Page 28

Seizoensoverzicht

Zomer 2009 Klaas Ybema en Harm Zijlstra (Weerspiegel) Veertig jaar geleden zou de afgelopen zomer tot de toppers zijn gerekend: slechts twee zomers (1911 en 1947) waren in de eerste zeventig jaar van de 20e eeuw warmer geweest. Sinds 1970 echter zijn er al elf zomers warmer verlopen en we zijn geneigd een gemiddelde van 17.4°°C (De Bilt) al niet meer bijzonder te noemen. We gaan het ervaren als een betrekkelijk gematigd seizoen, onvergelijkbaar immers met grote jongens als 2003 en 2006. De zomers uit het eerste decennium van de huidige eeuw zijn gemiddeld ruim één graad warmer dan uit het begin van de vorige eeuw. Zelfs al verzet je je ertegen, toch treedt gewenning op, zeker als – zoals tijdens de afgelopen zomer – het hoge gemiddelde meer wordt veroorzaakt door de afwezigheid van kou dan door veel extreme warmte. Behalve warm, was het seizoen zeer zonnig en qua neerslag vrijwel normaal na een natte juli en een droge augustus. Tevredenheid alom bij zowel boer als toerist. Het onweerde landelijk meer dan normaal en zomerstormen deden zich niet voor. Temperatuur Met gemiddeld 17.4°C bleef de zomer in De Bilt royaal buiten de top-10 sinds 1901. Vrijwel overal was het de warmste zomer sinds 2006 (figuur 1). De gemiddelde maximumtemperatuur varieerde van 20.3°C op de wadden tot 23.7°C in Arcen. De Bilt kwam tot 22.4°C: precies een graad boven normaal. De gemiddelde minimumtemperatuur bedroeg daar 12.1°C tegen 11.6°C normaal. Op 20 augustus werd in De Bilt de hoogste temperatuur bereikt; deze bedroeg 33.8°C. De laagste waarde van 4.5°C werd gemeten op 13 juni. Met vrijwel voortdurend maxima boven de 20 bleef de zomer in augustus goed in vorm. Af en toe werd de zomerse grens (royaal) gepasseerd en op de 20e werd het extreem warm met een top van liefst 37.0°C in Ell (L.) (figuur 2). Deze waarde was sinds 1901 in augustus maar twee keer overschreden: in 1944 (landelijk record te Warnsveld) en in 2003 (37.8°C, Arcen). Voor heel wat meetreeksen vanaf 1951 was het de hoogste of op een na hoogste temperatuur ooit in augustus gemeten. In De Kooy (33.3°C) was het sinds 1901 maar een keer warmer geweest, ongeacht de maand! Dat was op 4 augustus 1990 (destijds 33.8°C). Tot het eind van augustus bleef het warmer dan normaal en dat resulteerde in een hoog aantal warme dagen. Over de hele zomer kwam De Bilt tot 66 warme dagen tegen 55 normaal en 67 vorig jaar. 28

Meteorologica 3 - 2009

Figuur 1. Afwijking van de zomergemiddelde etmaaltemperatuur (gemiddeld +0.9ºC).

Zie figuren 3, 4 en 5. Ook het aantal zomerse dagen (25) lag daar flink boven het normale aantal van 18 en was sinds de topper van 2006 (37) niet meer zo hoog geweest. Het aantal tropische dagen in De Bilt bedroeg een, tegen drie normaal: net zoveel als in beide voorgaande zomers. We moeten tot 1993 terug voor de eerste zomer zonder tropische dagen. Behalve in het noordoosten lagen de warmtegetallen overal aanzienlijk boven die van 2008. Vooral de kustgebieden deden het relatief heel goed; De Kooy had zelfs een hogere waarde dan Eelde (57.4 tegen 52.7) en Vlissingen eindigde met 77.2 nog iets boven De Bilt (75.9). Voor De Bilt betekende dat een 22e plaats sinds 1901. Zie verder figuur 6. Door de bescheiden bijdrage van mei en september daalt de verlengde zomer met 77.7 naar een 27e positie.

Figuur 2. Maximum temperatuur op 20 augustus (gemiddeld 33.8ºC).

Het IJnsen zomergetal (een score analoog aan die van het wintergetal) bedroeg 73 (normaal 58). Dit was de hoogste score sinds de recordzomer van 2006 (108) en een 15e plaats sinds 1901. Zonneschijn en straling Alle drie zomermaanden brachten meer zonneschijn dan normaal, zodat De Bilt met 691 zonuren een flink overschot kon noteren (normaal 575), zie figuur 7. Vanaf 1901 neemt het afgelopen seizoen daarmee een 13e plaats in. Lange, extreem zonnige tijdvakken deden zich niet voor, maar de zon scheen wel (bijna)

Figuur 3. Aantal dagen met Tmax≥ 20 ºC (gemiddeld 66, normaal 50).

Meteorologica december 2009