Page 43

Mazzel tov! in Lochristi door Evy Erauw

Was het vertrouwen geschonden? Ja, hoewel ze mij nog steeds graag heeft maar ik zie het in haar blik. Ik heb ze nog gezien in augustus, toen het boek er al was. Ze reageerden dolenthousiast. Toen zei ze wel dat ze het gelezen had maar dat was schijn, dat was abnormaal voor mij. Ik wist: hier klopt iets niet. Uiteindelijk hebben zij toen nagezegd wat een aantal mensen binnen de joodse gemeenschap, die het boek gelezen hadden, over het boek gezegd hebben. Want in de synagogen is het boek besproken. Meneer was daarvan op de hoogte en heeft het aan zijn vrouw doorgebrieft. De algemene opinie was: het is door een buitenstaander geschreven, kritisch maar met respect. Er was eigenlijk gewoon weinig bezwaar, het enige grote bezwaar was de foto op de cover: daar staat een chassidische jood op terwijl zij modern-orthodoxe zijn. Ik doe dus, en dat is absoluut waar, mee aan de stereotypering van het joodse beeld. Dat is een commerciële foto. Ik heb die heel bewust mee gekozen omdat ik iets wou dat aantrekt, wat sterk was. Het boek is genuanceerd genoeg om het hele spectrum uit te leggen maar dat vinden de synagogen erg jammer. Het boek niet. De cover is belangrijk geweest ook, dat beeld. Ik vind dat iets wat ik me niet moet aantrekken. Aanvankelijk zei mevrouw: ‘Het is goed: onze namen zijn veranderd, je hebt er chassidische joden van gemaakt en het gaat niet over ons’ dat zei zij toen. Het gaat niet over ons? Natuulijk ging het over hen. En toen ik hen in de Verenigde Staten zag, hadden ze het wel al gelezen, ook omdat er zoveel over gesproken werd. Er komen veel mensen Antwerpen bezoeken met dat boek in de hand, synagogen krijgen aanvragen,... Ze zijn het daardoor gaan lezen. De manier waarop ze mij sindsdien bekijkt... Ik vind dat er een soort angst in haar ogen ligt zelfs, alsof ze op één of andere manier bang voor mij is. Als de kinderen erbij zijn, is ze heel hartelijk maar dat is niet meer hetzelfde. Vormt dat auteursrechtelijk geen probleem? Ik heb namen veranderd, kleine decorelementen ook. Binnen de joodse gemeenschap wordt er gegokt: soms juist, ook vaak fout, om welke familie het in werkelijkheid ging. Ik laat dat allemaal, zoals het is. Ik bevestig niks. Zij ook niet, heb ik al begrepen. Zij gunnen mij dit succes. Zij zijn blij dat ik na al die jaren een goed verkopend boek heb. Naar mij toe zit het nog altijd goed. Maar de gemeenschap staat daar tussen: hoe ook de gemeenschap is gaan denken over hun gezin, is compleet veranderd. En ik ben diegene die dat heeft veroorzaakt. Hadden zij het boek kunnen tegenhouden? Niet in ons land, ik denk in bepaalde andere landen wel hoor, dat je wel rechten hebt als er over jou geschreven wordt. Ik heb lang getwijfeld: laat ik het hen lezen voor de publicatie? Hoe zeg ik het hen? Ze kunnen toch niet in de krant lezen dat ik een boek heb geschreven. Wat zij wel hadden kunnen doen, is mij als mens bespelen. En ik zie hen graag, dus ik moest ook mijzelf beschermen door hen niet te zien. Had ik hen wel vooraf gezien, ik had bepaalde dingen niet geschreven, waardoor mijn boek minder goed geweest zou zijn. Die urgentie van mijn boek zou niet zo groot geweest zijn. Ik zou voorzichtiger geweest zijn, bepaalde dingen

hadden moeten sneuvelen: het fietsen, de dyspraxie, … Dan had ik niet kunnen illustreren wat ik wou illustreren. Wat was je motivatie om het boek te schrijven? De maatschappelijke urgentie: ergens is er geen aanknopingspunt gevonden tussen ons en hen. Ik vrees dat het nu te laat is om elkaar te vinden. Ik zie enerzijds een honger van hen uitgaan, ze willen heel graag: ze geven nu rondleidingen in Antwerpse synagogen en joodse scholen. Jeroen Meus ging ook op bezoek bij Hoffy’s in Antwerpen… Hoffy’s is meer een folklorerestaurant. Weinig echte joden gaan er eten. Maar anderzijds blijft toch de achterdocht. Zelfs modern-othodoxe joden in Antwerpen worden steeds chassidischer uit vrees voor moslims en Vlamingen. Dat is ook een tendens die je in de rest van Europa ziet optreden. De joodse gemeenschappen zijn verspreid over de hele wereld maar die in Antwerpen is één van de grootste, enkel de Amsterdamse gemeenschap is groter. Het hele Midden-Oosten zorgt voor anti-semitisme. Aanvankelijk was ik Hebreeuws gaan studeren tussen studenten van twintig jaar, de leeftijd die ik destijds zelf had als werkstudent. Nochtans had ik op dat moment nog niet de intentie een boek te schrijven over mijn ervaringen. Dat kwam later pas, toen ik in het vliegtuig op weg naar hen in gesprek raakte met een journalist van de VPRO die een reportage maakte over de joodse cultuur. Ik vertelde mijn ervaringen met de familie Schneider. Waarop hij zei: ‘Daar heb je toch al over geschreven, hoop ik…’ En toen begon het idee te groeien. Dan heb ik chronologisch alle sleutelwoorden genoteerd en van daaruit opgebouwd. Niet alle kinderen van de familie Schneider komen in het boek evenveel aan bod: vooral met Elzira en Jakov had ik de beste band. Dat zijn de literaire keuzes die je maakt natuurlijk. Gedurende anderhalf jaar heb ik aan het boek gewerkt, ondertussen deed ik wel minder journalistiek werk dan bij de vorige boeken. Anderzijds ben ik ook veel vergeten dat pas terug boven water kwam toen het boek al uit was. Dus mocht ik nu het boek schrijven met wat ik nu weet, zou het een ander boek worden. Waar kwam het idee voor de titel vandaan? ‘Mazzel tov’ was de kreet die bij het huwelijk van Elzira weerklonk. Het is een typisch joods woord dat ook in onze Westerse wereld bekend is. Het betekent: goed geluk, het allerbeste. Je werd genoemd als één van de favoriete auteurs van koningin Mathilde… Margot wuift het weg: ‘Daar heb ik niets mee…’ Echt. Je werd vanavond zelfs vernoemd in het VRT-nieuws van 19 u, met je naam en de vermelding van je boek, als één van de vijf boeken die het leven van koningin Mathilde veranderden... Echt? Hoe komt zij hieraan? Wie stelt haar literatuurlijst op? Misschien ga ik de koningin toch wel eens mailen om dat te achterhalen… Margot lacht gecharmeerd. Bedankt voor uw tijd en de uitvoerige antwoorden op al onze vragen. Veel succes met uw boek! februari 2018

43

Nr104  

Fris en blij magazine voor Lochristi, Zaffelare, Beervelde en Zeveneken

Nr104  

Fris en blij magazine voor Lochristi, Zaffelare, Beervelde en Zeveneken