycerski. Na przełomie XIV i XV wieku możliwość udzielania pełnomocnictwa procesowego znacznie się upowszechniła, zaś zasady prawa ziemskiego nakazywały uczynić to w drodze ustnego oświadczenia w sądzie, a później także wpisania do księgi sądowej (protocolla plenipotentiarum). Jedynie kobieta ustanawiała pełnomocnika w gospodzie, w której się zatrzymała, w obecności podsędka lub woźnego (reprezentujących sąd) oraz drugiej strony procesowej. Podobne zasady stosowano także wobec strony obłożnie chorej. Ustanawiała ona pełnomocnika w domu w obecności przeciwnika procesowego (lub świadków) i woźnego, który następnie z czynności tej składał relację do ksiąg sądowych. Zastępców procesowych ustanowionych przez stronę nazywano procuratorami (pełnomocnikami). Mógł być nim każdy posiadający zdolność procesową (a więc nie mogła to być kobieta), cieszący się „dobrą sławą” i zajmujący się zwyczajowo (nie zawodowo – A.B.) prowadzeniem spraw osób trzecich. Zgodnie z konstytucją roku 1538 spraw osób świeckich nie mogła prowadzić osoba duchowna, chociaż w średniowieczu takie sytuacje miały miejsce. Wymogi takie spełniał również zastępca wyznaczany przez sąd z urzędu, jeżeli w ocenie sędziego strona nie dawała sobie rady w procesie, tj. gdy strona nie potrafiła właściwie sprawy przedstawić, miała trudności w mo32

Warto wiedzieć więcej

wie lub nie miała swojego rzecznika (prolocutora) (przywileje nieszawskie z 1454 r., konstytucja sejmu piotrkowskiego roku 1496). Rozpowszechnienie świadczonego zawodowo i odpłatnie zastępstwa procesowego (procuratores mercenarii) przed sądami szlacheckimi nastąpiło od konstytucji sejmu krakowskiego roku 1543. Było to przełamanie dotychczasowej tradycyjnej oceny, która przyjmowała, że odpłatne zastępstwo jest zajęciem niegodnym przedstawicieli stanu szlacheckiego (pierwsze ślady wynagradzania pełnomocników procesowych spotykamy już w roku 1520). Na mocy konstytucji roku 1543 wprowadzono obowiązek zaprzysięgania obrońców („…którzy z najmu mówią, a ludzkie rzeczy w sądzie sprawują…”). Nałożono na nich szczególne obowiązki nakazujące unikać przewlekłości postępowania sądowego, zakazano podejmowania spraw niesłusznych i wysuwania nadmiernych roszczeń w skargach (żałobach) o doznaną krzywdę (poniesioną szkodę). Obowiązki te nie były wykonywane właściwie skoro powtarzano je i rozszerzono - z uwagi na złe zwyczaje procuratorów - w ordynacjach Zygmunta Augusta z 1548 r. i 1559 r. Jednocześnie wraz z upowszechnieniem pisma w procesie zmieniały się także zasady wyznaczania pełnomocnika. Pod koniec XV wieku pełnomocnictwo procesowe było udzielane już w formie pisemnej (potwierdza to konstytucja sejmu radomskiego roku 1505). Jego zakres wynikał z treści dokumentu


Warto wiedzieć więcej

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Decreta conventus Cracouiensis generalis pro festo sanctae Agnetis celebrati anni Domini MDXLIII (Volumina Legum, tom I – zbiory w Katedry Historii Państwa i Prawa WPiA UMCS). Fragment dotyczący płatnych zastępców procesowych - procuratores mercenarii.

i mógł dotyczyć przeprowadzenia konkretnych czynności procesowych, danej sprawy lub też prowadzenia wszystkich spraw sądowych. Pełnomocnik zobowiązywał się wykonać powierzoną mu czynność w sposób staranny i wierny (procuratores sunt diligentes et fideles – ordynacja z 1548 r.), zaś dający zlecenie wypłacić wynagrodzenie i zatwierdzić (co nie miało później większego znaczenia) czynności pełnomocnika.

Pełnomocnictwo pisemne zawierało określenie mocodawcy, zastępcy, zakresu jego działania, klauzulę promissoryjną, datę, pieczęć i podpisy (w tym podpisy dwóch świadków). W kancelarii królewskiej wystawiano również pełnomocnictwa ogólne (procuratorium regnum), upoważniające zastępcę okazującego taki dokument (nie wymieniał on konkretnego zastępcy w swej treści) do prowadzenia wszystkich spraw danej osoby. 33


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Warto wiedzieć więcej

(Fot. A) Prawo miejskie magdeburskie przetłumaczone z łacińskiego i niemieckiego na polski przez sekretarza królewskiego Pawła Czerbica, wydrukowane w Poznaniu w 1610 r. (zbiory Katedry Historii Państwa i Prawa WPiA UMCS). Zwracam uwagę na art. 16 pkt. 25-28 Prawa magdeburskiego. (fotografie A, B, C, D).

34


Warto wiedzieć więcej

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

(Fot. B)

Takie pełnomocnictwa, mające charakter przywileju wydawano wdowom, osobom pełniącym funkcje publiczne lub cudzoziemcom. W tym okresie instytucja pro-

curatora (rzecznika), ustanowiona „… prawu i pospolitemu człowiekowi na posługę...” na dobre była już zadomowiona w procesie miejskim, opartym na zasadach prawa niemieckiego. 35


PRAWNIK

(Fot. C)

36

Nr 1/20/2010

Warto wiedzieć więcej


Warto wiedzieć więcej

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

(Fot. D)

37


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

Rzecznik był „…personą, która cudze sprawy z poruczenia… pryncypała swego sprawuje”, a warunkiem wykonywania czynności zawodowych była złożona przysięga. Oskarżony w procesie miejskim miał wyznaczanego obrońcę z urzędu, a jego wynagrodzenie określały odrębne przepisy (m.in. wydawane przez radę miejską wilkierze). Sąd wyznaczał rzecznika na wniosek strony. Wniosek był zbędny, jeżeli stroną była kobieta, sierota lub osoba chora. Przedstawiciele patrycjatu, najczęściej samodzielnie, wskazywali swoich obrońców, którymi zazwyczaj byli znawcy prawa niemieckiego i doskonali oratorzy. Rola obrońców była ograniczona, gdyż w procesie miejskim wyszukiwali oni raczej okoliczności łagodzących, a nie podważali samej podstawy oskarżenia (to należało do oceny sądu). Większe uprawnienia mieli procuratorzy (rzecznicy), występujący w sporach cywilnych. Prawo miejskie określało, kto nie może pełnić funkcji rzecznika w procesie (np. niemy, głuchy, niewiasta, niechrześcijanin, duchowny, itp.) oraz wyjątkowe sytuacje, w których rzecznik wskazany przez sąd z urzędu mógł odmówić pomocy prawnej (np. gdy strona była jego osobistym wrogiem lub pojawiał się konflikt interesów). Obok procuratorów (rzeczników), reprezentujących osoby fizyczne, pojawiają się także syndycy – prawnicy o wysokich kwalifikacjach zawodowych - reprezentujący miasta (stowarzyszenie kupieckie lub inne osoby 38

Warto wiedzieć więcej

prawne). Pracowali w kapitułach katedralnych, kancelariach dużych miast królewskich lub dóbr magnackich, otrzymując stałe wynagrodzenie, a od XVI wieku - także w kancelarii koronnej, gdzie wykonywali swoje obowiązki pod kierownictwem kanclerza. Obok nich pojawiają się w charakterze stałych zastępców sądowych instygatorzy królewscy, reprezentujący króla lub interes skarbu (w sprawach o dobra królewskie, o dochody, itp.). Zarówno syndycy, jak i instygatorzy królewscy byli najczęściej wyposażeni w pełnomocnictwa generalne. Na marginesie należy zaznaczyć, iż instytucja instygatora występowała w różnym charakterze (np. oskarżyciela publicznego), a także na różnych szczeblach sądownictwa szlacheckiego. Szybki rozwój zawodowej grupy zastępców sądowych nastąpił od II połowy XVI wieku. Była to konsekwencja stopniowych zmian dotyczących organizacji sądownictwa po wprowadzeniu instytucji apelacji w procesie ziemskim. Dużym bodźcem było ustanowienie sądów szlacheckich II instancji Trybunału Koronnego (1578 r.), Trybunału Litewskiego (1581 r.) oraz ukształtowanie się innych sądów wyższych: sejmowego, asesorskiego i referendarskiego. Wraz z pojawieniem się pełnomocników zawodowych przy sądach szlacheckich, spośród nich wyznaczano obrońców z urzędu dla osób ubogich (III Statut Litewski z 1588 r.), oskarżonych o zbrodnie obrazy majestatu (konstytucja z roku 1588) oraz dla chłopów z królewszczyzn, występujących przed


Warto wiedzieć więcej

sądami referendarskimi (czasy panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego). Grupy patronów (nazwa, która pojawia się w miejsce dawnych procuratorów) tworzyły się przy sądach wyższych, ale także przy sądach szlacheckich I instancji (grodzkich, ziemskich i podkomorskich). Składali oni przysięgę przed sądem, u boku którego funkcjonowali, a w przypadku złamania zasad „patronizacji” mogli być oni przez sąd pozbawieni swoich uprawnień. Po przyjęciu wynagrodzenia patron zobowiązany był prowadzić sprawę do końca, z zachowaniem pełnej lojalności wobec swojego mocodawcy. Złamanie tej ostatniej zasady kwalifikowano jako zdradę, za co groziły patronowi bardzo surowe konsekwencje do kary infamii i kary „na gardle” włącznie (1638 r.). Wtedy też pojawia się pojęcie palestry, chociaż nie oznaczała ona jedynie grupy patronów, ale także niższych urzędników sądowych udzielających porad dla osób zainteresowanych. Przed sądami najwyższymi występowali również syndycy, reprezentujący miasta w sporach przed asesorią, a także kościelne osoby prawne i potężnych magnatów w sprawach dóbr ziemskich przed Trybunałem Koronnym. Spotykało się to z oburzeniem patronów, którzy w konkurencji widzieli przyczynę spadku swoich dochodów na przełomie XVII i XVIII wieku. Z uwagi na niewątpliwą atrakcyjność profesji patrona, stawała się ona coraz bardziej interesująca dla przedstawicieli zubożałej szlachty. Za-

PRAWNIK

Nr 1/20/2010

silali oni szeregi palestry, chociaż nie zawsze reprezentowali odpowiedni poziom przygotowania prawniczego. Obok nich pojawiały się także osoby o wątpliwej wartości moralnej, które w celu osiągnięcia zysku polecały swoje usługi, nie posiadając żadnego przygotowania sądowego (nazywano ich kauzyperdami – z łacińskiego causa perdere – przegrywać sprawę). Mimo ostrej rywalizacji o potencjalnych klientów, zastępcy procesowi nie mieli problemów z utrzymaniem odpowiedniego poziomu życia, tym bardziej, że w XVIII w. pieniactwo szlachty osiągnęło swoje apogeum. Powoli kształtowała się grupa zawodowa, funkcjonująca przy poszczególnych sądach, zaś świadomość jej spójności zmuszała sejm do wydawania przepisów mających na celu ochronę szlachty poszukującej pomocy prawnej. Stąd pojawiający się zakaz strajkowania patronów trybunalskich, którego złamanie było karane na mocy konstytucji z roku 1726 i roku 1768. Pojawiają się również szczególne wymogi dotyczące osób wykonujących funkcje patrona. Obok zasady osiadłości oraz tzw. „dobrej sławy”, pojawiły się z czasem warunki dotyczące pochodzenia. Na mocy konstytucji sejmu grodzieńskiego roku 1726 warunkiem wykonywania zawodu patrona w palestrze trybunalskiej było pochodzenie szlacheckie, zaś konstytucje z lat 60. XVIII w. rozciągnęły warunek ten na wszystkie inne sądy szlacheckie. Ustawa o miastach królewskich uchwalona w dniu 18 kwietnia 1791 r. nadała 39


PRAWNIK

Nr 1/20/2010

mieszczanom prawo patronizowania we wszystkich sądach, lecz konstytucja sejmu grodzieńskiego z roku 1793 przywróciła warunek szlachectwa przy Trybunałach. Na początku panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego pojawiła się nazwa mecenasów na określenie patronów funkcjonujących przy Komisjach Skarbowych i Wojskowych, odrębnych dla Korony i Litwy organów władzy wykonawczej o ograniczonych kompetencjach sądowych. Powoli rozpowszechniała się ona na patronów funkcjonujących przy innych sądach wyższych (Trybunału Koronnego, sądu asesorskiego), a przed upadkiem Rzeczypospolitej, także w sądach szlacheckich I instancji. W tym okresie

Warto wiedzieć więcej

po raz pierwszy pojawiły się przepisy określające liczbę patronów (mecenasów) przy najwyższych sądach (np. przy Trybunale Koronnym miało urzędować 30 mecenasów, przy komisji skarbowej koronnej – 15, zaś przy sądzie asesorskim i referendarskim po 12), które w praktyce jednak nie były przestrzegane. Po rozbiorach, na zagarniętych przez państwa ościenne terenach, wprowadzono nowy ustrój sądownictwa, zaś zakres działania obrońców zmodyfikowano stosownie do uregulowań prawa procesowego zaborców (zabór austriacki i pruski) lub rozwiązań zawartych w konstytucji sejmu grodzieńskiego roku 1793 (w zaborze rosyjskim). Dr Arkadiusz Bereza

Bibliografia Balzer O., Geneza Trybunału Koronnego, Studium z dziejów sądownictwa polskiego w XVI wieku, Warszawa 1886 Bednaruk W., O palestrze trybunalskiej i jej dochodach i majątkach [w:] Szkice o dziejach adwokatury lubelskiej. 90-lecie Izby Adwokackiej w Lublinie pod red. P. Sendeckiego, Lublin 2009 Borucki M., Temida staropolska, Szkice z dziejów sądownictwa Polski szlacheckiej, Warszawa 1979 Dąbkowski P., Księga alfabetyczna dawnego prawa prywatnego polskiego, Pamiętnik Historyczno-Prawny, t.XI, z.3, Lwów 1932 Grodziski S., Z dziejów staropolskiej kultury prawnej, Kraków 2004 Groicki B., Artykuły prawa magdeburskiego. Postępek sądów około karania na gardle. Ustawa płacej u sądów, Warszawa 1954 Groicki B., Porządek sądów i spraw miejskich prawa magdeburskiego w Koronie Polskiej, Warszawa 1953 Janczewski S., Dzieje adwokatury w dawnej Polsce, wkładka do Palestry nr 12/1970 Kisza A., Krzemiński Z., Łyczywek R., Historia adwokatury polskiej, Warszawa 1995 Kitowicz J., Opis obyczajów za panowania Augusta III, Wrocław 1970 Kutrzeba S., Dawne polskie prawo sądowe w zarysie, (I. Prawo karne, II. Postępek sądowy), Lwów-Warszawa- Kraków 1921 Maisel W., Sądownictwo miasta Poznania do końca XVI w., Poznań 1959 Rafacz J., Dawny proces ziemski, Warszawa 1925 Rafacz J., Zastępcy stron w dawnym prawie polskim, Kraków 1924 Redzik A., Adwokatura lubelska przed wiekami [w:] Szkice o dziejach adwokatury lubelskiej. 90-lecie Izby Adwokackiej w Lublinie pod red. P. Sendeckiego, Lublin 2009 Vetulani A., Zastępstwo procesowe przed statutami Kazimierza Wielkiego, Pamiętnik Historyczno-Prawny, t.I, z.4, Lwów 1925 Volumina Constitutionum, t.I, Volumen 2, Warszawa 2000 Volumina Legum, t. I, III, VI, VII Woner T., Pierwsze polskie ordynacje adwokackie, Palestra nr 4/1960 Zarzycki W., Syndycy staropolscy – prekursorzy radców prawnych w dawnej Polsce [w:] XX lat samorządu radców prawnych 1982-2002. Księga Jubileuszowa pod red. J. Żuławskiego, Warszawa 2002 Żuławski J., Wprowadzenie do Księgi [w:] XX lat samorządu radców prawnych 1982-2002. Księga Jubileuszowa pod red. J.Żuławskiego, Warszawa 2002

40

Prawnik_20_2010  

http://www.oirp.lublin.pl/phocadownload/Prawnik/Prawnik_20_2010.pdf

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you