Page 1

‫بسمه تعالي‬

‫آشنايي با نظام ‪ 5s‬و دستورالعمل اجرايي‬


‫مقدمه‬ ‫» پنج اس« يا ‪ 5s‬يكي از مباحث عمده در مديريت ژاپني مي باشد كه ابتدا در‬ ‫ژاپن و سپس در ساير كشورها به كار گرفته شده است‪ .‬هدف ‪ 5s‬به بياني‬ ‫ساده‪ ،‬سامان دادن‪ ،‬نظم و ترتيب‪ ،‬پاكيزه سازي‪ ،‬هماهنگي و ايجاد‬ ‫انضباط در محيط كاري است‪ ، 5s .‬به عنوان موثرترين رهيافت و ستوني‬ ‫استوار در ساختمان عمليات اصلحي و بهبود بهره وري شناخته شده است‬ ‫كه با اجراي اين اصول در صنايع و سازمانهاي مختلف تجاري‪ ،‬صنعتي و‬ ‫خدماتي موجب افزايش بهره وري‪ ،‬استفاده بهينه از سرمايه نيروي انساني‬ ‫و زمان انجام كار‪ ،‬افزايش كارايي و در نهايت سوددهي بيشتر سازمان‬ ‫مي شود‪.‬‬ ‫‌‬

‫كليدواژه ‪ Seiri :‬؛ ساماندهي؛ ‪ Seiton‬؛ نظم و ترتيب؛ ‪ Seiso‬؛ پاكيزه سازي؛‬ ‫‪ Sekitsu‬؛ استاندارد سازي؛ ‪ Shitsuke‬؛ انضباط‬ ‫» پنج اس« نظامي است كه در ژاپن بصورت نهادينه مورد استفاده قرار‬ ‫گرفته و نتايج بسيار خوبي را براي واحدهاي صنعتي و خدماتي به ارمغان‬ ‫آورده است‪ .‬نتايجي كه معمو ل ً با استفاده از اين روش حاصل مي گردد را‬ ‫مي توان به اختصار به پيشگيري از حوادث‪ ،‬كاهش وقفه كاري و افزايش‬ ‫بهره وري در محيط كار عنوان نمود‪ .‬بطور كلي هدف نهايي » پنج اس«‬ ‫پيشگيري از اتلف است‪ .‬عليرغم اينكه سامانه » پنج اس« به ظاهر خيلي‬ ‫ساده و قابل فهم است و انجام آن اصول نيز خيلي ساده به نظر مي‌ آيد‬ ‫ولي عموما سازمانها و واحدها براي پياده كردن آن در عمل با مشكلت‬ ‫فراوان روبرو هستند‪ .‬دليل اين امر را بايد در ظاهر ساده آن جستجو كرد‪.‬‬ ‫در واقع تحقق » پنج اس« از آن رو دشوار است كه مديران و کارکنان‬


‫اجرايي از اهداف و مأموريتهاي آن بصورت صحيح اطلع كاملي ندارند‪.‬‬ ‫بنابراين اجراي نظام » پنج اس« و تدارك بستر مناسب براي انجام آن تا‬ ‫زماني كه اصول آن به خوبي شناخته نشده كاري بسيار دشوار است‪ .‬به‬ ‫همين خاطر به منظور آشنايي مختصر مديران با اين روش هر يك از اين‬ ‫اصول به اختصار معرفي مي‌ گردند‪.‬‬ ‫عبارت » پنج اس« براساس حروف ابتداي پنج واژه ژاپني انتخاب شده‬ ‫است‪ .‬جدول زير معادل پنج واژه مذكور را به ترتيب از چپ به راست به سه‬ ‫زبان ژاپني‪ ،‬انگليسي و فارسي نمايش مي‌ دهد‪:‬‬

‫ساماندهي ‪Seiri‬‬ ‫پاكيزه سازي ‪Seiso‬‬ ‫نظم و ترتيب ‪Seiton‬‬ ‫استانداردسازي ‪Sekitsu‬‬ ‫انضباط ‪Shitsuke‬‬ ‫مي شود‪.‬‬ ‫‌‬ ‫در ادامه مباني و اصول هر يك از پنج واژه فوق شرح داده‬

‫‪ (1‬ساماندهي ) سازماندهي‪ ،‬تفكيك و تعمير( ) ‪( Seiri‬‬ ‫ساماندهي در عام ترين مفهوم آن عبارت است از نظم دادن به كليه اجزاي‬ ‫يك سازمان جهت نيل به اهداف‪ .‬از ديدگاه » پنج اس« ساماندهي به معناي‬ ‫تشخيص ضرور از غيرضرور‪ ،‬اتخاذ تصميمات قاطع و اعمال مديريت‬ ‫اولويتها براي رهايي از غيرضروريها است‪ .‬در ديدگاه » پنج اس« ‪،‬‬ ‫مي باشد و هدف‬ ‫‌‬ ‫گوشه اي‬ ‫‌‬ ‫ساماندهي امري دشوارتر از قراردادن اشياء در‬ ‫ايجاد نظمي مطلوب و مناسب است‪ .‬به منظور موفقيت در ساماندهي‬ ‫مي بايستي به اولويت بندي پرداخت‪ .‬به طور خلصه اين ‪ S‬به معني جدا‬ ‫‌‬ ‫مي باشد‪ .‬نمونه هايي از اجراي اين‬ ‫‌‬ ‫كردن آنچه ضروري است از غير ضروري ها‬ ‫‪ S‬را مي توان بصورت زير فهرست نمود‪:‬‬ ‫* تفكيك اشياء ضروري از غير ضروي ) مشخص كردن ملزومات اداري كه‬ ‫در اطراف شما وجود دارد و طبقه بندي انها با توجه به اولويت استفاده از‬ ‫آن‪ ،‬تفكيك کاربرگهاي از رده خارج و کاربرگهاي در گردش(‪.‬‬ ‫* دور ريختن اشيايي كه به آنها نياز نداريد ) جمع آوري و انبار مناسب‬ ‫وسائل و تجهيزات و ‪.( ...‬‬


‫* رفع عيوب و خرابيها ) تعمير ملزومات اداري‪ ،‬تجهيزات فني و خودروهاي‬ ‫مورد استفاده و‪.( ...‬‬ ‫* مبارزه با علل آلودگيها ) استفاده از دستگاههاي تهويه مطبوع‪ ،‬ممنوع‬ ‫كردن كشيدن سيگار در محل كار‪ ،‬حمل و نقل مناسب غذا‪ ،‬استفاده‬ ‫بهداشتي از ذخيره آب و ‪.( ...‬‬ ‫• بازبيني پوششها و محفظه ها به منظور پيشگيري از علل آلودگي ) بسته‬ ‫بندي مناسب قطعات در انبار‪ ،‬استفاده از درزگير در پنجره ها و درپوش‬ ‫براي فاضلبها و ‪.( ...‬‬ ‫* تميز كردن محل كار ) شستشوي مرتب با مواد ضدعفوني كننده‪ ،‬نظافت‬ ‫در انبار‪ ،‬جمع آوري روغنهاي مستعمل‪.( ...‬‬ ‫* جلوگيري از آلودگيهاي كف سالنها ) شستشوي منظم سالن تعميرگاه‪،‬‬ ‫مشبك نمودن جايگاههايي كه آلوده كننده هستند مثل تعويض روغني و‬ ‫نقاشي و ‪.( ...‬‬ ‫* حذف آلودگيهاي گرد و غبار ) استفاده از تهويه مطلوب در انبار و سالن‬ ‫تعميرگاهها‪ ،‬استفاده از فيلترهاي صافي هوا و ‪.( ...‬‬ ‫* سازماندهي انبارها ) استفاده از سامانه هاي نوين انبارداري و ‪.( ...‬‬

‫ساماندهي در نظام پنج اس ) ‪(5s‬‬


‫هدف‬ ‫·‬ ‫·‬ ‫·‬

‫از اجراي اصل ‪S1‬‬ ‫يها‬ ‫تعيين معيارهايي براي حذف غير ضرور ‌‬ ‫بكارگيري مديريت اولويت ها و تعيين اولويت ها‬ ‫حذف علل آلودگي‬

‫مثال هايي از اجراي اصل ‪S1‬‬


‫‪.1‬‬ ‫‪.2‬‬ ‫‪.3‬‬ ‫‪.4‬‬ ‫‪.5‬‬

‫دور ريختن اشيايي كه به آنها نياز نداريد‬ ‫خانه تكاني و تميز كردن محل كار‬ ‫يها‬ ‫رفع عيوب و خراب ‌‬ ‫تميز كردن كف محل كار‬ ‫ساماندهي بايگاني و انبارها‬

‫‪ S1‬در دفتر كار يا محيط اداري‬ ‫‪ .1‬پرونده ها را به گون ‌هاي مرتب سازيد كه بتوان اطلعات لزم را در‬ ‫ههايي را كه به آنها نياز‬ ‫هنگام نياز به آنها يافت و براي اين كار پروند ‌‬ ‫نداريد دور بريزيد‪.‬‬ ‫‪ .2‬دقيقا مشخص كنيد كه هر پرونده يا نوشته به كجا تعلق دارد‪ .‬براي‬ ‫هريك از طبق ‌هها يا قفس ‌هها نوشت ‌هاي بگذاريد كه مشخص كند‪ ،‬آن‬ ‫چيست‪.‬‬ ‫هها را بر اساس واحد‪ ،‬قسمت‪ ،‬نوع موضوع و يا مشتري‬ ‫پروند ‌‬ ‫‪.3‬‬ ‫هها مطلع باشند‪.‬‬ ‫ساماندهي كنيد ولي همه افراد بايد از وضعيت پروند ‌‬ ‫ههايي را ذخيره كنيد كه واقعا به آنها نياز‬ ‫فقط نوشت ‌هها و پروند ‌‬ ‫‪.4‬‬ ‫داريد‪.‬‬ ‫‪ .5‬استانداردها و معيارهايي براي ذخيره و حفظ كردن و يا دور ريختن‬ ‫هها وضع نماييد‪ .‬از ايجاد عمليات پيچيده اجتناب نماييد‪ .‬از فضاي‬ ‫پروند ‌‬ ‫كم حداكثر استفاده را نماييد‪.‬‬ ‫ههايي كه بطور مشترك مورد استفاده قرار‬ ‫‪ .6‬فردي را مسئول پروند ‌‬ ‫هها بچسبانيد‪ ،‬هر فردي‬ ‫يگيرند‪ ،‬تعيين كنيد و نام او را روي پروند ‌‬ ‫م ‌‬ ‫براي استفاده از پرونده بايد از طريق شخص مسئول اقدام نمايد‪.‬‬ ‫هها را شامل نكات زير تهيه نماييد‪:‬‬ ‫فهرست كنترل ساماندهي پروند ‌‬ ‫‪.7‬‬ ‫آيا اين نوشته يا مدرك الزاما بايد بعنوان پرونده ذخيره گردد؟‬ ‫آيا تمام صفحات و اوراق ضميمه موجود است؟‬ ‫آيا نوشت ‌ههاي ديگري هم همراه هستند كه جاي آنها در پرونده‬ ‫نيست؟‬ ‫نها مشخص هستند؟‬ ‫ههاي كليدي و عنوا ‌‬ ‫آيا واژ ‌‬ ‫هها و تاريخ سررسيد مدت نگهداري آنها واضح و‬ ‫آيا شماره پروند ‌‬ ‫مشخص است؟‬ ‫كارها را اولويت بندي كنيد و زمان تحويل كار را معين نموده و‬ ‫‪..8‬‬ ‫براي اينكار جدول رسم نماييد‪.‬‬

‫‪ (2‬نظم و ترتيب ) ‪( Seiton‬‬ ‫نظم و ترتيب به معني قرار دادن اشياء در مكانهاي مناسب و مرتب به‬


‫نحوي كه بتوان از آنها به بهترين وجه استفاده كرد‪ .‬نظم و ترتيب راهي‬ ‫است براي يافتن و بكار بردن اشياي مورد نياز‪ ،‬بدون انجام جستجوهاي‬ ‫بيهوده‪ .‬هنگامي كه هر چيز با توجه به كاركرد و در نظر گرفتن كيفيت و‬ ‫ايمني كار در جاي مناسب و مشخص قرار داشته باشد‪ ،‬محل كار همواره‬ ‫منظم و مرتب خواهد بود‪ .‬بدين منظور بايد همه وسايل‪ ،‬اقلم و کاربرگهاي‬ ‫مورد نياز را كه قبل در بند ‪ 1‬شناسايي نموده و كاركرد هر يك از آنها را نيز‬ ‫مشخص نموده‌ ايم را در جاي مناسب قرار دهيم به نحوي كه با سرعت و‬ ‫سهولت قابل دسترس باشند‪ .‬به عبارت ديگر قرار دادن اشيا در بهترين‬ ‫مكان به بهترين طريق ممكن و امكان دسترسي به آن با حداكثر سرعت‬ ‫) زير ‪ 30‬ثانيه(‪ .‬نمونه هايي از اجراي اين ‪ S‬را مي توان بصورت زير‬ ‫فهرست نمود‪:‬‬ ‫* اشيايي را كه غالبا استفاده مي كنيم‪ ،‬در محل كار قراردهيم ) تجهيز‬ ‫ميزهاي افراد به ملزومات اداري و كارگران به تجهيزات مورد نياز(‬ ‫* برچسب گذاري و شناسايي كليه زونكنها‪ ،‬فايلها‪ ،‬قفسه ها ) برچسب‬ ‫گذاري فايلها به نحوي كه نشان دهنده محتويات آن باشد(‬ ‫* استقرار هر چيز در جاي مشخص و مخصوص به خود ) استفاده از فايلها‬ ‫و قرار دادن ملزومات در جاي خود‪ ،‬استقرار و طبقه بندي وسايل در قفسه‬ ‫هاي مخصوص(‬ ‫* بازگرداندن هر چيز در حداقل زمان ) بازگرداندن زونكن سوابق به محل‬ ‫بايگاني‪ ،‬مرتب كردن اقلم و وسائلي كه روزانه با آن سر و كار داريم‪ ،‬قرار‬ ‫دادن صندلي پشت ميز كار در هنگام ترك محل كار و ابزار در محل‬ ‫مخصوص خود(‬ ‫* علمت گذاري محدوده ها و محل استقرار اشياء و شناسايي افراد ) تابلو‬ ‫هاي مشخص كننده نام افراد‪ ،‬مشخص شدن محل استقرار خودروهاي‬ ‫شركت(‪.‬‬ ‫* نظم و ترتيب در تابلوي اعلنات ) نصب پلكاردهاي تبليغاتي شركت در‬ ‫جاهاي مناسب(‪.‬‬ ‫* طراحي اعلنات به نحوي كه خواندن آنها آسان باشد ) استقرار مناسب‬ ‫مانند در معرض ديد بودن‪ ،‬طراحي زيبا و خوانا بودن(‪.‬‬ ‫* اشيايي را كه غالبا استفاده مي كنيم‪ ،‬در محل كار قرارداده يا با خود‬ ‫حمل كنيم‪ ) .‬نصب ابزار آلت بر روي بوردهاي مخصوص در تعميرگاهها و‬ ‫‪( ...‬‬


‫* نظم و ترتيب در تابلوي اعلنات ) نصب پلكاردهاي تبليغاتي شركت در‬ ‫جاهاي مناسب‪.( ...‬‬ ‫* استقرار كاركردي مواد‪ ،‬قطعات در قفسه ها و نظم بخشي به ابزارها و‬ ‫تجهيزات‪.‬‬ ‫) جدا نمودن قطعات معيوب از بقيه در انبارها‪ ،‬چيدن قطعاتها در پالتهاي‬ ‫انبار مطابق با اصول انبارداري‪ ،‬استفاده از سامانه ‪( fifo‬‬ ‫هدف از اجراي اصل ‪S2‬‬ ‫نظم و ترتيب در محل كار‬ ‫يدهي مناسب اشياء‬ ‫استقرار و جا ‌‬ ‫هوري از طريق حذف زمان تلف شده براي جستجوي اشياء‬ ‫ارتقاء بهر ‌‬ ‫استقرار هر چيز در جاي مشخص و مخصوص آن‬ ‫آوردن و بازگرداندن هرچيز در جاي مشخص و معين آن‬ ‫هها‬ ‫استاندارد كردن امور پروند ‌‬ ‫مشخص نمودن محدوده و محل استقرار اشياء‪ ،‬با نشان ‌هگذاري‬ ‫دادن نظم و ترتيب به تابلوي اعلنات‬ ‫نظم و ترتيب در وسايل ذخيره در قفس ‌هها و روي ميز‬

‫‪ S2‬در محيط كار يا محيط اداري‬ ‫اشياء را بر اساس ميزان استفاده از آنها اولويت بندي نماييد‪:‬‬ ‫يشوند دور بريزيد‪.‬‬ ‫‪ .1‬اشيايي را كه اصل استفاده نم ‌‬ ‫يكنيد ولي در آينده ممكن است بكار‬ ‫‪ .2‬اشيايي را كه فعل استفاده نم ‌‬ ‫آيند‪ ،‬دور از دسترس قرار دهيد‪.‬‬ ‫يگيرند دور از دسترس‬ ‫‪ .3‬اشيايي را كه به ندرت مورد استفاده قرار م ‌‬ ‫قرار دهيد‪.‬‬


‫يكنيم در محيط كار قرار دهيد‪.‬‬ ‫‪ .4‬اشيايي را كه گاهي استفاده م ‌‬ ‫ينماييد نزديك خودتان قرار دهيد‪.‬‬ ‫‪ .5‬اشيايي را كه غالبا استفاده م ‌‬ ‫يگردد شي مورد نظر به مقدار‬ ‫اصل نظم دهي بر اين اساس سبب م ‌‬ ‫•‬ ‫كافي و در زمان لزم در دسترس افراد قرار گيرد‪.‬‬ ‫اشيايي را كه نياز نداريد دور ريخته و اشياء مورد نياز را بر حسب‬ ‫احتياج در محيط كار قرار دهيد‪ .‬قفس ‌هها‪ ،‬روي ميز و داخل كش ‌وها را‬ ‫مرتب كنيد‪.‬‬

‫•‬

‫از اصل يك پيروي نماييد‪:‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫جلسات خود را نتيجه مدار تشكيل دهيد يعني اهداف آن مشخص‬ ‫باشد و فقط يك ساعت طول بكشد‪.‬‬ ‫از هر وسيله فقط يكي كافي است‪.‬‬ ‫رونوشت و سند كارها فقط يكي و در يك جاي معين كافي است‪.‬‬ ‫براي هركار يك گروه كاري مشخص كافي است‪.‬‬ ‫براي هر كار فقط يك کاربرگ كافي است‪.‬‬

‫‪ (3‬پاكيزه سازي ) ‪( Seiso‬‬ ‫در ديدگاه » پنج اس« پاكيزه سازي عبارت است از دور ريختن زوائد و‬ ‫پاكيزه كردن اشياء از آلودگيها و مواد خارجي‪ .‬به عبارت ديگر پاكيزه سازي‬ ‫نوعي بازرسي است‪ .‬بازبيني و پاكيزگي محيط كار براي حذف آلودگي مورد‬ ‫تأكيد در اين بخش از نظام » پنج اس« قرار دارد‪ .‬برخي از لوازم‪ ،‬تجهيزات‬ ‫و مكانها لزوما بايد بسيار پاكيزه و عاري از هر نوع آلودگي نگهداري شوند‪.‬‬ ‫بنابراين لزم است كه آنها را دقيقا شناسايي نموده و بر اين باور بود كه‬ ‫پاكيزه سازي تنها تميز كردن محل كار و لوازم موجود در آن نيست بلكه‬ ‫پاكيزه سازي امكان انجام بازرسي و بازبيني را نيز بايستي فراهم آورد‪ .‬به‬ ‫عبارت ديگر پيشگيري از كثيفي و پاكيزه نگه داشتن مداوم محيط‪ ،‬اموال و‬ ‫افراد و حذف و يا كنترل آلودگي و يادآوري اين نكته كه محل كار خود را‬ ‫همانند خانه خود بدانيم‪ .‬نمونه هايي از اجراي اين ‪ S‬را مي توان بصورت‬ ‫زير فهرست نمود‪:‬‬


‫* تعريف مسئوليتهاي تمامي افراد براي پاكيزگي محل كار ) حفظ نظافت و‬ ‫پاكيزگي محيط كار هر يك از کارکنان‪ ،‬پاكيزگي و نظافت البسه کارکنان(‪.‬‬ ‫* شناسايي و رفع خرابيهايي كه در اثر نشتي ها فرسايش ها‪ ،‬ترك ها و‬ ‫غيره بوجود آمده است‬ ‫* شناسايي منابع آلودگي و سعي در حذف و يا كنترل آن‬ ‫* تميز كردن محل كار ) شستشوي مرتب با مواد ضدعفوني كننده‪ ،‬نظافت‬ ‫در انبار‪ ،‬جمع آوري لوازم مستعمل‪ ،‬تميز كردن هر چيز بلفاصله بعداز‬ ‫كثيف شدن(‪.‬‬ ‫* حذف آلودگيهاي گرد و غبار ) استفاده از تهويه مطلوب در انبار و سالن‬ ‫ها‪ ،‬استفاده از فيلترهاي صافي هوا‪ ،‬استفاده از كاورها‪ ،‬قرار دادن اقلم‬ ‫و اشيا در محفظه هاي دربسته(‪.‬‬ ‫* پاكيزه كردن محلهايي كه از چشم افراد به دور است ) زير ميزها‪ ،‬گوشه‬ ‫هاي اتاق‪ ،‬زير ملزومات اداري و تجهيزات فني‪ ،‬پشت پرده پنجره ها‪،‬‬ ‫فايلها‪ ،‬كشوها و‪.(...‬‬ ‫* آسان سازي بازبيني ) بازرسي و بازديد مديريتها از مجموعه تحت پوشش‬ ‫خود ‪.(...‬‬ ‫* مشخص نمودن مسئوليتهاي تمامي افراد براي پاكيزگي محل كار ) حفظ‬ ‫نظافت و پاكيزگي محيط كار هر يك از کارکنان ‪.(...‬‬ ‫* انجام بازبيني و پاكيزه سازي مستمر جهت رفع مشكلت جزئي‬ ‫* فعاليتهاي لزم توام با مسابقاتي براي تميز كردن هر چه بهتر ) در نظر‬ ‫گرفتن يك معيار در ارزيابي نمايندگيها و تعيين واحد نمونه در شركت و‬ ‫اختصاص يكي از پارامترهاي ارزيابي ماهيانه کارکنان به امر پاكيزگي محل‬ ‫كار‪.( ...‬‬ ‫هدف از اجراي اصل ‪S3‬‬ ‫•‬

‫دستيابي به ميزان مطلوبي از پاكيزگي و حذف آلودگي ها‬

‫•‬

‫تها‬ ‫بازبيني مجدد امور و مسئولي ‌‬

‫‪ S3‬در محيط كار يا محيط اداري‬ ‫‪ .1‬دفتر كار بايد هميشه پاكيزه و تميز باشد‪.‬‬ ‫‪ .2‬هرچيز در دفتر كار بايد در محل خود قرار داشته باشد‪.‬‬


‫‪ .3‬هيچ مورد آلودگي نبايد بر روي زمين‪ ،‬ديوارها‪ ،‬روي ميز و يا زير‬ ‫شيشه ميز وجود داشته باشد‪.‬‬ ‫‪ .4‬محيط كار زيبا باشد‪.‬‬ ‫‪ .5‬وظايف و مسئوليتها تقسيم شده باشد‪.‬‬

‫‪ (4‬استانداردسازي ) ‪( Sekitsu‬‬ ‫استانداردسازي عبارت است از كنترل و اصلح دائمي سازماندهي‪ ،‬نظم‪،‬‬ ‫ترتيب و پاكيزگي‪ .‬تاكيد اصلي در استانداردسازي متوجه مديريت است كه با‬ ‫استفاده از چك فهرستهاي مناسب و استاندارد كردن مقررات با استفاده از‬ ‫نوآوري و خلقيت‪ ،‬محيط كار را به نحوي استاندارد و كنترل نمايد كه‬ ‫همواره همه عوامل با سرعت و دقت لزم مورد استفاده قرار گيرند‪ .‬نمونه‬ ‫هايي از اجراي اين ‪ S‬را مي توان بصورت زير فهرست نمود‪:‬‬ ‫* بازبيني دوره اي ) تشكيل کارگروه بازرسي‪ ،‬بازرسي و بازديد از مجموعه‬ ‫تحت پوشش‪ ،‬برگزاري مميزي داخلي(‪.‬‬ ‫* علمتگذاري محدوده هاي خطر و يا مراقبت خاص ) در انبار مواد‬ ‫شيميايي‪ ،‬تجهيزات با فشار كاركرد بال(‪.‬‬ ‫* عليم مربوط به تجهيزات خاموش كننده ) علئم مربوط به زنگ خطر و‬ ‫وسايل ايمني و راهنماي سامانه اطفاي حريق‪ ،‬تابلوهاي سيگار كشيدن‬ ‫ممنوع(‪.‬‬ ‫* تمهيدات پيشگيري از خطا و اشتباه ) آموزش کارکنان در خصوص بروز‬ ‫خطر‪ ،‬تدوين دستورالعملهاي كاري براي استفاده از تجهيزات ويژه(‪.‬‬ ‫* برچسبهاي نشاندهنده ميزان دقت ابزار ) نصب ميزان دقت تجهيزات و‬ ‫تاريخ اعتبار و كنترل براي آنها(‪.‬‬ ‫* تدوين دستورالعمل اجراي سامانه‬ ‫دوره اي و‬ ‫‌‬ ‫* تشكيل جلسات کارگروه راهبري‪ ،‬بررسي نتايج بازرسي هاي‬ ‫اخذ تصميمات لزم براي پيشبرد اهداف » پنج اس«‬ ‫* استفاده از علئم و نشانه ها ) در سالن تعميرگاهها‪ ،‬انبار و دفاتر اداري‪...‬‬ ‫(‪.‬‬ ‫* علئم نشاندهنده جهت و راهنما ) جهت حركت خودروها در تعميرگاه و‬ ‫استفاده از تابلوي راهنماي واحدهاي طبقات در معابر ورودي ساختمانها‪...‬‬ ‫(‪.‬‬ ‫• برچسبهاي نشاندهنده قطعات اصلي ) استفاده از برچسبهاي ويژه شركت‬ ‫از قبيل هولوگرام‪ ،‬باركد و‪.(...‬‬ ‫• رنگهاي هشدار دهنده‪.‬‬


‫• برچسب مواد حساس‪.‬‬ ‫• استقرار اشياء به نحوي كه بتوان از آنها سريعا استفاده نمود و آنها را‬ ‫كنترل كرد‪.‬‬ ‫هدف از اجراي اصل ‪S4‬‬ ‫•‬

‫استاندارد اجرايي براي تداوم ‪5s‬‬

‫•‬

‫يها‬ ‫مديريت ديداري خلق به منظور آشكار كردن ناهمگون ‌‬

‫مديريت ديداري‬ ‫مديريت ديداري در واقع زيبا سازي محيط با حداكثر بكارگيري قوه بينايي با‬ ‫استفاده از ابتكار كاركنان است‪.‬‬

‫‪ S4‬در محيط كار يا محيط اداري‬ ‫•‬

‫تقسيم مسئوليت افراد‬

‫•‬

‫تقسيم برنامه كاري و رسم فلوچارت براي انجام كارها و تقسيم‬ ‫كارها بر اساس اولويت زماني‬

‫•‬

‫استقرار اشياء به نحوي كه به آساني بتوان آنها را يافت‬

‫•‬

‫درست كردن چك فهرست قبل از آغاز امور اجرايي‬

‫•‬

‫هها‬ ‫نماي ‌هگذاري پروند ‌‬

‫•‬

‫لها و دفترچه راهنما براي‬ ‫شهاي اجرايي‪ ،‬دستورالعم ‌‬ ‫بكارگيري رو ‌‬ ‫حفظ استانداردها‬

‫‪ (5‬انضباط ) ‪( Shitsuke‬‬ ‫انضباط عبارت است از آموزش عادات و توانايي هايي جهت انجام يك وظيفه‬ ‫خاص‪ .‬نكته اصلي در اينجا ايجاد عادات درست به جاي عادات نادرست‬ ‫است‪ .‬اين كار را بايد از طريق آموزش شيوه هاي درست انجام كار به افراد‬ ‫و تمرين دادن آنان در اين زمينه آغاز نمود‪ .‬همچنين اين تمرينها از طريق‬


‫وضع مقررات و پيروي جدي از آنها تحقق مي پذيرد‪ .‬به عبارت ديگر انضباط‬ ‫فرآيند تكرار و تمرين انجام يك كار است‪ .‬مث ل ً كام ل ً ضروري است كه‬ ‫رعايت مقررات ايمني براي افراد به صورت يك عادت درست درآيد‪ .‬نمونه‪-‬‬ ‫هايي از اجراي اين ‪ S‬را مي توان بصورت زير فهرست نمود‪:‬‬ ‫* تمرين نظم و ترتيب ) آموزش‪ ،‬نظارت مستمر‪ ،‬ارزيابي و پاداش به‬ ‫کارکنان جهت نظم و انضباط(‪.‬‬ ‫* تمرين وقت شناسي ) آموزش استفاده بهينه از زمان‪ ،‬بخصوص در بخش‬ ‫تعميرات در سالنها و برقراري جلسات(‪.‬‬ ‫* نگرش مديريت به فضاهاي عمومي ) ايجاد فضاهاي سبز و يا امكانات‬ ‫رفاهي در محل كار(‬ ‫* استفاده از تابلوهاي اعلنات و يا تابلو هاي عمومي براي درج پيامهاي‬ ‫آموزشي پنج اس‬ ‫* تمرين اقدامات ضروري ) استفاده از تجهيزات ايمني ‪.( ...‬‬ ‫* توجه به زيباييها و رعايت ظواهر ) استفاده از لباسهاي كار مناسب در‬ ‫تعميرگاه وشركت ‪.( ...‬‬

‫هدف از اجراي اصل ‪5s‬‬ ‫•‬

‫مشاركت كامل در ايجاد عادات صحيح و پيروي از مقررات‬

‫•‬

‫عادت به برقراري ارتباط به نحو صحيح و كنترل نتايج آن‬

‫•‬

‫عادت به انجام كارها به نحو سامان يافته‬

‫‪ 5s‬در محيط كار يا محيط اداري‬ ‫• ترتيبي دهيد كه همه در انجام امور مشاركت نمايند‪ .‬شاركت دادن كليه‬ ‫افراد در ايجاد عادات صحيح و پيروي از مقررات‬ ‫يدهد احساس مسئوليت‬ ‫• ترتيبي دهيد كه هركس نسبت به آنچه انجام م ‌‬ ‫تهاي خود را برشمارند‪.‬‬ ‫نمايد‪ .‬افراد هر روز مسئولي ‌‬ ‫•‬

‫نحوه انجام صحيح كارها را به افراد آموزش دهيد‪.‬‬


‫نمودار سازمانی ‪5s‬‬

‫مديريت شركت‬

‫مدير اجرايی ‪ 5‬اس‬

‫نظارت‬

‫رابطین‬

‫بازرس ‪ 5‬اس‬

‫آموزش‬

‫تبلیغات‬

‫چک فهرستها‬

‫وظايف بخشهاي مختلف ‪:‬‬ ‫‪ _1‬مديريت عاليترين مقام شركت مي باشد كه لزم است با هدف هرچه‬ ‫بهتر انجام شدن توصيه هاي ‪ 5‬اس‪ ،‬بالترين مقام مسئول در نظارت و‬ ‫سياست گذاري عملكردها باشد‪.‬‬ ‫‪ _2‬مدير اجرايي ‪ 5‬اس و بازرس مستقيما تحت نظر مديريت خواهند بود‬ ‫و لزم است در طول انجام پروژه و پياده سازي نظام ‪ 5‬اس هرهفته‬


‫و پس از استقرار‪ ،‬بصورت ماهانه گزارش خود را به شخص‬ ‫مديرعامل ارسال دارند‪.‬‬ ‫‪ _3‬مدير اجرايي پس از مطالعه نظام نامه و دستورالعمل با آگاهي و‬ ‫بينش لزم و كافي‪ ،‬مسئولين زيرمجموعه خود را انتخاب و تا حصول‬ ‫نتيجه مطلوب‪ ،‬بطور مستمر بر عملكرد آنها نظارت خواهد نمود‪.‬‬ ‫‪ _4‬رابط ‪ 5‬اس فردي است كه در محل تعيين شده‪ ،‬مسئول پياده سازي‬ ‫اهداف ‪ 5s‬و تقسيم وظايف به زيردستان مي باشد كه مستقيما زير‬ ‫نظر مدير اجرايي به فعاليت خواهد پرداخت‪.‬‬ ‫‪ _‌ 5‬نظارت بر روند اجرا و پس از آن‪ ،‬حفظ دستاوردها بر عهده شخصي‬ ‫است كه از سوي مدير اجرايي انتخاب مي گردد‪ .‬همچنين چك‬ ‫فهرستهاي تنظيم شده بر اساس هر قسمت نيز بصورت هر دو هفته‬ ‫يكبار توسط شخص ناظر تكميل شده و به رؤيت مدير اجرايي خواهد‬ ‫رسيد‪.‬‬ ‫‪ _6‬از آنجا كه پيشرفت و تحقق طرح در گرو همكاري كليه کارکنان بوده و‬ ‫اين امر در سايه آموزش ثمربخش محقق خواهد شد‪ ،‬لزم است فردي‬ ‫كه داراي اطلعات كافي و توانايي تعليم باشد‪ ،‬از سوي مدير اجرايي‬ ‫انتخاب شده تا در جهت آموزش كليه کارکنان اقدام نمايد‪.‬‬ ‫‪ _7‬شخصي به عنوان مسئول تبليغات توسط مديراجرايي انتخاب خواهد‬ ‫شد تا در جهت اطلع رساني و تشويق و ترغيب کارکنان به انجام‬ ‫دستورات ‪ 5s‬اقدام نمايد‪ .‬اين فعاليت مي تواند بصورت تهيه‬ ‫پوسترهاي آموزشي و هشداردهنده و همچنين برگزاري مسابقه و يا‬ ‫انتخاب بهترين ياوران ‪ 5‬اس جهت تشويق‪ ،‬صورت پذيرد‪.‬‬ ‫‪ _8‬بازرس ‪ ، 5s‬فراتر از تيم اجرايي و فقط تحت نظر مديريت شركت به‬ ‫ارزيابي روند پر ‌وژه پرداخته و مسئوليت مميزي داخلي را برعهده‬ ‫دارد‪ .‬تاييد حصول نتيجه مطلوب و دستيابي به استانداردهاي ‪، 5s‬‬ ‫توسط بازرس انجام مي شود‪.‬‬


1743_5s-new  
Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you