Page 1

การสอนแบบทดลอง Teaching Experiment


คานา วิธีสอนแบบทดลอง เป็ นวิธีสอนเน้นการลงมือ ปฏิบตั ิ รวมทั้งศึกษาค้นคว้าวิธีการทดลองเพื่อพิสูจน์ หลักการ ทฤษฎี ที่ผอู้ ื่นได้คน้ พบทางวิทยาศาสตร์ ซึ่ง ประกอบด้วน ความหมาย จุดประสงค์และขั้นตอนต่างใน วิธีการสอนแบบทดลองด้วย และเครื่ องมือในการสอนแบบ ทดลองประกอบด้วยอะไรบ้าง ข้อดีและข้อจากัด ประกอบด้วยเครื่ องมือในการทดลองว่ามีอะไรบ้าง ดังนั้นข้าพเจ้าจัดทาเพื่อประโยชน์ต่อผูท้ ี่จะศึกษา เป็ นอย่างมาก และได้นาเสนอในรู ปแบบE – book เพื่อ สอดคล้องกับนวัตกรรมที่เกิดขึ้นใหม่อยูเ่ สมอ ถ้าหากมี ข้อผิดพลาดอะไรก็ขออภัย ณ มาที่น้ ีดว้ ย นงนภัส สี หราช ผูจ้ ดั ทา


สารบัญ ชื่อเรื่ อง ความหมาย จุดมุ่งหมาย ขั้นตอนการสอน ข้อดีของการสอนแบบสาธิต ข้อจากัดของการสอนแบบสาธิต กระบวนการสอนแบบทดลอง เครื่ องมือที่ใช้ในการวัดการสอน แบบวิธีการทดลอง สรุ ปวิธีการทดสอบ

หน้า 1 2 3 10 11 16 19 19 19


ความหมาย วิธีสอนแบบทดลอง หมายถึง วิธีสอนที่ให้ผเู้ รี ยนได้ลง มือปฏิบตั ิ ศึกษาค้นคว้าวิธีการทดลองเพื่อพิสูจน์ หลักการ ทฤษฎี ที่ผอู ้ ื่นได้คน้ พบไว้ วิธีสอนแบบนี้มกั ใช้ ในวิชาวิทยาศาสตร์ เช่น ทดลองการเกิดเงา ทดลองการ เพาะพืชด้วยเมล็ด ทดลองการสะท้อนของแสง ทดลอง ว่าแสงเดินทางเป็ นเส้นตรง เป็ นต้น

1


จุดมุ่งหมาย ความมุ่งหมาย 1.เพือ่ ให้ ผ้ ูเรียนได้ รับประสบการณ์ ตรงจากาการทด ลอง ค้ นคว้ าด้ วยตนเอง 2. เพือ่ ให้ ผ้ ูเรียนเกิดทักษะในการใช้ เครื่องมือ อุปกรณ์ การทดลองต่ างๆให้ สามารถใช้ ได้ อย่ างถูกต้ องเป็ น แนวทางในการประดิษฐ์ คดิ ค้ นสิ่ งใหม่ ต่อไป 3. เพือ่ ฝึ กปฏิบัติงานทดลองค้ นคว้ าหาข้ อเท็จจริงอย่ าง มีระบบขั้นตอนและรอบคอบ 4. เพือ่ ฝึ กการสั งเกต คิด วิเคราะห์ สรุปผล และรายงาน ตามความจริงทีค่ ้ นพบ 2


ขั้นตอนการสอน ขั้นตอนการสอนโดยการทดลอง มี 5 ขั้นตอน ดังนี้ 1. ขั้นเตรียมการทดลอง 1.1 กาหนดจุดประสงค์ ผูส้ อนต้องศึกษาหลักสูตร คู่มือ ครู หรื อแผนการสอนแล้วตั้งจุดประสงค์การสอนให้ ชัดเจนว่าต้องการให้ผเู ้ รี ยนเกิดพฤติกรรมแต่ละด้าน อย่างไรบ้างจากากรเรี ยนด้วยการลงมือทดลองปฏิบตั ิ 1.2 วางแผนการทดลอง เป็ นขั้นที่ผสู ้ อนต้องลาดับ ขั้นตอนการสอนและเตรี ยมกาหนดกิจกรรมไว้ล่วงหน้า ว่าจะนาเข้าสู่บทเรี ยนอย่างไรให้ผเู ้ รี ยนได้ทดลอง ตามลาดับขั้นอย่างไรบ้าง สรุ ปผลการทดลองและเสนอ ผลตอนใด อย่างไร หรื อโดยวิธีใด เป็ นต้น 3


1.3 จัดเตรี ยมวัสดุและเครื่ องมือ ตลอดจนแบบบันทึก ผลการทดลองและแบบแระเมินผล ผูส้ อนต้องเตรี ยมไว้ ให้พร้อม ให้มีจานวนมากพอเพียงกับจานวนนักเรี ยน และอยูใ่ นสภาพที่ใช้การได้ 1.4 ตรวจสอบความถูกต้องและประสิ ทธิภาพของ เครื่ องมือ วัสดุที่ใช้ ผูส้ อนควรได้ทดลองใช้เครื่ องมือ ก่อนสอน เพื่อให้เห็นปั ญหาที่อาจจะเกิดขึ้นล่วงหน้า และเพื่อเป็ นประโยชน์ในการแนะนา ตักเตือน ผูเ้ รี ยน ในขณะทดลอง 1.5 เตรี ยมแบ่งกลุ่มผูเ้ รี ยน ผูส้ อนต้องกาหนดกลุ่มผูเ้ รี ยน ให้เหมาะสม ไม่ควรเป็ นกลุ่มใหญ่มาก เพื่อให้ผเู ้ รี ยนทุก คนได้เรี ยนรู ้วธิ ีทดลองอย่างทัว่ ถึง การแบ่งกลุ่มผูเ้ รี ยน ต้องสอดคล้องกับจานวนวัสดุ เครื่ องมือ อุปกรณ์ที่มีอยู่

4


2. ขั้นทดลอง 2.1 ขั้นนาเข้าสู่บทเรี ยน เป็ นขั้นเร้าความสนใจ ผูส้ อน ควรได้แจ้งจุดประสงค์ การทดลอง ขั้นตอน วิธีการ ทดลอง แนะนาการใช้เครื่ องมือ วัสดุอุปกรณ์ให้ผเู้ รี ยน ได้ทราบบทบาทของตน และให้ศึกษาคู่มือปฏิบตั ิการ ก่อนการลงมือทดลอง 2.2 ขั้นทดลอง ผูเ้ รี ยนเป็ นผูด้ าเนินการทดลอง โดยมี ผูส้ อนคอยดูแล แนะนา ช่วยเหลือ ถ้าเป็ นการทดลองที่ อาจก่อให้เกิดอันตรายได้ ผูส้ อนต้องควบคุมดูแลอย่าง ใกล้ชิด 3. ขั้นเสนอผลการทดลอง ผูเ้ รี ยนนาเสนอผลการทดลอง และรายละเอียดประกอบ เช่น โครงการทดลอง การเตรี ยมการ วิธีการทดลอง และ ผลที่ได้จากการทดลอง 5


4. ขั้นอภิปรายสรุปผล ในขั้นนี้ผเู ้ รี ยนจะแลกเปลี่ยนประสบการณ์ที่ ตนได้รับ เช่น บางกลุ่มอาจได้ผลการทดลองที่ คลาดเคลื่อนก็จะได้ช่วยกันวิเคราะห์หาสาเหตุผดิ พลาด ที่ข้ นั ตอนใดและมีแนวทางในการแก้ปัญหาอย่างไร ใน ขั้นนี้ผสู ้ อนจะมีบทบาทในการให้ความคิดเห็นเพิ่มเติม ย้าประเด็นสาคัญ และสรุ ปหลักการ ความคิดรวบยอดที่ ได้จากการทดลอง 5. ขั้นประเมินผล เมื่อการอภิปรายสรุ ปผลเสร็ จสิ้ นลง ผูส้ อนควร ได้ประเมินผลผูเ้ รี ยนในด้านต่างๆ และแจ้งให้ผเู ้ รี ยน ทราบผูเ้ รี ยนทราบเพื่อการปรับปรุ งแก้ไขในการทดลอง ที่จะมีข้ ึนในครั้งต่อไป เช่น ประเมินด้านการใช้ เครื่ องมือ ด้านความละเอียดรอบคอบในการทดลอง ด้านการจดบันทึก ผลการทดลอง ด้านการรายงานผล ด้านการให้ความร่ วมมือกับกลุ่ม เป็ นต้น 6


วิธีการสอนแบบทดลองมีลกั ษณะย่ อยคือ >>เป็ นวิธีการสอนที่มุ่งเน้นให้นกั เรี ยนเรี ยนรู ้ดว้ ยการ กระทาเป็ นประสบการณ์ตรงหรื อโดยการสังเกต >>เป็ นการนารู ปธรรมมาอธิบาย นักเรี ยนจะค้นหา ข้อสรุ ปจากการทดลองนั้นด้วยตนเอง อาจสอนเป็ นกลุ่ม หรื อรายบุคคลก็ได้ >>การทดลองแบ่งออกเป็ น 2 ประเภท คือ การทดลอง แบบไม่มีกลุ่มเปรี ยบเทียบ และการทดลองที่มีกลุ่ม เปรี ยบเทียบ

7


ข้ อดีของการสอนแบบทดลอง 1.ผูเ้ รี ยนได้ปฏิบตั ิจริ ง และสามารถสรุ ปผลการทดลอง ได้ดว้ ยตนเอง 2. เร้าใจให้อยากเรี ยนรู้และค้นหาคาตอบ 3.มีทกั ษะในการเรี ยนรู้ดว้ ยกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์ ฝึ กความมีเหตุผล และมีระบบข้อจากัดของ การสอนแบบทดลอง 4.ใช้เวลามากในการดาเนินกิจกรรมการทดลอง 5.ต้องระมัดระวังการทดลองบางอย่างที่อาจเกิดอันตราย หรื อความผิดพลาดอุบตั ิเหตุ

9


ข้ อจากัด 1. ไม่สามารถใช้ได้กบั ทุกบทเรี ยน 2. ถ้าแบ่งนักเรี ยนเป็ นหลายกลุ่มผูส้ อนจะต้องเตรี ยม อุปกรณ์มาก 3. ถ้าผูส้ อนไม่ควบคุม ผูเ้ รี ยนอาจจะเล่นสื่ อการเรี ยน ไม่ พยายามค้นหาความจริ งจากการทดลอง 4. ถ้าบทเรี ยน นั้นยาว ผูเ้ รี ยนที่อ่อนจะไม่ประสบความสาเร็ จในการ ทดลอง

10


กระบวนการสอนแบบทดลอง มี 5 ขั้นตอน ดังนี้ 1. ขั้นเตรียมการทดลอง 1.1 กาหนดจุดประสงค์ ผูส้ อนต้องศึกษาหลักสู ตร คู่มือครู หรื อแผนการสอน แล้วตั้งจุดประสงค์การสอนให้ชดั เจนว่าต้องการให้ ผูเ้ รี ยนเกิดพฤติกรรมแต่ละด้านอย่างไรบ้างจากากรเรี ยน ด้วยการลงมือทดลองปฏิบตั ิ 1.2 วางแผนการทดลอง เป็ นขั้นที่ผสู ้ อนต้องลาดับขั้นตอนการสอนและเตรี ยม กาหนดกิจกรรมไว้ล่วงหน้าว่าจะนาเข้าสู่บทเรี ยน อย่างไรให้ผเู ้ รี ยนได้ทดลองตามลาดับขั้นอย่างไรบ้าง สรุ ปผลการทดลองและเสนอผลตอนใด อย่างไร หรื อ โดยวิธีใด เป็ นต้น 11


1.3 จัดเตรี ยมวัสดุและเครื่ องมือ ตลอดจนแบบบันทึกผล การทดลองและแบบแระเมินผล ผูส้ อนต้องเตรี ยมไว้ให้ พร้อม ให้มีจานวนมากพอเพียงกับจานวนนักเรี ยน และ อยูใ่ นสภาพที่ใช้ได้ 1.4 ตรวจสอบความถูกต้องและประสิ ทธิภาพของ เครื่ องมือ วัสดุที่ใช้ ผูส้ อนควรได้ทดลองใช้เครื่ องมือ ก่อนสอน เพื่อให้เห็นปั ญหาที่อาจจะเกิดขึ้นล่วงหน้า และเพื่อเป็ นประโยชน์ในการแนะนา ตักเตือน ผูเ้ รี ยน ในขณะทดลอง 1.5 เตรี ยมแบ่งกลุ่มผูเ้ รี ยน ผูส้ อนต้องกาหนดกลุ่ม ผูเ้ รี ยนให้เหมาะสม ไม่ควรเป็ นกลุ่มใหญ่มาก เพื่อให้ ผูเ้ รี ยนทุกคนได้เรี ยนรู ้วธิ ีทดลองอย่างทัว่ ถึง การ แบ่งกลุ่มผูเ้ รี ยนต้องสอดคล้องกับจานวนวัสดุ เครื่ องมือ อุปกรณ์ที่มีอยู่ 12


2. ขั้นทดลอง 2.1 ขั้นนาเข้าสู่บทเรี ยน เป็ นขั้นเร้าความสนใจ ผูส้ อนควรได้แจ้งจุดประสงค์ การทดลอง ขั้นตอน วิธีการทดลอง แนะนาการใช้ เครื่ องมือ วัสดุอุปกรณ์ให้ผเู้ รี ยนได้ทราบบทบาทของตน และให้ศึกษาคู่มือปฏิบตั ิการก่อนการลงมือทดลอง 2.2 ขั้นทดลอง ผูเ้ รี ยนเป็ นผูด้ าเนินการทดลอง โดยมีผสู้ อนคอยดูแล แนะนา ช่วยเหลือ ถ้าเป็ นการทดลองที่อาจก่อให้เกิด อันตรายได้ ผูส้ อนต้องควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิด 3. ขั้นเสนอผลการทดลอง ผูเ้ รี ยนนาเสนอผลการทดลองและรายละเอียดประกอบ เช่น โครงการทดลอง การเตรี ยมการ วิธีการทดลอง และ ผลที่ได้จากการทดลอง 13


4. ขั้นอภิปรายสรุ ปผล ในขั้นนี้ผเู ้ รี ยนจะแลกเปลี่ยนประสบการณ์ที่ตนได้รับ เช่น บางกลุ่มอาจได้ผลการทดลองที่คลาดเคลื่อนก็จะได้ ช่วยกันวิเคราะห์หาสาเหตุผดิ พลาดที่ข้ นั ตอนใดและมี แนวทางในการแก้ปัญหาอย่างไร ในขั้นนี้ผสู ้ อนจะมี บทบาทในการให้ความคิดเห็นเพิ่มเติม ย้าประเด็นสาคัญ และสรุ ปหลักการ ความคิดรวบยอดที่ได้จากการทดลอง

14


5. ขั้นประเมินผล เมื่อการอภิปรายสรุ ปผลเสร็ จสิ้ นลง ผูส้ อนควรได้ ประเมินผลผูเ้ รี ยนในด้านต่างๆ และแจ้งให้ผเู ้ รี ยนทราบ ผูเ้ รี ยนทราบเพื่อการปรับปรุ งแก้ไขในการทดลองที่จะมี ขึ้นในครั้งต่อไป เช่น ประเมินด้านการใช้เครื่ องมือ ด้าน ความละเอียดรอบคอบในการทดลอง ด้านการจดบันทึก ผลการทดลอง ด้านการรายงานผล ด้านการให้ความ ร่ วมมือกับกลุ่ม เป็ นต้น

15


เครื่องมือที่ใช้ ในการวัดการสอนแบบ วิธีการทดลอง โดยทัว่ ไปแล้ว เครื่ องมือที่ใช้ในการวัดผลสามารถแบ่ง ได้เป็ น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ ประเภทที่ใช้ในการ ประเมินพฤติกรรมการทางานซึ่ งเน้นที่ความถูกต้องของ กระบวนการทางาน และประเภทที่ใช้ในการประเมิน คุณภาพของการปฏิบตั ิงาน เครื่ องมือเหล่านี้มีหลาย ประเภท เช่น การใช้การสังเกตในการเก็บข้อมูลผ่าน แบบสังเกต แบบระเบียนพฤติการณ์ แบบตรวจสอบ รายการ หรื อการตั้งคาถามให้ผเู ้ รี ยนอธิบายโดยใช้แบบ สัมภาษณ์ แบบสอบถาม แต่ละแบบมีเป้ าหมายในการวัด ที่ต่างกัน ขึ้นอยูก่ บั พฤติกรรมที่วดั เมื่อพิจารณา ธรรมชาติของเครื่ องมือเหล่านี้ และ จุดมุ่งหมายของการ ใช้แล้ว สามารถจัดจาแนกประเภทของเครื่ องมือได้ ดังนี้ 16


• 1. เครื่องมือประเภทที่ใช้ ในการวัดกระบวนการ ปฏิบัติงาน • การวัดกระบวนการปฏิบตั ิงานเน้นที่ทกั ษะความสามารถ ในการทางานความถูกต้องของการปฏิบตั ิ ลาดับการ ทางาน วิธีการวัดที่มีความตรงคือการใช้การสังเกต ประเมินพฤติกรรมการทางาน เครื่ องมือที่ใช้ในการ สังเกตที่ใช้กนั มากได้แก่ แบบตรวจสอบรายการ ระเบียบ แสดงพฤติการณ์ มาตรประมาณค่า แผนภูมิการมีส่วน ร่ วม เป็ นต้น • 2. เครื่องมือประเภทที่ใช้ ในการวัดผลงานสาหรับการวัด คุณภาพของผลงานทีผ่ ู้เรียนทาส่ ง • ไม่วา่ จะเป็ น ผลงานรายงาน การทดลอง โครงงาน สามารถประเมินได้โดยใช้แบบประเมินหรื อแบบ ตรวจสอบคุณภาพ แบบประเมินดับกล่าวก็เหมือนกับ มาตรประมาณค่าโดยทัว่ ไป • เครื่ องมือที่ใช้ในการประเมินผลของการสอนแบบ ทดลอง 17


• การประเมินตามสภาพจริ ง เป็ นกระบวนการสังเกต การบันทึก และรวบรวมข้อมูลจากงานและวิธีการที่ ผูเ้ รี ยนทา • สรุปวิธีการสอนแบบทดลอง • วิธีสอนแบบทดลอง หมายถึง วิธีสอนที่ให้ผเู้ รี ยนได้ ลงมือปฏิบตั ิ ศึกษาค้นคว้าวิธีการทดลองเพื่อพิสูจน์ หลักการ ทฤษฎี ที่ผอู ้ ื่นได้คน้ พบไว้ วิธีสอนแบบนี้ มักใช้ในวิชาวิทยาศาสตร์ เช่น ทดลองการเกิดเงา ทดลองการเพาะพืชด้วยเมล็ด ทดลองการสะท้อน ของแสง ทดลองว่าแสงเดินทางเป็ นเส้นตรง เป็ นต้น

18


บรรณานุกรม • http://innovation.kpru.ac.th/web 17/551121749/innovation/index. php/2014-02-04-04-38-32

19


นางสาว นงนภัส สี หราช รหัส 60170318 ศึกษามหาบัณฑิต สาขา หลักสู ตรและการสอน วิทยาลัยการศึกษา มหาวิทยาพะเยา

วีธีการสอนแบบทดลอง1 1  

The content is about the teaching process, the meaning of the experiment, and the steps involved in the teaching.

วีธีการสอนแบบทดลอง1 1  

The content is about the teaching process, the meaning of the experiment, and the steps involved in the teaching.

Advertisement