Issuu on Google+

‫نام ‪ :‬كورش‬ ‫نام خانوادگي ‪ :‬علمي چگني‬ ‫محل كار ‪ :‬اداره كل زندانهاي استان لرستان‬

‫عنوان مقاله ‪:‬‬ ‫فشارهاي عصبي در سازمان و راههاي مقابله‬ ‫با آن‬


‫مقدمه ‪:‬‬

‫استرس يا فشار عصبي چيست ؟‬

‫استرس عبارتند از عكس العملهايي كه فرد در مقابل‬ ‫موقعيتهاي تهديد كننده در محيط از خود نشان مي دهد ‪.‬‬ ‫استرس مي تواند اخل ل در سيستم سازگاري و تطبيق بدن آدمي‬ ‫با محيط خارجي تعريف مي كند ‪.‬‬ ‫براي مثا ل ‪ :‬زماني كه نتايج ارزيابي عملكرد براي يك‬ ‫كارمند بسيار مهم است و در ضمن او اطمينان ندارد كه در آن‬ ‫موفق خواهد بود يا خير ‪ ،‬دچار فشار عصبي مي گردد ‪.‬‬ ‫* استرس از نظر ماهيت اختصاصي است ولي از نظر منشأ غير‬ ‫اختصاصي است ‪ .‬اختصاصي بودن ماهيت آن يعني اينكه داراي‬ ‫تغييرات قالبي و يكسان مانند تورم يا زخم در دستگاه‬ ‫گوارشي ‪ ،‬ايجاد حساسيت ‪ ،‬عوارض قلبي و ‪ . . .‬مي باشد‬ ‫اما غيراختصاصي بودن منشأ آن از اين نظر است كه ممكن است‬ ‫استرس بر اثر محركهاي بسيار متفاوت ايجاد گردد ‪.‬‬

‫روش هاي مقابله با استرس ‪:‬‬


‫‪-1‬تفكر با هدف ‪ ،‬تفكر عميق و آرمان دار ‪ :‬براي رهايي از‬ ‫تشويش هاي ناشي از استرس تفكر با هدف مي تواند طريقي چاره ساز باشد‬ ‫‪ .‬به عنوان مثا ل در اين طريق فرد به معبود خود متوجه شده چنان ذكر‬ ‫او مي گويد و در او مستفرق مي شود كه از جهان و غم آن فارغ مي گردد و‬ ‫از اين راه آرامش مي يابد ‪ .‬عبادت مؤمنان خالص و وجد صوفيان و‬ ‫عارفان نمونه هايي از اين طريق مقابله با فشار عصبي است ‪.‬‬

‫‪-2‬آرميدن آگانه يا واهلش ‪:‬‬

‫در اين شيوه مقابله با استرس زياد فرد بايد بكوشد تا به حالتي آرام‬ ‫و عادي از تنش دست يابد ‪ .‬يكي از راههاي آن تنش زدايي با نفس عميق و‬ ‫رها دست كردن آنها و ادامه اين كار را براي تمامي عضلت بدن ‪.‬‬

‫‪-3‬ورزش و فعاليت هاي بدني ‪:‬‬ ‫روي آوردن به ورزش مي تواند راهي براي حصو ل آرامش عصبي باشد ‪.‬‬ ‫پياده روي ‪ ،‬دويدن ‪ ،‬شنا كردن و ساير ورزشهاي ذهن را از مسائل‬ ‫موجود استرس باز مي دارد و مشغو ل به ورزش مي سازد كساني كه اهل‬ ‫ورزش هستند روحيه قوي دارند ‪.‬‬

‫‪-4‬خودخواهي ديگر خواهانه و احساس مفيد بودن ‪:‬‬ ‫احساس مفيد بودن براي ديگران و مددكار واقع شدن به خود روحيه اي‬ ‫مثبت و قوي ارزاني مي دارد ‪ .‬كه او را در مقابله با فشار عصبي مجهز‬ ‫مي سازد ‪ .‬معلمي كه احساس مي كند براي شاگردان خود مفيد است ‪.‬‬ ‫پزشكي كه تلشهاي خود را در نجات بيمارات از مرگ مؤثر مي يابد ‪ .‬همه‬ ‫مي باشد ‪.‬‬ ‫پادزهري براي مصونيت از استرس در خود‬

‫سرچشمه استرس و عوامل ايجاد كننده استرس‬ ‫عوامل مربوط به كار مي توانند به وضوح استرس شغلي ايجاد كنند ‪ .‬در‬ ‫يك بررسي در حدود ‪ 46‬درصد كاركنان گزارش دادند كه كارشان استرس‬ ‫زياد دارد و ‪ 34‬درصد گفتند كه از فرط استرس به فكر ترك شغلشان بوده‬ ‫اند اين گونه استرس هاي شغلي ممكن است از توقعات شغلي فوق العاده‬ ‫بال يا پايين ‪ ،‬تعارض نقش ‪ . . . ،‬باشد ‪.‬‬ ‫عوامل ايجاد كننده استرس ‪-1 :‬استرس فردي كه حامل خصوصيات و‬ ‫ويژگيهاي فردي است ‪-2 .‬استرس گروهي كه زاييده روابط جمعي است ‪.‬‬

‫عوامل ايجاد كننده استرس فردي ‪:‬‬ ‫تعارض در نقش يكي از عوامل ايجاد كننده استرس فردي بشمار مي آيد هر‬ ‫فردي در زندگي داراي نقشهاي متفاوتي است به عنوان رئيس يا مرئوس‬ ‫در سازمان ‪ ،‬به عنوان پدر و مادر يا فرزند در خانواده به عنوان عضو‬ ‫يك انجمن و به عنوان يك دوست نقشهاي مختلفي را عهده دار است ‪.‬‬


‫ايفاي اين نقشها براي هر انساني طبيعي است اما مشكل ‪ ،‬زماني آغاز‬ ‫مي شود كه نقشهاي مذكور متعارض واقع شود و در اين هنگام است كه‬ ‫تعارض بصورت عامل ايجاد كننده استرس عمل خواهد كرد ‪ .‬براي مثا ل‬ ‫اگر يك فرد نقش پدر مهربان و عاطفي بودن را ايجاد كند و نقش رئيس‬ ‫خشونت را ضروري سازد ممكن است اين تعارض موجب فشار عصبي در وي گردد‬ ‫‪ .‬تعارض در هدفهاي فردي نير ممكن است عامل فشار عصبي واقع شود ‪.‬‬ ‫تعارض ناشي از هدف را به سه نوع تقسيم كرده ‪:‬‬ ‫‪-1‬تعارض خواست‪-‬خواست‬ ‫‪-2‬خواست‪-‬ناخواست‬ ‫‪-3‬ناخواست‪-‬ناخواست‬

‫‪-1‬تعارض خواست – خواست ‪:‬‬ ‫در هدفها ‪ ،‬زماني پيش مي آيد كه انسان چند هدف مطلوب و دلخواه دارد‬ ‫اما نمي تواند تمامي آنها را با هم تحقق بخشد مثلً فردي كه در مقابل‬ ‫دو شغل دلخواه قرار گرفته نمي داند كدام را انتخاب كند ممكن است‬ ‫دچار فشار عصبي گردد ‪.‬‬

‫‪-2‬تعارض خواست –ناخواست ‪:‬‬ ‫در هدفها ‪ ،‬هنگامي رخ مي دهد كه انسان مايل است به هدفي دست يابد و‬ ‫در همان حا ل مي خواهد از آن هدف بگريزد و اجتناب كند در اين گونه‬ ‫موارد هدف داراي دو جنبه مثبت و منفي است ‪ .‬مثلً شغل خوب و مسئوليت‬ ‫بيش از اندازه در شغل نمونه اي از تعارض خواست‪-‬ناخواست است كه در‬ ‫آن فرد شغل خوب را خواهان است ‪ .‬اما مسئوليت بيش از حد را دوست‬ ‫ندارد و از آن احتراز مي كند ‪.‬‬

‫‪-3‬تعارض خواست‪-‬ناخواست ‪:‬‬ ‫در هدفها زماني در سازمان پيش مي آيد كه فرد مي خواهد از دو هدف‬ ‫اجتناب نمايد ‪ .‬اما امكان احتراز از هر دوي آنها وجود ندارد ‪.‬‬ ‫مثا ل كارگري از بيكار شدن بيزار است و در همين حا ل از كار در در‬ ‫محيط كارخانه و نحوه سرپرستي نيز د ل خوشي ندارد ‪.‬‬ ‫از ديگر اتفاقات و تغييرات غيرمنتظره در زندگي غيرشخصي اشاره كرد‬ ‫مثل مشكلت خانوادگي چون جدايي از همسر ‪ ،‬مرگ نزديكان و عزيزان ‪،‬‬ ‫بيماريهاي سخت و لعل ج و بيكاري و فقره البته روحيه و شخصيت افراد‬ ‫در دچار شدن آنان به فشارهاي عصبي بسيار مؤثر مي باشد ‪ .‬مثلً افراد‬ ‫خونسرد و آرام نسبت به افراد عصباني و ناآرام در مقابل استرس‬ ‫مقاومت و مصونيت بيشتري را دارا مي باشد ‪.‬‬

‫عوامل ايجاد كننده استرس گروهي ‪:‬‬


‫از جمله عوامل ايجاد كننده استرس گروهي مي توان به تعارضاتي كه‬ ‫بين افراد و گروهها در سازمان اتفاق مي افتد اشاره كرد مثل عضويت‬ ‫فرد در گروهي كه با افراد گروه مذكور هيچ گونه تشابهي ندارد باعث‬ ‫مي گردد ‪.‬‬ ‫فشار عصبي‬

‫عوامل ايجاد كننده استرس برون سازماني ‪:‬‬

‫محيطهاي اجتماعي ‪ ،‬اقتصادي ‪ ،‬فرهنگي ‪ ،‬سياسي در سازمان به عنوان‬ ‫يك سيستم باز مؤثر واقع مي شود و در صورتي كه تأثيرات آنها مخرب‬ ‫باشد موجبات فشار عصبي كاركنان را فراهم مي سازد تزلز ل هاي سياسي‬ ‫و نامساعد بودن محيط اجتماعي همه مي توانند جزء عوامل موجود استرس‬ ‫برون سازماني محسوب گردد ‪.‬‬

‫علئم و نشانه هاي استرس ‪:‬‬ ‫‪-1‬علئم فيزيكي استرس‬ ‫‪-2‬علئم رواني استرس‬ ‫‪-3‬علئم رفتاري استرس‬ ‫‪-1‬علئم فيزيكي استرس ‪ :‬مي تواند بصورت تغيير ضربان قلب –تغيير‬ ‫آهنگ تنفس –تغييرات فشارخون –سردرد و زخم معده و اختللت گوارشي –‬ ‫حملت قلبي‪-‬اختل ل در سوخت و ساز بدن ‪.‬‬ ‫‪-2‬علئم رواني استرس ‪ :‬نشانه هاي رواني فشار عصبي ممكن است‬ ‫دلشوره ‪ ،‬افسردگي ‪ ،‬عصبي شدن ‪،‬‬ ‫بصورت عصبانيت ‪ ،‬اضطراب و‬ ‫حساسيت ‪ ،‬تنش و احساس مللت و بيهودگي از دست دادن آنها ‪ ،‬اعتماد به‬ ‫نفس ‪.‬‬ ‫‪-3‬علئم رفتاري استرس ‪ :‬نشانه هاي رفتارهاي فشار عصبي ممكن است‬ ‫بصورت بيخوابي ‪ ،‬كم غذايي يا به عكس اشتهاي كاذب به غذا و افراط در‬ ‫خوردن آن ‪ ،‬افزايش تعداد سيگار در سيگاريها ‪ ،‬شتابزدگي در سخن‬ ‫گفتن و تعجيل و بيقراري در انجام دادن امور آثار رفتاري فشار عصبي‬ ‫بي علقگي به كار ‪.‬‬ ‫بصورت تأخير ‪ ،‬غيبت ‪ ،‬تعارض ‪ ،‬ترك حرفه ‪،‬‬

‫منابع ‪:‬‬ ‫مديريت عمومي –مهدي الواني‬ ‫مديريت و رفتار سازماني‪-‬جان آرشررمرهورن‪-‬مهدي ايران نژاد‬ ‫پاريزي‬


8bbec17eb4f3e3380c101ddb0fef2752