Page 1

การสื่ อสาร

นางสาว ดลหทัย พิทกั ษ์โกศล รหัสนักศึกษา 5315881014

รายงานนี้เป็ นส่วนหนึ่งของการศึกษาวิชา ภาษาและเทคโนโลยีสาหรับครู มหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณี ภาคเรี ยนที่ 2 ปี การศึกษา 2555


คานา รายงานนี้จดั ทาขึ้นเพื่อศึกษาและเรี ยบเรี ยงเรื่ องการสื่ อสาร เนื้อหาประกอบไปด้วยความหมายของ การสื่ อสาร บริ บททางการสื่ อสาร ความสาคัญของการสื่ อสาร องค์ประกอบในการสื่ อสาร หลักในการ สื่ อสาร และวัตถุประสงค์ในการสื่ อสาร ในการจัดทารายงานเรื่ องนี้ ทาให้ผศู ้ ึกษาได้รับความรู ้ความเข้าใจเพิ่มมากขึ้น จากการศึกษาใน ห้องเรี ยน และยังสามารถนาความรู ้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ในวันข้างหน้าได้อีกด้วย

ดลหทัย พิทกั ษ์โกศล


สารบัญ

หน้ า คานา เรื่ องที่ 1 เรื่ องที่ 2 เรื่ องที่ 3 เรื่ องที่ 4 เรื่ องที่ 5 เรื่ องที่ 6

ความหมายของการสื่ อสาร บริ บททางการสื่ อสาร ความสาคัญของการสื่ อสาร องค์ประกอบในการสื่ อสาร หลักในการสื่ อสาร วัตถุประสงค์ในการสื่ อสาร

ก 1 1 2 2-4 5-6 6


1

ความหมายของการสื่ อสาร ความรู้ พนื้ ฐานเรื่องการสื่ อสาร การสื่ อสารเป็ นปั จจัยสาคัญในการดารงชีวติ มนุษย์จาเป็ นต้องติดต่อสื่ อสารกันอยูต่ ลอดเวลา การ สื่ อสารจึงเป็ นปั จจัยสาคัญอย่างหนึ่งนอกเหนือจากปั จจัยพื้นฐานในการดารงชีวติ ของมนุษย์ การสื่ อสารมี บทบาทสาคัญต่อการดาเนินชีวติ ของมนุษย์มาก การสื่ อสารมีความสาคัญอย่างยิง่ ในปั จจุบนั ซึ่ งได้ชื่อว่าเป็ น ยุคโลกาภิวตั น์ เป็ นยุคของข้อมูลข่าวสาร การสื่ อสารมีประโยชน์ท้ งั ในแง่บุคคลและสังคม การสื่ อสารทาให้ คนมีความรู ้และโลกทัศน์ที่กว้างขวางขึ้น การสื่ อสารเป็ นกระบวนการที่ทาให้สังคม เจริ ญก้าวหน้าอย่างไม่ หยุดยั้ง ทาให้มนุษย์สามารถสื บทอดพัฒนา เรี ยนรู ้ และรับรู ้ วัฒนธรรมของตนและสังคมได้ การสื่ อสารเป็ น ปั จจัยสาคัญในการพัฒนาประเทศ สร้างสรรค์ความเจริ ญก้าวหน้า ความหมายของการสื่ อสาร คาว่าการสื่ อสาร ( communications ) มีที่มาจากรากศัพท์ภาษาลาตินว่า communis หมายถึง ความ เหมือนกัน หรื อร่ วมกัน การสื่ อสาร ( communication ) หมายถึง กระบวนการถ่ายทอดข่าวสาร ข้อมูล ความรู ้ ประสบการณ์ ความรู ้สึก ความคิดเห็น ความต้องการจากผูส้ ่ งสารโดยผ่านสื่ อต่างๆ ที่อาจเป็ นการพูด การเขียน สัญลักษณ์อื่นใด การแสดงหรื อการจัดกิจกรรมต่างๆ ไปยังผูร้ ับสาร ซึ่ งอาจจะใช้กระบวนการ สื่ อสารที่แตกต่างกันไปตามความเหมาะสม หรื อความจาเป็ นของตนเองและคู่สื่อสาร โดยมีวตั ถุประสงค์ให้ เกิดการรับรู ้ร่วมกันและมีปฏิกิริยาตอบนองต่อกัน บริ บททางการสื่ อสารที่เหมาะสมเป็ นปั จจัยสาคัญที่จะ ช่วยให้การสื่ อสารสัมฤทธิ์ ผล

บริบททางการสื่ อสาร


2

ความสาคัญของการสื่ อสาร การสื่ อสารมีความสาคัญดังนี้ 1. การสื่ อสารเป็ นปั จจัยสาคัญในการดารงชีวติ ของมนุษย์ทุกเพศ ทุกวัย ไม่มีใครที่จะดารงชีวติ ได้โดย ปราศจากการสื่ อสาร ทุกสาขาอาชีพก็ตอ้ งใช้การสื่ อสารในการปฏิบตั ิงาน การทาธุ รกิจต่างๆ โดยเฉพาะ สังคมมนุษย์ที่มีการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาตลอดเวลา พัฒนาการทางสังคม จึงดาเนินไปพร้อมๆกับ พัฒนาการทางการสื่ อสาร 2. การสื่ อสารก่อให้เกิดการประสานสัมพันธ์กนั ระหว่างบุคคลและสังคม ช่วยเสริ มสร้างความเข้าใจอันดี ระหว่างคนในสังคม ช่วยสื บทอดวัฒนธรรมประเพณี สะท้อนให้เห็นภาพความเจริ ญรุ่ งเรื อง วิถีชีวติ ของ ผูค้ น ช่วยธารงสังคมให้อยูร่ ่ วมกันเป็ นปกติสุขและอยูร่ ่ วมกันอย่างสันติ 3. การสื่ อสารเป็ นปั จจัยสาคัญในการพัฒนาความเจริ ญก้าวหน้าทั้งตัวบุคคลและสังคม การพัฒนาทางสังคม ในด้านคุณธรรม จริ ยธรรม วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี ฯลฯ รวมทั้งศาสตร์ ในการสื่ อสาร จาเป็ นต้องพัฒนา อย่างไม่หยุดยั้ง การสื่ อสารเป็ นเครื่ องมือในการพัฒนาคุณภาพชีวติ ของมนุษย์และพัฒนาเจริ ญความก้าวหน้า ในด้านต่างๆ

องค์ ประกอบในการสื่ อสาร องค์ประกอบที่สาคัญของการสื่ อสารมี 4 ประการ ดังนี้ 1. ผู้ส่งสาร ( sender ) หรือแหล่งสาร ( source ) หมายถึง บุคคล กลุ่มบุคคล หรื อหน่วยงานที่ทาหน้าที่ใน การส่ งสาร หรื อเป็ นแหล่งกาเนิดสาร ที่เป็ นผูเ้ ริ่ มต้นส่ งสาร ด้วยการแปลสารนั้นให้อยูใ่ นรู ปของสัญลักษณ์ที่ มนุษย์สร้างขึ้นแทนความคิด ได้แก่ ภาษาและอากัปกิริยาต่างๆ เพื่อสื่ อสารความคิด ความรู ้สึก ข่าวสาร ความ ต้องการและวัตถุประสงค์ของตนไปยังผูร้ ับสารด้วยวิธีการใดๆ หรื อส่ งผ่านช่องทางใดก็ตาม จะโดยตั้งใจ หรื อไม่ต้ งั ใจก็ตาม เช่น ผูพ้ ดู ผูเ้ ขียน กวี ศิลปิ น นักจัดรายการวิทยุ โฆษกรัฐบาล องค์การ สถาบัน สถานี วิทยุกระจายเสี ยง สถานีวทิ ยุโทรทัศน์ กองบรรณาธิ การหนังสื อพิมพ์ หน่วยงานของรัฐ บริ ษทั สถาบัน สื่ อมวลชน เป็ นต้น


3 คุณสมบัติของผู้ส่งสาร 1. เป็ นผูท้ ี่มีเจตนาแน่ชดั ที่จะให้ผอู ้ ื่นรับรู ้จุดประสงค์ของตนในการส่ งสาร แสดงความคิดเห็น หรื อวิจารณ์ ฯลฯ 2. เป็ นผูท้ ี่มีความรู ้ ความเข้าใจในเนื้อหาของสารที่ตอ้ งการจะสื่ อออกไปเป็ นอย่างดี 3. เป็ นผูท้ ี่มีบุคลิกลักษณะที่ดี มีความน่าเชื่อถือ คล่องแคล่วเปิ ดเผยจริ งใจ และมีความรับผิดชอบ ในฐานะ เป็ นผูส้ ่ งสาร 4. เป็ นผูท้ ี่สามารถเข้าใจความพร้อมและความสามารถในการรับสารของผูร้ ับสาร 5. เป็ นผูร้ ู ้จกั เลือกใช้กลวิธีที่เหมาะสมในการส่ งสารหรื อนาเสนอสาร 2. สาร ( message ) หมายถึง เรื่ องราวที่มีความหมาย หรื อสิ่ งต่างๆที่อาจอยูใ่ นรู ปของข้อมูล ความรู ้ ความคิด ความต้องการ อารมณ์ ฯลฯ ซึ่ งถ่ายทอดจากผูส้ ่ งสารไปยังผูร้ ับสารให้ได้รับรู ้ และแสดงออกมาโดยอาศัย ภาษาหรื อสัญลักษณ์ใดๆ ที่สามารถทาให้เกิดการรับรู ้ร่วมกันได้ เช่น ข้อความที่พดู ข้อความที่เขียน บทเพลง ที่ร้อง รู ปที่วาด เรื่ องราวที่อ่านท่าทางที่สื่อความหมาย เป็ นต้น 2.1 รหัสสาร ( message code ) ได้แก่ ภาษา สัญลักษณ์ หรื อสัญญาณที่มนุษย์ใช้เพื่อแสดงออกแทน ความรู ้ ความคิด อารมณ์ หรื อความรู ้สึกต่างๆ 2.2 เนือ้ หาของสาร ( message content ) หมายถึง บรรดาความรู ้ ความคิดและประสบการณ์ที่ผสู ้ ่ ง สารต้องการจะถ่ายทอดเพื่อการรับรู ้ร่วมกัน แลกเปลี่ยนเพื่อความเข้าใจร่ วมกันหรื อโต้ตอบกัน 2.3 การจัดสาร ( message treatment ) หมายถึง การรวบรวมเนื้อหาของสาร แล้วนามาเรี ยบเรี ยงให้ เป็ นไปอย่างมีระบบ เพื่อให้ได้ใจความตามเนื้อหา ที่ตอ้ งการด้วยการเลือก ใช้รหัสสารที่เหมาะสม


4 3. สื่ อหรือช่ องทาง ( media or channel ) เป็ นองค์ประกอบที่สาคัญอีกประการหนึ่งในการสื่ อสาร หมายถึง สิ่ งที่เป็ นพาหนะของสาร ทาหน้าที่นาสารจากผูส้ ่ งสารไปยังผูร้ ับสาร ผูส้ ่ งสารต้องอาศัยสื่ อหรื อช่องทางทา หน้าที่นาสารไปสู่ ผรู ้ ับสาร การแบ่งประเภทของสื่ อมีหลากหลายต่างกันออกไป ดังนี้ ( สถาบันราชภัฏสวนดุสิต , 2542 : 6 ) เกณฑ์ การแบ่ ง

ประเภทของสื่ อ - สื่ อวัจนะ ( verbal ) 1. แบ่งตามวิธีการเข้า และถอดรหัส - สื่ ออวัจนะ ( nonverbal )

2. แบ่งตามประสาทการรับรู ้

3. แบ่งตามระดับการสื่ อสาร หรื อ จานวนผูร้ ับสาร

4. แบ่งตามยุคสมัย

5. แบ่งตามลักษณะของสื่ อ

6. แบ่งตามการใช้งาน 7. แบ่งตามการมีส่วนร่ วม

- สื่ อที่รับรู้ดว้ ยการเห็น - สื่ อที่รับรู้ดว้ ยการฟัง - สื่ อที่รู้ดว้ ยการเห็นและการฟัง - สื่ อระหว่างบุคคล - สื่ อในกลุ่ม - สื่ อสารมวลชน - สื่ อดั้งเดิม - สื่ อร่ วมสมัย - สื่ ออนาคต - สื่ อธรรมชาติ - สื่ อมนุษย์หรื อสื่ อบุคคล - สื่ อสิ่ งพิมพ์ - สื่ ออิเล็กทรอนิกส์ - สื่ อระคน - สื่ อสาหับงานทัว่ ไป - สื่ อเฉพาะกิจ - สื่ อร้อน - สื่ อเย็น

ตัวอย่าง - คาพูด ตัวเลข - สี หน้า ท่าทาง น้ าเสี ยง หนังสื อพิมพ์ รู ปภาพ - นิตยสาร - เทป วิทยุ - โทรทัศน์ ภาพยนตร์ วีดิทศั น์ -โทรศัพท์ จดหมาย - ไมโครโฟน - โทรทัศน์ วิทยุ หนังสื อพิมพ์ - เสี ยงกลอง ควันไฟ - โทรศัพท์ โทรทัศน์ เคเบิล - วีดิโอเทกซ์ - อากาศ แสง เสี ยง - คนส่ งของ ไปรษณี ย ์ โฆษก - หนังสื อพิมพ์ นิตยสาร ใบปลิว - วิทยุ วีดิทศั น์ - สื่ อจารึ ก สื่ อพื้นบ้าน หนังสื อ ใบข่อย - จดหมายเวียน โทรศัพท์ - วารสาร จุลสาร วีดิทศั น์ - การพูด - การอ่าน


5 4. ผู้รับสาร ( receiver ) หมายถึง บุคคล กลุ่มบุคคล หรื อมวลชนที่รับเรื่ องราวข่าวสารจากผูส้ ่ งสาร และ แสดงปฏิกิริยาตอบกลับ ( Feedback ) ต่อผูส้ ่ งสาร หรื อส่ งสารต่อไปถึงผูร้ ับสารคนอื่นๆ ตามจุดหมายของผู ้ ส่ งสาร เช่น ผูเ้ ข้าร่ วมประชุม ผูฟ้ ังรายการวิทยุ กลุ่มผูฟ้ ังการอภิปราย ผูอ้ ่านบทความจากหนังสื อพิมพ์ เป็ น ต้น

หลักในการสื่ อสาร การสื่ อสารจะประสบความสาเร็ จตรงตามจุดประสงค์หรื อไม่ ผูส้ ่ งสารควรคานึงถึงหลักการสื่ อสาร ดังนี้ ( ภาควิชาภาษาไทย สถาบันราชภัฏเทพสตรี ลพบุรี , 2542 : 13-14 ) 1. ผูท้ ี่จะสื่ อสารให้ได้ผลและเกิดประโยชน์ จะต้องทาความเข้าใจเรื่ ององค์ประกอบในการสื่ อสาร และปั จจัย ทางจิตวิทยาที่เกี่ยวข้องกับระบบการรับรู ้ การคิด การเรี ยนรู ้ การจา ซึ่ งมีผลต่อประสิ ทธิ ภาพ ในการสื่ อสาร 2. ผูท้ ี่จะสื่ อสารต้องคานึงถึงบริ บทในการสื่ อสาร บริ บทในการสื่ อสารหมายถึง สิ่ งที่อยูแ่ วดล้อมที่มีส่วนใน การกาหนดรู ้ความหมายหรื อความเข้าใจในการสื่ อสาร 3. คานึงถึงกรอบแห่งการอ้างอิง ( frame of reference ) มนุษย์ทุกคนจะมีพ้นื ความรู ้ทกั ษะ เจตคติ ค่านิยม สังคม ประสบการณ์ ฯลฯ เรี ยกว่าภูมิหลังแตกต่างกัน ถ้าคู่สื่อสารใดมีกรอบแห่งการอ้างอิงคล้ายกัน ใกล้เคียงกัน จะทาให้การสื่ อสารง่ายขึ้น 4. การสื่ อสารจะมีประสิ ทธิ ผล เมื่อผูส้ ่ งสารส่ งสารอย่างมีวตั ถุประสงค์ชดั เจน ผ่านสื่ อหรื อช่องทางที่ เหมาะสม ถึงผูร้ ับสารที่มีทกั ษะในการสื่ อสารและมีวตั ถุประสงค์สอดคล้องกัน 5. ผูส้ ่ งสารและผูร้ ับสาร ควรเตรี ยมตัวและเตรี ยมการล่วงหน้า เพราะจะทาให้การสื่ อสารราบรื่ น สะดวก รวดเร็ ว เป็ นไปตามวัตถุประสงค์และสามารถแก้ไขได้ทนั ท่วงที หากจะเกิดอุปสรรคที่จุดใดจุดหนึ่ง 6. คานึงถึงการใช้ทกั ษะ เพราะภาษาเป็ นสัญลักษณ์ที่มนุษย์ตกลงใช้ร่วมกันในการสื่ อความหมาย ซึ่ งถือได้ ว่าเป็ นหัวใจในการสื่ อสาร คู่สื่อสารต้องศึกษาเรื่ องการใช้ภาษา และสามารถใช้ภาษาให้เหมาะสมกับ กาลเทศะ บุคคล เนื้อหาของสาร และช่องทางหรื อสื่ อที่ใช้ในการสื่ อสาร


6 7. คานึงถึงปฏิกิริยาตอบกลับตลอดเวลา ถือเป็ นการประเมินผลการสื่ อสาร ที่จะทาให้คู่สื่อสารรับรู ้ผลของ การสื่ อสารว่าประสบผลดีตรงตามวัตถุหรื อไม่ ควรปรับปรุ ง เปลี่ยนแปลงหรื อแก้ไขข้อบกพร่ องใด เพื่อที่จะ ทาให้การสื่ อสารเกิดผลตามที่ตอ้ งการ

วัตถุประสงค์ ของการสื่ อสาร คณาจารย์ มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ( 2551 : 17 ) กล่าวถึง วัตถุประสงค์ของการสื่ อสารไว้ดงั นี้ 1. เพื่อแจ้งให้ทราบ ( inform ) ในการทาการสื่ อสาร ผูท้ าการสื่ อสารควรมีความต้องการที่จะบอกกล่าวหรื อ ชี้แจงข่าวสาร เรื่ องราว เหตุการณ์ หรื อสิ่ งอื่นใดให้ผรู ้ ับสารได้รับทราบ 2. เพื่อสอนหรื อให้การศึกษา ( teach or education ) ผูท้ าการสื่ อสารอาจมีวตั ถุประสงค์เพื่อจะถ่ายทอดวิชา ความรู ้ หรื อเรื่ องราวเชิงวิชาการ เพื่อให้ผรู ้ ับสารได้มีโอกาสพัฒนาความรู ้ให้เพิ่มพูนยิง่ ขึ้น 3. เพื่อสร้างความพอใจหรื อให้ความบันเทิง ( please of entertain ) ผูท้ าการสื่ อสารอาจใช้วตั ถุประสงค์ใน การสื่ อสารเพื่อสร้างความพอใจ หรื อให้ความบันเทิงแก่ผรู ้ ับสาร โดยอาศัยสารที่ตนเองส่ งออกไป ไม่วา่ จะ อยูใ่ นรู ปของการพูด การเขียน หรื อการแสดงกิริยาต่างๆ 4. เพื่อเสนอหรื อชักจูงใจ ( Propose or persuade ) ผูท้ าการสื่ อสารอาจใช้วตั ถุประสงค์ในการสื่ อสารเพื่อให้ ข้อเสนอแนะ หรื อชักจูงใจในสิ่ งใดสิ่ งหนึ่งต่อผูร้ ับสาร และอาจชักจูงใจให้ผรู ้ ับสารมีความคิดคล้อยตาม หรื อยอมปฏิบตั ิตามการเสนอแนะของตน 5. เพื่อเรี ยนรู้ ( learn ) วัตถุประสงค์น้ ีมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับผูส้ ่ งสาร การแสวงหาความรู ้ของผูร้ ับสาร โดยอาศัยลักษณะของสาร ในกรณี น้ ีมกั จะเป็ นสารที่มีเนื้อหาสาระเกี่ยวกับวิชาความรู ้ เป็ นการหาความรู ้ เพิ่มเติมและเป็ นการทาความเข้าใจกับเนื้อหาของสารที่ผทู ้ าการสื่ อสารถ่ายทอดมาถึงตน 6. เพื่อกระทาหรื อตัดสิ นใจ ( dispose or decide ) ในการดาเนินชีวติ ของคนเรามีสิ่งหนึ่งที่ตอ้ งกระทาอยู่ เสมอก็คือ การตัดสิ นใจกระทาการอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่ งการตัดสิ นใจนั้นอาจได้รับการเสนอแนะ หรื อชักจูง ใจให้กระทาอย่างนั้นอย่างนี้จากบุคคลอื่นอยูเ่ สมอ ทางเลือกในการตัดสิ นใจของเราจึงขึ้นอยูก่ บั ข้อเสนอแนะ นั้น


อ้างอิง http://www.ipesp.ac.th/learning/thai/objectives.html

การสื่อสาร  

เป็นหนังสือที่ใช้ศึกษาในเรื่องการสื่อสาร ประกอบไปด้วยความหมายของการสื่อสาร บริบททางการสื่อสาร ความสำคัญของการสื่อสาร องค์ประกอบในการสื่อสาร...