Oh6

Page 1

Magazine November - December 2016

Southeast Asia in your hands

www.ohmag.la

Cover_oh6_new.indd 1

Your personal copy NOV-DEC 2016 | Oh!6

www.ohmag.la 11/10/16 2:12 PM


The charm of traditional Lao hospitality on the bank of the Nam Song

WORLD LUXURY RESTAURANT AWARDS WINNER 2016

Riverside Boutique Resort & Restaurant du Crabe d’Or - Ban Viengkeo, Vang Vieng, Vientiane Province, Lao PDR www.riversidevangvieng.com

Facebook.com/Riversidevangvieng

info@riversidevangvieng.com

T +856 (0) 23 511 726-8

ຮານອາຫານ ປູຄ� Restaurant du Crabe d’Or


The Loop is a journey of a lifetime Keep in The Loop! The Loop is a 450km journey with over 30 sites to visit in Khammouane and Bolikhamxay provinces in south central Laos. You can take several days to travel around it all. Or explore a part of it now, and come back another time to discover more. Discover how the mountains, rivers and caves around you were made over millions of years. Find out how people have sheltered here from war and upheaval over hundreds of years. Uncover the legends of a landscape that is a refuge for special animals, plants and birds. Get to know the people who live here today through their own stories, foods and festivals.

www.ecotourismlaos.com


7eoe9kdleoadry,

2

ເວ​ລາ​ກໍ່ຈັ່ງ​ວ່າຜ່ານ​ໄປ​ໄວ! ວາ​ລະ​ສານ ໂອ້! ສະ​ບັບ​ທີ່ 6 ນີ້​ເປັນ​ສະ​ How time flies! With Oh! 6 we’ve been publishing for a year ບັບ​ຄົບ​ຮອບ​ໜຶ່ງ​ປີ​ຂອງວາ​ລະ​ສານ​ພ​ວກ​ເຮົ​າ ປີ​ນີ້​ນັບ​ວ່າ​ເປັນ​ປີ​ທີ່​ທ້າ​ already. It’s been a challenging but interesting twelve moths. ທາຍ​ແລະ ມີ​ສິ່ງ​ໜ້າ​ສົນ​ໃຈຫຼາຍໆ​ຢ່າງ. December will bring the seventh edition of the Luang Praໃນ​ເດືອນ​ທັນ​ວານີ້ ພວ​ກ​ເຮົາ​ຈະ​ພາ​ທ່ານ​ມາ​ພົບ​ກັ​ບ​ງານ​ເທ​ສະ​ການ​ bang Film Festival to the World Heritage town. Since its ຮູບ​ເງົາ​ປະ​ຈຳ​ປີ ​ເມືອງ​ມໍ​ລະ​ດົກ​ໂລກ​ຫຼ​ວງພຣະ​ບາງ ຄັ້ງ​ທີ່ 7. ນັບ​ຕັ້ງ​ inception the LPFF has gone from strength to strength and ແຕ່​ການ​ເປີດ​ຕົວ​ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດ​ຂອງ​ງານ​ເທ​ສະ​ການຮູບ​ເງົາຫຼວງ​ພະ​ບາງ today it ranks as one of the premier platforms for cinema ແຕ່​ລະ​ປີ​ຍິງ​ມີ​ຜູ້​ຄົນ​ໃຫ້​ຄວາມສົນ​ໃຈຫຼາຍ​ຂື້ນ ແລະ ມາ​ໃນ​ປັດ​ຈຸ​ບັນ in Southeast Asia. ງານ​ເທ​ສະ​ການ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັ​ນ​ທີ່​ຈັບ​ຕາ​ຂອງ​ຂະ​ແໜງ​ການ​ຮູບ​ A lot is happening in and around Luang Prabang. With the ເງົ​າໃນ​ພາກ​ພື້ນ​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສຽ່ງ​ໃຕ້. opening of the first botanical garden in this landlocked ນອກ​ຈາກ​ນັ້ນ, ຍັງ​ມ​ີການ​ເປີດ​ໂຕໃໝ່​ສວນ​ຊີ​ວະ​ນາໆ​ພັນ​ທີ່​ແຂວງຫຼວງ​ country, people will get a chance to see, first hand, the ພະ​ບາງ ເຊິ່ງ​ນັບ​ວ່າ​ເປັນ​ແຫ່ງ​ທຳ​ອິດ ຂອງ​ປະ​ເທດ, ທ່ານ​ຈະ​ພົບ​ກັບ​ບັນ​ incredibly diverse flora this country possesses. For those ດາ​ດອກ​ໄມ້​ປ່າຫຼາກຫຼາຍ​​ສາຍ​ພັນ ແລະ​ສີ​ສັນ​ຈາກ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ​ບ້ານ​ເຮົາ. more interested in culture, we have a photo story on a yearສຳ​ລັບ​ທ່ານ​ໃດ​ທີ່​ສົນ​ໃຈ​ທາງ​ດ້ານ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທັມ, ພວກ​ເຮົາ​ກໍ່​ມີ​ເລື່ອງ​ long exhibition that provides insights into the clothes and ເລົ່າ​ຈາກ​ຮູບ​ພາບ​ການ​ວ່າງ​ສະ​ແດງ​ກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ນຸ່ງ​ຖື ແລະ ການ​ດຳ​ lifestyles of the region’s ethnic minorities. ລົງ​ຊີ​ວິດ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ໃນ​ເຂດ​ອື່ນໆ​ໃຫ້​ທ່ານ​ໄດ້​ອ່ານ. And in a new series, we begin to profile Laos’s “little” ones: ແລະ ໃນ​ການ​ເປີດ​ໂຕ​ບົດ​ໃໝ່, ພວກ​ເຮົາ​ຈະ​ພາ​ທ່ານ​​ມາ​ຮູ້​ຈັກ​ກັບ​ແມງ​ its exotic but esoteric insects. ໄມ້​ນ້ອຍຂອງ​ລາວ​ເຮົາ: ທີ່ທັງ​ຫາ​ຍາກ ແລະ ນ້ອຍ​ຄົນ​ທີ່​ໃຫ້​ຄວາມ​ ສົນ​ໃຈ. Enjoy! ຂໍ​ໃຫ້​ທຸກ​ທ່ານ​ອ່ານ​ດ້ວຍ​ຄວາ​ມ​ສຸກ​ສັນ!




ການແຂ່ງຂັນແລ່ນງົວທີ່​ ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ ຣູບໂດຍ ຊ່າງພາບ ທັນໄຄຊ໌ວີ Racing Bulls in West Sumatra Cover photo by Tan Kai Swee

All material appearing in Oh! Magazine is under copyright and all rights are reserved. No part of this publication may be reproduced without permission of the copyright holder. All articles and photographs published herein are created by the authors and photographers at their own discretion and do not necessarily represent the view of the publisher of the magazine. If you wish to reproduce any article or photograph, in part or in full, please contact us (info@ohmag.la) for the necessary permission. However, Oh! Magazine holds no responsibility, or liability, arising out of the publication of such articles and photographs. ໃບອະນຸຍາດຈັດພິມເລກທີ: 087/ ສມຊ.ຖວທ​ ວັນທີ 12/02/2016 | ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ

26 gmfltdkoI6[g'qk

Luang Prabang Film Festival

2632 gmfltdkoI6[g'qks];'rit[k' Subscribe Now

Get one free copy delivery Tel: +856-21-223590 E: info@ohmag.la

ອ່ານອອນລາຍ

Read more Online www. ohmag.la

36 41

;q'dkoI6[g'qk0v'xtgmf[i6wo

33

;q'dkoI6[g'qk0v'xtgmfry]yxyo

c,'x=.o]k;

45 46

lt|k,[yoskplk[l6o

ltg|jzk8afcdh

g]njv'oadgfuomk' 20

gdufspa'0Boda[ltrk[c;f]hv,

l5fpvfxkpmk'

7;k,mhkmkpda[dy]kc0j'c]jo'q;

49

12

mjv'mjP;da[xtgmfvk-Po

dkoxtd;fI6[rk[da[;k]tlko3vh


gsfdko

6

2nd Toyota Classics Charity Concert in Vientiane ງານ​ຄອນ​ເສີດການ​ກຸ​ສົນເພງ​ຍ້ອນ​ຍຸກ ໂຕ​​ໂຍ​ຕ້າ ຄັ້ງ​ທີ່ 2 ທີ່ ນະ​ຄອນຫຼວງວຽງ​ຈັນ.

For the last 50 years, Toyota has partnered local communities in Asia enriching lives through corporate social responsibility activities in areas such as arts and culture, healthcare and community services, education, environmental protection, and more.

ເປັນ​ເວ​ລາ​ເຖິງ 50 ປີທີ່​ຜ່ານ​ມາ ທີ່ ໂຕ​ໂຢ​ຕ້າ ໄດ້​ຮ່ວມ​ກັນກັບ​ຊຸ່ມ​ຊົນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ​ທົ່ວ​ທະ​ວີບ​ອາ​ ຊີ ໃນ​ການ​ຈັດ​ກິດ​ຈະ​ກຳ​ຕອບ​ແທນ​ສັງ​ຄົມ ໂດຍ​ສະ​ເພາ​ະ​ທາງ​ດ້ານ​ສີ​ລະ​ປະ ແລະ ວັດ​ທະ​ນະ​ ທຳ, ລວມ​ທັງ​ທາງ​ດ້ານສາ​ທາ​ລະ​ນະ​ສຸກ ແລະການ​ບໍ​ລິ​ການ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ, ຂະ​ແໜງ​ການ​ການ​ສຶກ​ ສາ, ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ ແລະ ອື່ນໆ​ອີກຫຼາຍ​ຂະ​ແໜງ​ການ

With the theme, “Music that Moves Lives”, Toyota Classics aims to touch the lives of people both within and beyond the concert hall. This year, the 2nd Toyota Classics Concert in Vientiane “Opera with a Twist” was delivered by Poland’s acclaimed Baltic Neopolis ໂດຍ​ສືບ​ຕໍ່​ໂຄງ​ການ​ຂອງ ໂຕ​ໂຢ​ຕ້າ ພາຍ​ໃຕ້​ຫົວ​ຂໍ້ “ດົນ​ຕີ​ສູ່​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ຊີ​ວິດ”, ໃນ​ປີ​ທີ່ 2 ຂອງ​ງານ​ຄອນ​ Orchestra with pianist and narrator Pamela Tan Niເສີດການ​ກຸ​ສົນເພງ​ຍ້ອນ​ຍຸກ ໂຕ​​ໂຍ​ຕ້າ ທີ່​ນະ​ຄອນຫຼວງວຽງ​ຈັນ​ນີ້ ແມ່ນ​ໄດ້​ພົບ​ກັບ​ຜົນ​ງານ​ການ​ສະ​ແດງ​ເພງ​ cholson, and violinist and conductor Vasko Vassilev. ໂອ​ເປ​ລາແບບ​ປະ​ຍຸກຈາກວົງ​ທີ່​ມີ​ຊື່​ສຽງ​ຂອງ Baltic Neopolis Orchestra ກັບ​ນັກ​ສິ​ລະ​ປິນ​ເປຍ​ໂນຊື່​ດັງ The event was held at the Culture Hall in Vientiane ທ່ານ ນາງ Pamela Tan Nicholson ແລະ​ນັກຫຼີ້ນ​ໄວ​ໂອ​ລິນ ​ແລະ​ທັງ​ເປັນຜູ້​ກຳກັບ​ສຽງ ທ່ານ Vasko on 31 October 2016. Vassilev ເຊິ່ງ​ງານ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ໄດ້​ເຈັດ​ຂື້ນ​ທີ່​ຫໍ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ໃນ​ວັນ​ທີ 31 ຕຸ​ລາ 2016 ທີ່​ຜ່ານ​ມານີ້. In addition to the orchestra’s performances, ever-poພ້ອມ​ກັນ​ນັ້​ນ, ໃນ​ງານ​ຍັງ​ມີ​ການ​ສະ​ແດງ​ດົນ​ເພງລາວ​ທີ່​ເປັ​ນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ກັນເ​ ຊັ່ນ ແດນ​ແຫ່ງ​ອິດ​ສະຫຼະ, ດອກ​ບົວ​ pular tracks like Dan Hang Issara, Dok Bua Thong, and Yen Sabai Chao Na had the audience in awe. ທອງ ແລະ ເຢັນ​ສະ​ບາຍ​ຊາວ​ນ, ເຊິ່ງກໍ່​ສ້າງ​ຄວາມ​ປະ​ທັບ​ໃຈ​ແກ່​ຜູ້​ຮ່ວມ​ງານ​ອີກ​ດ້ວຍ.

Lao Handicrafts Festival 2016 Lao Handicrafts Association recently showcased the creativity of Lao people though handcrafts made from indigenous, authentic, and durable materials found all around Laos. The festival was held from 28 October to 3 November at Lao ITECC. A grand fashion show of traditional and modern clothes of the different tribes in Laos with relevance to the show’s theme of “Preserve and Promote Lao Costumes” kicked off the festival. The festival showed visitors that Lao handicrafts are rooted in the country’s culture, tradition, and lifestyle.


EXECUTIVE ADVISERS: Mr. Somsanouk Mixay Mr. Sounh Manivong Mr. Thaviphet Oula Mr. Chanthy Deuansavanh Mr. Michael Malone Editor-in-Chief: Mr. Somsouk Souksavath Publisher: Ms. Phitsamai Chanthaboury Lao Proof editor: Mr. Soukhee Norasilp English Editor: Mr. Percy Aaron TRIP adviser: Mr. Inthy Deuansavanh Layout Support Mr. Paxa Sengdeuan transLation: Ms. Viengdalat Somphet Photojournalists Mr. Fabien Vuillerey Mr. Pongpat Sensouphone Mr. Pong Phoonsab Ms. Joy Mahinay Sales & Marketing Mr. Mickael Novelli Ms. Viengvilay Manoham Administrative support Mr. Inphom Deuansavanh AccountS-Finance: Ms. Khounkham Chanthaboury produced & Published by: insmai Creative Communication Tel/Fax: +856-21 223590 Mobile: +856-20 22464321 info@ohmag.la | www.ohmag.la www.insmai.com

36 Damselfly c,'x=.o]k;

26

32

lqo.9gxaogxaolj;oIj;,

Advertising Enquiries

to: sales@ohmag.la m: +856 20 22464321

Reader Feedback

to: feedback@ohmag.la

Luang Prabang Film Festival Brunei cinema

18 Oh! recommends 41 Luang Prabang’s Garden of Eden

33 45 46

Philippine Cinema The Missing Airport Has the Environment Recovered After The Biggest Storm of the Century?

Jawi - Racing Bulls 49 Travelguide 20 Pacu in West Sumatra ASEAN Destinations

12 photo contest


oadgfuomk'

8

Contributors

ກາບິວ ຫລື ສົມຈັນ ໄດ້ຮັບປະລິນຍາໂທໃນດ້ານສື່ມ ວນຊົນຈາກມະຫາວິທະຍາໄລໃນນິວຢອກ, ຫຼັງຈາກ​ ທີ່ເຮັດວຽກຢູ່ໃນວົງການຜະລິດຮູບເງົາ ແລະ ໂທລະ​ ພາບ, ລາວໄດ້ຍ້າຍມາຢູ່ໃນລາວໃນປີ 2008. ຫນຶ່ງປີ​ ຕໍ່ມາ, ງານບຸນມະໂຫຣານຫລວງພຣະບາງກໍ່ໄດ້ສ້າງ​ ຕັ້ ງ ຂຶ້ ນ ດ້ ວ ຍຄວາມປາຖະຫນາທີ່ ຈ ະສ້ າ ງເປັ ນ ຂົ ວ ຕໍ່ ​ ໃນການສົ່ ງ ເສີ ມ ການຂະຫຍາຍຕົ ວ ອຸ ດ ສາຫະກໍ າ ຮູ ບ ເງົາລາວໄດ້ ແລະ ອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້.

Gabriel Kuperman Gabriel received a master’s degree in Media Studies from the New School in New York City. After working in television and film production, he moved to Laos in 2008. One year later, he founded the Luang Prabang Film Festival with a desire to bridge the Southeast Asian film communities while fostering the Lao film industry’s growth.

ຊູ​ຊ ີ ້ ຢັ ງ ​ເ ຮັ ດ ​ວ ຽກ​ເ ປັ ນ ນັ ກ ຂ ​ ່ າ ວ ແລະ ນັ ກ ​ປ ູ ກ​ ສວນດອກ​ໄ ມ້ , ລາວ​ອ າ​ໄ ສ ແລະ ເຮັ ດ ວ ​ ຽກ​ທ ີ ່​ ເມື ອ ງຫຼ ວ ງ​ພ ຣະ​ບ າງ. ໃນ​ເ ວ​ລ າ​ຫ ວ່ າ ງ ລາວ​ມ ັ ກ​ ຈະ​ສອນ​ພາ​ສາ​ອັງ​ກິດ, ແລະ ມັກ​ຜະ​ຈົນ​ໄພ​ທໍ​າ​ມະ​ ຊາດ​ເຂດນອກ​ເມືອງ ຫຼືບ​າງ​ຄັ້ງ​ກໍ​ຢູ່​ບ້ານ​ຕົກ​ແຕ່ງ​ ສວນ​ຄົວ​ສວນດອກ​ໄມ້ ແລະ ຄ່ອຍ​ລະ​ວັງ​ບໍ່​ໃຫ້​ໝາ​ ຂອງ​ລາວ​ໄປ​ທຳ​ລາຍ​ສວນ.

Suzy Young Suzy is a journalist and a gardener who lives and works in Luang Prabang. When not writing or teaching english, she explores the countryside or stays home trying to come to grips with tropical gardening and keeping her dogs from digging it all up.

​ໂຈຮັນ​ນາ ມິດ​ແຊວ ລີ​ມ​ແມ່ນ​ນັກ​ອອກ​ແບບ​ສີນ​ຄ້າ, ຈາກ​ເມືອງ​ໃຫ່​ຍ ດີ​ທຼອຍ, ລັດ ມິ​ຊິ​ແກນ, ອີ​ໄລ​ຊາ ຫົວໜ້າໜ່ວຍ​ງານ​ສ້າງ​ສັນ, ຜູ້​ສະໜັບສະໜູນ​ການ​ (Eliza) ຈົບ​ການ​ສຶກ​ສາ​ປະ​ລິນ​ຍາ​ຕີ​ທາງ​ດ້ານ ປະ​ ໃຊ້ຊ ​ ີວິດ​ແບບຍືນ​ຢົງ ​ແລະ ​ນັກ​ຂຽນ​ທ່ອງ​ທ່ຽວອາ​ໄສ​ ຫວັດ​ສາດ​ສິ​ລະ​ປະ ແລະ ການ​ຂຽນ ຈາກມະ​ຫາ​ວິ​ທະ​ ​ຢູ່​ເມືອງ​ເຊ​ບູ, ປະ​ເທດ​ຟີ​ລີບ​ປີນ. ລາວ​ມັກ​ລອຍ​ນໍ້າ​ໃນ​ ຍາ​ໄລ ພ​ລິນ​ສ໌​ຕັ້ນ, ໂດຍ​ບົດ​ນິ​ພົນ​ຂອງ​ລາວ​ແມ່ນ​ມີ​ ມະ​ຫາສະໝຸດ​ທີ່​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ແມງ​ກະພຸ​ນ, ຍ່າງ​ຜ່ານ​​ ບົດ​ບາດ​ໃນ​ຜົນ​ງານ​ຂອງ Marcel Duchamp. ໃນ​ ພູຜາ​ສູງ​ຊັນ, ຂີ່ລົດ​ເມ​ໂດຍສານຕ່າງ​ຖີ່​ນ, ປັ່ນ​ລົດ​ ຊ່ວງ​ເວ​ລາ​ທີ່​ຮຽນ​ຢູ່​ມະ​ຫາ​ວິ​ທະ​ຍາ​ໄລ, ລາວ​ໄດ້​ຮັບ​ ຖີບ​ຂຶ້ນເ​ ນີນສູງ ​ແລະ​ ຍ່າງ​ໃນ​ເມືອງ​ທີ່​ແອ​ອັດເບີ່ງຄື​ ຕຳ​ແໜ່ງ​ເປັນ​ບັນ​ນາ​ທິ​ການ​ຂອງວາ​ລະ​ສານ the ກັບວ່າລາວບໍ່​ເຄີຍຢູ່​ບ້ານ​​ເລີ​ຍ Nassau Weekly ແລະ​ປັດ​ຈຸ​ບັນ​ແມ່ນ​ອາ​ໄສ​ທີ່​ ເມືອງຫຼວງ​ພຣະ​ບາງ, ປະ​ເທດ​ລາວ

Eliza Mott Hailing from Detroit, Michigan, Eliza received a B.A. in the History of Art and Creative Writing from Princeton University, writing her thesis on the role of the camera in Marcel Duchamp’s work. While at Princeton, she was also the editor-in-chief of the Nassau Weekly. She now lives in Luang Prabang, Laos.

ທັນ ໄຄ ຊ໌ວີ ແມ່ນ​ນັກ​ຖ່າຍ​ຮູບ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ​ອິດ​ສະຫຼະ ມີ ​ຄ ວາມ​ມັ ກ ​ຮັ ກ ​ໃ ນ​ກ ານ​ສ້ າ ງ​ຮູ ບ ​ພ າບ​ທິ ວ ທັ ດ ທຳ​ມ ະ​ ຊາດ, ຜູ້​ຄົນ ແລະ ວັດ​ທະ​ນະ​ທັມທີ່​ຫາ​ເບິ່ງ​ໄດ້​ຍາກ. ໃນ​ເວ​ລາ​ວ່າງ ລາວ​ມັກ​ຈະ​ຮັບ​ງານ​ເປັນ​ຊ່າງ​ຖ່າຍ​ຮູບ​ ສຳ​ລັບ​ຄອບ​ຄົວ ແລະ​ງານ​ລ້ຽງ​ຕ່າງໆ.

Tan Kai Swee Tan Kai Swee is a freelance travel photographer who loves creating images of exotic landscapes, people and cultures. When not travelling he is a commercial photographer for corporate and family events. F: tan.k.swee

Johanna Michelle Lim

Johanna is a brand strategist, creative director, sustainability advocate and travel writer based in Cebu City, Philippines. She swims in jellyfish-infested oceans, treks through mountains, rides rickety buses, bikes through steep lopes and walks in busy cities. She is almost always never home. www.whatdistancetellsus.wordpress.com

ອາ​ລົກ ສາ​ຮູ ແມ່ນ​ນັກ​ຖ່າຍ​ຮູບ​ມື​ອາ​ຊີບ ທີ່ປັດ​ຈຸ​ບັນ​ ອາ​ໄສ​ຢູ່​ປະ​ເທດລ​າວ. ລາວ​ມີ​ຄວາມຫຼົງ​ໄຫຼກັບ​ທຳ​ ມະ​ຊາດ ແລະ​ ຄວາມ​ພິດ​ສະ​ຫວົງ​ຂອງ​ສັດທີ່​ສຸດ. ໃນ​ບົດ​ຂຽນ​ອອນ​ລາຍ​ ລາວ​ຫວັງ​ວ່າ​ຈະ​ສາ​ມາດ​ບັນ​ ທຶກຂໍ້​ມູນ​ຊີ​ວະ​ນາໆ​ພັນ​ຜ່ານ​ກ້ອງ​ຖ່າຍ​ຮູບ​ຂອງ​ລ​າວ. www.alokesahu.wordpress.com

Aloke Sahu Aloke Sahu is a Laos-based photographer fascinated by nature and its intricate and complex workings. Through his blog, he aims to document the various species he photographs and can identify. www.alokesahu.wordpress.com



gmfltdko.ovk-Po

10

20-26 ພະຈິກ 2016 20- 26 November 2016

ເທ​ສະ​ການ​ບາ​ລູນລ ​ ອຍ​ຟ້າທ ​ ີ່ Taunggyi ທະ​ເລ​ຊາຍ

ເທ​ສະ​ການ​ແຫ່ງ​ແສງ​ສີ ກັບທ້ອງ​ຟ້າ​ໃນ​ຍາມ​ຄ່ຳ​ຄືນ​ນີ້​ມາ​ກັບບາ​ລູນ​ລອຍ​ຟ້າຫຼາກຫຼາຍ​ສີ ແລະ ​ຂ​ະໜາດ ເປັນ​ການ​ສັກ​ກາ​ລະ​ບູ​ຊາແກ່ Sulamani Cetiya ທີ່​ເມືອງ Tavitisma, ປະ​ ເທດມ​ຽນ​ມາ - ຕົວ​ແ​ທນ​ເທວະ​ດາ​ອົງໜຶ່ງໃນ​ເລື່ອງ​ເລົ່າ​ຂອງພະ​ພຸດ​ທະ​ເຈົ້າ - ເປັນ​ສັນ​ຍາ​ລັກ​ ໃນການ​ຂັບ​ໄລ່​ສິ່ງ​ຊົ່ວ​ຮ້າຍ. ພາຍ​ໃນ​ງານ​ຍັງ​ມີ​ກອງ​​ຍ່າງຄາ​ລາ​ວານ, ການຫຼີ້ນ​ເກມ, ການ​ສະ​ ແດງ​ດົນ​ຕຣີ​ສົດ, ອາ​ຫານ​ຈານ​ເດ​ັດ​ຈ​າກ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ ແລະ ​ທີ່​ພາດ​ບໍ່​ໄດ້​ແມ່​ນ​ການ​ສະ​ແດງ​ແສງ​ ສີບັ້ງ​ໄຟ​ພຸ​ຢ່າງ​ອະ​ລັງ​ການ, ເຊິ່ງ​ງານ​ຈະ​ຈັດ​ຂຶ້ນ​ເປັນ​ເວ​ລາ 2 ມື້​ສອງ​ຄືນ.

Taunggyi Hot Air Balloon Festival, Taunggyi, Myanmar Fiery and colorful balloons in all shapes and sizes, are launched into the night sky as an offering to the Sulamani Cetiya in Tavitisma – a heaven in Buddhist cosmology – as a way of driving away evil spirits. There are parades, carnival games, concerts, feasts and massive fireworks with the last two days being the most interesting.

14 ພະຈິກ 2016 14 November 2016

ບຸ ນ ​ນ ະ ມັ ດ ​ສ ະ ​ກ າ ນ​ ພຣະທາດຫຼວງ​

ບຸ ນ ​ນ ະ ມັ ດ ​ສ ະ ​ກ າ ນ ​ພ ຣ ະ ທ າ ດ ຫຼ ວ ງ​ ຈະ​ຖື ກ ​ຈັ ດ ​ຂຶ້ ນ ​ໃ ນໄລຍະ​ທີ່ ພ ະຈັ ນ ​ເ ຕັ ມ​ ດວງ​ຂອງ​ເດືອນ​ພຣະຈິກ, ມີ​ພຣະສົງ​ສຳ​ ມະ​ເນນ ແລະ ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ​ຈຳ​ ນວນຫຼວງຫຼາຍຖື​ຂັນ​ບູ​ຊາ​ເຕັມ​ດ້ວຍ​ຖູບ​ ທຽນ ແລະ ​ຈະ​ແຫ່​ຍ່າງ​ແຕ່​ວັດ​ສີ​ເມືອງ ຫາ​ ພຣະທາດຫຼວງ. ຫຼັງ​ຈາກ​ຕັກ​ບາດ​ຍາດ​ນ້ຳ​ ໃນຕອນ​ເຊົ້າ, ຈະ​ມີ​ການ​ຍ່າງວຽນ​ທຽນ​ ສາມ​ຮອບ​ອ້ອມ​​ບູ​ຊາພຣະທາດ​ໃນ​ຕອນ​ ຄ່ຳຂອງມື້​ດຽວ​ກັນ

That Luang Festival, Vientiane, Laos The November full moon marks Boun That Luang. Monks and lay people walk in solemn procession from Wat Simuang to the That Luang stupa carrying candles and incense. After offering alms to the monks, lay people walk around the iconic stupa three times in homage to the Buddha.

12 ພະຈິກ 2016 12 November 2016

ງານ​ແຂ່ງຂ ​ ັນ ຄົນເ​ ຫຼັກ

ທີ່​ລັງ​ກາ​ວີ, ມາ​ເລ​ເຊຍ ນັ ບ ​ວ່ າ ​ເ ປັ ນ ​ໜຶ່ ງ ​ໃ ນ​ລ າຍ​ກ ານ​ແ ຂ່ ງ ​ຂັ ນ ​ທີ່ ​ ຍາກທີ່​ສຸດ​ໃນ​ໂລກກັບ​ການ​ທົດ​ສອບ​ຄວາມ​ ແຂງ​ແຮງ​ຂອງ​ຮ່າງ​ກາຍ, ເຊິ່ງ​ລ​ວມ​ມີ​ການ​ ລອຍ​ນ້ຳທີ່​ຊາຍ​ຫາດ 3.8 ກິ​ໂລ​ແມ້ດ, ຂີ່​ລົດ​ ຖີບຜ່ານ​ເນີ​ນພູ​ສູງ​ຂອງ ພູດາ​ທາຍ 180 ກິ​ ໂລ​ແມ້ດ ແລ ະ​ສຸດ​ທ້າຍ​ແລ່ນ​ອີກ 42.2 ກິ​ໂລ​ ແມ້ດ​ຜ່ານ​ຊາຍ​ຫາດ ເຊີ​ນັງ.

Ironman Langkawi, Pantai Kok, Langkawi, Malasyisa Among the world’s most challenging single-day endurance test is the 3.8 km swim off the beaches of Pantai Kok, a 180 km bike course through the rolling hills of Datai, and a 42.2 km run that ends on Cenang beach.


Made in Laos

11

25-27 ພະຈິກ 2016 25-27 November 2016

14 ພະຈິກ 2016 26 November 2016

ງານ​ເທ​ສະ​ການ​ກາ​ຕູນເ​ ອ​ເຊຍ

​ກັບ​ມາ​ພົບ​ອີກ​ຄັ້ງ​ກັບ​ເທ​ສະ​ການກາ​ຕູນ ​ເອ​ນິ​ເມ ແລະ​ ວັດ​ທະ​ນະ​ທັມນິ​ຍົມ​ຈາກຍີ່​ປຸ່ນ ເຊິ່ງ​ຈະ​ຈັດ​ຂຶ້ນ​ທີ່​ປະ​ເທດ​ສິງ​ກະ​ໂປ. ໃນ​ງານຈະ​ພົບ​ກັບ​ນັກ​ສີ​ລະ​ປິນ​ແຕ້ມ​ກາ​ຕູນ, ຄະ​ ນະ​ບັນ​ທຶກ​ສຽງ​ຊື່​ດັ່ງ ແລະ ​ບັນ​ດາ​ບໍ​ລິ​ສັດ​ສຳ​ນັກ​ພີມ​ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ທີ່​ຈະ​ມາ​ແນະ​ນຳ​ ຄວາມ​ບັນ​ເທີງ​ຕ່າງ​​ໆຈາກ​ຍີ່ປ ​ ຸ່ນ​ໂດຍ​ກົງ.

Anime Festival Asia, Singapore Latest trends and content in Japanese anime and popular culture return to Singapore. Anisong artistes, top record labels and management companies will give visitors a holistic view of the Japanese entertainment industry’s latest offerings.

ບຸນນ ​ ະ​ມັດ​ສະ​ການ​ພຣະ​

ວັນສັດແຫ່ງຊາດໃນປະເທດອິນໂ ​ ດ​ເນ​ເຊຍ

TumpekKandang ແມ່ນວັນ ສັດແຫ່ງ​ຊາດ, ເຊິ່ງ​ຈັດ​ຂຶ້ນ​ເພື່ອ​ເປັນ​ການ​ສະ​ແດງ​ຄວາມ​ຮູ້​ ບຸນ​ຄຸນ​ຕໍ່​ສັດ​ລ້ຽງຕ່າງໆ, ການ​ເຮັດ​ພິ​ທີ​ແມ່ນ​ເພື່ອ​ບູ​ຊາ​ເຖິງ​ພະ​ເຈົ້າ​ຂອງ​ຮິນ​ດູ Rudra ສຳ​ ລັບ​ການ​ເສຍ​ສະຫຼະ​ຂອງ​ສັດ​ນາໆ​ພັນ ໃນ​ການ​ສ້າງ​ຄວາມ​ສົມ​ດຸນ​ຂອງ​ທ​ຳ​ມະ​ຊາດ ແລະມະ​ ນຸດ​ໃຫ້​ມີ​ແຕ່​ຄວາມ​ຜາ​ສຸກ.

Tumpek Kandang, Nationwide Malaysia Tumpek Kandang is “Animals Day”. Dedicated to livestock, pets and all other animals, offerings are made to Hindu god Rudra for the welfare of all beasts thus contributing to harmony of the environment and human sustenance and happiness.

ທາດ​ອິງຮັງ

ສະ​ຫວັນ​ນະ​ເຂດ, ລາວ ຕັ້ງ​ຢູ່​ບໍ່​ໄກ​ຈາກ​ຕົວ​ເທດສະບານ​ແຂວງ​ ສະ​ຫວັນ​ນະ​ເຂດ, ງານ​ບຸ​ນະ​ມັດ​ສະ​ການ​ ພະ​ທາດ​ອິງຮັງ​ແມ່ນ​ຈັດ​ຂຶ້ນ​ອ້ອມ​ຮອບ​ ເຂດ​ວັດ, ໃນ​ງານ​ຈະ​ມີ​ທັງ​ການ​ວ່າ​ງສະ​ ແດງ​ສິນ​ຄ້າ​ຈາກ​ລາວ ແລະ ບັນ​ດາ​ປະ​ ເທດ​ເພື່ອນ​ບ້ານ​ເຊັ່ນ ໄທ ແລະ ​ຫວຽດ​ ນາມ, ນອກນັ້ນ​ຍັງ​ມີການ​ສະ​ແດງ​ສີ​ສຽງ, ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ກິ​ລາ ແລະ ​ການ​​ແຂ່ງຕີ​ ກອງ​ເຊິ່ງ​ຈະ​ມາ​ພ້ອມ​ກັບ​ສີ​ສັນ​ ວັດ​ທະ​ ນະ​ທັມ​ພື້ນ​ບ້ານ​ທີ່​ຍາກ​ຈະ​ພົບ​ເຫັນ​ໄດ້.

That Ing Hang Festival, Savannakhet, Laos

14 ທັນວາ 2016 14 December 2016

Held on the grounds of the splendid That Ing Hang stupa, just outside the city of Savannakhet. An international trade fair includes products from Laos, Thailand and Vietnam, traditional music and dance, sports contests and even a traditional drums competition with a local flavour.

25-27 ພະຈິກ 2016 25-27 November 2016

ເທ​ສະ​ການ​ວັນ​ນະ​ຄະ​ດທ ີ​ ີ່​ເມືອງ​ຈອດຊ໌ທາວ 2016

ຈອ​ຊ໌​ທາວ, ພີ​ແນງ, ມາ​ເລ​ເຊຍ ເທ​ສະ​ການ​ແຫ່ງ​ການ​ລວມ​ຕົວ​ນັກ​ຂຽນ​ນາໆ​ຊາດ ແລະສຳ​ນັກ​ພິມ​ຈາກ​ທົ່ວ​ທຸກ​ຫົນ​ແຫ່ງ, ໃນ​ ງ​ານ​ຈະ​ມີ​ການ​ອ່ານ​ບົດ​ຂອງ​ນັກ​ຂຽນ, ການ​ສຳ​ມະ​ນາ​ໂອ້​ລົມ, ການ​ສະ​ແດງ​ບົດ​ລະ​ຄອ​ນ​ເວ​ທີ ແລະການ​ສະ​ແດງ​ສີ​ລະ​ປະ​ຕ່າງໆ ລວມ​ທັງ​ການ​ສາຍ​ຮູ​ບ​ເງົາ​. ເທ​ສະ​ການ​ປີນີ້​ແມ່ນຈັດ​ພາຍ​ ໃຕ້​ຫົວ​ຂໍ້ ‘Hiraeth’ ເຊິ່ງ​ແປ​ວ່າ ‘ຄວາມ​ອຸ​ທອນ​ຄືນ​ບ້ານ​ເກີດ​ເມືອງນອນທີ່​ຫາຍ​ໄປ​ແລ້ວ’​

Georgetown Literary Festival 2016, Penang An international cast of writers and publishers takes part in this festival which will include author readings, panel discussions, oral performances, and dance and film screenings, all dealing with the festival’s theme; “Hiraeth”, the Welsh word for “the longing for a homeland that is no longer there”.


Photo Contest Winner

ຜູ້ຊະນະເລີດ

Oh!6 theme “Cinematic Dreams” Winner ໂລຊາ ລີ ມາຟິວ, ຟິລິບປິນ Rosa Lea Marfil, Philippine

Camera: Nikon D3100

Next ກະຕິກາງ່າຍໆ

ຮູບພາບທີ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນ “ການເດີນທາງດ້ວຍສາຍການບິນລາວສະກາຍເວ”

ຄວາມລະອຽດຂອງພາບ (150 dpi ຫລື 5MB ຂຶ້ນໄປ)

ສົ່ງມາທີ່ photocontest@ohmag.la

ຮູບທຸກໃບແມ່ນຊັບສິນ ແລະ ລິຂະສິດຂອງຜູ້ແຂ່ງຂັນ

ຜູ້ຊະນະເລີດຈະໄດ້ຮັບການຈັດພິມເຕັມໜ້າໃນ Oh! Magazine ແລະ ພິເສດປີ້​

ເຮືອບິນໄປກັບຂອງສາຍການບິນລາວສະກາຍເວ.

Competition Theme Theme “ ”

Fly high with Lao Skyway High resolution, (150 dpi - 5MB above) Submit to photocontest@ohmag.la Entrant must have sole copyright to photograph Winning entry will be printed in two-page spread in Oh! Magazine & round ticket to any Lao Skyway destination.

* Submission starts now, ends on 20th Dec, 2016. Winner will be announced in early Jan 2017. Watch out for the next competition!

www.ohmag.la | FB: ohlaosmag


Photo Contest

13

On the sets: Villagers resist demolition of their homes


-vdc-d

14

Jeremy Herzog Patisserie French cafes are mushrooming in Vientiane, some faux and some otherwise. Chic and cozy Jeremy Herzog Patisserie, falls into the latter category. Though newly opened, it has already established an enviable reputation for its almost-feels-like-home pastries, very reasonably priced. Team Oh! can testify that its éclairs and lemon gagas are worth dying for. So, next time you’re on Fa Ngum Road, do drop in and indulge yourself. Open: Mon – Sun: 7am – 9 pm For reservations and orders call: 56328445 / 0305148610

ຮ້ານ​ອົບ​ເຂົ້າໜົມ Jeremy Herzog

​ ນ​ຕົວ​ເມືອງນະຄອນຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ​ເລີ່​ມມີບັນດາ​ຮ້ານ​ອາຫານ​ຄາ​ເຟນ້ອຍ​ໃຫ່ຍ​ຫຼາກ​ຫຼາຍ​ ໃ ແບບ​ທີ່​ຫາ​ກໍ​ເປີດ​ໃໝ່, ໜຶ່ງ​ໃນ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ຮ້ານອົບ​ຂະໜົມ​ທີ່​ທັນ​ສະ​ໄໝ ​ແຕ່​ຮຽບງ່າຍ​ຂອງ Jeremy Herzog, ​ເຖິງ​ວ່າ​ຫາ​ກໍ​ເປີດ​ໃໝ່​ແຕ່​ຊື່​ສຽງ​ລຽງ​ນາມ​ຂອງ​ຮ້ານ​ແມ່ນ​ນັບ​ວ່າ​ບໍ່​ນ້ອຍ​ໜ້າ​ ກັບຄວາມ​ຮູ້ສຶກ​ລົດ​ຊາດເຂົ້າໜົມດັ່ງ​ກັບທີ່​ອົບ​ເອງ​ທີ່​ບ້ານ​​ແລະ​ມາ​ພ້ອມ​ກັບ​ລາຄາ​ທີ່​ເປັນ​ກັນ​ ເອງ. ທີ​ມວາລະສານ ​ໂອ້! ຮັບຮອງ​ໄດ້​ເລີຍ​ວ່າ éclairs ​ແລະ ​lemon gagas ຈາກ​ຮ້ານ​ ແມ່ນ​ແຊບ​ທີ່​ສຸດ. ຖ້າ​ທ່ານ​ໃດ​ຜ່ານ​ມາ​ຖະໜົນ ຟ້າ​ງຸ່ມ, ຢ່າ​ພາດມາ​ລີ້​ມລອງ​ລົດ​ຊາດດ້ວຍ​ ຕົວ​ຂອງ​ທ່ານ​ເອງ, ຮັບຮອງ​ວ່າ​ຈະ​ບໍ່​ຜິດ​ຫວັງ! ເ​ ປີດ: ວັນ​ຈັນ​-ອາທິດ, 7​am – 9pm ສາມາດ​ຈອງ​ໂຕະ​ໄດ້​ທີ່: 56328445 / 0305148610

“Seeds of Culture: From Living Plants to Handicrafts” The Traditional Arts & Ethnology Centre’s (TAEC) exhibition, titled “Seeds of Culture: From Living Plants to Handicrafts” provides insights into the clothing and changing lifestyles of the region’s ethnic minorities. On display are unusual artefacts from 14 different countries in Africa, Asia and South America. The exhibition also features an unparalleled collection of objects made from the Job’s tears (Coix) plant, indigenous to mainland Southeast Asia, demonstrating the important relationship between humans and nature. The Traditional Arts & Ethnology Centre

Ban Khamyong, Luang Prabang Phone: (+856) 71 253 364 www.taeclaos.org


Briefly ບັນນາທິການໄວໜຸ່ມລາວໄດ້ຮັບ​

ອົງການກອງທຶນສັດປ່າໂລກ ຍົກ​

ລາງວັນຈາກປະເທດໄທ

ຍ້ອງ ສປປ ລາວໃນການປະກາດ​

ລັດ​ທະ​ວະ​ຕາ ພູ​ທະ​ວົງ, ອາ​ຍຸ 28 ປີ, ບັນນາ​ທິ​ການ​ວາ​ລະ​ ສານ​ ‘ຄອບຄົວ’ ໄດ້​ຮັບ​ລາງວັນ Hemaraj 2016 ​ຈາກ​ ຜົນ​ງານ​ໃນ​ການສົ່ງ​ເສີມ​ປະ​ເພ​ນີ ແລະ ວັດ​ທະ​ນະ​ທັມ​ລາວ.

Young Lao editor receives Thai award

15

ລົບລ້າງຟາມລ້ຽງເສືອ

ອິນໂດຊຸກຍູ້ໃຫ້ໄວໜຸ່ມຫັນມານຸ່ງ​

ລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ອອກຄຳສັ່ງລົບລ້າງຟາມ​ ລ້ຽງເສືອທົ່ວປະເທດ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຮັບການວິພາກວິຈານ​ ຈາກກອງປະຊຸມສົນທິສັນຍາກ່ຽວກັບການຄ້າສັດປ່າທີ່ໃກ້ສູນ ພັນ ຄັ້ງທີ 17 ທີ ໂຈຮັນເນສເບີກ, ປະເທດ ອາຟິຼກກາໃຕ້, ເຊິ່ງ​ ໄດ້ກ່າວວ່າວຽກງານຕ້ານການຄ້າສັດປ່າໃນ ລາວ ຍັງລ້າຊ້າ, ນີ້ນັບວ່າເປັນກ້າວໜຶ່ງທີ່ສຳຄັນ.

Ratthavata Phouthavong, 28, editor-in-chief of Family magazine received the Hemaraj Award 2016 for his magazine’s role in promoting Lao ໃນວັນທີ 2 ຕຸລາ ທີ່ຜ່າມມານີ້, ນັກອອກແບບທ້ອງຖິ່ນ​ traditions and culture. ຈາກອິນໂດເນເຊຍ, Oemah Etnik ແລະ Amando Hartanto Batik ໄດ້ຈັດງານຍ່າງສະແດງເນື່ອງໃນວັນຜ້າບາຕິກ​ ແຫ່ງຊາດ, ໂດຍທັງສອງແມ່ນໄດ້ອອກແບບຜ້ານຸ່ງບາຕິກ​ ພື້ນບ້ານໂດຍການປະສົມປະສານກັນຂອງວັດທະນະທັມ ແລະ ຄວາມທັນສະໄໝ, ຫັວງຊຸກຍູ້ໄວໜຸ່ມຫັນມາຊົມໃຊ້​ ແລະ ຮັກສາວັດທະນະທັມຂອງປະເທດໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.

ຜ້າບາຕິກໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ

Local labels urge young to WWF commends Lao wear batik more often decision to dismantle Indonesian brands, Oemah Etnik and Amando Hartanto Batik held a fashion show on 2 Octo- tiger farms ber, National Batik Day. Combining traditional and modern elements in their designs, they are The government has decided to phase out tiger hopeful that young people will wear batik more farms in the country after being criticized by CITES often, thus preserving their culture. at its 17th Conference of Parties in Johannesburg, South Africa, for the lack of action in eradicating the rampant wildlife trafficking in the country. A long overdue but welcome step.

ການຄ້ າ ຫູ ສ ະລາມຍັ ງ ສື ບ ຕໍ່ ເ ຖິ ງ​ ຈະມີການສັ່ງຫ້າມແລ້ວກໍ່ຕາມ

ຢູ່​ຕາມ​ຮ້ານຂາຍ​ອາ​ຫານຫຼາຍ​ແຫ່ງ​ທີ່ ພະ​ນົມ​ເປັນ ຍັງ​ສືບ​ຕໍ່​ ວາງ​ຂາຍ​ຫູ​ສະ​ຫຼາມ​ແຫ້ງ​ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເຖິງວ່າທາງການ ກຳ​ປູ​ເຈຍ ໄດ້​ມີການ​ເຊັນ​ສົນ​ທິ​ສັນ​ຍາ​ນາໆ​ຊາດ​ວ່າ​ດ້ວຍ​ ການປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ​ສັດ​ປ່າ​ໃກ້​ສູນ​ພັນແລ້ວ​ກໍ່​ຕາມ, ​ແຕ່ຕາມ​ ຫ້າງ​ຮ້ານ​ຕ່າງໆ​ຍັງ​ບໍ່​ມີ​ການ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ຢ່າງ​ເຂັ້ມ​ງວດ​ເທື່ອ.

ກຽມເປີດດ່ານສາກົນເຂດເສດຖະ​ ກິດພິເສດ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ໃນປີ 2017 ສິງກະໂປ ປະກາດມາດຕະການ​ ເຂດເສດຖະກິດພິເສດສາມຫຼ່ຽມຄຳ ທາງພາກເໜືອຂອງ​ ຄວາມປອດໄພທາງອອນລາຍ່ ລາວຕິດຈອດກັບປະເທດມຽນມາ ແລະ ໄທ ແມ່ນມີ​ ແຜນການສ້າງດ່ານສາກົນຕາມລອງແມ່ນນ້ຳຂອງໃນປີໜ້າ, ເຊິ່ງຄາດວ່າຈະຊ່ວຍເພີ່ມຈຳນວນການຄ້າລະຫ່ວາງປະເທດ ແລະ ສ້າງລາຍໄດ້ແກ່ແຂວງ.

ລັດຖະບານສີງກະໂປ ໄດ້ອອກມາດຕະການຢາວນານ​ ຕ້ານການກໍ່ການຮ້າຍທາງລະບົບອອນລາຍ, ທ່ານນາຍົກ​ ລັດຖະມົນຕີສິງກະໂປໄດ້ກ່າວວ່າໃນວາລະເປີດງານສັບປະ ດາແຫ່ງຊາດວ່າ ‘ບັນຫາຄວາມປອດໄພທາງອອນລາຍແມ່ນ ບັນຫາສຳຄັນແຫ່ງຊາດ’

Shark fin trade swims on, Singapore cyber security International port for Bokeo despite ban strategy launched Hanging from some stalls in Phnom Penh are bags SEZ in 2017 The government has embarked on a comprehenof half-meter long, leathery, dried shark fins. Despite Cambodia being a signatory to an international treaty protecting endangered species, vendors in the capital blatantly flout the law without fear of any repercussions from the authorities.

The Golden Triangle Special Economic Zone (GTSEZ) linking northern Laos with Myanmar and Thailand plans an international port on the Mekong River for next year. This should increase trade and revenue for the province.

sive blueprint for Singapore’s long-term approach towards securing its cyberspace against incursions. “Cyber security is an issue of national importance,” declared the prime minister at the launch of Singapore International Week.


Laos Highlights

16

ນາງ ບຸດສະບາ ແສງປັນ ນາງສາວລາວປະຈຳປີ 2016

Photos by Marsolon Chan

ດ້ວຍການຜ່ານການຕອບຄໍາຖາມຢ່າງມີໄຫວພິບປະຕິພານ ແລະ ເອົາຊະນະໃຈກໍາມະການໄດ້ແກ່ ນາງ ບຸດສະບາແສງປັນ ອາຍຸ 18 ປີ ຕົວແທນຈາກແຂວງໄຊຍະບູລີ ເປັນນາງສາສາວລາວປະຈໍາປີ 2016. ນອກນັ້ນຍັງໄດ້ຮັບລາງວັນນາງສາວມີສະເໜ່ ແລະ ລາງວັນຂວັນໃຈຊ່າງພາບ.​ ນາງ ຄິດສະໄໝ ບຸນຕີວໍລະວົງ ຮອງອັນດັບຫນື່ງ, ນາງ ພອນວິໄລ ຫຼວງລາດ ຮອງອັນດັບສອງ ນາງ ໄໝຄຳ ວິໄລວັນ ຮອງອັນດັບສາມ, ນາງ ສະຕິວ ແສງສຸລິດ ຮອງອັນດັບສີ່

Miss Laos – Simply Beautiful

Boudsaba Sengphan, was crowned Miss Laos 2016 at a glittering event at the Landmark Hotel recently. The 18-year old from Sayaboury Province received strong online support from hundreds of admirers. Other winners were: 1st runner up: Kitsamay Bounthivolavong, 20, Savannakhet Province, 2nd runner up: Phonevilay Luangrath, 18, Vientiane Capital 3rd runner up: Maikham Vilayvanh, 22, Vientiane Capital 4th runner up: Sathiew Sengsoulith, 21, Xiengkhuang Province


Tourism News

17

News from the NZ – Lao Tourism Support Project Getting the basics right

Tourism in Laos is growing quickly, though there’s still a need to get the basics right in a number of locations. The NZ – Lao Tourism Support Project is doing precisely that in Luang Namtha, Xieng Khouang and along The Loop (Bolikhamxay and Khammouane). Improving facilities for visitors is now underway in all these places including new directional signs and place names for over 200 locations. Knowing the customer In research conducted between April and July 2016 over 600 international visitors were surveyed to find out more about their satisfaction, length of stay, travel pattern, places visited, use of information and how much they spent. What they liked and didn’t like about their experience also came through in the study. In terms of economic impact, it was found that visitors spent between US$150 and US$180 per trip to these destinations, staying on average between 2 and 3 nights in each. Despite low levels of satisfaction with

the facilities available in the destinations surveyed, it was encouraging that close to 75% of visitors said that they would still recommend these places to friends and family. This is useful information and a good incentive to increase visitor satisfaction. The key take out was that these visitors seemed happy with their overall experience but felt that accommodation providers, food outlets, the attractions and other services could lift their game. The scenery in these destinations and the experience of meeting local people were rated highly.

Working together

Because tourism is such a complex industry, best results can be achieved when government, community and the private sector work closely together. Destination Management Networks have been set up in each of these provinces made up of private sector, community and government players. Destination Management Plans have been prepared to help guide joint actions that will improve the destinations. It is still early days. Stakeholders are communicating more regularly with each other and that’s a good sign. Over the next few years a number of collaborative actions will take place including improved destination marketing, collection and sharing of tourist statistics, infrastructure development, restoration of heritage sites and provision of information for visitors.


3vh! cotoe

18

[hkoradmjkgInv

7;k,gxao|nj'da[me,t-kf c]t z6h7qo ແຂວງທີ່ ນັ ບ ວ່ າ ມີ ຊື່ ສ ຽງທາງດ້ າ ນການດໍ າ ລົ ງ ຊີ ວິ ດ ຕິ ດ ພັ ນ​ ກັບທໍາມະຊາດກັບການບໍລິການ ເຮືອນພັກທ່າເຮືອ ຍິ່ງເປັນ ໜຶ່ ງ ຕົ ວ ຢ່ າ ງທີ່ ສ ະແດງໃຫ້ ເ ຫັ ນ ເຖິ ງ ຫຼັ ກ ຖານການປົ ກ ປັ ກ ຮັ ກ​ ສາທໍາມະຊາດຂອງແຂວງ. ເຮືອນພັກທ່າເຮືອແມ່ນຕັ້ງຢູ​່ ແຄມນໍ້າທາ, ເຂົ້າອອກງ່າຍຫາ ເຂດປ່າສະຫງວນນໍ້າຫາ, ສະ ຖານທີ່ພັກແຫ່ງນີ້ໃຫ້ບັນຍາກາດໃກ້ກັບທໍາມະຊາດ ແລະ​ ມີ ຄ ວາມທັ ນ ສະໄໝສະດວກສະບາຍກັ ບ ການພັ ກ ຜ່ ອ ນ. ລັກສະນະຕົວເຮືອນແບບ ບັງກາໂລ, ປຸກສ້າງຈາກວັດສະດຸທີ່ ຫາໄດ້ຈາກທ້ອງຖິ່ນ. ນອກຈາກທີ່ພັກແລ້ວ ຍັງມີອາຫານປະ ຈໍາເຂດພາກເໜືອໃຫ້ເລືອກໄດ້ທົດລອງລົດຊາດຂອງສະໝຸນ ໄພ, ເຄື່ອງ ເທດ ແລະຜັກນາໆຊະນິດທີ່ປູກເອງຈາກອ້ອມແອ້ມ​ ໝູ່ບ້ານ. ຖ້າຫາກທ່ານໃດມັກການ ຜະຈົນໄພ, ທາງເຮືອນພັກ​ ທ່າເຮືອສາມາດພາທ່ານທ່ຽວຜະຈົນໄພໄດ້ ມີທັງການຍ່າງ ປ່າ, ການລ່ອງເຮືອວິບາກ, ຫຼືເລືອກພັກເຊົາກັບບ້ານຊົນເຜົ່າ ແລະ ສົ່ງເສີມສີໄມ້ລາຍມື ເລາະຊື້ສິນຄ້າຫັດຖະກໍາຈາກທ້ອງຖິ່ນ​ ກໍມີໃຫ້ທ່າຍເລືອກ.

www.theboatlanding.com


Oh! Recommends

19

Photos by Pong Phoonsab

The Boat Landing

One with Nature and Its People In a province already famed for its eco-friendly lifestyle, staying in the Boat Landing Guesthouse, makes a strong statement about one’s environmental consciousness. Located on the banks of the Namtha River, with easy access to the Nam Ha Protected Area, the Boat Landing is a premier resort that allows you to be one with nature without forgoing comfort and style. Bungalows are constructed and elegantly furnished using local materials and designs. The northern Lao cuisine offered, allows you to savor a variety of herbs and other vegetables, grown in the resort’s gardens or sourced from surrounding villages. For the more adventurous, the Boat Landing arranges a variety of outdoor activities from forest treks to rafting, from overnight stays in ethnic villages to shopping for handicrafts. Offers and Booking information PO Box 28 Ban Kone, Luang Namtha District Luang Namtha Province, Lao PDR Tel: +856-86-312-398 // Fax: +856-86-312-239 Email: theboatlanding@yahoo.com


g]njv'oadgfuomk' / Travelogue

20


Text by Arhnue Tan Photos by Tan Kai Swee

ndia

7;k,mhkmkpdkoc0j'0ao0uj'q;

Sumatra

Indonesia

Jakarta

Pacu Jawi

Racing Bulls in West Sumatra


g]njv'oadgfuomk'

22

dkoc0j'0aoc]jo'q;

ຕັ້ງຢູ່ພາກຕາເວັນອອກຂອງ ສຸມາດຕຼາ, ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ ແມ່ນແຂວງທີ່ສະຫງົບງຽບ ແຕ່ຂຶ້ ນຊື່ດ້ວຍປະເພນີການແຂ່ງແລ່ນງົວ ‘Pacu Jawi’ ທີ່ສືບທອດກັນມາເປັນເວລາດົນນານ. ໃນເຂດ Tanah Datar, ງານເທສະການ Pacu Jawi ນີ້ແມ່ນຈະຖືກຈັດຂຶ້ນເປັນເວລາຫຼາຍກວ່າສິບເອັດ​ ເດືອນຕໍ່ປີ, ເຊິ່ງໃນແຕ່ລະຄັ້ງ ງານຈະຖືກຈັດຂຶ້ນໃນບັນດາຕົວເມືອງຕ່າງໆຂອງ Tanah Datar. ງານແຂ່ງຂັນບາງຄັ້ງແກ່ຢາວເຖິງສີ່ອາທິດ ກ່ອນຈະຍ້າຍໄປເມືອງອື່ນຕໍ່ໄປ, ທົ່ງນາທີ່ປຽກ ກ່ອນການດໍານາແມ່ນຈຸດທີ່ໃຊ້ແຂ່ງຂັນກັນຂອງງານ. ການແຂ່ງແລ່ນງົວ ນີ້ແມ່ນປະກອບມີນັກແລ່ນງົວທີ່ມີຄວາມຊໍານານ, ງົວໜຳອີກສອງໂຕ, ບວກ​ ກັບຂີ້ຕົມ ແລະ ຄວາມຕື່ນເຕັ້ນທ້າທາຍອີກຫຼາຍລະດັບ. ການແລ່ນງົວຈະມີພຽງໂຄງເຫລັກຄາດ​ ທີ່ຕໍ່ກັບງົວທັງສອງໂຕໄວ້ ສ່ວນຄົນຂີ່ແມ່ນຈະຢືນຢູ່ດ້ານຫລັງ ແລະໃນຂະນະທີ່ງົວອອກໂຕແລ່ນ​ ໄປຕາມສະໜາມແຂ່ງ ຈະມີພຽງແຕ່ມືດຶງຫາງງົວໄວ້ເທົ່ານັ້ນ. ທີ່ແປກຕາກ່ວາໝູ່ແມ່ນພວກເຂົາ ຈະກົ້ມໜ້າກັດຫາງງົວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ງົວແລ່ນໄວຂຶ້ນ, ການແຂ່ງຂັນຍິ່ງມີຄວາມທ້າທາຍຂຶ້ນຫາກ ງົວແລ່ນອອກນອກທາງ ເຊິ່ງບາງຄັ້ງເຮັດໃຫ້ນັກແລ່ນງົວຕ້ອງຫາວິທີຫລີກ ແລະ ຫາບ່ອນເກາະ​ ແໜ້ນເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຖືກແກ່ລາກເທິງນໍ້າຂີ້ຕົມ. ຖ້າທ່ານບໍ່ຢ້ານຂີ້ຕົມຟົ້ງໃສ່ໃນເວລາງົວກໍາລັງແລ່ນແຂ່ງກັນໃນສະໜາມ, ຈຸດຊົມທີ່ຄັກສຸດ ແມ່ນຕ້ອງມານັ່ງໃກ້ຂອບສະໜາມ, ງານແຂ່ງແມ່ນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕາຕື່ນໃຈ ທັງຄົນ Minangkabau ທ້ອງຖິ່ນຂາຍຂອງກິນພື້ນບ້ານຫຼາຍຢ່າງ ໂດຍສະເພາະທີ່ພາດບໍ່ໄດ້ແມ່ນ ປີ້ງຊີ້ນສະເຕ, ຈືນກ້ວຍ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບຂອງຕ້ອນພື້ນບ້ານຕ່າງໆ

ການເດີນທາງ:

(ແນະນໍາໃຫ້ທ່ານກວດເບິ່ງຕາຕາລາງການແຂ່ງ ແລະ ສະຖານທີເສຍກ່ອນ, ຈະບໍ່ມີການຈັດການແຂ່ງແລ່ນງົວໃນ ເດືອນຂອງ Ramadan)

• ທ່ານສາມາດບິນໂດຍກົງໄປຫາ Padang, ພາກ​ ຕາເວັນອອກຂອງ ສຸມາດຕຼາ, ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ສາມາດ​ ຈ້ າ ງ ລົ ດ ໄ ປ ຫ າ ຕົ ວ ເ ມື ອ ງ ບ່ ອ ນ ທີ່ ມີ ກ າ ນ ແ ຂ່ ງ ຂັ ນ​ ໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍ ເຊິ່ງງານແຂ່ງຂັນແມ່ນຈັດຂຶ້ນເກືອບ ທຸກເສົາ-ອາທິດ. • ອີກທາງເລືອກໜຶ່ງແມ່ນທານສາມາດບິນໄປນະ​ ຄອນຫຼວງຈາກາຕ້າ ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ສາມາດບິນສາຍ​ ການບິນພາຍໃນໄປຫາເມືອງ Pdang ຕໍ່ດ້ວຍເດີນ ທາງດ້ວຍລົດພຽງແຕ່ສອງສາມຊົ່ວໂມງກໍ່ເຖິງ Pacu Jawi.

ສະຖານທີພັກ:

ມີທັງໂຮງແຮມ ແລະ ບ້ານ​ ພັກໃຫ້ບໍລິການໃນຕົວເມືອງ Padang ແລະ ເມືອງ Bukit Tinggi.

ສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນພາດ:

ອາຫານຈານເດັດ nasi Padang ນັບວ່າເປັນອາຫານທ້ອງຖິ່ນອັນໂດ່ງດັງ, ເຊິ່ງມີປາ, ໄກ່ ແລະ ຜັກລວມມິດລົດເຜັດ ເສີບພ້ອມ​ ກັບເຂົ້າຈ້າວຂາວຮ້ອນໆຈາກໝໍ້.

ຂຽນໂດຍ Arhnue Tan ຮູບພາບໂດຍ Tan Kai Swee


Travelogue

23

The judging is based on how well the riders can keep the bulls running. Failure to keep the bulls running forward together may cause the riders to split and lose their grip


g]njv'oadgfuomk'

24

Riders hold on to the tail of the bull to guide them and balance themselves


Travelogue

25

Villagers and competitors gathering at the Race Arena

The sleepy province of West Sumatra, Indonesia, is home to the traditional practice of bull racing called “Pacu Jawi”. In an area called Tanah Datar these Pacu Jawi events are held over eleven months of the year, each time in a different district within Tanah Datar. Races sometimes goes on for a period of four weeks before moving on to the next district. The race track is a flooded paddy field in between the planting season. Pacu Jawi, involves one very brave rider, two raging bulls, lots of mud and heaps of high adrenaline. With only rudimentary ploughing equipment harnessed to each bull, the rider stands behind the bulls and “surfs” while holding on to just their tails. To madden the bulls into charging faster, they bite the tails! The excitement really picks up when the bulls decide to go different ways causing much strife for the riders who are sometimes seen, legs akimbo, hanging on for dear life. If you don’t mind being splattered with a bit of mud as the bulls thunder through the paddy fields, it is truly a spectacle to behold. A carnival-like atmosphere surrounds each race with the local Minangkabau people selling delicious treats such as satay and fried bananas for nibbles, and trinkets for souvenirs.

Getting there (First check with local operators about race schedules and locations. No races are held during the month of Ramadan)

To speed up the individual bull, ​ riders often bite their tails.

• Fly direct to Padang, West Sumatra, and hire transportation to the districts where the races are held, almost every other weekend. • Alternatively, fly to Jakarta and take the daily domestic flight to Padang. From Padang it is only a couple of hours drive to witness Pacu Jawi.

Staying: There is a wide choice of hotels and homestays in the capital Padang and the town of Bukit Tinggi. Must try: The nasi padang is the most popular local food. It is a miniature banquet of fish, chicken and spicy vegetables served with steaming white rice.


g]njv's]ad

26


Cover Story

27

gmfltdkoI6 [ g'q k

Luang Prabang Film Festival


g]njv's]ad

28


Cover Story ຫລວງພຣະບາງ​ເ ປັ ນ ​ເ ມື ອ ງ​ໜຶ່ ງ ທີ່ ​ສ ະ​ຫ ງົ ບ​ ງຽບ​ ແຕ່​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ສວຍສົດ​ງົດ​ ງາມຂອງສະ​ຖ ​າ ​ປັ ດ ຕະຍ​ະ ​ກ ຳວັ ດ ​ວ າ​ອ າ​ຣ າມ ແລະ ​ປາ​ສະ​ຈາກ​ໂຮງ​ຮູບ​ເງົາ​ສະ​ໄໝ​ໃໝ່ ເບິ່ ງ ​ແ ລ້ ວ ​ຄົ ງ ​ຈ ະ​ບໍ່ ​ເ ໝາະ​ແ ກ່ ​ກ ານ​ຈັ ດ ​ງ ​າ ນ​ເ ທ​ ສະ​ການ​ຮູບ​ເງົ​າ​ເລີຍ. ແຕ່ນັ້ນ​ກໍ່​ແມ່ນ​ສາ​ເຫດ​ໜຶ່ງ​ທີ່​ເຮັດ​ໃຫ້ Gabriel Kuperman ໄດ້ລິ​ເລີ່ມ​ເທ​ສະ​ການ​ດັ່ງ​ ກ່າ​ວ ພາ​ຍ​ຫ​ລັງ​ທີ່​ຍ້າຍ​ມາ​ອາ​ໄສຢູ່ເມືອງ​ທີ່​ ໄດ້ ​ຂຶ້ ນ ​ຊື່ ​ວ່ າ ​ເ ປັ ນ ​ເ ມື ອ ງ​ມໍ ​ລ ະ​ດົ ກ ​ໂ ລກ​ນັ ບ ​ແ ຕ່​ ປີ 2008. ປັດ​ຈຸ​ບັນ​ ຜ່ານ​ມາ​ໄດ້ເຈັດ​ປີ, ເທ​ ສະ​ການ​ຮູບ​ເງົ​າ​ເມືອງ​ຫລວງພຣະບາງ ໄດ້​ ນຳ​ເ ອົ າ ​ຜົ ນ ​ງ ານ​ຈ າກ​ທົ່ ວ ​ເ ຂດ​ອ າ​ຊີ ​ຕ າ​ເ ວັ ນ​ ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້ ເຊິ່ງ​ຈະ​ດຳ​ເນີນ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ຫ້​າມື້​ ຫົກ ຄືນ​ໃນ​ໄລຍະ​ເດືອນ​ທັນ​ວາ. ບັນ​ດາ​ຜົນ​ ງານ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ຕ່ າ ງໆ​ລ້ ວ ນ​ແ ຕ່ ​ຖື ກ ​ຈັ ດ ​ສັ ນ ​ໂ ດຍ​ ນັກ​ຊ່ຽວຊານ ແລະ ນັກ​ວິ​ເຄາະ​ຈາກ​ພາກ​ພື້ນ​

ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້ - ​ເຊິ່ງແຕ່​ລະ​ປະ​ ເທດ​ຈະ​ສົ່ງຮູບ​ເງົາພຽງ​ເລື່ອງດຽວເທົ່າ​ນັ້​ນໃຫ້​ ເປັນ​ຕົວ​ແທນ ​- ໂດຍ​ເອົາ​ງານ​ເທ​ສະ​ການ​ດັ່ງ​ ກ່ າ ວ​ເ ປັ ນ ບາດ​ກ້ າ ວ​ໃ ນ​ກ ານ​ເ ປີ ດ ​ໂ ຕ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ​ ຕົວ​ແທນ​ປະ​ເທດຂອງ​ຕົນ. ເທ​ສະ​ການ​ຮູບ​ ເງົາ ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ເທ​ສະ​ການ​ປະ​ຈຳ​ປີ​ທີ່ເປັ​ນ​ ​ທີ່​ຈັບ​ຕາ​ມອງ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ລາວ ແລະ ​ທັງ​ ກາຍ​ເ ປັ ນ ​ເ ວ​ທີ ​ກ ານ​ພົ ບ ​ປ ະ​ກັ ນ ​ລ ະ​ຫ ວ່ າ ງ​ນັ ກ​ ສ້າງ​ຮູບ​ເງົາ ແລະ ຜູ້​ຊົມ​ຈາກ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ ອາ​ຊຽນ​ອີກ​ດ້ວຍ. ໃນ​ໄລຍະເທ​ສະ​ການ ເມືອງຫຼວງພຣະບາງ​ ນັ ບ ​ວ່ າ ​ເ ປັ ນ ​ສ ະ​ຫ ວັ ນ ​ແ ຫ່ ງ ​ຮູ ບ ​ເ ງົ ​າ ທີ່ ​ທ່ າ ນບໍ່ ​ ຄວນ​ພາດ, ໃນ​ແຕ່​ລະ​ມື້​ຂອງ​ງານ​​ ຈະມີ​ຮູບ​ ເງົາ​ຖືກ​ສາຍທີ່​ສວນ Sofitel Luang Prabang, ເຊິ່ງ​ຜູ້​ທີ່​ສົນ​ໃຈ​ຊົມຮູບ​ເງົາ ສາ​ມາດ​ ນັ່ງ​ລົດຕຸກ​ຕຸກ ​ທີ່​ມີ​ໃຫ້​ບໍ​ລິ​ການ​ກັບ​ໄປ​ໃຈ​ກາງ​ ຕົວ​ເມືອງ​ ແລະ ຊົມ​ຮູບ​ເງົາ​ໃນ​ພາກ​ຄ່ຳ​ຕໍ່​ໄດ້.​

ສະ​ຖານ​ທີ​ທີ່​ສາຍ​ຮູບ​ເງົາໃນ​ພາກ​ຄ່ຳ​ຈະມີຕັ່ງ​ ສີ​ຟ້າ​ 800 ໜ່ວຍທີ່ກ​ຽມ​ໄວ້​ໃຫ້​ຜູ້​ຊົມ ​ກັບ​ຈໍ​ ສາຍ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ຂ ະ​ໜ າດ​ໃ ຫ່ ​ຍ ຕັ້ ງ ​ຢູ່ ​ໃ ນ​ສ ະ​ໜ າມ​ ກ້ ​ວ າງ​ທີ່ ​ເ ຄີ ຍ ​ເ ປັ ນ ​ບ່ ອ ນ​ຂ າຍ​ເ ຄື່ ອ ງ​ຫັ ດ ​ຖ ະ​ ກຳ. ແຕ່​ໃນ​ຕົວຈິງ​ແລ້ວ ໃນ​ມື້​ສາຍ​ຮູບ​ເງົາ​ຈະ​ ມີຜູ້​ຊົມ​ລັ່ງ​ໄຫຼ​ເຂົ້າ​ມາຫຼາຍ​ກວ່າ 1500 ຄົນ ທີ່​ ຕ່າງ​ກໍພາ​ກັນ​ຊອກ​ຫາ​ຈຸດ​ຢືນເພື່ອຊົມ​ຮູບ​ເງົ​າ ແລະ ​ເປັນ​ສ່ວນ​ໜຶ່ງ​ຂອງ​ງານ. ນ ອ ກ ຈ າ ກ ​ຈ ະ ​ເ ປັ ນ ​ກ າ ນ ​ລ ວ ມ ບັ ນ ດ າ ຮູ ບ​ ເງົາຕ່າງໆ​ແລ້ວ ເທສະການນີ້ຍັງຊ່ວຍສ້າງ​ ຄວາມຄຶ ກ ຄຶ້ ນ ໃຫ້ ແ ກ່ ຕົ ວ ເມື ອ ງ,ລວມທັ ງ ບັ ນ​ ດາທຸລະກິດບ້ານພັກ,ໂຮງແຮມ ແລະ ຮ້ານ​ ອ າ ຫ າ ນ ຕ່ າ ງ ໆ . ທ າ ງ ຜູ້ ຈັ ດ ງ າ ນ ຍັ ງ ມີ ລ າ ຍ​ ການສາຍຮູບ ເງົາສ້າງສັນເລື່ອງສັ້ນກ່ຽວກັບ ຕົ ວ ເມື ອ ງຫຼ ວ ງພຣະບາງໃນໄລຍະງານເທສະ ການອີກດ້ວຍ.

Feature 32 films from across SEA Photos By LPFF

Luang Prabang is a tranquil town with an abundance of historic Buddhist temples and no working movie theater—not exactly a likely place to start a film festival. But that is exactly what Gabriel Kuperman did after moving to the sleepy UNESCO World Heritage Site town in 2008. Now in its seventh year, the Luang Prabang Film Festival (LPFF) screens films from across Southeast Asia for five days and six nights in early December. The film lineup is curated by a group of experts and critics from across Southeast Asia—one from each nation—referred to by LPFF as their “Motion Picture Ambassadors.” The festival has grown to be one of the largest non-religious annual events in Laos and a place for dialogue between filmmakers and audiences from all ASEAN nations. During the festival, Luang Prabang becomes a film fanatic’s heaven. Throughout the day, films are screened at Sofitel Luang Prabang’s lush property. From there, a free tuktuk shuttle service can take you back to the center of town where the Night Venue is located. Compared to the day

screenings, an evening screening is a less intimate affair, with 800 blue chairs set up in front of a large screen in a courtyard that is otherwise filled with handicraft market tents. However, the audiences at these screenings usually reach over 1,500 people, with the crowd spilling over into the street and onto a nearby hill that offers a good vantage point for movie watching. But LPFF has much more to offer than just films. During the festival, there are live performances, celebrity appearances, art exhibitions, and public discussions with filmmakers and industry professionals. During the rest of the year, when the festival hubbub is not taking over Luang Prabang, LPFF is also doing what it can to drive forward Laos’ s budding film industry. In 2013, LPFF founded the Lao Filmmakers Fund, a publicly generated fund that allows Lao filmmakers to apply for small grants to help realize film projects—the first of its kind in Laos. This year’s festival will occur from 2-7 December and will feature 32 films from

across Southeast Asia. Well over half of these films will have filmmakers, actors, or producers in attendance at the festival. Celebrities have been known to attend in the past, so fans looking for a “selfie” with their favorite star will be in the right place. Each day, there will be four feature films screened at the Day Venue, a live performance at 6.00 pm at the Night Venue, and two feature films also at the Night Venue. Public discussions take place at 2.00 pm at the Day Venue. As always, all screenings and events are free and open to the public. In an exciting new partnership, staff from the Tribeca Film Institute® (TFI) will lead a Talent Lab for Southeast Asian filmmakers on grant writing and project pitching at the festival. TFI will select one project to attend the TFI Network market at the 2017 Tribeca Film Festival® in New York City, where the filmmaker will meet with editors, distributors, and financiers. TFI will then mentor the filmmaker through the completion of the project.

29


g]njv's]ad

30

ເທສະການຮູ ບ ເງົ າ ຫຼ ວ ງພຣະບາງແມ່ ນ ໃຫ້ ຫຼ າ ຍກ່ ວ າຄວາມບັ ນ ເທີ ງ ຈາກຈໍ , ນອກຈາກ ການສາຍຮູ ບ ເງົ າ ແລ້ ວ ຍັ ງ ມີ ກ ານສະແດງ​ ສົ ດ ຂອງຄະນະນັ ກ ສະແດງ,ດາລາສິ ລ ະປີ ນ ,​ ການວາງສະແດງຮູບພາບ ແລະ ການພົບ ປະກັ ນ ຂອງກຸ່ ມ ນັ ກ ສ້ າ ງຮູ ບ ເງົ າ ທັ ງ ມື ສ ະມັ ກ ຫຼີ້ນ ແລະ ນັກສ້າງຮູບເງົາມືອາຊີບຈາກທົ່ວ ທຸກຫົນແຫ່ງ ທີ່ຈະມາຮ່ວມໂຕກັນໃນງານ​ ເທສະການນີ້.

Gabriel Kuperman ຝຣັ່ງຊື່ ສົມ ຈັນ

​ໃ ນ​ທ້ າ ​ຍ ປີ ພ າຍ​ຫຼັ ງ ເທສະການສີ້ ນ ສຸ ດ ລົ ງ​ ທາງຜູ້ ຈັ ດ ງານເທສະການຮູ ບ ເງົ າ ຫຼ ວ ງພຣະ ບາງຍັງສືບຕໍ່ພັດ​ທະ​ນາ ແລະ ຂະຫຍາຍຂ ະແໜງການຮູ ບ ເງົ າ ໃນລາວໃຫ້ ມີ ກ ານເປີ ດ​ ກ້ວາງຫຼາຍຂຶ້ນ,ເຊິ່ງໃນປີ2013 ທີ່ຜ່ານມາ​ ນີ້ , ກໍ ໄ ດ້ ກໍ່ ຕັ້ ງ ກອງທຶ ນ ສໍ າ ລັ ບ ນັ ກ ສ້ າ ງຮູ ບ ເງົ າ​ ລາວ ໂດຍກອງທຶນດັ່ງກ່າວມີເປົ້າໝາຍຊຸກ​ ຍູ້ ບັ ນ ດານັ ກ ສ້ າ ງຮູ ບ ເງົ າ ຈາກລາວໄດ້ ມີ ໂ ອ​ ກາດ ແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມໃນໂຄງການສ້າງຮູບ​ ເງົາ​ອອກ​ສູ່​ສາຍ​ຕານາໆຊາດ ເຊິ່ງນັບວ່າເປັນ​ ຄັ້ງທໍາອິດຂອງປະເທດກໍ່ວ່າໄດ້.

ງານ​ເ ທ​ສ ະ​ກ ານໃນ​ປີ ນີ້ ຈ ະ​ຖື ກ ​ຈັ ດ ​ຂຶ້ ນ ​ໃ ນ​ ລະ​ຫວ່າງວັນ​ທີ 2-7 ທັນ​ວາ ແລະ ​ຈະ​ມີ​ຕົວ​ ແທນ​ຮູບ​ເງົາ​ເຂົ້າ​ສາຍເຖິງ 32 ເລື່ອງ​ຈາກ​ ພ​າກ​ພື້ນ​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້ ແລະ​ ຈະ​ມີ​ບັນ​ດາ​ນັກ​ສ້າງ​ຮູບ​ເງົາ, ຜູ້​ຜະ​ລິດ​ລາຍ​ ການ ແລະ ຫຼາກຫຼາຍ ນັກ​ສະ​ແດງ​​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ ກິດ​ຈະ​ກຳ​ໃນ​ງານ, ສຳ​ລັບ​ທ່ານ​ໃດ​ທີ່​ມັກ​ຕິດ​ ຕາມ​ນັກ​ສະ​ແດງທີ່​ຊື່ນ​ຊົມ ງານ​ນີ້​ແມ່ນ​ຫ້າມ​ ພາດ. ໃນ​ແຕ່​ລະ​ມື້​ຂອງ​ງານ ຈະ​ມີ​ການ​ສາຍ​ ຮູບ​ເງົາ​ໃນ​ພາກ​ເຊົ້າ​ ແລະ ​ຈະ​ມີ​ການ​ສະ​ແດງ​ ສົດ​ໃນ​ພາກ​ແລງ​ ເຊິ່ງ​ຈະ​ເລີ່ມ​ແຕ່​ເວ​ລາ 6 ໂມງ​ແລງ​ເປັນ​ຕົ້ນ​ໄປ. ນອກ​ຈາກນັ້ນຈະ​ມີ​ ການ​ສ າຍຮູ ບ ​ເ ງົ າ ອີ ກ ​ສ ອງ​ເ ລື່ ອ ງຮອບ​ປ ະ​ຖົ ມ​ ມະ​ທັດໃນ​ງານພາກ​ຄ່ຳ​ອີກ​ດ້ວຍ. ສ່ວນ​ງານ​ ພົບ​ປະ​ກັນ​ຈະ​ຈັດ​ຂຶ້ນ​ເວ​ລາ 2 ໂມງ​ສວາຍ​ ທີ່​ສະ​ຖານ​ທີ່​ສາຍ​ຮູບ​ເງົາ​ຂອງວັນ, ແລະ​ ແນ່ນອນ​ວ່າ​ທຸກໆ​ລາຍ​ການ​ຂອງ​ງານ​ ແມ່ນ​ ສາ​ມາດເຂົ້າ​ຊົມ ແລະ ມີ​ສ່ວນ​ຮ່ວມ​ໄດ້​ໂດຍ​ບໍ່​ ເສຍ​ຄ່າ​ເຂົ້າ​ຊົມ​ໃດໆ.

ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ​, ປີນີ້​ທ່ານ​ຈະ​ຍັງ​ໄດ້​ພົບ​ກັ​ບ​ການ​ ຮ່ວມ​ມື​ໃໝ່​ຂອງ​ສະ​ຖາ​ບັນ​ຮູບ​ເງົ​າ Tribeca Film Institute® (TFI) ຈະ​ເປັນ​ຈຸດ​ນຳ​​ ໃນການ​ສ້ າ ງ​ໂ ຄງ​ກ ານ​ປັ້ ນ ​ນັ ກ ​ສ້ າ ງ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ທີ່​ ມີ ​ພ ອນ​ສ ະ​ຫ ວັ ນ ຈາກ​ພ າກ​ພີື້ ນ ​ອ າ​ຊີ ​ຕ າ​ເ ວັ ນ​ ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້ ໂດຍ​​ຈະ​ມີການ​ສະ​ໜັບ​ສະ​ໜູນ​ ທຶ​ນ ​ທັງ​ການ​ຂຽນ​ໂຄງເລື່ອງ ແລະ ​ການ​ສ້າງ​ ຮູບ​ເງົ​າ​ອີກ​ດ້ວຍ. TFI ຈະ​ຄັດ​ເລືອກ​ເອົາ​ ໂ​ຄງ​ການ​ເຂົ້າ​ຮອບ​ພຽງ​ໜຶ່ງ​ໂຄງ​ການເທົ່າ​ນັ້ນ ເພື່ ອ ​ສ ະ​ເ ໜີ ​ເ ຂົ້ າ ​ເ ປັ ນ ​ເ ຄື່ ອ ​ຄ່ າ ຍ​ກ ານ​ຕ ະຫຼ າ ດ​ ຂອງ​ເທ​ສະ​ການ​ຮູບ​ເງົາ​ນາໆ​ຊາດ Tribeca Film Festival® ທີ່​ນະ​ຄອນ​ນີວຢອກ ​ປີ 2017 ເຊິ່ງ​ນັບ​ວ່າ​ເປັນ​ສູນ​ລວມ​ໃຫ່​ຍ​ຂອງ​ບັນ​ ດາ​ຂະ​ແ​ໜງ​ການ​ຮູບ​ເງົາ​ລະ​ດັບ​ຕົ້ນໆ, TFI ກໍ່ ​ຍັ ງ ຈະ​ເ ປັ ນ ​ຜູ້ ​ຕິ ດ ​ຕ າມ​ຊ່ ວ ຍ​ນັ ກ ​ສ້ າ ງ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ​ ຕະຫຼ ອ ດ​ໄ ລ​ຍ ະ​ກ ານ​ປ ະ​ຕິ ​ບັ ດ ​ໂ ຄງ​ກ ານ​ແ ຕ່ ​ ຕົ້ນ​ຈົນ​ຈົບ​ໂຄງ​ການ​ອີກ​ດ້ວຍ.​


The Watch List

Cover Story ເຂົ້າ​ຈີ່​ແຜນ​ໝາກກ້ວຍ ແລະ ລູກເຂົ້າ​ ໜຽວ ເກີດ​ມີການ​ປະ​ທະ​ກັນ​ຂອງສອງ​ໂລກ​ ທີ່ ​ແ ຕກ​ຕ່ າ ງ​ກັ ນ ​ທີ່ ​ໝູ່ ​ບ້ າ ນ​ແ ຫ່ ງ ​ໜື່ ງ ​ທ າງ​ພ າກ​ ເໜື​ອຂອງ​ລາວ ເຊິ່ງ​ເປັນສະ​ຖານ​ທີທີ່ Daan Veldhuizen ຖ່າຍ​ທຳ​ສາ​ລະ​ຄະ​ດີຂອງ​ ລາວ, ເປັນ​ເລື່ອງ​ລາວ​ກ່ຽວ​ກັບ​ກຸ່ມ​ນັກ​ທ່ອງ​ ທ່ຽວ​ເດີນ​ທາງ​ຄົ້ນ​ຫາ​ປະ​ສົບການ​​ທີ່ແປກ​ໃໝ່ ແຕ່ ກົ ງ ​ກັ ນ ​ຂ້ າ ມ​ກັ ບ ​ຊ າວ​ບ້ າ ນ​ທ້ ອ ງ​ຖິ່ ນ ​ທີ່ ດີ້ ນ​ ຮົນ​ຢາກ​ໄດ້​ຄວາມ​​ສະ​ດວກ​ສະ​ບາຍ ແລະ ທັນ​ສະ​ໄໝ. ນີ້ການ​ເລົ່າ​ເລື່ອງ​ ​ຄວາມ​ແຕກ​ ຕ່າງ​ກັນ​ຂອງວັດ​ທະ​ນະ​ທັມ ແລະ ຄວາມ​ ຕ້ ອ ງ​ກ ານ​ທີ່ ​ແ ຕກ​ຕ່ າ ງ​ກັ ນ ສະ​ທ້ ອ ນ​ເ ຖິ ງ ​ກ ານ​ ດຳ​ລົ ງ ​ຊີ ​ວິ ດ ​ຂ ອງ​ຄົ ນ ​ເ ຮົ າ ​ໃ ນ​ໂ ລກ​ທີ່ ​ເ ຕີ ບ​ ໃຫ່​ຍ​ຂະ​ຫຍາຍ​ຕົວ.

Banana Pancakes and the Children of Sticky Rice Two worlds converge in a small village in northern Laos where Daan Veldhuizen’s documentary lays its scene. A group of backpackers arrives in search of an untouched, “authentic” experience, while many people in the village long for modernity. This confluence of conflicting cultures and oppositional desires serves as a poetic meditation on how humans relate in a rapidly globalizing world.

Ma’ Rosa In Brillante Mendoza’s gritty family drama, Ma’ Rosa and her husband own a small convenience store in Manila, but they resell narcotics on the side to make ends meet. When one day they are arrested, Rosa’s four children go to extreme lengths to buy their parents’ freedom from the police. In this saga of drugs, bribery, and familial ties, Mendoza gives a stunning and uncompromising portrait of police corruption.

Ma’ Rosa ເລື່ອງ​ລາວ​ຊີ​ວິດ​ຄອບ​ຄົວ Ma’ Rosa ແລະ ຜົ ວ ​ຂ ອງ​ລ າວ​ທີ່ ​ເ ຮັ ດ ​ທຸ ​ລ ະ​ກິ ດ ເປີ ດ ​ຮ້ າ ນ​ຂ າຍ​ ເຄື່ອງ​ຍ່ອຍ​ໃນ​ຕົວ​ເມືອງ​ ມະ​ນີ​ລາ ແຕ່​ໃນ​ເວ​ ລາ​ດ ຽວ​ກັ ນ ​ກໍ່ ​ຂ າຍຢາ​ເ ສບ​ຕິ ດ ເພື່ ອ ​ຊ່ ວ ຍ​ຍູ້ ​ ດຶງ​ການ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ. ມາ​ໃນ​ມື້​ໜຶ່ງ​ທັງ​ສອງ​​ ໄດ້ຖືກ​ຈັບ, ລູກ​ທັງ​ສີ່​ຄົນ​ຂອງ Rosa ​ຈຶ່ງພະ​ ຍາ​ຍ າມ​ທຸ ກ ວິ ​ຖີ ​ທ າງ​ເ ພື່ ອ ​ຊື້ ​ອິ ດ ​ສ ະຫຼ ະ ​ພ າບ​ ແກ່​ຜູ້​ເປັນ​ພໍ່​ແລະ ແມ່​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ. ນີ້ເປັນ​ ການ​ເ ລົ່ າ ​ເ ລື ​່ອ ງ​ທີ່ ​ສ ະ​ທ້ ອ ນ​ເ ຖິ ງ ​ບັ ນ ​ຫ າ​ຢ າ​ ເສບ​ຕິດ, ການ​ຫຼອກ​ຊື້, ສາຍ​ຜູກພ ​ ັນຂ ​ ອງ​ຄອບ​ ຄ​ົວ ແລະ ຄວາມ​ໂຫດ​ຮ້າຍ​ປ່າເ​ ຖື່ອນ​ຂອງ​ການ​ ສໍ້ລ ​ າດ​ບັງຫຼວງ​ຂອງ​ຕຳຫຼວດ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ.

Diamond Island In Davy Chou’s Diamond Island, 18-yearold Bora leaves his village to work on the construction sites of Diamond Island—a project for an ultra-modern paradise for the rich and a symbol of tomorrow’s Cambodia. There he finds his elder brother, the charismatic Solei, who went missing five years earlier. Solei introduces Bora into an exciting world: that of wealthy urban youth, with all its girls, nights and illusions.

ເກາະແຫ່ງ​ເພັດພອຍ ຮູບ​ເງົາ​ຂອງ Davy Chou ຊື່​ວ່າ ​ເກາະ​ ເພັດພອຍ, ເປັນເ​ ລື່ອງ​ລາວ​ຂອງ​ຊາຍ​ໜຸ່ມຊື່​ ວ່າ Bora ​ໄວ 18 ປີ ​ໄດ້ອອກ​ຈາກ​ບ້ານ​ໄປ​ເຮັດ​ ວຽກ​ກສ ໍ່​ ້າງ​ທີ່​ເກາະ​ບໍ່​ເພັດແ ​ ຫ່ງໜ ​ ຶ່ງ - ເປັນໂ ​ ຄງ​ ການ​ໃ ຫ່ ​ຍ ​ທີ່ ​ຫ ວັ ງ ​ສ້ າ ງ​ເ ມື ອ ງ​ແ ຫ່ ງ ​ຄ ວາມ​ລ້ ຳ​ ລວຍ ແລະ ເປັນສ ​ ັນຍ ​ າ​ລັກແຫ່ງອ ​ າ​ນາ​ຄົດໃໝ່​ ຂອງ​ກຳ​ປເູ​ ຈຍ. ເມື​່ອ​ໄປ​ເຖິງທ ​ ີ່ນັ້ນ, ລາວ​ກໄໍ່​ ດ້​ ພົບກ ​ ັບອ ​ ້າຍ​ຄີງຂ ​ ອງ​ຕົນຊື່ວ ​ ່າ Solei ທີ່ກ ​ ່ອນ​ ໜ້ານີ້​ໄດ້​ຫາຍ​ສາບ​ສູນ​ໄປ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ເຖິງ​ຫ້າ​ ປີ. Solei ໄດ້ແນະ​ນຳ Bora ໃຫ້ຮ ​ ູ່​ຈັກກ ​ ັບໂ ​ ລກ​ ແຫ່ງໃ ​ ໝ່ ທີ່ເ​ ຕັມໄ​ ປ​ດ້ວຍ​ຄວາມຫຼູຫຼາ, ຟຸ້ມ​ ເຟື່ອຍ ແລະ​ແສງ​ສສ ີ​ ຽງ​ອັນເ​ ປັນພ ​ າບ​ລວງ​ຕາ

ຕາມ​ຫາພົງ ສາ​ລະ​ຄະ​ດີຂອງ Tran Phuong Thao ແລະ Dubus ເປັນ​ເລື່ອງ​ລາວ​ຍ້ອນ​ຮອຍ​ກ່​ ຽວ​ກັບ​ຊີ​ວິດ​ຂອງ​ສາວ​ປະ​ເພດ​ສອງ​ທີ່​ອາ​ໄສ​ຢູ່​ ຫວຽດ​ນາ​ມ​. ຕັ້ງ​ແຕ່​ນ້ອຍ​ Phong ເປັນ​ເດັກ​ ຍິງ​ທີ່ເຕີບ​ໃຫ່​ຍ​ໃນ​ຮ່າງ​ຂອງ​ເດັກ​ຊາຍ, ຈົນ​ ພາຍຫຼັງ​ຍ້າຍ​ໄປ​ຮຽນ​ຢູ່​ມະ​ຫາ​ວິ​ທະ​ຍາ​ໄລ ຮ່າ​ ໂນ້ຍ ລາວ​ຈຶ່ງ​ຄົ້ນ​ພົບ​ວ່າ​ຍັງ​ມີ​ອີກຫຼາຍ​ຄົນ​ທີ່​ມີ​ ຄວາມ​ຮູ້​ສຶກ​ອັນ​ດຽວ​ກັນ. ຫຼັງ​ຈາກນັ້ນ​ອີກຫຼາຍ​ ປີ, ຈຶ່ງ​ຄ່ອຍໆ​ປ່ຽນ​ແປງ​ຮູບ​ຮ່າງ​ລັກ​ສະ​ນະ​ ພາຍນອກ​ຈາກ​ຊາຍ​ມາ​ເປັນ​ຍິງ. ໂດຍ​ນຳ​ໃຊ້​ ການ​ເລົ່າ​ເລື່ອງ​ລາວ​ຈາກຊີ​ວິດ​ສ່ວນ​ຕົວ​ຂອງ Phong ໂດຍ​ກົງ, ຮູບ​ເງົາ​ເລື່ອງນີ້​ໄດ້​ຕິດ​ຕາມ​ ຄວາມ​ດີ້ນ​ຮົນ​ຂອງ​ລາ​ວ ແລະ ການ​ປະ​ເຊີນ​ ໜ້າ​ກັບ​ຄອບ​ຄົວ, ໝູ່​ເພື່ອນຕ່າງໆ ແລະ ໝໍ​ ສັນ​ຍາ​ກຳ​ທີ່​ລາວ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ອະ​ທິ​ບາຍ​ເຖິງ​ການ​ ປ່ຽນ​ແປງ​ຂອງ​ລາວ​ເອງ.

Finding Phong Tran Phuong Thao and Swann Dubus’s documentary traces the journey of a young transgender woman in Vietnam. From an early age, Phong feels like a girl inside a boy’s body, but it’s not until moving to university in Hanoi does she discover that other people share this feeling. Several years later, Phong begins physically transitioning from male to female. Using excerpts from Phong’s intimate video journal, the movie follows her struggle during this process and her encounters with family, friends, colleagues and doctors who must come to terms with her transition.

Luang Prabang Film Festival 2-7 December 2016 www.lpfilmfest.org

31


g]nv's]ad

32

ວົງ​ການ​ຮູບ​ເງົ​າຂອງ ​ປະ​ເທດບ​ຣູ​ ໄນ ທີ່​ຜ່ານ​ມາ​ເຖິງຈະ​ບໍ່​ອຸ​ດົມ​ສົມ​ບູນ​ ປານ​ໃດ, ແຕ່​ໃນ​ອະ​ນາ​ຄົດ​ອັ​ນ​ໃກ້​ນີ້ ວົງ​ການ​ຮູບ​ເງົ​າ ແມ່ນກໍາ​ລັງ​ກ້າວ​ໄປ​ ສູ່​ການ​ປ່ຽນ​ແປງໃໝ່ຫຼາຍ​ຢ່າງ. ຮູບ​ ເງົາ​ເລື່ອງ​ທໍາ​ອິດຂອງບ​ຣູ​ໄນ ເລື່ອງ Gema Dari Menara (ສຽງ​ກ້ອງ​ ຈາກ Minaret) ເປີດ​ໂຕ​ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດ​ ໃນ​ປີ 1968, ຜ​ະ​ລິດ​ໂດຍ ກົມສາ​ສະ​ ໜາ​ຂອງ​ປະ​ເທດບ​ຣູໄນ ເຊິ່ງ​ເລື່ອງ​ດັ່ງ​ ກ່າວ​ແມ່ນ​ສ້າງ​ເພື່ອ Da’wah (ການ​ ເຜີຍ​ແຜ່​ສາ​ສະ​ໜາອິ​ສ​ລາມ), ເປັນ​ ການ​ເ ລົ່ າ ​ເ ລື່ ອ ງ​ລ າວ​ກ່ ຽ ວ​ກັ ບ ​ຄ ອບ​ຄົ ວ​ ໜຶ່ ງ ​ທີ່ ​ມີ ​ລູ ກ ​ຊ າຍ​ທີ່ ​ເ ຄັ່ ງ ​ຄັ ດ ​ທ າງ​ດ້ າ ນ​ ສາ​ສ ະ​ໜ າກັ ບ ​ກ ານ​ດໍ ​າ ​ລົ ງ ​ຊີ ​ວິ ດ ກັ ບ​ ອ້າຍ​ນ້ອງ​ທີ່​ມີ​ທັດ​ສະ​ນະ​ແຕກຕ່າງກັນ. ຫຼັ ງ ​ຈ າກນັ້ ນ ​ກໍ່ ​ບໍ່ ​ມີ ​ກ ານ​ສ້ າ ງ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ​ ເລື່ ອ ງ​ອື່ ນ ໆ​ອ ອກ​ມ າ​ສູ່ ​ສ າຍ​ຕ າ​ສ າ​ທ າ​ ລະ​ນະ​ຊົນ ຈົ​ນທາງ​ວິ​ທະ​ຍຸ ແລະ ໂທ​ ລະ​ພາບ​ຂອງ ບ​ຣູ​ໄນ ໄດ້​ອອກ​ໂຕ​ລາຍ​ ການ​ໂທ​ລະ​ພາບ​ໃນປີ 1975, ແຕ່​ການ​ ຜະ​ລິດ​ລາຍ​ກາຍ​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ​ກໍ່​ຍັງ​ມີ​ ໜ້ອຍ.

Brunei cinema by Gabriel Kuperman

While the history of Brunei cinema is not exactly rich, its future is certainly bright. Brunei’s first feature film, Gema Dari Menara (Echoes from the Minaret), was released in 1968. Made by Brunei’s Religious Affairs Department for the purpose of Da’wah (propagation of Islam), it tells a cautionary tale centering on one family’s pious son and his rebellious siblings. After that there was little to no filmmaking until Radio Television Brunei (RTB) launched its television service in 1975, but their production was still rather minimal. Cinema in Brunei experienced something of a renaissance in 2013, when it saw the

ຕໍ່​ມາ​ວົງ​ການ​ຮູບ​ເງົາ​ຂອງ ບ​ລູ​ໄນ ກໍ່​ໄດ້​ມີ​ ການ​ຟື້ນ​ຟູ​ໃໝ່ ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ໃນ​ປີ 2013 ເຊິ່ງ​ໄດ້ມີ​ການ​ເປີດ​ໂຕ​ນັກ​ສະ​ແດງ HarlifHj Mohamad ແລະ FaridAzlan Ghani ໃນ​ ບົດ​ລະ​ຄອນ​ຕະ​ລົກ​ຊື່​ວ່າ Ada ApaDengan Rina (ແມ່ນ​ຫຍັງ​ເກີດ​ຂຶ້ນກັບລິ​ນາ?) - ​ນີ້ນັບ​ວ່​າ​ເປັນ​ຮູບ​ເງົ​າ​ເລື່ອງ​ທຳ​ອິດ​ທີ່​ໃຊ້​ພາ​ ສາ​ບ ​ຣູ ໄ ນມາ​ເ ລທ້ ອ ງ​ຖິ່ ນ ຂຶ້ ນ ​ສ າຍ​ເ ທິ ງ ​ຈໍ ໂ ທ​ ລະ​ພາບ. ຕາມ​ດ້ວຍ​ການ​ເປີດ​ໂຕ​ຂອງ​ຮູບ​ ເງົາ​ອີກ​ສອງ​ເລື່ອງ​ໃນ​ປີ 2014 ແລະ 2015. ມາ​ໃ ນ​ປີ ນີ້ ກ ານ​ຜ ະ​ລິ ດ ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ໃ ນ​ປ ະ​ເ ທດ​ຍິ່ ງ​ ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ ມີການ​ເປີດ​ໂຕ​ຮູບ​ເງົາ​ອີກ​ສີ່​ເລື່ອງ (LagendaPuteri Bukit TampayanPisang; Waris; Primajaya; and IlhamMisteri) ແລະ ອີກ​ສີ່​ເລື່ອງ​ແມ່ນ​ກຳ​ລັງ​ຢູ່​ໃນ​ ຂະ​ບວນການ​ຜະ​ລິດຢູ່. ບໍ​ລິ​ສັດ​ຜະ​ລິດ​ລາຍ​ການຮູບ​ເງົ​າ Regalblue Production ປັດ​ຈຸ​ບັນ​ໄດ້​ຮ່ວມ​ມື​ກັບ​ບໍ​ລິ​ສັດ​ ລາວ Lao Art Media ຖ່າຍ​ທໍ​າ​ຮູບ​ເງົ​າ​ເລື່ອງ ລິນາ 2, ເຊິ່ງ​ເປັນ​ພາກ​ຕໍ່​ຈາກ​ເລື່ອງ ແມ່ນ​ ຫຍັງ​ເກີດ​ຂຶ້ນກັບລິ​ນາ? ຮູບ​ເງົາ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ແມ່ນ​ ຈະ​ຖືກ​ຖ່າຍ​ທຳ​ທີ່​ນະ​ຄອນຫຼວງວຽງ​ຈັນ ແລະ​ ເມືອງ ບັນ​ດາ ເຊີ​ລີ ເບ​ກາ​ວັນ, ເປັນ​ການ​ເລົ່າ​ ເລື່ອງ​ລາວ​ຂອງ​ສອງ​ໜຸ່ມ​ຈາກບ​ຣູ​ໄນ​ທີ່​ໄປຫຼົງ​ ຮັກ​ສາວ​ລາວ ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ມາ​ເຮັດ​ວຽກ​ທີ່​ວຽງ​ ຈັນ.

release of Harlif Hj Mohamad and Farid Azlan Ghani’s feature comedy Ada Apa Dengan Rina (What Is It About Rina?)— the first film using the Brunei Malay dialect to appear on the big screen. After that, two films were released from 2014 to 2015. This year, production in Brunei has grown dramatically, with four films already released (Lagenda Puteri Bukit Tampayan Pisang; Waris; Primajaya; and Ilham Misteri) and four more currently in production. Regalblue Production, a Brunei company, is currently partnering with the Vientianebased Lao Art Media Company to shoot Rina 2, the sequel to What Is It About Rina? The film, set in Vientiane and Bandar Seri Begawan, follows a pair of Brunei friends who fall in love with the same Lao girl while in Vientiane on business.


Jacyln Jose Palme d’ Or for best actress lects, and several religions and ideologies—it is clear that the nation’s industry is brimming with talent. In this exciting year for Philippine cinema, the Luang Prabang Film Festival (LPFF) is turning its spotlight on the Philippines. Last year LPFF launched its Spotlight Program, with one day of the festival dedicated to discussions and screenings about Cambodia.

Philippine cinema

To say that it has been a big year for Philippine cinema would be something of an understatement.

Legendary filmmaker Lav Diaz nabbed two prestigious awards this year, including a Silver Bear in Berlin for A Lullaby to the Sorrowful Mystery and Venice’s top honor, Brillante Mendoza the Golden Lion for The Woman Who Left. Filipino director Brillante Mendoza’s film Ma’ Rosa was selected to compete for the Palme d’Or at Cannes, and its lead actress Jaclyn Jose took home the award for Best Actress. While characterizing the nation’s very diverse cinema is a daunting task—given that the country is composed of thousands of islands, hundreds of languages and dia-

Francis “Oggs” Cruz, LPFF’s Motion Picture Ambassador for the Philippines, has curated a program of short and feature films. Hailing from Manila, Cruz works as a corporate and litigation lawyer, but is also an avid film buff and critic, maintaining a cinema blog called Lessons from the School of Inattention and contributing reviews to Philippine Star and Philippine Free Press. “This year, LPFF’s Spotlight is on the Philippines, a nation where films are seen either as exposés of the very harsh reality of life, or as escape from it,” Cruz said. “The films I have selected display the vibrant and diverse forms and themes of a complex nation’s cinema, detailing the full range of the population’s experiences with delightful romance, corrupting poverty, and everything else in between.” Cruz selected seven short films and four feature films from Filipino directors, in a showcase that, in his words, “attempts to grant a glimpse of the various landscapes, forms, contexts, and motivations that impassion Filipino artists to tell their stories through film.”

The Philippine feature films that will be showcased are: Mario Cornejo’s Apocalypse Child tells the story of Ford, a surfing instructor in the Philippines who must confront the myth about himself that his mother has perpetuated his entire life, that he is the son of Francis Ford Coppola. Directed by Ralson Jover, Haze follows a gang of plucky street kids—played by a set of vibrant young actors—who make a living stealing from motorists. After a heist goes horribly wrong, the kids face incredible difficulties. Brillante Mendoza’s acclaimed Ma’ Rosa paints a gritty portrait of police corruption in Manila. Ma’ Rosa and her husband are arrested for selling narcotics, and their four children will do anything to buy their freedom from the police. There’s No Forever is a charming and smart romantic comedy directed by Dan Villegas. A rom-com screenwriter is struggling to finish a screenplay, when suddenly her greatest past love comes back into her life. Cruz says that his aim in this program is to provide an expansive glimpse of the eclectic cinematic culture of the Philippines, one that is very much a product of its past—its history, religion and traditions—as well as its present. All short and feature films will be screened at the festival’s Day Venue, Sofitel Luang Prabang.

by Eliza Mott


g]nv's]ad

34

;q'dkoI6[g'qk.o2y]y[xyo ປີ​ນີ້​ນັບ​ວ່າ​ເປັນ​ປີ​ທີ່​ສໍາຄັນ​ ​ແລະ ​ໜ້າ​ Francis “Oggs” Cruz , ຕົວ​ແທນ Mo- ເລື່ ອ ງ​ລ າວ​ກ່ ຽ ວ​ກັ ບ ຄູ ​ສ ອນ​ຫຼີ້ ນ ກະດານ​ໂ ຕ້ ຄື້ ນ​ ຕື່ ນ ​ເ ຕັ້ ນ ​ທີ່ ​ສຸ ດ ສໍ າ ລັ ບ ​ວົ ງ ​ກ ານ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ​ tion Picture Ambassador ​ຈາກ​ຟິລິບ​ ທີ່​ຟິລິບ​ປິນຊື່ວ່າ Ford ​ໃນ​ເລື່ອງ​ເລົ່າ​ເຖີງການ​ ປິ ນ ທີ່ ​ໄ ດ້ ​ຮ ວບ​ຮ່ ວ ມ​ເ ອົ າ ​ບັ ນ ດາ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ສັ້ ນ ​ຫຼ າ ຍ​ ຜຜະ​ເສີນ​ໜ້າ​ ​ແລະ ​ຊອກ​ຮູ້​ຄວາມ​ຈິງ​ຈາກ​ຜູ້​ ຟິລິບ​ປິນກໍ່​ວ່າ​ໄດ້.

Brillante Mendoza Filipino director

ເລື່ອງຈາກ ມາ​ນິລາ ມາ​ສາຍ​ທີ່ງານ​ເທສະ​ ການ​ຮູບ​ເງົາ​ທີ່​ຫຼວງ​ພະ​ບາງ. ​ Cruz ​ປັດຈຸບັນ​ ທ່ າ ນ​ຈ ະ​ໄ ດ້ ພົ ບ ​ກັ ບ ​ນັ ກ ​ສ້ າ ງ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ທີ່ ​ເ ປັ ນ ​ຕໍ າ​ ແມ່ນເຮັດ​ວຽກ​ເປັນ​ທະນາຍຄວາມ ​ແຕ່​ໃນ​ຂະ​ ນານ Lav Diaz ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ສອງລາງວັນກຽດ​ຕິ​ ນະ​ດ ຽວ​ກັ ນ ​ກໍ່ ​ມີ ​ຄ ວາມ​ຫຼົ ງ ​ໄ ຫຼ ​ໃ ນ​ວົ ງ ​ກ ານ​ຮູ ບ​ ຄຸນ​ໃນ​ປີ​ນີ້ ​ເຊິ່ງມີ​ລາງວັນໝີ​ເງີ​ນ (Silver Bear) ເງົາ ​ແລະ ​ເປັນ​ນັກ​ວິຈານ​​ຂຽນ​ບົດ​ອອນ​ລາຍ​ທີ່​ ທີ່​ນະຄອນ​ຫຼວງ​ເບີ​ລິນ ສໍາລັບ​ຜົນງານ​ເລື່ອງ A ມີຊ ​ ື່ວ່າ ‘Lessons from the School of InLullaby to the Sorrowful Mystery ​ແລະ attention’ ​ແລະ ​ມັກ​ຈະ​ຂຽນ​ບົດ​ວິຈານ​ໃຫ້​ກັບ​ ລາງວັນ​ກຽດຕິ​ຍົ​ດ​ສິງ​ໂຕ​ທອງ (Golden Lion) ວາລະສານ Philippine Star ​ແລະ Philipແຫ່ງ​ນະຄອນ​ແວນ​ນິດ​ຊ໌ ສໍາລັບ​ຜົນງານ​ເລື່ອງ pine Free Press ອີກ​ດ້ວຍ. The Woman Who Left. ນອກ​ນັ້ນ​ຍັງ​ມີ​ ຜົນງານ​ຂອງ Mendoza ​ເຈົ້າ​ຂອງ​ເລື່ອງ Ma’ ​Cruz ໄດ້​ໃຫ້​ສໍາພາດ​ວ່າ ‘ໃນ​ງານ​ເທສະ​ການ​ Rosa ທີ່​ຖືກ​ລົງ​ຊີງ​ລາງວັນ the Palme d’Or ຮູບ​ເງົາ​ຫຼວງ​ພະ​ບາງ​ປີ​ນີ້​ຈະ​ມີ​ຮູບ​ເງົາ​ຫຼາຍ​ເລື່ອງ​ at Cannes ​ແລະ ​ນັກສະ​ແດງນໍາ​ຍິງກໍ່​ສາມາດ​ ຈາກ​ຟິລິບ​ປິນມາ​ສາຍ​​ໃນ​ງານ, ​ເຊິ່ງຮູບ​ເງົາ​ຂອງ​ ຄົ້ ວ ​ມ າ​ຄ ອງ​ລ າງວັ ນ ​ນັ ກ ສະ​ແ ດງ​ຍິ ງ ​ດີ ​ເ ລີ ດ ​ຈ າກ​ ຟິ ລິ ບ ​ປິ ນ ຈະ​ເ ນັ້ ນ ​ເ ນື້ ອ ​ເ ລື່ ອ ງ​ກ່ ຽ ວ​ກັ ບ ​ຄ ວາມຈິ ງ​ ງານ. ອັນ​ໂຫດຮ້າຍຂອງ​ຊີວິດ ​ແລະ ​ການ​ດີ້ນຮົນ​ ເພື່ອ​ຄວາມ​ຢູ່​ລອດ, ບັນດາ​ຮູ​ບ​ເງົາ​ທີ່​ຂ້າພະ​ ​ວົ ງ ​ກ ານ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ຂອງປະ​ເ ທດ​ຟິ ລິ ບ ​ປິ ນ ​ເ ບິ່ ງ ​ແ ລ້ ວ​ ເຈົ້ າ ​ເ ລື ອ ກ​ແ ມ່ ນ ​ມີ ຄ ວາມ​ຫຼ າ ກ​ຫຼ າ ຍ​ທ າງ​ດ້ າ ນ​ ມີ​ແຕ່​ຄວາມ​ຫຼາກ​ຫຼາຍ - ​ນັບ​ວ່າ​ເປັນປະ​ເທດ​ ສີສັນຂອງເນື້ອ​ເລື່ອ​ງ ​ແລະ ​ຕົວ​ລະຄອນ, ນັບ​ ທີ່ມີ​ທັງ​ເກາະດອນນ້ອຍ​ໃຫ່ຍ, ທັງພາສາ​ປາ​ ແຕ່​ເລື່ອງ​ຄວາມ​ຮັກ, ຄວາມທຸກ​ຍາກ ​ແລະ ​ການ​ ກ​ເວົ້າ​ ​ແລະ ພາສາ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ, ນອກ​ນັ້ນ ຍັງ​ມີ​ ປະສົມ​ປະສານ​ກັນ​ໃນ​ທຸກ​ຮູບ​ແບບ’ ສາສະໜາ​ ​ແລະ ​ຄວາມ​ເຊື່ອທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນອີກ - ​ແນ່ນອນ​ວ່າ​ໃນ​ວົງ​ການ​ຮູບ​ເງົາ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ ​Cruz ໄດ້​ຄັດ​ເລືອກ​ເອົາ​ຮູບ​ເງົາ​ສັ້ນ​ເຖິງ​ເຈັດ​ ຈະເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ຄົນ​ມີ​ທັງຄວາມ​ສາມາດ ​ແລະ ເລື່ອງ​ດ້ວຍ​ກັນ, ​ເຊິ່ງ​ໃນ​ນັ້ນ​ມີສີ່​ເລື່ອງ​ທີ່​ເປັນ​ ພອນ​ສະຫວັນ. ຜົ ນ ງານ​ກ ານກໍ າ ກັ ບ ​ໂ ດຍ​ນັ ກ ​ສ້ າ ງ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ຄົ ນ​ ຟິລິບ​ປິນ, ລາວ​ຍັງ​ເວົ້າ​ຕື່ມ​ວ່າ ‘ນີ້​ຈະ​ເປັນ​ການ​ ​ໃ ນ​ປີ ​ທີ່ ​ຕື່ ນ ​ຕ າ​ຕື່ ນ ​ໃ ຈ​ຂ ອງ​ຂ ະ​ແ ໜງ​ກ ານ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ​ ຖ່າຍ​ທອດຄວາມ​ຮູ້ສຶກ​ ​ແລະ ​ຄວາມ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ເຖິງ​ ຟິລິບ​ປິນປີ​ນີ້, ທີ່​ງານ​ເທສະ​ການ​ຮູບ​ເງົາ​ຫຼວງ​ ຮູບ​ແບບ​ການ​ສ້າງ​ຮູບ​ເງົາ, ​ແຮງ​ບັນດານ​ໃຈ​ ພະ​ບ າງ​​ຈ ະ​ກ າຍ​ເ ປັ ນ ຈຸ ດ ຫຼັ ກ ​ຂ ອງ​ກ ານ​ສ ະ​ແ ດງ​ ແລະ ​ຄວາມ​ຕ້ອງການ​ຂອງ​ນັກ​ສ້າງ​ຮູ​ບ​ເງົາ​ຈາກ​ ຜົນງານ​ຈາກ​ຟິລິບ​ປິນ, ​ເຊິ່ງງານ​ເທສະ​ການ​ປີ​ ຟິລິບ​ປິນ​ເພື່ອ​ສື່ເຖິງ​ເລື່ອງ​ລາວ​ທີ່​ພວກ​ເຂົາ​ຢາກ​​ ກ່ອນ ​ໄດ້​ມີ​ການຈັດ​ງານ​ໜຶ່ງ​ມື້​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ ເລົ່າ​ໂດຍ​ຜ່ານ​ຈໍຮູບ​ເງົາ’ ເຊິ່ ງ ​ເ ນັ້ ນ ເອົ າ ​ຜົ ນ ງານ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ຈ າກປະ​ເ ທດ​ກໍ າ ປູ​ ເຈຍມາສາຍ, ​ແລະ ​ມາ​ປີ​ນີ້ເວທີ​ຈະ​ກາຍ​ເປັນ​ ຮູບ​ເງົາ​ທີ່​ຈະ​ເຂົ້າ​ສາຍ​ລວມມີ: ຂອງ​ຟິລິ​ບປິນ. Mario Cornejo’s Apocalypse Child ​ແມ່ນ​

ເປັນ​ມານ​ດາ​ວ່າ​ທີ່​ຈິງ​ແລ້ວ​ຕົນ​ເອງ​ແມ່ນ​ລູກ​ຊາຍ​ ຂອງ Francis Ford Coppola.

ເ​ ລື່ອງ Haze ກໍາກັບ​ໂດຍ Ralson Jover ​ແລະ​ ນໍ​າສະ​ແດງ​ໂດຍ​ກຸ່ມ​ນັກສະ​ແດງ​ໄວ​ໜຸ່ມ, ​ເຊິ່ງ​ ເປັ ນ ​ກ ານ​ເ ລົ່ າ ​ເ ລື່ ອ ງ​ລ າວ​ກ່ ຽ ວ​ກັ ບ ​ກຸ່ ມ ​ນັ ກ ​ເ ລງ​ ຂ້າງ​ຖະໜົນ ທີ່​ໃຊ້​ຊີ​ວິດ​ຈາກ​ການ​ລັກ​ລົດ​ຈັກ, ຫຼັ ງ ​ຈ າ​ກ ​ເ ກີ ດ ​ມີ ​ເ ລື່ ອ ງ​ຈຶ່ ງ ​ເ ຮັ ດ ​ໃ ຫ້ ​ທັ ງ ​ກຸ່ ມ ​ພົ ບ ​ກັ ບ​ ສິ່ງທີ່​ທ້າ​ທາຍຫຼາຍຢ່າງ. ​ Brillante Mendoza ກັບ​ຜົນງານ​ເລື່ອງ Ma’ Rosa ເລົ່າ​ເລື່ອງ​ລາວ​ຄວາມ​ຈິງ​ອັນ​ໂຫດ​ຮ້າຍ​ ກ່ຽວກັບ​ຕໍາ​ຫຼວດ​ໃນ​ນະຄອນ​ມະ​ນິລາ, Ma’ Rosa ​ແລະ ຜົວ​ຂອງ​ລາວ​ໄດ້​ຖືກ​ຈັບ​ກຸມ​ຍ້ອນ​ ຂາຍ​ຢາ​ເສບ​ຕິດ​ ​ແລະ ​ລູກ​ທັງ​ສີ່​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ​ ແມ່ ນ ​ດີ້ ນ ຮົ ນ ທຸ ກ ​ວິ ຖີ ​ທ າງ​ໃ ນ​ກ ານ​ຊື້ ​ອິ ດ ສະຫຼ ະ​ ພາບຈາກ​ຕໍ​າຫຼວດ.​ ເ​ ລື່ອງ There’s No Forever ​ເປັນ​ຮູບ​ເງົາ​ ຄວາມ​ຮັກສ້າງສັນ​ກໍາກັບ​ໂດຍ Dan Villegas, ​ເຊິ່ງຜູ້​ຂຽນ​ເລື່ອງ​ແມ່ນ​ປະສົບ​ກັບ​ຄວາມ​ ຫຍຸ້ງຍາກ​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ບົດ ສາ​ເຫດຍ້ອນ​ຄູ່​ຮັກ​ ຂອງ​ລາວ​ໄດ້​ຕາຍຈາກ​ໄປຢ່າງ​ກະ​ທັນ​ຫັນ. ​ Cruz ຍັງ​ໃຫ້ສໍາພາດ​ຕື່ມ​ອີກ​ວ່າ​ ‘ລາຍການ​ຮູ​ບ​ ເງົາ​ທີ່​ຈະ​ເຂົ້າມາ​ສາຍ​ທີ່​ງານ​ເທສະ​ການ​ແມ່ນ​ຈະ​ ກວມລວມ​ເ ອົ າ ​ຄ ວາມ​ຫຼ າ ກ​ຫຼ າ ຍ​ຂ ອງ​ວັ ດ ທະນະ​ ທໍ າ ​ໃ ນ​ວົ ງ ​ກ ານ​ຮູ ບ ​ເ ງົ າ ​ຂ ອງ​ຟິ ລິ ບ ​ປິ ນ ,​​ເ ປັ ນ ການ​ ລວມຜົນງານ​ຈາກ​ອະດີດ, ສາສະໜາ ​ແລະ ປະ​ ເພນີ ລວມທັງ​ປັດຈຸບັນ. ບັນດາ​ຮູບ​ເງົາ​ສັ້ນ​ທັງ​ ໝົ ດ ​ນີ້ ​ຈ ະ​ລົ ງ ​ສ າຍ​ສູ່ ​ສ າຍຕາ​ຜູ້ ​ຊົ ມ ​ທີ່ ​ງ ານ​ເ ທສະ​ ການ​ຕອນ​ທ່ຽງ​ທີ່​ໂຮງ​ແຮມ Sofitel Luang Prabang.’



laf.o]k;

36

Damselfly c,'x=.orkd.8h0v']k;

Text and Photo by Aloke Sahu

The Bolaven Plateau, in southern is known for its coffee and spectacular waterfalls. Few know that this lush, fertile region –1,000 to 1,350 metres above sea level – also teems with an amazing variety of animal and plant life. I have made several trips to this fascinating area and among the most beautiful insects I have ever seen is the damselfly.


Lao Fauna

37


laf.o]k;

38

ຂຽນ​ໂດຍ: ອາ​ລົກ ຊາ​ຮູ ເຂດ​ພູ​ພຽງ​ບໍ​ລະ​ເວນ ຕັ້ງ​ຢູ່​ທາງ​ພາກ​ໃຕ້ຂອງ​ປະ​ ເທດ​ເ ປັ ນ ​ທີ່ ​ຮູ້ ​ຈັ ກ ​ກັ ນ ​ດີ ​ຈ າກ​ຜ ະ​ລິ ດ ​ຕ ະ​ພັ ນ ​ກ າ​ເ ຟ ແລະ ​ຄວ​າມ​ສວຍ​ສົດ​ງົດ​ງາມ​ຂອງ​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ນ້ຳ​ ຕົກ​ຕາດຫຼາຍ​ແຫ່ງ. ໜ້ອຍ​ຄົນ​ຈະ​ຮູ້​ວ່າ​ເຂດນີ້​ເປັນ​ ເຂດ​ທີ່ ​ມີ ​ຄ ວາມ​ອຸ ​ດົ ມ ​ສົ ມ ​ບູ ນ ​ແ ກ່ ​ກ ານ​ປູ ກ ​ຝັ ງ ​ພື ດ ​ພັ ນ​ ຕັ້ງ​ຢູ່​ຄວາມ​ສູງ​ປະ​ມານ 1000 ແມ້ດ ​ເຖິງ 1350 ແມ້ດ​ ເທິງ​ໜ້າ​ນ້ຳ​ທະ​ເລ, ແລະ ​ຍັງ​ອຸ​ດົມ​ສົມ​ບູນ​ໄປ​ ດ້ວຍ​ສັດ​ສາ​ວາ​ສິ່ງ ແລະ ​ຊີ​ວະ​ນາໆ​ພັ​ນ. ຂ້າ​ພະ​ເຈົ້າ​ ເຄີຍ​ມາ​ທ່ຽວ​ຊົມ​ສະ​ຖານ​ທີ່​ແຫ່ງນີ້ຫຼາຍ​ຄັ້ງ ແລະ ​ໄດ້​ ພົບ​ກັບ​ບັນ​ດາ​ແມງ​ໄມ້​ທີ່​ສວຍ​ງາມ​ທີ່​ສຸດ ເຊິ່ງ​ໃນ​ນັ້ນ​ ທີ່​ງາມ​ກ່​ວາ​ໝູ່​ແມ່ນ​ແມງປໍ damselflies. ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ (damselflies) ແມ່ນ​ແມງ​ ໄມ້​ທີ່​ຈັດ​ຢູ່​ໃນ​ກຸ່ມ​ຂອງ Zygoptera ລຽງ​ຕາມ Odonata ມີ​ລັກ​ສະ​ນະ​ຄ້​າຍ​ກັນ​ກັບ​ແມງ​ປໍ​ທົ່ວ​ໄປ ແຕ່​ ທັ ງ ​ສ ອງ​ຊ ະ​ນິ ດ ​ກໍ່ ​ມີ ​ຄ ວາມ​ແ ຕກ​ຕ່ າ ງ​ກັ ນ ​ເ ປັ ນ ​ພິ ​ເ ສດ. ແມງ​ປໍນີ້ຈະມີ​ຂະ​ໜາດ​ລຳ​ຕົວທີ່​ຢາວ​ກ່​ວາ, ດວງ​ຕາ​

ຈະ​ຢູ່​ຫ່າງ​ກັນ​ທັງ​ສອງ​ຂ້າງ (ສ່ວນ​ແມງ​ປໍ​ພື້ນ​ບ້ານຈະ​ ມີ​ດວງ​ຕາ​ທີ່​ຕິດ​ຈອດ​ກັນ); ແລະ ​ຊະ​ນິດ​ຂອງແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ສ່ວນຫຼາຍ​ແມ່ນຈະ​ພັບ​ປີກ​ສູງ​ຊີ້​ຟ້າ​ ໃນ​ເວ​ລາ​ຢຸດ​ບິນ ຕ່າງ​ຈາກ​ແມງ​ປໍ​ທົ່ວ​ໄປ​ທີ່​ປີກ​ຈະ​ ກາງ​ຂະ​ໜານ​ອອກ​ໃນ​ເວ​ລ​ສາຢຸດ​ບິນ. ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ມີ​ວົງ​ຈອ​ນຊິ​ວິດທີ່​ອາ​ໄສທັງ​ ໃນ​ນ້ຳ ແລະ ​ເທິງ​ບົກ, ໂດຍ​ຈະ​ວາງ​ໄຂ່​ເທິງ​ພືດ​ ຫຼື​ ສິ່ງ​ຂອງ​ຕ່າງໆ​ທີ່ໃກ້​ນ້ຳ. ຕົວ​ອ​ອ່ນ​ຂອງ ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ເອີ້ນ​ວ່າ nymphs ແລະ ​ຈະ​ບໍ່​ມີ​ ປີກ. ພາຍຫຼັງ​ຟັກ​ໄຂ່​ແລ້ວ, ຕົວ​ອ່ອນ​ຈະ​ອາ​ໄສ​ໃນ​ ນ້ຳ​ຢ່າງ​ໜ້ອຍ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ສອງ​ເດືອ​ນ​ເຖິງ​ສາມ​ປີ ເຊິ່ງ​ ອາ​ຫານຫຼັກ​ແມ່​ນ ປະ​ເພດ​​ຮວກ, ປາ​ນ້ອຍ ແລະ ​ສັດ​ ນ້ຳ​ຂະ​ໜາດ​ນ້ອຍປະ​ເພດ​ອື່ນໆ. ເມື່ອ​ໃຫ່​ຍ​ເຕັມ​ໂຕ, ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍຈະ​ຍ້າຍ​ຈາກ​ນ້ຳ ແລ້ວ​ຄ່ອຍໆ​ ຄານ​ຂຶ້ນ​ເທິງ​ຫີນ ຫຼື ພືດ, ເຊິ່ງ​ສ່ວນຫຼາຍ​ສາ​ມາດ​ ພົ ບ ​ເ ຫັ ນ ປາ​ກົ ດ ​ກ ານນີ້ ​ໃ ນ​ເ ວ​ລ າ​ຕ ອນ​ເ ຊົ້ າ ​ກ່ ອ ນ​ຕ າ​ ເວັນ​ຂຶ້ນ, ເປືອກ​ໜັງ​ດ້ານນອກ​ຈະ​ຄ່ອຍໆ​ລອກ​​ອອກ ແລະ ​ໂຕແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ​ກໍ​ຈະ​ປາ​ກົດ​ໂຕ​ອອກ​

ມາ. ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ​ທີ່ໃຫ່​ຍ​ເຕັມໂຕຈະ​ມັກ​ ກິນ​ແມງ​ໄມ້​ປະ​ເພດ​ອື່ນໆ, ແລະ ​ບາງ​ຄັ້ງ​ກໍ​ກິ​ນ​ສັດ​ ນ້ອຍ​ອື່ນໆ​ເຊັ່ນ​ດຽວ​ກັນ. ​ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ມີຫຼາຍ​ສາຍ​ພັນ​ທີ່​ສາ​ມາດ​ ພົບ​ເຫັນ​ໄດ້ໃນ​ເຂດ​ພູ​ພຽງ​ບໍ​ລະ​ເວນ​, ໂດ​ຍ​ສະ​ເພາະ​ ຈຸດ​ທີ່​ມີ​ນ້ຳ​ໃສ​ໄຫຼ​ຜ່ານ ແລະ ​ຈຸດ​ທີ່​ໃກ້ກັບ​ນ້ຳ​ຕົກ​ ຕາດ. ສ່ວນ​ໃຫ່​ຍ​ແມ່ນ​ຈຸດ​ທີ່​ມີ​ກ້ອນ​ຫີນ​ໃຫ່​ຍໃກ້​ກັບ​ ບ່ອນນ້ຳ​ໄຫຼ​ແຮງ ແລະ ​ແມງ​ປໍ​ປະ​ເພດນີ້ ​ເປັນ​ແມງ​ ໄມ້​ທີ່​ບິນ​ໄວ​ຫາ​ຈັບ​ໂຕ​ໄດ້​ຍາກ ເຮັດ​ໃຫ້​ຍາກ​ແກ່​ການ​ ທີ່​ຈະ​ຖ່າຍ​ຮູບ​ພາບ​, ​ຂ້າ​ພະ​ເຈົ້າ​ມັກ​ຈະ​ຢືນ​ລໍ​ຖ້າ​ໃນ​ ນ້ຳ​ສູງ​ພຽງ​ຫົວ​ເຂົ່າເພື່ອ​ຖ່າຍ​ຮູບ​ຂອງ​ແມງ​ປໍ​ນີ້ ເປັນ​ ການຖ່າຍ​ຮູບ​ທີ່​ທ້າ​ທາຍ​ ແລະ ຕ້ອງມີຄວາມ​ອົດ​ທົນ​ ສູງ ແຕ່​ກໍ່​ຄຸ້ມ​ຄ່າ​ກັບ​ການ​ລໍ​ຖ້າສະ​ເໝີ. ທີ່​ຜ່ານ​ມາ ຂ້າ​ພະ​ເຈົ້າ​ພົບ​ເຫັນ ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ຊະ​ນິດນີ້​ສ່ວນຫຼາຍໃກ້​ກັບ​ບ່ອນ​ນ້ຳໃສ ແລະ ​ນ້ຳນີ້ງ, ເບິ່ງແລ້ວ​ກໍ່ມີ​ຄວາມ​ເປັນ​ໄປ​ໄດ້​ສູງ ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​ສາ​ ມາດ​ເ ອົ ​າ ​ແ ມງ​ໄ ມ້ ​ຊ ະ​ນິ ດ ນີ້ ​ເ ປັ ​ນ ​ຕົ ວ ​ບົ່ ງ ບອກ​ຄຸ ນ ​ນ ະ​


Lao Fauna

39

Damselflies are insects classified under the suborder Zygoptera in the order Odonata. They are similar to dragonflies, though certain characteristics set them apart. Damselflies are more slender, with eyes are on either side of the head (dragonfly eyes do not have this gap); and most damselfly species hold their wings up at rest, while dragonflies keep them spread out.

​ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ມີຫຼາຍ​ສາຍ​ພັນ​ທີ່​ສາ​ມາດ​ພົບ​ເຫັນ​ໄດ້ໃນ​ ເຂດ​ພູ​ພຽງ​ບໍ​ລະ​ເວນ​, ໂດ​ຍ​ສະ​ເພາະ​ຈຸດ​ທີ່​ມີ​ນ້ຳ​ໃສ​ໄຫຼ​ຜ່ານ ແລະ​ ຈຸດ​ທີ່​ໃກ້ກັບ​ນ້ຳ​ຕົກ​ຕາດ. The damselflies are found along clear streams and waterfalls of the Bolaven Plateau Could this be a bio-indicator of water quality?

Damselflies have a semi-aquatic life cycle: they lay their eggs on submerged plants or debris. Damselfly larvae are called nymphs and are wingless. After hatching, they spend between two months to three years living in the water and feeding on tadpoles, fish fry, and other small animals. When they are mature, they leave the water and climb onto rocks or plants, typically in the early hours of the morning. The skin moults and the adult damselfly emerges, gradually pumping fluid into its wings and abdomen until they are fully outstretched. Adult damselflies typically feed on other flying insects, although they have been known to eat other small animals as well. I observed several species on the Bolaven Plateau, all of which were found along clear streams and waterfalls. The rocky, fast-flowing streams and the fact that these damselflies were very skittish made taking noteworthy photographs quite a challenge, but the results were well worth the hours I spent wading through 2-3 feet of water chasing them.

Since I have only seen these species near clear and relatively undisturbed ພາບ​ນ້ຳ​ຂອງ​ເຂດ​ຕ່າງໆໃນ​ປະ​ເທດ. ແຕ່​ຢ່າງ​ໃດ​ກໍ່​ຕາມ, ຂໍ້​ມູນ​ກ່ຽວ​ກັບ ແມງ​ປໍ streams, it might be possible to use them as bio-indicators of water quality. ແດມເຊວຟາຍ ໃນ​ລາວ​ຍັງ​ບໍ່​ມີ​ຄວາມ​ຊັດ​ເຈ​ນຫຼາຍ​ປານ​ໃດ, ​ແລະ ​ບໍ່​ດົນ​ມານີ້ ໃນ​ However, the current situation of these insects in Laos remains unknown – ປີ 2012 ຫາ​ກໍ​ມີ​ໂຄງ​ການ​ລົງ​ພື້ນ​ທີ່​ສຶກ​ສາ​ຄົ້ນ​ຄ້​ວາ​ກ່ຽວ​ກັບ​ແມງ​ໄມ້ສ ​ ັດ​ນ້ຳ​ນາໆ​ພັນ​ the first significant study on aquatic insects in Laos was done only in 2012. ໃນ​ລາວ​.

ສະ​ນັ້ນ ຄັ້ງ​ຕໍ່​ໄປ​ທີ່​ທ່ານ​ຍ່າງ​ເລາະ​ແຄມ​ນ້ຳ ຢ່າ​ລືມ​ແນມ​ຫາ​ແມງ​ໄມ້​ທີ່ສວຍ​ງາມ​ຊະ​ ນິດນີ້, ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ຈຸດ​ທີ່​ມີ​ພືດ​ເກີດ​ຢູ່​ໃກ້​ລຳ​ທານ, ​ຖ້າ​ທ່ານລໍ​ຖ້າ​ພຽງ​ໜ້ອຍ​ໜຶ່ງ ທ່ານ​ອາດ​ຈະ​ໄດ້​ເຫັນ​ແມງ​ປໍ ແດມເຊວຟາຍ ທີ່​ສວຍ​ງາມນີ້​ທີ່​ມາ​ກັບຫຼາກຫຼາຍ​ສີ​ ສັນ, ເມື່ອ​ສັງ​ເກດ​ເບິ່ງ​ລັກ​ສະ​ນະ​ປີກ​ຂອງ​ມັນ ຍິ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ມີ​ຄວາມຫຼົງ​ໄຫຼຫຼາຍ​ຂຶ້ນ​ ຕື່ມ.

The next time you go to a stream or river, keep an eye out for these beautiful creatures, especially among the plants growing along the banks. With a bit of patience, you can get close enough to appreciate their colours and wing patterns. Their behaviour is also very interesting – sometimes even comical – to observe!



Inside Laos

41

ltg|jl;os];'rit[k' ~ zk8afcdh ~

Photo by Paul Wager

~ Pha Tad Ke ~

Luang Prabang’s Garden of Eden by Suzy Young

Luang Prabang has everything the thinking tourist could want – splendid temples, unique culture, wonderful people and extraordinary natural beauty. This gracious town now puts on display Laos’ fabulous flora. After seven years of planning, researching, collecting and planting, the recently opened Pha Tad Ke Botanical Garden, the first ever in this landlocked country, is another reason to visit this World Heritage Site.


ltg|jg,nv']k;

42

ຫຼ ວ ງ​ພ ຣະບາງ​ນັ ບ ​ວ່ າ ​ເ ປັ ນ ​ເ ມື ອ ງ​ແ ຫ່ ງ ​ສ ະ​ ຫວັນ​ແຫ່ງ​ການ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ ແລະ​ພັກ​ຜ່ອນ​ທີ່​ ນັກ​ເດີ່ນ​ທາງ​ຕ່າງ​ກໍ່​ໄຝ່​ຝັນເຖິງ - ທັງ​ວັດ​ວາ​ ອາ​ຮາມ, ຮີດ​ຄອງ​ປະ​ເພ​ນີ, ຄວາມ​ເປັນ​ມິດ ແລະ​ການ​ຕ້ອນ​ຮັບ ແລະ​ຍັງ​ມີ​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ທີ່​ ເກີນ​ຄຳ​ບັນ​ລະ​ຍາຍ. ພາຍຫຼັງ​ການ​ທົດ​ລອງ, ຄົ້ນ​ຄ້​ວາສະ​ສົມ ແລະ​ ປູ ກ ​ພື ດ ​ພັ ​ນ ​ດ ອກ​ໄ ມ້ ​ນ າໆ​ພັ ນ ​ມ າ​ເ ປັ ນ ​ເ ວ​ລ າ​ ເຈັດ​ປີ ສະ​ຖານ​ທີ​ແຫ່ງນີ້​ຈຶ່ງ​ກາຍ​ມາ​ເປັນ​ ສວນດອກໄມ້ ຜາ​ຕັດ​ແກ້ ​ເຊິ່ງ​ເປັ​ນ​ແຫ່ງ​ທຳ​ ອິດ​ຂອງ​ປະ​ເທດ, ຍິ່ງ​ເປັ​ນ​ອີກ​ເຫດ​ຜົນ​ໜຶ່ງ​ທີ່​ ເຮັ ດ ​ໃ ຫ້ ເ ມື ອ ງ​ມໍ ​ລ ະ​ດົ ກ ​ໂ ລກ​ແ ຫ່ ງ ນີ້ ​ເ ປັ ​ນ ​ທີ່ ຫຼົ ງ​ ໄຫຼ ແລະ​ໜ້​າ​ມາ​ທ່ຽວ​ຊົມຫຼາຍຂື້ນ.

Pha Tad Ke fieldtrip collecting seed

ພາກ​ເ ໜື ອ ​ຂ ອງ​ລ າວ​ເ ປັ ນ ​ເ ຂດ​ທີ່ ​ເ ຕັ ມ ​ໄ ປ​ດ້ ວ ຍ​ ສາຍ​ພູ ​ຂ ຽວ​ລ ຽງ​ລ າຍ​ຊ້ ອ ນ​ກັ ນ ​ເ ປັ ນ ​ແ ຖບ​ຊົ່ ວ​ ສຸດ​ສາຍ​ຕາ, ທັງ​ຜາ​ຫີນ​ຕັ້ງ ແລະ​ ສາຍ​ນ້ຳ​ ນ້ອຍ​ໃຫ່​ຍຍາວ​ຢຽດ​ດັ່ງ​ງູເຫຼືອມ, ນັບ​ວ່າ​ເປັນ​ ສະ​ຫ ວັ ນ ​ແ ກ່ ​ນັ ກ ​ທ່ ອ ງ​ທ່ ຽ ວ​ທີ່ ​ມັ ກ ​ໃ ນ​ກ ານ​ຍ່ າ ງ​ ແລະ​ຂີ່​ລົດ​ຊົມ​ປ່າ​ໄມ້​ທຳ​ມະ​ຊາດ. ແຕ່​ໜ້ອຍ​ ຄົ ນ ​ທີ່ ​ຈ ະ​ຮູ້ ​ຈັ ກ ​ວ່ າ ​ປ ະ​ເ ທດ​ລ າວ​ເ ປັ ນ ​ປ ະ​ເ ທດ​ ໜຶ່ງ​ທີ່​ມີ​ຊີ​ວະ​ນາໆ​ພັນຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ໂລກ ເຊິ່ງ​ເປັນ​ຊັບ​ພະ​ຍ​າ​ກອນ​ອັນ​ສຳ​ຄັນ​ແກ່​ອ​າ​ນະ​

ຄົ​ດ​ຂອງ​ໂລກ. ຄວາມ​ອຸ ​ດົ ມ ​ສົ ມ ​ບູ ນ ​ຂ ອງ​ຊັ ບ ​ພ ະ​ຍ າ​ກ ອນ​ທ ຳ​ ມະ​ຊ າດ​ສ່ ວ ນຫຼ າ ຍ​ແ ມ່ ນ ​ຍັ ງ ​ບໍ່ ​ໃ ຜມີ ​ແ ຕະ​ຕ້ ອ ງ​ ແລະ​ຍາກ​ທີ່​ຈະ​ເຂົ້າ​ເຖິງ. ແຕ່​ມາ​ໃນ​ປັດ​ຈຸ​ບັນ, ເນື້ ອ ​ທີ່ ຫຼ າ ຍ​ກ່ ​ວ າສິ ບ ​ສີ່ ​ເ ຮັ ກ ​ຕ້ າ ​ຕັ້ ງ ​ຢູ່ ແ ຄມ​ນ້ ຳ​ ແຫ່ ງ ນີ້ ​ໄ ດ້ ​ເ ປີ ດ ​ໂ ອ​ກ າດ​ໃ ຫ້ ​ນັ ກ ​ທ່ ອ ງ​ທ່ ຽ ວ​ສ າ​ ມາດ​ສ ຳ​ຜັ ດ ​ເ ຖິ ງ ​ຄ ວາມ​ລຶ ກ ​ລັ ບ ​ຂ ອງ​ປ່ າ ​ດົ ງ​ ພົງໄພ, ໂດຍ​ມີ​ການ​ສ້າງ​ທາງ​ຍ່າງ​ສະ​ເພາະ​ ໃຫ້ ​ທ່ ຽ ວ​ຊົ ມ ​ສ ວນ​ທີ່ ​ເ ຕັ ມ ​ໄ ປ​ດ້ ວ ຍ​ພື ດ ຫຼ າ ຍ​ຊ ະ​ ນິດ​ເຊັ່ນ​: ຂີງ, ຂ່າ, ໜໍ່​ໄມ້ ແລະ​ດອກ​ກ້ວຍ​ ໄມ້ຫຼາກຫຼາຍ​ສີ ​ທີ່ຖືກ​ວາງ​ຕົກ​ແຕ່ງຕາມ​ຜາ​ ຫີ ນ ​ໃ ຫຍ່ ປິ່ ນ ​ໜ້ າ ​ໄ ປ​ທ າງ​ຕ າ​ເ ວັ ນ ​ຕົ ກ ​ສ່ ຽ ງ​ ເໜືອ​ຂອງ​ແມ່​ນໍ້​າຂອງ​ຢ່າງ​ສວຍ​ສົດ​ງົດ​ງາມ​. ຈຸ ດ ​ເ ດັ່ ນ ​ສ ະ​ເ ພາ​ະ ຂອງ​ສ ວນ​ແ ມ່ ນ ​ໜ ານ​ພື ດ​ ພັນ ແລະ​ຜັກ​ທີ່​ໃຊ້​ສຳ​ລັບ​ການ​ປຸງ​ແຕ່ງ​ອາ​ ຫານ ແລະ​ການ​ຢາ, ເຊິ່ງ​ຜູ້​ທ່ຽວ​ຊົ​ມ​ສາ​ມາດ​ ຮຽນ​ຮູ້ ແລະ ​ສຶກ​ສາກ​່ຽວ​ກັບການ​ນຳ​ໃຊ້​ພືດ​ ຕ່ າ ງໆ​ເ ຂົ້ າ ​ໃ ນ​ກ ານ​ປິ່ ນ ​ປົ ວ ​ແ ບບ​ພື້ ນ ​ເ ມື ອ ງ. ໜານ​ພື ດ ​ກ ານ​ຢ າ​ແ ມ່ ນ ​ໃ ຫ້ ຫຼ າ ຍ​ກ່ ​ວ າ​ຄ ວາມ​ ສວຍ​ສົດ​ງົດ​ງາມ, ແລະ​ຍັງ​ສະ​ທ້ອນ​ເຖິງ​ ຄວາມ​ຮູ້ ​ຂ ອງ​ບັ ນ ​ດ າ​ຊົ ນ ​ເ ຜົ່ າ ​ໃ ນ​ລ າວ​ກ່ ຽ ວ​ ກັ ບ ​ກ ານ​ນ ຳ​ໃ ຊ້ ​ພື ດ ​ດັ່ ງ ​ກ່ າ ວ​​ເ ຂົ້ າ ໃນ​ກ ານ​ປຸ ງ​ ແຕ່ງ​ອາ​ຫານ, ປິ່ນ​ປົວ​ຮັກ​ສາ, ນຳ​ໃຊ້​ທາງ​


Inside Laos

43

Spirithouse Pha Tad Ke

Northern Laos is a natural paradise of green mountains, stunning cliffs and mighty rivers, and is a favourite of trekkers and travellers, whether on foot or on wheels. But few people know that Laos is one of the most biodiverse countries on the planet – an essential asset to the future of our earth. This means there are more different species of plants here than in most places. Much of this rich natural treasure remains untouched and inaccessible. But now, over fourteen hectares of riverside land, travelOpen: 8 am-6 pm lers can see first-hand what those deep (Every day except forested valleys hold. Visitors can follow Wednesday) paths winding through gardens of ginger and palms, bamboo and orchids, arranged around a massive rocky cliff overlooking the north-western side of the Mekong River. The centrepiece is the special garden of medicinal and culinary plants, where you can learn more of the traditional lore associated with an incredible variety of flora. More than simply beautiful, the medicinal gardens give insights into the traditional knowledge of generations of Lao ethnic groups about the culinary, medicinal, spiritual and decorative uses of myriad different plants. This knowledge has been handed down from the elders, but always orally and never written. So it is now in danger of being lost if a careful process of collecting, cataloguing and recording is not undertaken. Pha Tad Ke staff have been busy doing just that for years already, travelling to remote areas, talking with villagers, collecting samples and carefully growing new specimens for study and display. Eventually

the garden will include a research centre to continue the work of finding out more of nature’s secrets from these plants.

these crafts in how-to classes with local artisans who work with natural, plantbased products.

Meanwhile, dried specimens are being carefully collected and stored in a herbarium, which will serve as a permanent collection of the extraordinary diversity found here. Located across the Mekong River from the southern outskirts of Luang Prabang, the land on which the gardens are built was once the private retreat of the royal family. A visit to Pad Thad Ke begins at the Reception Centre on the river road in town, where you will board the boat for a relaxing 15-minute ride across the swirling mud-brown waters.

So do yourself, and Mother Nature, a favour and book now for your day at the Pha Tad Ke Botanical Garden--- the perfect complement to your stay in this delightful part of Laos.

At the garden, visitors follow wide paths around the various plantings, complete with informative signage, ponds full of water lilies, and eventually settle down for a very special meal in the cafe located by extensive pools of blooming lotus flowers. More than a simple picnic, the restaurant lunch is a chance to savour delicious and innovative fresh food based on traditional Lao cuisine and designed by a Lao chef who has been delighting diners in the US. All ingredients are sourced from the lush countryside around Luang Prabang. Pha Tad Ke staff have already been active teaching in local schools about organic gardening, encouraging projectsby young Lao people to showcase local culture and organising creative photography training and competitions, among other programs. There will also be a focus on local handicrafts and produce with a range of quality products, including educational Pa Thad Ke publications, on sale in the shop. There will be opportunities to learn more about

Pha Tad Ke staff have already been active teaching in local schools about organic gardening, encouraging projects by young Lao people to showcase local culture and organising creative photography training and competitions, among other programs. There will also be a focus on local handicrafts and produce with a range of quality products, including educational Pa Thad Ke publications, on sale in the shop. There will be opportunities to learn more about these crafts in how-to classes with local artisans who work with natural, plantbased products. So do yourself, and Mother Nature, a favour and book now for your day at the Pha Tad Ke Botanical Garden--- the perfect complement to your stay in this delightful part of Laos.

Getting There Located 15 minutes, by boat, from Luang Prabang. To access the garden visitors can catch a boat from downtown reception in Ban Wat That. www.pha-tad-ke.com


ltg|jg,nv']k;

44

ສາ​ສະ​ໜາ ແລະ​ການ​ຕົກ​ແຕ່ງ​ຕ່າງໆ​ນາໆ ເຊິ່ງ​ ຄວາມ​ຮູ້​ເລົ່າ​ນີ້​ໄດ້​ຖ່າຍ​ທອດ​ມາ​ຍັງ​ຮຸ່ນຫຼັງ​ ໂດຍ​ ປາ​ສ ະ​ຈ າກການ​ຂີ ດ ​ຂ ​ຽ ນ​ເ ປັ ນ ​ລ າຍ​ລັ ກ ​ອັ ກ ​ສ ອນ ແຕ່ຜ່ານ​ການບອກ​ເລົ່າ​ເທົ່າ​ນັ້ນ. ມາ​ໃນ​ປັດ​ຈຸ​ ບັນຄວາມ​ຮູ້​ເລົ່າ​ນີ້​ອາດ​ສູນ​ຫາຍ​ໄປ ຫາກ​ຍັງ​ບໍ່​ມີ​ ການ​ອາ​ນຸ​ຮັກ ແລະ ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ​ໄວ້​. ພະ​ນັກ​ງານ​ທີ່ ຜາ​ຕັດ​ແກ້ ໄດ້​ລົງ​ພື້ນ​ທີ່​ໃນເຂດ​ ຫ່າງ​ໄກ​ມາ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ຫຼາຍ​ປີ, ໂດຍ​ຈະເດີນ​ທາງ​ ພົ ບ​ປະ​ປະ​ຊ າ​ຊົນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ​ເ ພື່ອ​ເ ກັບ​ກຳ​ບັນ​ທຶກຂໍ້​ ມູນ​ຕ່າງໆ ແລະ​ຊອກ​ຮູ້​ວິ​ທີ​ການ​ປູກ​ຝັງພືດ​ສະ​ ໝຸນ​ໄພ​ນາໆ​ພັນ ປະ​ກອບ​ສ່ວນ​ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ສຶກ​ ສາ ແລະ​ການ​ວາງ​ສະ​ແດງ. ໃນ​ແຜນ​ການ​ອາ​ນະ​ ຄົດ​ໃນ​ຕໍ່​ໜ້າ​ແມ່ນ​ ສວນ​ແຫ່ງ​ນີ້​ຈະ​ກາຍ​ເປັນ​ສູນ​ ລວມ​ການ​ວິ​ໄຈ​ພືດ​ ເພື່ອ​ນຳ​ໃຊ້ເຂົ້​າໃນ​ການ​ຄົ້ນ​ ຄ້​ວາ ແລະ​ເປັນ​ແຫຼ່ງ​ຄວາມ​ຮູ້​ກ່​ຽວ​ກັບ​ພືດພັນທຳ​ ມະ​ຊາດ​ຂອງ​ເຂດ. ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ, ບັນ​ດາ​ເຄື່ອງ​ເທດສະ​ໝຸນ​ໄພ​​ແຫ້ງ​ ກໍ່​ຖືກ​ເກັບ​ມ້ຽນ​ໄວ້​ຢ່າງ​ດີ​ໃນ​ກ່ອງ ເຊິ່ງ​ກໍ່​ເປັນ​ ການສະ​ສົ ມ ​ຢ່ າ ງ​ລ ະ​ອ ຽດ​ຂ ອງ​ພື ດ ​ຕ່ າ ງໆ​ທີ່ ​ສ າ​ ມາດ​ຄົ້ນ​ພົບ​ໄດ້ ແລະ​ເພື່ອ​ເປັນ​ການ​ເກັບ​ກຳ​ຂໍ້​ ມູ ນ ​ໄ ວ້ ​ໃ ຫ້ ​ຮຸ່ ນ ​ຫຼັ ງ ​ໄ ດ້ ​ມີ ໂ ອ​ກ າດ​ຮ ຽນ​ຮູ້ ໃ ນ​ອ ະ​ນ າ​ ຄົດ.

ສຳລັບຜູ້ທີ່ຕ້ອງການເຂົ້າຊົມ​ ສວນເລິ່ມເປີດຕັ້ງແຕ່​ 8am - 6pm (ຍົກເວັ້ນວັນພຸດ)

www.pha-tad-ke.com

Photo by Paul Wager

ຜ່ອ​ນ​ຄ່​າຍ ແລະ​ສະ​ຫງົບ. ອາ​ຫ ານ​ທີ່ ​ເ ສີ ບ ​ກໍ່ ​ມີ ​ລົ ດ ​ຊ າດ​ທີ່ ​ແ ຊບ​ເ ປັ ​ນ ​ເ ອ​ກ ະ​ ລັກ ​ທັງ​ສົດ ແລະ​ສະ​ອ​າດ​ປອດ​ສານ​ຜິດ ໂດຍ​ ປຸງ​ແຕ່ງ​ຈາກ​ຕົ້ນ​ຕຳ​ລັບ​ລາວ ແລະ​ຜູ້​ປຸງ​ແຕ່ງ​ກໍ່​ ເປັ ນ ຄົ ນ ​ລ າວ​ເ ອງ​ທີ່ ​ເ ຄີ ຍ ​ເ ຮັ ດ ​ອ າ​ຫ ານ​ທີ່ ​ປ ະ​ເ ທດ​ ສະ​ຫະ​ລັດ​ມາ​ກ່ອນ​ແລ້ວ, ແລ​ະ​ແນ່ນອນ​ວ່າ​ທຸກໆ​ ສ່ ວ ນ​ປ ະ​ກ ອບ​ຂ ອງ​ອ າ​ຫ ານ​ລ້ ວ ນ​ແ ລ້ ວ ​ແ ຕ່ ​ມ າ​ ຈາກ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ​ຂອງຫຼວງ​ພຣະບາງ​ເອງ. ນອກ​ຈາກນັ້ນ, ທີ່​ຜາ​ຕັດ​ແກ້​ ຍັງ​ໃຫ້ຫຼາຍ​ກ່​ວາ​ ການ​ພັ ກ ​ຜ່ ອ ນ​ແ ກ່ ​ນັ ກ ​ທ່ ອ ງ​ທ່ ຽ ວ​ທີ່ ​ມ າ​ຢ້ ຽ ມ​ຊົ ມ , ສວນ​ແຫ່ງນີ້​ຍັງ​ເປັນ​ສູນໃຫ້​ຄວາມ​ຮູ້​ແກ່​ຜູ້​ເຂົ້າ​ມາ​ ຢ້ຽ​ມ​ຊົມ ແລະ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ ​ ​ກ່ຽວ​ກັບ​ຄວາມ​ ສຳ​ຄັນ​ຂອງ​ການ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ​ຊີ​ວະ​ນາໆ​ ພັ​ນ ແລະ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ມ​ອີກ​ດ້ວຍ. ພະ​ນັກ​ງານ​ທີ່ຜາ​ຕັດ​ແກ້ ຍັງ​ມີ​ໂຄງ​ການ​ສອນ​ ໂຮງ​ຮ ຽນ​ທ້ ອ ງ​ຖິ່ ນ ​ກ່ ຽ ວ​ກັ ບ ​ກ ານ​ປູ ກ ​ຜັ ກ ​ປ ອດ​ ສານ​ຜິດ, ຊຸກ​ຍູ້​ແລະ​ສົ່ງ​ເສີມ​ໄວ​ໜຸ່ມ​ໃນ​ການ​ປົກ​ ປັກ​ຮັກ​ສາ​ວັດ​ທ​ະ​ນະ​ທັມ​ຮີດ​ຄອງ​ປະ​ເພ​ນີ ແລະ​ ຍັງ​ມີ​ໂຄງ​ການ​ສອນ​ການ​ຖ່າຍ​ຮູບ, ກິດ​ຈະ​ກຳ​ ແຂ່ງ​ຂັນ ແລະ​ໂຄງ​ການ​ສ້າງ​ສັນອ ​ ື່ນໆ.

ສະ​ຖ ານ​ທີ່ ​ດັ່ ງ ​ກ່ າ ວນີ້ ​ຕັ້ ງ ​ແ ຄມສາຍ​ນ້ ຳ ​ຂ ອ​ງ ​ຈ າກ​ ທ າ ງ ​ຕ ອ ນ ໃ ຕ້ ​ຂ ອ ງ ​ຕົ ວ ​ເ ມື ອ ງ ຫຼ ວ ງ ​ພ ຣ ະ ບ າ ງ​ , ເຊິ່ງ​ຄັ້ງ​ໜຶ່ງ​ເຄີຍ​ເປັນ​ສວນດອກ​ໄມ້​ສ່ວນ​ຕົວ​ ຂອງຄອບ​ຄົວກະ​ສັດ​ແຕ່​ກ່ອນ. ຜູ້​ທີ່​ຢາກ​ທ່ຽວ​ຊົມ​ ຜາ​ຕັດ​ແກ້ ແມ່ນສາ​ມາດ​ເລີ່ມ​ທີ່​ສູນ​ຮັບ​ຕ້ອນຕັ້ງ​ ຢູ່​ແຄມ​ນ້ຳ​ໃນ​ຕົວ​ເມືອງ, ຫຼັງ​ຈາກນັ້ນ​ກໍ່​ຂີ່​ເຮືອ​ຂ້າ​ ມ​ປະ​ມານ 15 ນາ​ທີ​ກໍ່​ຈະ​​ໄປ​ເຖິງ.

ສີ ​ໄ ມ້ ​ລ າຍ​ລ າຍ​ມື ​ຫັ ດ ​ຖ ະ​ກ ຳ​ກໍ່ ​ເ ປັ ນ ​ອີ ກ ​ຂ ະ​ແ ໜງ​ ໜຶ່ງ​ທີ່​ມີ​ການ​ສົ່ງ​ເສີມ, ເຊິ່ງມີລາກຫຼາຍ​​ສິນ​ຄ້າ​ ​ ລວມ​ທັງ​ການ​​ພິມ​ປື້ມ​ຜາ​ຕັດ​ແກ້ ແລະນ​ອກນັ້ນ​ ຍັ ງ ​ເ ປີ ​ດ ​ໂ ອ​ກ າດ​ໃ ຫ້ ​ຜູ້ ​ທີ່ ​ເ ຂົ້ າ ​ມ າ​ທ່ ຽ ວ​ຊົ ມ ​ສ າ​ມ າດ​ ຮຽນ​ຮູ້ ​ຈ າກ​ນັ ກ ​ສິ ​ລິ ​ປິ ນ ​ຫັ ດ ​ຖ ະ​ກ ຳ​ທ້ ອ ງ​ຖິ່ ນ ​ໃ ນ​ ການ​ນ ຳ​ໃ ຊ້ ​ສ່ ວ ນ​ປ ະ​ກ ອບ​ຈ າກ​ທ ຳ​ມ ະ​ຊ າດ​ເ ຂົ້ າ​ ໃນ​ການ​ປະ​ດິດ ແລະໃນ​ຊີ​ວິດ​ປະ​ຈໍ​າ​ວັນ​ອີກ​ ດ້ວຍ.

ທີ່​ສວນດອກ​ໄມ້, ບັນ​ດາແຂກ​ທີ່​ເຂົ້າ​ມາ​ທ່ຽວ​ຊົມ​ ສາ​ມ າດ​ຍ່ າ ງ​ຊົ ມ ​ສ ວນ​ຕ າມ​ທ າງ​ຍ່ າ ງ​ພ້ ອ ມ​ອ່ າ ນ​ ຂໍ້ມູນ​ຄວາມ​ຮູ້​ກ່ຽວ​ກັ​ບ​ພືດ​ຕ່າງໆ​ໄດ້, ແລະ​ຈົບ​ ການ​ທ່ ຽ ວ​ຊົ ມ ​ທີ່ ສ ະ​ຖ ານ​ທີ່ ​ພິ ​ເ ສດ​ກັ ບ ​ກ ານ​ຮັ ບ ​ປ ະ​ ທານ​ອ າ​ຫ ານ​ໃ ນ​ສ ວນ​ນ້ ຳ ທີ່ ​ເ ຕັ ມ ​ໄ ປ​ດ້ ວ ຍດອກ​ ບົວ​ບານລຽງ​ລາຍ​ກັນ​ເຕັມ​ອ່າງ​ ໃຫ້​ຄວາມ​ຮູ້​ສຶກ​

ຖ້ ​າ ​ຫ າກ​ທ່ າ ນ​ໄ ດ້ ​ມ າ​ທ່ ຽ ວ​ເ ມື ອ ງຫຼ ວ ງ​ພ ຣະບາງ, ຢ່າ​ພາດ​ມາ​ທ່ຽວ​ຊົມ​ສວນດອກ​ໄມ້​ທີ່ ຜາ​ຕັດ​ ແກ້ ແຫ່ງນີ້, ທີ່ນອກ​ຈາກ​ຈະ​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ ທຳ​ມະ​ຊາດແລ້ວ ຍັງ​ມີ​ກິດ​ຈະ​ກຳ​ອື່ນໆ​ທີ່​ໜ້າ​ ທ່ຽວ​ຊົມ ​ແລະຮັບ​ຮອງ​ວ່າ​ທ່ານ​ຈະ​ບໍ່​ຜິດ​ຫວັງ​ ຢ່າງແນ່ນອນ.


Travel Tales

45

Travel Tales

- Devinder Raj -

ສະ​ໜາມ​ບິ​ນ​ຫາຍ​ສາບ​ສູນ

ວັນ​ທີ 1 ເມ​ສາ ປີ 2002 ພວກ​ເຮົາອອກ​ເດີນ​ທາງ​ຈາກ​ ບ​າງກອກ ​ຫາ​ ວຽງ​ຈັນ, ໃນ​ ຄະ​ນະ​ທີ່​ກຳ​ລັງ​ຍ່າງ​ຂ້າມ​ເດີ່ນ​ໄປ​ຫາ​​ເຮືອ​ບິນ ຂ້ອຍ​ບັງ​ເອີນ​ໄດ້​ຍິນ​ສຽງ​ຫົວ​ຂວັນ​ຂອງ​ ນັກ​ເດີນ​ທາງ​ຄົນໄທ​ສອງ​ສາ​ມ​ຄົນ​ ເມື່ອ​ເຫັນລຳ​ເຮືອ​ບິນ​ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​ກຳ​ລັງ​ຍ່າງ​ໄປ​ຫາ​ ຊຶ່ງເປັ​ນ​ເຮືອ​ບີນ​ລັດ​ເຊຍ​ລຸ້ນ​ເກົ່າ​ທີ່​ມີ​ໃບ​ພັດ​ເປີ​ດທັງ​ສອງ​ຟາກ. ຕອນ​ຂຶ້ນ​ໄປ​ນັ່ງ​ເທິງ​ ເຮືອບິນ ຂ້ອຍ​ກໍພະ​ຍາ​ຍາມ​ມ້ຽນ​ກະ​ເປົ່າ​ໄວ້​ເທິງ​ຕູ້​ເກັບ​ເຄື່ອງ​ຂ້າງ​ເທິງ​ແຕ່​ກໍ​ເອົາ​ເຂົ້າ​ ບໍ່​ໄດ້ ບໍ່​ດົນ​ສາວແອ​ກໍ່ເ​ ຂົ້າ​ມາ​ຊ່ວຍ ລາວ​ພັດ ຈັບ​ເອົາ​ກະ​ເປົ່າ​ເຄື່ອງ​ຂອງ​ຂ້ອຍ ແລ້ວ​ ກໍ​ເອົາ​ໄປວ່າງ​ໄວ້​ບ່ອນ​ນັ່ງ​ໃກ້​ກັບ​ຫ້ອງ​ນັກ​ບິນ​ແທນ.

The Missing Airport

April 1, 2002 and we were on a flight from Bangkok to Vientiane. Walking across the tarmac towards the plane I heard some young Thai passengers giggling at the sight of the aircraft we were heading for - an old Russian twin-propeller.On board I couldn’t squeeze my hand luggage into the overhead compartment. The flight attendant came along, grabbed my bag and just dumped it on an empty seat near the cockpit.

Once airborne, I heard mosquitoes buzzing near my ear. I had forgotten ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ບິນ​ຢູ່ນັ້​ນ, ຂ້ອຍ​ໄດ້​ຍິ​ນ​ສຽງ​ຍຸງບິນ​ໄປ​ມາ​ຂ້າງ​ຫູ​ຂອງ​ຂ້ອຍ, ກ່ອ​ນ​ໜ້ານີ້​ to take my anti-malaria pills. It was too late then as they should have ຂ້ອຍ​ພັດ​ລືມ​ກິນ​ຢາ​ກັນ​ໄຂ້​ມາ​ລາ​ເລຍ, ຄິດ​ໄດ້​ອີກ​ຮອບ​ກໍ່​ສາຍ​ເກີນ​ໄປ ເພາະ​ຢາ​ກັນ​ been taken a few days earlier. ໄຂ້​ມາ​ລາ​ເລຍ​ຕ້ອງ​ກິນໄ​ ວ້​ກ່ອ​ນ​ສອງ​ສາມ​ມື້. The long wait at Bangkok Airport had left me tired and ​ ່ອນຂຶ້ນ​ເຮືອບິນ ຂ້ອຍ​ລໍ​ຖ້າ​ທີ່​ສະ​ໜາມ​ບິນ​ທີ່​ບາງກອກ​ດົນ​ເຕີບ, ກ sleepy and despite the vibrations and noise from ທັງ​ອິດ​ເມື່ອຍ, ທັງ​ຢາກນອນ; ເຖິງວ່າ​ສຽງ​ຈາກ​ເຄື່ອງ​ຈັກ​ເຮືອບິນ​ can’t find the airport the engines I dozed off. I was suddenly awakened ຈະ​ດັງ​ແຊວ​ປານ​ໃດ ສຸດ​ທ້າຍ​ຂ້ອຍ​ກໍ​ຫລັບ​ຄາ​ທ່ີ. ຂ້ອຍ​ຕື່ນຂຶ້ນ​ by an announcement, “We can’t find the airport. ມາອີກ​ຮອບຍ້ອນ​ສຽງ​ປະ​ກາດ​ດັງຂຶ້ນ​ວ່າ “ພວກ​ເຮົາ​ຊອກ​ຫາ​ We can’t find the airport.”I nudged Iskander, my ສະ​ໜາມ​ບິນ​ບໍ່​ເຫັນ, We can’t find the airport ” ຂ້ອຍ​ travelling companion, to check if what I had heard ຫັນ​ໄປ​ຫາ ໝູ່​ທີ່​ເດີ່ນ​ທາງ​ມາ​ນຳ​ກັນ ຖາມ​ລາວ​ວ່າ​ແມ່ນ​ແທ້​ was true. “Yes,” he confirmed. My first thought was ຫວາ, ລາວ​ຕອບ​ວ່າ “ແມ່ນ​ແທ້” ຄວາມ​ຄິດ​ທຳ​ອິດ​ແມ່ນ​ຂ້ອຍ​ this was an April Fools’ Day joke. But the plane cirນຶກວ່າ​ມັນ​ເປັນ​ພຽງ​ການ​ຕົວະ​ຫລອກ​ແບບ​ຫລີ້ນໆ ແຕ່​ບໍ່​ cled and circled and eventually flew off elsewhere. ດົນ​ຂ້ອຍ​ຈຶ່ງ​ຮູ້​ສຶກວ່າ​ເຮືອບິນ​ກຳ​ລັງ​ບິນ​ວົນ​ໄປ​ວົນ​ມາ ແລ້ວ​ On landing, the pilot switched on some Lao music ຈົນ​ສຸດ​ທ້າຍ​ຈຶ່ງ​ຫັນ​ທາງ​ບິ​ນ​ໄປ​​ເສັ້ນທາງ​ອື່ນ. ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ very loudly and without any explanation left the ເຮືອບິນ​ລົງ​ຈອດ, ນັກ​ບິນ​ກໍ່ເປີດ​ເພງ​ລາວ​ສຽງ​ດັງ ແລະ ໂດຍ​ aircraft along with the flight attendant, locking the ບໍ່​ມີ​ຄຳ​ອະ​ທິ​ບາຍ​ໃດໆ ທັງ​ນັກ​ບິ​ນ​ກັບ​ສາວແອ​ພັດ​ຍ່າງ​ອອກ​ passengers inside. The few European passengers ເຮືອ​ບິນໄປ ປະ​ໄວ້​ພຽງ​ແຕ່​ຜູ້​ໂດຍ​ສານ​ໄວ້​ເທິງ​ເຮືອບິນ. ຜູ້​ got into an animated discussion about what was ໂດຍ​ສານ​ສອງ​ສາມ​ຄົນ​ຈາກ​ເອີ​ລົບ ກໍ​ພາ​ກັນ​ໂອ້​ລົມ​ກັນ​ happening, while most of the Asian passengersຕ່າງໆ​ນາໆ​ກັບ​ເຫດ​ການ​ທີ່​ເກີດຂຶ້ນ ກົງ​ກັນ​ຂ້າມ​ຜູ້​ໂດຍ​ສານ​ stayed calm,seemingly used to such an occurrence. ຈາກ​ເຂດ​ອາ​ຊີ​ທີ່​ບໍ່​ສະ​ທົກ​ສະ​ທ້ານ​ກັບ​ເຫດ​ການ​ທີ່​ເກີດຂຶ້ນ​ເລີຍ. ຜ່ານ​ໄປ 40 ນາ​ທີ, ນັກ​ບິ​ນ​ກັບ​ສາວ​ເຮືອ​ບິນຍ່າງ​ກັບ​ຄື​ນ​ຫ້ອງ​ນັກ​ບິນ​ໂດຍ​ທີ່​ບໍ່​ໃຫ້​ຄຳ​ After about 40 minutes, the pilot and flight attendant returned and walອະ​ທິ​ບາຍໃດໆ​ແກ່​ຜູ້​ໂດຍ​ສານ, ບໍ່​ເກີນ​ນາ​ທີ ຈຶ່ງ​ມີ​ສຽງ​ປະ​ກາດຂຶ້ນ​ວ່າ ເຮືອ​ບິນ​ກຳ​ ked straight into the cockpit without looking at, or saying anything, to ລັງ​ຈະ​ເດີນ​ທາງ​ສູ່​ສະ​ໜາມ​ບິ​ນວັດ​ໄຕ, ນະ​ຄອນຫຼວງວຽງ​ຈັນ. ສຸດ​ທ້າຍ​ເມື່ອ​ເຮືອບິນ​ the passengers. Minutes later, there was an announcement that we were ຈອດ​ຢ່າງ​ປອດ​ໄພ ຂ້ອຍ​ຈຶ່ງ​ຮູ້​ວ່າ​ທີ່​ຈິງ​ແລ້​ວ ຍ້ອນ​ຝົນ​ຕົກ​ໜັກ​ເຮັດ​ໃຫ້​ນັກ​ບິນບໍ່​ສາ​ taking off for Wattay Airport, Vientiane.On landing I found out that due ມາດ​ແນມ​ເ ຫັນ​ສະ​ໜາມ​ບິ​ນ​ຈຶ່ງ​ລົງ​ໄປ​ຈອດ​ລໍ​ຖ້າໃຫ້​ອາ​ກາດ​ປອດ​ໂ ປ່ງ​ທີ່​ສະ​ໜ າມ​ບິນ​ to heavy rain and poor visibility in Vientiane the pilot couldn’t see the ຢູ່​ໄທ​ກ່ອນ​ທີ່​ຈະ​ບິນ​ກັບ​ໄປ​ອີກ​ຮອບ. runway and had returned to Thailand waiting for the weather to clear up. ທີ່​ຈິງ​ແລ້ວຜູ້ປະກາດໃຊ້​ຄຳສ​ັບພາສາອັງກິດ​ຜິດແທນຈະເວົ້າວ່າ “we can’t see the runway​” ພັດໄປເວົ້າວ່າ “​We can’t find the airport​”

Obviously, the difference between “can’t find the airport” and “can’t see the runway” was lost on the pilot. - Devinder Raj -

ໂດຍ: Devinder Raj

Share your travel story with us

Did you have any interesting or unusual travel experience in Southeast Asia? Would you like to share it with our readers? If so, tell us about it in 300 words and address your mail to: editor@ohmag.la; with the subject, Travel Tales


luj'c;f]hv,

46

gdufspa'0Bo da [ ltrk[ c;f]hv,

photo by www.hersenspinsels.nl

ພາຍ​ຫ ຼ ັ ງ ​ເ ກີ ດ ພາຍຸ ​ທ ີ ່​ ຮຸ ນ ​ແ ຮ​ງ ທີ ່ ​ສ ຸ ດ ​ຂ ອງ​ ສະຕະວັດ? ໃນ​ປ ະ​ເ ທດ​ທີ່ ​ລຶ້ ງ ​ເ ຄີ ຍ ກັ ບ ພາຍຸ ​ລົ ມ ​ແ ດງຢູ່​ ສະ​ເໝີ ​ເປັນສາ​ເຫດ​ໜຶ່ງ​ທີ່​ເຮັດ​ໃຫ້ບໍ່​ມີ​ໃຜ​ ສົ ນ ​ໃ ຈກັ ບ ​ກ ານ​ປ ະກາດ​ເ ຕື ອ ນ​ໄ ພ​ພ າຍຸ ​ ທໍາ​ມະ​ຊາດ​ຢ່າງ​ຈິງ​ຈັງ ຊາວ​ປະມົງ​ກໍ່ບໍ່​ມີ​ ທ່າ​ທີຈະເຄື່ອນ​ຍ້າຍ​ເຮືອ​ຕົນ​ອອກ​ຈາກ​ເຂ​ ດຊາຍ​ຝັ່ງ ​ແມ້ກະທັງ​ສັດ​ປີກປະ​ເພດ​ຕ່າງໆ​ ກໍ່​ບໍ່​ສົນ​ທີ່​ຈະ​ຮັກສາ​ຮັງ​ຂອງ​ຕົນ, ທັງແມ່​ຍິງ​ ແລະ​ເດັກນ້ອຍ​ທີ່​ອາ​ໄສໃນເຮືອນໃບຕານ​ ຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກຂອບນໍ້າທະເລກໍ່ບໍ່ມີທ່າທີ ທີ່ ຈ ະຍົ ກ ຍ້ າ ຍບ້ າ ນ​ເ ຮື ອ ນໄປອາໄສຢູ່ ພື້ ນ​ ທີ່ທີ່ມີ​ລະດັບສູງກ່ວາ ​ແລະ ​ຫ່າງ​ໄກ​ຈາກ​ ນໍ້າ​ທະ​ເລ. ພາຍຸ​ມາແລ້ວ​ກໍ່​ຜ່ານ​ໄປສະ​ເໝີ, ​ເກາະ​ແຫ່ງ​ ນີ້​ໄດ້​ຜ່ານມາ​ຫຼາຍ​ລະ​ດູ ​ແລະ ​ຄົງຈະ​​ຢູ່​ແບບ​ ເດີມ​ຕໍ່​ໄປ ​ແຕ່​ໃນ​ຕອນ​ເຊົ້າຂອງວັນທີ 8 ພະຈິກ 2013 ພາຍຸ​ໄຕ້​ຝຸ່ນ ​ໄຫ​ຢັນ (ຊື່​ພື້ນ​ບ້ານ​ ເອີ້ນ​ວ່າ ​ໂຍລັນ​ດາ) ​ໄດ້​ພັດ​ຜ່າ​ນ​ເກາະ​ ແຫ່ງ​ໜຶ່ງ​ຂອງ ບັນ​ຕາ​ຢັນ, ປະ​ເທດ​ຟີ​ລິບ​ ປິນ ​ ເປັນຄັ້ງທໍາອິດທີ່ມະຫາພາຍຸໄດ້ນໍາ ນິ​ ຍາມໃໝ່ຂອງຄວາມຮຸນແຮງຸ ແລະ ພະລັງທໍາ​ ລາຍລ້າງຂອງທໍາມະຊາດມາສູ່ປະຊາຊົນ. ຄາດ​ຄະ​ເນ​ວ່າມີຜູ້ເສຍຊີວິດເຖິງ 6,300 ຄົນໃນຕອນເຊົ້າຂອງວັນດັ່ງກ່າວ, ເຊິ່ງສ່ວນ​ ໃຫ່ ຍ ແມ່ ນ ຍັ ງ ບໍ່ ສ າມາດຄົ້ ນ ຫາຜູ້ ຫ າຍ​ ສາບສູນໄດ້ທັງໝົດເທື່ອ. ສ່ວນເກາະ ບັນຕາຢັນພາຍຫຼັງຖືກພາຍຸໄຕ້​ ຝຸ່ນໄຫຢັນພັດ ກໍ່​ເຮັດໃຫ້ເກີດໜ້າດິນເຈືອນ​ ເຖິງ 90% ຂອງພື້ນທີ່​ແມ່ນ​ຖືກ​ກະທົບ. ທຸກໆ​

ຢ່າງ​ເທິງ​ໜ້າດິນ, ທັງຊັບ​ສິນຕົ້ນ​ໄມ້​ຕ່າງໆ​ ແມ່ນຖືກ​ພັດ​ຫາຍ​ໄປ. ພາຍຫຼັງ​ພາຍຸ ​ເຮັດ​ ໃຫ້ ​ປ ະຊາຊົ ນ ​ຜູ້ ລ ອດ​ຊີ ວິ ​ດ ຂາດ​ແ ຫຼ່ ງ ພັ ກ​ ພິງ​ຈາກຄວາມ​ຮ້ອນ, ບັນດາ​ເຄື່ອງ ​ແລະ​ ເຕັ້ນທີ່​ພັກທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ມາ​ຈາກ​ການ​​ບໍລິຈາກ ສ່ວນ​ຫຼາຍ​ແມ່ນ​ເໝາະ​ກັບສະພາບ​ອາກາດ​ ໜາວ, ນໍ້າ​ສະອາດກໍ່​ຂາດ​ແຄນ ​ແລະ ​ຍິ່ງ​ ໄປ​ກ່າວ​ນັ້ນ ​ເກາະ​ດັ່ງກ່າວ​ແມ່ນ​ຫ່າງ​ຈາກ​ ສະຖານ​ທີ່​ກູ້​ໄພ​ເຖິງ 45 ນາທີ

ຄວາມສຳຄັນຂອງພືດ

​ໃນ​ເຂດ ​ໂອ​ບູ, ມີ​ພັນ​ຕົ້ນ​ໄມ້ຊະນິດ​ໜຶ່ງ​ທີ່​ ສາມາດ​ຕ້ານ​ຕໍ່​ກັບ​ການ​ປະ​ທະ​ຂອງ​ພາຍຸ​ໄດ້​ ດີ ​ເຊິ່ງ​ພືດດັ່ງ ກ່າວເຕີ​ບ​ໃຫ່ຍ​ໃນ​ນໍ້າ​ເຄັມຕາມ​ ເຂດ​ແຄມ​ຝັ່ງ ​ຊ່ວຍ​ຮັກສາ​ຊາຍ​ຫາດ​ຈາກ​ ແນວ​ຄື້ນທີ່​ພັດ​ເຂົ້າ​ຝັ່ງ​ຢ່າງ​ຮຸນ​ແຮງ ​ແລະ ​ຍັງ​ ຊ່ວຍຮັກສາ​ບໍ່​ໃຫ້​ດິນ​ເຈື່ອນ​ອີກ​ດ້ວຍ. ປ່າ​ຊາຍ​ເລນ​ນີ້​ມີ​ຊື່​ເອີ້ນ​ຕາ​ມທ້ອງ​ຖິ່ນ​ວ່າ ບາ​ ກູວັນ ລາລາກີ ເຊິ່ງນັບວ່າເປັນພືດຊະນິດ​ ໜຶ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ທົ່ວໄປໃນເກາະ, ຊາວປະມົງ ແລະ ຄົນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງກໍ່ພາກັນຕັດຕົ້ນໄມ້​ ມາເຮັດຟືນ ແລະ ຖ່ານດັງໄຟ​ໂດຍ​ບໍ່​ຄໍາ​ນຶ່ງ​ ເຖິງຄຸນປະໂຫຍດຂອງພືດດັ່ງກ່າວ​ເລີຍ. ສະມາຄົມ​ສຶກສາ​ດ້ານ​ສັດ​ວິທະຍາ​ທີ່ ລອນ​ ດອນ, ປະ​ເທດ​ອັງກິດ ​ມີ​ການ​ຄົ້ນ​ຄ້ວາ​ກ່ຽວ​ ກັບ​ຄວາມ​ສໍາຄັນ​ ​ແລະ ​ຄຸນ​ປະ​ໂຫຍ​ດຂອງ​ ພືດດັ່ງກ່າວ ​ເຊິ່ງມີ​ລັກສະນະ​ແຂງ​ແຮງ ​ແລະ​ ຮາກ​ທີ່​ຍາ​ວກ້ຽວ​ເກາະ​ກັນ, ປ່າ​ຊາຍ​ເລນປະ​ ເພດ​ນີ້​ຍັງ​ເປັນ​ແຫຼ່ງທີ່​ພັກ​ອາ​ໄສ​ຂອງ​ສັດ​ນໍ້າ​ ນາໆ​ພັນ​ເຊັ່ນ ກະປູ ​ແລະ ​ຫອຍ​ທະ​​ເລ. ດັ່ງ​ ກັບ​ຕົ້ນ​ໄມ້​ປະ​ເພດ​ອື່ນໆ ຕົ້ນ​ໄມ້ນີ້ກໍ່​ແມ່ນ​ ປອດ​ຫາຍ​ໃຈຂອງ​ເກາະ, ຊ່ວຍ​ໃນ​ການ​ ​ດູ​ດຊຶມ​ອາຍ​ກາບອນ ​ແລະ ​ສ້າງ​ອາກາດ​ ຫາຍ​ໃຈ​ໃຫ້​ແກ່​ໂລກ. ຜູ້ ​ຄົ ນ ​ຫັ ນ ​ມ າ​ໃ ຫ້ ຄ ວາມ​ສໍ າ ​ຄັ ນ ​ຂ ອງ​ພື ​ດ​ ດັ່ງກ່າວ​ ພຽງ​ແຕ່​ພາຍຫຼັງ​ຖືກ​ອຸ​ທົກ​ກະ​ໄພ​ ຈາກ​ພາຍຸ ​ໄຫ​ຢັນ, ​ເຊິ່ງນັບ​ວ່າ​ມີ​ຄວາມ​ຮຸນ​ ແຮງ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ໄວ​ຂອງ​ລົມ​ເຖິງ 50 ກິ​ໂລ​ ແມ້ດ​ຕໍ່​ຊົ່ວ​ໂມງ, ​ແຕ່​ປ່າ​ຊາຍ​ເລນ​ທີ່​ເຂດ​ ໂອ​ບູ ​ໄດ້​ຊ່ວຍ​ຫຼີກ​ລ້ຽງ​ຄວາມ​ຮ້າຍ​ແຮງ​ ຂອງ​ພາຍຸ​.

ບໍ່​ມີ​ວັນລືມ

ມີ​ອົງ​ກອນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ​ທີ່​ຫັນ​ມາ​ໃຫ້​ຄວາມ​ສົນ​ ໃຈ​ກັ ບ ​ປ່ າ ​ຊ າຍ​ເ ລນ​ທີ່ ​ເ ຕີ ບ ​ໃ ຫ່ ຍ ​ໃ ນ​ແ ຖບ​ ຊາຍ​ຫາດອ້ອມ​ຂ້າງ ບັນ​ຕາ​ຢັນ ​ ີ່​ເຂດ ໂອ​ບູ ​ໄດ້​ມີ​ການ​ຟື້ນ​ຟູ​ປ່າ​ແຄມ​ຊາຍ​ ທ ຫາດພາຍ​ຫຼັງ​ເກີດພາຍຸ, ມີ​ການ​ສ້າງ​ທາງ​ ຍ່ າ ງ​ໃ ກ້ ​ກັ ບ ​ປ່ າ ​ເ ພື່ ອ ​ເ ປັ ນ ​ບ່ ອ ນ​ທ່ ອ ງ​ທ່ ຽ ວ​ ແລະ ​ເປັນ​ບ່ອນ​ໃຫ້ການ​ສຶກສາ​ກ່ຽວ​ກັບ​ ປ່າ​ຊາຍ​ເລ​ນ, ​ແລະ ຍັງ​ເປັນ​ເຂດ​ສະຫງວນ​ ແກ່​ສັດ​ນໍ້າ​ທະ​ເລ, ​ແລະ ​ຍັງ​ຫ້າມ​ການ​ປະມົງ​ ແລະ ​ຕັດ​ໄມ້​ເພື່ອ​ໃຫ້​ປ່າ​ມີ​ໂອກາດ​ຟື້ນ​ຟູ. ທີ່​ສໍາ​ຄັນ​ໄປ​ກ່ວາ​ນັ້ນ, ປະຊາຊົນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ ລວມທັ ງ ຊາວ​ປ ະມົ ງ ​ທີ່ ​ອ າ​ໄ ສ​ຢູ່ ​ຕ າມ​ຊ າຍ​ ຝັ່ງ​ ​ເປັນ​ຜູ້​ລິ​ເລີ່​ມ ຂະ​ບວ​ນການຟື້ນ​ຟູ​ ພັດທະນາ​ຊຸ່ມ​ຊົນ​ດ້ວຍ​ຕົວ​ເອງ​ ໂດຍ​ການ​ ສ້າງ​ກິດຈະການ​ຂະໜາດ​ນ້ອຍ​ໃຫ້​ມີຄວາມ​ ຢືນ​ຢົງ​ ​ແລະ ​ປົກ​ປັກ​ຮັກສາ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ​ ໄປ​ພ້ອມໆ​ກັນ. ອົງ​ກອນ​ໜຶ່ງຂອງ ​ໂອ​ບູ ​ທີ່ຫັນ​ມາ​​ເປັນ​ອົງ​ ກອນ​ນໍາ​ທ່ຽວ​​ໃຫ້​ແກ່​ນັກ​ຄົ້ນ​ຄ້ວາ ​ແລະ​ ນັກວິທະຍາສາດ ​ໄດ້​ມີໂ ​ ອ​ກາດ​ເຂົ້າ​ມາ​ ສຶກສາ​ກ່ຽວ​ກັບ​ປ່າ​ໄມ້​ພຸ່ມ, ອີກ​ອົງການ​ໜຶ່ງ​ກໍ​ ຫັນ​ມາ​ເນັ້ນ​ໃສ່​ສີ​ໄມ້​ລາຍ​ມື​ຫັດຖະ​ກໍາ ​ໂດຍ​ ນໍາ​ເອົາ​ໄມ້​ທີ່​ບໍ່​ໄດ້​ຖືກ​ນໍາ​ໃຊ້​ແລ້ວທີ່​ຫາ​ໄດ້​ ຈາກ​ຊາຍ​ຫາດ​ມາແກະ​ສະ​ລັກ. ເ​ ກາະ ບັນ​ຕາ​ຢັນ ພາຍຫຼັງ​ຖືກ​ກະທົບຈາກ​ ພາຍຸ ກໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ຕ່າງໆ​ນາໆ​ ຈາກ​ຕ່າງປະ​ເທດ ທັງ​ທີ່ອຸປະກອນທີ່​ພັກອາ​ ໄສ, ອາຫານ​ການ​ກິ​ນ, ສາທາລະນະ​ສຸກ, ນໍ້າ​ສະອາດ, ​ເຄື່ອງ​ກະສິກໍາ ​ແລະ​ເຄື່ອງນຸ່ງ​ ຮົ່ມ​ຢ່າງ​ບໍ່​ຂາດ​ສາຍ, ​ແຕ່​ນີ້​ກໍ່​ເປັນສາ​ເຫດ​ ເຮັ ດ ​ໃ ຫ້ ມີ ​ກ ານ​ສ້ າ ງ​ວັ ດ ທະນະ​ທັ ມ ​ແ ບບ​ ເອືອຍອີງ ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຊຸ່ມ​ຊົນ​ບໍ່​ສາມາດ​ຢູ່​ລອດ​ ໄດ້​ດ້ວຍ​ຕົວ​ເອົງ. ສາມ​ປີຜ່ານ​ໄປ, ຈາກ​ການ​​ຊ່ວຍເຫຼືອ​ທີ່​ນັບ​ ມື້​ນັບ​ຫຼຸດ​ລົງ ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ປະຊາຊົນທ້ອງ​ ຖິ່ນຂອງ ບັນ​ຕາ​ຢັນ ຄໍານ ​ ຶ່ງ​ໄດ້​ວ່າ ສິ່ງ​ທີ່​ ພວກ​ເ ຂົ າ ​ຕ້ ອ ງການ​ຫຼ າ ຍ​ທີ່ ​ສຸ ດ ​ແ ມ່ ນ ​ຢູ່ ​ບໍ່​ ໄກ​ຈາ​ກຕົວ​ພວກ​ເຂົາ​ເອງ.


Earthwatch

Earthwatch

47

Has the Environment Recovered Form The Biggest Storm of the Century? by Johanna Michelle Lim

In a country so used to storms, no one took the weather warnings seriously. Fishermen never moved their boats away from the coast. Poultry farmers never covered the avian cages. Women and children who live in small palm huts just meters beside the sea never shifted to higher ground. Storms come and go. The island has experienced so many. It will persist. But when Typhoon Haiyan (local name Yolanda) hit the slender island of Bantayan, Philippines, on the morning of 8 November 2013, it redefined the concept of storms. It educated simple folk on the meaning of “storm surge” or the power of Mother Nature. An estimated 6,300 perished that morning, though the bodies of most have not yet been recovered.

The mangrove locally called Bakawan Lalaki was an extremely underestimated plant on the island. Fisher folk never understood its many uses; instead cutting it for firewood or charcoal. The Zoological Society of London has constantly sung praises to its many advantages. A tactile tree with a complicated root system, the mangrove serves as breeding ground for fingerlings, crabs, and oysters. Like any tree, it also serves as the lungs of the island, absorbing carbon, and releasing oxygen.

As for Bantayan, Typhoon Haiyan’s fourth landfall, 90% was wiped out. The earth was stripped bare and coconuts lost all their cover. For a time, there was no shade available to protect its now homeless people from the heat. Tents donated by foreign aid were designed for countries with cooler climates. Potable water was scarce. And the island was 45 minutes away from ready supplies.

Grassroots organizations have noticed the emergence of more mangroves and beach fronts around Bantayan. Oboob itself has replanted the beach forests lost during the storm. There is a walkway now from the shoreline to the mangroves used as educational platform for tourists, and outsiders. That part was also solidified as a marine-protected area. No one is allowed to cast their nets there to give the sea, and the trees, time to recover. More importantly, it’s the local fishermen and coastal residents – teenagers and mothers – who have shown the most initiative, building for themselves a series of community-based social enterprises to sustain themselves, and the environment, after the storm. One organization in Oboob moonlights as tour guides for researchers and scientists studying the importance of the tree shrubs. Another creates necklaces and sculptures from the deadwood that drifts to shore. For a time, Bantayan was the focus of foreign aid. Helping the island and the people recover, tents, boats, hygiene kits, construction materials, water, shelter, agricultural supplies, clothing, toys, etc. poured in. For a time, the locals relied on these, building a culture of dependence and dole outs.

An unlikely hero In one part of the island though, an area called Oboob, an under-appreciated tree shrub emerged as a savior. Growing in brackish water, it provided just the right covering to protect the shoreline from the storm’s direct impact. It guarded the beach front from the fury of the oncoming waves, and any land erosion thereafter.

To Never Forget

Its environmental impact was never really grasped until Haiyan happened. But sustained winds of 295 kph and gusts of 360 kph changed all that. The mangrove saved Oboob and its shoreline from devastation.

Three years on though, after outside help been weaned out of their system, the people of Bantayan are slowly realizing everything they need has been with them all along.


ສະ​ຖ ານທູ ດ ​ອັ ງ ​ກິ ດ ນຳສະ​ British Embassy organizes ເໜີອາ​ນຸ​ສອນ ທ່າ​ນ Sir John 1st Sir John Addis Memorial Lecture Addis ຄັ້ງ​ທີ່ 1 ສະ​ຖ ານທູ ດ ​ອັ ງ ​ກິ ດ ໄດ້ ຈັ ດ ງານບັ ນ ​ລ ະ​ຍ າ​ຍ ​ອ າ​ນຸ ​ ສອນ ທ່າ​ນ Sir John Addis ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດ​ໃນ​ວັນ​ ທີ 26 ຕຸ​ລາ 2016 ທີ່​ຜ່ານ​ມານີ້ ເພື່ອ​ເປັນການສະ​ ເຫຼີມ​ສະຫຼອງ​ສາຍ​ສຳ​ພັນ​ລະ​ຫວ່າງ ລາວ ແລະ ອັງ​ ກິດ. ທ່ານ Sir John Addis ເຄີຍ​ຮັບ​ຕຳ​ແໜ່ງ​ ເປັນເອກ​ອັກ​ຄະ​ລາຊະ​ທູດ​ອັງ​ກິດ​ປະ​ຈຳ ສປປ ລາວ ໃນ​ປີ 1960-1962, ແລະ​ທ່ານ​ເປັນ​ຄ​ົນ​ ​ທີ່​ມີ​ຄວາມຫຼົງ​ໄຫຼ​ ແລະ​ ມັກ​ສະ​ສົມ​ຜ້າ​ໄໝ ແລະ ​ຜືນ​ ຜ້າ​ລາວ. ງານ​ສະ​ສົມ​ຂອງ​ເພີ່ນ​ແມ່ນ​ລວມ​ມີ​ບັນ​ດາ​ແຜ່​ ນແພ​ສີ້ນ​ຕ່ຳ​ດ້ວຍ​ມື, ຜ້າ​ສາ​ໂລ້ງ, ຖົງ​ຜ້າ, ສາຍ​ແອວ ແລະ ​ອື່ນໆ​ອີກຫຼາຍ​ຢ່າງ ແລ​ະ​ໃນ​ປັດ​ຈຸ​ບັນ​ແມ່ນ​ຖືກ​ ເກັບ​ວ່າງ​ສະ​ແດງ​ໄວ້​ທີ່​ຫໍ​ພິ​ພິດ​ຕະ​ພັນ Victoria & Albert Museum ທີ່​ນະ​ຄອນຫຼວງ ລອນດອນ.

The British embassy organized the first Sir John Addis Memorial Lecture on October 26th to celebrate Lao-UK fashion links. Sir John Addis was British Ambassador to Laos from 1960 to 1962 and was a passionate collector of Lao silks and textiles. His collection, which includes hand-woven Lao sinhs, sarongs, bags, belts, etc., is now part of the famous Victoria & Albert Museum in London. The lecture was held at the beautiful and well-preserved Lao Textile Museum in Ban Nong Tha Tai. In his keynote speech, Daniel Marcus, a British textile expert and head of Soie de Lune, talked about the history, authenticity and beauty of Lao textiles.

ງານ​​ແມ່ນ​ຖືກ​ຈັດ​ຢ່າງ​ສວຍ​ງາມ​ທີ່​ຫໍ​ພິ​ພິດ​ຕ​ະ​ພັນ​ແຜ່ນ​ ແພ​ລາວທີ່ບ້ານ​ໜອງ​ທາ. ​ພາຍ​ໃນ​ງານ, ທ່ານ Daniel Marcus, ນັກ​ຊ່ຽວ​ຊ່ານ​ທາງ​ດ້ານ​ຜ້າ​ໄໝ ແລະ ປະ​ www.facebook.com/ukinlaos ທານ​ບໍ​ລິ​ສັດຜ້າ​ໄໝ Soie de Lune, ​ໄດ້​ກ່າວ​ເຖິງ​ປະ​ ຫວັດ​ສາດ, ຄວາມ​ເປັນ​ມາ ແລະ ຄວາມ​ສວຍ​ສົດ​ງົດ​ ງາມ​ຂອງ​ຜ້າ​ໄໝ​ລາວ.


Tr

av

i gu l e

de

l5 fpvfxkpmk'da [ vk-Po

ASEAN destinations


mjv'mjP;.ovk-Po

50

Vat Phou.

Angkor Wat’s cousin in a different light

Laos

The unique layout of Khmer architecture at Vat Phou earned it UNESCO World Heritage status in 2001 and makes it one of the highlights of any visit to southern Laos. Although it is a small site compared to Angkor Wat, climbing Vat Phou’s stairs in the shade of frangipani trees and gazing down on the beautiful landscape gives the site a mystical atmosphere. Vat Phou not only represents a historic site with ancient buildings, but according to historians, is also one of the world’s best examples of the planning and engineering of a landscape that reflects the religious beliefs and economic approaches of both ancient Khmer architecture and the Hindu religion. The Vat Phou temple complex is the cultural heart of a wider historical landscape on the plains of Champassak, ranging from the Mekong River to the Phou Kao Mountains. Temples, water channels, tanks, quarries, field systems, settlement sites, and the ancient road to Angkor Wat are the other remains that have been found in the area. Successive Khmer rulers and kings never forgot their origins or the importance of Vat Phou and made regular donations for maintenance. Later, Vat Phou became an active Buddhist sanctuary and remains so to this day. Every year, pilgrimage takes place during the full moon in February and attracts many worshippers. It is known today as the Vat Phou Festival and is the largest festival in southern Laos.

dkowx GETTING THERE

By Air: Flights to Pakse from Vientiane, Bangkok, Siem Reap and Ho Chi Minh City. By Bus: International bus from Da Nang, Hue, Phnom Penh, Siem Reap and Ubon Ratchathani.

mujrad SLEEPING

Inthira Champasack Ban Vat Amard, Champasak District, Champasak Province, Laos Tel: +856 -31 511011 www.inthira.com

Nakorn Lodge Ban Nakorn 042, Champasak 1601, Champasak Province, Laos Tel: +856-20-98177964

Dok Champa Guesthouse Ban Watmuangsen, Champasak District, Champasack Province, Laos


Travelguide

51

ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ຂອງ Samar, ຟິ​ລິບ​ປິນ ຕັ້ ງ ​ຢູ່ ​ພ າກ​ກ າງ​ຂ ອງ​ບັ ນ ​ດ າ​ໝູ່ ​ເ ກາະ​ ຂອງ​ຟິ​ລິບ​ປິນ ເຊິ່ງຫັນ​ໜ້າ​ໄປ​ທາງ​ ມະ​ຫາ​ສະ​ມຸດ​ປາ​ຊິ​ຟິກ, ​ທີ່​ແຫ່ງນີ້​ໃຫ້​ ຄວາມຫຼ າ ກຫຼ າ ຍ​ຂ ອງ​ກ ານ​ຜ ະ​ຈົ ນ ​ໄ ພ ນັບ​ແຕ່​ການ​ເລາະ​ທ່ຽວ​ຊົມ​ຖ້ຳ​ ແລະ ນ້ຳ​ ຕົກ​ຕາດ​ທຳ​ມະ​ຊາດ, ມີ​ທັງ​ການ​ສະ​ເຫຼີມ​ ສະຫຼອງ​ເທ​ສະ​ການ​ຕ່າງໆ ແລະ ການ​ ຍ້ອນ​ເວ​ລາ​ຮຽນ​ຮູ້​ປະ​ຫວັດ​ສາດ ແລະ​ ອື່ນໆ​ອີກຫຼາຍ​ຢ່າງ​ທີ່​ໜ້າ​ສຳຜັດ​ກັບ​ປະ​ ສົບ​ການ ແລະ ໜ້າ​ຄົ້​ນ​ພົບ.

Eastern Samar Philippines

Located in the central part of the Philippine archipelago, facing the Pacific Ocean, the province of Eastern Samar promises different things to different travelers from cave hopping to waterfalls chasing, party crashing to learning and relearning history. There is so much to discover and explore.

Fly from Manila or Cebu to Tacloban City then take a bus or van.

Sightseeing: The Four Waterfalls: Go chase waterfalls! Spend a day or two in the town of Lawaan and take a 45–60 minute hike to four beautiful waterfalls relatively close to each other. If adventurous enough, brave the trail to the highest of them – Ban-awan. Second to this is Amanjuray Falls, then Amandaraga, which is legendary to the locals. Pangi, which is the smallest is perfect for a dip.

Try it the local’s way! Eat where the bus stops or join fishermen catch fish.

Balangiga Town: known for the infamous Balangiga Massacre on 28 September 1901 during the Philippine-American War, this town is rich in history and one of the best places be when wishing to witness how locals celebrate their festivals. Guiuan Town: described as “complete wasteland” the day after super typhoon Haiyan hit the country. The Sulangan or San Anotnio de Padua Church which stood witness to Mother Nature’s fury became a refuge center to many survivors of this surfing town. Don’t Miss On your way to or from the province, or on your way back to Tacloban City, stop over to photograph the beautiful rock formations and take a dip in the crystal clear waters off the town of Marabut.

Calicoan Villa. Reasonable rates with easy access to public transport and the surfing sites. www.calicoanvilla.com Caluwayan Palm Island Resort. Picturesque resort facing the magnificent rock formations. www.caluwayanresort.com

ສະ​ຖານ​ທີ່​ທ່ອງ​ທ່ຽວ:

ສີ່​ນ້ຳ​ຕົກ​ຕາດ: ເລາະ​ທ່ຽວ​ຊົມ​ນ້ຳ​ຕົກ​ ທຳ​ມະ​ຊາດ ໂດຍ​ພັກ​ຈັກ​ສອງ​ມື້​ທີ່​ເມືອງ Lawaan ແລ້ວ​ຍ່າງ​ປ່າ​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ປະ​ ມານ 45-60 ນ​າ​ທີ ທ່ານ​ກໍ​ຈະ​ພົບ​ກັ​ບ​ນ້ຳ​ ຕົກ​ຕາດ​ອັນ​ສວຍ​ງາມ​ເຖິງ​ສີ່​ແຫ່ງ​ທີ່​ຕັ້ງ​ຢູ່​ ໃກ້​ຄຽງ​ກັນ. ຖ້າ​ທ່ານ​ໃດ​ທີ່​ມັກ​ການຜະ​ ຈົນ​ໄພ, ທ່ານ​ສາ​ມາດ​ຍ່າງ​ຂຶ້ນ​ເຖິງຍອດ​ ນ້ຳ​ຕົກ Ban-awan ​ໄດ້. ແຫ່ງ​ທີ່​ສອງ​ ຊື່​ວ່າ​ນ້ຳ​ຕົກ ຕາດ Amanjuray, ຕາມ​ ດ້ວຍນ້ຳ​ຕົກ Amandaraga ເຊິ່ງ​ເລືອງ​ ຊື່​ວ່າ​ເປັນ​ຕຳ​ນານ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ທ້ອງ​ ຖິ່ນ ແລະ ​ທ້າຍ​ສຸດ ນ້ຳ​ຕົກ​ຕາດ Pangi ເໝາະ​ສຸດ​ກັບ​ການຫຼີ້ນ​ນ້ຳ​ແກ້​ຄວາມ​ເມື່ອຍ. ເມືອງ Balangiga - ເປັນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ກັນ​ ຈາກ​ເຫດ​ການ​ສັງ​ຫານໝູ່ Balangiga ໃນ​ວັນ​ທີ 28 ກັນ​ຍາ 1901 ໃນ​ເວລາ​ທີ່​ ຟິ​ລິບ​ປິນກໍ​ສົງ​ຄາມ​ກັບ​ສະ​ຫະ​ລັດ​ອາ​ເມ​ ລິ​ກາ, ເມືອງ​ແຫ່ງນີ້​ແມ່ນ​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ ຄວາມ​ອຸ ​ດົ ມ ​ສົ ມ ​ບູ ນ ​ທ າງ​ປ ະ​ຫ ວັ ດ ​ສ ​າ ດ ແລະ​ເປັນ​ສະ​ຖານ​ທີ​ທີ່​ຄັກ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ເວລາ​ ມີ​ການ​ສະ​ເຫຼີມ​ສະຫຼອງ​ເທ​ສະ​ການ​ຂອງ​ ທ້ອງ​ຖິ່ນ. ເມືອງ Guiuan - ມີ​ອີກ​ຊື່​ເອີ້ນ​ໜຶ່ງວ່າ ‘ດິນ​ແດນ​ທີ່​ສາບ​ສູນ’ ພາຍຫຼັງ​ທີ່​ພາ​ຍຸ​ ໄຕ້​ຝຸ່ນ ໄຫ​ຍາງ ສ້າງ​ຜົນ​ກະ​ທົບ​ແກ່​ປະ​ ເທດນີ້. Sulangan ຫຼື ໂບດ San Anotnio de Padua Church ແມ່ນ​ເປັນ​ສະ​ ຖານ​ທີ່​ແຫ່ງ​ດຽວ​ທີ່ສ ​ າ​ມາດ​ຕ້ານ​ທານ​ກັບ​ ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ຂອງ​ພະ​ຍຸ ແລະ ຍັງ​ເປັນ​ ບ່ອນ​ພັກ​ພິງ​ແກ່​ຜູ້​ປະ​ສົບ​ໄພ​ໃນ​ຊ່ວງເກີດ​ ເຫດ​ໄພ​ພິ​ບັດ​ອີກ​ດ້ວຍ. ຢ່າ​ພາດ: ໃນ​ເວ​ລາ​ທີ່​ທ່ານ​ເດີ່ນ​ໄປ ຫຼື ກັບ ຫຼື​ ກັບ​ໄປ​ເມືອງ Tacloban, ຢ່າ​ພາດ​ ໂອ​ກ າດ​ຖ່ າ ຍ​ຮູ ບ ​ພ າບ​ທີ່ ​ສ ວຍ​ງ າມ​ກັ ບ​ ກ້ອນຫີນ​ໃຫ່​ຍ​ທຳ​ມະ​ຊາດ ແລະ​ ລົງຫຼີ້ນ​ ໃນ​ແອ່ງ​ນ້ຳ​ໃສ​ໃກ້​ເມືອງ Marabut.


ຊອກອ່ານ ໂອ້!

Find Oh!

ທ່ານຜູ້ອ່ານສາມາດຊອກຫາວາລະສານໂອ້ໄດ້ຕາມສະໜາມບິນທົ່ວປະເທດ, ທຸກຖ້ຽວບີນ​ ຂອງລາວສະກາຍເວ, ຮ້ານອາຫານ, ຮ້ານກາເຟ, ສະຖານທີ່ທີ່ເໜາະສົມໃນການອ່ານ, ບໍລິສັດທ່ອງທ່ຽວ, ສະຖານທູດ ແລະ ຫ້ອງຂ່າວສານ...ແລະ ອື່ນໆ ~ ໂອ້! ປະຕູສູ່ໂລກກວ້າງ.

Initially, Oh! will be distributed at Wattay, Luang Prabang and Pakse International Airports and all Lao Skyway flights., upmarket hotels and restaurants, tourist information centres and tour agencies, banks and embassies.

Oh! - Southeast Asia in your hands. www.ohmag.la


The charm of traditional Lao hospitality on the bank of the Nam Song

WORLD LUXURY RESTAURANT AWARDS WINNER 2016

Riverside Boutique Resort & Restaurant du Crabe d’Or - Ban Viengkeo, Vang Vieng, Vientiane Province, Lao PDR www.riversidevangvieng.com

Facebook.com/Riversidevangvieng

info@riversidevangvieng.com

T +856 (0) 23 511 726-8

ຮານອາຫານ ປູຄ� Restaurant du Crabe d’Or


Magazine November - December 2016

Southeast Asia in your hands

www.ohmag.la

Your personal copy NOV-DEC 2016 | Oh!6

www.ohmag.la


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.