Issuu on Google+

Prawnik

Spis treści Wydawca: Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie 20-607 Lublin ul. Konrada Wallenroda 2e tel. (081) 532-06-95, fax (081) 534-44-96 e-mail: poczta@oirp.lublin.pl numer konta: 66 1240 2500 1111 0010 0399 5559 w Banku PeKaO S.A. IV Oddział w Lublinie oraz 51 1050 1953 1000 0023 0708 6344 w ING BANK ŚLĄSKI O/Lublin Redakcja: Redaguje zespół: Arkadiusz Bereza, Anna Fermus-Bobowiec. tel. (081) 532-06-95 e-mail: poczta@oirp.lublin.pl www.oirp.lublin.pl Rada Programowa: Arkadiusz Berezaprzewodniczący, Anna Fermus-Bobowiec, Zofia Filipek-Kraczek, Tadeusz Fita, Mariusz Nowachowicz

PRAWNIK Biuletyn Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie Nr 1/17 2009

W numerze między innymi:

INFORMACJE I KOMUNIKATY Ślubowanie nowych radców prawnych..........................5 Chocholi taniec polityków..............................................6 Z posiedzeń Rady..........................................................15

SPORT Zimowe i wiosenne zmagania sportowe.......................18

WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ Zagadnienia proceduralne postępowania w sprawach z zakresu regulacji energetyki.......................................22 Problematyka instalowania tablic i urządzeń reklamowych w świetle prawa budowlanego i orzecznictwa sądów administracyjnych .....................28

Materiałów nie zamówionych Re­dak­cja nie zwraca i rezerwuje sobie pra­wo do skracania, poprawiania oraz uzu­peł­nia­nia otrzymanych tekstów, a także do­da­wa­nia i zmiany tytułów. Druk i łamanie: Drukarnia EMBE Press, Lublin, ul. Tokarska 9A. tel.: (081) 710 17 00, e-mail: katana@mbpress.pl

Nr I/17/2009

Z KART HISTORII Zarys ustroju adwokatury..............................................33

Dyżury członków Prezydium Rady Dziekan Rady - Arkadiusz Bereza 00 wtorek w godz. 1000 - 12 Wicedziekan Rady - Halina Ejsmond-Zając 00 00 piątek w godz. 13 - 15 Wicedziekan Rady - Marek Pawłowski 00 00 wtorek w godz. 8 - 10 Skarbnik Rady - Hanna Chabros 15 15 środa w godz. 12 - 13

Sekretarz Rady - Zbigniew Chmiel 00 00 poniedziałek w godz. 15 - 16 Rzecznik Dyscyplinarny - Patrycja KozłowskaKalisz 30 00 II i IV poniedziałek miesiąca w godz. od 11 do 13 Rzecznik Funduszu Seniora - Irena Kopiec 00 00 I piątek miesiąca w godz. 10 do 12

1


Prawnik

Nr I/17/2009

Informacje i komunikaty

Komunikat Informujemy radców prawnych wpisanych na listę radców prawnych w okresie od dnia 10 września 2005 r. na innej podstawie niż odbycie aplikacji radcowskiej i zdanie egzaminu radcowskiego, iż zobowiązani są do wzięcia udziału w szkoleniu z zakresu etyki radcy prawnego i historii zawodu radcy prawnego w terminie dwóch lat po wpisaniu na listę radców prawnych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2011 r. (§ 4 Uchwały Nr 30/B/VII/2008 Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie z dnia 6 czerwca 2008 r. w sprawie określenia zasad wypełniania przez radcę prawnego obowiązku brania udziału w szkoleniach zawodowych). Takie szkolenie odbędzie się (zgodnie z harmonogramem szkoleń w II kwartale 2009 r.) w dniu 1 czerwca 2009 r. w godzinach 900 - 1400.

W związku z powtarzającymi się monitami radców prawnych, dotyczącymi nieprawidłowości w treści i formie tablic informacyjnych o wykonywaniu zawodu radcy prawnego, informuję: Zgodnie z obowiązującymi radców prawnych przepisami korporacyjnymi, radca prawny oznacza siedzibę swojej działalności tablicą zawierającą napis: 1. Kancelaria Radcy Prawnego 2. Kancelaria Radców Prawnych 3. Kancelaria Radcy Prawnego i Adwokata 4. Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów 5. Kancelaria Radcy Prawnego i Adwokatów 6. Kancelaria Radców Prawnych i Adwokata Na tablicy dopuszcza się możliwość umieszczenia imion i nazwisk i ewentualnie stopni naukowych w zakresie nauk prawnych, tytułu zawodowego oraz określenie formy prawnej działalności. Tablica może zawierać również nazwę własną kancelarii. Niedopuszczalne jest zamieszczanie na tablicy jakichkolwiek innych treści. WICEDZIEKAN RADY Halina Ejsmond-Zając 2


Prawnik

Informacje i komunikaty

Nr I/17/2009

Uwaga radcowie prawni i aplikanci radcowscy zainteresowani szkoleniami z języka angielskiego dla prawników! Prezydium Rady OIRP w Lublinie informuje, że rozważa zorganizowanie szkoleń dla radców prawnych i aplikantów z zakresu legal english. Przed przystąpieniem do organizacji tychże szkoleń oraz w celu zorganizowania ich w sposób odpowiadający oczekiwaniom członków naszej Izby, zwracamy się z pytaniem w przedmiocie zainteresowania taką formą doszkalania. W przypadku zainteresowania szkoleniami z legal english, prosimy o wskazanie, które z niżej wymienionych modułów tematycznych uważają Państwo za najbardziej przydatne dla radców prawnych i w których chcielibyście uczestniczyć: moduł 1 – konstrukcje gramatyczne i leksykalne charakterystyczne dla języka prawniczego, kolokacje, łacina versus the Plain English complain moduł 2 – korespondencja z klientem, streszczenia spraw, protokół ze spotkania, opinia prawna moduł 3 – gramatyczno – leksykalna analiza umów w języku angielskim, postanowienia wprowadzające i końcowe, zasadnicza treść umów, oświadczenia stron moduł 4 – typowe konstrukcje gramatyczne wykorzystywane w negocjacjach, korespondencja follow up moduł 5 – analiza umów o pracę, analiza przypadków dyskryminacji w pracy, rozstrzyganie sporów moduł 6 – analiza umów najmu, dzierżawy, sprzedaży nieruchomości, porównanie terminologii polskiej i angielskiej moduł 7 – charakterystyczne zwroty niezbędne w podróżach służbowych, spotkania z klientem poza kancelarią, auto-prezentacja moduł 8 – język ustaw, Konstytucja RP i Konstytucja USA Prosimy o udzielenie odpowiedzi: - e-mailem na adres: do: poczta@oirp.lublin.pl; dw: bartnik@bartnikpiecyk.pl - telefonicznie na nr (081) 532-06-95

- faxem na nr (081) 534-44-96

- listownie na adres Izby z dopiskiem (tematem) maila/faksu/listu „legal english” Prosimy także o przekazanie Państwa ewentualnych sugestii i uwag dot. organizacji szkolenia z języka angielskiego dla prawników Koledze Sławomirowi Bartnikowi na adres mailowy: bartnik@bartnikpiecyk.pl

Prezydium Rady OIRP w Lublinie 3


Prawnik

Nr I/17/2009

Informacje i komunikaty

Koleżanki i Koledzy! W nawiązaniu do informacji z ubiegłego roku, spieszę zakomunikować, że Fundacja Radców Prawnych „Subsido venire” (z łac.: przyjść z pomocą) zakończyła postępowanie rejestracyjne – została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000326684 i z dniem 25 marca 2009 r. uzyskała osobowość prawną. Fundacja będzie niosła pomoc osobom cierpiącym, samotnym, wymagającym trwałej opieki, a także dzieciom-sierotom po zmarłych przedwcześnie radcach prawnych. Fundacja daje nieporównanie większe możliwości działania niż obecne struktury naszego samorządu. Aby się tak stało, Fundacja musi uzyskać status organizacji pożytku publicznego. W tym celu w postępowaniu rejestrowym w Krajowym Rejestrze Sądowym należy wykazać co najmniej półroczną działalność charytatywną, potwierdzającą taką praktykę działania ze strony Fundacji. W związku z powyższym zwracam się do Koleżanek i Kolegów o podjęcie działań w celu pozyskiwania sponsorów na rzecz naszej Fundacji. Od początku bieżącego roku Kapituła Funduszu Seniora Krajowej Rady Radców Prawnych już pięciu osobom z naszego środowiska udzieliła wsparcia finansowego, a także przyznano nam dwa miejsca dla seniorów w 14 - dniowym turnusie rehabilitacyjnym w Kołobrzegu na przełomie września/października b.r. (prosimy osoby zainteresowane o składanie wniosków do siedziby Izby w terminie do dnia 30 kwietnia b.r.) Serdecznie proszę o kontakt osoby (w czasie dyżuru lub za pośrednictwem sekretariatu Izby), które są w trudnej sytuacji. Razem będzie nam łatwiej! Z koleżeńskim pozdrowieniem Rzecznik Funduszu Seniora OIRP w Lublinie Irena Kopiec

Komunikat Zwracamy się do Państwa z apelem i prośbą o przesłanie Państwa przemyśleń i uwag związanych z funkcjonowaniem sądownictwa, w tym potrzebą uchwalenia, wydania, zmiany lub uchylenia przepisów z różnych dziedzin prawa. Uwagi i pomysły zgłoszone przez Państwa przekazane zostaną Zespołowi ds. Poprawy Funkcjonowania Sądownictwa, działającemu w ramach Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia, zajmującego się przygotowaniem przez sędziów projektów zmian funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Na korespondencję w tej sprawie oczekujemy do 15 maja 2009r. Państwa sugestie i uwagi prosimy kierować na adres mailowy: do: poczta@oirp.lublin.pl, dw: bartnik@bartnikpiecyk.pl Jako temat korespondencji, prosimy wpisać wyraz „ Iustitia”

Prezydium Rady OIRP w Lublinie 4


Informacje i komunikaty

Prawnik

Nr I/17/2009

Konkurs Krasomówczy na Wydziale Prawa i Administracji UMCS W dniu 17 marca 2009 r. Studenckie Koło Naukowe Prawników Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej zorganizowało XXXVII Środowiskowy Konkurs Krasomówczy. Przedstawicielem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie była Pani Wicedziekan Halina Ejsmond-Zając. Pierwsze miejsce w konkursie zajął student IV roku prawa Pan Kamil Bobel. Okręgowa Izba Radców Prawnych przyznała laureatowi dodatkową nagrodę pieniężną za wysoki merytoryczny poziom wystąpienia oraz szczegółowe i trafne opracowanie stanowiska pełnomocnika pozwanego w kazusie cywilnym.

Ślubowanie nowych radców prawnych W dniach 2 lutego (oznaczeni gwiazdką) i 17 marca br. odbyły się ślubowania radców prawnych wpisanych na listę radców prawnych na innej podstawie, niż odbycie aplikacji radcowskiej i zdanie egzaminu radcowskiego. Witamy ich serdecznie w naszym gronie! Poniżej zamieszczamy listę Koleżanek i Kolegów, którzy otrzymali wpisy

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10)

Zefiryna Bucior Justyna Ćwirta-Szadura Katarzyna Dawid* Małgorzata Dąbek* Jacek Głuchowski Paweł Kaszak* Jacek Korman Olga Lewandowska* Wojciech Mojski* Dominika Anna Nowak*

11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20)

Karolina Padewska-Kwiatkowska* Joanna Parkot* Paulina Piekarek* Joanna Samulak-Lowe* Maciej Skowroński Agnieszka Stanicka* Patryk Starosławski* Marcin Trzebiatowski* Tomasz Wróblewski* Anna Zając

Nowi radcowie prawni po ślubowaniu w dniu 2 lutego 2009 r. w towarzystwie Dziekana Rady Arkadiusza Berezy, Wicedziekana Haliny Ejsmond-Zając i Sekretarza Zbigniewa Chmiela.

5


Prawnik

Nr I/17/2009

Informacje i komunikaty

Chocholi taniec polityków wokół samorządów prawniczych Szanowne Koleżanki! Szanowni Koledzy! Do napisania niniejszego tekstu skłoniła mnie sytuacja, jaka istnieje dziś wokół samorządów prawniczych oraz lektura coraz bardziej absurdalnych projektów ustaw, z którymi zapoznaję się kierując Ośrodkiem Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych.

nicy średniego i niższego szczebla resortu sprawiedliwości, co oznaczało kontynuowanie dotychczasowej linii konfrontacji z przedstawicielami samorządów zawodów prawniczych. Paradoksem było równoczesne pojawienie się „autorskiego” projektu poselskiego posłów PIS, który nie był niczym innym, jak pierwotną wersją projektu dawniej przygotowanego w Ministerstwie Sprawiedliwości, a tym samym niewiele odbiegającego od projektu rządowego. Projekt poselski ugrzązł w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, która po pierwszym czytaniu projektu w dniu 24 czerwca 2008 r. wnioskowała o jego odrzucenie2. W obliczu wprowadzenia wspomnianej wyżej nowelizacji „potrybunałowej” dalsze procedowanie nad projektem poselskim stało się bezprzedmiotowe.

W dniu 25 marca 2009 r. weszła w życie najnowsza zmiana ustawy o radcach prawnych określana mianem nowelizacji „potrybunałowej”, jako że była ona konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06) stwierdzającego niezgodność wielu wprowadzonych wcześniej zmian z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej1. Poprzedni rząd nie podjął prac w celu wykonania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zaś obecny pracował nad nim powoli (projekt przyjęto na posiedzeniu Rady Ministrów dopiero w dniu 12 sierpnia 2008 r.), opierając się na materiałach przygotowanych za poprzedniej ekipy Należy również wspomnieć, dla zaryw Ministerstwie Sprawiedliwości. sowania horyzontu prac legislacyjnych W pracach uczestniczyli ci sami urzęd- nad rynkiem świadczenia usług praw1Dz.U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286; Zmiany szczegółowo przedstawia W.Miller, Nowe zasady dostępu do zawodu radcy prawnego,

Temidium, nr 52, 2009, s.6-7; Patrz również: I.Walencik, Jak bez aplikacji oraz egzaminu zostać adwokatem i radcą prawnym, Rzeczpospolita nr 71, 2009, s.C4. 2Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie – druk sejmowy nr 511. Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka z dnia 24 czerwca 2008 r. – druk sejmowy nr 682. Projekt został negatywnie zaopiniowany przez samorząd radcowski uchwałą KRRP Nr 30/A/VII/2008 z dnia 6 czerwca 2008 r. – Radca Prawny nr 4/5, 2008, s.85-87; www.kirp.pl.

6


Informacje i komunikaty

nych, iż w Ministerstwie Sprawiedliwości przygotowano także projekt ustawy o państwowych egzaminach prawniczych (negatywnie zaopiniowany przez Krajową Radę Radców Prawnych), zaś w parlamencie jeszcze znajduje się złożony przez posłów PiS projekt ustawy o licencjach prawniczych (rodowodem z poprzedniej kadencji). Obydwa projekty zakładają powstanie dodatkowej kategorii osób, legitymujących się ukończeniem studiów prawniczych i niewielkim doświadczeniem, uprawnionych do świadczenia różnych usług prawnych (w tym występowania przed sądami3).

Prawnik

Nr I/17/2009

co do precyzyjnych kryteriów przy rozpoznawaniu wniosków o wpis na listę radców prawnych osób po aplikacji sądowej i prokuratorskiej.

Stanowisko Krajowej Rady Radców Prawnych wpłynęło nieco na ochłodzenie atmosfery dalszej współpracy. Zgodnie ze starymi przyzwyczajeniami urzędników resortu sprawiedliwości zaproszenie dla samorządów prawniczych do udziału w konferencji uzgodnieniowej przekazano faksem, tyle tylko że… już po jej zakończeniu. Wobec protestu samorządów prawniczych, zorganizowano dla ich przedstawicieli „suplement” takiej konferencji, który Sam początek trybu procedowania nad miał charakter wyłącznie kurtuazyjny, projektem nowelizacji „potrybunało- a zgłaszane uwagi nie zostały w więkwej” wydawał się zwiastować nowe szości uwzględnione. czasy, gdyż resort sprawiedliwości zwrócił się z prośbą o opinię w ramach Ostateczna wersja projektu rządowekonsultacji społecznych do Krajowej go została przekazana do Sejmu, gdzie Rady Radców Prawnych (zgodnie z art. został on szybko uchwalony i przeka60 pkt 2 ustawy o radcach prawnych). zany do Senatu. Spośród wielu jego Negatywną opinię organ samorządu wad, samorząd radcowski starał się radcowskiego przedstawił w uchwale, szczególnie mocno atakować trzy zazawierającej także załącznik z całym proponowane rozwiązania, wychodząc katalogiem uwag szczegółowych (od ze słusznego założenia, że rozmowa o niespójności przepisów, braków w ter- wszystkim to dialog o niczym. minologii charakterystycznej dla języka prawnego do zastrzeżeń natury me- Krajowa Rada Radców Prawnych odrytorycznej4). Należy jednak pamiętać, nosiła się krytycznie przede wszystkim że na zmiany tej oczekiwano także ze do: strony samorządu radców prawnych, 1) Wprowadzenia możliwości wpisu gdyż brak wielu istotnych uregulowań na listę radców prawnych (bez egzastwarzał sytuację niejasną prawnie np. minu) doktorów nauk prawnych legi-

3WK, Egzaminy przyjazne zdającym, Kancelaria nr 4, 2009, s.4. 4Uchwała KRRP Nr 18/VII/2008 z dnia 16 lutego 2008 r.

7


Prawnik

Nr I/17/2009

tymujących się trzyletnią praktyką w kancelarii radcy prawnego lub adwokata 2) Zniesienia praktyk aplikantów radcowskich w sądzie i prokuraturze 3) Zniesienia egzaminu ustnego (jako jednej z form) na końcowym egzaminie radcowskim Zauważyć należy, że w czasie prac przygotowawczo-legislacyjnych osoby reprezentujące KRRP przedstawiały materiały opracowane w Ośrodku Badań, Studiów i Legislacji KRRP dotyczące m.in. zasad i formy egzaminu zawodowego przeprowadzanego w innych krajach Unii Europejskiej. Tym samym argumentowano, iż proponowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie forma egzaminu pisemnego, oddala nas od rozwiązań powszechnie akceptowanych w całej Europie. Starano się również wyjaśnić charakter egzaminu doktorskiego, będącego obecnie III stopniem kształcenia uniwersyteckiego. Te argumenty pojawiały się później w czasie burzliwej dyskusji w łonie komisji parlamentarnych. Także praktyki aplikanckie w sądzie czy prokuraturze zdawały się racjonalne z punktu widzenia właściwego kształcenia profesjonalnego prawnika, tym bardziej że istnieją także w niektórych krajach europejskich. Z szacunkiem dla Izby Wyższej parlamentu polskiego, należy zaznaczyć, że senatorowie pochylili się nad projektem zmian i zaproponowali po8

Informacje i komunikaty Formy egzaminu adwokackiego w wybranych krajach europejskich Austria

Egzamin pisemny i ustny. CzčĤþ pisemna (3 dni): prezentacja dot. prawa cywilnego, karnego i paęstwowego, czčĤþ ustna (1 dzieę): prawo karne, cywilne, paęstwowe, europejskie, deontologia i procedury.

Belgia

Egzamin CAPA (certyfikat przygotowania do wykonywania zawodu adwokata), pisemny i ustny, po 2 latach szkolenia. Egzamin polega gãównie na rozwiĈzywaniu praktycznych problemów.

Czechy

Egzamin pisemny i ustny. Egzamin pisemny trwa 3 dni i polega na sporzĈdzeniu odpowiednich pism procesowych. Egzamin ustny trwa 1 dzieę, pytania dotyczĈ prawa konstytucyjnego, administracyjnego, cywilnego, rodzinnego, pracy, handlowego i przepisów o adwokaturze.

Dania

Egzamin tylko ustny, oparty na praktycznym problemie. Ponadto od stycznia 2008 istnieje obowiĈzek zdania praktycznego egzaminu (na jakimkolwiek etapie aplikacji) poprzez uczestnictwo w rozprawie sĈdowej, bĈdĮ prawdziwej, bĈdĮ zainscenizowanej.

Estonia

Egzamin pisemny i ustny (na trzeciĈ „najwyİszĈ kategorič prawnika”). Podczas egzaminu bierze sič pod uwagč specjalizacjč kandydata (moİe wybraþ interesujĈce go gaãčzie prawa z listy tematów). CzčĤþ pisemna: analiza sprawy; czčĤþ ustna: pytania sprawdzajĈce wiedzč teoretycznĈ.

Francja

Egzamin CAPA (certyfikat przygotowania do wykonywania zawodu adwokata), pisemny i ustny, po roku szkolenia (po czym nastčpuje 2-letni staİ). CzčĤþ pisemna polega na opracowaniu dokumentu prawnego lub pisma procesowego. CzčĤþ ustna obejmuje opracowanie wystĈpienia na podstawie przeglĈdu akt z dziedziny prawa cywilnego, handlowego, pracy, ubezpieczeę spoãecznych, karnego, administracyjnego lub Unii Europejskiej (do wyboru przez kandydata), pytania z zakresu etyki zawodowej, sprawdzian z jčzyka obcego, prezentacjč i omówienie wczeĤniej przygotowanego projektu, omówienie relacji opracowanej przez kandydata z przebiegu dotychczasowego szkolenia.

Grecja

Egzamin pisemny i ustny. Pozytywne zaliczenie egzaminu pisemnego uprawnia do zãoİenia egzaminu ustnego. Ocena w skali 0-10, zaliczenie od 6 pkt. Egzamin obejmuje prawo i procedurč cywilnĈ oraz karnĈ oraz prawo handlowe. Kãadzie sič na praktyczne zastosowanie prawa, np. sporzĈdzanie pism procesowych.

Hiszpania

W chwili obecnej nie ma typowej aplikacji i egzaminu. Uchwalono jednak ustawč (z dnia 31 paĮdziernika 2006 r.), zgodnie z którĈ od 2011 r. obowiĈzkowa aplikacja bčdzie zwieęczona rozbudowanym egzaminem paęstwowym.

Holandia

Nie ma egzaminu koęcowego. czĈstkowe podczas aplikacji.

Litwa

Egzamin pisemny i ustny (najpierw egzamin pisemny, nastčpnie czčĤþ ustna). Zasady te wprowadzono w 2005 r.

Luksemburg

Egzamin pisemny i ustny.

âotwa

Egzamin pisemny i ustny. CzčĤþ pisemna jest praktyczna: kandydat rozwiĈzuje sprawč (przygotowuje pismo procesowe). CzčĤþ ustna jest teoretyczna: kandydat odpowiada na pytania z róİnych gaãčzi prawa.

Niemcy

Tzw. drugi egzamin paęstwowy, pisemny i ustny. CzčĤþ pisemna obejmuje wiedzč z odbytych etapów obowiĈzkowych szkolenia, a ustna – z odbytych etapów obowiĈzkowych i opcjonalnych (ma zatem szerszy zakres).

Portugalia

Egzamin pisemny i ustny. Zdanie egzaminu pisemnego jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu ustnego. Takie zasady wprowadzono w 2005 r. WczeĤniej kandydaci mogli byþ zwolnieni z egzaminu ustnego jeĤli speãniali pewne warunki: odpowiednia ocena z egz. Pisemnego lub okreĤlona liczba punktów kredytowych uzyskana podczas aplikacji.

Sãowacja

Egzamin pisemny i ustny. CzčĤþ pisemna skãada sič z prawa cywilnego, handlowego i karnego. Egzamin ustny obejmuje prawo cywilne materialne i proceduralne, rodzinne, karne materialne i proceduralne, pracy i zatrudnienia, administracyjne, handlowe, konstytucyjne, podatkowe, oraz zagadnienia zwiĈzane z wykonywaniem zawodu prawnika i etykĈ zawodowĈ. Skala ocen: zdany z wyróİnieniem – zdany – nie zdany.

Szwajcaria

Egzamin pisemny lub ustny, w zaleİnoĤci od kantonu.

Szwecja

Egzamin tylko ustny: rozwiĈzanie praktycznego problemu, z naciskiem na etykč zawodowĈ.

Wčgry

3-czčĤciowy egzamin paęstwowy, pisemny i ustny. Wszystkie czčĤci muszĈ zostaþ zaliczone w ciĈgu 5 lat. CzčĤþ 1: prawo cywilne, rodzinne, gospodarcze, procedura cywilna; czčĤþ 2: prawo karne, procedura karna, prawo karne wykonawcze; czčĤþ 3: prawo UE, pracy, konstytucyjne i administracyjne. Podczas kaİdej czčĤci kandydat wybiera jeden przedmiot, z którego zdaje 4-godzinny egzamin pisemny. Egzamin ustny (przed 3-osobowĈ komisjĈ) obejmuje wszystkie 3 dziedziny prawa. Skala ocen: od 1 do 5.

Wãochy

Egzamin paęstwowy, pisemny i ustny. Egzamin pisemny skãada sič z 3 czčĤci: dwa obejmujĈ prawo materialne cywilne i karne – kandydat musi sporzĈdziþ opinič na obydwa tematy na podstawie opracowanego stanu faktycznego; trzecia czčĤþ to sporzĈdzenie pisma procesowego z prawa karnego, cywilnego lub administracyjnego (do wyboru). Egzamin ustny (po zaliczeniu pisemnego) polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania dot. 6 tematów (wĤród których sĈ: prawo rzymskie, cywilne, handlowe, karne, konstytucyjne, pracy, administracyjne, europejskie, procedura karna i cywilna, a takİe przepisy zawodowe i deontologia).

Aplikanci

zdajĈ

egzaminy


Informacje i komunikaty

Prawnik

Nr I/17/2009

prawki dotyczące w/w kwestii w tonie zbliżonym do wniosków samorządów prawniczych. Zaproponowano utrzymanie uproszczonej części ustnej egzaminu radcowskiego oraz przegłosowano wnio-sek dotyczący utrzymania 5-miesięcznych praktyk w sądzie i prokuraturze. Co do drugiego problemu wnioskowano o skreślenie projektowanego art. 25 ust. 1 pkt 5) dającego możliwość wpisu na listę radców prawnych doktorów nauk prawnych legitymujących się określoną praktyką, tym bardziej że wstrzemięźliwe były w tym zakresie opinie ekspertów (dr. hab. prof. UJ Piotra Kardasa oraz dr. Adama Bodnara), wykonane na zlecenie Biura Analiz Sejmowych. Senat zwrócił uwagę, że egzamin doktorski, często z dziedzin dalekich praktyce zawodowej, został zrównany z zawodowymi egzaminami prawniczymi, takimi jak egzamin sędziowski i prokuratorski5. Poprawki senackie do ustawy przekazano do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, która w kwestiach nas interesujących obradowała na posiedzeniu w dniu 20 stycznia 2009 r. i w konsekwencji wnioskowała o odrzucenie poprawek Senatu, z wyjątkiem poprawki zakładającej utrzymanie ograniczonej czasowo praktyki dla aplikantów radcowskich w sądach i prokuraturze.

2009 r., lecz zostało przełożone z uwagi na niespodziewane wydarzenia w resorcie sprawiedliwości (zmiana kierownictwa). Ostatecznie ustawę uchwalono w dniu 20 lutego 2009 r. odrzucając wcześniej wszystkie poprawki senackie, nawet te pozytywnie rekomendowane przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Poprawkę Senatu (nr I) dotyczącą skreślenia przepisu dającego możliwość wpisu na listę radców prawnych doktorów nauk prawnych z odpowiednim stażem zawodowym bez wymogu odbycia aplikacji i zdawania egzaminu radcowskiego stanowczo odrzucono (365 za, 43 przeciw, większość bezwzględna 205), zaś praktyki zawodowe aplikantów w sądach i prokuraturze zlikwidowano odrzucając poprawkę Senatu (nr II) jednym głosem (206 za, 202 przeciw, 2 osoby wstrzymały się, większość bezwzględna 206). Po części było to konsekwencją odpowiedzi Pana Ministra Andrzeja Czumy (na pytanie posła Arkadiusza Mularczyka), która z uwagi na zawiły język prawniczy, jakim Pan Minister stara się operować, była niezrozumiała zarówno dla przeciętnego odbiorcy, jak i dla przedstawiciela wolnych zawodów prawniczych. Prawdopodobnie chodziło Panu Ministrowi o to, że jest za, ale także przeciw. Za - bo takie jest stanowisko komisji, przeciw – ponieważ Głosowanie na posiedzeniu plenarnym utrudnia to pracę sądu i „doprowadza zaplanowane było na dzień 23 stycznia do niewłaściwych relacji między przy-

5Sprawozdanie Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji oraz Komisji Ustawodawczej z dnia 15 stycznia 2009 r. (druk nr 412

Z); Uchwała Senatu z dnia 15 stycznia 2009 r. – druk 1575; Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka z dnia 20 stycznia 2009 r. – druk nr 1581.

9


Prawnik

Informacje i komunikaty

Nr I/17/2009

szłymi adwokatami a sądami”. Forma ustna egzaminu radcowskiego mimo poparcia Senatu i wystąpienia posła Ryszarda Kalisza także przepadła wobec stanowiska koalicji rządzącej. Reprezentując to stanowisko podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Jacek Czaja powołał się na przejrzystość zasad rozbudowanego egzaminu pisemnego. Nieodpartą potrzebę zabrania głosu miał również Pan Minister Sprawiedliwości Andrzej Czuma, którego wypowiedź nawiązywała do lobbingu samorządów prawniczych w Senacie jako ostatnich „desperackich prób utrzymania dotychczasowego stanu rzeczy, gdy chodzi o zamknięcie tej korporacji”. Nie brakowało także okrzyków na sali sejmowej, odpowiadających kulturze debaty Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej - „Nie potrzeba adwokatów krzykaczy”. Poprawka Senatu dotycząca utrzymania egzaminu ustnego (nr III) została odrzucona przytłaczającą większością głosów (354 za, 54 przeciw, 1 osoba się wstrzymała, większość bezwzględna 205)6. W związku z tym przedstawiam Koleżankom i Kolegom w jaki sposób głosowali nad omówionymi wyżej trzema poprawkami Senatu, ważnymi dla prawidłowego szkolenia aplikantów i zachowania wysokiego poziomu świadczonych usług przez radców prawnych, posłowie z 6 i 7 okręgu wyborczego,

które leżą w granicach lubelskiej Okręgowej Izby Radców Prawnych. 0 – oznacza głosowanie za odrzuceniem poprawki 1 – oznacza głosowanie za przyjęciem poprawki I- II-III Abramowicz Adam, PiS 0-1-0 DudziĔski Tomasz Mirosáaw, PiS 0-0-0 Gąsior-Marek Magdalena, PO nie gáosowaáa Grad Mariusz, PO 0-0-0 KarpiĔski Wáodzimierz Witold, PO 0-0-0 Kruk ElĪbieta, PiS 0-1-0 àopata Jan, PSL 0-1-0 Masáowska Gabriela, PiS 0-1-0 Matuszczak Zbigniew, Lewica 1-1-1 Mazurek Beata, PiS 0-1-0 Michaákiewicz Krzysztof, PiS 0-1-0 Mucha Joanna, PO 0-0-0 Palikot Janusz, PO nie gáosowaá Raniewicz Grzegorz, PO 0-0-0 RĊbek Jerzy, PiS 0-1-0 Sadurska Maágorzata, PiS 0-1-0 Sierakowska Izabella, SDPL nie gáosowaáa Sáawecki Tadeusz, PSL 0-1-1 Sprawka Lech, PiS 0-1-0 Stawiarski Jarosáaw, PiS 0-1-0 Stefaniuk Franciszek Jerzy, PSL 0-1-1 Wilk Wojciech, PO 0-0-0 Wojtas Edward, PSL 0-0-1 ZawiĞlak Sáawomir, PiS 0-1-0 ĩaczek Jarosáaw, PiS 0-1-0 ĩmijan Stanisáaw, PO 0-0-0 ĩukowski Wojciech, PiS 0-1-0

Pozostałe zmiany ustawowe obniżające poziom trudności egzaminu wstępnego na aplikację radcowską (150 pytań w teście jednokrotnego wyboru w ramach określonych ustawowo dziedzin prawa), skracające czas jej trwania oraz modyfikujące tryb odwoławczy i skład komisji egzaminacyjnych powoływanych przez Ministra Sprawiedliwości, nie miały już tak ciekawej historii. Głosowanie na posiedzeniu plenarnym w Sejmie odbywało się tradycyjnie z ha-

6Sprawozdanie stenograficzne z 36. Posiedzenia Sejmu w dniu 20 lutego s.264-268.

10


Informacje i komunikaty

Prawnik

Nr I/17/2009

słami zwalczania korporacji i ich monopolu na rynku usług prawniczych. W świetle tych wydarzeń zwracam uwagę, na daleko posunięty zwyczaj manipulowania faktami oraz dużą podatność „wybrańców Narodu” na sugestie dotyczące wzrostu lub spadku wskaźników popularności. Refleksją może być jedynie przestroga przed takimi kalkulacjami, gdyż głos części wyborców na „pstrym koniu jeździ”, a duża część oddaje swój głos świadoma faktu na kogo i na co głosuje, dążąc do rozliczenia Rządzących za prowadzoną dotychczas politykę. Populizm nie zawsze popłaca, gdyż głoszenie tego rodzaju haseł po przekroczeniu pewnej bariery odbiera wiarygodność głoszącemu. Dążąc tym samym do uzyskania poparcia osób niezbyt zorientowanych w meandrach prowadzonej polityki, a więc podatnych na różnorodne działania o charakterze socjotechnicznym, można zaprzepaścić szansę utrzymania poparcia dotychczasowego elektoratu.

czych”. Można się w nich dowiedzieć o zamkniętych dla młodych ludzi „korporacjach” prawniczych oraz wąskim świecie polskich elit prawniczych w porównaniu do innych krajów Unii Europejskiej. Rzeczywistość jest nieco inna, a niewiadomą jest, czy inicjowanie takiego przekazu wynika z braku wiedzy, czy nacechowanych premedytacją działań. Przykładem może być absurdalny projekt o dopuszczeniu absolwentów kierunku prawo do występowania przed sądami, nie wyłączając Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadniony małą liczbą profesjonalnych prawników w naszym kraju. Przeprowadzana w uzasadnieniu manipulacja umiejscowiła Polskę pomiędzy grupą państw Unii Europejskiej, w których jakoby sytuacja dotycząca liczebności prawników zawodowych wygląda znacznie lepiej, a specjalnie wybranymi krajami takimi, jak Azerbejdżan Mołdawia, Gruzja, Rosja i – przypadkowo lub w celu dodania pewnej wiarygodności przedZwracam więc uwagę na nieprawdziwe stawionym obliczeniom - Litwa7. informacje pojawiające się w wypowiedziach osób piastujących wysokie Osoby obradujące i decydujące o funkcje publiczne lub w pismach ulot- kształcie rynku usług prawniczych nych (tj. propagandowych broszurach oraz zasadach działania samorządów wiadomego lub niewiadomego pocho- prawniczych, rzadko zadają sobie trud dzenia, często jeszcze z czasów Sejmu zdobycia rzetelnej informacji dotycząV kadencji), które stanowią podsta- cej stanu prawnego i sytuacji w innych wę hasła „koniecznej demonopoliza- krajach Unii Europejskiej. Nie trzeba cji rynku świadczenia usług prawni- w tym celu przeprowadzać specjalnych

7Projekt PSRP/A-228 projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego i zmianie niektórych ustaw (z

uzasadnieniem).

11


Prawnik

Nr I/17/2009

Informacje i komunikaty

badań, ani zmuszać się do dużego wysiłku, aby taką wiedzę posiąść. A jest ona nieco inna niż ukształtowane wyobrażenia statystycznego posła lub senatora. W naszym kraju mamy obecnie ponad 34 tysięcy zawodowych prawników (około 25 tys. radców prawnych i 9 tysięcy adwokatów) oraz prawie 9 tysięcy aplikantów (6300 radcowskich i 2500 adwokackich), którzy już świadczą usługi prawne, zaś niedługo wejdą na rynek usług prawniczych z tytułem zawodowym. W naszej lubelskiej Izbie zrzeszonych jest 1350 radców prawnych i 185 aplikantów.

zumieniem i świadectwem braku analitycznego myślenia. Otóż brak jest właściwej płaszczyzny porównania zakresu usług prawniczych w systemie anglosaskim, a kontynentalnym np. soliciter w Anglii nie występuje – co do zasady - przed sądem, zaś może to zrobić w oparciu o art.87 § 1 k.p.c. polski hydraulik, gdy zarejestruje w naszym kraju – a nie ma ku temu żadnych przeszkód - działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług prawniczych na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej9. Liczbę angielskich soliciterów ujęto w poniższym zestawieniu, Poniżej przedstawiam także statystykę zaś przysłowiowych „polskich hydrauilości osób przypadających na jedne- lików” - nie. go prawnika w Unii Europejskiej i jej krajach członkowskich8. Przy anali- Być może liczba prawników profesjozie poniższego zestawienia zwrócić nalnych w naszym kraju to niewielka, należy na zmiany, jakie nastąpią w elitarna grupa w kategoriach rachunpespektywie kilku lat, polegające na ków wyborczych, lecz to założenie spadku ilości prawników w niektórych socjologiczne przeróżnych specjakrajach (np. w Hiszpanii, gdzie udało listów od zdobywania popularności się uporządkować system kształcenia, może okazać się bardzo złudne. Wyaplikacji i egzaminu zawodowego pod starczy sięgnąć po dane Głównego groźbą braku uznawania kwalifikacji Urzędu Statystycznego za IV kwartał prawników hiszpańskich w krajach 2008 r. dotyczące ilości podmiotów Unii Europejskiej) oraz szybkim wzro- świadczących usługi prawnicze, oraz ście liczby prawników zawodowych w odjąć radców prawnych i adwokatów Polsce, wobec dużej – w porównaniu prowadzących w tym zakresie działalz innymi krajami europejskimi – ilości ność gospodarczą, aby przekonać się, aplikantów. Szermowanie argumentem że wszelkie istniejące stowarzyszenia dotyczącym dużej ilości prawników głoszące hasła „demonopolizacji rynku w krajach anglosaskich jest nieporo- usług prawniczych”, to naprawdę nie-

8Opracowano w Krajowej Radzie Radców prawnych na podstawie danych CCBE z dnia 10 listopada 2008r. 9Porównaj: Kancelaria, nr 4, 2009, z.10.

12


Prawnik

Miejsceȱȱ

Informacje i komunikaty Krajȱ

Iloï°ȱmieszkaÚcówȱ przypadaj­cychȱnaȱ jednegoȱprawnikaȱ

1ȱ WÙochyȱ

59ȱ418ȱ550ȱ

213ȱ081ȱ

279ȱ

2ȱ Grecjaȱ

11ȱ216ȱ708ȱ

38ȱ000ȱ

295ȱ

3ȱ Hiszpaniaȱ

46ȱ063ȱ511ȱ

154ȱ953ȱ

298ȱ

474ȱ413ȱ

1ȱ318ȱ

360ȱ

5ȱ Portugaliaȱ

10ȱ677ȱ000ȱ

25ȱ695ȱ

416ȱ

6ȱ WielkaȱBrytaniaȱ

60ȱ975ȱ000ȱ

139ȱ789ȱ

436ȱ

794ȱ600ȱ

1ȱ781ȱ

446ȱ

8ȱ Niemcyȱ

82ȱ060ȱ000ȱ

146ȱ910ȱ

559ȱ

9ȱ BuÙgariaȱ

7ȱ262ȱ675ȱ

11ȱ573ȱ

628ȱ

10ȱ Belgiaȱ

10ȱ584ȱ534ȱ

15ȱ363ȱ

689ȱ

11ȱ W¿gryȱ

9ȱ931ȱ000ȱ

9ȱ934ȱ

1ȱ000ȱ

12ȱ Maltaȱ

403ȱ535ȱ

393ȱ

1ȱ027ȱ

13ȱ Daniaȱ

5ȱ484ȱ723ȱ

5ȱ246ȱ

1ȱ046ȱ

14ȱ Holandiaȱ

16ȱ418ȱ246ȱ

14ȱ882ȱ

1ȱ103ȱ

15ȱ Polskaȱ

38ȱ139ȱ000ȱ

34ȱ181ȱ

1ȱ116ȱ

5ȱ455ȱ000ȱ

4ȱ595ȱ

1ȱ187ȱ

17ȱ Czechyȱ

10ȱ425ȱ000ȱ

8ȱ020ȱ

1ȱ300ȱ

18ȱ Rumuniaȱ

22ȱ245ȱ000ȱ

16ȱ998ȱ

1ȱ309ȱ

19ȱ Francjaȱ

63ȱ753ȱ140ȱ

47ȱ765ȱ

1ȱ335ȱ

20ȱ Austriaȱ

8ȱ192ȱ880ȱ

5ȱ129ȱ

1ȱ597ȱ

21ȱ SÙoweniaȱ

2ȱ039ȱ399ȱ

1ȱ153ȱ

1ȱ769ȱ

22ȱ Estoniaȱ

1ȱ307ȱ600ȱ

676ȱ

1ȱ934ȱ

23ȱ Szwecjaȱ

9ȱ196ȱ227ȱ

4ȱ503ȱ

2ȱ042ȱ

24ȱ Rotwaȱ

2ȱ262ȱ000ȱ

1ȱ091ȱ

2ȱ073ȱ

25ȱ Litwaȱ

3ȱ354ȱ700ȱ

1ȱ590ȱ

2ȱ110ȱ

26ȱ Irlandiaȱ

4ȱ422ȱ100ȱ

2ȱ008ȱ

2ȱ202ȱ

27ȱ Finlandiaȱ

5ȱ313ȱ026ȱ

1ȱ810ȱ

2ȱ935ȱ

497ȱ869ȱ567ȱ

908ȱ437ȱ

548ȱ

4ȱ Luksemburgȱ

7ȱ Cyprȱ

16ȱ SÙowacjaȱ

ȱ

Liczbaȱludnoïciȱ

Liczbaȱprawnikówȱ (posÙuguj­cychȱsi¿ȱ tytuÙemȱzawodowymȱ zgodnieȱzȱdyrektyw­ȱ 98/5/EC)ȱ

Nr I/17/2009

UniaȱEuropejskaȱ

13


Prawnik

Nr I/17/2009

wielkie kółka zainteresowań rozwijane – mam taką nadzieję – nie tylko w celu zrobienia własnej kariery. Ponadto tego rodzaju kalkulacje nie obejmują masy aplikantów, którzy obecnie świadczą usługi prawne, a wkrótce – o ile zdadzą egzamin końcowy - zasilą szeregi radców prawnych i adwokatów. Bardziej rozumiem już sposób myślenia studentów prawa (i organizacji ich reprezentujących), którzy nie zawsze jeszcze wiedzą co jest lepsze i służy interesowi publicznemu, ale wiedzą doskonale w jak sposób będzie łatwiej. Stąd ich postulaty dotyczące ograniczenia skali trudności testu jednokrotnego wyboru, poprzez zmniejszenie ilości pytań i obniżenia bariery dającej wynik pozytywny egzaminu. Podsumowując powyższe rozważania, muszę stwierdzić, że niestety nadal dochodzi do tzw. psucia prawa, zaś reformy w zakresie świadczenia pomocy prawnej są (jak dotąd) nieprzemyślane i służą doraźnym interesom Rządzących, a nie interesowi publicznemu. Tajemnicą poliszynela jest fakt, że wprowadzenie jedynie pisemnego egzaminu zawodowego (prace pisemne i test) ma na celu przyśpieszenie egzaminowania bardzo dużej ilości aplikantów radcowskich (zwłaszcza w największych izbach). Ministerstwo Sprawiedliwości przejmując w dużej części kontrolę nad końcowymi egzaminami zawodowymi przyznało, iż nie jest w stanie tych egzaminów na odpowiednim poziomie przeprowadzić, gdyż nie znajdzie chętnych do żmudnej pracy (egzamin ustny wymaga większego zaangażowania czasowego) w wieloosobowych komi14

Informacje i komunikaty

sjach egzaminacyjnych oraz środków na ich sfinansowanie. Argumenty dotyczące transparentności i przejrzystości egzaminu zawodowego wydają się nielogiczne, zwłaszcza że zapewniać to miało kolegialne działanie komisji, notabene powoływanej przez Ministra Sprawiedliwości spośród m.in. sędziów, prokuratorów, profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych. Takim osobom przecież można zaufać, a jeżeli nie… to pojawiła się przecież propozycja nagrywania przebiegu egzaminu ustnego. Jeżeli przyjąć sposób rozumowania przedstawiany przez rząd, to konsekwencja w jego działaniu wymaga likwidacji egzaminów ustnych na egzaminie dla sędziów i prokuratorów, formy ustnej egzaminów na uczelniach wyższych, na egzaminie maturalnym itd. Profesjonalny prawnik nie musi być erudytą (chociaż tak byłoby najlepiej), ale musi posiąść umiejętność przekonywania i właściwego doboru argumentów dla poparcia swojego stanowiska. „Adwokat bez umiejętności mówienia to jest tak, jak pisarz bez umiejętności pisania, bądź krawiec bez umiejętności szycia” mówił (a nie pisał – A.B.) poseł Ryszard Kalisz w czasie opisywanego wyżej posiedzenia Sejmu w dniu 20 lutego 2009 r. Niestety nie został właściwie zrozumiany, chociaż używał obrazowych porównań. Niestety większość posłów go nie słuchała, bądź po prostu nie chciała go zrozumieć. Arkadiusz Bereza


Informacje i komunikaty

Prawnik

Nr I/17/2009

Z posiedzeń Rady W dniach 22 grudnia 2008 r. i 20 lutego 2009 r. odbyły się IX i X posiedzenie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie VII kadencji. Posiedzenie w dniu 22 grudnia 2008 r., mające charakter roboczy, z uwagi na zbliżające się Święta Bożego Narodzenia, odbyło się w oprawie świątecznej. Rada przyjęła do wiadomości przedstawione przez Dziekana Rady Arkadiusza Berezę zawiadomienia Rzecznika Dyscyplinarnego o umorzeniu dochodzenia w sprawie skargi na radcę prawnego w stosunku do jednego radcy prawnego, o jednym przypadku odmowy wszczęcia dochodzenia w sprawie skargi na radcę prawnego oraz o wszczęciu dochodzenia w sprawie ze skargi na radcę prawnego. Z listy radców prawnych skreślono z urzędu z dniem 10 grudnia 2008 r. Kolegę Mariana Wójcika z powodu śmierci. Rada uczciła pamięć Zmarłego Kolegi minutą ciszy. Zawieszono Koleżance Karinie Włoszczak-Bociarn, na Jej wniosek, prawo do wykonywania zawodu radcy prawnego w związku z wykonywaniem zawodu adwokata. Po zreferowaniu sprawy przez Przewodniczącą Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Barbarę Dubiel, Rada podjęła uchwałę o zawieszeniu radcy prawnemu prawa do wykonywania za-

wodu radcy prawnego na okres jednego roku, w związku z uprawomocnieniem się kary wynikającej z orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego. Bardzo istotnym punktem obrad była sprawa uchwalenia projektu budżetu Izby na 2009 r., przedstawionego przez Skarbnika Rady Hannę Chabros. Odbyła się merytoryczna dyskusja, po czym Rada jednogłośnie przyjęła prowizorium budżetowe na 2009 r. W dalszej części obrad Rada, na wniosek Wicedziekana Marka Pawłowskiego, podjęła uchwałę w sprawie odpłatności za I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2009, ustalając jej wysokość na kwotę 5.104,00 zł, opierając się przy tym na rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości opłaty rocznej za aplikację radcowską (Dz. U. Nr 244, poz. 2070, z późn. zm.). Uzupełniona została lista wykładowców na aplikacji radcowskiej w roku 2008/2009 o SSR Krzysztofa Niezgodę, który poprowadzi zajęcia w zakresie ustawy o komornikach i egzekucji. Rada podjęła również na wniosek Wicedziekana Marka Pawłowskiego uchwały w sprawie wynagrodzenia dla sędziów i prokuratorów, sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz radców prawnych, sprawujących patronat nad aplikantami radcowskimi. 15


Prawnik

Nr I/17/2009

Wyznaczono patronów dla czterech aplikantów radcowskich. Rada również zmieniła patronów dla 2 aplikantów radcowskich oraz wyraziła zgodę na objęcie patronatem dwóch aplikantów radcowskich w innym okręgu przez radcę prawnego wpisanego na listę radców prawnych prowadzoną przez tut. Radę. Na wniosek Wicedziekana Marka Pawłowskiego, Rada zatwierdziła plan zajęć IV roku aplikacji radcowskiej w zakresie tematów: „zmiany w stanie prawnym” oraz „obrót międzynarodowy”. Skarbnik Rady Hanna Chabros, omawiając poszczególne przypadki, przedstawiła wnioski 3 aplikantów o rozłożenie na raty rocznej opłaty za aplikację radcowską oraz 4 radców prawnych o umorzenie składek członkowskich. Rada podjęła pozytywne uchwały w tych wszystkich przypadkach. Dziekan Rady podziękował zebranym za przybycie i zaprosił wszystkich, po posiedzeniu, na okolicznościowe spotkanie wigilijne w siedzibie Izby i wspólne śpiewanie kolęd. Na kilkugodzinnym, trwającym do późnych godzin popołudniowych i bardzo pracowitym, X posiedzeniu Rady w dniu 20 lutego 2009 r., które zostało zdominowane przez rozpatrywanie wniosków osób po innych aplikacjach o wpis na listę radców prawnych, podjęto w tym zakresie kilkanaście uchwał. 16

Informacje i komunikaty

Wicedziekan Halina Ejsmond -Zając omówiła ustalenia Komisji ds. wpisów zawarte w protokołach z rozmów przeprowadzonych z 17 osobami po innych aplikacjach, które złożyły wnioski o wpis na listę radców prawnych oraz aktualny stan prawny dotyczący możliwości dokonania wpisu. Każda sprawa była przedstawiana indywidualnie, zaś pojawiające się pytania i wątpliwości dotyczące stanu faktycznego poszczególnych osób wyjaśniane były na bieżąco. Odbyła się merytoryczna dyskusja nad przedstawianymi wnioskami i w konsekwencji Rada podjęła uchwały w sprawie wpisu na listę radców prawnych w stosunku do 6 osób: Zefiryna Bucior, Justyna Ćwirta-Szadura, Jacek Głuchowski, Jacek Korman, Maciej Skowroński, Anna Zając. W stosunku do pozostałych osób Rada uznała, że nie spełniają przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, głównie z powodu, iż nie wykazały się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, tj. odpowiednim stażem i doświadczeniem zawodowym. Osoby te wykazały zbyt mały okres praktycznego kontaktu z wykonywaniem zawodu prawniczego, związanego z szeroko rozumianym doradztwem prawnym. W związku z powyższym Rada podjęła 11 uchwał w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych. Dziekan Rady Arkadiusz Bereza przedstawił zawiadomienia Rzecznika Dyscyplinarnego o wszczęciu dochodzenia przeciwko radcy prawnemu i skierowaniu wniosku do Okręgowe-


Informacje i komunikaty

go Sądu Dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec niego oraz o 2 przypadkach odmowy wszczęcia dochodzenia w sprawie ze skargi na radcę prawnego. Dziekan Rady poinformował zebranych, że w ostatnim okresie zmarli Radcowie Prawni: Maria Kaniewska-Jasina, Jerzy Kraszewski, Mirosława Radko, Danuta Targońska i Irena Tur. Rada uczciła pamięć Zmarłych minutą ciszy. Rada podjęła uchwały o skreśleniu z urzędu zmarłych radców z listy radców prawnych. Podjęta została też uchwały: o skreśleniu Kolegi Michała Lutnickiego z listy radców prawnych prowadzonej przez tut. Radę z uwagi na przeniesienie wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w Warszawie, o skreśleniu z listy radców prawnych Kol. Franciszki Parizek – na Jej wniosek oraz o skreśleniu Pani Anety Sośnickiej z listy aplikantów radcowskich – na Jej wniosek. Rozpatrzone zostały pozytywnie wnioski 7 radców prawnych o zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego w związku z podjęciem zatrudnienia w organach wymiaru sprawiedliwości. Stosowne uchwały dotyczą Kolegów i Koleżanek: Katarzyny Dawid, Małgorzaty Dąbek, Pawła Kaszaka, Olgi Lewandowskiej, Joanny Parkot, Pauliny Piekarek, Joanny Samulak-Lowe. Rada podjęła uchwały w sprawie wyznaczenia patronów aplikantom radcowskim oraz w 2 przypadkach

Prawnik

Nr I/17/2009

wyraziła zgodę na objęcie patronatem aplikanta radcowskiego w innym okręgu przez radcę prawnego wpisanego na listę radców prawnych prowadzoną przez tut. Radę. Na wniosek Wicedziekana Marka Pawłowskiego uzupełniona została lista wykładowców na aplikacji radcowskiej w roku 2008/2009 o Panią Anetę Ciesielczuk, która będzie zajmowała się ustawą o gospodarowaniu nieruchomościami oraz praktycznymi zadaniami z zakresu prawa administracyjnego. Następnie Rada zajęła się sprawami wniesionymi przez skarbnika Rady Hannę Chabros. Rozpatrzyła wnioski aplikantów radcowskich, podejmując stosowne uchwały w sprawie odmowy zwolnienia z opłaty rocznej za aplikację radcowską w stosunku do 1 osoby, w sprawie odmowy zwolnienia z opłaty rocznej i wyrażenia zgody na rozłożenie na raty opłaty rocznej za aplikację radcowską w stosunku do 3 osób oraz w sprawie wyrażenia zgody na rozłożenie na raty opłaty rocznej za aplikację radcowską w stosunku do 6 osób. Rada podjęła też uchwałę o umorzeniu wszczętego z urzędu wobec radcy prawnego postępowania o skreślenie z listy radców prawnych z powodu częściowej spłaty zadłużenia z tytułu zaległych składek członkowskich. Ponadto podjęła uchwałę dotyczącą rozliczenia kosztów działalności OIRP w Lublinie w 2009 r., zgodnie z projektem Skarbnika Rady, według którego 60% kosztów działalności administracyjnej związanej z realizacją 17


Prawnik

Nr I/17/2009

zadań samorządu radców prawnych będzie rozliczane na koszty związane z prowadzeniem aplikacji radcowskiej, zaś 40% na koszty działalności związanej z prowadzeniem listy radców prawnych, doskonaleniem zawodowym, egzekwowaniem składek członkowskich, wykonywaniem zawodu.

Informacje i komunikaty

Dziękując wszystkim za przybycie i aktywny udział w obradach, Dziekan Rady przedstawił propozycję wielkanocnego spotkania radców prawnych, udzielających się w pracy organów samorządu radcowskiego, która uzyskała akceptację Rady. Sekretarz Rady Zbigniew Chmiel

Zimowe i wiosenne zmagania sportowe lubelskich radców prawnych Dorocznym zwyczajem w dniach 25-28 lutego 2009 r. w Krynicy Górskiej rozegrano IV Ogólnopolskie Mistrzostwa Radców Prawnych w Narciarstwie. Zawody odbywały się na stokach Jaworzyny Krynickiej w pięknej zimowej scenerii przy gęsto padającym śniegu w pierwszym dniu spotkania i słonecznej aurze w drugim dniu zawodów. W imprezie wzięło udział ok. 100 radców prawnych. Okręgową Izbę Radców Prawnych w Lublinie reprezentowała kilkuosobowa grupa radców prawnych z dziekanem Arkadiuszem Berezą na czele, który dopingował zawodników zarówno w dyscyplinach sportowych, jak i w imprezach towarzyszących. Lubelską drużynę reprezentowali w konkurencjach narciarskich Daria Schabowska - Niedziela, Anna Obel 18

i Marek Duszyński - wspierani gorącym dopingiem przez wielu sympatyków. Sukcesem było zajęcie III miejsca w zawodach przez Darię Schabowską-Niedzielę, która w brawurowym stylu pokonała konkurentki. Tegoroczne zawody dostarczyły radcom prawnym wielu wrażeń, głębokich przeżyć i radości. Oprócz emocji sportowych dużą frajdę sprawił udział imprezach towarzyszących, tj. kuligu i uroczystej kolacji połączonej z tańcami i rozmowami z „kolegami po fachu” do późnej nocy. Uczestnicy spotkania rozstali się w fantastycznych nastrojach, deklarując swoje uczestnictwo w zawodach za rok. W dniu 21 marca 2009 r. odbył się w Lublinie II Turniej Piłki Nożnej Drużyn Prawniczych LEX CUP 2009,


Sport

Mistrz Narciarski oraz Kol. Daria Schabowska- Niedziela

którego organizatorem była Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie oraz zespół reprezentujący lubelskich sędziów i prokuratorów IPSO IURE. Patronat nad turniejem objęło wydawnictwo Wolters Kluwer Polska. W turnieju wzięło udział 9 drużyn, reprezentujących różne profesje prawnicze, w tym drużyny z Przemyśla, Zamościa, Jasła, Siedlec, Krosna, Tarnobrzega oraz trzy drużyny lubelskie. Drużynę OIRP Lublin reprezentowali m. in. koledzy: Dariusz Kowalski, Jerzy Bukowski, Paweł Wójcik, Sławomir Bereza oraz aplikanci: Rafał Skrzypek, Robert Wąsiewicz i Krzysztof Kumor. Turniej rozpoczął się w iście prawniczym stylu, tj. od licznych sporów regulaminowych, które nieco przesłoniły blask samej idei spotkania, a konsekwentne stanowisko organizatorów doprowadziło do praktycznego zastosowania mądrości starożytnych Rzymian o szkodzie

Prawnik

Nr I/17/2009

wynikającej z nieznajomości prawa. Rozgrywki turniejowe były prowadzone w dwóch grupach. Nasza drużyna rozgrywając cztery mecze odniosła dwa zwycięstwa i jeden remis, a także doznała jednej porażki. Wyniki te nie wystarczyły jednak na awans do półfinału i ostatecznie drużyna OIRP Lublin została sklasyfikowana na piątym miejscu. Zwycięzcą turnieju została drużyna IPSO IURE, która w finale pokonała drużynę z Jasła w rzutach karnych. Niewielka to pociecha, ale nasza drużyna grając w rozgrywkach grupowych z późniejszym zwycięzcą turnieju odnotowała ze wszechmiar zasłużony remis 1:1. Po zakończeniu rozgrywek drużyny oraz zawodnicy zostali uhonorowani pucharami wręczanymi przez przedstawicieli organizatorów i przedstawiciela Wolters Kluwer Polska, Panią Lidię Kowalczyk. Na koniec, tytułem usprawiedliwienia, wspomnieć należy, iż nasza drużyna występowała we wskazanym wyżej składzie po raz pierwszy. To bezpośrednio przełożyło się na wyniki (przegrany pierwszy mecz), nie mniej jednak z każdym kolejnym meczem gra drużyny była coraz lepsza. Wobec braków kadrowych wśród radców - piłkarzy, spowodowanych kontuzjami i innymi okolicznościami podkreślenia wymaga udział aplikantów, który napawa optymizmem w perspektywie czekającego nas towarzyskiego meczu z OIRP w Łodzi oraz wrześniową Spartakiadą Prawników w Tarnowie. A. O. i S. B. 19


Prawnik

Nr I/17/2009

Sport

Analiza wyników zawodów, tuż po ich zakończeniu (od lewej siedzą radcowie prawni: Daria Schabowska-Niedziela, Ania Obel i Marek Duszyński).

Grupa wsparcia naszej reprezentacji narciarskiej (od lewej: Andrzej Kalwas, Teresa Stecyk i Arkadiusz Bereza).

20


Prawnik

Informacje i komunikaty

Nr I/17/2009

Koleżanki i Koledzy

W ramach ustawowego obowiązku doskonalenia zawodowego, uprzejmie zapraszam do udziału w jednodniowych konferencjach szkoleniowych, realizowanych w drugim kwartale 2009 r. I szkolenie: Dodatkowe zastrzeżenia umowne (zadatek, zaliczka, odstąpienie od umowy, kara umowna) Wykładowca: dr Gerard Bieniek – sędzia Sądu Najwyższego Termin: 11 maja 2009 r. godz. 900 - 1400

II szkolenie: Szkody medyczne w świetle najnowszego orzecznictwa sądowego Wykładowca: Piotr Jakubiec – sędzia Sądu Okręgowego w Lublinie Termin: 18 maja 2009 r. godz. 900 - 1400

III szkolenie: Zmiany prawa upadłościowego i naprawczego w świetle ustawy z dnia 6 marca 2009 r. Wykładowca: Grzegorz Kister – sędzia Sądu Rejonowego w Lublinie; Przewodniczący XVII Wydziału do Spraw Upadłościowych i Naprawczych Termin: 25 maja 2009 r. godz. 900 - 1400

IV szkolenie: Kodeks etyki radcy prawnego i wykonywanie zawodu radcy prawnego (z elementami historii zawodu). Wykładowca: Zenon Klatka – radca prawny, Prezes Krajowej Radcy Radców Prawnych w latach 2004-2007 Termin: 1 czerwca 2009 r. godz. 900 - 1400

V szkolenie: Postępowanie wieczystoksięgowe i hipoteka (zagadnienia praktyczne). Wykładowca: dr Helena Ciepła – sędzia Sądu Najwyższego Termin: 15 czerwca 2009 r. godz. 900 - 1400

VI szkolenie: Przekształcenia spółek - konsekwencje prawno-podatkowe Wykładowca: Monika Markisz - radca prawny, doradca podatkowy Termin: 22 czerwca 2009 r. godz. 900 - 1400

VII szkolenie: Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. w trybie art.299 KSH z uwzględnieniem zasad prekluzji. Zmiany w postępowaniu w sprawach gospodarczych w praktyce radcy prawnego. Wykładowca: Artur Żuk – sędzia Sądu Rejonowego w Lublinie; Przewodniczący VIII Wydziału Gospodarczego Termin: 29 czerwca 2009 r. godz. 900 - 1400

Szkolenia odbywać się będą w sali konferencyjnej OIRP Lublin przy ul. Wallenroda 2e. Szkolenia odbywać się będą w sali konferencyjnej OIRP Lublin przy ul. Wallenroda 2e. Zgłoszenia telefoniczne na poszczególne szkolenia prosimy kierować do Biura OIRP najpóźniej na 7 dni przed wykładem.

Z koleżeńskim pozdrowieniem Dziekan Rady Arkadiusz Bereza

21


Prawnik

Nr I/17/2009

Warto wiedzieć więcej

Zagadnienia proceduralne postępowania w sprawach z zakresu regulacji energetyki - przebieg, orzeczenia, środki odwoławcze Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki unormowane w art. 47946-47956 KPC1 należałoby uznać za postępowanie dość niezwykłe, dalece odmienne od klasycznego postępowania cywilnego. Łącząc w sobie załatwianie i rozstrzyganie spraw typowo administracyjnych przy zastosowaniu cywilnoprawnej metody regulacji, stanowi ciekawy przykład swoistej hybrydy, jaka może powstać na pograniczu różnych rodzajów postępowań. Jego zainicjowanie możliwe jest w dwojaki sposób. Rozpocząć je bowiem można przez  wniesienie odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki2 bądź też przez wniesienie zażalenia na postanowienie wydane przez Prezesa tego urzędu. Zarówno odwołanie jak i zażalenie wniesione do sądu ochrony konkurencji i konsumentów ma w

zasadzie charakter powództwa. Można przyjąć, że  obydwa wymienione środki prawne służą realizacji prawa do sądu, którym legitymuje się podmiot uprawniony, gdyż ich wniesienie stwarza po  stronie organu procesowego obowiązek dokonania czynności mających na  celu zbadanie zasadności zgłoszonego żądania oraz wypowiedzenia się co  do  meritum sprawy3. Zaznaczenia jednak wymaga fakt, że doktryna nie  wypracowała jednolitego stanowiska w kwestii oceny charakteru prawnego odwołania i  wyraźnie widoczne jest ścieranie się dwóch odmiennych koncepcji4. Ustawodawca nie pozostawia natomiast wątpliwości co do sposobu wniesienia odwołania oraz zażalenia. Zgodnie z art. 47947 KPC, obydwa środki prawne wnosi się do  sądu za  pośrednictwem Prezesa URE. Różny jest jednak termin, w jakim

1Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. Nr 43, poz 296 z późn. zm.) – dalej KPC. 2Dalej – Prezes URE. 3Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System prawa handlowego, Tom VII – Postępowanie sądowe w sprawach gospodarczych (praca

zbiorowa), Warszawa 2007, s. 131. 4Zob. szerzej na temat sporu co do charakteru odwołania oraz zażalenia, K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 131-132 oraz s. 166. 5Zob. P. Telenga (w): A. Jakubecki, Kodeks postępowania cywilnego, Praktyczny komentarz (praca zbiorowa), Zakamycze 2005, s. 736; K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 131 - 132 oraz s. 166; W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie cywilne, Zarys wykładu, Warszawa 2004, s. 361 – 362; W. Broniewicz, Postępowanie Cywilne w zarysie, Warszawa 2006, s. 305. 6Ustawa z 10.04.1997 r. – Prawo energetyczne ( Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1504 z późń zm.) – dalej PrEnerg. 7Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 166. 8Zob. K. Flaga – Gieruszyńska (w): A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz (praca zbiorowa),Tom I, Warszawa 2005, s. 1304. 9Zob. P. Telenga (w): A. Jakubecki, Kodeks… op. cit., s. 736. 10Zob. P. Telenga (w): A. Jakubecki, Kodeks… op. cit., s. 736; K. Flaga –Gieruszyńska (w): A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego… op. cit., s. 1305.

22


Warto wiedzieć więcej

mają zostać wniesione5. W przypadku odwołania mamy do czynienia z terminem dwutygodniowym (art. 30 ust. 2 PrEnerg 6 i art. 47946 § 1 KPC), jeśli zaś chodzi o zażalenie z terminem tygodniowym (art. 30 ust. 4 PrEnerg. i art. 47955 KPC). Obydwa terminy stanowią terminy ustawowe o charakterze procesowym7. Oznacza to, że nie mogą być przedłużone ani w następstwie czynności prawnej strony ani orzeczenia sądu8, zaś ich uchybienie zamyka drogę sądową. Odwołanie czy też  zażalenie wniesione po terminie zostanie przez sąd odrzucone9. Możliwe natomiast pozostaje przywrócenie terminu przez sąd10. Konieczne w  tym przypadku, zgodnie z art. 169 § 2 i 3 KPC jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek oraz jednoczesne dopełnienie czynności procesowej. Pismo procesowe obejmujące odwołanie albo zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom koniecznym dla pisma procesowego na podstawie przepisów ogólnych (art. 126 KPC), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji i wartość przedmiotu sporu oraz zawierać wniosek o uchylenie albo  zmianę decyzji w całości lub w części (art. 47949 KPC). Zgodnie z art. 47948 KPC Prezes Urzędu Regulacji Energetyki niezwłocznie przekazuje odwołanie

Prawnik

Nr I/17/2009

wraz z aktami sprawy do sądu. Nie ma on więc możliwości kontroli pisma pod kątem dopuszczalności, zachowania warunków formalnych czy uiszczenia należnej opłaty11. Stanowi  to  prostą konsekwencję roli strony, jaką posiada Prezes URE w przypadku postępowania sądowego. W związku z tym, ewentualne zarzuty natury formalnej dotyczące odwołania powinny zostać zgłoszone przed sądem12. Przekazanie odwołania do sądu wraz z aktami sprawy, nakłada natomiast na Prezesa URE obowiązek wniesienia odpowiedzi na  odwołanie. Ma to związek z obowiązywaniem w postępowaniu w  sprawach z  zakresu regulacji energetyki art. 47914 KPC, który choć nie znajduje miejsca w  rozdziale dotyczącym opisywanego postępowania, to ma tu zastosowanie, co  zresztą nie  wzbudza żadnych kontrowersji w piśmiennictwie13. Przytoczony przepis art. 47948 KPC przewiduje również możliwość uniknięcia drogi sądowej. Jak stanowi § 2 wspomnianego artykułu, przed  przekazaniem pisma procesowego do sądu Prezes URE może, o ile uzna skargę za zasadną, bez przekazania akt sądowi uchylić albo  zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym bezzwłocznie powinien zawiadomić stronę,

11Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 168; J. Brol (w): K. Piasecki, Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz do

artykułów 1 – 50514, Tom I (praca zbiorowa),Warszawa 2006, s. 1845. 12Zob. J. Brol (w): K. Piasecki, Kodeks… op. cit., s. 1845 jak również K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 142. 13Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 143; M. Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego, komentarz do artykułów 1-50514, Tom I, Warszawa 2007, s. 635 – 638. 14Zob. W. Broniewicz, Postępowanie… op. cit., s. 229 oraz s. 244 -245; K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 171. 15Zob. W. Siedlecki, Postępowanie cywilne… op. cit., s. 362; K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 152.

23


Prawnik

Nr I/17/2009

przesyłając jej nową decyzję. W razie wniesienia odwołania od decyzji Prezesa URE, sąd ochrony konkurencji i  konsumentów może, na wniosek strony, która wniosła odwołanie, wstrzymać wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie takie może zostać wydane na  posiedzeniu niejawnym (art. 47952 KPC). Po rozpatrzeniu sprawy, sąd ochrony konkurencji i konsumentów wydaje orzeczenie o stosownej treści (art. 47953 KPC). Odnośnie postępowania wszczętego na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie wydane przez Prezesa URE należy  zauważyć, że w związku z obowiązywaniem art.  47955  KPC, przebieg takiego postępowania będzie taki sam jak w przypadku postępowania mającego  na celu rozpoznanie odwołania od decyzji Prezesa Urzędu. Wszelkie poczynione wcześniej uwagi dotyczące postępowania zainicjowanego przez  wniesienie odwołania od decyzji Prezesa URE będą zatem aktualne. W przypadku postępowania w sprawach z zakresu regulacji energetyki orzeczenia zapadają w formie wyroków, jeżeli posiadają charakter merytoryczny (dotyczą meritum sprawy) oraz postanowień, jeżeli dotyczą kwestii formalnych14. Ma to związek z ogólną

Warto wiedzieć więcej

regułą wyrażoną w art. 354 KPC – jeżeli kodeks nie przewiduje wydania wyroku lub nakazu zapłaty, sąd wydaje postanowienie. W razie gdy sąd nie znajduje podstawy do uwzględnienia odwołania od  decyzji Prezesa URE, oddala je (art. 47953 § 1 KPC). Jeżeli natomiast odwołanie zostanie uwzględnione, sąd ochrony konkurencji i  konsumentów na podstawie art.  47953 § 2 KPC ma możliwość postąpić w dwojaki sposób. Może zaskarżoną decyzję albo uchylić (wówczas mamy do czynienia z  wyrokiem kasatoryjnym), albo zmienić w całości lub w części i orzec co do meritum sprawy (w tym przypadku w grę wchodzi rozstrzygnięcie reformatoryjne)15. Najwięcej uwagi doktryny przykuwa przypadek uchylenia decyzji Prezesa URE. Zwraca się uwagę na to, że uchylając decyzję Prezesa URE16, sąd nie może przekazać sprawy do ponownego rozpoznania17. Jak pisze R. Flejszar18 wyrok bowiem jedynie uchyla i  eliminuje wadliwą decyzję z obrotu prawnego. Podnosi on za  T.  Erecińskim, że jakkolwiek sąd nie ma na to bezpośredniego wpływu, istnieje jednak możliwość przeprowadzenia przez Prezesa URE nowego postępowania administracyjnego i  wydania nowej decyzji,

16Por. R. Flejszar, Przedsiębiorca w postępowaniu cywilnym rozpoznawczym, Warszawa 2006, s. 213 – 216; K. Weitz (w): T. Wiśniewski,

System… op. cit., s. 171. 17Zob. . K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 171; R. Flejszar, Postępowanie w sprawach gospodarczych – komentarz, Warszawa 2006, s. 203; K.  Flaga – Gieruszyńska (w): A.  Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego… op. cit., s. 1309; M. Uliasz, Kodeks… op. cit., s. 653. 18Zob. R. Flejszar, Przedsiębiorca… op. cit., s. 214 – 215. 19Zob. R. Flejszar, Przedsiębiorca… op. cit., s. 216.

24


Warto wiedzieć więcej

już po uchyleniu wcześniejszej decyzji przez sąd. Stanowi to zaledwie możliwość, gdyż sąd nie może zobligować Prezesa URE do  takiego działania, jednak możliwy do  wyobrażenia jest przypadek, w którym organ będzie zmuszony do przeprowadzenia nowego postępowania. Wynikać to będzie jednak nie  ze  względu na uchylenie przez sąd decyzji, ale ze względu na obowiązujące przepisy prawa19. Wspomniany autor dla zilustrowania takiej możliwości podaje przykład taryfy zawierającej ceny oraz stawki opłat za dostarczanie paliw gazowych, energii elektrycznej oraz  ciepła, której orzeczony przez sąd niezgodny z prawem charakter musi wymusić podjęcie nowego postępowania 20 przez Prezesa URE . Obowiązujące przepisy prawa uprawniają sąd również do wydania w  istocie nowej decyzji, chociaż mającą formę wyroku sądowego. Mowa tutaj o  sytuacji, gdy sąd skorzysta z możliwości wydania wyroku reformatoryjnego i zmieni decyzję w całości lub części, orzekając co do meritum sprawy. Jak zauważa K. Weitz w  swoich uwagach poczynionych odnoście postępowania w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów,

Prawnik

Nr I/17/2009

mających jednak znaczenie dla postępowania omawianego tutaj, sąd niejako wchodzi w miejsce Prezesa URE21. Oznacza  to  również, że sąd nie powinien poprzestać jedynie na wskazaniu wadliwości decyzji, lecz ma obowiązek, o ile ma to podstawy w okolicznościach sprawy oraz zebranym materiale faktycznym i dowodowym, usunąć wady owej  decyzji.22 Zakończenie postępowania możliwe jest jednak również w drodze wydania przez sąd postanowienia. Ma to miejsce w przypadku umorzenia postępowania (art. 355 § 1 KPC) albo odrzucenia odwołania (art. 47947 § 2 KPC). Sąd  wydaje też postanowienia w kwestiach incydentalnych w toku postępowania23. Kwestią niejako dodatkową w przedstawionych tu rozważaniach dotyczących katalogu orzeczeń wydawanych przez sąd ochrony konkurencji i  konsumentów w postępowaniu w sprawach z  zakresu regulacji energetyki jest  obowiązywanie zakazu reformationis in peius. Zważywszy jednak na  przyjęcie założenia o pierwszoinstancyjnym charakterze tego postępowania24, nie  zaś odwoławczym, należy uznać, że  wspomniana zasada wyrażona w art. 384 KPC nie  będzie miała

20Zob. Ibidem, s. 216. 21Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 152. 22Zob. Ibidem s. 152; R. Flejszar, Postępowanie… op. cit., s. 156. 23Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 153. 24Zob. R. Flejszar, Postępowanie … op. cit., s. 147 – 149 i 196. 25Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 153. 26Zob. W. Broniewicz, Postępowanie… op. cit., s. 272 – 273; K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 130.

25


Prawnik

Nr I/17/2009

zastosowania25. Możliwe będzie orzeczenie przez sąd mniej korzystnego rozstrzygnięcia dla strony niż  to  zaproponowane we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Jak wspomniano wcześniej, postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki, pomimo sporów dotyczących jego charakteru i pewnej niekonsekwencji ustawodawcy, należy ostatecznie uznać za postępowanie składające się z dwóch instancji merytorycznych. Potwierdza to art. 47956 § 2 KPC stanowiący, że skarga kasacyjna od  orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Z regulacji tej w prosty sposób wynika, że od wyroku sądu ochrony konkurencji i konsumentów przysługuje najpierw apelacja, a  dopiero następnie skarga kasacyjna, o której literalnie mówi przytoczony artykuł. Należy bowiem pamiętać, że skarga kasacyjna przysługuje dopiero od orzeczenia sądu drugiej instancji, poprzedzona zatem musi być wniesieniem apelacji26. Apelacja może zostać wniesiona od każdego wyroku sądu ochrony konkurencji i  konsumentów, jeżeli tylko dotyczy on kwestii merytorycznych27. Może to być zatem zarówno wyrok oddalający odwołanie jak również wyrok uchylający albo

27Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 157. 28Zob. OSNC 2000, Nr 3, poz. 47.

26

Warto wiedzieć więcej

zmieniający w  całości albo części zaskarżoną decyzję (art.  47953 KPC). Przepisy dotyczące postępowania w sprawach z zakresu regulacji energetyki nie zawierają żadnych uregulowań szczególnych dotyczących rozpoznania apelacji. Nie zawierają takiej regulacji również przepisy ogólne dotyczące postępowania w sprawach gospodarczych, co oznacza, że do rozpoznania apelacji w sprawach z zakresu regulacji energetyki zastosowanie będą miały reguły ogólne z art. 367 i  następnych KPC. Środek prawny, jakim jest apelacja dotyczy odwołania od wyroku merytorycznego wydanego przez sąd. Jednak sąd ochrony konkurencji i  konsumentów w toku postępowania w sprawach z zakresu regulacji energetyki, wydaje nie tylko wyroki, ale i postanowienia. Jaka zatem istnieje możliwość zaskarżenia takiego orzeczenia? Istotne jest, że postanowienia sądu ochrony konkurencji i konsumentów wydawane w  postępowaniu rozpoczętym przez wniesienie odwołania albo zażalenia są postanowieniami sądu pierwszej instancji. Niegdyś kwestionowano możliwość zaskarżenia postanowienia sądu w  takim postępowaniu. Szczególnie widoczne było to w postanowieniu Sądu Najwyższego z 11.08.1999r. , I CKN 351/9928. Obecnie zgodnie z odmiennym poglądem Sądu Najwyższego,


Warto wiedzieć więcej

wyrażonym w postanowieniu z dnia 05.10.2004r., III SZP 1/0429, na  postanowienia sądu ochrony konkurencji i konsumentów jako sądu pierwszoinstancyjnego przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji. O dopuszczalności zażalenia na  postanowienie sądu można mówić oczywiście jedynie wówczas, gdy  postanowienie to  kończy postępowanie w  sprawie albo należy do grupy postanowień enumeratywnie wyliczonych w  art.  394 § 1 pkt. 1-12 KPC30. Jeżeli natomiast postanowienie wydane zostało przez sąd drugiej instancji w sprawach z zakresu regulacji energetyki, to  przysługujące zażalenie powinno być skierowane do Sądu Najwyższego z  uwzględnieniem warunków określonych w art. 3941 § 1 oraz 231. Stosownie do art. 47956 KPC, prawomocne orzeczenia sądu drugiej instancji w sprawach z zakresu regulacji energetyki mogą być zaskarżone skargą kasacyjną bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. Oznacza to, że chociaż zastosowanie będzie miał w tym przypadku art. 3981 KPC, ogólnie odnoszący się do skargi kasacyjnej, to  nie  będzie  już  obowiązywało ograniczenie z art. 3982 § 1 KPC dotyczące wartości przedmiotu 32 zaskarżenia . Reasumując, należy stwierdzić, że skarga kasacyjna przysługuje od

Prawnik

Nr I/17/2009

każdego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w danej sprawie33. Zwrócenia uwagi wymaga jedynie kasatoryjny wyrok sądu drugiej instancji uchylający decyzję Prezesa URE i  przekazujący mu sprawę do ponownego rozpoznania (sytuacja z art. 386 § 2 lub 4). Skarga kasacyjna od takiego wyroku nie będzie przysługiwała, ponieważ nie kończy on  postępowania w sprawie34. Na zakończenie uwag dotyczących środków zaskarżenia w  postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki, konieczne jest zaznaczenie możliwości wniesienia przez stronę postępowania skargi o wznowienie postępowania (art.  399 i nast. KPC) z uwagą jednak, że nie ma możliwości wznowienia postępowania po upływie dwóch lat po uprawomocnieniu się wyroku, chyba że strona była pozbawiona możliwości działania lub też nie była należycie reprezentowana (art. 47922 KPC). Strona posiada również możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 wraz z następnymi KPC). Karol Piotrowski

29Zob. OSNP 2005, Nr 8, poz. 118. 30Zob. W. Broniewicz, Postępowanie… op. cit., s. 270 – 271; K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 158-159. 31Zob. K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 159. 32Zob. R. Flejszar, Postępowanie… op. cit., s. 176 –177; K. Weitz (w): T. Wiśniewski, System… op. cit., s. 159; M. Uliasz, Kodeks…

op. cit., s. 653.

27


Prawnik

Nr I/17/2009

Warto wiedzieć więcej

Problematyka instalowania tablic i urządzeń reklamowych w świetle prawa budowlanego i orzecznictwa sądów administracyjnych

Na gruncie prawa budowlanego, w tym w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, wiele rozbieżności budzi kwestia związana z problematyką instalowania tablic i urządzeń reklamowych. Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane1, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednak od tej zasady są wyjątki wskazane w art. 29 tej ustawy. Katalog tych wyjątków został sformułowany w postaci wyliczenia enumeratywnego, co oznacza, iż niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej przy interpretacji tego przepisu2. Artykuł 29 ustawy Prawo budowlane był przedmiotem nowelizacji3, w wyniku których, w celu odformalizowania procesu inwestycyjnego, poszerzano katalog zwolnień od

1Tekst

obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę, obejmujący obiekty i roboty budowlane o niskim stopniu skomplikowania i znikomym wpływie na otoczenie, zarówno architektoniczne, jak i na środowisko4. Takim właśnie wyłączeniem od zasady uzyskania pozwolenia na budowę objęte jest, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Nie można jednak wyprowadzić wniosku, że skoro realizacja tego zamierzenia nie wymaga uzyskania

jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm. Kurzępa, Prawo budowlane. Komentarz do ustawy i orzecznictwo, Toruń 2008 r., str. 248. 3Art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obecnym został wprowadzony przez art. 1 pkt 6 lit. b) tiret czwarty ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz.U.05.163.1364) zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 26 września 2005 r.. 4E. Radziszewski, Prawo budowlane. Przepisy i komentarz, Warszawa 2006 r., str. 95, tak też: Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2006 r., str. 349 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2005 r., sygn. IV SA 3662/03, LEX nr 165729. 2B.

28


Warto wiedzieć więcej

pozwolenia na budowę, to w ogóle w odniesieniu do niego są wyłączone kompetencje właściwych organów w zakresie sprawowania nadzoru budowlanego5. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, co do zasady osoba legitymująca się tytułem prawnym do nieruchomości, w celu zainstalowania tablic i urządzeń reklamowych musi dokonać, przed terminem zamierzonego rozpoczęcia w tym zakresie robót budowlanych, ich zgłoszenia. Do wykonywania robót budowlanych może przystąpić dopiero wówczas, gdy w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu oraz nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. W związku z brzmieniem art. 29 ust. 2 pkt 6 powstaje w praktyce rozbieżność interpretacyjna. Posłużenie się przez prawodawcę pojęciem instalowania tablic i urządzeń reklamowych, w zestawieniu z celem, jakiemu ma służyć odformalizowanie procesu inwestycyjnego, rodzi wątpliwość natury prawnej w zakresie: czy zgłoszenie dokonane na gruncie art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane odnosi się wyłącznie do tablic i urządzeń re-

Prawnik

Nr I/17/2009

klamowych wykonywanych na istniejących obiektach budowlanych, czy też obejmuje także posadowienie wolnostojącego urządzenia reklamowego, a więc budowę budowli lub tymczasowego obiektu budowlanego. Warto podkreślić, że zarówno pojęcie urządzenia reklamowego, jak i pojęcie instalowania nie zostało zdefiniowane na gruncie ustawy Prawo budowlane. Dlatego też w odniesieniu do urządzenia reklamowego należy posiłkować się pojęciem reklamy w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych6. W świetle art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych reklamę stanowi nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Do pomocniczego stosowania w odniesieniu do pojęcia tablicy i urządzenia reklamowego wskazanej powyżej definicji reklamy w rozumieniu ustawy o drogach publicznych odsyła także interpretacja prawna7 Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego.

5Z.

Niewiadomski, Prawo budowlane…, op. cit., str. 350. jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 z późn. zm. 7Powołana interpretacja GUNB, która jednakże nie stanowi wykładni prawa i nie jest wiążące dla organów administracji publicznej orzekających w sprawach indywidualnych, a zawiera jedynie ogólne wytyczne, którymi powinni kierować się uczestnicy procesu budowlanego oraz właściwe organy, dostępna jest na stronie internetowej: www.gunb. gov.pl. 6Tekst

29


Prawnik

Nr I/17/2009

Natomiast w celu ustalenia znaczenia pojęcia instalacja (instalowanie) należy sięgnąć do języka powszechnego, w tym potocznego rozumienia tego słowa, które to zakłada każdorazowo związek techniczny lub funkcjonalny z istniejącym (funkcjonującym) wcześniej obiektem (rzeczą)8. Pojęcie instalowania w języku potocznym nie występuje w żadnym razie jako zamiennik słowa budowanie. Warto także zauważyć, że z potocznym rozumieniem pojęcia instalowania koreluje również jego wykładnia systemowa w ramach ustawy Prawo budowlane. Pojęcie instalowania jest bowiem używane przez ustawodawcę w ustawie Prawo budowlane zawsze w sposób zakładający związek instalowanego elementu (urządzenia) z istniejącym już obiektem: instalowanie krat na obiektach budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 14), instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 15), instalowanie krat na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiektach wpisanych do rejestru zabytków, instalowanie urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych, instalowanie na obiektach budowlanych urządzeń emitujących pola elektromagnetyczne

8Tak: 9Tak:

30

Warto wiedzieć więcej

(art. 30 ust. 1 pkt 3). Tym samym instalowanie tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków oraz reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym, choć w sposób niejednoznaczny, również wskazuje na związek pomiędzy instalowaniem, a obiektem na którym się instaluje. Ponadto należy zauważyć, że w art. 29 ust. 1 wskazany jest przedmiotowy katalog wyjątków, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę, a w art. 29 ust. 2 przedmiotowy katalog wyjątków w odniesieniu do robót budowlanych nie wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Oznacza to więc, że pojęcia budowa i instalowanie w ramach robót budowlanych znajdują się względem siebie w opozycji, a zakresy są rozłączne. Tym samym interpretacja pojęcia instalowania użytego w art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, rozszerzająca jego znaczenie również na budowę, byłaby sprzeczna zarówno z potocznym znaczeniem tego słowa, jak i znaczeniem nadanym mu przez ustawodawcę w innych przepisach tej ustawy9. Wątpliwości interpretacyjne w tym zakresie znajdują także wyraz

wyrok NSA z dnia 11.09.2008 r., sygn. II OSK 982/07, niepubl. wyrok NSA z dnia 20.06.2008 r., sygn. II OSK 681/07, niepubl.


Warto wiedzieć więcej

w niejednolitym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Można powołać wyroki, w których prezentowane jest stanowisko, iż urządzenie reklamowe stanowi jedną całość i zalicza się do niego wszystkie elementy składające się na to urządzenie, co oznacza, że do urządzenia reklamowego należy konstrukcja nośna, jak i tablica reklamowa (czyli miejsce, na którym zostanie umieszczony przedmiot reklamy), co powoduje, że niedopuszczalnym jest wyodrębnianie z urządzenia reklamowego poszczególnych elementów, z których dla części wykonywanych robót wymagane jest pozwolenie na budowę, a dla części wystarczy tylko zgłoszenie10 . Zgodnie z tak przyjętą wykładnią przepisów, art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane zwalnia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie tylko tablice reklamowe, ale również urządzenia reklamowe, co w ocenie sądu oznacza całość urządzenia reklamowego, a więc także elementy konstrukcyjne do mocowań samej tablicy reklamowej11 . W swoich wyrokach wojewódzkie sądy administracyj-

Prawnik

Nr I/17/2009

ne12 za trafny w tym zakresie uznawały także pogląd wyrażony przez Z. Niewiadomskiego13 , który sprowadził pojęcie instalowania tablic i urządzeń reklamowych do równoznacznego z pojęciem montażu i dopuścił jego zamienne stosowanie. Ponadto dla uzasadnienia zajmowanego stanowiska sądy powoływały się na art. 30 ust. 7 ustawy prawo budowlane, zgodnie z którymi, jeżeli organy administracji uznają, iż skala i wielkość robót budowlanych przy instalowaniu tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, polegające chociażby na utrudnieniach w ruchu drogowym, pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków pogorszenie warunków zdrowotnosanitarnych, wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich, mogą nałożyć na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę na roboty objęte zgłoszeniem14.

10Tak:

wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.12.2005 r., sygn. VII SA/Wa 930/05, LEX nr 190885. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.01.2006 r. sygn. VII SA/Wa 937/05, LEX nr 196413. 12Tak: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23.01.2007 r., sygn. II SA/Po 719/06, niepubl. 13Z. Niewiadomski zaaprobował pogląd wyrażony w wyroku WSA z dnia 30 maja 2005 r. (sygn. VII SA/Wa 1311/04, niepubl.), że: "instalacja tablic i urządzeń reklamowych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, przy czym ustawodawca nie uzależnił wyjątku wyszczególnionego w art. 29 ust. 2 pkt 6 ani od wielkości tablic i urządzeń reklamowych, ani też od tego, czy są to tablice lub urządzenia wkopane w ziemię, a więc trwale związane z gruntem, które można uznać za budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego" tak: Z. Niewiadomski, Prawo budowlane…, op. cit., str. 354. 14Zob.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 13.01.2006 r. sygn. VII SA/Wa 1052/05, niepubl. 11Tak:

31


Prawnik

Nr I/17/2009

Zupełnie odrębne, a przy tym jednolite jest orzecznictwo NSA. W świetle orzeczeń wydanych w tym zakresie przez NSA, można sformułować pogląd, zgodnie z którym przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego ma wyłączne zastosowanie do urządzeń reklamowych innych niż te, o których mowa w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane15. W związku z powyższym, w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane można wskazać dwa rodzaje urządzeń reklamowych. Do pierwszej grupy należy zaliczyć wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe stanowiące budowle w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, na które wymagane jest pozwolenie na budowę, bowiem ich budowa nie została wymieniona w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Do drugiej zaś grupy należy zaliczyć tablice i urządzenia reklamowe, na instalowanie których jest wymagane, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, wyłącznie dokonanie zgłoszenia właściwemu or-

Warto wiedzieć więcej

ganowi16. Należy w tym miejscu wskazać pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym17, że o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Przy czym dla dokonania kwalifikacji pod kątem czy wykonywanie określonego rodzaju robót jest budową, czy też innego rodzaju robotami budowlanymi nie decyduje sposób prowadzenia tych robót, ale to czy w ich wyniku zostanie wybudowany w określonym miejscu obiekt budowlany18. Katarzyna Stanik-Filipowska

15Tak: wyrok NSA z dnia 23.06.2006 r., sygn. II OSK 923/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 28.06. 2006 r., sygn. II OSK 931/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 10.11.2006 r., sygn. II OSK 1329/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 25.05. 2007 r., sygn. II OSK 1509/06, niepubl.; wyrok NSA z dnia 25.05.2007 r. II OSK 754/06, niepubl.; wyrok NSA z dnia 11.09.2008 r., sygn. II OSK 982/07, niepubl.; wyrok NSA z dnia 20.06.2008 r., sygn. II OSK 681/07, niepubl.; wyrok NSA z dnia 10.03. 2008 r., sygn. II OSK 186/07, niepubl. 16Tak też: wyrok NSA z dnia 20.06.2008 r., sygn. II OSK 681/07, niepubl. 17Zob.: wyrok NSA z dnia 23.06.2006 r., sygn. II OSK 923/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 28.06.2006 r., sygn. II OSK 931/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 10.11.2006 r., sygn. II OSK 1329/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 25.05.2007 r., sygn. II OSK 1509/06 niepubl. 18Zgodnie z poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 11.09.2008 r., sygn. II OSK 982/07, niepubl.: „Nie sposób racjonalnie uzasadnić poglądu, zgodnie z którym wykonywanie w danym miejscu tego samego obiektu budowlanego polegające na połączeniu ze sobą gotowych elementów prefabrykowanych nie stanowiłoby budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, a realizacja tego obiektu w ramach tradycyjnie prowadzonych robót budowlanych byłaby w świetle tego przepisu budową podlegającą tym samym innym

32


Prawnik

Z kart historii

Nr I/17/2009

Zarys ustroju adwokatury Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego do roku 1876

1

Konstytucja Księstwa Warszawskiego1 przewidywała, w Tytule IX Porządek sądowy, wprowadzenie na terenie Księstwa nowego ustroju sądów, wzorowanego na ustroju sądowym francuskim.2 W ustawie zasadniczej brak było jednak rozwiązań szczegółowych, dlatego 13 maja 1808 r. wydano ustawę wprowadzającą nową organizację sądownictwa cywilnego.3 Akt ten, uszczegółowiający postanowienia konstytucji, przewidywał powołanie adwokatury, gdy zaś sama Konstytucja milczała na ten temat. Dopiero jednak w grudniu 1809 r. Dekret królewski rozciągnął prawa Księstwa na tereny przyłączone w nim do Księstwa po wojnie z Austrią.4 Ustrój adwokatury wprowadzony w 1808 r. nie był jednak prostym odzwierciedleniem ustroju adwokatury francuskiej.5 Organizacja adwokatury nawiązywała do ustroju przedroz-

biorowej palestry polskiej6, mającej jeszcze średniowieczne korzenie oraz do rozwiązań przyjętych przez Komisję Rządzącą. Francuska procedura cywilna przewidywała szerszy udział zastępców procesowych niż procedury państw zaborczych, dlatego we Francji obok adwokatów, udzielających pomocy prawnej tj. polegającej głównie na udzielaniu porad prawnych i zastępstwie procesowym, występowali też urzędnicy sądowi zwani avouvés. Prowadzili oni formalną stronę procesu cywilnego w zastępstwie stron procesowych, strony procesowe zaś mogły działać swobodnie jedynie przed sądami pokoju i handlowymi. Jednak to rozróżnienie nie weszło w życie w polskim ustroju sądowym.7

A. Zasada wielości.

Ustrój adwokatury oparty został na zasadzie wielości stanu adwokackie-

1Niniejsze opracowanie zostało przygotowane w związku z Jubileuszem 90-lecia Izby Adwokackiej w Lublinie, zaś przedstawiony

w nim ustrój adwokatury obowiązywał na terenie właściwości tejże Izby. Z okazji jubileuszu wydano pozycję: Szkice o dziejach adwokatury lubelskiej. 90-lecie Izby Adwokackiej w Lublinie, pod. red. P. Sendeckiego, Lublin 2009.; 2DPKW, T. 1, s. 2 i nast.; 3W.Sobociński, Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego, Toruń 1964, s. 240.; 4ZPA Wydz. Spraw., T. VI; 5[cyt. za] A.Korobowicz, W.Witkowski, Historia ustroju i prawa Polskiego, Kraków 2003, s. 58; 6W.Sobociński, op. cit., s. 253; 7A.Kisza, Z.Krzemiński, R.Łyczywek, Historia adwokatury polskiej, Warszawa 1995, s. 23 i nast.;

33


Prawnik

Z kart historii

Nr I/17/2009

go.8 Zasada wielości jest przeciwieństwem zasady jedności, oznacza ona, iż występuje więcej niż jeden typ stały członka adwokatury. Stałość oznacza, iż nie jest to jedynie podmiot, który posiada przymiot bycia członkiem adwokatury tymczasowo, tj. najczęściej na czas odbycia szkolenia, które ma być drogą do osiągnięcia właśnie tej stałości. Zgodnie z przyjętą zasadą wielości stanu adwokackiego przez Komisję Rządzącą, przyjęto ogólną koncepcję „obrońców publicznych” z podziałem na trzy typy, w zależności od tego, przy jakim sądzie dany obrońca został ustanowiony. I tak wyróżniono: patronów przy trybunałach sądów cywilnych, adwokatów przy Sądzie Apelacyjnym oraz mecenasów przy Sądzie Kasacyjnym. Stopień obrońcy wiązał go z danym sądem, dlatego nie mógł on występować w sądzie wyższego rzędu.9 Przy sądach karnych nie ustanowiono obrońców publicznych, gdyż obrońcy ustanowieni przy sądach cywilnych mieli pełnić funkcje także przy sądach karnych. Kolejnym wyłomem od zasady jedności na rzecz wielości był reskrypt ministra sprawiedliwości z 30 lipca 1808, który ustanawiał obrońców (patronów) przy sądach podsędkowskich.10 Obrońcy ci mieli zakaz wy-

stępowania przed sędzią pokoju.11 Ta typologia stanu adwokackiego została utrzymana w Królestwie Polskim. Jedyna zmiana do czasu reformy aleksandrowskiej wiązała się z wprowadzeniem w 1842 roku w miejsce sądu najwyżej instancji Królestwa Polskiego warszawskich departamentów Senatu Rządzacego.12 Spowodowało to zmianę nazwy z mecenasów, na obrońców przy warszawskich departamentach Senatu Rządzącego.13

B. Zasada podporządkowania.

Kolejną zasadą ustrojową była zasada podporządkowania adwokatury.14 Zasada podporządkowania jest przeciwieństwem zasady samorządności. Stanowi ona, iż członkowie adwokatury nie tworzą odrębnej korporacji prawnej wyposażonej w samorząd zawodowy, który stoi na straży prawidłowego wykonywania zawodu przez swoich członków, lecz podlegają oni władzy zwierzchniej, która sprawuje nad nimi nadzór. Francuska organizacja sądownictwa oparta była na zasadzie samorządności, przewidywała samorządowe izby obrończe.15

8W.Sobociński, op. cit., s. 253; 9Art. 45 Organizacji sądownictwa cywilnego, ZPA Wydz. Spraw., T. VI; 10O występowaniu adwokatów przed sądami administracyjnymi patrz W.Witkowski, Sądownictwo administracyjne w Księstwie

Warszawskim i Królestwie Polskim 1807-1867, Warszawa 1984, s. 92 i nast.; 11ZPA, Wydz. Spraw., t. VIII, s. 395; 12W.Sobociński, op. cit., s. 253 i nast.; 13Ukaz carski do Namiestnika z 6/18 września 1841, DPKP, t. 27, s. 330 i nast.; A.Korobowicz, Zmiany w ustroju sądownictwa najwyższego w Królestwie Polskim w latach 1815 – 1876, CPH, t, XXIV, z. 2, 1972; 14A.Korobowicz, Organizacja sądownictwa [w:] Historia państwa i prawa polski, T. III, pod ogól. red. J.Bardacha, s. 492;

34


Z kart historii

W Księstwie jednak nie przyjęto tego rozwiązania, Organizacja… przewidywała powołanie izb obrończych w art. 47, tj. izby obrończej przy każdym Trybunale I Instancji oraz izby najwyższej w Warszawie składającej się z mecenasów oraz wyznaczonych przez ministra sprawiedliwości adwokatów apelacyjnych.16 Artykuł ten jednak pozostał martwą literą prawa, izb nigdy nie utworzono.17 Obrońcy zostali podporządkowani swemu sądowi, który miał nad nimi władzę nadzorczą i dyscyplinarną, w szczególności regulowaną regulaminem wewnętrznym sądów. Rozwiązanie to nawiązywało do przedrozbiorowego modelu palestry.18 Członkiem adwokatury w tym okresie można było zostać przez powołanie, i tak patronów powoływał minister sprawiedliwości na wniosek prezesa Trybunału I Instancji, adwokatów powoływał także minister na podanie sądu apelacyjnego, zaś mecenasów Książę Warszawski. W roku 1808 nastąpiła zmiana, gdyż Książę Warszawski zaczął od tej pory mianować także adwokatów na wniosek ministra.19 W Królestwie Polskim uprawnienia do powoływania na stanowiska palestrantów pełnomocnictwem z dnia 17/29 V 1818 roku otrzymał namiest-

Prawnik

Nr I/17/2009

nik.20 Jeszcze jednak w tym samym roku 21 VIII 1818 r. przekazał swe uprawnienia personalno - nadzorcze nad obrońcami przy sądach pokoju i patronami przy trybunałach Komisji Rządowej Sprawiedliwości.21. W 1831 r. Komisja przekazała swe uprawnienia dotyczące obrońców przy sądach pokoju prezesom sądów, miało to na celu skrócenie postępowania nominacyjnego.22 C. Nierespektowanie zasady wolności. Ustrój adwokatury nie respektował zasady wolności adwokatury, oznacza ona, iż osoby, które spełniają wymogi formalne, którymi najczęściej jest cenzus wykształcenia i złożenia odpowiednich egzaminów, stają się członkami palestry. Ustrój nie realizował tej zasady, gdyż ustalono w Księstwie listę o charakterze numerus clausus członków adwokatury, ustalającą limity osobowe przy każdym sądzie. I tak w 1808 r. limity wynosiły następująco: dla sądu kasacyjnego 6 mecenasów, adwokatów przy Sadzie Apelacyjnym 18, patronów zaś dla przy każdym Trybunale 12, jednak minister sprawiedliwości miał prawo powołać tzw. bezetatowych patronów, z

15Art. 46 Organizacji …,; 16W.Sobociński, op. cit., s. 254; 17Art. 47 Organizacji …, Ibidem; 18S.Janczewski, Dzieje adwokatury w dawnej Polsce, wkładka do miesięcznika Palestra, nr 12/1970, s. 82 i nast.; 19Ibidem, s. 253; 20Ibidem, s. 253 i nast.; 21W.Witkowski, Kadry resortu sprawiedliwości w Królestwie Polskim (1815-1876), Annales UMCS sec. G, nr 6 1988, s. 141, DPKP, T.

6, s. 20 i nast.; 22W.Witkowski, Komisja Rządowa Sprawiedliwości w Królestwie Polskim 1815-1876, Lublin 1986, s.176;

35


Prawnik

Nr I/17/2009

tym że nie mogli zasiadać w trybunale i rozstrzygać spraw.23 W początkowym okresie organizacji sądownictwa nie wymagano od palestrantów wykształcenia i złożenia egzaminów.24 Dopiero gdy takie wymogi pojawiły się, wtedy najczęściej palestrantami zostawali wychowankowie Szkoły Prawa.25 Patronem można było zostać po ukończeniu studiów prawniczych bądź w kraju, bądź za granicą, oraz złożenia egzaminu asesorskiego, przed kolegium egzaminacyjnym złożonym z trzech sędziów trybunału cywilnego. Adwokatem można było zostać po upływie minimum 2 lat wykonywania zawodu patrona, złożyć egzamin teoretyczno praktyczny, zwany sędziowskim. Egzamin można było w razie nie pomyślnego wyniku powtarzać dwa razy.26 Mecenasi zaś powoływani byli z grona adwokatów. Mówiąc o wykształceniu sądowników Księstwa Warszawskiego nie można nie wspomnieć o Szkole Prawa założonej w 180827, po 1811 zwaną w wyniku połączenia ze Szkołą Nauk Administracyjnych Szkołą Prawa i Administracji, która powołana została w celu kształcenia nowych kadr urzędniczych.28 W Królestwie Polskim zmiany

Z kart historii

objęły także dostęp do adwokatury. Namiestnik w swojej decyzji z dnia 12 listopada 1816 roku29, podzielił wszystkich urzędników na trzy klasy, palestranci znaleźli się w klasie III, wymagano od nich wyższego wykształcenia oraz odbycia aplikacji lub rocznej praktyki, egzamin zaś mieli złożyć przed Najwyższą Komisją Egzaminacyjną, egzamin można było powtórzyć jeden raz. Nadmienić należy, iż w 1816 otworzono Wydział Prawa przy Uniwersytecie Warszawskim. Instrukcja Najwyższej Komisji Egzaminacyjnej z dnia 26 sierpnia 1816 r. zaliczyła obrońców przy sądach pokoju oraz patronów przy trybunałach do klasy drugiej30, musieli oni mieć odpowiednie wykształcenie (nie wymagano wyższego), odbyć dwuletnią aplikacje i złożyć egzamin przed wojewódzką komisją egzaminacyjną.31 Postanowieniem Rządu Tymczasowego Królestwa z 26 I/7II 183232 r. Komisja Sprawiedliwości zatwierdzać miała egzaminy sądowe klasy II, jednocześnie zlikwidowano egzaminy na posady z klasy III, i dlatego w wojewódzkich komisjach egzaminacyjnych zaczęto wyróżniać tzw. wyższe posady sądowe II klasy, do których zaliczono wszystkich palestrantów. Komisja

23Ibidem, loc. cit.; 24[cyt. za] A.Kraushar, Sądownictwo za Księstwa Warszawskiego według raportu złożonego Fryderykowi Augustowi po upływie

pierwszego półrocza od wprowadzenia Kodeksu Napoleona, GSW nr 18-21 s. 290; Raport ten złożył min. Łubieński 10 listopada 1808; 25W.Sobociński, op. cit., s. 242; 26Przepisy z 11 VII 1809 o stopniowaniu w Wydziale Sprawiedliwości, DPKW T. 1, s. 296-312; 27A.Korobowicz, Reforma ustroju sądownictwa w Królestwie Polskim po 1863 r. Przygotowanie i treść., Lublin 1976, s. 39; 28Dekret królewski z 18 III 1808 r. DPKW, T.1, s. 296; 29DPKW t. III s. 323 art. 1 Dekretu królewskiego z 22 V 1811; 30DPKP, T. 2, s. 225-255; 31[cyt. za] W.Witkowski, Komisja Rządowa …, s. 181; 32W.Witkowski, Kadry resortu …, s. 146;

36


Prawnik

Z kart historii

Rządowa Sprawiedliwości, chcąc mieć realny wpływ na obsadę stanowisk wprowadziła konkursy na wakujące stanowiska. Ogłoszenia ukazywały się w pismach publicznych, zainteresowani zaś składami „dowody kwalifikacyjne” na ręce prezesów odpowiednich sądów, którzy przekazywali je Komisji, kt��ra decydowała o zakresie egzaminu.33 Faktycznie Najwyższa Komisja Egzaminacyjna zakończyła swój byt z upadkiem powstania listopadowego34, choć zlikwidowała ją dopiero ustawa o tzw. kursach prawnych z 1840 roku.35 Komisje wojewódzkie działały dłużej np. krakowska jeszcze w 1842 roku.36 W 1840 r. utworzono przy w warszawskim gimnazjum gubernialnym 2-letnie kursy prawne, do których dopuszczano po ukończeniu gimnazjum.37 Po ukończeniu kursu można było zostać powołanym na stanowisko patrona bądź adwokata. Natomiast by objąć stanowisko mecenasa trzeba było mieć wyższe wykształcenie prawnicze, dlatego dla mieszkańców Królestwa rozpoczęto specjalny wykład prawny na uniwersytetach w Petersburgu i Moskwie.38 Jednak powyższe kursy prawne nie zaspokajały w całości potrzeb kadrowych

Nr I/17/2009

Królestwa, dlatego powoływano na palestrantów osoby bez odpowiedniego przygotowania naukowego.39 Egzaminy przywrócono przepisami z 13/25 VI 1860 r.40 Przeprowadzać zaś je miały 4 komitety egzaminacyjne utworzone przy trybunałach cywilnych w Warszawie, Lublinie, Radomiu i Płocku, a na wyższy stopień - Najwyższa Komisja Egzaminacyjna przy Komisji Rządowej Sprawiedliwości.41 Ustawa z dnia 8/20 V 1862 r. o wychowaniu publicznym ustanowiła Szkołę Główną z siedzibą w Warszawie z Wydziałem Prawa i Administracji, a tym samym zlikwidowano kursy prawne na uniwersytetach rosyjskich oraz kursy prawne gimnazjalne.42 Wymogiem stała się także znajomość języka rosyjskiego43, jednak w praktyce przepis ten nie był skrupulatnie przestrzegany do czasu reformy sądowej z lat 1875/76.44

D. Zasada odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Kolejną zasadą, na jakiej oparty został ustrój adwokatury wprowadzony w Księstwie Warszawskim, była zasada

33[cyt. za] W. Witkowski, Komisja Rządowa …, s. 182; 34Ibidem, loc. cit.; W.Witkowski, Kadry resortu..., s. 146; 35W.Witkowski, Kadry resortu …, s. 145 i nast.; 36DPKP, T. 25, s. 133; 37W.Witkowski, Kadry resortu …, s. 147; 38Postanowienie Królewskie z 23 IV/5 V 1840 r. DPKP, T. 25 s. 131 i nast.; 39J. Bardach, Studia prawa polskiego na Uniwersytetach Petersburgskim i Moskiewskim w latach 1841 – 1861, [w:] Themis a Clio czyli

prawo i historia., Warszawa 2001, s. 239 i nast.; 40A.Korobowicz, Reforma ustroju…, s. 40 i nast.; 41ZPA Wydz. Spraw. T.III, s. 93; 42Ibidem, s. 145, A.Korobowicz, Reforma ustroju …, s. 41; 43A. Korobowicz, Reforma ustroju …, s. 42; 44Postanowienie Rady Administracyjnej z 23 XII/4 I 1835/36, DPKP T.17, s. 408 i nast.;

37


Prawnik

Nr I/17/2009

odpowiedzialności dyscyplinarnej palestrantów. Oznacza ona, iż dozór nad ich działalnością mają odpowiednie organy, które mają prawo do stosowania kar dyscyplinarnych. W Organizacji… funkcję sądów dyscyplinarnych powierzono sądom, przy których palestranci urzędowali, postępowanie wobec nich toczyło się tym samym trybem i możnością orzeczenia tych samych środków dyscyplinarnych jak w stosunku do urzędników sądowych.45 Odpowiedni sąd wyznaczał karę dyscyplinarną w stosunku do członka adwokatury, zaś jej wykonanie powierzone było tej jednostce, która powołała na dane stanowisko palestranta.46 W Królestwie Polskim rolę sądu dyscyplinarnego powierzono trybunałowi najwyższemu (art.143 Konstytucji), którego jednak nigdy nie powołano.47 W jego miejsce zgodnie z postanowieniem królewskim z 6/18 IV 1820 r., w pierwszej instancji orzekały trybunały cywilne, sądy kryminalne i Sąd Apelacyjny.48 Od ich wyroków obwinionemu i prokuratorowi, (gdy prokurator uzyskał opinie Komisji Rządowej Sprawiedliwości) przysługiwało odwołanie do Sądu Najwyższej Instancji lub Sądu Apelacyjnego. Wraz

Z kart historii

z reformą najwyżej instancji Królestwa w 1842 r. postępowanie odwoławcze przeszło na Departamenty Senatu.49 Ustawa przechodnia do Kodeksu Kar Głównych i Poprawczych z 11 XI 1847 r. utrzymała w art. 73 dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne w stosunku do urzędników „w sądzeniu spraw głos stanowczy mających”, natomiast niemający głosu stanowczego odpowiadali karnie.50 Ustawa o służbie cywilnej z 16/22 marca 1859 r.51 spowodowała jednak, iż art. 73 stał się typowym superflum ustawowym, gdyż umożliwiła odwołanie z urzędu z powodów niebędących formalnie udowodnionymi (nieprzydatność, brak zaufania, nieudowodnioneo wykroczenie), stworzyła więc arbitralne par excellence „sądownictwo”, przy braku jakiejkolwiek formy kontroli, nie tylko sądowej, ale i wyższych instancji władz.52

Ustrój nakreślony w czasach Księstwa Warszawskiego obowiązywał ze zmianami nie naruszającymi jego istoty do 1876 w którym to roku rozciągnięto na tereny Królestwa Pol-

45W.Witkowski, Kadry resortu …, s. 149; Idem, Komisja Rządowa …, s. 185; 46Art. 48 Organizacji … ; 47W.Sobociński, op. cit., s. 250; 48DPKP, T.1; 49DPKP, T.7, s. 3 i nast.; 50A.Korobowicz, Reforma ustroju …, s. 43 i nast.; 51DPKP, T.40, s. 4 i nast.; 52DPKP, T. 53, s. 67 i nast.;

38

Zakończenie


Prawnik

Z kart historii

Nr I/17/2009

cyjnym Ludwika Zegrzdy w dniu 17 X 1877 r. Adwokat Zegrzda popełnił samobójstwo przy wejściu do Izby Sądowej mieszczącej się w pałacu Krasińskich w Warszawie, śmierć ta miała być protestem przeciwko reformie sądowej. Postulat Aleksandra Kraushara, by upamiętnić adwokata Ludwika Zegrzdę stosowną tablicą na pałacu Krasińskich, nie został zrealizowany.54

Wiktor Michałek

Pałac Krasińskich w Warszawie (mal. B.Bellotto, w zbiorach Zamku Królewskiego w Warszawie) źródło: http://pl.wikipedia.org/w/indexphp?title=Plik:Krasinskich _5_01.jpg&filetimestamp=20051231183831

skiego reformy sądowe Aleksandra II z 1864 r., wprowadzone jednak ze zmianami mającymi na celu ograniczenie autonomii miejscowych palestrantów. Palestra tego okresu pozostała prawie wyłącznie w polskich rękach, zaś przepis respektujący wymóg znajomości języka rosyjskiego nie był przestrzegany. W Królestwie Polskim postulowano wprowadzenie samorządu zawodowego, jednak proponowana reforma została tylko niespełnionym postulatem, nieuwzględnionym także w reformie sądowej z lat 1875/76.53 Symbolicznie ten okres w dziejach adwokatury kończy śmierć samobójcza adwokata przy Sądzie Apela-

Aleksander Kraushar (w zbiorach Żydowskiego Instytutu Historycznego) źródło: http://www.rp.pl/ galeria/120621,5,159632.html

53A.Korobowicz, Reforma ustroju …, s. 43 i nast.; 54A. Redzik, Zarys historii samorządu adwokackiego w Polsce, Warszawa 2007, s. 27 i nast.; 55Słownik Biograficzny Adwokatów Polskich S-Ż, Tom I, Warszawa 1983, s. 505;

39


Prawnik

Nr I/17/2009

Duchy leśne w Izbie... (...) poszedłem pożegnać się z Manhattanem i zrobić ostatnie zakupy. I tam, na tle strzelającego w niebo betonu wieżowców, przy 42. Ulicy, gdzie można kupić najnowocześniejsze i najbardziej wyrafinowane urządzenia techniczne, gdzie powietrze pulsuje od świetlnych reklam, (...) – tam młoda japońska dziewczyna sprzedawała świeże róże. To było jak powiew innego życia... Lublin to wprawdzie nie Manhattan - ale podobnie jak tam i tutaj zdarza się, że czas (który ponoć nie istnieje) biegnie zbyt szybko, a zima goni kolejną wiosnę i zanim zdążymy się nacieszyć luksusem ciepła, znów trzeba go szukać, na przykład na Bahamach. Nie mamy młodych japońskich dziewczyn sprzedających róże, bardziej widoczny jest już nieomal samorząd zawodowy kwiaciarek lubelskich, co więc może dostarczyć nam powiewu innego życia (lepszego, spokojniejszego, piękniejszego)? Teatr, kino, może rajd wszędołazami po wygryzionych ścieżkach, wypad na grzyby czy jagody, lub jeszcze bliższe obcowanie z mrówkami? Też, ale może polowanie na duchy leśne będzie alternatywą dla znudzonych poszukiwaczy innego życia? Wyprawa taka wymaga zaawansowanego sprzętu: wprawnego oka, dobrego ucha, giętkiego kręgosłupa i dłuższych nóg do przedzierania się przez żywopłoty rezydencji gospodarzy lasu. Duchy leśne nie są jednak niczym nowym, już słowiańska mitologia opisuje, że przybierają one postać wilka, niedźwiedzia, puchacza lub wichru lub są zaklęte w co znamienitszych drzewach dębu lub sosny... Duchy leśne mogą być jednak nowością dla kogoś, kto już zupełnie zapędził się w życiu i nie 40

pamięta podstawowego dylematu - czy szyszki na sośnie rosną do góry czy do dołu. Gdzie szukać leśnych duchów? Każdy zobaczy i poczuje to, do czego jest zdolny, proponuję jednak rozpocząć od przyjrzenia się drzewom - według mnie, szczególną emanację leśnych cudów stanowią blizny na ich korze. Blizna taka rośnie z drzewem przez całe jego życie, zmienia się, nabiera znaczenia, krwawi żywicą lub staje się domem dla innego życia. Dla jednych jej obraz, to będą usta ściągnięte w milczeniu, dla innych skrzydło ptaka zastygłego w locie, jeszcze inni widzą mistyczną drabinę prowadzącą do nieba... Wszystkich tych, którzy chcą się przekonać, zapraszam serdecznie na wystawę zorganizowaną tradycyjnie w Izbie, a co odważniejszych - od razu do lasu! Ewelina Mitręga ewelinamitrega@o2.pl


Prawnik_17_2009