Page 1

‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ﺳﻮم‪ ،‬ﺑﻬﺎر ‪ ،1388‬از ص ‪158-123‬‬

‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ در ﺣﻮزهي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫رﺣﻤﺖا‪ ...‬ﻗﻠﻲﭘﻮر∗‪ 1‬ـ ﺣﺴﻨﻌﻠﻲ آﻗﺎﺟﺎﻧﻲ‪ 2‬ـ ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﻲ ﻛﺮاﻣﺘﻲ ﻛﺮﻳﻤﻲ‬

‫‪3‬‬

‫‪ .1‬اﺳﺘﺎدﻳﺎر داﻧﺸﻜﺪه ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‬ ‫‪ .2‬اﺳﺘﺎدﻳﺎر داﻧﺸﮕﺎه ﻣﺎزﻧﺪران‬ ‫‪ .3‬ﻛﺎرﺷﻨﺎس ارﺷﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺻﻨﻌﺘﻲ‬ ‫)ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‪ ،1387/9/23 :‬ﺗﺎرﻳﺦ ﺗﺼﻮﻳﺐ‪(1388/2/27 :‬‬ ‫ﭼﻜﻴﺪه‬ ‫در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴﺮ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﺣﻮزهي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣـﻞ در‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪي اﻗﺘﺼﺎدي ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑـﻪﻋﻨـﻮان‬ ‫اوﻟﻴﻦ و ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ در ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳﺖ‪ ،‬از اﻳﻦرو ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻋﺎﻣﻞﻫﺎي ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺘﻲ ﺑﻮده و در ﻫﻤﻴﻦ راﺳـﺘﺎ ﻣﻘﺎﻟـﻪي ﺣﺎﺿـﺮ ﺑـﺎ ﻫـﺪف ﺑﺮرﺳـﻲ‬ ‫ﻋﺎﻣﻞﻫﺎي ﻣﺆﺛﺮ ﻓﺮدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ در ﺣـﻮزهي ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬در راﺳﺘﺎي ﺳﺆال اﺻﻠﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬اﺛﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣـﺴﺘﻘﻞ )داﻧـﺶ‬ ‫ﺳﺎﺑﻖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬اﺣﺴﺎس ﺧﻮد اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‪ ،‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴﺎن و ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ( ﺑﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ )ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ(‬ ‫آزﻣﻮده ﺷﺪ‪ .‬ﺟﺎﻣﻌﻪي آﻣﺎري اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ 230‬ﻧﻔﺮ ازﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن در ﺣﻮزهي ﻓﻨـﺎوري اﻃﻼﻋـﺎت‬ ‫در ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ﺑﻮدهاﻧﺪ ﻛﻪ از ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﺣﺪود ‪ 142‬ﻧﻔﺮ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ اﻧﺘﺨـﺎب ﺷـﺪﻧﺪ‪ .‬اﺑـﺰار‬ ‫ﺟﻤﻊآوري دادهﻫﺎ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬روش ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﻮﺻـﻴﻔﻲ و از ﻧـﻮع ﻫﻤﺒـﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻮده و رواﻳـﻲ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ روش اﻋﺘﺒﺎر ﻣﺤﺘﻮا و ﭘﺎﻳﺎﻳﻲ آن ﺑﺎ روش آﻟﻔـﺎي ﻛﺮوﻧﺒـﺎخ )‪ (0/7‬ﺗﺄﻳﻴـﺪ ﺷـﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ‪ ،‬وﺟﻮد ﻣﺮﺑﻲ در ﺻـﻨﻌﺖ ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت و اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‪ ،‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ دارﻧـﺪ؛ اﻣـﺎ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ دﻳﮕﺮ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ در اﻳﻦ ﺣﻮزه ﻧﺪاﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨـﻴﻦ‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ي ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ و ﻗﻮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي ﺿـﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ‬ ‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻴﺶﺗﺮي ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫واژﮔﺎن ﻛﻠﻴﺪي‪ :‬ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬داﻧـﺶ ﺳـﺎﺑﻖ‪ ،‬ﻣﺮﺑـﻲ‪ ،‬اﺣـﺴﺎس‬ ‫ﺧﻮد اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‬ ‫∗‬

‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﻣﺴﺆول‬

‫‪Email: rgholipor@ut.ac.ir‬‬


‫‪124‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ در رﺷﺪ و ﺷﻜﻮﻓﺎﻳﻲ اﻗﺘـﺼﺎدي و اﻳﺠـﺎد اﺷـﺘﻐﺎل داﺷـﺘﻪ و در‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺴﻴﺎري از دوﻟﺖﻫﺎ ﺑﻪدﻧﺒﺎل ارﺗﻘـﺎي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ )‪.(Chung , 2004,pp.1‬‬ ‫ﻫﺮﭼﻨﺪ اﺗﻔﺎقﻧﻈﺮ و اﺟﻤﺎع ﺑﻴﻦ ﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮان درﺑﺎرهي ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ وﺟـﻮد ﻧـﺪارد‬ ‫)‪ ،(Singh,Lumpkin & Hills,1997‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﻤﻪي ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﻄﺮح ﺷـﺪه در ﻣـﻮرد‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان دو ﻧﻮع ﺟﺮﻳﺎن را در اﻳﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛﺮد‪ :‬ﻳﻜﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﺎم و‬ ‫دﻳﮕﺮي ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﺎص از ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ .‬ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻋـﺎم‪ ،‬اﻳﺠـﺎد و ﺗﺄﺳـﻴﺲ‬ ‫ﻛﺴﺐوﻛﺎر اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﻪي ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي ﺗﻌﺮﻳـﻒﻫـﺎي ﺣـﺎﻛﻢ ﺑـﺮ ﺟﺮﻳـﺎن اﻳﺠـﺎد‬ ‫ﻛﺴﺐوﻛﺎر‪ ،‬ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﺎم ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐوﻛﺎرﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺎ‬ ‫ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮي و ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﺗﺄﻣﻞ در ﺑﺮﺧﻲ از ﺗﻌﺮﻳـﻒﻫـﺎي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬ ‫ﺟﺮﻳﺎن دﻳﮕﺮي را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺑﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻛﺸﻒ و ﭘﻲﮔﻴﺮي ﻓﺮﺻﺖ ﺑـﻮده و‬ ‫از آن ﺑﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﺎص ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻲﺷﻮد )ﻛﺮد ﻧﺎﻳﺞ و ﻫﻤﻜﺎران‪ ،1386 ،‬ص ‪-29‬‬ ‫‪ .(34‬از ﻧﻈﺮ ﺑـﺴﻴﺎري از ﻣﺤﻘﻘـﺎن‪ ،‬از ﺟﻤﻠـﻪ‪Venkatarman, 2000; Rae, Shane & ) :‬‬

‫‪ (2007; Dellabarca, 2002‬ﺗﺸﺨﻴﺺ‪ 1‬و ﺑﻬـﺮهﺑـﺮداري‪ 2‬از ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎ ﺗﻌﺮﻳـﻒ اﺻـﻠﻲ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻮده و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎري از ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺟﺪﻳﺪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻪﻃﻮر‬ ‫ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪاي ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﮔﺎم در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺗﻤﺮﻛـﺰ‬ ‫ﻛﺮدهاﻧﺪ )‪ .(Singh,Lumpkin & Hills,1997‬ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﺗﻮاﻧــﺎﻳﻲﻫــﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨــﺎن ﻣﻮﻓــﻖ )‪ ،(Ardichvili,et.al,2003,pp.105‬ﻣﻮﺿــﻮع اﺻــﻠﻲ‬ ‫‪ion‬ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪1 Recogn‬‬ ‫‪ation‬ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪2 Explo‬‬ ‫‪3 Alert‬‬ ‫‪4 Prior knowledge‬‬ ‫‪5 Perceived self-efficacy‬‬ ‫‪y‬ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪6 Creativ‬‬ ‫‪7 Financial reward‬‬ ‫‪8 Social network‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪125‬‬

‫ﺗﺤﻘﻴـﻖﻫـﺎي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ )‪ (Shepherd & Detienne, 2005, pp. 91‬و ﻋﺎﻣـﻞ اﻳﺠـﺎد‬ ‫ﺛﺮوتﻫﺎي ﻓﺮدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ )‪ (Venkatarman, 1997‬ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬از ﻧﻈـﺮ ﺷـﺎن و‬ ‫وﻧﻜﺎﺗﺎرﻣﻦ )‪ (2000‬ﻋﻤﺪهي ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎ در ﺣﻮزهي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺑـﺮ اﻳـﻦ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد و اراﻳﻪي ﻛﺎﻻ و ﺧﺪﻣﺎت‪ ،‬ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻛـﺸﻒ و ﺑﻬـﺮهﺑـﺮداري‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﭼﺮا ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮﺧﻲ از اﻓﺮاد اﻳـﻦ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎ را ﻛـﺸﻒ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ & ‪(Shane‬‬

‫)‪ . Venkatarman, 2000, pp.218‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ درك ﻓﺮاﻳﻨـﺪ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ و‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ آن‪ ،‬ﺳﺆال اﺳﺎﺳﻲ در ﺣﻮزهي ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ اﺳـﺖ ) & ‪Gaglio‬‬

‫‪ .(Katz, 2001‬در ﻫﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي درﺑﺎرهي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﭼﻮن ﻫﻮﺷﻴﺎري‪ 3‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ )‪(Krizner, 1973; Gaglio & Katz, 2001‬‬ ‫‪4‬‬

‫اﻧﮕﻴﺰش )‪ ،(Kuratko ,1997‬داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ ) ;‪Shane, 2003; Chung, 2004‬‬

‫‪ ،(Sigrist, 1999 Davidsson & Honig, 2003‬اﺣـﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨـﺸﻲ‪ 5‬ادراك ﺷـﺪه‬ ‫)‪ (Ozgen,2003; Chen, Green &Crick,1998; Kruger & Brazel, 1994‬ﻣﺮﺑﻴـﺎن‬ ‫‪6‬‬

‫)‪ ،(Ozgen&Baron,2007 ; Ozgen, 2003; Kuratko & Welsch, 2001‬ﺧﻼﻗﻴــﺖ‬

‫‪7‬‬

‫)‪ ،(Amabile,l983 ; ،Hills,1998‬رﻳﺴﻚ )‪ ،(Mullins&Forlani,2005‬ﭘـﺎداش ﻣـﺎﻟﻲ‬ ‫‪8‬‬

‫)‪ (Shepherd & Detienne,2005‬و ﺷــﺒﻜﻪﻫــﺎي اﺟﺘﻤــﺎﻋﻲ ) ;‪Singh, 1998‬‬

‫‪ (Ozgen &Baron,2007 schenkel,2005 ;Ozgen,2003‬در ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻣـﺆﺛﺮ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ دﻟﻴـﻞ ﺣـﺎﻳﺰ اﻫﻤﻴـﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪ :‬اول آنﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺿﺮورت آﻣﻮزش در ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬درك ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣـﺆﺛﺮ ﺑـﺮ‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﻔﻴـﺪ ﺑـﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪرﻳـﺰي وﻃﺮاﺣـﻲ دورهﻫـﺎي آﻣﻮزﺷـﻲ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﺮاي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺑﺎﻟﻘﻮه اراﻳﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ آنﻫﺎ در ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻳﺪه و‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ‪ .‬دوم‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‪ ،‬ﺑـﻪﻣﻨﻈـﻮر‬ ‫اراﻳﻪي ﻣﺸﺎوره ﺑﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺑﻮده )‪ (zgen,2003,pp.4‬و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑـﺎ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻘﺶ دوﻟﺖ در ﺣﻤﺎﻳـﺖ و ﭘـﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ از ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨـﺎن‪ ،‬درك ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣـﺆﺛﺮ ﺑـﺮ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ در ﺳﻴﺎﺳﺖﮔﺬاريﻫﺎي ﻋﻤﻮﻣﻲ و در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰي دوﻟﺖﻫﺎ ﺑـﺮاي‬ ‫ارﺗﻘﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻪﺳﺰاﻳﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت در‬


‫‪126‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴﺮ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ در ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدي ﻛـﺸﻮرﻫﺎ ﻣﻄـﺮح ﺷـﺪه اﺳـﺖ‬ ‫)‪ .(Ozgen,2003,pp.93‬ﺑﻪﻃﻮريﻛﻪ ﻗﺪرت ﺳﺤﺮآﻣﻴﺰ ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‪ ،‬دﮔﺮﮔﻮﻧﻲﻫﺎي‬ ‫ﺑﻨﻴﺎدي در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻧﻈﺎم ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻌﻪ و آﻣﻮزش اﻳﺠﺎد ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬در ﻛﺸﻮر ﻣـﺎ ﻧﻴـﺰ در‬ ‫ﭼﻨﺪ ﺳﺎل اﺧﻴﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺷﺪه و در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪي ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺧﺎﺻﻲ‬ ‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﺟﺮاي ﻃﺮحﻫﺎي ﻧﻤﺎﺗﻦ )ﻃﺮح ﻧﻈﺎم ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻧﺮماﻓﺰار(‪ ،‬ﺗﺴﻤﺎ )ﻃﺮح ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳـﺎﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻣﺤﺘـﻮاي اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜـﻲ(‪ ،‬اﻓﺘـﺎ‬ ‫)اﻣﻨﻴﺖ ﻓﻀﺎي ﺗﺒﺎدل اﻃﻼﻋﺎت(‪ ،‬اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ ﻣﻠﻲ و از ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮ ﻃﺮح ﺗﮕﻔﺎ )ﻃﺮح ﺗﻮﺳـﻌﻪ و‬ ‫ﮔﺴﺘﺮش ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت و ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﻛﺸﻮر( ﺣـﺎﻛﻲ از اﻫﺘﻤـﺎم ﺟـﺪي ﻛـﺸﻮر ﺑـﺮاي‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻼت ﻛﺸﻮر در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴـﺮ از ﻗﺒﻴـﻞ‬ ‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺮخ ﺑﻴﻜﺎري در ﻣﻴﺎن اﻓﺮاد ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻛﺮده‪ ،‬ﺿﺮوري اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑـﻪ ﺻـﻨﻌﺖ ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻪ ﺗﻮان اﺷﺘﻐﺎلزاﻳﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ دارد ﺗﻮﺟﻪ وﻳﮋهاي ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت در رﺷﺪ و ﺗﺤﻮل اﻗﺘﺼﺎدي ﻛـﺸﻮر‪ ،‬ﻣـﺴﺄﻟﻪ ي‬ ‫اﺳﺎﺳﻲ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ‪ ،‬ﺗﺮﺑﻴﺖ اﻓﺮادي ﺧﻼق ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﻣﺴﺘﻘﻞ در اﻳـﻦ ﺣـﻮزه‬ ‫ﺑﻮده و ﻻزﻣﻪ ي ﺗﺤﻘﻖ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ اﺳـﺖ‪ .‬ﺑـﺎ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻬﻢ‪ ،‬ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣـﺆﺛﺮ ﻓـﺮدي و اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﺑـﺮ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ در ﺣﻮزهي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺳـﺆال‬ ‫اﺻﻠﻲ اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻪ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﺑـﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ در ﺣـﻮزهي ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺆﺛﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟ در ﻫﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﻫﻔﺖ ﻣﺘﻐﻴﺮ )داﻧـﺶ ﺳـﺎﺑﻖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬اﺣـﺴﺎس‬ ‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ادراك ﺷﺪه‪ ،‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪،‬‬ ‫ﻣﺮﺑﻴﺎن و ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ( ﻛﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮﺷﺎن ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ در ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه‪ ،‬ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه و ﺗﺄﺛﻴﺮﺷﺎن ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ در ﻗﺎﻟﺐ ‪ 8‬ﻓﺮﺿﻴﻪ آزﻣﻮن ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪127‬‬

‫ﻣﺮوري ﺑﺮ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺿﻮع‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬

‫ﺗﻌﺮﻳﻒﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي از ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ اراﻳﻪ ﺷﺪه ﻛـﻪ ﻫـﺮ ﻳـﻚ از ﺟﻨﺒـﻪي‬ ‫ﺧﺎﺻﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬در ﻓﺮﻫﻨﮓ اﺻﻄﻼﺣﺎت ﻻي ﻣﻨﺰ‪ 1‬ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ‬ ‫زﻣﺎن ﻣﻄﻠﻮب‪ ،‬ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻳﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اي از ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ‬ ‫)‪ .(chung, 2004, pp.7‬از دﻳﺪﮔﺎه ﻛﺮزﻧﺮ )‪ (1973‬ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ‪ ،‬در ﺷـﺮاﻳﻂ‬ ‫ﺑﻲ ﺗﻌﺎدﻟﻲ اﻗﺘﺼﺎدي وﺟﻮد دارﻧﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از آنﻫﺎ‪ ،‬اﻗﺘﺼﺎد از ﺣﺎﻟﺖ ﺑـﻲﺗﻌـﺎدﻟﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻌﺎدل ﺳﻮق ﭘﻴﺪا ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬وي ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد دارﻧﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﺸﺎرﻛﺖﻛﻨﻨﺪﮔﺎن و دﺳﺖاﻧﺪرﻛﺎران ﺑﺎزار ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻲﺗﻌﺎدﻟﻲ ﻏﻔﻠﺖ ﻛﺮده‬ ‫و ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن اﻓﺮاد ﺧﺎﺻﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ از اﻳﻦ ﺑﺎزارﻫﺎي ﻧﺎﻛﺎرآﻣﺪ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ اﻃﻼﻋـﺎﺗﻲ ﻛـﻪ‬ ‫دﻳﮕﺮان ﻧﻤﻲداﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻛﺴﺐ اﻣﺘﻴﺎز ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﻌﻨﺎي ﺿﻤﻨﻲ اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺻﺖﻫـﺎ‬ ‫ﻫﻤﻮاره در ﻫﻤﻪ زﻣﺎنﻫﺎ و ﻣﻜﺎنﻫﺎ وﺟﻮد دارﻧﺪ اﻣـﺎ ﻓﻘـﻂ اﻓـﺮادي ﻛـﻪ ﻛﺮزﻧـﺮ آنﻫـﺎ را‬ ‫ﻫﻮﺷﻴﺎر‪ 2‬ﻣﻲﭘﻨﺪارد ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻳـﻦ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎ را دارﻧـﺪ )‪.(Singh, 1998, pp.11‬‬ ‫ﻛﺎﺳﻮن )‪ ،(1982‬ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در آن ﻣﺤﺼﻮل ﻳﺎ‬ ‫ﺧﺪﻣﺖ ﺟﺪﻳﺪي ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻫﺰﻳﻨﻪي ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻓﺮوﺧﺘـﻪ‬ ‫ﺷﻮد ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ )‪ .(Corbet,2002,pp.12‬وﺳﭙﺮ )‪ (1993‬ﻓﺮﺻﺖ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷـﻜﺎف‬ ‫ﺑﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﺟﺎري و آﻳﻨﺪهي ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺗﻠﻘﻲ ﻛﺮده و ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﭘﻞ زدن روي اﻳﻦ ﺷـﻜﺎف‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ اﻗﺪام ﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد )‪ .(Singh,1998,pp.16‬ﺷـﺎن )‪(2003 ,pp.18‬‬

‫ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ را ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻲ ﻣﻲداﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻳﻚ ﭼﺎرﭼﻮب اﺑـﺰار‪ -‬ﻫـﺪف‬ ‫ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮاي ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﺠﺪد ﻣﻨﺎﺑﻌﻲ ﻛﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ ﺳﻮدآوري آنﻫﺎ دارد ﺧﻠﻖ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎرون )‪ (2003‬ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ را اﻳﺪه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﻮ‪ ،‬ﻣﻌﻘﻮل‪ ،‬اﻣﻜﺎنﭘﺬﻳﺮ‪،3‬‬ ‫‪1 Layman,s‬‬ ‫‪2 Alert‬‬ ‫‪3 Feasible‬‬


‫‪128‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ‪ 1‬و ﺑﺎزار ﭘﺴﻨﺪ‪ 2‬ﺑـﻮده و ﺳـﻮدﻫﺎي ﺑـﺎﻟﻘﻮه‪ 3‬در آن وﺟـﻮد دارد ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‬ ‫)‪ .(Ozgen,2003,pp.21‬در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺎ از ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻧﻈـﺮ ﺑـﺎرون ﺑـﻮده و‬ ‫ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎدآوري اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ اﻳﺪه ﺑﺮاي ﻛـﺴﺐوﻛـﺎر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ‪ ،‬ﺿـﺮورﺗﺎً ﻣﻌـﺎدل‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﭼﺮا ﻛﻪ ﻳﻚ اﻳﺪه‪ ،‬ﺷﺮط ﻻزم و ﻧﻪ ﺷﺮط ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮاي ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻮده و ﺑـﺮاي‬ ‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺎﻳﺪ اﻣﻜﺎنﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و ﻳﻚ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻄﻠﻮب و ﺟﺬاب را در آﻳﻨﺪه اراﻳﻪ‬ ‫ﻛﻨﺪ )‪.(chung, 2004, pp.14‬‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬

‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻮده ﻛﻪ اﺻﻄﻼحﻫﺎي زﻳـﺎدي‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻮﺻﻴﻒ درك ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ از ﺟﻤﻠﻪ‪ :‬ﻛﺸﻒ ﻓﺮﺻﺖ ) ;‪Shane, 2000‬‬

‫‪ ،(Krizner, 1985‬اﻳﺠــﺎد ﻓﺮﺻــﺖ‪ ،(Ardichvil. et.al, 2003) 4‬ﺷﻨﺎﺳــﺎﻳﻲ ﻓﺮﺻــﺖ‬

‫‪5‬‬

‫)‪ (Gaglio&Katz, 2001; Shepherd & Detienne, 2005‬و از ﻫﻤﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲﺗﺮ و ﺑﻴﺶﺗﺮ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮع اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ اﺳـﺖ‪ .‬از دﻳـﺪﮔﺎه ﻛﺮﻳﺴﺘﻨـﺴﻦ و ﻫﻤﻜـﺎران‬ ‫)‪ ،(1989‬ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‪ ،‬درك ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﺑﺮاي ﺳﻮدآوري ﺑـﺎﻟﻘﻮه از ﻃﺮﻳـﻖ‬ ‫ﺗﺄﺳﻴﺲ و ﺷﻜﻞﮔﻴﺮي ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎ ﺑﻬﺒﻮد ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﺷـﻮد‪ .‬از‬ ‫ﻧﻈﺮ ﺑﺎي ﮔﺮﻳﻮ‪ ،(1989) 6‬ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬درك ﻳﻚ ﻓﺮﺻﺖ و ﺧﻠﻖ ﻳﻚ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮاي‬ ‫ﺗﻌﻘﻴﺐ آن اﺳﺖ )‪ .(Ozgen,2003,pp.19‬ازﮔﻦ )‪ (2003,pp.21‬ﻛﺸﻒ ﻳﻚ اﻳـﺪه ﺑـﺮاي‬ ‫ﺧﻠﻖ ﻛﺴﺐوﻛﺎرﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ را ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺎ از‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪ :‬اراﻳﻪي اﻳﺪه ﺑﺮاي ﻛﺴﺐوﻛﺎري ﻛـﻪ ﻧـﻮ و‬ ‫اﻣﻜﺎنﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و ﺳﻮدﻫﺎي ﺑﺎﻟﻘﻮه در آن وﺟﻮد دارد‪.‬‬

‫‪1 Legal‬‬ ‫‪2 Marketable‬‬ ‫ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪3 Potential prof‬‬ ‫‪4 Development‬‬ ‫‪5 Identificatin‬‬ ‫‪6 Bygrave‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪129‬‬

‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬

‫ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ ﺑﻴﺎن ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي زﻳﺎدي درﺑﺎرهي ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎ ﻧﻘﺶ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮدي در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ را‬ ‫آﺷﻜﺎر ﻛﺮدهاﻧﺪ )ﺑﻪﻃـﻮر ﻣﺜـﺎل‪Krueger,1989;Shane,2000 sigrist, 1990; Marvel, :‬‬

‫‪ .( 2006; Shepherd& Detienne,2005‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي دﻳﮕﺮي ﻧﻴﺰ ﻧﻘﺶ ﻋﻮاﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ را‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﺮدهاﻧﺪ )ازﺟﻤﻠﻪ‪ (Singh, 1998; Koller ,1998; Ozgen&Baron ,2007:‬در اﻳﻦ‬ ‫ﻣﻴﺎن ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎي ﻣﻌﺪودي‪ ،‬ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮدي واﺟﺘﻤﺎﻋﻲ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار دادهاﻧـﺪ‬ ‫)ازﺟﻤﻠﻪ‪ .(Chung,2004; Schenkel, 2005 Ozgen,2003:‬در اﻧﺘﺨﺎب ﻋﻮاﻣﻞ ﻣـﺆﺛﺮ ﺑـﺮ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﺳﻌﻲ ﺷﺪه ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗـﺮار ﮔﻴـﺮد ﻛـﻪ در ﺑﻴـﺸﺘﺮ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎ و ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎ از آن ﺣﻤﺎﻳﺖ و ﺟﺎﻣﻌﻴﺖ ﻋﻮاﻣﻞ )ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﻓﺮدي و اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ(‬ ‫رﻋﺎﻳﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻋﻮاﻣﻞ ﻳﺎدﺷﺪه ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﻢﭘﻮﺷﺎﻧﻲ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ و در ﻧﻬﺎﻳـﺖ‪ ،‬اﻧـﺴﺠﺎم و‬ ‫ﻳﻚﭘﺎرﭼﮕﻲ داﺧﻠﻲ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر ﺑﻪ ﺑﺮﺧﻲ از ﻋـﻮاﻣﻠﻲ‬ ‫ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ اﺷﺎره ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ‬

‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ‪ 1‬اﺷﺎره ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ و ﻣﺸﺨﺺ ﻓﺮد در ﻣﻮرد ﻳﻚ ﻣﻮﺿـﻮع ﺧـﺎص‬ ‫داﺷــﺘﻪ و ﺑــﺮاي او ﻇﺮﻓﻴــﺖ ﺷﻨﺎﺳــﺎﻳﻲ ﺑﺮﺧــﻲ ﻓﺮﺻــﺖﻫــﺎ را ﻓــﺮاﻫﻢ ﻣــﻲﻛﻨــﺪ‬ ‫)‪ .(Shane,2000;Venkatarman,1997‬ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠﻲ داﻧﺶ ﭘﻴﺸﻴﻦ ﻓﺮد‪ ،‬ﻧﺘﻴﺠـﻪي ﺗﺠﺮﺑـﻪي‬ ‫ﻛﺎري و ﻋﻤـﻮﻣﻲ ﻓـﺮد‪ ،‬ﺗﺤـﺼﻴﻼت‪ ،‬آﻣـﻮزش و ﻳـﺎ اﺑﺰارﻫـﺎي دﻳﮕـﺮ اﺳـﺖ )‪,pp.92‬‬

‫‪ .(Shepherd & Detienne,2005‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه درﺑﺎرهي ﻧﻘـﺶ داﻧـﺶ ﺳـﺎﺑﻖ در‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬رﻳﺸﻪ در ﻣﻜﺘﺐ اﻗﺘﺼﺎد اﺗﺮﻳﺸﻲ‪ 2‬داﺷﺘﻪ و از دﻳﺪﮔﺎه اﻗﺘﺼﺎدداﻧﺎن اﺗﺮﻳﺸﻲ‬ ‫ﻣﺮدم‪ ،‬داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ دارﻧﺪ ﻛﻪ اﺟﺎزه ﻣﻲدﻫﺪ ﺗﺎ آنﻫﺎ ﺑﺮﺧﻲ ﻓﺮﺻﺖﻫـﺎ را ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ‬ ‫ﻛﻨﻨﺪ )‪ .(Venkatarman1997;Hayk,1945‬ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﺗﺄﺛﻴﺮ داﻧـﺶ‬ ‫‪1 Prior knowledge‬‬ ‫‪2 German-Austrian‬‬


‫‪130‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﭘﻴﺸﻴﻦ ﻓـﺮد در ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ را ﺑﺮرﺳـﻲﻛـﺮدهاﻧـﺪ‪ .‬روﻧـﺸﺘﺎت‬ ‫)‪ (1998,pp.31-40‬ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪاي ﺷﺎﻣﻞ ‪ 1537‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑﻪ ﻧﻘﺶ ﻛﺮﻳـﺪورﻫﺎي داﻧـﺸﻲ‪ 1‬در‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬وي اﺛﺒﺎت ﻛﺮد ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﻛﺮﻳـﺪورﻫﺎي‬ ‫داﻧﺸﻲ ﻓﺮد‪ ،‬ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺠﺮﺑﻪي زﻧﺪﮔﻲ‪ ،‬ﺗﺠﺮﺑﻪي ﺷﻐﻠﻲ و داﻧﺶ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺤﺼﻴﻼت ﻓـﺮد‬ ‫ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﻲآﻳﺪ ﺑﻪ او در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻛﺮﻳﺴﺘﻨﺴﻦ و ﭘﻴﺘﺮﺳﻮن )‪(1990‬‬ ‫ﺑﻪ ﻧﻘﺶ داﻧـﺶ ﺑـﺎزار و داﻧـﺶ ﻓﻨـﺎوري اﻃﻼﻋـﺎت در ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ‬ ‫ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬آنﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ را ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺣﻞ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻛﺮدهاﻧﺪ ﻛـﻪ در‬ ‫ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ دو ﻧﻮع داﻧﺶ ﻓﻨﻲ و داﻧﺶ ﺑﺎزار ﻧﻴﺎزﻣﻨـﺪﻳﻢ )‪.(Corbet,2002,pp.25‬‬ ‫ﺳﻴﮕﺮﻳﺴﺖ‪ (1999) 2‬دو ﻧﻮع داﻧﺶ را ﺑﺎ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﻣـﻲداﻧـﺪ‪:‬‬ ‫اوﻟﻲ داﻧﺶ ﻣﻮرد ﻋﻼﻗﻪي وﻳﮋهي‪ 3‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ و دوﻣﻲ داﻧﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ‪ .4‬داﻧﺶ ﻣﻮرد ﻋﻼﻗﻪي‬ ‫ﺧﺎص ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪي ﺻﺮف زﻣﺎن و ﺗﻼش ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ در ﻳﺎدﮔﻴﺮي و ﻛﺴﺐ اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻮده و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲاش را ﺑﺮاي ﺷﺮوع ﻛﺴﺐوﻛﺎر ارﺗﻘﺎ ﻣﻲدﻫـﺪ‪ .‬داﻧـﺶ ﻋﻤـﻮﻣﻲ ﻃـﻲ‬ ‫ﺳﺎلﻫﺎ ﻛﺎر در ﺷﻐﻞ ﻳﺎ وﻇﻴﻔﻪي ﻣﻌﻴﻦ ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﻲآﻳﺪ )‪.(Ardichvili.et.al,2003,pp.114‬‬ ‫ﺷﺎن )‪ (2000,pp.448-469‬ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪاي ﻣﺘﺸﻜﻞ از ‪ 8‬ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬ﺳﻪ ﺑﻌـﺪ از داﻧـﺶ‬ ‫ﺳﺎﺑﻖ را در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛـﺮده اﺳـﺖ‪ .‬داﻧـﺶ ﺳـﺎﺑﻖ از‬ ‫ﺑﺎزار‪ ،5‬داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺸﺘﺮي‪ 6‬و داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ از ﺷﻴﻮهﻫﺎي ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺑﺎزار‪.‬‬ ‫ﺷﭙﺮد و دﺗﻴﻦ )‪ (2005,pp.91-112‬ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪاي ﺷﺎﻣﻞ ‪ 78‬ﻣﺪﻳﺮ ﻛﺴﺐوﻛﺎر‪ ،‬ﺑﻪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫ﻣﻴﺎن ﭘﺎداش ﻣﺎﻟﻲ و داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ از ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺸﺘﺮي‪ ،‬ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ اﺷـﺎره ﻛﺮدﻧـﺪ‪.‬‬ ‫دﻳﻮﻳﺪﺳﻮن و ﻫﺎﻧﻴﮓ )‪ (2003,pp.306‬دو ﻧﻮع داﻧﺶ ﺿﻤﻨﻲ‪ 7‬و ﺻـﺮﻳﺢ‪ 8‬را در ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫‪1 Knowledge Corridor‬‬ ‫‪2 Sigrist‬‬ ‫‪3 Special interest knowledge‬‬ ‫‪4 General knowledge‬‬ ‫‪5 Prior knowledge of markets‬‬ ‫‪6 Prior knowledge of customer problem‬‬ ‫‪7 Tacit‬‬ ‫‪8 Explicit‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪131‬‬

‫ﻓﺮﺻﺖ ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲداﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﮔﺮﭼﻪ ﺑﺮﺧﻲ از ﭘـﮋوﻫﺶﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻧﻘـﺶ ﻣـﺴﺘﻘﻴﻢ داﻧـﺶ ﺳـﺎﺑﻖ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑﺮ روي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ اﺷﺎره ﻛﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪﻫـﺎي ﺟﺪﻳـﺪﺗﺮ ﺑﺮاﺳـﺎس‬ ‫دﻳﺪﮔﺎه ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬در ﺟـﺬب‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪ او ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬دﻳﺪﮔﺎه ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑـﺮ ﻫـﺮ‬ ‫آنﭼﻪ ﻛﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻴﻢ و ﻳﺎ ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎي ذﻫﻨـﻲ ﻣﺎﺳـﺖ ﺗﺄﻛﻴـﺪ‬ ‫دارد )‪ .(chung,2004,pp.37‬روانﺷﻨﺎﺳﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺷﺎﺧﻪ اي از ﻋﻠﻮم روانﺷﻨﺎﺳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﺑﺮ اﻛﺘﺴﺎب‪ ،‬ذﺧﻴﺮه و ﭘﺮدازش اﻃﻼﻋﺎت دﻻﻟﺖ دارد‪ .‬ﺗﻼش ﻋﻤـﺪهي اﻳـﻦ ﺣـﻮزه‪ ،‬درك‬ ‫ﭼﮕــﻮﻧﮕﻲ ﺗــﺼﻤﻴﻢﮔﻴــﺮي‪ ،‬اﻗــﺪام و ﻋﻜــﺲاﻟﻌﻤــﻞ اﻓــﺮاد در ﺷــﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠــﻒ اﺳــﺖ‬ ‫ِ)‪ .(Dellabarca,2002,pp.34‬ﺷﺎن و وﻧﻜﺎﺗﺎرﻣﻦ )‪ (2000‬دو دﻟﻴﻞ ﻋﻤﺪهي اﻳـﻦﻛـﻪ ﭼـﺮا‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ اﻓﺮاد ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ را ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻣﻲدﻫﻨﺪ و دﻳﮕﺮان ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬را ﺑﻴﺎن ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ :‬ﻳﻜـﻲ‬ ‫دارا ﺑﻮدن داﻧﺶ و اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم ﺑﺮاي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ و دوم داﺷﺘﻦ داراﻳﻲﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ‬

‫‪1‬‬

‫ﻻزم ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزشدادن ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻴﻦ اﻓﺮاد‬ ‫ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﺮاﻛﻪ ﻫﺮ ﻛﺪام از ﻣﺎ اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺘﻔـﺎوﺗﻲ را دارا ﺑـﻮده و ﻣﻜﺎﻧﻴـﺴﻢﻫـﺎي‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻫﺮ ﻛﺪام از ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ )‪ .(Baron,1998‬ﻧﻈﺮﻳﻪﻫﺎي ﻣﺘﻌـﺪدي درﺑـﺎرهي‬ ‫روﻳﻜﺮد ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﺑﺮﺧـﻲ از ﻣﺤﻘﻘـﺎن از ﻧﻈﺮﻳـﻪي‬ ‫اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ‪ 2‬ﺑﺮاي ﺗﺄﺛﻴﺮ داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﺑﺮ روي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ )ﺑﻪﻃـﻮر‬ ‫ﻣﺜﺎل‪ .(Ozgen,2003 ;Ozgen&Baron,2007;Gaglio&Katz,2001 :‬اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﻳﻚ‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﭼﺎرﭼﻮبﻫﺎي ذﻫﻨﻲ ﻓﺮد اﺷﺎره ﻣﻲﻛﻨﺪﻛﻪ اﻓﺮاد را ﻗﺎدر ﺑﻪ درك‬ ‫ارﺗﺒﺎط ﻣﻴﺎن روﻳﺪادﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ‪ ،‬داﻧﺸﻲ را در ﻣﻮرد ﻣﻔﻬﻮم ﺧﺎص اراﻳـﻪ داده و‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﺎ از ﺟﻬـﺎن ﻛﻤـﻚ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ )‪ .(Baron,2003,pp.221-239‬از ﻧﻈـﺮ ازﮔـﻦ‬ ‫)‪ (2003,pp.56‬داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻓﺮد‪ ،‬ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ در ﺳﺎﺧﺘﻦ اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ اﻳﻔﺎ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‪ .‬وي‬ ‫ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻓﺮد را ﺑﺮاي ﻣﻼﺣﻈﻪ و ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻃﻼﻋـﺎت ﺟﺪﻳـﺪ‬ ‫‪1 Cognitive Property‬‬ ‫‪2 Schema‬‬


‫‪132‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫اﻓﺰاﻳﺶ داده و اﻓﺮاد ﺑﺎ اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺻﻨﻌﺖ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻋﻼﻳﻢ و ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﻳﻲ را‬ ‫از ﻛﺎﻧﺎلﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺮاﺳﺎس داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖﺷﺎن ﺑﻪدﺳﺖ آورﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫آنﻫﺎ را آﺳﺎن ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻋﺪهي دﻳﮕﺮي از ﻣﺤﻘﻘﺎن از ﻧﻈﺮﻳﻪي ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب‪ ،1‬در ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻬﺮه ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﻛﻮﻫﻦ‪ 2‬و ﻟﻮﻳﻨﺘﻬﺎل‪ (1990) 3‬ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﺟﺬب و ﻗﺒﻮل اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫ﺟﺪﻳﺪ را ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب‪ ،‬ﻧﺎﻣﻴﺪه و ﺑﺮ ارزش آن ﺑﺮاي ﺧﻠﻖ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖﻫـﺎي ﻧﻮآوراﻧـﻪ ﺗﺄﻛﻴـﺪ‬ ‫ﻛﺮدهاﻧﺪ‪ .‬داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻳﻚ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب اﻳﺠﺎد ﻛﺮده و ﻛﺴﺐ اﻃﻼﻋﺎت اﺿﺎﻓﻲ در ﻣـﻮرد‬ ‫ﺑﺎزارﻫﺎ‪ ،‬ﻓﻨﺎوريﻫﺎ و ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪ را آﺳﺎن ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻣـﻲﺷـﻮد‬ ‫)‪ .(shane, 2000‬ذﺧﻴﺮهي داﻧﺸﻲ ﻓﺮد ﺑﻪ دو دﻟﻴﻞ‪ ،‬ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ را ﺗﺤـﺖ‬ ‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ‪ :‬اول اﻳﻦﻛﻪ ذﺧﻴﺮهي ﻣﻮﺟﻮد داﻧﺸﻲ ﻓﺮد ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻔﺴﻴﺮ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ و‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻳﺪهﻫﺎي ﻧﻮآوراﻧﻪ ﺷﺪه و دوم اﻳﻦﻛﻪ ذﺧﻴﺮهي داﻧﺸﻲ ﻓﺮد‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻣﺮدم را ﺑﺮاي ﺣﻞ‬ ‫ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻛﻪ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺣﻞ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ )‪ .(yu,2001,pp.48‬ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠـﻲ‬ ‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻓﺮد‪ ،‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب و اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﺑﺮاي او اﻳﺠﺎد ﻛﺮده و ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﺷﻮد ﺗـﺎ‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ را ﺟﺬب و ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ادراك ﺷﺪه‬

‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‪ 4‬از ﻧﻈﺮﻳﻪي ﻳﺎدﮔﻴﺮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ 5‬ﺑﺎﻧـﺪورا )‪ (1977‬ﻣـﺸﺘﻖ ﺷـﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﺑﺮ ﺧﻼف دﻳﺪﮔﺎه ﺳﻨﺘﻲ رﻓﺘﺎرﮔﺮاﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﺤﻴﻄـﻲ را در‬ ‫رﻓﺘﺎر ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲداﻧﺪ‪ ،‬ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺖ ذﻫﻨﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺮرﺳـﻲ و ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ )ﻗﺎﺳـﻤﻲ‪،‬‬ ‫‪ ،1382‬ص‪ .(135‬از دﻳــﺪﮔﺎه ﺑﺎﻧــﺪورا )‪ ،(1977‬اﺣــﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨــﺸﻲ ادراك ﺷــﺪه‪،‬‬ ‫ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ادراك و ﺑﺎور ﻓﺮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ اﻧﺠـﺎم ﻳـﻚ وﻇﻴﻔـﻪ‬ ‫ﺧﺎص ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻋﻤﻞ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﺎور اﻧﺴﺎن ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖﻫﺎ و ﺗﻮاﻧـﺎﻳﻲ‬ ‫‪1 Absorptive Capacity‬‬ ‫‪2 Cohen‬‬ ‫‪3 Levinthal‬‬ ‫‪4 Perceived self-efficacy‬‬ ‫‪5 Social Learning theory‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪133‬‬

‫ﻻزم ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻳﻚ وﻇﻴﻔﻪ ﺧﺎص ﺑﺮﺧـﻮردار اﺳـﺖ )‪.(Ozgen& Baron,2007,pp.179‬‬ ‫ﺑﺎﻧﺪورا ﭼﻬﺎر ﻣﻨﺒﻊ را در اﻳﺠﺎد اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨـﺸﻲ ﻣـﺆﺛﺮ ﻣـﻲداﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از‪:‬‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎي ﭘﻴﺸﻴﻦ ﻓﺮد‪ ،‬ﺗﺸﻮﻳﻖ از ﺳﻮي دﻳﮕﺮان‪ ،‬ارزﻳـﺎﺑﻲ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ و ﻋـﺎﻃﻔﻲ و‬ ‫اﻟﮕﻮﻫﺎي رﻓﺘﺎر )ﻛﺮﻳﺘﻨﺮو ﻛﻴﻨﻴﻜﻲ‪ ،‬ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﺻـﻔﺮزاده‪ ،1386 ،‬ص‪ (171‬ﻣﻔﻬـﻮم‬ ‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ در ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻪﻃﻮر ﺧﺎص ﺗﻮﺟـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﻛﺮوﮔـﺮ‬ ‫)‪ (1989,pp.97‬ﺑﻪ ﻧﻘﺶ ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ادراك ﺷﺪه در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻣﻌﺘﻘـﺪ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎزﺧﻮرد از ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻓﺮد ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ در اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﻓﺮد و در ﻧﺘﻴﺠﻪ‬ ‫ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺷﺪه و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎر ﺧﻄـﺮﭘﺬﻳﺮاﻧـﻪي‬ ‫ﻓﺮد ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻣﺎرﻛﻤﻦ‪ 1‬و ﺑﺎرون )‪ (2000‬ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻي اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﺑﺎ‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮ و ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ اﺳـﺖ )‪ .(Ozgen,2003,pp.53‬ﻛﺮوﮔـﺮ و ﺑﺮازﻳـﻞ‬ ‫)‪ (1994‬در اﻟﮕﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻟﮕﻮي ﻧﻴﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ اﺷﺎره ﻛﺮدهاﻧﺪ ﻛـﻪ ﻓـﺮد ﺑﺮاﺳـﺎس‬ ‫ارزﻳﺎﺑﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮدي و ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻲ ﺑﻪ اﺣﺴﺎس ﺧﻮد اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ رﺳﻴﺪه ﻛﻪ ﺑﺮ اﻣﻜﺎنﭘـﺬﻳﺮي‬ ‫ادراك ﺷﺪهي او از ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬ﻣﺆﺛﺮ ﺑﻮده و ﻣﻮﺟﺐ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻣـﻲﺷـﻮد ) ‪Chen,‬‬

‫‪ .(Greene & Crick, 1998, pp.301‬ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠﻲ دو دﻟﻴﻞ ﻣﻬـﻢ ﺑـﺮاي اﺛﺒـﺎت اﻳـﻦﻛـﻪ‬ ‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ را آﺳﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﺪ وﺟـﻮد دارد‪ :‬اول آنﻛـﻪ‬ ‫اﻓﺮاد ﺑﺎ اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ زﻳـﺎد داراي درﺟـﻪي اﻃﻤﻴﻨـﺎن ﺑـﺎﻻﻳﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧـﻲ از‬ ‫ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ اﻓﺮادي ﻛﻪ داراي درﺟﻪ ﺧﻮداﻃﻤﻴﻨﺎﻧﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑـﻪ‬ ‫ﺣﻀﻮر در ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﮔﺴﺘﺮدهﺗﺮي دارﻧﺪ‪ .‬از آنﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺣﻀﻮر در ﺷـﺒﻜﻪﻫـﺎي‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﮔﺴﺘﺮدهﺗﺮ‪ ،‬اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺶﺗﺮي ﺑﻪ اﻓﺮاد ﺧﻮاﻫﺪ داد‪ ،‬از اﻳﻦرو ﺑـﺎﻻ ﺑـﻮدن ﺳـﻄﺢ‬ ‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ در اﻓﺮاد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺟﺬب اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺶﺗﺮ ﺗﻮﺳـﻂ آنﻫـﺎ‪ ،‬ﺑـﻪ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ )‪ .(Ozgen&Baron,2007,pp.180‬دوم آنﻛﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻓﺮد‬ ‫ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ وﻇﻴﻔﻪي ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪ ،‬ﻓﺮد را ﺑﻪ ﺗﻼش ﺑﻴﺶﺗـﺮ ﺑـﺮاي‬

‫‪1 Markman‬‬


‫‪134‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﭼﺮا ﻛﻪ او ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﺗﻼشﻫﺎي ﺟـﺴﺘﺠﻮﮔﺮآنﻫـﺎ‬ ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ دﻳﮕﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي او ﻣﻮﻓﻘﻴﺖآﻣﻴﺰ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد )‪ .(Gaglio&Katz,2001‬از ﻃـﺮف‬ ‫دﻳﮕﺮ اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﻓﺮد ﺑﻪﻃﻮر ﻣﻌﻨﺎداري ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﺑﻮده و ﻫﺮاﻧـﺪازه‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن‪ ،‬اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲﺷﺎن را ﺑﺮاي ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﺳﺎزﻣﺎندﻫﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑـﻪ ﺻـﻨﻌﺖ‬ ‫ﺧﺎﺻﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ دﻫﻨﺪ‪ ،‬اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ در آنﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑـﺪ‪ .‬ﺑـﻪ اﻳـﻦﻣﻌﻨـﺎ ﻛـﻪ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪﻗﺪر ﻓﺮد‪ ،‬اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺶﺗﺮي در ﻳﻚ ﺣﻮزه ﻳﺎ زﻣﻴﻨﻪي ﺧﺎص داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ اﻃﻤﻴﻨـﺎن‬ ‫ﺑﻴﺶﺗﺮي دارد ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آنرا اﻧﺠﺎم دﻫﺪ )‪.(Ozgen&Baron,2007,pp.180‬‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‬

‫در ادﺑﻴﺎت ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ دو روﻳﻜﺮد ﻛﻠﻲ وﺟﻮد دارد‪ :‬روﻳﻜﺮد اول ﻛـﻪ ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ را ﻣﺤﺼﻮل ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ داﻧـﺴﺘﻪ و روﻳﻜـﺮد دوم ﻛـﻪ اﻋﺘﻘـﺎدي ﺑـﻪ‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ درﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻧﺪارد‪ .‬ﺣﺎﻣﻴﺎن روﻳﻜـﺮد دوم ﻣﻌﺘﻘﺪﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر‬ ‫ﻧﻈﺎمﻣﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻤﻲﺗﻮان ﻛﺸﻔﻴﺎت ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ را ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺜﺎل‪Kaish&Gilad, 1990; :‬‬

‫)‪ (Venkatarman, 1997 Shane, 2000; Krizner ,1973‬ﻣﻜﺘـﺐ اﺗﺮﻳـﺸﻲ از ﭼﻨـﻴﻦ‬ ‫دﻳﺪﮔﺎﻫﻲ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻛﺮزﻧﺮ )‪ (1973‬ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ را ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ روﻳﺪاد واﺑﺴﺘﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻮﺷﻴﺎري ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‪ ،‬اﻳﻦﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪» :‬ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻣﻼﺣﻈﻪي ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‪ ،‬ﺑـﺪون‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻓﺮﺻﺖﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﻣﻮرد ﻏﻔﻠﺖ ﺑﻮدهاﻧﺪ«‪ .‬ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎه‪ ،‬ﻓﺮﺻﺖﻫـﺎ‬ ‫ﺑﺪون ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪدﻟﻴﻞ اﻳﻦﻛﻪ ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﺮدم داراي داﻧﺶ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد‬ ‫از ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺎزار و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ دﻳﮕـﺮان آنرا ﻧﺪارﻧـﺪ )‪ .(Shane,2000‬ﻛـﺎش و‬ ‫ﮔﻴﻼد )‪ (1991,pp.45-61‬ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺣﺴﺎب ﺷﺪه ﺑﺮاي ﻓﺮﺻـﺖ ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻃـﻮر‬ ‫ﺗﻠﻮﻳﺤﻲ دﻻﻟﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﻣﻲداﻧﻨـﺪ ﻛـﻪ ﭼـﻪ ﭼﻴـﺰي را ﺟـﺴﺘﺠﻮ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و آن ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺻﺖﻫـﺎ از ﻗﺒـﻞ ﻗﺎﺑـﻞ ﺣـﺪس ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬در ﻣﻘﺎﺑـﻞ‪،‬‬ ‫ﻣﺤﻘﻘﺎﻧﻲ ﭼﻮن ﺗﻴﻤﻮﻧﺰ‪ ،(1994) 1‬ﻻو و ﻣﻚ ﻣﻮﻻن‪ ،(1990) 2‬اﺳﺘﻴﻮﻧﺴﻮن‪ ،(1989) 1‬وﺳﭙﺮ‬ ‫‪1 Timmons‬‬ ‫‪2 Long and Mcmullan‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪135‬‬

‫)‪ ،(1980‬زﻳﺘﺴﻤﺎ‪ ،(1999) 2‬ﻫﺎرن‪ 3‬و ﺳﺎﭘﻴﻨﺰا‪ (1992) 4‬اﻋﺘﻘـﺎد ﺑـﻪ ﺟـﺴﺘﺠﻮي ﻣـﻨﻈﻢ در‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ دارﻧﺪ‪ .‬ﺗﻴﻤﻮﻧﺰ )‪ (1994‬ﻳﻚ دﻳﺪﮔﺎه راﻫﺒﺮدي ﺑﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ داﺷﺘﻪ و‬ ‫از ارزﻳﺎﺑﻲ و ﻏﺮﺑﺎل اﻳﺪهﻫﺎي ﻛﺴﺐوﻛـﺎر و اﻧﺘﺨـﺎب ﻓﺮﺻـﺖ ﺧـﻮب ﺳـﺨﻦ ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‬ ‫)‪ .(Singh,1998,pp.36‬ﻫﻴﻠﺰ )‪ (1995,pp.105-117‬ﻳﻚ ﮔﺮوه از ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺎﻣﻞ‬ ‫‪ 53‬ﻧﻔﺮ را ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻣﻌﺮف از ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺷﺎﻣﻞ ‪ 187‬ﻧﻔﺮ ﺑـﺮاي ﺷـﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻴﺶ از ‪ % 85‬ﻫﺮ دو ﮔﺮوه ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻓﺮﺻﺖ ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﭼﻨـﺪﻳﻦ‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻳﺎدﮔﻴﺮي در ﻃﻮل زﻣﺎن اﺳﺖ ﺗﺎ اﻳﻦﻛﻪ ﻳﻚﺑﺎره رخ داده ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪاي ﻛـﻪ‬ ‫ﺗﻴﭻ‪ 5‬و دﻳﮕﺮان )‪ (1989‬در ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي ﻧﺮماﻓﺰاري ﺗﺮﺗﻴﺐ دادﻧﺪ‪ ،‬درﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺷـﻴﻮهﻫـﺎي‬ ‫ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺮاي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻴﺎن رؤﺳﺎي ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎي ﻧﺮماﻓﺰاري وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﺑﻪﻃﻮري‬ ‫ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ﻧﻴﻤﻲ از آنﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ ﻣﻲﭘﺮداﺧﺘﻨـﺪ‪ .‬در ﻣﻘﺎﺑـﻞ‪ ،‬ﻣﻜﺘـﺐ‬ ‫اﺗﺮﻳﺸﻲ و ﻣﻜﺘﺐ آﻟﻤﺎﻧﻲ‪ -‬اﺗﺮﻳﺸﻲ اوﻟﻮﻳﺖ را ﺑـﻪ ﺟـﺴﺘﺠﻮي ﻓﻌـﺎل در ﺷـﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻣﻲدﻫﺪ ﺗﺎ اﻳﻦﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﻜﺮ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖﻫـﺎ ﻳـﺎ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟـﻮد ﺑﺎﺷـﺪ‬ ‫)‪.(Singh, 1998,pp.37‬‬ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ 6‬ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ از اﻟﮕﻮﻫـﺎي ارﺗﺒـﺎﻃﻲ ﺑـﻴﻦ اﻓـﺮاد‪ ،‬ﮔـﺮوهﻫـﺎ و‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ راﺑﻄﻪي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن را ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ‪ ،‬اﻃﻼﻋﺎت و ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺤـﺪود‬ ‫ﻳﺎ آﺳﺎن ﻛﻨﺪ )‪ .(Aldrich&Zimmer,1986‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي ﻓﺮاواﻧﻲ در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴﺮ ﺑﻪ ﻧﻘﺶ‬ ‫ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ )ﺑﻪﻃـﻮر ﻣﺜـﺎل ‪;Singh,‬‬ ‫;‪1998; Koller, 1998: Dubini & Aldrich, 1991; Hills, Lumpkin & singh, 1997‬‬ ‫‪ .( Birley, 1985‬ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ را ﺑﺮاي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ در‬

‫‪1 Stevensoon‬‬ ‫‪2 Zietsma‬‬ ‫‪3 Horron‬‬ ‫‪4 Sapienza‬‬ ‫‪5 Teach‬‬ ‫‪6 Social network‬‬


‫‪136‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫اراﻳﻪي اﻳﺪه و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮﭼﻘﺪر اﻳﻦ ﺷﺒﻜﻪﻫﺎ‪ ،‬وﺳـﻴﻊﺗـﺮ‬ ‫ﺑﻮده و ﺗﻌﺪاد ﺗﻤﺎسﻫﺎي اﻓﺮاد ﺑﻴﺶﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺑﻴﺶﺗﺮي را ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻣﻲدﻫﻨﺪ )‪ .(Singh, 1998, pp.63‬ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺄﺛﻴﺮ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺳﺎﺧﺘﺎري ﺷـﺒﻜﻪ‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺮﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎيﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬وﻳﮋﮔـﻲﻫـﺎي‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎري ﺷﺒﻜﻪ‪ ،‬ﻣﻴﺰان دﺳﺘﺮﺳﻲ‪ ،‬زﻣﺎن دﺳﺘﺮﺳﻲ و ﻛﻴﻔﻴﺖ دﺳﺖﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت را ﺗﺤﺖ‬ ‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ‪ (Arnues&Clerq,2005,pp.250) .‬ﺑﺮ اﺳﺎس وﻳﮋﮔﻲﻫـﺎي ﺳـﺎﺧﺘﺎري‪،‬‬ ‫ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪ دو ﮔﺮوه ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ ﺗﻘـﺴﻴﻢ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ‪ .‬ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي‬ ‫ﺿﻌﻴﻒ‪ ،1‬ﺑﻴﻦ اﻓﺮادي اﻳﺠﺎد ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﻨﻈﻢ و ﻣﻜﺮر ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ‬ ‫ﺑﺼﻮرت ﻏﻴﺮ ﻣﻨﻈﻢ و ﻣﺘﻨﺎوب ﺑﺎ ﻫﻢ در ﺗﻤﺎس ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬در ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗـﻮي‪ 2‬ﺑـﻴﻦ‬ ‫اﻓﺮادي اﻳﺠﺎد ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ زﻳﺎدي ﺑﺎ ﻫﻢ داﺷﺘﻪ و رواﺑﻂ ﺻﻤﻴﻤﻲ‪ 3‬ﺑـﻴﻦ آنﻫـﺎ وﺟـﻮد‬ ‫دارد؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻋﻀﺎي ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬دوﺳﺘﺎن و ﻫﻤﻜﺎران ﻧﺰدﻳﻚ )‪ .(Singh,1998,pp.66‬ﺑﺮﺧﻲ از‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﻓﺮاد در ﺷﺒﻜﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒـﺖ‬ ‫ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ دارﻧـﺪ‪Ozgen,2003 singh1998; Schenkel ) .‬‬

‫‪ ( ,2005; Ozgen & Baron, 2007‬ﻋﺪهاي از ﻣﺤﻘﻘﺎن ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ اﻓﺮاد‬ ‫در ﺷﺒﻜﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﺶﺗﺮي ﺑـﺎ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ دارد )‪ .(Singh ,1998; Schenkel, 2005‬ﻫﻨﺴﻦ‪ (1998) 4‬ﻣﻌﺘﻘـﺪ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎي ﭘـﺎﻳﻴﻦ ﺣﻔـﻆ و ﻧﮕﻬـﺪاري رواﺑـﻂ‪ ،‬در ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪ ﺑـﺎ‬ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي اﺛﺮﺑﺨﺶﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ )رﺣﻤﺎن ﺳﺮﺷﺖ ‪ ،1386‬ص ‪ .(278‬ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠـﻲ ﻧﻘـﺶ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﺗﻌﻬﺪ و ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻋﺎﻃﻔﻲ ﻣﻴﺎن اﻓﺮاد اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻳﻞ و اﻧﮕﻴﺰش ﺑﻪ ﺗﺒـﺎدل اﻃﻼﻋـﺎت را اﻓـﺰاﻳﺶ داده )‪ ( Singh,1998,pp.66‬و ﺑـﺎ‬ ‫ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن و اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ آنﻫﺎ ﺑﻪ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛﻤـﻚ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ )‪.(Ozgen& Baron,2007,pp.186‬‬ ‫‪1 Weak Tie‬‬ ‫‪2 Strong tie‬‬ ‫‪3 Intimate‬‬ ‫‪4 Hanson‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪137‬‬

‫ﻣﺮﺑﻴﺎن‬ ‫‪1‬‬

‫ﻣﺮﺑﻴﺎن ﺑﻪ اﻓﺮادي اﺷﺎره ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺸﺎوره‪ ،‬داﻧﺶ و ﺗﺠﺮﺑﻪي ﻻزم را در‬ ‫اﺧﺘﻴﺎر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻨﺪ )‪ .(Ozgen,2003,pp.67‬ﻣﺮﺑﻴﺎن ﺑـﺮاي اﻓـﺮاد ﺗـﺎزهﻛـﺎر‬ ‫ارزش زﻳﺎدي دارﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﺑﻪ اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪﻛﻪ از ﺧﻄﺮﻫﺎ و دامﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺳـﺮ‬ ‫راهﺷﺎن وﺟﻮد دارد اﺟﺘﻨﺎب ﻛﺮده و آنﻫـﺎ را در ﻛـﺴﺐ داﻧـﺶ و ﻣﻬـﺎرت ﻣﻔﻴـﺪ ﻳـﺎري‬ ‫ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻛﺎﭼﻮن‪ 2‬و ﻛﺎﺗﻮن‪ (1997) 3‬ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻣﻮﻓﻖ داراي ﻣﺮﺑـﻲ‬ ‫ﺑﻮدهاﻧﺪ )‪ .(Ozgen& Baron,2007,pp.177‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺑـﻪ اﻳـﻦ‬ ‫دﻟﻴﻞ ﺷﺮوع ﺑﻪ راهاﻧﺪازي ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻴﺎﻧﻲ دارﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﺠﺮﺑـﻪ ﺑـﻴﺶﺗـﺮي از‬ ‫آنﻫــﺎ داﺷــﺘﻪ و ﺑــﻪ آنﻫــﺎ در اﺟﺘﻨــﺎب از ﺧﻄﺮﻫــﺎ و دامﻫــﺎ ﻛﻤــﻚ ﻣــﻲﻛﻨﻨــﺪ‬ ‫)‪ .(Baron,2007,pp.19‬ﻣﺮﺑﻴﺎن ﻧﮕﺮﺷﻲ ﺑﻪوﺟﻮد ﻣﻲآورﻧﺪ ﻛﻪ درك ﺑﺎﻟﻘﻮهي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨـﺎن‬ ‫از ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺑﺎﻟﻘﻮه را ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻲدﻫﻨـﺪ )‪ .(Kuratko&Welsch,2001,pp.180‬ازﮔـﻦ و‬ ‫ﺑﺎرون )‪ (2003‬ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻈﺮﻳﻪي ﺷﺒﻜﻪي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬داﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﻣﺮﺑﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﺑﻪ اﻓﺮاد درﺗﻤﺎسﻫﺎ و ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺎ ﺗﺄﻣﻴﻦﻛﻨﻨﺪﮔﺎن‪ ،‬ﻣﺸﺘﺮﻳﺎن و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔـﺬاران‬ ‫ﻛﻤﻚ ﻛﺮده‪ ،‬داﻧﺶ ﺧﺎص در ﺣﻮزهي آن ﺻﻨﻌﺖ را اﻓﺰاﻳﺶ داده و دﺳﺖﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ و‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮي آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ را اﻓﺰاﻳﺶ دﻫﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ دﺳﺖﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪاي از ﺗﺠﺮﺑـﻪﻫـﺎ و‬ ‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺮﺑﻲ در ﺣﻮزهاي ﺧﺎص‪ ،‬ﻣﻨﺎﺑﻊ‪ ،‬اﺑﺰارﻫـﺎ و اﻃﻼﻋـﺎت ﻻزم را‬ ‫ﺑﺮاي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮده و اﺣﺘﻤﺎل ﻛﺸﻒ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ را اﻓﺰاﻳﺶ‬ ‫ﻣﻲ دﻫﺪ‪ .‬ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﺎن ﻧﻮﻇﻬـﻮر‪ 4‬ﺑـﻪ روﻧـﺪﻫﺎ و‬ ‫ﺗﻐﻴﻴﺮات )ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺑﺎزار‪ ،‬ﻓﻨﺎوري‪ ،‬ﺳﻴﺎﺳﺖﻫـﺎي دوﻟـﺖ و ‪ (...‬و ﺑـﺎ ﻓـﺮاﻫﻢ ﻛـﺮدن‬ ‫ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻔﻴﺪ در ﺗﻔﺴﻴﺮ اﻃﻼﻋﺎت ﭘﻴﭽﻴﺪه‪ ،‬ﺑﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن در اﻳﺠﺎد و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﭼـﺎرﭼﻮب‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮاي ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛﻤـﻚ ﻛﻨﻨـﺪ‪ .‬ﺑـﻪﻋﺒـﺎرت دﻳﮕـﺮ ﻣﺮﺑﻴـﺎن‪،‬‬ ‫‪1 Mentors‬‬ ‫‪2 Cachon‬‬ ‫‪3 Cotton‬‬ ‫‪4 Nascent‬‬


‫‪138‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﺟﺪﻳﺪ ﻫﻮﺷﻴﺎر ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺗﺸﺨﻴﺺﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﺑﺮاي آنﻫﺎ را آﺳﺎن ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ )‪.(Ozgen& Baron,2007,pp.177‬‬ ‫ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬

‫وﺟﻪ ﻣﺸﺘﺮك اﻏﻠﺐ ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎ در ﺣﻮزهي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬ﺣـﺎﻛﻲ از ﻧﻘـﺶ اﺳﺎﺳـﻲ‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت در اﻳﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪ اﺳﺖ‪ .‬روﻳﻜﺮدﻫﺎ و دﻳﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﺘﻔﺎوت‪ ،‬ﺑـﺮ روي اﻳـﻦ ﻣﻮﺿـﻮع‬ ‫اﺗﻔﺎق ﻧﻈﺮ دارﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻓﺮﺻـﺖ ﺑـﺮاي اﻳﺠـﺎد ﻛـﺴﺐوﻛﺎرﻫـﺎي ﺟﺪﻳـﺪ‪،‬‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺷﻜﻠﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺧﺎص‪ ،‬ﻓﻨﺎوري‪ ،‬ﺑﺎزارﻫﺎ‪ ،‬ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎي‬ ‫دوﻟﺖ و ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕﺮ را ﺟﻤﻊآوري‪ ،‬ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﻴﻦ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‪ ،‬ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤـﻲ‪،‬‬ ‫ﻫﻢ در ﺑﺮرﺳﻲ اوﻟﻴﻪي ﻓﺮﺻﺖ و ﻫﻢ در اﻣﻜﺎنﺳﻨﺠﻲ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛـﺸﻒ ﺷـﺪه ﺑـﺮاي ﺧﻠـﻖ‬ ‫ﻛــﺴﺐوﻛــﺎر ﺟﺪﻳــﺪ ﺧﻮاﻫــﺪ داﺷــﺖ )‪ .(Ozgen&Baron,2006,pp.175‬از دﻳــﺪﮔﺎه‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدداﻧﺎن اﺗﺮﻳﺸﻲ دارا ﺑﻮدن اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻓﺮﺻﺖ ﺧﺎص‪ ،‬ﻣﻨﺘﻬـﻲ ﺑـﻪ ﻛـﺸﻒ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬از دﻳﺪﮔﺎه اﻳﻦ ﻣﻜﺘﺐ‪ ،‬اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺗﻨﻬـﺎﻳﻲ ﻫﻤـﻪي اﻃﻼﻋـﺎت ﻣـﺮﺗﺒﻂ را در‬ ‫اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪارﻧﺪ و ﻧﺒﻮد ﺗﻘﺎرن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺮﺧـﻲ اﻓـﺮاد‪ ،‬ﺑـﻪواﺳـﻄﻪي‬ ‫داﺷﺘﻦ اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ﻓﺮﺻﺘﻲ را ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻣﻜﺘـﺐ اﺗﺮﻳـﺸﻲ‪ -‬آﻟﻤـﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻛـﺸﻒ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ را ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺟـﺴﺘﺠﻮي ﻓﻌـﺎل اﻃﻼﻋـﺎت ﭘﻴـﺸﻨﻬﺎد ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ‬ ‫)‪ .(Ozgen,2003,pp.73‬از ﻧﻈﺮ ﺷﺎن )‪(2003‬دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ﻧﻘﺸﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨـﺪه در‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ دارد‪ .‬ﻛﻮراﺗﻜﻮ و وﻟﭻ )‪ (2001,pp.153‬ﻧﻴﺰ اﻃﻼﻋﺎت را ﭘﻴﺶﻧﻴﺎز اﺻـﻠﻲ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻲداﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪﻫـﺎي ﺑﻮﺳـﻨﺘﻴﺰ )‪ (1996‬و ﺳﺎراﺳـﻮارﺛﻲ‬ ‫)‪ (1998‬ﻣﺆﻳﺪ اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ اﻓﺮاد ﺧﺎﺻﻲ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ را ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻣﻲدﻫﻨـﺪ ﭼـﺮا‬ ‫ﻛﻪ اﻳﻦ اﻓﺮاد اﻃﻼﻋﺎت را ﺑﻪ ﺷﻴﻮهي ﻣﺆﺛﺮﺗﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺳـﺎﻳﺮ اﺷـﺨﺎص‪ ،‬ﺟﻤـﻊآوري و‬ ‫ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﻴﻤﺴﻚ )‪ (2002‬در ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان »ﻧﺒﻮد ﺗﻘﺎرن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ«‪ ،‬ﭼﻬﺎر ﻋﺎﻣﻞ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖﻫﺎي ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ﻗﺎﺑﻠﻴﺖﻫﺎي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ﺟﺮﻳﺎن‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪139‬‬

‫اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖﻫﺎي ﻫﻨﺠﺎري‪ 1‬را در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﺆﺛﺮ داﻧﺴﺘﻪاﻧـﺪ‪ .‬از ﻧﻈـﺮ‬ ‫ازﮔﻦ و ﺑﺎرون )‪ (2007, pp.177‬ﺳﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﻋﻤﺪهي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻣـﺆﺛﺮ‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪ :‬ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴﺎن و ﺷﺮﻛﺖ در اﺟﺘﻤﺎﻋﺎت ﺣﺮﻓﻪاي‪ .‬ﻳﻜﻲ‬ ‫از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻬﻢ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در زﻣﻴﻨﻪي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋـﺎت ﺣﺮﻓـﻪاي‪ 2‬اﺳـﺖ‪ .‬اﻓـﺮاد‬ ‫ﺑﻪوﻳﮋه آن ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺣﻮزﻫﺎي ﻋﻠﻤـﻲ و ﻓﻨـﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ دارﻧـﺪ‪ ،‬اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ‬ ‫ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در زﻣﻴﻨﻪي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آنﻫﺎ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده اﺳﺖ را ﻣﻌﻤﻮﻻً درﻛﻨﻔـﺮاﻧﺲﻫـﺎ‪،‬‬ ‫ﻧﺸﺮﻳﺎت ﺗﺨﺼﺼﻲ‪ ،‬ﺳﻤﻴﻨﺎرﻫﺎ و ﻛﺎرﮔﺎهﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨـﺪ ) ‪.(Bhave,1994‬‬ ‫ﻣﻨﻈﻮر اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ از ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‪ ،‬ﮔﺮدﻫﻤﺎﻳﻲﻫﺎ و ﻫﻤﺎﻳﺶﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﻲ‪ ،‬ﺳﻤﻴﻨﺎرﻫﺎ‪،‬‬ ‫ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲﻫﺎ‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات ﻓﻨﻲ و ﻛﺎرﮔﺎهﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ ﺑـﻮده و ﻧﻘـﺶ اﺳﺎﺳـﻲ اﻃﻼﻋـﺎت در‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ اﻓﺮاد اﺳﺖ‪ .‬ﭼﺮا ﻛﻪ دادهﻫﺎي ﺧﺎﻣﻲ ﻛﻪ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﻲآﻳﻨﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮد ﭘﺮدازش ﻧﺸﺪه و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻧﻤﻲﺷﻮد )‪.(Ozgen,2003; Ozgen& Baron, 2006‬‬ ‫ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﺎ ﻣﺮور ادﺑﻴﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه درﺑﺎرهي ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬اﻟﮕﻮي ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ اراﻳﻪ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲرﺳـﺪ از ﺟﺎﻣﻌﻴـﺖ ﻣﻨﺎﺳـﺐ‬ ‫ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده‪ ،‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در اﻟﮕﻮ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫـﻢﭘﻮﺷـﺎﻧﻲ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ و در ﻧﻬﺎﻳـﺖ‪،‬‬ ‫اﻧﺴﺠﺎم و ﻳﻚﭘﺎرﭼﮕﻲ داﺧﻠﻲ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﻧﻤـﻮدار ﺷـﻤﺎره ي )‪(1‬‬ ‫اﻟﮕﻮي ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬دراﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي داﻧـﺶ ﺳـﺎﺑﻖ‪ ،‬اﺣـﺴﺎس‬ ‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ادراك ﺷﺪه‪ ،‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻧﻈﺎمﻣﻨﺪ و ﻫﺪفدار ﻓﺮﺻـﺖ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي ﺿـﻌﻴﻒ و‬ ‫ﻗﻮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴﺎن و ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋـﺎﺗﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﻣـﺴﺘﻘﻞ و ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ و وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺳـﻦ‪ ،‬ﺟﻨـﺴﻴﺖ‪،‬‬ ‫ﻗﻮﻣﻴﺖ )ﻧﮋاد( ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻛﻨﺘﺮل ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ اﻟﮕﻮ ﻓﺮﺿﻴﻪﻫﺎي زﻳﺮ ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪ (1‬داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارد‪.‬‬ ‫‪y‬ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪1 Normative Capabil‬‬ ‫‪2 Professional Forums‬‬


‫‪140‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫‪ (2‬اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ادراك ﺷـﺪه در ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒـﺖ ﺑـﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارد‪.‬‬ ‫‪ (3‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻧﻈﺎم ﻣﻨﺪ و ﻫﺪفدار ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارد‪.‬‬ ‫‪ (4‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ اﻓﺮاد در ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ دارد‪.‬‬ ‫‪ (5‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي اﻓﺮاد در ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ دارد‪.‬‬ ‫‪ (6‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ اﻓﺮاد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي ارﺗﺒﺎط ﺑـﻴﺶﺗـﺮي ﺑـﺎ ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ دارد‪.‬‬ ‫‪ (7‬وﺟﻮد ﻣﺮﺑﻲ در ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑـﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارد‪.‬‬ ‫‪ (8‬وﺟﻮد ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻣﺘﻨﻮع در ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋـﺎت ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒـﺖ ﺑـﺮ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارد‪.‬‬ ‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ‬ ‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮد اﺛﺮ ﺑﺨﺸﻲ‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻧﻈﺎمﻣﻨﺪ ﻓﺮﺻﺖ‬

‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬

‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬ ‫ﻣﺮﺑﻴﺎن‬ ‫ﺟﺮﻳ‪Ĥ‬نﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬

‫ﻧﻤﻮدار ‪ .1‬اﻟﮕﻮي ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ‬

‫روشﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ‬ ‫ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺤﻮهي ﮔﺮدآوري دادهﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ و از ﻧﻮع ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ و ﺗﻌﺪد ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي ﻓﻌﺎل در ﺣﻮزهي ﻓﻨـﺎوري اﻃﻼﻋـﺎت در‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪141‬‬

‫ﺗﻬﺮان و ﻧﺒﻮد دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ آنﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﺷﻮراي ﻋﺎﻟﻲ اﻧﻔﻮرﻣﺎﺗﻴﻚ‪ ،‬ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ‬ ‫داراي رﺗﺒﻪ ‪ 1‬ﺗﺎ ‪ 3‬ﺑﻮده و در ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪه و از ﻫـﺮ‬ ‫ﻛﺪام ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻣﻮﻓﻖ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﻲ از ﺧﺒﺮﮔﺎن و ﻣﺴﺆوﻻن ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي‬ ‫ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ﺗﻌﺪاد ‪ 230‬ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺟﺎﻣﻌـﻪي آﻣـﺎري اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ‪ ،‬ﺷـﺎﻣﻞ‬ ‫ﻣﻮﺳﺴﻴﻦ ﺷﺮﻛﺖ و ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺣﺠﻢ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺪول ﻣﻮرﮔﺎن‪ 1‬و ﻛﺮﺟﺴﻲ‪ 140 ،(1970) 2‬ﻧﻔﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪ‪ .‬در‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﺗﻌﺪاد ‪ 170‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﻴﻦ ‪ 52‬ﺷﺮﻛﺖ )‪ 40‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖﻫـﺎي داراي‬ ‫رﺗﺒﻪ‪ 83 ،1‬ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي داراي رﺗﺒﻪ‪ 2‬و ‪ 47‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي داراي‬ ‫رﺗﺒﻪ ‪ (3‬ﺑﺮاﺳﺎس روش ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺳﺎده ﺗﻮزﻳﻊ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺣﺪود ‪ 142‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ از ‪ 43‬ﺷﺮﻛﺖ‬ ‫)‪ 30‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ از ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي داراي رﺗﺒﻪي ‪ 73 ،1‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ از ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي داراي رﺗﺒﻪ‬ ‫‪ 2‬و ‪ 39‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ از ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي داراي رﺗﺒﻪي ‪ (3‬ﺑﺎزﮔﺸﺖ داده ﺷﺪ‪ .‬اﺑـﺰار ﮔـﺮدآوري‬ ‫دادهﻫﺎ‪ ،‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪاي ﺑﺎ ‪ 33‬ﺳﺆال در ﻣﻘﻴﺎس ﻟﻴﻜﺮت اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺎﺳﺦﮔﻮ ﮔﺮاﻳﺶ ﺧـﻮد ﺑـﻪ‬ ‫ﺳﺆاﻻت را ﺑﺎ ﭼﻬﺎر درﺟﻪ ﻛﺎﻣﻼً ﻣﻮاﻓﻖ‪ ،‬ﻣﻮاﻓﻖ‪ ،‬ﻣﺨﺎﻟﻒ وﻛﺎﻣﻼً ﻣﺨﺎﻟﻒ اﻋﻼم ﻛﺮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺳﻨﺠﺶ رواﻳﻲ‪ 3‬ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ از اﻋﺘﺒﺎر ﻣﺤﺘﻮا‪ 4‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﻋﺘﺒـﺎر ﻣﺤﺘـﻮاي‬ ‫اﺑﺰار آزﻣﻮن ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺮادي ﻣﺘﺨﺼﺺ در ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﻗﻀﺎت و داوران واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ )ﺑﺎزرﮔﺎن و دﻳﮕـﺮان‪ ،1376 ،‬ص‪ .(171‬در اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﻮرد اﻧﺪازهﮔﻴﺮي از ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه و ﺗﻮاﻓﻖ ﺧﺒﺮﮔـﺎن در‬ ‫ﻣﻮرد آنﻫﺎ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺎﻳﺎﻳﻲ‪ 5‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ آﻟﻔﺎي ﻛﺮوﻧﺒـﺎخ ‪0/72‬‬ ‫ﺗﺎﻳﻴﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ دادهﻫﺎ و آزﻣﻮن ﻓﺮﺿـﻴﻪﻫـﺎ از روشﻫـﺎي ﺗﺤﻘﻴـﻖ‬ ‫ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ‪ ،‬ﺗﺤﻠﻴﻞ رﮔﺮﺳﻴﻮن دو ﻣﺘﻐﻴﺮي و ﭼﻨﺪ ﻣﺘﻐﻴﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي‬ ‫)‪ (1‬ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ و ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪1 Morgan‬‬ ‫‪2 Krejci‬‬ ‫‪3 Validity‬‬ ‫‪4 Content Validity‬‬ ‫‪y‬ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪5 Reliabil‬‬


‫‪142‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﺟﺪول ‪ .1‬ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ و ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ‬ ‫ﻧﺎم ﻣﺘﻐﻴﺮ‬

‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ‬

‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ اﺷﺎره ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت وﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ و ﻣﺸﺨﺺ ﻓﺮد در‬ ‫ﻓﺮد‬

‫ﻳﻚ ﻣﻮﺿﻮع ﺧﺎص دارد )‪(Shane, 2000‬‬

‫ﺷﺎﺧﺺﻫﺎ )ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ(‬ ‫ﺗﺤﺼﻴﻼت ﻓﺮد در ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺎري ﻓﺮد در ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫آﻣﻮزش ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻓﺮد در ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻓﺮد‬ ‫داﻧﺶ ﻓﺮد درﺧﺼﻮص ﻧﻴﺎزﻫﺎي ﻣﺸﺘﺮي در ﺣﻮزه‬ ‫ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬

‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮد ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ادراك ﻓﺮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ از‬ ‫اﺛﺮ ﺑﺨﺸﻲ‬

‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻓﺮد در ﺣﻞ ﻣﺸﻜﻼت‬

‫ﻗﺎﺑﻠﻴﺖﻫﺎ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎي ﻻزم ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻳﻚ‬

‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻓﺮد در ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص‬

‫وﻇﻴﻔﻪ ﺧﺎص ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪Bandura, 1977 .‬‬

‫ﻋﻼﻗﻤﻨﺪي ﻓﺮد ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖﻫﺎ‬ ‫درﺟﻪ ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف ﻓﺮد‬

‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﻨﻈﻢ‬ ‫ﻣﻨﻈﻢ‬

‫و ﻫﺪﻓﺪار )‪(Hills,1997‬‬

‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮﺻﺖ در ﻃﻲ ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮﺻﺖ در ﻃﻮل زﻣﺎن‬

‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‬

‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺼﻮرت ﻫﺪﻓﺪار‬

‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻴﻦ اﻓﺮادي وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮر‬

‫ﺗﻤﺎس و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﻣﺸﺘﺮﻳﺎن ﺑﺎﻟﻘﻮه‬

‫ﺿﻌﻴﻒ‬

‫ﻣﻨﻈﻢ و ﻣﻜﺮر ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺗﻤﺎس و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاران ﺑﺎﻟﻘﻮه‬

‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫)‪(Singh,1998‬‬

‫ﺗﻤﺎس و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن‬ ‫ﺗﻤﺎس و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن‬

‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي ﺑﻴﻦ اﻓﺮادي اﻳﺠﺎد ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ رواﺑﻂ‬

‫ﺗﻤﺎس و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده‬

‫ﻗﻮي‬

‫ﺻﻤﻴﻤﻲ داﺷﺘﻪ وﺗﻌﺎﻣﻞ زﻳﺎدي ﺑﺎ ﻫﻢ دارﻧﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪:‬‬

‫ﺗﻤﺎس و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺧﻮﻳﺸﺎن‬

‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫اﻋﻀﺎي ﺧﺎﻧﻮاده و دوﺳﺘﺎن ﺻﻤﻴﻤﻲ‪.‬‬

‫ﺗﻤﺎس و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ دوﺳﺘﺎن ﺻﻤﻴﻤﻲ‬

‫)‪(Singh, 1998‬‬ ‫ﻣﺮﺑﻴﺎن‬

‫ﺑﻪ اﻓﺮادي اﺷﺎره ﻣﻲﻛﻨﺪﻛﻪ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺸﺎوره‪،‬‬

‫داﺷﺘﻦ ﻣﺮﺑﻲ در ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬

‫داﻧﺶ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻻزم را دراﺧﺘﻴﺎر ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﻗﺮار‬

‫داﺷﺘﻦ ﻣﺮﺑﻲ در ﺻﻨﻌﺖ دﻳﮕﺮ‬

‫ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪(Ozgen, 2003) .‬‬ ‫ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي‬

‫ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻛﺎﻧﺎﻟﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ‬

‫اﺧﺬ اﻃﻼﻋﺎت ﻳﺎ ﺑﺎزﺧﻮرد از ﮔﺮدﻫﻤﺎﻳﻲﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ‬

‫اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬

‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم را در ﺧﺼﻮص‬

‫ﺑﺎ ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬

‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ اراﻳﻪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪(Ozgen ,2003) .‬‬

‫اﺧﺬ اﻃﻼﻋﺎت ﻳﺎ ﺑﺎزﺧﻮرد از ﺳﻤﻴﻨﺎرﻫﺎ و‬ ‫ﻛﺎرﮔﺎهﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ‬ ‫اﺧﺬ اﻃﻼﻋﺎت ﻳﺎ ﺑﺎزﺧﻮرد از اﻧﺘﺸﺎرات ﻓﻨﻲ‬

‫ﺗﺸﺨﻴﺺ‬

‫اراﻳﻪ اﻳﺪه ﺟﻬﺖ ﻛﺴﺐوﻛﺎر‪ ،‬ﻛﻪ ﻧﻮ واﻣﻜﺎنﭘﺬﻳﺮ‬

‫ﻫﻮﺷﻴﺎري ﻳﺎ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﻪ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‬

‫ﻓﺮﺻﺖ‬

‫ﺑﻮده و ﺳﻮدﻫﺎي ﺑﺎﻟﻘﻮه در آن وﺟﻮد دارد‪.‬‬

‫اراﻳﻪ اﻳﺪهﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ‬

‫)‪(Baron,2003‬‬

‫ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮي و ﺳﻮدآوري‬ ‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﺑﺎﻟﻘﻮه‬


‫‪143‬‬

‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ و ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ‬ ‫ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي ‪ 2‬دادهﻫﺎي آﻣﺎر ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺳﻦ‪ ،‬ﺟﻨﺲ‪ ،‬ﻣﺪرك‬ ‫ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ و ﺳﺎﺑﻘﻪي ﻛﺎر ﭘﺎﺳﺦﮔﻮﻳﺎن را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .2‬دادهﻫﺎي آﻣﺎري ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ‬ ‫ﺟﻨﺲ‬

‫ﺳﻦ)ﺳﺎل(‬

‫ﺳﺎﺑﻘﻪ)ﺳﺎل(‬

‫ﺗﺤﺼﻴﻼت‬

‫ﻛﻤﻴﺖ‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ‬ ‫درﺻﺪ‬ ‫ﻛﻤﻴﺖ‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ‬ ‫درﺻﺪ‬

‫زن‬ ‫‪15‬‬ ‫‪12‬‬ ‫‪25-34‬‬ ‫‪80‬‬ ‫‪56/3‬‬

‫ﻛﻤﻴﺖ‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ‬ ‫درﺻﺪ‬ ‫ﻛﻤﻴﺖ‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ‬ ‫درﺻﺪ‬

‫‪1-5‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪10/5‬‬ ‫زﻳﺮ دﻳﭙﻠﻢ‬ ‫‬‫‪-‬‬

‫ﻣﺮد‬ ‫‪126‬‬ ‫‪88‬‬ ‫‪35-44‬‬ ‫‪42‬‬ ‫‪29/5‬‬

‫‪45-54‬‬ ‫‪18‬‬ ‫‪12/6‬‬

‫‪55-64‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪1/4‬‬

‫‪5-10‬‬ ‫‪20‬‬ ‫‪14‬‬ ‫دﻳﭙﻠﻢ‬ ‫‪3‬‬ ‫‪2/1‬‬

‫‪10-15‬‬ ‫‪80‬‬ ‫‪56‬‬ ‫ﻓﻮقدﻳﭙﻠﻢ‬ ‫‪12‬‬ ‫‪8/4‬‬

‫‪15-20‬‬ ‫‪19‬‬ ‫‪13,3‬‬ ‫ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ‬ ‫‪42‬‬ ‫‪77/8‬‬

‫ﺟﻤﻊ‬ ‫‪142‬‬ ‫‪%100‬‬ ‫ﺟﻤﻊ‬ ‫‪142‬‬ ‫‪%100‬‬ ‫ﺑﻴﺶﺗﺮ از‪25‬‬ ‫‪20-25‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪2/8‬‬ ‫‪2/8‬‬ ‫ﻓﻮقﻟﻴﺴﺎﻧﺲ و ﺑﺎﻻﺗﺮ‬ ‫‪15‬‬ ‫‪10/5‬‬

‫ﺟﻤﻊ‬ ‫‪142‬‬ ‫‪%100‬‬ ‫ﺟﻤﻊ‬ ‫‪142‬‬ ‫‪%100‬‬

‫در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻫﻤﻪي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در ﻣﻘﻴﺎس ﻓﺎﺻﻠﻪاي اﻧﺪازهﮔﻴﺮي و ﻧﺮﻣﺎل ﺑـﻮدن ﺗﻮزﻳـﻊ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎ آزﻣﻮن ﻛﻮﻟﻤﻮﮔﺮوف‪ -1‬اﺳﻤﻴﺮ ﻧﻮف‪ (KS) 2‬آزﻣـﻮن ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪.‬‬ ‫راﺑﻄﻪي ﺧﻄﻲ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﺑﺎ آزﻣﻮن ﺗﺤﻠﻴﻞ وارﻳﺎﻧﺲ و ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪي آﻣـﺎرهي ‪ F‬و اﺳـﺘﻘﻼل‬ ‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻫﺎ از ﻳﻚدﻳﮕﺮ و ﻧﺒﻮد ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻴﻦ ﺧﻄﺎﻫـﺎ ﺑـﺎ آزﻣـﻮن دورﺑـﻴﻦ‪ -‬واﺗـﺴﻮن‬

‫‪3‬‬

‫ﺑﺮرﺳﻲﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻧﺮﻣﺎلﺑﻮدن ﺗﻮزﻳﻊ ﺧﻄﺎﻫﺎ از رﺳﻢ ﻧﻤﻮدار ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ‪ ،‬ﻣﻨﺎﺳـﺐﺑـﻮدن‬ ‫اﻟﮕﻮي رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺧﻄﻲ‪ ،‬از ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ )‪ (R‬و ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﻧﺮﻣﺎل ﺑﻮدن ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫واﺑﺴﺘﻪ از آزﻣﻮن ﻛﻮﻟﻤﻮﮔﺮوف‪ -‬اﺳﻤﻴﺮﻧﻮف اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪1 Kolmogorov‬‬ ‫‪2 Smirnov‬‬ ‫‪3 Durbin- Watson‬‬


‫‪144‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﺟﺪول ‪ .3‬ﻧﺘﻴﺠﻪ آزﻣﻮن ﻛﻮﻟﻤﻮﮔﺮوف‪ -‬اﺳﻤﻴﺮﻧﻮف ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺮﻣﺎل ﺑﻮدن ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ‬

‫ﺗﻌﺪاد ﻣﺸﺎﻫﺪات‬

‫آﻣﺎره ‪z‬‬

‫ﺳﻄﺢ ﻣﻌﻨﺎداري‬

‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‬

‫‪142‬‬

‫‪1/28‬‬

‫‪0/073‬‬

‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪي ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي )‪ (3‬از آنﺟﺎﻛـﻪ ﺳـﻄﺢ ﻣﻌﻨـﺎداري آزﻣـﻮن )‪(sig‬‬

‫ﺑﻴﺶﺗﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﻄﺎ )‪ (0/05‬اﺳﺖ‪ ،‬از اﻳﻦرو ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﻳﻌﻨﻲ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻧﺮﻣﺎل ﺑﻮده و ﻣﻲﺗﻮان از ﻣﻌﺎدﻟﻪﻫﺎي رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺑـﺮاي ﺗﻌﻴـﻴﻦ راﺑﻄـﻪي ﺑـﻴﻦ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ و واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪ .‬ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎدآوري اﺳﺖ در ﻫﻤـﻪي آزﻣـﻮنﻫـﺎي‬ ‫ﻓﺮﺿﻴﻪﻫﺎي اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺳﻄﺢ اﻃﻤﻴﻨﺎن ‪ 95‬درﺻﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ‬ ‫اﻳﻦﻛﻪ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ از اﻟﮕﻮي ﻣﻌﺎدﻻت رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺑﺮاي آزﻣﻮن ﻓﺮﺿﻴﻪﻫﺎ اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬از اﻳﻦرو ﻣﻔﺮوضﻫﺎي زﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬آزﻣﻮن ﺗﺤﻠﻴﻞ وارﻳﺎﻧﺲ ﻳﻚﻃﺮﻓﻪ‪ 1‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﺳـﻄﺢ ﻣﻌﻨـﺎداري‬ ‫ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه )‪ ،(sig<0/05‬ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﻳﻌﻨﻲ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ و ﻫـﺮ‬ ‫ﻳﻚ از ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ )داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬اﺣـﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨـﺸﻲ ادراك ﺷـﺪه‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴـﺎن و ﺟﺮﻳـﺎن ﻫـﺎي‬ ‫اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ( راﺑﻄﻪي ﺧﻄﻲ وﺟﻮد دارد‪.‬‬ ‫‪ -2‬آزﻣﻮن دورﺑﻴﻦ‪ -‬واﺗﺴﻮن ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ و ﻫـﺮ‬ ‫ﻳﻚ از ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ )داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬اﺣـﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨـﺸﻲ ادراك ﺷـﺪه‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴـﺎن و ﺟﺮﻳـﺎن ﻫـﺎي‬ ‫اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ( ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻪي ﻣﺸﺎﻫﺪهﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺴﺘﻘﻞ از ﻳﻚدﻳﮕﺮ ﺑـﻮده و ﺑـﻴﻦ ﺧﻄﺎﻫـﺎ‬ ‫ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ ،‬زﻳﺮا آﻣﺎرهي آزﻣﻮن ﺑﻴﻦ )‪ (1/5-2/5‬ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﺮﻣﺎلﺑﻮدن ﺧﻄﺎﻫﺎ ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧـﺮم اﻓـﺰار ‪ ،SPSS‬ﻧﻤـﻮدار ﺗﻮزﻳـﻊ‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ ﺧﻄﺎﻫﺎ و ﻧﻤﻮدار ﻧﺮﻣﺎل آنﻫﺎ رﺳﻢ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي آنﻫﺎ‪ ،‬ﻧﺮﻣـﺎلﺑـﻮدن ﺗﻮزﻳـﻊ‬ ‫ﺧﻄﺎﻫﺎ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﻣـﺴﺘﻘﻞ‬ ‫‪1 ANOVA‬‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪145‬‬

‫ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﻮدن اﻟﮕـﻮي رﮔﺮﺳـﻴﻮن ﺧﻄـﻲ از ﺿـﺮﻳﺐ‬ ‫ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮدﻛﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ زﻳﺮ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪:‬‬ ‫اﻟﻒ‪ -‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ داﻧـﺶ ﻗﺒﻠـﻲ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ و‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻗﻮي )‪ (0/68‬و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ آنﻫﺎ ﻧﻴﺰ )‪ (0/46‬ﺑـﺎﻻ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ راﺑﻄﻪ ي ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ وﺟـﻮد دارد‪ .‬ﻣﺜﺒـﺖ ﺑـﻮدن ﺿـﺮﻳﺐ‬ ‫ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪهي ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑـﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت ﺟﺎﻣﻊﺗﺮ ‪ 46‬درﺻﺪ از ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬ ‫ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ اﺳﺖ‪ .‬از اﻳﻦرو ﻓﺮﺿﻴﻪي ﺷﻤﺎره ‪ 1‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ب‪ -‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻗﻮي ﺑﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺣـﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨـﺸﻲ و‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ )‪ (0/59‬و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑﺎﻻي آنﻫﺎ )‪ ،(0/34‬راﺑﻄﻪي‬ ‫ﻣﻌﻨﺎدار و ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ وﺟﻮد دارد‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت ﺟﺎﻣﻊﺗﺮ ‪ 34‬درﺻﺪ از ﺗﻐﻴﻴـﺮات‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ در اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ اﺳﺖ‪ .‬از‬ ‫اﻳﻦرو ﻓﺮﺿﻴﻪي ﺷﻤﺎرهي ‪ 2‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ج‪ -‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‬ ‫و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ )‪ (0/202‬و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎﻳﻴﻦ آنﻫﺎ )‪ ،(0/04‬ﺑـﻴﻦ‬ ‫اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ راﺑﻄﻪي ﻣﻌﻨﺎداري وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬از اﻳﻦرو ﻓﺮﺿﻴﻪي ﺷﻤﺎرهي ‪ 3‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻧﻤﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫د‪ -‬ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ )‪ (0/269‬و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎﻳﻴﻦ آنﻫﺎ )‪ (0/072‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪﻛﻪ ﺑﻴﻦ اﻳـﻦ دو‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ راﺑﻄﻪي ﻣﻌﻨﺎداري وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬از اﻳﻦرو ﻓﺮﺿﻴﻪي ﺷﻤﺎرهي ‪ 4‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻧﻤﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻫـ‪ -‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ‬ ‫و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ )‪ (0/19‬و ﺿـﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﭘـﺎﻳﻴﻦ آنﻫـﺎ )‪(0/036‬‬ ‫راﺑﻄﻪي ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬از اﻳـﻦرو ﻓﺮﺿـﻴﻪي ﺷـﻤﺎرهي ‪ 5‬ﺗﺄﻳﻴـﺪ‬ ‫ﻧﻤﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫و‪ -‬ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣﻮن ﻓﺮﺿﻴﻪﻫﺎي ‪4‬و‪ 5‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي‬ ‫و ﺿﻌﻴﻒ اﻓﺮاد در ﺷﺒﻜﻪي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎﭼﻴﺰي ﺑﺎ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي‬


‫‪146‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارﻧﺪ اﻣﺎ ﺑﺮاي ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ارﺗﺒﺎط آنﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ‬ ‫ﻣﻴﺰان ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ آنﻫﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻫﻤﺎنﻃـﻮر ﻛـﻪ ﻣـﺸﺎﻫﺪه‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻫﻤﺒـﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻴﺶﺗـﺮي ﺑـﺎ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارﻧﺪ ﭼﻮن ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ آنﻫـﺎ ﺑـﺎ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ‪ .‬از اﻳﻦرو ﻓﺮﺿﻴﻪي ﺷﻤﺎرهي ‪ 6‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ز‪ -‬ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺜﺒـﺖ ﺑـﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮداﺷـﺘﻦ ﻣﺮﺑـﻲ در ﺻـﻨﻌﺖ‬ ‫ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ )‪ (0/5‬و ﺿـﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣﺘﻮﺳـﻂ‬ ‫آنﻫﺎ )‪ (0/25‬راﺑﻄﻪي ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ وﺟﻮد دارد‪ .‬ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ‪ 25‬درﺻﺪ از ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺗﻐﻴﻴـﺮ در‬ ‫داﺷﺘﻦ ﻣﺮﺑﻲ اﺳﺖ‪ .‬از اﻳﻦرو ﻓﺮﺿﻴﻪي ﺷﻤﺎرهي ‪ 7‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ح‪ -‬ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻴﻦ دو ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﺟﺮﻳـﺎنﻫـﺎي اﻃﻼﻋـﺎﺗﻲ ﻣﺘﻨـﻮع و‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ )‪ (0/18‬و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎﻳﻴﻦ آنﻫﺎ )‪ (0/036‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪﻛﻪ ﺑﻴﻦ اﻳـﻦ‬ ‫دو ﻣﺘﻐﻴﺮ راﺑﻄﻪي ﻣﻌﻨﺎداري وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬از اﻳﻦرو ﻓﺮﺿﻴﻪي ﺷﻤﺎرهي ‪ 8‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻧﻤﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي ‪ 5‬ﺧﻼﺻﻪي ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣﻮن ﻓﺮﺿﻴﻪﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .5‬ﺧﻼﺻﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣﻮن ﻓﺮﺿﻴﺎت ﺗﺤﻘﻴﻖ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ = ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬ ‫آﻣﺎرهﻫﺎ ﺿﺮﻳﺐ ﻏﻴﺮ ﺿﺮﻳﺐ اﺳﺘﺎﻧﺪارد‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ‬ ‫اﺳﺘﺎﻧﺪارد )‪(B‬‬ ‫‪Beta‬‬

‫‪sig‬‬

‫‪R‬‬

‫‪R2‬‬

‫دورﺑﻴﻦ‪-‬‬ ‫واﺗﺴﻮن‬

‫‪0/46‬‬

‫‪1/55‬‬

‫‪t‬‬

‫‪F‬‬

‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ‬

‫‪0/438‬‬

‫‪0/681‬‬

‫‪9/66‬‬

‫‪93/3‬‬

‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‬

‫‪0/317‬‬

‫‪0/590‬‬

‫‪7/59‬‬

‫‪0/348 0/590 0/000 57/61‬‬

‫‪1/56‬‬

‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ‬

‫‪0/375‬‬

‫‪0/202‬‬

‫‪2/144‬‬

‫‪4/5‬‬

‫‪0/041 0/202 0/034‬‬

‫‪1/52‬‬

‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ‬

‫‪0/252‬‬

‫‪0/269‬‬

‫‪2/905‬‬

‫‪8/4‬‬

‫‪0/072 0/269 0/004‬‬

‫‪1/52‬‬

‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي‬

‫‪0/235‬‬

‫‪0/190‬‬

‫‪2/015‬‬

‫‪4‬‬

‫‪0/036 0/190 0/046‬‬

‫‪1/510‬‬

‫داﺷﺘﻦ ﻣﺮﺑﻲ‬

‫‪0/641‬‬

‫‪0/50‬‬

‫‪5/99‬‬

‫‪35/9‬‬

‫‪0/000‬‬

‫‪0/25‬‬

‫‪1/510‬‬

‫ﺟﺮﻳﺎن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬

‫‪0/295‬‬

‫‪0/189‬‬

‫‪2/003‬‬

‫‪4/01‬‬

‫‪0/036 0/189 0/048‬‬

‫‪1/51‬‬

‫‪0/681 0/000‬‬

‫‪0/50‬‬


‫‪147‬‬

‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫آزﻣﻮن ﻓﺮﺿﻴﻪﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺎ روش رﮔﺮﺳﻴﻮن ﭼﻨﺪ ﻣﺘﻐﻴﺮه‬

‫در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ از ﺷﻴﻮهي ‪ Enter‬ﺑﺮاي آزﻣﻮن ﻓﺮﺿﻴﻪﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴـﻖ و اﻧﺘﺨـﺎب ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ‬ ‫ﻣﻌﺎدﻟﻪي رﮔﺮﺳﻴﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﭘﺲ از ورود دادهﻫﺎ‪ ،‬ﺧﺮوﺟﻲﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .5‬ﺟﺪول ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ‪ ،‬ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ و آزﻣﻮن دورﺑﻴﻦ‪ -‬واﺗﺴﻮن‬ ‫ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ )‪(R‬‬

‫ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ )‪(R‬‬

‫‪F‬‬

‫ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﺷﺪه‬

‫دورﺑﻴﻦ واﺗﺴﻮن‬

‫‪0/79‬‬

‫‪0/624‬‬

‫‪24/2‬‬

‫‪0/598‬‬

‫‪1/59‬‬

‫ﺟﺪول ‪ .6‬ﺿﺮاﻳﺐ ﻣﻌﺎدﻟﻪ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺧﺎم و اﺳﺘﺎﻧﺪارد‬ ‫‪Sig‬‬

‫‪t‬‬

‫ﺿﺮﻳﺐ اﺳﺘﺎﻧﺪارد‪Beta‬‬

‫ﺿﺮﻳﺐ ﻏﻴﺮ‬ ‫اﺳﺘﺎﻧﺪارد)‪(B‬‬

‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ‬

‫‪0/651‬‬

‫‪-0/454‬‬

‫‪-‬‬

‫‪-0/635‬‬

‫ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺖ‬

‫‪0/119‬‬

‫‪1/57‬‬

‫‪0/099‬‬

‫‪0/155‬‬

‫ﺟﺮﻳﺎن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬

‫‪0/000‬‬

‫‪6/41‬‬

‫‪0/476‬‬

‫‪0/306‬‬

‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ‬

‫‪0/000‬‬

‫‪3/63‬‬

‫‪0/268‬‬

‫‪0/144‬‬

‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‬

‫‪0/354‬‬

‫‪-0/931‬‬

‫‪0/063‬‬

‫‪-5/904E-02‬‬

‫ﮔﺮه ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫‪0/968‬‬

‫‪0/041‬‬

‫‪0/03‬‬

‫‪3/176E-03‬‬

‫ﮔﺮه ﻗﻮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫‪0/000‬‬

‫‪3/976‬‬

‫‪0/266‬‬

‫‪0/341‬‬

‫ﻣﺮﺑﻴﺎن‬

‫‪0/586‬‬

‫‪0/546‬‬

‫‪0/035‬‬

‫‪6/429E-0/2‬‬

‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ‬

‫ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷﻮد آزﻣﻮن ﺗﺤﻠﻴﻞ وارﻳﺎﻧﺲ ﻳﻚﻃﺮﻓﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴـﺮ واﺑـﺴﺘﻪ و‬ ‫ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳـﻄﺢ ﻣﻌﻨـﺎداري ﺑـﻪدﺳـﺖ آﻣـﺪه‬ ‫)‪ (sig<0/05‬ﻛﻞ اﻟﮕﻮي رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻣﻌﻨﺎدار اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨـﻲ راﺑﻄـﻪي ﺧﻄـﻲ ﺑـﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻞ و واﺑﺴﺘﻪ وﺟﻮد دارد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آزﻣﻮن دورﺑﻴﻦ‪ -‬واﺗﺴﻮن‪ ،‬ﻣﺸﺎﻫﺪهﻫـﺎ ﻣـﺴﺘﻘﻞ از‬ ‫ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﻮده و ﺑﻴﻦ ﺧﻄﺎﻫﺎ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﻦ ﻛﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ‪ 0/79‬ﺑﻮده و ﻧﺸﺎن از وﺟﻮد ﻫﻤﺒـﺴﺘﮕﻲ ﺑـﺎﻻ ﻣﻴـﺎن آنﻫـﺎ اﺳـﺖ‪.‬‬ ‫ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺮاﺑﺮ ‪ 0/62‬اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻫﻤﻪي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ در‬ ‫اﻟﮕﻮي ‪ 62‬درﺻﺪ وارﻳﺎﻧﺲ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ را ﺗﺒﻴـﻴﻦ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻛـﻞ اﻟﮕـﻮي‬ ‫رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺧﻄﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺟﺪول ﺿﺮاﻳﺐ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺳـﻄﺢ‬


‫‪148‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه )‪ (sig<0/05‬ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ‪ ،‬اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨـﺸﻲ و‬ ‫ﻣﺮﺑﻴﺎن راﺑﻄﻪي ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﺎ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕـﺮ آزﻣـﻮن‬ ‫ﻣﻌﻨﺎداري ﺿﺮاﻳﺐ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺟﺮﻳﺎن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‪ ،‬ﮔﺮه ﺿﻌﻴﻒ و‬ ‫ﻗﻮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﺑﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺑﺎﻳﺪ از اﻟﮕﻮي رﮔﺮﺳـﻴﻮن‬ ‫ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺿﺮاﻳﺐ اﺳﺘﺎﻧﺪارد )‪ (Beta‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ وزن ﻳﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ را داﻧـﺶ‬ ‫ﻗﺒﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ دارد‪ .‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي )‪ (Beta‬ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي ﻗـﻮي و ﺿـﻌﻴﻒ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑـﻴﺶﺗـﺮي در ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪي ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي ﻗـﻮي ﺑـﺎ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ دارﻧﺪ‪ .‬ﻣﻌﺎدﻟﻪي رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻛﻠـﻲ ﺑـﺮآوردي ﺑﺮﺣـﺴﺐ ﺿـﺮاﻳﺐ ﺧـﺎم و‬ ‫اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ روش ‪ Enter‬ﺷﻜﻞ زﻳﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪Ŷ=0/306x2+0/144x3+0/341x6‬‬

‫ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮاﻳﺐ ﺧﺎم‬

‫‪ = Ŷ=0/476x2+0/268x3+0/266x6‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮاﻳﺐ اﺳﺘﺎﻧﺪارد‬ ‫داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ‪:‬‬

‫‪X2‬‬

‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮ ﺑﺨﺸﻲ‪:‬‬

‫‪X3‬‬

‫ﻣﺮﺑﻴﺎن‬

‫‪X6:‬‬

‫ﭼﻨﺎنﭼﻪ آزﻣﻮن ﻳﺎدﺷﺪه ﺑﻪروش ﮔﺎم ﺑﻪ ﮔﺎم )‪ (Stepwise‬اﻧﺠﺎم ﺷـﻮد اﻟﮕـﻮي ﻧﻬـﺎﻳﻲ‬ ‫داراي ‪ 3‬ﻣﺘﻐﻴﺮ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴﺎن و اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﺑـﻮده و ﻣﻌﺎدﻟـﻪي رﮔﺮﺳـﻴﻮن‬ ‫ﺑﺮآوردي ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮاﻳﺐ ﺧﺎم و اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ Ŷ=0/304x1+0/359x2+0/137x3‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮاﻳﺐ ﺧﺎم‬ ‫‪ Ŷ=0/473x1+0/280x2+0/255x3‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮاﻳﺐ اﺳﺘﺎﻧﺪارد‬ ‫داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ‪:‬‬

‫‪x1‬‬

‫ﻣﺮﺑﻴﺎن‪:‬‬

‫‪x2‬‬

‫ﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮ‬

‫ﺑﺨﺸﻲ‪x3 :‬‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ روش ﮔﺎم ﺑﻪ ﮔﺎم ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ وزن ﻳﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ را ﺑﻪ داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ ﻣﻲدﻫﺪ اﻣﺎ ﺑـﺮ‬ ‫ﺧﻼف روش ‪ ،Enter‬در روش ﮔﺎم ﺑـﻪ ﮔـﺎم ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﻣﺮﺑـﻲ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ اﺣـﺴﺎس‬ ‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﺑﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻮده و ﺳﺎﻳﺮ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ دو روش ﻣﺸﺎﺑﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫آزﻣﻮن ﻫﻢﺧﻄﻲ )ﻫﻢ راﺳﺘﺎﻳﻲ( اﻟﮕﻮي رﮔﺮﺳﻴﻮن‬

‫ﻫﻢﺧﻄﻲ وﺿﻌﻴﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﻣـﺴﺘﻘﻞ ﺗـﺎﺑﻌﻲ ﺧﻄـﻲ از ﺳـﺎﻳﺮ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ واﺑـﺴﺘﮕﻲ ﺧﻄـﻲ ﻣـﺸﺎﻫﺪه‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد ﻫﻢ ﺧﻄﻲ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ وﺟﻮد دارد‪ .‬اﮔﺮ ﻫﻢ ﺧﻄﻲ در ﻣﻌﺎدﻟـﻪي رﮔﺮﺳـﻴﻮن‬ ‫ﺑﺎﻻ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﻣﻤﻜـﻦ‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪149‬‬

‫اﺳﺖ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ‪ ،R2‬اﻟﮕﻮ داراي اﻋﺘﺒﺎر ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻧﺒﺎﺷـﺪ )ﻣـﺆﻣﻨﻲ‪ ،1386 ،‬ص ‪.(139‬‬ ‫ﻗﺪرت راﺑﻄﻪي ﺧﻄﻲ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺎﺧﺼﻲ اﻧـﺪازهﮔﻴـﺮي ﻣـﻲﺷـﻮد ﻛـﻪ‬ ‫ﺗﻠﺮاﻧﺲ‪ 1‬ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﮔﺮ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺗﻠﺮاﻧﺲﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﺑﺎﺷﺪ )ﻛﻢﺗـﺮ از ‪ (0/1‬وﺟـﻮد‬ ‫راﺑﻄﻪي ﺧﻄﻲ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺸﻜﻠﻲ ﺑﺮاي دادهﻫﺎ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ )ﻓﺘـﻮﺣﻲ و اﺻـﻐﺮي‪،‬‬ ‫‪ ،1378‬ص ‪ .(521‬در ﺑﺤﺚ آزﻣﻮن ﻫﻢﺧﻄﻲ از ﺷﺎﺧﺺ دﻳﮕﺮي ﺑﻨﺎم ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻮرم وارﻳـﺎﻧﺲ‬ ‫)‪ (VIF‬اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻌﻜﻮس ﺗﻠﺮاﻧﺲ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ‪ VIF‬ﻧﺒﺎﻳﺪ از ‪ 10‬ﺑﻴﺶﺗـﺮ ﺑـﻮده‬ ‫)رﺿﺎﻳﻲ و ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ‪ ،1382 ،‬ص ‪ (227‬و ﺧﺮوﺟﻲ آزﻣﻮن ﻫﻢﺧﻄﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳـﺖ‪.‬‬ ‫)ﺟﺪول ﺷﻤﺎرهي ‪(7‬‬ ‫ﺟﺪول ‪ .7‬آزﻣﻮن ﻫﻢﺧﻄﻲ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ‬ ‫‪VIF‬‬

‫ﺗﻮﻟﺮاﻧﺲ‬

‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻞ‬

‫‪1/49‬‬

‫‪0/671‬‬

‫داﻧﺶ ﺳﺎﺑﻖ‬

‫‪1/47‬‬

‫‪0/677‬‬

‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‬

‫‪1/09‬‬

‫‪0/917‬‬

‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ‬

‫‪1/24‬‬

‫‪0/802‬‬

‫ﮔﺮه ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫‪1/09‬‬

‫‪0/915‬‬

‫ﮔﺮه ﻗﻮي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫‪1/21‬‬

‫‪0/825‬‬

‫ﻣﺮﺑﻴﺎن‬

‫‪1/08‬‬

‫‪0/922‬‬

‫ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺗﻠﺮاﻧﺲﻫـﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﺗﺤﻘﻴـﻖ ﺑـﻴﺶﺗـﺮ از ‪ 0/1‬ﺑـﻮده و‬ ‫ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ‪ VIF‬ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﻧﻴﺰ از ‪ 10‬ﻛﻢﺗﺮ اﺳﺖ‪ ،‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻣﻜﺎن ﻫﻢﺧﻄـﻲ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧـﻪ‬ ‫ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﺑﺤﺚ‪ ،‬ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي و اراﻳﻪي ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﻫﺎ‬ ‫در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ درﺣـﻮزهي ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه و ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﻣـﺴﺘﻘﻞ )داﻧـﺶ ﻗﺒﻠـﻲ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬اﺣـﺴﺎس‬ ‫‪1 Toletance‬‬


‫‪150‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‪ ،‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴـﺎن و‬ ‫ﺟﺮﻳﺎن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ( ﺑﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻗﺎﻟـﺐ ‪ 8‬ﻓﺮﺿـﻴﻪ‬ ‫آزﻣﻮده ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴـﻖ ﻧـﺸﺎن داد ﻛـﻪ داﻧـﺶ ﻗﺒﻠـﻲ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬اﺣـﺴﺎس‬ ‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ و وﺟﻮد ﻣﺮﺑﻴﺎن ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ داﺷـﺘﻪاﻧـﺪ‪.‬‬ ‫در ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي دﻳﮕﺮ اﺛﺮ ﻣﻌﻨﺎداري روي ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﻧﺪاﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻣـﺸﺨﺺ‬ ‫ﺷﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻴﺶﺗﺮي ﺑﺮﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ در ﺣﻮزهي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ‪ .‬در ﻣﻘﺎم ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه‬ ‫از ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎ و ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎي دﻳﮕﺮان‪ ،‬در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ارﺗﺒـﺎط ﻣﺜﺒـﺖ و‬ ‫ﻣﻌﻨﺎدار ﺑﻴﻦ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﺪ و ﺗﺄﺛﻴﺮ اﻳـﻦ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ از ﻫﻤﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي دﻳﮕﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻴﺶﺗﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑـﺎ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﺎي ﻣﺤﻘﻘﺎﻧﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺮﻳﺴﺘﻨﺴﻦ و ﭘﻴﺘﺮﺳﻮن )‪ ،(1990‬ﺳﻴﮕﺮﻳﺴﺖ )‪ ،(1999‬وﺳﭙﺮ‬ ‫)‪ (1999‬ﺷﺎن )‪ ،(2000‬ازﮔﻦ )‪ ،(2003‬ﭼﺎﻧﮓ )‪ ( 2004‬ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ اﺳﺖ‪ .‬از ﻃﺮف دﻳﮕـﺮ‪،‬‬ ‫اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﺑـﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ را ﺗﺄﻳﻴـﺪ ﻛـﺮده و‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ي اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎي‪ ،‬ازﮔﻦ )‪ ،(2003‬ازﮔـﻦ و ﺑـﺎرون )‪ ،(2007‬ﻛﺮوﮔـﺮ و‬ ‫وﺑﺮازﻳﻞ )‪ (1994‬ﭼﻦ و ﻫﻤﻜﺎران )‪ ،(1998‬ﻣﺎرﻛﻤﻦ و ﺑﺎرون )‪ (2005‬ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫درﺑﺎرهي ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ و ﺗﺄﺛﻴﺮ آن ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨـﺎداري‬ ‫ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻧﺸﺪ‪ .‬ﻧﺘﻴﺠﻪي اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي ﻛـﺎش و ﮔـﻴﻼد )‪،(1990‬‬ ‫ﺷﺎن )‪ ،(2000‬ﻛﺮزﻧﺮ ) ‪ ،(1979 ،1973‬و ﻧﻜﺎﺗﺎرﻣﻦ) ‪ (1997‬ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑـﺎ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي ﺗﻴﻤﻮﻧﺰ )‪ ،(1994‬ﻣﻚ ﻣـﻮﻻن و ﻻﻧـﮓ ‪ ،(1990‬اﺳﺘﻴﻮﻧـﺴﻮن )‪ ،(1989‬وﺳـﭙﺮ‬ ‫)‪ ،(1980‬زﻳﺴﺘﻤﺎ )‪ ،(1999‬ﻫﺎرن وﺳﺎﭘﻴﻨﺰا )‪ (1992‬در ﺗﻀﺎد ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫در زﻣﻴﻨﻪي ﺗﺄﺛﻴﺮ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺮﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ‬ ‫ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﺎداري را ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻧﺸﺎن ﻧﻤﻲدﻫﺪ‪ .‬اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺑـﺎ‬ ‫ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎي ﻗﺒﻠﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻴﻨﮓ )‪ ،(1998‬ازﮔﻦ )‪ ،(2003‬ازﮔﻦ و ﺑﺎرون )‪ ،(2007‬اﺳـﻜﻨﭽﻞ‬ ‫)‪ (2005‬در ﺗﻀﺎد اﺳﺖ‪ .‬درﺑﺎره ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ي ﺗﺄﺛﻴﺮ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗـﻮي و ﺿـﻌﻴﻒ در ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﺮد ﻛﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮي را در‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪151‬‬

‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي دارد ﻛﻪ ﻫﻤﺎﻫﻨـﮓ و ﻣﻮاﻓـﻖ ﺑـﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪﻫـﺎي‬ ‫ﺳﻴﻨﮓ )‪ (1998‬و اﺳﻜﻨﭽﻞ )‪ (2005‬اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﻣﻮرد ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺮﺑﻴﺎن در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺜﺒﺖ ﻣﻴﺎن وﺟﻮد ﻣﺮﺑﻲ‬ ‫در ﻳﻚ ﺻﻨﻌﺖ ﺧﺎص و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ را ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﺮد‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫـﺎ و ﺗﺤﻘﻴـﻖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﻮراﺗﻜﻮ و وﻟﭻ )‪ ،(2001‬ازﮔﻦ و ﺑﺎرون )‪ ،(2007‬ازﮔﻦ )‪ (2003‬ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﻣﻮرد ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺮﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨـﺎداري‬ ‫را ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻧﺸﺎن ﻧﻤﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﻗﺒﻠـﻲ ﺳﻴﻤـﺴﻚ‬ ‫)‪ ،(2002‬ازﮔﻦ )‪ ،( 2003‬ﺳﺎراﺳﻮارﺛﻲ )‪ (1998‬و ﺑﻮﺳﻨﺘﻴﺰ)‪ (1996‬در ﺗﻀﺎد اﺳﺖ‪ .‬درﺑﺎرهي‬ ‫ﺗﺄﺛﻴﺮ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ‪ ،‬ﻧﺘﻴﺠﻪي اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑـﺎ ﺑﻴـﺸﺘﺮ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي اﺧﻴﺮ در ﺣﻮزهي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﭼﺮا ﻛﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖﻫﺎي اﺧﻴﺮ اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه‬ ‫در ﻣﻮﺿﻮع ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪاي ﺑﻪ ﻧﻘـﺶ دﻳـﺪﮔﺎهﻫـﺎي ﺷـﻨﺎﺧﺘﻲ در‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ )ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺜـﺎل ازﮔـﻦ ‪ 2003‬و ‪ ،2006‬ﭼﺎﻧـﮓ ‪ ،2004‬ﻣﻴﭽـﻞ‬ ‫‪ ،2001‬ﻛﺮﺑﺖ ‪ .(2003‬ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ اﺻﻞ در دﻳﺪﮔﺎه ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﺑـﻪ‬ ‫ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ اﻃﻼﻋـﺎت ﺑﺎﻳـﺪ در ذﻫـﻦ ﻓـﺮد‬ ‫ﭘﺮدازش ﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎه‪ ،‬داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻓﺮد‪ ،‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب و اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﺑـﺮاي‬ ‫ﻓﺮد اﻳﺠﺎد ﻛﺮده و ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ آنﻫﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ را ﺟﺬب ﻛﻨﻨـﺪ‪ .‬ﺑـﻪ ﮔﻔﺘـﻪي‬ ‫ﻛﻮﻫﻦ و ﻟﻮﻧﺘﻴﺎل )‪ ،(1990‬داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻓﺮد ﻳﻚ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب اﻳﺠﺎد ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛـﻪ ﻣﻮﺟـﺐ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ آنﻫﺎ اﻃﻼﻋﺎت را ﺟﺬب ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ازﮔﻦ )‪ ،(2003‬ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻓـﺮد‬ ‫ﻳﻚ اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﺑﺮاي ﻓﺮد ﺑﻪوﺟﻮد آورده و ﺑﺮاﺳﺎس آن ﻓﺮد ﺗﻨﻬﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ‬ ‫ﭼﺎرﭼﻮب ذﻫﻨﻲاش را درك ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋـﺎت‪ ،‬ﻣﻘﻮﻟـﻪاي‬ ‫ﻓﻨﻲ و ﺗﺨﺼﺼﻲ اﺳﺖ و ﻛﺎر و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در اﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ داﻧﺶ‪ ،‬ﺗﺤـﺼﻴﻼت ﻋﻠﻤـﻲ و‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻲ دارد ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠﻲ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ در اﻳـﻦ ﺣـﻮزه‪،‬‬ ‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻳﺠﺎد ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ در اﻳﻦ‬ ‫ﺣﻮزه‪ ،‬ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ داﺷﺘﻦ اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ در اﻳﻦﺑﺎره اﺳﺖ ﻛﻪ از داﻧﺶ ﻗﺒﻠـﻲ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﻧﺎﺷـﻲ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ وﺟﻮد ﻣﺮﺑﻴﺎن در اﻳـﻦ ﺻـﻨﻌﺖ ﺑـﺎ ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬


‫‪152‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﻮده و در اﻳﻦ ﭼﺎرﭼﻮب‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴﺎن اﻓﺮادي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ داﻧﺶ ﻓﻨﻲ‬ ‫و ﺗﺨﺼﺼﻲ و ﺗﺠﺎرب ﺧﻮد را در اﺧﺘﻴﺎر ﺷﺎﮔﺮدان ﺧﻮد ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠـﻲ اﻧﺘﻘـﺎل‬ ‫داﻧﺶ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﺮﺑﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﻧﻮﭘﺎ‪ ،‬اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬﺑﻲ در او اﻳﺠﺎد ﻣﻲﻛﻨﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺟﺬب اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳـﺪ در اﻳـﻦ ﺣـﻮزه و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ ﻗﺒﻼً ﺑﻴﺎن ﺷﺪ‪ ،‬اﺛﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎي ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي ﻗـﻮي و‬ ‫ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻧﻈﺎمﻣﻨﺪ ﻓﺮﺻﺖ و ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻪ اﺛﺒﺎت ﻧﺮﺳﻴﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻـﻞ از اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ‬ ‫ﻣﻲرﺳﺪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻳﺎدﺷﺪه ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﻲ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬ﻧﺘﻴﺠـﻪي اﻳـﻦ‬ ‫ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻫﺎي ازﮔﻦ )‪ (2003‬و ازﮔـﻦ و ﺑـﺎرون )‪ (2007‬ﺑـﻮده و‬ ‫ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻧﻘﺶ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻳﺎدﺷﺪه‪ ،‬ﺗﻘﻮﻳﺖ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ و اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﻓـﺮد اﺳـﺖ‪ .‬ﭼﺎﻧـﮓ‬ ‫)‪ (2004‬ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺟﺮﻳـﺎنﻫـﺎي‬ ‫اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﻴﺶﺗﺮ در اﻧﺘﻘﺎل اﻃﻼﻋﺎت و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ اﻓﺮاد و در ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از ﻓﺮﺻﺖ ﻛﻤـﻚ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻈﺮ ازﮔﻦ )‪ ( 2003‬در ﺣﻮزهﻫﺎي ﺗﺨﺼﺼﻲ اﻓﺮاد ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ داﻧﺶ ﻓﻨﻲ ﺑﻮده‬ ‫و اﻃﻼﻋﺎت و دادهﻫﺎي ﺧﺎﻣﻲ ﻛﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﻲآﻳﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮد‬ ‫ﭘﺮدازش ﻧﺸﻮد و در اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ او ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﺸﻮد ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻧﻤـﻲﺷـﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي و ﺿﻌﻴﻒ و ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺗﻨﻬﺎ در ﺻـﻮرﺗﻲ در ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﻣﺆﺛﺮﻧﺪ ﻛﻪ ﻓﺮد ﺑﺮاﺳﺎس داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﺧﻮد‪ ،‬ﻳﻚ اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟـﺬب در‬ ‫ﺧﻮد اﻳﺠﺎد ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﻮﻇﻬﻮر ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻓﻨـﺎوري اﻃﻼﻋـﺎت‪ ،‬ﻛـﻪ‬ ‫ﺳﺎﺑﻘﻪي ﻛﻤﻲ در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﻧﻘﺶ واﻟﺪﻳﻦ و ﺧﺎﻧﻮادهي ﻓﺮد در اﻧﺘﻘـﺎل ﺗﺠﺮﺑـﻪ و‬ ‫داﻧﺶ ﻛﻢﺗﺮ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﻗﻮي‪ ،‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻛﻢﺗﺮي ﺑـﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ در اﻳﻦ ﺣﻮزه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي ﺿـﻌﻴﻒ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬درﺑـﺎرهي ﻧﻘـﺶ‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻓﺮﺻﺖ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ در ادﺑﻴﺎت ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻴـﺎن‬ ‫ﺷﺪه ﻧﻈﺮﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻣﺘﻨﺎﻗﻀﻲ وﺟﻮد دارد‪ .‬ﻋﺪهاي ﺑﻪ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒـﺖ آن ﺑـﺮ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ اﻋﺘﻘﺎد داﺷﺘﻪ و در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻓﺮاد زﻳﺎدي ﻧﻴﺰ ﻣﺨﺎﻟﻒ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻫـﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ ﺑﻪ ﻫﻮﺷﻴﺎري ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ )ﻛﺮزﻧﺮ ‪ ،1973‬ﮔﺎﮔﻠﻴﻮ و ﻛﺘـﺰ ‪ (2001‬ﻳﻌﻨـﻲ ﻣﻼﺣﻈـﻪي‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪153‬‬

‫ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺪون ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮده و ﻋﺪهاي دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻨﻈﻢ ﻓﺮﺻﺖﻫـﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧـﺪ‪.‬‬ ‫اﺳﺘﺪﻻل ﻣﺨﺎﻟﻔﻴﻦ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺣﺴﺎب ﺷﺪه ﺑﺮاي ﻓﺮﺻﺖﻫـﺎ ﺑـﻪﻃـﻮر ﺗﻠـﻮﻳﺤﻲ‬ ‫دﻻﻟﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﻣﻲداﻧﻨﺪ ﻛﻪ دﻗﻴﻘﺎً ﭼﻪ ﭼﻴﺰي را ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ‬ ‫و آن ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ از ﻗﺒﻞ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺪس ﺑﺎﺷﻨﺪ )ﮔـﺎش و ﮔـﻴﻼد‪.(1990 ،‬‬ ‫ﻧﻘﺶ اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ‪ ،‬ﺷﺨـﺼﻴﺘﻲ‪ ،‬وﻛـﺎﻧﻮن‬ ‫ﻛﻨﺘﺮل ﻓﺮد ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ در ﻫﺮ ﻓﺮدي ﺑﺎ ﻓﺮد دﻳﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاﺳﺎس ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎي‬ ‫ازﮔﻦ و ﺑﺎرون )‪ (2007‬ﻗﺪرت اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﻓﺮد ﺑﻪﻃـﻮر ﻣﻌﻨـﺎداري ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ اﺣـﺴﺎس‬ ‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻘﺪر ﭼﺎرﭼﻮب ذﻫﻨﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﺑـﺮاي ﺗﻔـﺴﻴﺮ و ﺳـﺎزﻣﺎندﻫـﻲ‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺻﻨﻌﺖ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﺑﺪ اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ در آنﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣـﻲﻳﺎﺑـﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻـﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧـﻪ در‬ ‫ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬داﻧﺶ ﻗﺒﻠﻲ ﻓﺮد اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ آنﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ از داﻧـﺶ و‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪي ﺑﻴﺶﺗﺮي در ﺣﻮزهي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮﺧﻮردار ﺑـﻮدهاﻧـﺪ ﻓﺮﺻـﺖﻫـﺎ را ﺑﻬﺘـﺮ‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻧﻘﺶ آﻣﻮزش را در ارﺗﻘﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در ﺣﻮزهي ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ‪ .‬اﻳﻦ آﻣﻮزش ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺤﺼﻴﻼت داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ‪ ،‬ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺎي‬ ‫آﻣﻮزﺷﻲ‪ ،‬ﺳﻤﻴﻨﺎرﻫﺎي ﺗﺨﺼﺼﻲ‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎر ﻧﺸﺮﻳﻪﻫﺎ و ﻛﺘﺎبﻫﺎي ﺗﺨﺼـﺼﻲ‪ ،‬ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﻣﺠـﺎﻣﻊ‬ ‫ﺗﺨﺼﺼﻲ‪ ،‬رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ‪ ،‬اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ‪ ،‬و ‪ ...‬اﻧﺠﺎم ﺷﻮد‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺗﺠﺎرب ﻓـﺮد در ﺻـﻨﻌﺖ ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ دارد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ در ﺳﻴﺎﺳـﺖﻫـﺎي‬ ‫ﻛﻼن ﻛﺸﻮر ﺑﻪوﻳﮋه ﺑﺮﻧﺎﻣﻪي ﺗﻮﺳﻌﻪي ﭘﻨﺠﻢ ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺖ ﺑـﻪ ﻧﻘـﺶ آﻣـﻮزش‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﺷﺪه و دوﻟﺖ ﺑﺴﺘﺮ ﺣﻤﺎﻳﺘﻲ ﻻزم را در اﻳﻦراه ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻓﺮﺿﻴﻪي دوم ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ اﺣﺴﺎس ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺘﻲ ﺑـﺮ ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ دارد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬راهﻛﺎرﻫﺎي زﻳﺮ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي اﺣـﺴﺎس‬ ‫ﺧﻮداﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﻓﺮد و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻳﺪهي ﻛﺴﺐوﻛﺎر ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪ (1‬ﺗﻘﻮﻳﺖ اﻟﮕﻮي ذﻫﻨﻲ ﻓﺮد از ﻃﺮﻳﻖ ارﺗﻘﺎي داﻧﺶ ﻓﺮدي‬


‫‪154‬‬

‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،3‬ﺑﻬﺎر ‪1388‬‬

‫‪ (2‬اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺎﻣﻼت و ارﺗﺒﺎﻃﺎت اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﻓـﺮد از ﻃﺮﻳـﻖ ﺑﺮﺧـﻮرد و ﺗﻤـﺎس ﺑـﺎ‬ ‫ﻣــﺸﺘﺮﻳﺎن‪ ،‬ﺳــﺮﻣﺎﻳﻪﮔــﺬاران ﺑــﺎﻟﻘﻮه و ﻣﻮﺟــﻮد‪ ،‬ﺗ ـﺄﻣﻴﻦﻛﻨﻨــﺪﮔﺎن‪ ،‬ﺗﻮزﻳــﻊﻛﻨﻨــﺪﮔﺎن و‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن‬ ‫‪ (3‬ارﺗﻘﺎي اﺑﺰارﻫﺎي ﺗﺸﻮﻳﻘﻲ و ﺣﻤﺎﻳﺘﻲ از اﻓﺮاد‬ ‫ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻓﺮﺿﻴﻪي ﻫﻔﺘﻢ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬وﺟـﻮد ﻣﺮﺑـﻲ در ﺻـﻨﻌﺖ ﻓﻨـﺎوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در اﻳﻦ ﺣﻮزه داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬راهﻛﺎرﻫﺎي زﻳﺮ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ﭘﻴـﺸﻨﻬﺎد‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪ (1‬ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﺮﺑﻴﺎن و ﻣﺸﺎوران ﻣﺘﺨﺼﺺ در ﺣﻮزهي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫‪ (2‬اﺳﺘﻤﺮار ﻧﻈﺎم ﻛﺎرآﻣﻮزي و ﻛﺎرورزي ﺑﺮاي آﻣﻮزشﻫﺎي رﺳﻤﻲ و ﻏﻴﺮ رﺳﻤﻲ‬ ‫‪ (3‬ارﺗﻘﺎي ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش ﻓﻨﻲ و ﺣﺮﻓﻪاي در ﻛﺸﻮر‬


‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ ‪...‬‬

‫‪155‬‬

‫ﻣﻨﺎﺑﻊ‬ ‫‪ .1‬آذر‪ ،‬ﻋﺎدل)‪ ،(1384‬آﻣﺎر و ﻛﺎرﺑﺮد آن در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ‪. ،‬ﺗﻬﺮان‪ :‬اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﻤﺖ‪.‬‬ ‫‪ .2‬ﺑﺎزرﮔﺎن‪ ،‬ﻋﺒﺎس و دﻳﮕﺮان‪ ،(1377) .‬روﺷـﻬﺎي ﺗﺤﻘﻴـﻖ در ﻋﻠـﻮم رﻓﺘـﺎري‪ ،‬ﺗﻬـﺮان‪:‬‬ ‫اﻧﺘﺸﺎرات آﮔﺎه‪.‬‬ ‫‪ .3‬ﺣﺎﻓﻆ ﻧﻴﺎ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ رﺿﺎ)‪ ،(1381‬ﻣﻘﺪﻣﻪ اي ﺑﺮ روش ﺗﺤﻘﻴـﻖ در ﻋﻠـﻮم اﻧـﺴﺎﻧﻲ‪ ،‬ﺗﻬـﺮان‬ ‫‪:‬اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﻤﺖ‪.‬‬ ‫‪ .4‬رﺣﻤﺎن ﺳﺮﺷﺖ‪ ،‬ﺣﺴﻴﻦ )‪ ،(1386‬ﺗﺌﻮريﻫﺎي ﺳﺎزﻣﺎن و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ دوران ﺗﺠﺪد ﮔﺮاﻳﻲ‬ ‫و ﭘﺴﺖ ﻣﺪرﻧﻴﺴﻢ‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪:‬ﻧﺸﺮ دوران‪.‬‬ ‫‪ .5‬رﺿﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﻴﺪ؛ ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ‪ ،‬اﻓﺸﻴﻦ )‪ ،(1382‬ﺗﺤﻠﻴﻞ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻛـﺎرﺑﺮدي‪ ،‬اﺻـﻔﻬﺎن‪:‬‬ ‫اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺘﻲ اﺻﻔﻬﺎن‪.‬‬ ‫‪ .6‬ﻗﺎﺳﻤﻲ‪ ،‬ﺑﻬﺮوز )‪ ،(1382‬رﻓﺘﺎر ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪:‬اﻧﺘﺸﺎرات ﻫﻴﺎت‪.‬‬ ‫‪ .7‬ﻛﺮد ﻧﺎﻳﻴﭻ‪ ،‬اﺳﺪاﷲ و ﻫﻤﻜـﺎران)‪ ،(1386‬اﺑـﺰار ﺳـﻨﺠﺶ وﻳـﮋ ﮔـﻲﻫـﺎي ﺷﺨـﺼﻴﺘﻲ‬ ‫ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن اﻳﺮاﻧﻲ‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪:‬اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﺪرس‪.‬‬ ‫‪ .8‬ﻛﺮﻳﺘﻨﺮ‪ ،‬راﺑﺮت؛ﻛﻴﻨﻴﻜﻲ‪ ،‬راﺑﺮت )‪ ،(1384‬ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻓﺘﺎر ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ‪).‬ﻣﺘﺮﺟﻢ ﻋﻠﻲ اﻛﺒـﺮ‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﺣﺴﻴﻦ ﺻﻔﺮ زاده(‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪:‬اﻧﺘﺸﺎرات ﭘﻮﻳﺶ ‪.‬‬ ‫‪9. Aldrich, H.E., Zimmer, C( 1986)," Entrepreneurship through social‬‬ ‫‪networks Ballinger, Cambridge", MA New York, pp. 3–23.‬‬ ‫‪10. Ardichvili, A., Cardozo, R., & Ray, S (2003), "A Theory of‬‬ ‫‪Entrepreneurial Opportunity Identification and Development", Journal‬‬ ‫‪of Busines Venturing, 18(1), pp.105-123‬‬ ‫‪11. Arenius,P.,Clercq,D(2005),"ANetwork-based approach on opportunity‬‬ ‫‪Recognition"Small Business Economics,24(1), pp.249-265‬‬ ‫‪12. Busenitz,L.W (1996)," Research on entrepreneurial alertness,"Journal of‬‬ ‫‪Small Business Management, 34(4), pp. 35–44.‬‬ ‫‪13. Bygrave,W.D(1997),‬‬ ‫‪The‬‬ ‫‪portable‬‬ ‫‪MBA‬‬ ‫‪in‬‬ ‫‪Entrepreneurship,Newyork,John Wiley and Sons‬‬ ‫‪14. Casson,M(1982), The entrepreneur, Barnes and Noble book,Totowa,NJ‬‬ ‫‪15. Chen,C.C.,Greene,P.G.,Crick,A(1998),"Does‬‬ ‫‪entrepreneurial‬‬ ‫‪self‬‬‫‪Efficacy distinguish entrepreneurs from managers"? Journal of Business‬‬


1388 ‫ ﺑﻬﺎر‬،3 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫ ﺳﺎل اول‬،‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

156

Venturing,13(4), pp.295–316. 16. Chung,K.C.(2004),Entrepreneurial Opportunity Identification Through of Bisociative Mode of Thinking ,Unpublished doctoral Dissertation, university of Hong kong 17. Cohen,W.M.,Levinthal,D.A(1990),"Absorptive capacity: a new perspective on learning and innovation", Administrative Science Quarterly,35(1), pp.128–152 18. Corbett,A(2002), Opportunity Recognition :a Learning and cognitive Approach, Unpublished Dissertation Doctoral ,university of Colorado 19. Corbert,A.C(2007),"Learning asymmetries and the discovery of entrepreneurial opportunities", Journal of Business Venturing"22(2), pp.97-118 20. Davidsson,P & Honig,B(2003)," The role of social and human capital among Nascent entrepreneurs," Journal of Business Venturing ,18, pp.301-331 21. Dimov,D.P.,Shepherd,D.A (2005),"Human capital theory and venture capital firms:exploring home runs and Strike outs".Journal of Business Venturing,20, pp.1-21 22. Dimov,D.P (2003), The Nexus of Individual and Opportunity: Opportunity Recognition as a Learning Process, Frontiers of Entrepreneurship Research. Babson College,Wellesley,MA. 23. Fiet,J.O.(1996)”The informational Basis of Entrepreneurial Discovery, small business Economic,8, pp.419-430 24. Gaglio,C.M.,Katz,J. A (2001). "ThePsycological Basis of Opportunity Identification: Entrepreneurial Alertness." Journal of Small Business Economics, 16, pp. 95-111. 25. Hills, G. E., Shrader, R. C., & Lumpkin, G. T. (1999), Opportunity Recognition as a Creative Process, In Frontiers of Entrepreneurship Research Wellesley, Mass.: Babson College, pp.216-227 26. Hills,G(1995), Opportunity Recognition by Successful Entrepreneurs: A Pilot Study, Frontiers of Entrepreneuriship Research,Wellesley,MA:Babson college, pp.105-117. 27. Herron,L., Sapienza,H.J(1992), "The entrepreneur and the in itiation of new venture launch activities," Entrepreneurship Theory and Practice, 17, pp.49–55. 28. Kaish, S., Gilad, B (1991), "Characteristics of Opportunities Search of Entrepreneurs Versus Executives: Sources, Interests, General Alertness." Journal of business Venturing, 6(1), pp.45-61. 29. Koller,R.H.(1988), the source of entrepreneurial ideas, Frontiers of Entrepreneurship Research. Babson College,Wellesley,MA, pp.78–85 30. Krueger,N(1989). Anteceddents of Opportunity Recognition ,the role of


157

... ‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎﻧﻪ‬

perceived self-efficacy,Unpublished doctoral Dissertation, university of Ohio 31. Kuratko,D.F,Welsch,H.p (2001), Strategic Entreprenurial Growth, Harcout Lnc, Orlando:Florida 32. Lumpkin,G.T&Lichtenstein,B.B(2005),"The Role Of organizational Learning in the Opportunity Recognition procces",Entrepreneurship Theory and practice, 29, pp.451-472 33. Markman,G.D,Baron,R.A(2000), A cognitive to explaining technology – based venture creation"Frontiers in Entrepreneurship Reaserch,Wellesley, Massachusetts: Babson college , pp.83-95 34. Marvel,M(2006), knowledge –based view of the venture creation process, Unpublished Dissertation Doctoral, university of Illionis 35. Maurer,T.J., PierceH.R(1998),"Acomparsion of Likert scale and traditional measures of self –efficacy" Journal of Applied psychology‫و‬ 83, 234-239 36. Mullins,J.W,Forlani,D(2005),"Missing the boat or sinking the boat:a study of new venture decision-making,"journal of business venturing, 20(1), pp.47-69 37. Ozgen,E., Baron (2006), "Social sources of information in opportunity recognition: Effects of mentors, industry networks, and professional forums", Journal of Business Venturing, 22, pp.174–192. 38. Ozgen, E.(2003), Entrepreneurial opportunity Recognition :Information flow, social, and cognitive perspectives, Unpublished doctoral Dissertation, university of Newyork 39. Rae,D(2000),"Understanding entrepreneurial learning:a question of how?", International, Journal of Entrepreneurial Behaviour & Research, 6 ( 3), pp. 145-59 40. Reynolds,P.D(1999),"National Panel study of U.S. businees startups:Background and Methodology .Databases for the study of Entrepreneurship,4, pp .153-227 41. Ronstadt,R(1988)",The corridor principle"journal business Venturing,3(1), pp.31-40 42. Sarasvarthy,D.Simon,H.LaveL(1998)"perceving and managing business risk," journal of Economic behavior and organization,33 pp.207-225 43. Schenkel,M(2005),New Interprise opportunity Recognition, Unpublished Dissertation doctoral, university of Cincinnati. 44. Shane, S. (2000). "Prior Knowledge and the Discovery of Entrepreneurial Opportunities," Organization Science, 11(4), pp. 448469. 45. Shane,S.,Venkataraman,S (2000), "The Promise of Entrepreneurship as a


1388 ‫ ﺑﻬﺎر‬،3 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫ ﺳﺎل اول‬،‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ‬

158

Field of Research." Academy of Management Review, 25(1), pp. 217226. 46. Shepherd,D.A.,DeTienne,D.R.,(2005),"Prior knowledge ,potential Financial reward and opportunity Identification,"Entrerenurship: Theory and practice, 29(1) , pp.91-112 47. Sigrist,B(1999), Entrepreneurial opportunity Recognition: A presentation At the annual UIC/AMA symposium at marketing/ Entrerenurship 48. Simsek, Z.(2002), Entrepreneurial opportunity Recognition, Unpublished Dissertation doctoral, university of Connecticut 49. Singh. R.(1998),Entrepreneurial opportunity Recognition through social network, Unpublished Dissertation,doctoral , university of llions 50. Stevenson,H. Gumpert,D.E.(1985),"The heart of entreprenurship”Harvard Business Review,63(2), pp.85-95 51. Teach,R.D.,Schwartz,R.G.,Tarpley,F.A(1989),The Recognition and exploitation of opportunity in the software industry: a study of surviving firms. In:Brockhaus,R.H 52. Timmons,L.A(1994),New venture Creation:Entreprenurship for the 21 st Century ‘4th edition, Burr ridge,IL,Irwin, 53. Zietsma.C (1999), opportunity knockes does IT hide?An examination of the role of opportunity Recognition in Entrepreneurship, Frontiers of Entrepreneurship Research. Wellesley.MA:Babson College

ط¨ط±ط±ط³ظٹ ط¹ظˆط§ظ…ظ„ ظ…ط¤ط«ط± ط¨ط± طھط´ط®ظٹطµ ظپط±  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you