Issuu on Google+

‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره دوم‪ ،‬زﻣﺴﺘﺎن ‪ ،1387‬از ص ‪182-161‬‬

‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردي‪ :‬دﻫﺴﺘﺎن ﺑﺮاآن ﺟﻨﻮﺑﻲ )ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن(‬

‫ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ رﺿﻮاﻧﻲ‪ ∗1‬ـ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﺠﺎرزاده‬

‫‪2‬‬

‫‪ .1‬داﻧﺸﻴﺎر داﻧﺸﻜﺪه ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎي داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‬ ‫‪ .2‬ﻛﺎرﺷﻨﺎس ارﺷﺪ رﺷﺘﻪ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰي روﺳﺘﺎﻳﻲ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‬ ‫)ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‪ ،1387/5/19 :‬ﺗﺎرﻳﺦ ﺗﺼﻮﻳﺐ‪(1387/12/12 :‬‬ ‫ﭼﻜﻴﺪه‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺷﻲ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻼت ﻣﻮﺟﻮد در اﻳـﻦ ﻧـﻮاﺣﻲ از اﻫﻤﻴـﺖ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ﺑﺎ روﻳﻜﺮد رﻓﺘﺎري و ﺑﺮاﺳﺎس اﻟﮕﻮي ﻓﺮاﻳﻨـﺪي ﺑـﻪ‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻫﺪف اﺻﻠﻲ اﻳـﻦ ﻣﻘﺎﻟـﻪ ﺑﺮرﺳـﻲ و‬ ‫ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳـﺖ‪ .‬ﻧﺎﺣﻴـﻪي ﻣـﻮرد‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪" ،‬دﻫﺴﺘﺎن ﺑﺮاآن ﺟﻨﻮﺑﻲ" از ﺑﺨﺶ ﻣﺮﻛﺰي ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن اﺻـﻔﻬﺎن اﺳـﺖ‪ .‬روش ﺗﺤﻘﻴـﻖ‪،‬‬ ‫ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪاي و ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﺑﻮده و ﭘﺲ از ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷـﺎﺧﺺﻫـﺎ و ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﺗﺤﻘﻴـﻖ‪ ،‬ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از‬ ‫ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﻣﺤﻘﻖ ﺳﺎﺧﺘﻪ دادهﻫﺎي ﻻزم ﮔﺮدآوري ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي ﺗﺼﺎدﻓﻲ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد ‪ 150‬ﻧﻔﺮ از اﻓﺮاد روﺳﺘﺎﻳﻲ واﻗﻊ در ﺳﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ )‪ 15‬ﺗﺎ ‪ 65‬ﺳﺎل( ﺑﺎ‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻮاد راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﻛـﻪ ‪ 2/33‬درﺻـﺪ از روﺳـﺘﺎﻳﻴﺎن آﺷـﻨﺎﻳﻲ ﺧﻴﻠـﻲ زﻳـﺎد‪ 18/76،‬آﺷـﻨﺎﻳﻲ‬ ‫زﻳﺎد‪ 23/56،‬درﺻﺪ داراي آﺷﻨﺎﻳﻲ ﻛﻢ و ‪ 55/35‬درﺻﺪ آﺷـﻨﺎﻳﻲ ﺑـﺴﻴﺎر ﻛـﻢ ﺑـﺎ زﻣﻴﻨـﻪﻫـﺎ و‬ ‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ دارﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ وﺿﻊ در ﻫﻤﻪي ﺷﺎﺧﺺﻫﺎ و ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻛﻢ و ﺑﻴﺶ‬ ‫ﻳﻜﺴﺎن اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ‪ ،‬آﻣﻮزش ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و آﻣﺎدهﺳﺎزي ﻣﺤـﻴﻂ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ و اﻗﺘـﺼﺎدي‬ ‫روﺳﺘﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﺟﺬب ﻧﻴﺮوي اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺟﻮان‪ ،‬ﻣﺘﺨﺼﺺ و ﻣﺎﻫﺮ ﺑﻪ ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺸﺎورزي ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راهﻛﺎر اﺻﻠﻲ در اﻳﺠﺎد و ﺗﻘﻮﻳـﺖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﻳـﻦ ﻧـﻮاﺣﻲ در‬ ‫راﺳﺘﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪي ﭘﺎﻳﺪار ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫واژﮔﺎن ﻛﻠﻴﺪي‪ :‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻌﻪي روﺳﺘﺎﻳﻲ‪ ،‬اﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن‬ ‫∗‬

‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﻣﺴﺆول‬

‫‪Email: rrezvani@ut.ac.ir‬‬


‫‪162‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ واژهي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ از ﻛﻠﻤﻪ ﻓﺮاﻧﺴﻮي ‪ Entreprendre‬ﺑﻪ ﻣﻌﻨـﺎي "ﻣﺘﻌﻬـﺪ‬ ‫ﺷﺪن" ﻧﺸﺄت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻖ واژهﻧﺎﻣﻪي داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ وﺑﺴﺘﺮ‪ ،‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛـﻪ‬ ‫ﻣﺘﻌﻬﺪ ﻣﻲﺷﻮد ﻣﺨﺎﻃﺮات ﻳـﻚ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ اﻗﺘـﺼﺎدي را ﺳـﺎزﻣﺎندﻫـﻲ‪ ،‬اداره و ﺗﻘﺒـﻞ ﻛﻨـﺪ‬ ‫)اﺣﻤﺪﭘﻮر‪ .(4 :1378 ،‬از ﻧﻈﺮ ﭘﻴﺘﺮ دراﻛﺮ‪ ،‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛـﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ اﻗﺘـﺼﺎدي‬ ‫ﻛﻮﭼﻚ و ﺟﺪﻳﺪي را ﺑﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺧﻮد ﺷﺮوع ﻣﻲﻛﻨﺪ )ﺳﻌﻴﺪيﻛﻴﺎ‪.(17-16 :1382 ،‬‬ ‫ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻳﻚ روش ﺗﻔﻜﺮ و اﻗﺪام اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺻﺖ ذﻫﻦ اﻓﺮاد را ﺑﻪ ﺧـﻮد‬ ‫ﻣﺸﻐﻮل ﻛﺮده و ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﻛﻞ ﮔﺮاﻳﺸﻲ در ﻧﮕﺮش و رﻫﺒﺮي ﻣﺘﻌﺎدل ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺧﻠـﻖ‬ ‫ارزش ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲآورد ) ﻣﻘﻴﻤﻲ‪ .(81 : 1383 ،‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻤﺎﻳﻞ‬ ‫ﺑﻪ اﻋﻤﺎل رﻳﺴﻚﻫﺎي ﺣﺴﺎب ﺷﺪه ﻫﻢ در زﻣﻴﻨﻪي ﺷﻐﻠﻲ و ﻫﻢ ﻣـﺎﻟﻲ و ﺳـﭙﺲ اﻧﺠـﺎم ﻫـﺮ‬ ‫ﻛﺎري ﻛﻪ ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد ﻣﺰﻳﺖ و اﻣﺘﻴﺎز ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ )‪.(Ashomre, C.,2004:1-2‬‬ ‫ﻫﻴﺴﺮﻳﭻ و ﻫﻤﻜﺎران )‪ (Hisrich, R., et al 2005‬ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را ﺧﻠﻖ ﭼﻴﺰي ﻧﻮ‬ ‫ﻣﻲداﻧﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮأم ﺑﺎ ﺻﺮف وﻗﺖ و ﺗـﻼش ﺑـﺴﻴﺎر و ﭘـﺬﻳﺮش ﺧﻄـﺮات ﻣـﺎﻟﻲ‪ ،‬روﺣـﻲ و‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺮاي ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ‪ ،‬رﺿﺎﻳﺖ ﺷﺨﺼﻲ و اﺳﺘﻘﻼل اﺳﺖ؛ ﻧﺘﻴﺠـﻪ اﻳـﻦ‬ ‫ﻓﺮاﻳﻨﺪ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻣﻨﻈﻤﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺧﻼﻗﻴﺖ و ﻧﻮآوري را ﺑﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨـﺪيﻫـﺎ و‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺑﺎزار ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻣﻲدﻫﺪ )ﺳﻌﻴﺪيﻛﻴﺎ‪.(19 :1382 ،‬‬ ‫ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ آنﻫﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺳﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪي ﺗﻔﻜﺮ‬ ‫ﺧﻼﻗﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺑﻬﺮهﮔﻴﺮي ﺳﺎزﻣﺎن ﻳﺎﻓﺘﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﭘﺬﻳﺮش رﻳﺴﻚ ﻳﺎ ﺧﻄﺮ وﺟـﻮد دارد‪.‬‬ ‫ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ‪ ،‬ﻛﺮزﻧﺮ‪ 1‬ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﻜﻞ اﺻﻠﻲ ﻫﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم درك ﻓﺮﺻﺖ‬ ‫ﻫﺎﺳﺖ و ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻳﻌﻨﻲ آﮔﺎﻫﻲ از ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺳﻮدآور و ﻛﺸﻒ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺷـﻮﻣﭙﻴﺘﺮ‬ ‫ﻧﻴﺰ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺮك رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻲداﻧﺪ و از آن ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﭘﺎﻳـﻪ و اﺳـﺎس‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎد ﻣـﻲﻛﻨـﺪ )‪ .(Sandeep, M. et al. 2007:163‬در ﻣﺠﻤـﻮع ﻣـﻲﺗـﻮان ﮔﻔـﺖ‬ ‫‪1. Kirzner‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪163‬‬

‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻓﺮاﻳﻨﺪي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮد ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑـﺎ اﻳـﺪهﻫـﺎي ﻧـﻮ و ﺧـﻼق و ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎ ﺑﺴﻴﺞ ﻣﻨﺎﺑﻊ‪ ،‬ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ اﻳﺠﺎد ﻛـﺴﺐ و ﻛـﺎر و ﺷـﺮﻛﺖﻫـﺎي ﻧـﻮ‪،‬‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬ﻧﻮآور و رﺷﺪ ﻳﺎﺑﻨﺪه ﻛﺮده ﻛﻪ ﺗﻮأم ﺑﺎ ﭘﺬﻳﺮش ﻣﺨﺎﻃﺮه و رﻳﺴﻚ ﺑـﻮده‬

‫و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﻲ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻣﺤﺼﻮل ﻳﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﺟﺪﻳﺪي ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ در اﺻﻞ ﻫﻴﭻ ﺗﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺎ ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺎم ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﺪارد‪ .‬ﻓﻘﻂ ﺷﺮاﻳﻂ‬ ‫ﺧﺎص ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﻳﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻮدن رﻳﺴﻚ‪ ،‬ﻛﻤﺒﻮد اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﺿﻌﻒ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ در‬ ‫اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻧـﻮاﺣﻲ‬ ‫و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻓﺮﺻﺖﻫـﺎي ﺟﺪﻳـﺪ‪،‬‬ ‫ﻧﻮآوري و ﺧﻼﻗﻴﺖ در ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻛـﺸﺎورزي و ﻏﻴـﺮ ﻛـﺸﺎورزي‪ ،‬ﻛـﺎرﺑﺮي اراﺿـﻲ و‬ ‫اﺳﺘﻔﺎدهي ﺑﻬﻴﻨﻪ‪ ،‬ﻣﺘﻨﻮع و ﻧﻮآوراﻧﻪ در راﺳﺘﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪي روﺳﺘﺎﻳﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻳﻜﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﺗﻮﺳـﻌﻪي روﺳـﺘﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳـﺖ‪ ،‬زﻳـﺮا‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﺧﻠﻖ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ اﺷﺘﻐﺎل و درآﻣﺪ‪ ،‬ﻧﻘﺶ ﻣـﺆﺛﺮي در ﺑﻬﺒـﻮد‬ ‫وﺿﻊ اﻗﺘﺼﺎدي و ﻣﻌﻴﺸﺘﻲ روﺳﺘﺎﻫﺎ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺳﻨﺠﺶ ﻣﻴـﺰان ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن و ﺗﻼش ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻓﺮاﻳﻨـﺪ ﺗﻮﺳـﻌﻪي روﺳـﺘﺎﻳﻲ از‬ ‫ﻃﺮﻳﻖ ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮدن زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي اوﻟﻴﻪي آن از اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋهاي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ آﺛﺎر ﻣﺜﺒﺖ ﻣﺘﻌﺪدي در ﺟﻮاﻣﻊ روﺳﺘﺎﻳﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻟـﻲ‬ ‫ﺧﻮد ﻧﻴﺰ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪه اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ -‬اﻗﺘﺼﺎدي و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ واﺑﺴﺘﻪ‪ ،‬ﻣﺘـﺄﺛﺮ از زﻣﻴﻨـﻪﻫـﺎ‪،‬‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺖ‪ .‬در واﻗﻊ ﻇﻬﻮر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ واﺑـﺴﺘﻪ ﺑـﻪ‬ ‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺷﻜﻞﮔﻴﺮي آن ﺗﺄﺛﻴﺮ وﻳﮋه دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺳﺆالﻫﺎي اﺻﻠﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺣﺎﺿﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺤﻘﻖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﻫﻢﭼﻨـﻴﻦ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ‬ ‫وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي اﻓﺮاد ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬آﻳﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﺟﺎﻣﻌـﻪي ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ دﻳـﺪه‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد؟‬ ‫‪ .2‬ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻻزم ﺑﺮاي ﺗﺤﻘﻖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در اﻳﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ وﺟـﻮد‬ ‫دارد؟‬


‫‪164‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﺗﻮﺳﻌﻪي روﺳﺘﺎﻳﻲ‬ ‫ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ و اﻗﺘﺼﺎدي‪ -‬اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣـﺴﺎﺋﻞ و‬ ‫ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺘﻌﺪد و ﻣﺘﻨﻮﻋﻲ ﻣﻮاﺟﻪاﻧﺪ ﻛﻪ ﻓﻘﺮ و ﻣﺤﺮوﻣﻴﺖ از ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ آنﻫـﺎ ﻣﺤـﺴﻮب‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻘﺶﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﻛﻪ روﺳﺘﺎﻫﺎ در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻣﻠـﻲ ﺑـﻪ وﻳـﮋه در‬ ‫زﻣﻴﻨﻪي ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻮاد ﻏﺬاﻳﻲ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ‪ ،‬رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪي اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ اﻫﻤﻴﺖ و ﺿـﺮورت‬ ‫زﻳﺎدي دارد )رﺿﻮاﻧﻲ‪.(12 :1383 ،‬‬ ‫در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ اﻧﺪﻳﺸﻤﻨﺪان و ﺳﻴﺎﺳﺖﮔﺬاران ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺗﻮﺳـﻌﻪي‬ ‫روﺳﺘﺎﻳﻲ و رﻓﻊ ﻣﺸﻜﻼت و ﻣﻌﻀﻼت آنﻫﺎ ﺗﻮﺟﻪ وﻳـﮋه دارﻧـﺪ‪ .‬اﻣـﺮوزه ﺻـﺎﺣﺐﻧﻈـﺮان‬ ‫ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ ﺑﺮ اﻳﻦ ﺑﺎورﻧﺪ ﻛﻪ ﺟﺪا از ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎ و اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎي ﻛـﻼن ﺗﻮﺳـﻌﻪ و ﺗﻮﺳـﻌﻪي‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدي‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳﮋه و ﻣﺸﺨﺺ ﺑـﻪ اﻣـﺮ ﺗﻮﺳـﻌﻪي روﺳـﺘﺎﻫﺎ و رﻳـﺸﻪﻛﻨـﻲ ﻓﻘـﺮ‬ ‫ﮔﺴﺘﺮدهي ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ آنﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﭘﺮداﺧﺖ )ﻣﻴﺮزا اﻣﻴﻨﻲ‪.(1383 ،‬‬ ‫ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﺸﻜﻼت و ﻣﻌﻀﻼت روﺳﺘﺎﻫﺎ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن ﻧﺎﺷﻲ از دو ﻣﺴﺄﻟﻪي‬ ‫اﺳﺎﺳﻲ اﺳﺖ‪ :‬ﻳﻜﻲ ﻛﻤﺒﻮد اﻣﻜﺎﻧﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ )ﺿﻌﻒ زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ( و دﻳﮕﺮي ﻛﻤﺒﻮد درآﻣﺪ‬ ‫)ﺿﻌﻒ اﻗﺘﺼﺎدي(‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ اﻣﻜﺎﻧﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ‪ ،‬آﻣﻮزﺷﻲ‪ ،‬ﺑﻴﻤﻪ‬ ‫و ﺗﺄﻣﻴﻦ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﺧﻄﻮط ارﺗﺒﺎﻃﻲ )ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و ﻣﺨـﺎﺑﺮات(‪ ،‬اﻣﻨﻴـﺖ‪ ،‬آب آﺷـﺎﻣﻴﺪﻧﻲ‪،‬‬ ‫ﺳﻮﺧﺖ‪ ،‬ﺑﺮق و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن اﺷﺎره ﻛﺮد‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ ﺑﺴﻴﺎري از دوﻟﺖﻫﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎي ﮔـﺴﺘﺮده و‬ ‫ﭘﺮﻫﺰﻳﻨﻪاي را ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد اﻳﻦ زﻳﺮﺳﺎﺧﺖﻫﺎ اﻧﺠﺎم دادهاﻧﺪ‪ -‬ﻣﺎﻧﻨﺪ دوﻟﺖ اﻳﺮان‪ -‬اﻣﺎ ﺑﺮرﺳﻲﻫﺎ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻧﺘﻮاﻧـﺴﺘﻪ ﻣﻌـﻀﻼت زﻧـﺪﮔﻲ روﺳـﺘﺎﻳﻲ را ﺣـﻞ‬ ‫ﻛﺮده‪ ،‬آﻧﺎن را از ﻓﻘﺮ ﺑﺮﻫﺎﻧـﺪ و ﺳـﻴﻞ ﻣﻬـﺎﺟﺮت از روﺳـﺘﺎ ﺑـﻪ ﺷـﻬﺮ را ﻛـﺎﻫﺶ دﻫـﺪ‬ ‫)‪.(McMullan, 1983: 36‬‬ ‫ﻛﻤﺒﻮد درآﻣﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺑﺮاي آن ﭼﺎره اﻧﺪﻳﺸﻲ ﻧﺸﻮد ﺑﺎﻋﺚ ﻣـﻲﺷـﻮد‬ ‫ﻃﺮحﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪي روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺛﻤﺮ ﻧﺮﺳﺪ و روﺳﺘﺎﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﻴﺎﺑﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻛﻤﺒﻮد درآﻣﺪ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﻧﺎﺷﻲ از ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻞ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ .1‬اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﻤﻌﻴﺖ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن )ﻣﻘﺪار ﻣﻄﻠﻖ(؛‬ ‫‪ .2‬ﺑﻴﻜﺎري )ﻛﺎﻣﻞ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ(؛‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪165‬‬

‫‪ .3‬ﺑﻬﺮهوري ﭘﺎﻳﻴﻦ اﻓﺮاد و ﻣﻨﺎﺑﻊ؛‬ ‫‪ .4‬ﻋﺪمﺟﺬاﺑﻴﺖ روﺳﺘﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاري‪.‬‬ ‫‪ .5‬ﻧﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن ﻓﻀﺎي ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر در روﺳﺘﺎﻫﺎ‪.‬‬ ‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﻛﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ اﻫﺪاف ﺗﻮﺳﻌﻪي اﻗﺘـﺼﺎدي‬ ‫ ﭼﻪ در ﺷﻬﺮﻫﺎ و ﭼﻪ در روﺳﺘﺎﻫﺎ‪ -‬اﻳﺠﺎد اﺷـﺘﻐﺎل و ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ ﺳـﺎزوﻛﺎر و اﺑـﺰار آن‪،‬‬‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﺑﻴﻜﺎري و اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻬﺮهوري اﻓﺮاد و ﻣﻨـﺎﺑﻊ‪ ،‬و‬ ‫در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻓﺰاﻳﺶ درآﻣﺪ ﻣﺮدم ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫اﮔﺮﭼﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺗﻨﻬﺎ راهﻛﺎر اﺷﺘﻐﺎلزاﻳـﻲ و اﻓـﺰاﻳﺶ درآﻣـﺪﻫﺎي ﻣـﺮدم‬ ‫روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻗﻄﻌﺎً ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ و ﺑﻬﺮهورﺗﺮﻳﻦ ﻧﻮع آن اﺳﺖ‪ .‬اﻗﺘـﺼﺎدداﻧﺎن اﻳـﻦ اﻣـﺮ را‬ ‫ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻮﺳﻌﻪي اﻗﺘﺼﺎدي روﺳﺘﺎﻫﺎ داﻧﺴﺘﻪ و ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻣﺪاران آن را ﻳـﻚ راﻫﺒـﺮد‬ ‫ﻛﻠﻴﺪي ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از اﻏﺘﺸﺎﺷﺎت و ﻧـﺎآراﻣﻲﻫـﺎ در روﺳـﺘﺎﻫﺎ ﻣـﻲداﻧﻨـﺪ‪ .‬ﻫـﻢﭼﻨـﻴﻦ‬ ‫ﻛﺸﺎورزان و روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن آن را اﺑﺰاري ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد درآﻣﺪ ﺧـﻮﻳﺶ و زﻧـﺎن آن را اﻣﻜـﺎﻧﻲ‬ ‫ﺑﺮاي اﺷﺘﻐﺎل در ﻣﺠﺎورت ﻣﺤﻞ ﺳﻜﻮﻧﺖ ﺧﻮد ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻮدﻛﻔﺎﻳﻲ‪ ،‬اﺳﺘﻘﻼل و ﻛﺎﺳـﺘﻦ‬ ‫از ﻧﻴﺎزﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ آﻧﺎن را در ﭘﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻲداﻧﻨﺪ )‪.(Laukkanen,2003,372‬‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺗﻮﺳﻌﻪي روﺳﺘﺎﻳﻲ در ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن در ﭼﻨﺪ دﻫﻪي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧـﺸﺎن‬ ‫ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﺑﺎ ﺗﺰرﻳﻖ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ و ﻓﻨﺎوري ﺗﺤﻘﻖ ﻧﻤﻲﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺑـﺴﻴﺎري در‬ ‫اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ‪ .‬اﻣﺮوزه ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روﺣﻴﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑـﻴﻦ روﺳـﺘﺎﻳﻴﺎن و از ﺟﻤﻠـﻪ‬ ‫ﻛﺸﺎورزان از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻫﻤﻴﺖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫در ﺗﻮﺳﻌﻪي روﺳﺘﺎﻳﻲ از آنﺟﺎ ﻧﺎﺷﻲ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﺮد ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﻣـﻲﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺎ ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ و ﻣﺸﻜﻼت ﻣﻮﺟﻮد‪ ،‬ﺑﻪ اﺑﺪاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﻧﻮﻳﻦ در ﺟﻬﺖ رﺷﺪ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻫﻤـﺖ‬ ‫ﮔﻤﺎرد‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮﻳﻖ اﻳﺠﺎد اﺷﺘﻐﺎل‪ ،‬ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ‪،‬‬ ‫ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻨﺎﺳﺐ درآﻣﺪ و ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﺑﻬﻴﻨﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ‪ ،‬ﻧﻘـﺶ ﻣﻬﻤـﻲ در ﺗﻮﺳـﻌﻪي روﺳـﺘﺎﻳﻲ‬ ‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ )ﺣﺴﻴﻨﻲ و ﺳﻠﻴﻤﺎنﭘﻮر‪.(1385 ،‬‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪي را ﺑﺮاي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ ﺗﺎ درآﻣـﺪ و‬ ‫ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺧﻮد را اﻓﺰاﻳﺶ دﻫﻨﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ اﻳﺠﺎد ﻣﺆﺳـﺴﺎت ﺟﺪﻳـﺪ و ﻛـﺴﺐ و ﻛﺎرﻫـﺎي‬


‫‪166‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫ﻛﻮﭼــﻚ و ﻣﺘﻮﺳــﻂ‪ ،‬اﺳــﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي زﻧــﺪﮔﻲ در ﺟﻮاﻣــﻊ روﺳــﺘﺎﻳﻲ را ﺑﻬﺒــﻮد ﺑﺨــﺸﺪ‬ ‫)‪.(Henley, 2002‬‬

‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳـﺘﺎﻳﻲ در ﭘـﻲ ﻳـﺎﻓﺘﻦ ﺗﺮﻛﻴﺒـﻲ ﻣﻨﺎﺳـﺐ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺑـﺮاي‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي اﻋﻢ از ﻛﺸﺎورزي و ﻏﻴﺮﻛﺸﺎورزي ﺑﺮاي دﺳﺖﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﺳﻮد‬ ‫ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ اﺳﺎﺳﺎً ﺗﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺎ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﺷﻬﺮ ﻧﺪارد ﺟﺰ اﻳﻦﻛـﻪ‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ آن را در ﻓﻀﺎي روﺳﺘﺎ ﺗﺼﻮر ﻛﺮد‪ .‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺠﺎرت و ﻛـﺴﺐ و ﻛـﺎر را‬ ‫در ﻣﺸﺎﻏﻞ ﻛﺸﺎورزي و ﻏﻴﺮ ﻛﺸﺎورزي ﮔﺴﺘﺮش دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻓﺮدي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻣﺎﻧﺪن در ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﻳﻲ و ﻛﻤﻚ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺤﻠﻲ آﻣﺎدهي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﺳﺖ )ﭘﺘﺮﻳﻦ‪.(35 :1381 ،‬‬ ‫ﭘﺘﺮﻳﻦ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ را ﻣﺠﻤﻮع ﺳﻪ ﮔﺰاره زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﻨﺪ ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﻧﻴﺮوﻳﻲ ﻛﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ را ﺑﺮاي ﭘﺎﺳﺦﮔﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎﻫﺎي ﺑﻲﭘﺎﺳﺦ در ﺑـﺎزار ﺑـﺴﻴﺞ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ؛‬ ‫‪ .2‬ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺧﻠﻖ و اﻳﺠﺎد ﭼﻴﺰي از ﻫﻴﭻ؛‬ ‫‪ .3‬ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺧﻠﻖ ارزش ﺑﻪ وﺳـﻴﻠﻪ اﻣﺘـﺰاج ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪي واﺣـﺪي از ﻣﻨـﺎﺑﻊ در راﺳـﺘﺎي‬ ‫ﺑﻬﺮهﮔﻴﺮي از ﻳﻚ ﻓﺮﺻﺖ‪.‬‬ ‫آنﭼﻪ در ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺮاي ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻘﻮﻟﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳـﺘﺎﻳﻲ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﺑـﺮد‬ ‫ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪:‬‬ ‫»ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ﻧﻮآوراﻧﻪي ﻣﻨﺎﺑﻊ و اﻣﻜﺎﻧﺎت روﺳﺘﺎ ﺑﺮاي ﺧﻠﻖ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي ﻛـﺴﺐ و‬ ‫ﻛﺎر« )ﭘﺘﺮﻳﻦ‪.(1381 ،‬‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨـﺎن روﺳـﺘﺎﻳﻲ داراي وﻳﮋﮔـﻲﻫـﺎي‬ ‫ﺧﺎﺻﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ آنﻫﺎ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪:‬‬ ‫• آﻧﺎن ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم‪ ،‬ﺷﻴﻮهﻫﺎ و ﻓﻨﻮن ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺤﻴﻂ‬ ‫را داﺷﺘﻪ و در ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از ﻣﺤﻴﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻛﻮﺷﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫• اﻓﺮادي ﺧﻼق و رﻳﺴﻚﭘﺬﻳﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫• ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات رﺷﺪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺑﺎ اﺗﻔﺎﻗﺎت ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺮﻗﺒﻪ ﻛﻨﺎر ﻣﻲآﻳﻨﺪ‪.‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪167‬‬

‫• در ﺗﺤﻘﻖ ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ دﻳﺪﮔﺎﻫﺎ و اﻳﺪهﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺼﻤﻢ و ﻗﺎﻃﻊ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫• از اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﻴﻢﻫﺎي ﺟﺴﺖوﺟﻮﮔﺮاﻧﻪ و ﭘﻴﺶروﻧﺪه ﻟﺬت ﻣﻲﺑﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫• ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻛﺸﺎورزي ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﻫﻤﺖ ﻣﻲﮔﻤﺎرﻧﺪ‪.‬‬ ‫• در ﭘﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدي از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪي ﺑﺎزار ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﻣﺮوزه در ﺑﺴﻴﺎري از ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ‪ ،‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳـﺘﺎﻳﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راﻫﺒﺮدي ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪي اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ روﺳـﺘﺎﻫﺎ ﻣﻄـﺮح اﺳـﺖ‪ .‬ﻣـﺜﻼً در‬ ‫ﻛﺸﻮر ﺳﻮﺋﺪ اﺗﺤﺎدﻳﻪي اﻗﺘﺼﺎد روﺳﺘﺎﻳﻲ و ﺟﻮاﻣﻊ ﻛﺸﺎورزي ﻳﻜﻲ از ﺳﺎزﻣﺎنﻫـﺎﻳﻲ اﺳـﺖ‬ ‫ﻛﻪ در زﻣﻴﻨﻪي ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫﺸﺘـﺼﺪ ﻋـﻀﻮ دارد و‬ ‫ﻫﺪف آن ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ و اﻳﺠﺎد ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻬﺘﺮ در ﺷـﻬﺮﻫﺎ و ﺣﻮﻣـﻪي آن‪-‬‬ ‫ﻫﺎﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠﻲ اﻳﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺮﻛﺐ از ‪ 250‬ﻣﺸﺎور ﺑﺎ ﺻﻼﺣﻴﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫داﻧﺶ ﻓﻨـﻲ را ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﺗﺠﺮﺑـﻲ ﺗﻮﺳـﻌﻪ و اﻧﺘﻘـﺎل ﻣـﻲدﻫﻨـﺪ‬ ‫)اﺣﻤﺪﭘﻮر‪.(299 :1383،‬‬ ‫در ﻛﺸﻮر ﭼﻴﻦ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﺧﻮد اﺷﺘﻐﺎﻟﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ در ﺗﻮﺳـﻌﻪي روﺳـﺘﺎﻳﻲ‬ ‫داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﺑﺮرﺳﻲﻫـﺎي اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه در ﺳـﺎلﻫـﺎي ‪ ،1998-1995‬ﺧـﻮد اﺷـﺘﻐﺎﻟﻲ‬ ‫ﺳﺮﻳﻊﺗﺮﻳﻦ رﺷﺪ ﺑﺨﺶ ﻏﻴﺮ ﻛﺸﺎورزي در روﺳﺘﺎﻫﺎي اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺑﻮده و ﺣﺪود ﺳﻲ ﻣﻴﻠﻴـﻮن‬ ‫ﻧﻔﺮ از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻛﺎر ﺷﺪهاﻧﺪ )‪.(Sandeep, M et al. 2007:163‬‬ ‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺴﺘﺮده و ﻣﺘﻨﻮع اﺳﺖ‪ .‬در‬ ‫واﻗﻊ اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ‪ ،‬ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻜﺮي ﺑﺮاي ﺑﺮوز ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ‪ .‬ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزي از ﺟﻤﻠﻪ زراﻋﺖ‪ ،‬ﺑﺎﻏﺪاري‪ ،‬ﭘﺮورش اﻧﻮاع دام و ﻃﻴـﻮر‪ ،‬زﻧﺒـﻮر‬ ‫ﻋﺴﻞ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﺟﻨﮕﻞداري‪ ،‬آﺑﺨﻴﺰداري و ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ‪ ،‬ﺣﻔـﻆ ﻣﺤـﻴﻂ زﻳـﺴﺖ‪،‬‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪي ﺻﻨﺎﻳﻊ روﺳﺘﺎﻳﻲ )ﺻﻨﺎﻳﻊ دﺳﺘﻲ‪ ،‬ﺧﺎﻧﮕﻲ‪ ،‬ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ و ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪاي(‪ ،‬ﮔﺮدشﮔـﺮي‬ ‫روﺳﺘﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻣﺴﻜﻦ روﺳﺘﺎﻳﻲ و ﺑﻬﺴﺎزي ﻣﺤـﻴﻂ روﺳـﺘﺎﻫﺎ ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ زﻣﻴﻨـﻪﻫـﺎي ﺑـﺮوز‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ اﺳﺖ‪ .‬در واﻗﻊ ﻛﻠﻴﻪي اﻗﺪاﻣﺎت و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻳﺎ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ اﻳﺠﺎد اﺷﺘﻐﺎل و اﻓﺰاﻳﺶ درآﻣﺪ و ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﻣﻄﻠـﻮب و‬ ‫ﭘﺎﻳﺪار ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ در ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻳﺎري رﺳـﺎﻧﻨﺪ در ﻗﻠﻤـﺮو‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬


‫‪168‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدي داﺷﺘﻪ و ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﭘﮋوﻫﺶﻫـﺎ اﻳـﻦ اﻣـﺮ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ ﺑﺮاي رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﻧـﺸﺎن داده ﻛـﻪ‬ ‫ﺗﻔﺎوتﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﺮخ رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدي از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻔﺎوتﻫﺎي ﻧﺮخ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺒﻴﻴﻦ‬ ‫‪2‬‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل رﻳﻨﺎﻟﺪز و ﻛﻤﭗ )‪ (1999‬ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ ﻛﻪ‬ ‫‪3‬‬

‫ﺗﻔـﺎوتﻫـﺎ در ﻧـﺮخ رﺷـﺪ‬

‫اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﻔﺎوت در ﻧﺮخ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳـﺖ ) ‪Russel S. Sobel and Kerry A.‬‬

‫‪.(King, 2008: 431‬‬ ‫ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﻄﺒﻴﻘﻲ ﭘﺮوژهي دﻳﺪهﺑﺎن ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ)‪(GEM‬‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﻴﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ و رﺷﺪ اﻗﺘـﺼﺎدي‬ ‫وﺟﻮد دارد؛ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴـﻞ ﻛـﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ از ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖﻫـﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪي ﻣﻄﻠـﻮب‬ ‫ﺑﻲﺑﻬﺮهاﻧﺪ رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدي ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ دارﻧﺪ )‪.(Markley, 2005‬‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪهي ﻣﻬﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻗﺮار دارد‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ ﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮان ﺷـﺮاﻳﻂ اﻗﺘـﺼﺎدي را ﻣﻮﺟـﺐ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ داﻧـﺴﺘﻪ و ﻣﻌﺘﻘﺪﻧـﺪ ﻛـﻪ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﻴﺮوي اﺻﻠﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪي اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﺤﺴﻮب ﺷـﺪه و ﺗﻐﻴﻴـﺮ و ﻧـﻮآوري‪ ،‬رﺷـﺪ و‬ ‫ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﺧـﺪﻣﺎت را ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه دارد )‪ .(Lordkipanidze et al, 2005: 787‬در ﻣﻘﺎﺑـﻞ‪،‬‬ ‫روانﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ و ﺑﺎ ﺗﻔﺎوت ﻗﺎﺋﻞ ﺷـﺪن ﺑـﻴﻦ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨـﺎن‪،‬‬ ‫ﻣﺪﻳﺮان و ﻏﻴﺮﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي روانﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ‪ .‬از‬ ‫ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ آﻧﺎن ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﺗﻮﻓﻴﻖﻃﻠﺒﻲ‪ ،‬ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮ�� ﻣﺨﺎﻃﺮه‪،‬‬ ‫ﺗﺤﻤﻞ اﺑﻬﺎم‪ ،‬اﺳﺘﻘﻼلﻃﻠﺒﻲ‪ ،‬ﻣﺮﻛﺰ ﻛﻨﺘﺮل دروﻧﻲ‪ ،‬اﻧﺮژي زﻳﺎد‪ ،‬اﻧﮕﻴﺰه و ﺗﻌﻬﺪ اﺷـﺎره ﻛـﺮد‬ ‫)ﮔﻠﺮد‪ ،‬ﭘﺮواﻧﻪ ‪ .(106-102 :1384‬اﻣﺎ ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎﺳﺎن ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪهي اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ‬ ‫در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ راﺑﻄﻪي ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن و ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎ و ﮔﺮوهﻫـﺎي‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ‪ .‬داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و اﻳﺠـﺎد ﺟـﻮ و‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ در ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎ ﺗﻮﺟﻪ دارﻧﺪ )‪.(Kiesner, 1985: 24‬‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎن و داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻋﻠﻮم ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑـﺎ در ﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ وﻳﮋﮔـﻲﻫـﺎي ﻓـﺮد‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪169‬‬

‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روﻳﻜﺮد رﻓﺘﺎري‪ ،‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را ﻓﺮاﻳﻨﺪي ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ ﻛـﻪ‬ ‫ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺑﻪ اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و ﻛﺎرﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻲاﻧﺠﺎﻣﺪ‪ .‬از ﺟﻤﻠـﻪ ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣـﻮرد‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ در روﻳﻜﺮد رﻓﺘﺎري‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﺳﻮاﺑﻖ و ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻓﺮدي‪ ،‬و ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﺗـﺎﺛﻴﺮات‬ ‫ﻣﺤﻴﻄﻲ ‪ -‬ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺑﺮ ﻓﺮد اﺷﺎره ﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮﺳـﺎﺧﺖﻫـﺎي ﻣﺤﻴﻄـﻲ‪ ،‬درﺟـﻪي آﺷـﻔﺘﮕﻲ ﻣﺤﻴﻄـﻲ و‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺷﺨﺼﻲ اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ‪ ،‬در ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ‪ .‬در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ﻣـﻲﺗـﻮان‬ ‫ﺑﻪ ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﻠﻲ ﺑﺎ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﻴﺰ اﺷﺎره ﻛﺮد‪ .‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ در ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑـﻪ‬ ‫ﺻﻮرت ﻓﺮاﻳﻨﺪي ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ وروديﻫﺎ‪ ،‬ﺳﺎزهﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺷﻮاﻫﺪ و ﻧﺸﺎنﮔﺮﻫﺎﺳﺖ ﺧـﻮد‬ ‫را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در اﻳﺠﺎد ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ در ﭼﺎرﭼﻮب‬ ‫روﻳﻜﺮد رﻓﺘﺎري ﻣﻄﺮح ﺷﺪ‪ .‬در روﻳﻜﺮد رﻓﺘﺎري ﻋﻼوه ﺑﺮ وﻳﮋﮔـﻲﻫـﺎ ﺷﺨـﺼﻴﺘﻲ ﻛـﻪ در‬ ‫روﻳﻜﺮد وﻳﮋﮔﻲﻫﺎ ﻣﻮرد ﺗﺄﻛﻴﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻴﻄﻲ و وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي رﻓﺘﺎري ﻓﺮد ﻧﻴﺰ ﻣـﻮرد‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ )آراﺳﺘﻲ‪.(102-97 :1385 ،‬‬ ‫ﻓﻮﮔﻞ و ﻧﻴﺎواﻟﻲ‪ 1‬در ﺳﺎﺧﺘﺎري ﻛﻪ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و ﻛﺎرﻫـﺎي‬ ‫ﺟﺪﻳﺪ اراﺋﻪ دادﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮ ﻧﮕﺮش ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺣﻀﻮر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻣﺠﺮب‪ ،‬اﻟﮕﻮﻫـﺎي‬ ‫ﻧﻘﺶ ﻣﻮﻓﻖ‪ ،‬وﺟﻮد اﻓﺮاد ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻤﻠﻜﺮدﻫـﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﺆﺛﺮ در اﻳﺠـﺎد ﻛـﺴﺐ و ﻛﺎرﻫـﺎي ﺟﺪﻳـﺪ اﺷـﺎره‬ ‫ﻛﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻴﺎﻧﺠﻲ ﻣﻲداﻧﻨـﺪ و از وﻳﮋﮔـﻲ ﺗـﺴﺮﻳﻊ‬ ‫ﻛﻨﻨﺪﮔﻲ ﺑﺮاي ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﺗﻮﺳﻌﻪي اﻗﺘﺼﺎدي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬آنﻫﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧـﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺗﺴﺮﻳﻊﻛﻨﻨﺪه‪ ،‬ﺟﺮﻗﻪي رﺷﺪ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ اﻗﺘـﺼﺎدي را ﻓـﺮاﻫﻢ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬در ﻧﻈﺮ اﻳﻦ دﺳﺘﻪ از اﻧﺪﻳﺸﻤﻨﺪان ﭼﻬﺎر دﺳﺘﻪ از ﻋﻮاﻣﻞ در ﻇﻬﻮر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺣـﺎﻳﺰ‬ ‫اﻫﻤﻴﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫‪1. Fogel and Gneyawali‬‬


‫‪170‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫• ﻋﻮاﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﻣﺰاﻳﺎي ﺑﺎزار و ﻓﺮاﻫﻢ ﺑﻮدن ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ؛‬ ‫• ﻋﻮاﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻘﺒﻮﻟﻴﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ از ﻟﺤـﺎظ ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ‪ ،‬ﺣﺮﻛـﺎت‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬اﻣﻨﻴﺖ و ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻃﺒﻘﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻗﺪرت و ﻛﻨﺘﺮل‪ ،‬ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺎري‪ ،‬ﻧﻘﺶ‬ ‫ﺳﺮﻣﺸﻖ‪ ،‬ﺷﺮاﻳﻂ زﻧﺪﮔﻲ ﻛﻮدﻛﻲ‪ ،‬وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪي ﻓﺮد‪ ،‬ﺳـﻦ و ﺟﺎﻳﮕـﺎه‬ ‫ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر )ﺟﻌﻔﺮ زاده و ﺑﺎزرﮔﺎن‪.(210 :1383 ،‬‬ ‫• ﻋﻮاﻣﻞ رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﺘﻘﻼل‪ ،‬ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ‪ ،‬ﻣﺮﻛﺰ ﻛﻨﺘﺮل دروﻧﻲ‪ ،‬ﺗﺤﻤﻞ اﺑﻬـﺎم‪،‬‬ ‫ﺧﻮد اﺗﻜﺎﻳﻲ‪ ،‬ﺣﻞ ﺧﻼق ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﺗﻔﻜﺮ ﺧﻼق‪ ،‬اﻧﮕﻴﺰهﻫﺎ و ﻣﺨﺎﻃﺮه ﭘﺬﻳﺮي‪.‬‬ ‫• ﺗﺮﻛﻴــﺐ ﻋﻮاﻣــﻞ ﺗﻮﻟﻴــﺪ ﺑــﺮاي اﻳﺠــﺎد ﺗﻐﻴﻴــﺮ در ﺗﻮﻟﻴــﺪ ﻣﺤــﺼﻮﻻت و ﺧــﺪﻣﺎت‬ ‫)‪.(Martin,1992: 51-65‬‬ ‫از دﻳﮕﺮ ﺗﻼشﻫﺎي داﻧﺸﻤﻨﺪان اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ در زﻣﻴﻨﻪي ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪،‬‬ ‫اراﺋﻪي ﻧﻈﺮﻳﻪي ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻖ اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎه ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻓﺮاﻳﻨﺪي اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫در ﺷﺒﻜﻪاي از رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬اﻳﻦ رواﺑﻂ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ رواﺑﻂ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ را ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ‬ ‫و ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ ﻣﺤﺪود ﻳﺎ ﺗﺴﻬﻴﻞ ﻛﻨﻨﺪ )اﺣﻤﺪﭘﻮر‪.(31: 1378 ،‬‬ ‫اﻟﮕﻮي اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ دﻛﺘﺮ اﺣﻤﺪﭘﻮر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻳﻚ ﻓﺮاﻳﻨـﺪ ﺳﻴـﺴﺘﻤﻲ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ از ﻳﻚ درون دادﻫﺎ )ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎي ﻓـﺮدي‪ ،‬ﻋﻮاﻣـﻞ ﺳـﺎزﻣﺎﻧﻲ و ﻋﻮاﻣـﻞ‬ ‫ﻣﺤﻴﻄﻲ(‪ ،‬ﻣﻴﺎن دادﻫﺎ )ﻣﺮاﺣﻞ ﺷﻜﻞﮔﻴﺮي ﺗﻔﻜﺮ‪ ،‬ﻣﺮﺣﻠﻪي ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﺮ ﭘﺎﻳـﻪي ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎري و اﺟﺮاي ﺗﻔﻜﺮ( و ﺑﺮون دادﻫﺎ )ﺗﻮﻓﻴﻖ در اﻧﻮاع ﻧﻮآوريﻫﺎ‪ ،‬ﺗﻮﻓﻴﻖ در اﻳﺠـﺎد اﻧـﻮاع‬ ‫واﺣﺪﻫﺎ در درون ﺷﺮﻛﺖ و ﻣﻴﺰان رﺷﺪ در زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ( ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ )اﺣﻤـﺪ‬ ‫ﭘﻮر‪ .(228-210 :1381 ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎ ﻳﺎ رﻓﺘـﺎر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨـﺎن‪ ،‬دو دﺳـﺘﻪ‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬اول ﻣـﺪلﻫـﺎي ﻣﺤﺘـﻮاﻳﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺮ ﻣﺒﻨـﺎي ﻧﻈـﺮ‬ ‫روانﺷﻨﺎﺳﺎن ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﺪه و دوم ﻣﺪلﻫﺎي ﻓﺮاﻳﻨﺪي ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨـﺎن‪،‬‬ ‫ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﺗﺄﺛﻴﺮ آن ﺑﺮ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ از ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﻮﺳـﻌﻪي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﻘـﺶ‬ ‫دارﻧﺪ‪ .‬ﻋﻮاﻣﻞ ﻛﻼن اﻗﺘﺼﺎدي‪ ،‬ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ‪ ،‬اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺳﻴﺎﺳﻲ در ﺗﻤﺎﻳﻞ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ اﻓﺮاد ﺑﺮاي‬ ‫اﻧﺘﺨﺎب ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﺆﺛﺮﻧﺪ‪ .‬ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي رﺷﺪ‪،‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪171‬‬

‫اﻳﺠﺎد و ﻧﻮآوري ﺗﺒﻴﻴﻦ ﺷﺪه و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﭼﻬﺎر ﺣﻮزهي ﻓﺮدي‪ ،‬ﺷﺒﻜﻪاي‪ ،‬ﺳـﺎزﻣﺎﻧﻲ و‬ ‫ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻣﺮوزه در ﻫﻤﻪي ﺟﻮاﻣﻊ اﻳﺠﺎد و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ آن در ﻓﺮاﻳﻨـﺪ‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪ‪ ،‬ﻛﻢ و ﺑﻴﺶ ﻣﻮرد ﺗﺄﻛﻴﺪ اﺳﺖ‪ .‬دﻳﺪﮔﺎهﻫﺎ و روشﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔـﻲ ﺑـﺮاي ارﺗﻘـﺎي آن‬ ‫اراﺋﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲﺗﻮان از آنﻫﺎ ﺑﻬﺮه ﮔﺮﻓـﺖ‪ .‬وﻟـﻲ ﻣﺤﻘﻘـﺎن‬ ‫ﻣﺘﻌــﺪدي ﻣﺎﻧﻨــﺪ ﺑﻮﻣــﻞ‪ (1990) 1‬ﺑﻮﺗﻜــﻪ و ﻛــﻮﻳﻦ‪ (2003، 2001)2‬و ﻧﻴــﺰ ﻛﺮﻓــﺖ و‬ ‫ﺳﻮﺑﻞ‪ (2005)3‬درﻳﺎﻓﺘﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ ﺷـﻴﻮهي ﺗﻘﻮﻳـﺖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ از ﻃﺮﻳـﻖ اﻳﺠـﺎد‬ ‫ﻧﻬﺎدﻫﺎ و ﻣﺆﺳﺴﻪﻫﺎ اﺳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎي دوﻟﺘـﻲ ﻧﻘـﺶ ﻛـﻢﺗـﺮي در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨـﻪ دارﻧـﺪ‬ ‫)‪.(Russel S. Sobel and Kerry A. King, 2008:431‬‬ ‫در ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻳﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در زﻣﻴﻨﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﻫـﻢﭼﻨـﻴﻦ ﺑـﺎ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روﻳﻜﺮد رﻓﺘﺎري ﺑﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﺑﺮ اﺳﺎس اﻟﮕﻮي ﻓﺮاﻳﻨـﺪي ﻛـﻪ در آن‬ ‫ﺳﻮاﺑﻖ و ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎي ﻓﺮدي و ﺗﺄﺛﻴﺮات ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺮ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮔﺬار ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳـﻲ‬ ‫و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫روشﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ‬ ‫اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻳﻚ ﭘﮋوﻫﺶ ﻛﺎرﺑﺮدي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﻮهي ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﻧﮕﺎﺷـﺘﻪ ﺷـﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﺷﻴﻮهي ﮔﺮدآوري دادهﻫﺎ از ﻧﻮع اﺳﻨﺎدي و ﻣﻴﺪاﻧﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﻛﻪ ﺑـﺮاي ﻣﺒـﺎﻧﻲ‬ ‫ﻧﻈﺮي از روش ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪاي و ﺑﺮاي ﺟﻤﻊآوري دادهﻫﺎ از روش ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣـﻪ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻼك ﮔﺮدآوري دادهﻫـﺎ و ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ‬ ‫اﻳﻦﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ارزﻳﺎﺑﻲ و ﻗﻀﺎوت در ﻣﻮرد وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻳﺎﻓﺘﻪﻫـﺎي‬ ‫ﺧﻮد ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد را ﻫﻢ ﺗﻮﺻـﻴﻒ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺗﺤﻘﻴـﻖ ﺗﻮﺻـﻴﻔﻲ از ﻧـﻮع‬ ‫ﭘﻴﻤﺎﻳﺸﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪1. Baumol‬‬ ‫‪2. Boettke and Coyne‬‬ ‫‪3. Kreft and Sobel‬‬


‫‪172‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺷﻲ ﺑﻪ ﺳﺌﻮالﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ وﻳﮋﮔـﻲﻫـﺎي اﻓـﺮاد ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪،‬‬ ‫ﺷﺎﺧﺺﻫﺎ و ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ در زﻣﻴﻨﻪي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﻣـﺸﺨﺺ ﺷـﺪه و در ﻗﺎﻟـﺐ ‪31‬‬ ‫ﮔﻮﻳﻪ در ﻳﻚ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش آﻟﻔﺎي ﻛﺮوﻧﺒﺎخ ﻣﻴﺰان ﭘﺎﻳـﺎﻳﻲ آن‬ ‫در ﺳﻄﺢ ‪ 0/71‬ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه و ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ اﻳـﻦﻛـﻪ ﺗـﺎﻛﻨﻮن از اﻳـﻦ‬ ‫ﺷﺎﺧﺺﻫﺎ و ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﺑﻪﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳـﺖ اﻃﻤﻴﻨـﺎن‬ ‫ﻻزم ﺑﻪ رواﻳﻲ آنﻫﺎ وﺟﻮد دارد‪.‬‬ ‫ﺷﻴﻮهي ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﺗﺼﺎدﻓﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪي اول‬ ‫از ﺑﻴﻦ ‪ 25‬روﺳﺘﺎي دﻫﺴﺘﺎن‪ ،‬ﭘﻨﺞ روﺳﺘﺎ ﺑﺎ روش ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي و اﻧﺘﺨﺎب ﺷـﺪﻧﺪ و‬ ‫در ﻣﺮﺣﻠﻪي دوم از ﺑﻴﻦ ﺟﻤﻌﻴﺖ ‪ 15‬ﺗﺎ ‪ 65‬ﺳﺎل اﻳﻦ روﺳﺘﺎﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺮ اﺳـﺎس روش ﻛـﻮﻛﺮان‪،‬‬ ‫‪ 150‬ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﺠﻢ ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه و ﺑﺎ روش ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪه ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﺤﻠﻴﻞ دادهﻫﺎ‪ ،‬ﭘﺲ از ﺟﻤﻊآوري آنﻫﺎ از روشﻫﺎي آﻣﺎري اﺳﺘﻔﺎده ﺷـﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي‬ ‫ﺗﺴﺮﻳﻊ و ﺗﺴﻬﻴﻞ ﺗﺤﻠﻴﻞ دادهﻫﺎي ﻣﺄﺧﻮذه‪ ،‬ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﺆﻟﻔـﻪﻫـﺎ ﻛﺪﮔـﺬاري و ﺳـﭙﺲ ﺑـﺎ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮماﻓﺰار آﻣﺎري ‪ ،SPSS‬دادهﻫﺎي ﻛﺴﺐ ﺷﺪه ﭘـﺮدازش ﺷـﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي ﺗﺒﻴـﻴﻦ و‬ ‫ﺗﺤﻠﻴﻞ دادهﻫﺎ و ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺳﺆالﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬اﺑﺘﺪا ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش آﻣـﺎر ﺗﻮﺻـﻴﻔﻲ ﺑـﻪ‬ ‫اﺳﺘﺨﺮاج ﻓﺮاواﻧﻲ و درﺻﺪ آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪ و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻓﺮاواﻧﻲ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺳﺆالﻫـﺎ در ﻗﺎﻟـﺐ‬ ‫ﺟﺪاول ﺗﺮﺳﻴﻢ و اراﺋﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬از روشﻫﺎي آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ آزﻣﻮن ﻛﻮﻟﻤـﻮﮔﺮوف‪-‬‬ ‫اﺳﻤﻴﺮﻧﻮف ‪) ،Sample K-S‬ﺧﻲ دو ﺗﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮي ﻛﺎي اﺳﻜﻮﺋﺮ( اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬ ‫دﻫــﺴﺘﺎن ﺑــﺮاآن ﺟﻨــﻮﺑﻲ از ﺗﻮاﺑــﻊ ﺷﻬﺮﺳــﺘﺎن اﺻــﻔﻬﺎن و ﻣــﺴﺎﺣﺖ آن ﺣــﺪود ‪334‬‬ ‫ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ اﺳﺖ ﻛﻪ‪ 67/39‬درﺻﺪ از ﺟﻠﮕﻪي ﺑﺮاآن را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ‬ ‫دﻫﺴﺘﺎن از ﺷﻤﺎل ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪي زاﻳﻨﺪهرود و ﺑﺮاآن ﺷﻤﺎﻟﻲ‪ ،‬از ﺟﻨﻮب ﺑﻪ ﻛـﻮهﻫـﺎي ﻛـﻼه‬ ‫ﻗﺎﺿﻲ و ﺑﺨﺶ ﻣﺮﻛﺰي ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺷﻬﺮﺿﺎ‪ ،‬از ﺷﺮق ﺑـﻪ ﺑﺨـﺶ ﺟﺮﻗﻮﻳـﻪ و ﻛﻮﻫﭙﺎﻳـﻪ و از‬ ‫ﻃﺮف ﻏﺮب ﻧﻴﺰ ﺑﻪ دﻫﺴﺘﺎن ﻛﺮارج از ﺑﺨﺶ ﻣﺮﻛﺰي ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن ﻣﺤﺪود ﻣـﻲﺷـﻮد‬ ‫)اﺳﺘﺎﻧﺪاري اﺻﻔﻬﺎن‪.(1372 ،‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪173‬‬

‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻛﻞ دﻫﺴﺘﺎن در ﺳﺎل ‪ 1375‬ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ‪ 13241‬ﻧﻔﺮ ﺑﻮده‪ ،‬ﻛﻪ از اﻳﻦ ﺗﻌـﺪاد ‪7351‬‬ ‫ﻧﻔﺮ در ﺳﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻳﻌﻨﻲ ‪ 15‬ﺗﺎ ‪ 64‬ﺳﺎل ﻗﺮار داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬از اﻳﻦ ﺗﻌﺪاد ‪ 3770‬ﻧﻔﺮ ﻣﺮد و ‪3581‬‬ ‫ﻧﻔﺮ زن ﺑﻮدهاﻧﺪ‪ .‬رﺷﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ دﻫﺴﺘﺎن ﺑﺮاآن ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در دﻫـﻪي ‪ 1365-1355‬و‬ ‫‪ 1375-1365‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ‪ 4/4‬و ‪ 0/5‬درﺻﺪ ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در دﻫﺴﺘﺎن ﺑﺮاآن ﺟﻨﻮﺑﻲ ‪ 64‬درﺻﺪ از ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ‬ ‫ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺳﻬﻢ در اﺷﺘﻐﺎل را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص دادهاﻧﺪ‪ ،‬ﺻﻨﻌﺖ ﺑﺎ ‪ 27‬درﺻﺪ و ﺧـﺪﻣﺎت ﺑـﺎ‬ ‫‪9‬درﺻﺪ در ردهﻫﺎي ﺑﻌﺪي ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ .‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ﺷﺎﻏﻼن ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﺑﺨﺶﻫﺎي‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ درﺻﺪ ﺷﺎﻏﻼن ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزي ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺑﺨـﺶﻫـﺎي دﻳﮕـﺮ‬ ‫ﺑﻴﺶﺗﺮ ﺑﻮده و اﻳﻦ اﻣﺮ ﺣﺎﻛﻲ از ﺗﻮانﻣﻨﺪي ﺑﺎﻻي اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺻﻨﻌﺖ و‬ ‫ﺧﺪﻣﺎت اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﺑﻴﻜﺎران ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ‪ 170‬ﻧﻔﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ از اﻳﻦ ﺗﻌﺪاد ‪ 119‬ﻧﻔﺮ ﻣﺮد‬ ‫و ‪ 51‬ﻧﻔﺮ زن ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫دﻫﺴﺘﺎن ﺑﺮاآن ﺟﻨﻮﺑﻲ در ﻣﺠﻤﻮع داراي ‪ 25‬آﺑﺎدي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳـﺎس ﻧﻤﻮﻧـﻪﮔﻴـﺮي‬ ‫اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‪ ،‬از اﻳﻦ ﺗﻌﺪاد ﭘﻨﺞ روﺳﺘﺎ ﻣﻮرد ﭘﺮﺳﺶ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬اﻳﻦ روﺳﺘﺎﻫﺎ ﻋﺒﺎرت ﺑﻮدﻧـﺪ‬ ‫از‪ " :‬ﭘﻴﻠﻪوران‪ ،‬رﺣﻴﻢآﺑﺎد‪ ،‬روران‪ ،‬زﻳﺎر و ﻟﻴﺎن"‪ .‬ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ‪،466 ،1903‬‬ ‫‪ 3364 ،1650‬و ‪ 217‬ﻧﻔﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻓﻌﺎل اﻳﻦ روﺳﺘﺎﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺮاﺑـﺮ اﺳـﺖ ﺑـﺎ‬ ‫‪ 1855 ،919 ،262 ،605‬و ‪ 117‬ﻧﻔﺮ ﻛﻪ در ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ‪ 3758‬ﻧﻔﺮ )ﻣﺮﻛـﺰ آﻣـﺎر‬ ‫اﻳﺮان ‪ .(1375‬در اﻧﺘﺨﺎب روﺳﺘﺎﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه ﻛﻪ روﺳﺘﺎﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺟﻤﻌﻴﺘـﻲ و‬ ‫ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻣﺘﻔﺎوت اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ‬ ‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﺣﺎﺻﻞ از اﺳﺘﺨﺮاج و ﭘﺮدازش دادهﻫﺎ در ﺟﺪاول ﺷﻤﺎره ‪ 1‬ﺗﺎ ‪ 7‬ﻣﺸﺨﺺ ﺷـﺪه‬ ‫و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺷﺎﺧﺺﻫﺎ و زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي اﺻﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑـﻪ ﺷـﺮح زﻳـﺮ ﺑﺮرﺳـﻲ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻓﺮدي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﺪول ﺷـﻤﺎرهي )‪ ،(1‬زﻣﻴﻨـﻪﻫـﺎي ﻓـﺮدي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ‪ 73/3‬درﺻـﺪ از‬


‫‪174‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﺣﺪ ﻛﻢ و ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ و در ‪ 26/7‬درﺻﺪ آنﻫﺎ در ﺣـﺪ‬ ‫زﻳﺎد و ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺣﺪود ‪ 25/3‬درﺻﺪ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻃﻮل زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮد‬ ‫ﻛﺎر ﺟﺪﻳﺪ و اﺑﺘﻜﺎري در ﺣﺪ ﻛﻢ و ‪ 74/7‬درﺻﺪ آنﻫﺎ در ﺣﺪ ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬در ﺑـﻴﻦ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ وﺿﻊ ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ اﻗﺘـﺼﺎدي در دوران‬ ‫ﻛﻮدﻛﻲ و ﻧﻮﺟﻮاﻧﻲ‪ ،‬و ﺗﻤﺎﺷﺎي ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن و ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪي‬ ‫روزﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬ﭘﻲﮔﻴﺮي اﺧﺒﺎر‪ ،‬آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ راﻳﺎﻧﻪ و اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ و اﺳﺘﻔﺎده از آن اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ وﺿـﻌﻴﺖ‬ ‫ﺑﻴﺶ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪهي ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﻪ اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻳﺎدﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .1‬زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻓﺮدي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬ ‫ﺷﺎﺧﺺ‬

‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬

‫ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد‬

‫زﻳﺎد‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ‬

‫ﺟﻤﻊ‬ ‫ﺗﻌﺪاد درﺻﺪ‬

‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻓﺮدي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدي در ﻛﻮدﻛﻲ و ﻧﻮﺟﻮاﻧﻲ‬

‫‪4‬‬

‫‪74‬‬

‫‪52‬‬

‫‪20‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻛﺎر ﺟﺪﻳﺪ و اﺑﺘﻜﺎري‬

‫‪0‬‬

‫‪0‬‬

‫‪38‬‬

‫‪112‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫ﺗﻤﺎﺷﺎي ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن‬

‫‪2‬‬

‫‪76‬‬

‫‪58‬‬

‫‪14‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روزﻧﺎﻣﻪ‬

‫‪4‬‬

‫‪20‬‬

‫‪68‬‬

‫‪58‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫ﭘﻲﮔﻴﺮي اﺧﺒﺎر‬

‫‪4‬‬

‫‪36‬‬

‫‪90‬‬

‫‪20‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ راﻳﺎﻧﻪ‬

‫‪8‬‬

‫‪28‬‬

‫‪48‬‬

‫‪66‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ‬

‫‪4‬‬

‫‪28‬‬

‫‪50‬‬

‫‪68‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ‬

‫‪4‬‬

‫‪28‬‬

‫‪50‬‬

‫‪68‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫‪2/50‬‬

‫‪24/20‬‬

‫‪37/80‬‬

‫‪35/50‬‬

‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )درﺻﺪ(‬

‫‪100‬‬

‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫دادهﻫﺎي ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي )‪ (2‬ﺣﺎﻛﻲ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫در ‪ 52/36‬درﺻﺪ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬در ﺣﺪ ﻛـﻢ و ﺧﻴﻠـﻲﻛـﻢ و در ‪ 47/64‬درﺻـﺪ‬ ‫آنﻫﺎ در ﺣﺪ زﻳﺎد و ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ زﻣﻴﻨـﻪﻫـﺎي اﻓـﺰاﻳﺶ‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي )ﻛﺸﺎورزي‪ ،‬ﺻﻨﻌﺖ و ﺧﺪﻣﺎت( ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﻮﺑﻲ داﺷﺘﻪ و ﺑـﻴﻦ ﺣـﺪاﻗﻞ‬ ‫‪ 62/7‬و ‪ 73/3‬درﺻﺪ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن‪ ،‬اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ را زﻳﺎد و ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد ذﻛﺮ ﻛﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬


‫‪175‬‬

‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫ﺟﺪول ‪ .2‬زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از دﻳﺪﮔﺎه روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن‬ ‫ﺷﺎﺧﺺ‬

‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬

‫ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد‬

‫زﻳﺎد‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ‬

‫زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎي اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻛﺸﺎورزي‬ ‫زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎي اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺻﻨﻌﺘﻲ‬ ‫زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎي اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺧﺪﻣﺎﺗﻲ‬ ‫اﻣﻜﺎن دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ‬ ‫اﻣﻜﺎن دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ روزﻧﺎﻣﻪ‬ ‫اﻣﻜﺎن درﻳﺎﻓﺖ وام‬ ‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )درﺻﺪ(‬

‫‪10‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪4/48‬‬

‫‪100‬‬ ‫‪96‬‬ ‫‪80‬‬ ‫‪30‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪36‬‬ ‫‪43/16‬‬

‫‪34‬‬ ‫‪34‬‬ ‫‪50‬‬ ‫‪42‬‬ ‫‪48‬‬ ‫‪62‬‬ ‫‪31/84‬‬

‫‪6‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪78‬‬ ‫‪78‬‬ ‫‪52‬‬ ‫‪20/52‬‬

‫ﺟﻤﻊ‬ ‫ﺗﻌﺪاد درﺻﺪ‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100‬‬

‫ﻓﺮاﻫﻢ ﺑﻮدن زﻣﻴﻨﻪي اﻓﺰاﻳﺶ اﻧﻮاع ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي در اﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ‬ ‫را ﺑﺮاي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﻳﺠﺎد ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﻋـﺪم دﺳﺘﺮﺳـﻲ ﺑـﻪ روزﻧﺎﻣـﻪ‪ ،‬اﻳﻨﺘﺮﻧـﺖ‬ ‫ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻋﺪم اﻣﻜﺎن درﻳﺎﻓﺖ وام‪ ،‬ﮔﻮﻳﺎي ﻣﺤﺪودﻳﺖ اﻳﻦ ﺧﺪﻣﺎت در ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﺮاي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫درﺑﺎره ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرت ﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺣﺪود ‪ 86/1‬درﺻـﺪ روﺳـﺘﺎﻳﻴﺎن‬ ‫ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬داراي آﺷﻨﺎﻳﻲ ﻛﻢ و ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ و ﺗﻨﻬﺎ ‪ 13/9‬درﺻﺪ آنﻫﺎ داراي آﺷﻨﺎﻳﻲ زﻳـﺎد‬ ‫و ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد ﺑﻮدهاﻧﺪ )ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي ‪ .(3‬اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻢ وﺑﻴﺶ در ﺑﺎرهي ﻫﻤﻪي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‬ ‫وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﺗﻔﺎوت ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﻴﻦ آنﻫﺎ دﻳﺪه ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ .‬در اﻳﻦ زﻣﻴﻨـﻪ ﻫـﺮ ﭼﻨـﺪ ﺑﺮﺧـﻲ‬ ‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ذاﺗﻲ ﺑﻮده و ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﻣﺮﺗﺒﻂ اﺳـﺖ‪ ،‬اﻣـﺎ اﻛﺜـﺮ اﻳـﻦ‬ ‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎ اﻛﺘﺴﺎﺑﻲ ﺑﻮده و از ﻃﺮﻳﻖ آﻣﻮزش و ﻳﺎدﮔﻴﺮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺖﻳﺎﺑﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﺪوﻳﻦ ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر‬

‫از ﻟﺤﺎظ آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﺪوﻳﻦ ﻃﺮح ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر‪ ،‬ﻃﺒﻖ ﺟﺪول ﺷـﻤﺎرهي )‪(4‬‬ ‫ﺣﺪود ‪ 88/53‬درﺻﺪ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺪوﻳﻦ ﻃﺮح ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر آﺷﻨﺎﻳﻲ‬ ‫ﻛﻢ و ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ و ﺗﻨﻬﺎ ‪ 11/47‬درﺻﺪ آنﻫﺎ آﺷﻨﺎﻳﻲ زﻳﺎد و ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد دارﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ وﺿـﻊ در‬ ‫ﻫﻤﻪي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻔﺎوت ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﺎ ﻳﻚدﻳﮕﺮ ﻧﺪارد‪ .‬ﺑـﺎ اﻳـﻦ ﺣـﺎل‬


‫‪176‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫ﺑﻪﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ وﺿﻊ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺗـﺪوﻳﻦ ﮔـﺰارش ﻛـﺴﺐ و ﻛـﺎر و ﺑـﺪﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﺷﺮاﻳﻂ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻛﺎر و اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ اﻗﺘﺼﺎدي اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .3‬ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬ ‫ﺷﺎﺧﺺ‬

‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬

‫ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد‬

‫زﻳﺎد‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ‬

‫ﺟﻤﻊ‬ ‫ﺗﻌﺪاد درﺻﺪ‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرت ﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮي‬ ‫ﻧﻮآوري‬

‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬

‫‪22‬‬ ‫‪22‬‬

‫‪40‬‬ ‫‪40‬‬

‫‪88‬‬ ‫‪88‬‬

‫‪150‬‬ ‫‪150‬‬

‫‪100‬‬ ‫‪100‬‬

‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‬

‫‪0‬‬

‫‪22‬‬

‫‪24‬‬

‫‪104‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻫﺸﻴﺎري ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬ ‫ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر‬ ‫ﺑﺎزارﻳﺎﺑﻲ‬ ‫اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و ﻛﺎرﻫﺎي ﻛﻮﭼﻚ‬ ‫اﻳﺠﺎد و ﭘﺮورش ﻣﻬﺎرت‬ ‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )درﺻﺪ(‬

‫‪4‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪1/51‬‬

‫‪14‬‬ ‫‪18‬‬ ‫‪22‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪18‬‬ ‫‪12/39‬‬

‫‪20‬‬ ‫‪35‬‬ ‫‪34‬‬ ‫‪28‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪18/77‬‬

‫‪112‬‬ ‫‪92‬‬ ‫‪94‬‬ ‫‪104‬‬ ‫‪112‬‬ ‫‪67/33‬‬

‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100‬‬

‫ﺟﺪول ‪ .4‬ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﺪوﻳﻦ ﻃﺮح ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬ ‫ﺷﺎﺧﺺ‬

‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرﺗﻬﺎي‬ ‫ﺗﺪوﻳﻦ ﻃﺮح ﻛﺴﺐ و‬ ‫ﻛﺎر‬

‫ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺰارش ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر‬ ‫ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻛﺎر‬ ‫اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ اﻗﺘﺼﺎدي‬ ‫اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ ﻓﻨﻲ‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪ راه اﻧﺪازي ﻛﺎر‬ ‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )درﺻﺪ(‬

‫ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد‬

‫زﻳﺎد‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ‬

‫‪4‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪2/66‬‬

‫‪18‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪8/8‬‬

‫‪18‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪34‬‬ ‫‪44‬‬ ‫‪28‬‬ ‫‪19/73‬‬

‫‪110‬‬ ‫‪112‬‬ ‫‪102‬‬ ‫‪88‬‬ ‫‪104‬‬ ‫‪68/81‬‬

‫ﺟﻤﻊ‬ ‫ﺗﻌﺪاد درﺻﺪ‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100 150‬‬ ‫‪100‬‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر ﻛﻮﭼﻚ‬

‫ﺑﺮ اﺳﺎس دادهﻫﺎي ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي )‪ ،(5‬ﺣﺪود ‪ 86/67‬درﺻﺪ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي‬ ‫اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر ﻛﻮﭼﻚ آﺷﻨﺎﻳﻲ ﻛﻢ و ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ دارﻧﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ‪ 13/33‬درﺻﺪ آنﻫـﺎ ﺑـﺎ‬ ‫اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع آﺷﻨﺎﻳﻲ زﻳﺎد و ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد دارﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﻫﺮ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ‪،‬‬


‫‪177‬‬

‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻣﺸﺎﺑﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﻣﺎﻫﻴﺖ اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ در زﻣﻴﻨﻪي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪاي‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ آﻣﻮزش روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﻗﺎﺑﻞ ارﺗﻘﺎ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .5‬ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر ﻛﻮﭼﻚ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬

‫ﺷﺎﺧﺺ‬

‫ﺟﻤﻊ‬

‫ﻛﺎر ﻛﻮﭼﻚ‬

‫اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرﺗﻬﺎي‬

‫ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد زﻳﺎد‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ‬

‫ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺎﺳﻴﺲ ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر‬

‫‪0‬‬

‫‪18‬‬

‫‪24‬‬

‫‪108‬‬

‫‪150‬‬

‫ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺧﺮﻳﺪ ﺳﻬﺎم‬

‫‪4‬‬

‫‪18‬‬

‫‪16‬‬

‫‪112‬‬

‫‪150‬‬

‫‪1/33‬‬

‫‪12‬‬

‫‪13/34‬‬

‫‪73/33‬‬

‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )درﺻﺪ(‬

‫ﺗﻌﺪاد‬

‫درﺻﺪ‬ ‫‪100‬‬ ‫‪100‬‬ ‫‪100‬‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺴﺐ اﻳﺪه‬

‫داده ﻫﺎي ﺟﺪول ﺷﻤﺎره ي )‪ (6‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ‪ 86/63‬درﺻﺪ از روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑـﺎ ﻣﻨـﺎﺑﻊ‬ ‫ﻛﺴﺐ اﻳﺪه آﺷﻨﺎﻳﻲ ﻛﻢ و ﺧﻴﻠﻲﻛﻢ دارﻧﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ‪ 13/3‬درﺻﺪ آنﻫﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع آﺷﻨﺎﻳﻲ‬ ‫زﻳﺎد و ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد دارﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻫﻢ درﺑﺎرهي آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻳﺪه و ﻫﻢ روش اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫از ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻳﺪه ﺻﺎدق اﺳﺖ و ﺗﻔﺎوت ﭼﻨﺪاﻧﻲ در اﻳﻦ دو ﻣﻘﻮﻟﻪ دﻳﺪه ﻧﻤﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .6‬ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺴﺐ اﻳﺪه در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬ ‫ﺷﺎﺧﺺ‬

‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬

‫ﺧﻴﻠﻲزﻳﺎد‬

‫زﻳﺎد‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺧﻴﻠﻲ‬

‫ﺟﻤﻊ‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺗﻌﺪاد درﺻﺪ‬

‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ‬ ‫ﻛﺴﺐ اﻳﺪه‬

‫ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻳﺪه‬

‫‪4‬‬

‫‪18‬‬

‫‪34‬‬

‫‪94‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻳﺪه‬

‫‪0‬‬

‫‪18‬‬

‫‪26‬‬

‫‪106‬‬

‫‪150‬‬

‫‪100‬‬

‫‪1/33‬‬

‫‪12/04‬‬

‫‪20/03‬‬

‫‪66/6‬‬

‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )درﺻﺪ(‬

‫‪100‬‬

‫ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ درﺑﺎرهي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻓﺮدي‪،‬‬ ‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ‪ ،‬ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر‪ ،‬اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و‬


‫‪178‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫ﻛﺎرﻫﺎي ﻛﻮﭼﻚ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺴﺐ اﻳﺪه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن ﻛﻮﻟﻤﻮﮔﺮوف‪ -‬اﺳـﻤﻴﺮﻧﻮف در‬ ‫ﺳﻄﺢ ‪ 0/01‬ﻣﻌﻨﺎ دار اﺳﺖ و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻛﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪي آﻣﺎري را دارد‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .7‬ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي اﺻﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ )درﺻﺪ(‬ ‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد‬

‫زﻳﺎد‬

‫ﻛﻢ‬

‫ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ ﺟﻤﻊ‬

‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻓﺮدي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫‪2/ 50‬‬

‫‪37/80 24/20‬‬

‫‪35/50‬‬

‫‪100‬‬

‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫‪4/48‬‬

‫‪31/83 43/16‬‬

‫‪20/51‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫‪1/51‬‬

‫‪18/77 12/39‬‬

‫‪67/33‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﺪوﻳﻦ ﻃﺮح ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر‬

‫‪2/66‬‬

‫‪8/8‬‬

‫‪19/37‬‬

‫‪68/81‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ وﻛﺎر ﻛﻮﭼﻚ‬

‫‪1/33‬‬

‫‪12‬‬

‫‪13/34‬‬

‫‪73/33‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺴﺐ اﻳﺪه‬

‫‪1/33‬‬

‫‪20/30 12/04‬‬

‫‪66/6‬‬

‫‪100‬‬

‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ‬

‫‪2/33‬‬

‫‪23/56 18/76‬‬

‫‪55/35‬‬

‫‪100‬‬

‫ﺟﺪول ﺷﻤﺎره )‪ (8‬آﻣﺎر و درﺟﻪي ﻣﻌﻨﻲداري ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﺆﻟﻔـﻪﻫـﺎي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .8‬ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن ﻛﻮﻟﻤﻮﮔﺮوف‪ -‬اﺳﻤﻴﺮﻧﻮف‬ ‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي‬

‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي‬

‫ﻣﻬﺎرﺗﻬﺎي‬

‫اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐ و‬

‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺴﺐ‬

‫ﻣﻨﺒﻊ ﻛﺴﺐ‬

‫ﻓﺮدي‬

‫زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ‬

‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

‫ﻛﺎرﻫﺎي ﻛﻮﭼﻚ‬

‫و ﻛﺎر‬

‫اﻳﺪه‬

‫ﺗﻌﺪاد‬

‫‪150‬‬

‫‪150‬‬

‫‪150‬‬

‫‪150‬‬

‫‪150‬‬

‫‪150‬‬

‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ‬

‫‪1/936‬‬

‫‪2/24‬‬

‫‪1/491‬‬

‫‪1/452‬‬

‫‪1/415‬‬

‫‪1/48‬‬

‫‪/000‬‬

‫‪/000‬‬

‫‪/000‬‬

‫‪/000‬‬

‫‪/000‬‬

‫‪/000‬‬

‫‪3/783‬‬

‫‪3/923‬‬

‫‪4/919‬‬

‫‪5/032‬‬

‫‪5/439‬‬

‫‪4/945‬‬

‫ﺷﺮح‬

‫درﺟﻪ‬ ‫ﻣﻌﻨﻲداري‬ ‫ﻛﻮﻟﻤﻮﮔﺮوف‪-‬‬ ‫اﺳﻤﻴﺮﻧﻮف‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪179‬‬

‫ﺑﺮاي ﺳﻨﺠﺶ ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻧﺎﺣﻴﻪي روﺳﺘﺎﻳﻲ از‬ ‫‪ 6‬ﺷﺎﺧﺺ و ‪ 31‬ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷـﺪ‪ .‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ در ﻣﺠﻤـﻮع ﻧـﺸﺎن داد ﻛـﻪ ‪ 2/33‬درﺻـﺪ از‬ ‫روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد‪ 18/76 ،‬آﺷﻨﺎﻳﻲ زﻳﺎد‪ 23/56 ،‬درﺻﺪ آﺷﻨﺎﻳﻲ ﻛـﻢ و ‪55/35‬‬ ‫درﺻﺪ آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ ﺑﺎ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ وﺿﻊ در ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻔﺎوت ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﺎ ﻳﻚدﻳﮕﺮ ﻧﺪارد‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل ﻃﺒـﻖ‬ ‫دادهﻫﺎي ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي ‪ 7‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧـﺴﺒﻲ ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ﺑـﻪ زﻣﻴﻨـﻪﻫـﺎي‬ ‫زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ و ﺳﭙﺲ ﻓﺮدي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎ و زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي‬ ‫ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﻛﻮﭼﻚ‪ ،‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺴﺐ اﻳﺪه و آﺷـﻨﺎﻳﻲ ﺑـﺎ‬ ‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﻧﮕـﺮش ﺑـﻪ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻـﻞ از آزﻣـﻮن ﻛﻮﻟﻤـﻮﮔﺮوف‪-‬‬ ‫اﺳﻤﻴﺮﻧﻮف و ﻣﻌﻨﺎدار ﺑﻮدن ﺷﺎﺧﺺﻫﺎ و ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣـﺪه‬ ‫ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻛﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ آﻣﺎري را دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮدن ﻣﻴﺰان آﺷﻨﺎﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﺎ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي اوﻟﻴﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ اﺳـﺖ ﺑـﺎ‬ ‫ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻣﺤﻴﻂﻫﺎي روﺳﺘﺎﻳﻲ از ﺟﻤﻠﻪ اﻧـﺰواي ﺟﻐﺮاﻓﻴـﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻣﺤﺮوﻣﻴـﺖ‪ ،‬ﻣﺤـﺪودﻳﺖ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ و اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﺧﺪﻣﺎت اوﻟﻴﻪ و ﺿﺮوري زﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ و ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻛـﻪ ﻧﻘـﺶ ﻋﻮاﻣـﻞ‬ ‫ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﺗﻀﻌﻒ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را در اﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻧـﺸﺎن ﻣـﻲدﻫـﺪ‪ .‬ﻫـﻢﭼﻨـﻴﻦ در‬ ‫ﭼﺎرﭼﻮب اﻟﮕﻮي ﻓﺮاﻳﻨﺪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ )ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺳﻴﺴﺘﻤﻲ( ﻣﻲﺗﻮان ﮔﻔـﺖ ﻛـﻪ در ﻧﺎﺣﻴـﻪي‬ ‫روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎي ﻓﺮدي ﺑﺮاي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬دادهﻫﺎي اوﻟﻴﻪ و ﻻزم )درون دادﻫﺎ( ﺑﺮاي ﺗﺤﻘﻖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ وﺟـﻮد ﻧـﺪارد‪.‬‬ ‫ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ‪» ،‬ﻣﻴﺎن دادﻫﺎ« ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻧﺎرﺳﺎﻳﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑـﻮده و در ﻧﻬﺎﻳـﺖ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﺧـﻮد را در‬ ‫»ﺑﺮون دادﻫﺎ« ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺿﻌﻒ اﻧﻮاع ﻧﻮآوري و ﻋﺪم ﺗﺤﻘﻖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در اﻳـﻦ ﻧﺎﺣﻴـﻪ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬در راﺳﺘﺎي اﻟﮕﻮي ﻓﺮاﻳﻨـﺪي در‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪهي ﻧﻘﺶ ﺳـﻮاﺑﻖ و ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎت ﻓـﺮدي و ﺗـﺄﺛﻴﺮات ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﺑـﺮ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬آﻣﺎدهﺳﺎزي ﻣﺤﻴﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و اﻗﺘﺼﺎدي ﻧﻮاﺣﻲ روﺳـﺘﺎﻳﻲ از ﺟﻤﻠـﻪ‬ ‫ﺗﺄﻣﻴﻦ و اﻓﺰاﻳﺶ دﺳﺘﺮﺳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑﻪ اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻣﻜﺎﻧﺎت رﺳﺎﻧﻪاي‬


‫‪180‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1387‬‬

‫و ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻧﻮﻳﻦ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﺮوز ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ آﻣﻮزش روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن‬ ‫ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﻴﺰ در ﺗﺤﻘﻖ اﻳﻦ ﻣﻬﻢ اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدي دارد‪ .‬زﻳـﺮا‬ ‫ﻫﺮﭼﻨﺪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ اﻓﺮادي ﻣﻲﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺣﺘـﻲ در ﻣﺤـﻴﻂﻫـﺎي روﺳـﺘﺎﻳﻲ ﺑـﺪون ﮔﺬراﻧـﺪن‬ ‫دورهﻫﺎي آﻣﻮزش ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺎص و ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ داﻧﺶ ﺑﻮﻣﻲ ﻣﻮﺟﻮد در اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ‪،‬‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻲ اﻣﺮوزه از ﻳﻚ ﻃﺮف ﺑﺎ از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻦ اﻳﻦ داﻧﺶ در روﺳـﺘﺎﻫﺎ‬ ‫و از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮدن زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﺷـﺮاﻳﻂ اﻣـﺮوزي ﺑـﺎ ﮔﺬﺷـﺘﻪ‪،‬‬ ‫ﺿﺮورت آﻣﻮزش ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬آﻣﻮزش آن‬ ‫دﺳﺘﻪ از روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن ﻛﻪ داراي زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻫﺮ ﭼﻨﺪ اﻧﺪك ﺑﺮاي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ اوﻟﻮﻳـﺖ‬ ‫دارد‪ .‬زﻳﺮا ﻧﻤﻲﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﻪي ﻣﺮدم روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬در واﻗﻊ اﮔﺮ‬ ‫ﻫﻤﺎن ﻧﺴﺒﺖ اﻧﺪﻛﻲ ﻛﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ و ﺑـﺮ ﻃﺒـﻖ ﻳﺎﻓﺘـﻪﻫـﺎي ﺗﺤﻘﻴـﻖ داراي‬ ‫زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻫﺮ ﭼﻨﺪ اﻧﺪك اوﻟﻴﻪ ﺑﺮاي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻳﺎ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻻزم در‬ ‫اﻳﻦ ﺧﺼﻮص آﺷﻨﺎﻳﻲ دارﻧﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ؛ ﻣﻲﺗﻮان ﺑـﻪ ﺗﻘﻮﻳـﺖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در‬ ‫ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ اﻣﻴﺪوار ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻧﻮاﺣﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﮕﺮش ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻣﻮﺿـﻮع ﻛـﻪ اﻓـﺮاد‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ در اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارﻧﺪ ﻳﺎ ﺗﻌﺪاد آنﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑـﻪﻛـﺎرﮔﻴﺮي ﻳـﺎ‬ ‫ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻏﻴﺮ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻣﻜﺎﻧﺎت و زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫در اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ درﺧﻮر ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ راﻫﺒﺮد در ﻛﻮﺗﺎهﻣﺪت ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮده و ﻣﻲﺗﻮاﻧـﺪ در‬ ‫ﺗﺮوﻳﺞ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨ��� روﺳﺘﺎﻳﻲ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ‪،‬‬ ‫آﻣﺎدهﺳﺎزي ﻣﺤﻴﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اﻗﺘﺼﺎدي روﺳـﺘﺎﻫﺎ ﺑـﺮاي ﺟـﺬب ﻧﻴـﺮوي اﻧـﺴﺎﻧﻲ ﺟـﻮان‪،‬‬ ‫ﻣﺘﺨﺼﺺ و ﻣﺎﻫﺮ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﮔﺴﺘﺮش ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻛﺸﺎورزي ﺑﻪﻋﻨﻮان راهﻛﺎر اﺻﻠﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫در اﻳﺠﺎد و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ در راﺳﺘﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪي ﭘﺎﻳﺪار اﻳﻦ ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺆﺛﺮ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ روﺳﺘﺎﻳﻴﺎن در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ‪...‬‬

‫‪181‬‬

‫ﻣﻨﺎﺑﻊ‬ ‫‪ .1‬آراﺳﺘﻲ‪ ،‬زﻫﺮا )‪ .(1385‬ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ‪-‬اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﻣـﺆﺛﺮ در اﻳﺠـﺎد ﻛـﺴﺐ و‬ ‫ﻛﺎرﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‪ ،‬ﭘﮋوﻫﺶ زﻧﺎن‪ ،‬دوره ‪ ،4‬ﺷﻤﺎره ‪1‬و ‪ ،2‬صص ‪.93-119‬‬ ‫‪ .2‬اﺣﻤﺪ ﭘﻮر دارﻳﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻣﺤﻤﻮد )‪ .(1381‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﭼﺎپ ﭼﻬﺎرم‪ ،‬ﺷﺮﻛﺖ ﭘﺮﻳﺲ‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪.‬‬ ‫‪ .3‬ﺗﻲ‪ .‬ﭘﺘﺮﻳﻦ )‪ .(1381‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﻳﻚ ﻧﻴﺮوي اﻗﺘﺼﺎدي در ﺗﻮﺳـﻌﻪ روﺳـﺘﺎﻳﻲ‪،‬‬ ‫ﺣﻤﻴﺪرﺿﺎ زرﻧﮕﺎر‪ ،‬ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺟﻬﺎد‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،22‬ﺷﻤﺎره ‪.253‬‬ ‫‪ .4‬ﺟﻌﻔﺮ زاده‪ ،‬ﻣﺮﺗﻀﻲ و ﺑﺎزرﮔﺎن‪ ،‬ﻋﺒﺎس )‪ .(1383‬ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣـﺆﺛﺮ در ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫داﻧﺶ آﻣﻮﺧﺘﮕﺎن داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‪ ،‬ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ‪ ،‬ﺳﺎل دوم‪ ،‬ﺷـﻤﺎره ﻫﻔـﺘﻢ‪ ،‬صص‬ ‫‪.254-205‬‬ ‫‪ .5‬ﺣﺴﻴﻨﻲ‪ ،‬ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ و ﺳﻠﻴﻤﺎن ﭘﻮر‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ )‪ .(1385‬ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮات ﺗﻘﻮﻳﺖ روﺣﻴـﻪ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در روﻧﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺸﺎورزي‪ ،‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﺟﻬﺎد‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،273‬صص ‪.55-47‬‬ ‫‪ .6‬دﻻور‪ ،‬ﻋﻠﻲ )‪ .(1377‬روش ﺗﺤﻘﻴﻖ در روانﺷﻨﺎﺳﻲ و ﻋﻠﻮم ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ‪ ،‬ﻧﺸﺮ وﻳﺮاﻳﺶ‪.‬‬ ‫‪ .7‬ﺳﺮﻣﺪ‪ ،‬زﻫﺮه؛ ﺑﺎزرﮔﺎن‪ ،‬ﻋﺒﺎس و ﺣﺠﺎزي‪ ،‬اﻟﻬﻪ )‪» .(1381‬روش ﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ در ﻋﻠـﻮم‬ ‫رﻓﺘﺎري«‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات آﮔﺎه‪.‬‬ ‫‪ .8‬ﺳﻌﻴﺪيﻛﻴﺎ‪ ،‬ﻣﻬﺪي )‪ .(1382‬آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﺳﭙﺎس‪.‬‬ ‫‪ .9‬ﮔﻠﺮد‪ ،‬ﭘﺮواﻧﻪ )‪ .(1384‬ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ زﻧﺎن اﻳﺮاﻧﻲ‪ ،‬ﭘﮋوﻫﺶ زﻧﺎن‪،‬‬ ‫دوره ‪ ،3‬ﺷﻤﺎره ‪ ،1‬صص ‪.123-101‬‬ ‫‪ .10‬ﻣﺮﻛﺰ آﻣﺎر اﻳﺮان )‪ .(1380‬آﻣﺎر ﻧﺎﻣﻪ اﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن‪.‬‬ ‫‪ .11‬ﻣﺮﻛﺰ آﻣﺎر اﻳﺮان )‪ .(1375‬ﺳﺮﺷﻤﺎري ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻧﻔﻮس و ﻣﺴﻜﻦ‪.‬‬ ‫‪ .12‬ﻣﻘﻴﻤﻲ‪ ،‬ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ )‪ .(1383‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﻣـﺆﺛﺮ ﺑـﺮ آن‪ ،‬ﻓﺮﻫﻨـﮓ‬ ‫ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ‪ ،‬ﺷﻤﺎره ﭘﻨﺠﻢ‪ ،‬ﺳﺎل دوم‪ ،‬ص ‪.107-77‬‬ ‫‪ .13‬ﻣﻴﺮزااﻣﻴﻨﻲ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ )‪ .(1383‬راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و اﺷﺘﻐﺎﻟﺰاﻳﻲ روﺳﺘﺎﻳﻲ‪،‬‬ ‫ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻤﻴﺎري اﺷﺘﻐﺎل ﻓﺎرغاﻟﺘﺤﺼﻴﻼن‪.‬‬ ‫‪ .14‬وزارت ﻛﺸﻮر‪ ،‬اﺳﺘﺎﻧﺪاري اﺻﻔﻬﺎن )‪ .(1372‬ﮔﺰارش ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ اﺟﺮاي ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌﺎرﻳﻒ و‬


1387 ‫ زﻣﺴﺘﺎن‬،2 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫ ﺳﺎل اول‬،‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

182

.‫ واﺣﺪ ﺗﻘﺴﻴﻤﺎت ﻛﺸﻮري‬،‫ﺿﻮاﺑﻂ ﺗﻘﺴﻴﻤﺎت ﻛﺸﻮري‬ 15. Ashomre, C., (2004). Criteria for youth entrepreneurship, Education, Columbus. 16. Henly, A. (2002). Job creation by the self-employment: the roles of entrepreneurship and financial, Small Business Economics, 25, pp175-196. 17. Hisrich, R., Peters, M. and Dea, S., (2005). Entrepreneurship, MC Grow Hill, New York. 18. Kiesner, W. F. (1985). “Small Business Course Content, Training and Other Critical Factors in the Success of Small Business Training Courses”, Montreal, Canada, Paper Presented to the 30th Annual World Conference of the International Council for Small Business, No. June. 19. Laukkanen Mauri (2003). "Exploring academic entrepreneurship: drivers and tensions of university-based business",Journal of Small Business and Enterprise Development, Volume 10 Number 4 , pp.372382. 20. Markley D. M., (2005). Local Strategies for responding to rural restructuring: The role of entrepreneurship, Globalization and Restructuring in rural America Conference ERS-USDA, Washington, D.C. 21. McMullan, W. E., Long, W. A. (1983). “An Approach to Educating Entrepreneurs”, the Canadian Journal of Business, Vol. 4, No. 1, pp. 32-6. 22. Niskanen, A. (2007). Forest-base entrepreneurship and rural development in Europe, IUFRO European congress 2007: Forestry in the context of rural development, Warsaw. 23. Russel S. Sobel and Kerry A. King (2008). Does school choice increase the rate of youth entrepreneurship? Economics of Education Review 27, pp. 429-438, Elsevier. 24. -Sandeep, M., et al.( 2007). The risk of self-employment in rural china: Development or Disaster? World Development Vol. 35, No.1, pp. 163-181. 25. Vesper, K. H. (1982). “Research on Education for Entrepreneurship”, in Kent, C. A. (Eds), Encyclopedia of Entrepreneurship, Prentice Hall, Englewood Cliffs, NJ. 26. Markley D. M., (2005). Local Strategies for responding to rural restructuring: The role of entrepreneurship, Globalization and Restructuring in rural America Conference ERS-USDA, Washington, D.C.


ط¨ط±ط±ط³ظٹ ظˆ طھط­ظ„ظٹظ„ ط²ظ…ظٹظ†ظ‡â€Œظ‡ط§ظٹ ظƒط