__MAIN_TEXT__

Page 48

Aanwezigen, behalve de gastheren: Bas de Haan, relatiemanager bouw bij ABN-AMRO (hierna BdH), Jan Emmo Hut van bouwbedrijf Kooi in Appingedam (hierna JEH), Marten Cornel, mede-eigenaar van Bouwbedrijf Cornel in Joure (hierna MC), Erik Mous, mede-eigenaar van uitzendbureau inzet.nl (hierna EM) en Jacob Stuiver van Stuiver Project- en Procesmanagement (hierna JS).

De centrale vraag direct bij aanvang van het gesprek maar even in stukjes gehakt: hoe staat de bouw ervoor en: wat zijn de kansen en bedreigingen die de komende jaren op de bouw afkomen? MC: “Ik zie toch wel gebeuren dat er in de tweede helft van 2021 klappen vallen. De bouw profiteert nu nog van steunmaatregelen en van bouwinvesteringen die door opdrachtgevers naar voren zijn gehaald, maar dit effect zal langzaam verdampen. De werkgelegenheid in de sector is nu al drastisch gedaald en de marges zijn uiterst smal, waardoor er weinig buffer wordt opgebouwd. De continuïteit in de sector zal dan ook het belangrijkste onderwerp worden voor 2021. Dat geldt overigens meer voor de Infra-sector dan de bouw.” BdH: “Ik ben het er mee eens, maar dat continuïteitsprobleem speelt al jaren. Het heeft niet zozeer met corona te maken, maar wel met de risico’s die de sector nu eenmaal met zich meedraagt. Denk aan de hyper competitieve markt en ook de maatschappelijke ontwikkelingen. Wij zien als grootste bedreiging voor de continuïteit de beperkte afgifte van vergunningen door

48

OF 2020-06

het stikstofprobleem, daar is eigenlijk - ook na Prinsjesdag - nog geen structurele oplossing voor.” MC: “Snap ik, maar dat moet je ook weer relativeren. Iedereen kijkt bij stikstof naar de bouw en we zijn daar met Bouwend Nederland ook hard mee bezig. Tegelijkertijd moeten we ons met z’n allen realiseren dat de bouwsector slechts verantwoordelijk is voor 0,8 procent van alle stikstof in de lucht. De investeringen om dat de komende decennia aan te pakken zijn gigantisch; daar kan geen bouwonderneming rendement mee maken. En dan heb je het over de strijd tegen slechts 0,8 procent van het probleem.” BdH: “Dat is zo, maar als sector kun je natuurlijk altijd nog zelf veel doen. Denk aan meer prefab en industrieel bouwen, zodat je op bouwlocaties zelf minder langdurig je footprint hoeft af te geven.” JEH: “Ik ben het met voorgaande sprekers eens dat continuïteit de grootste uitdaging vormt. Zo denk ik er ook over als ondernemer. Maar wat me wel opvalt is dat banken hier niet een erg inspirerende rol in spelen. In goede tijden zijn ze er, maar zodra het moeilijk wordt valt er vrijwel geen lening meer te krijgen.” BdH: “Ik herken me hierin eerlijk gezegd niet. Bij de uitbraak van de coronacrisis hebben wij als bank op eigen initiatief voor veel klanten de voorwaarden aanzienlijk versoepeld. En voor nieuwe ideeën is ons loket altijd open. Iets anders is natuurlijk wel dat onze core business het beheersen van risico is. We proberen realistische risico-inschattingen te maken. En toegegeven; de ene sector is dan

ook de andere niet. Maar in de praktijk van alledag willen wij klanten helpen. Ook in moeilijke tijden hebben wij nog steeds een gezamenlijk belang, de continuïteit van de onderneming.” RD: “De gehele financieringsmarkt is natuurlijk sowieso veranderd. Banken hebben een andere rol gekregen en er is aanzienlijk meer diversiteit in financieringsmogelijkheden van bouwprojecten. Je ziet ook dat clubjes van investeerders meer dan enkele jaren geleden in staat zijn om met gezamenlijk een groter deel eigen vermogen op te brengen.” JEH: “Wat voor de hele sector heel goed zou zijn is dat de besluitvorming bij de overheid aanzienlijk wordt verkort. Wanneer wij bijvoorbeeld in een Nederlandse binnenstad een leeg en naargeestig kantoorgebouw willen omturnen tot appartementen is iedereen dolblij. Maar de procedures om het vervolgens te kunnen realiseren kunnen zo zestien maanden duren. In die periode moet ik de voorfinanciering wel even zelf zien te regelen. Ik vraag me dagelijks af: hoe is het toch mogelijk dat de overheid dit niet gemakkelijker kan maken?” JS: “Ik werk als adviseur uiteraard heel veel voor overheden en ik herken het probleem. Het is een weerbarstig: bestuurders denken: ‘we hebben een versnellingsagenda gemaakt en het is politiek ook geregeld, dan gaat het nu vanzelf’. Maar zo werkt het niet; het is afhankelijk van de kwaliteit van een ambtelijk apparaat. In feite zou je de verantwoordelijke ambtenaren ook veel eerder aan tafel moeten hebben en ze deelgenoot moeten kunnen maken in projecten.”

Profile for OF BV

Ondernemend Friesland editie 6 oktober 2020  

OF is al 30 jaar de dé informatie- en inspiratiebron voor ondernemers in Friesland. In iedere editie van het magazine, belichten wij de econ...

Ondernemend Friesland editie 6 oktober 2020  

OF is al 30 jaar de dé informatie- en inspiratiebron voor ondernemers in Friesland. In iedere editie van het magazine, belichten wij de econ...

Profile for ofbv